Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie minimalnych wymagań, jakie powinien spełniać ośrodek, oraz minimalnych wymagań w zakresie opieki nad zwierzętami utrzymywanymi w ośrodku

1. Ośrodek projektuje się w sposób uwzględniający potrzeby fizjologiczne i etologiczne utrzymywanych w nich zwierząt.

2. Ośrodek zabezpiecza się przed:

1) dostępem osób trzecich;

2) dostępem innych zwierząt;

3) ucieczką utrzymywanych w nim zwierząt.

3. Powierzchnie ścian i podłóg w ośrodku wykonuje się z materiałów:

1) odpornych na poważne uszkodzenia mechaniczne powodowane przez zwierzęta oraz środki przeznaczone do oczyszczania;

2) nieszkodliwych dla zdrowia zwierząt;

3) z którymi kontakt nie powoduje zranień zwierząt.

4. Wyposażenie i urządzenia w ośrodku zabezpiecza się w sposób uniemożliwiający ich uszkodzenie oraz zranienie zwierząt.

W ośrodku wyodrębnia się, jeżeli prowadzone procedury tego wymagają, pomieszczenia:

1) przeznaczone do utrzymywania zwierząt, w tym kojce i klatki;

2) umożliwiające wykonywanie testów diagnostycznych, sekcji zwłok lub pobieranie próbek do badań laboratoryjnych wykonywanych poza tym pomieszczeniem - w przypadku pomieszczeń laboratoryjnych;

3) wykorzystywane do wykonywania ogólnych i specjalistycznych procedur lub obserwacji - w przypadku gdy wykonywanie tych procedur lub obserwacji jest niepożądane w pomieszczeniach, w których są utrzymywane zwierzęta;

4) przeznaczone do izolowania nowo pozyskanych zwierząt do momentu ustalenia ich stanu zdrowotnego oraz określenia i zminimalizowania potencjalnych zagrożeń dla zdrowia pozostałych zwierząt;

5) przeznaczone do izolacji zwierząt rannych lub chorych;

6) przeznaczone do przeprowadzania procedur chirurgicznych w warunkach aseptycznych, wraz z zapleczem umożliwiającym opiekę pooperacyjną;

7) techniczne, w tym magazynowe.

1. Pomieszczenia, w których są utrzymywane zwierzęta:

1) wykonuje się z materiałów nieszkodliwych dla zdrowia zwierząt;

2) wykonuje się w sposób zapobiegający możliwości okaleczenia zwierząt;

3) wykonuje się z materiałów odpornych na techniki czyszczenia i odkażania - z wyjątkiem pomieszczeń, które nie mogą być ponownie wykorzystywane;

4) wyposaża się w miejsce odpoczynku dla zwierząt, które posiada cechy miejsca odpoczynku dla zwierząt występującego w naturalnym środowisku tego gatunku zwierząt, dostępne dla wszystkich zwierząt tego gatunku.

2. Konstrukcja podłóg w pomieszczeniach, w których są utrzymywane zwierzęta, powinna:

1) być przystosowana do danego gatunku i grupy wiekowej zwierząt;

2) umożliwiać łatwe usuwanie odchodów.

1. W pomieszczeniach, w których są utrzymywane zwierzęta, zapewnia się:

1) dostosowanie do potrzeb zwierząt systemu wentylacji ciągłej i awaryjnej o wydajności zapewniającej co najmniej od 15 do 20 wymian powietrza na godzinę, chyba że szczególne warunki, takie jak temperatura, powodują konieczność zapewnienia zwiększonej wymiany powietrza, z tym że w przypadku utrzymywania w tych pomieszczeniach mniejszej liczby zwierząt niż liczba wynikająca z minimalnych wymagań, jakie powinien spełniać ośrodek w zakresie zagęszczenia zwierząt, określona w załączniku nr 1 do rozporządzenia, zapewnia się ich wyposażenie w system wentylacji o wydajności zapewniającej co najmniej od 8 do 10 wymian powietrza na godzinę;

2) utrzymanie poziomu kurzu i stężenia gazów na poziomie nieszkodliwym dla zwierząt przez izolację, ogrzewanie i wentylację tych pomieszczeń;

3) temperaturę oraz wilgotność, dostosowane do gatunków i grup wiekowych zwierząt, których poziom jest codziennie mierzony i zapisywany, z tym że poziom wilgotności względnej może się wahać w granicach 55% ± 10%;

4) oświetlenie umożliwiające zaspokajanie biologicznych potrzeb zwierząt i odpowiednie warunki pracy personelowi, w przypadku gdy dostęp do światła naturalnego nie zapewnia cyklu dzień/noc.

2. Oświetlenie w pomieszczeniach, w których są utrzymywane zwierzęta:

1) umożliwia wykonywanie czynności hodowlanych i kontrolę zwierząt;

2) dostosowuje się intensywnością i regularnością cykli do wymagań danego gatunku zwierząt;

3) dostosowuje się do wrażliwości na światło - w przypadku zwierząt albinotycznych.

3. Poziom hałasu, w tym ultradźwięków, w pomieszczeniach, w których są utrzymywane zwierzęta, nie może niekorzystnie oddziaływać na dobrostan zwierząt. W pomieszczeniach, w których są utrzymywane zwierzęta, natężenie hałasu nie może przekraczać poziomu 60 dB, a podczas przeprowadzania procedur - 35 dB.

4. Stosowane w ośrodku systemy alarmowe mogą emitować dźwięki pozostające poza zakresem słyszalności zwierząt, o ile nie uniemożliwia to odbierania sygnałów alarmowych przez ludzi. W przypadku utrzymywania w ośrodku zwierząt z rzędu naczelnych stosuje się systemy alarmowe wyłącznie w postaci alarmu świetlnego.

5. Pomieszczenia, w których są utrzymywane zwierzęta, wyposaża się w izolację akustyczną i materiały dźwiękochłonne, jeżeli prowadzone procedury tego wymagają.

6. Zwierzęta mogą być stale utrzymywane poza pomieszczeniami w ośrodku, jeżeli warunki klimatyczne nie powodują u nich dystresu.

7. Nie utrzymuje się w jednym pomieszczeniu zwierząt:

1) wymagających różnych warunków środowiskowych;

2) wykazujących wobec siebie zachowania agresywne, a dodatkowo, w przypadku gatunków antagonistycznych, zwierzętom uniemożliwia się kontakt wzrokowy, słuchowy lub węchowy.

1. Pomieszczenia magazynowe:

1) projektuje się, użytkuje i utrzymuje w sposób niewpływający na pogorszenie jakości karmy i ściółki;

2) zabezpiecza się przed dostępem szkodników i owadów.

2. Materiały, które mogą być skażone lub niebezpieczne dla zwierząt lub personelu, przechowuje się oddzielnie.

3. W pomieszczeniach technicznych strefy przeznaczone do czyszczenia i mycia dostosowuje się rozmiarami do możliwości zainstalowania sprzętu koniecznego do odkażania i czyszczenia używanego wyposażenia. Czyszczenie przeprowadza się w sposób uniemożliwiający skażenie lub zanieczyszczenie oczyszczonego wyposażenia.

4. W ośrodku zapewnia się warunki sanitarne w zakresie składowania oraz bezpiecznego unieszkodliwiania zwłok i odpadów zwierzęcych.

1. W ośrodku zapewnia się:

1) w zakresie warunków technicznych:

a) zasilanie awaryjne podtrzymujące podstawowe funkcje urządzeń elektrycznych i mechanicznych oraz oświetlenie awaryjne i system alarmowy,

b) systemy grzewcze i wentylacyjne wyposażone w urządzenia monitorujące i alarmowe,

c) instrukcję postępowania w sytuacjach awaryjnych i umieszczenie jej w widocznych miejscach,

d) instrukcję dotyczącą dostosowania zaopatrzenia akwariów i zbiorników w wodę do potrzeb i granic tolerancji poszczególnych gatunków ryb, płazów i gadów,

e) program mający na celu:

konserwację obiektów zapobiegającą usterkom tych obiektów i sprzętu,

określenie sposobu usuwania stwierdzonych usterek,

oczyszczanie pomieszczeń oraz zachowanie norm sanitarnych;

2) w zakresie utrzymywania zwierząt:

a) stałe grupy zwierząt złożone ze zgodnie współżyjących osobników, z wyjątkiem zwierząt o naturze samotniczej,

b) w wyjątkowych przypadkach, uzasadnionych względami naukowymi związanymi z dobrostanem lub zdrowiem zwierząt, utrzymywanie zwierząt pojedynczo, ograniczone do niezbędnego minimum, jeżeli zostanie zachowany kontakt wzrokowy, słuchowy, węchowy lub dotykowy z innymi zwierzętami,

c) monitorowanie zwierząt wprowadzanych po raz pierwszy lub ponownie wprowadzanych do ustalonych grup, w celu uniknięcia problemów związanych z nieodpowiednim dobraniem zwierząt i zaburzeniem relacji w grupie,

d) przestrzeń dostosowaną do danego gatunku, grupy wiekowej i stanu fizjologicznego, umożliwiającą zwierzętom realizację naturalnych zachowań,

e) wzbogacenie warunków bytowania zwierząt w sposób odpowiedni dla danego gatunku, wprowadzający techniki rozszerzające zakres czynności, które mogą być wykonywane przez zwierzęta, pozwalające im na obniżenie poziomu stresu, w tym umożliwiające częściową kontrolę i dokonywanie wyboru środowiska,

f) dokonywanie regularnych przeglądów i aktualizacji metod wzbogacania warunków bytowania zwierząt,

g) stosowanie karmy dla zwierząt:

pozbawionej zanieczyszczeń oraz posiadającej walory smakowe atrakcyjne dla danego gatunku,

produkowanej, przygotowywanej i podawanej przy zastosowaniu środków i surowców, które minimalizują wystąpienie skażenia chemicznego, fizycznego i mikrobiologicznego,

odpowiadającej potrzebom żywieniowym i behawioralnym zwierząt pod względem formy, zawartości i sposobu podawania,

pakowanej, transportowanej i przechowywanej w sposób zapobiegający skażeniu, zepsuciu lub uszkodzeniu,

h) regularne oczyszczanie, a w razie konieczności odkażanie, wszystkich urządzeń wykorzystywanych do karmienia zwierząt, w tym codzienne usuwanie niezjedzonych resztek karmy,

i) swobodny dostęp do karmy dla każdego zwierzęcia i przestrzeń ograniczającą rywalizację o pożywienie,

j) ciągły dostęp do nieskażonej wody pitnej,

k) regularne kontrolowanie, serwisowanie oraz czyszczenie systemów poideł automatycznych w celu zapewnienia ich sprawności,

l) ściółkę lub legowiska spełniające potrzeby bytowe danego gatunku, wraz z materiałami do budowy gniazd lub rozrodu dla zwierząt hodowlanych; niedopuszczalne jest stosowanie jako ściółki materiałów pochodzących z drewna poddanego obróbce chemicznej,

m) suche i czyste miejsca snu zwierząt,

n) środki ostrożności w celu zminimalizowania zagrożenia zalaniem wodą - w przypadku stosowania klatek z podłogami pełnymi,

o) programy przyzwyczajania i treningu dostosowane do danego gatunku zwierząt, procedur i okresu trwania procedury lub doświadczenia,

p) strategię działania zapewniającą utrzymanie wysokiego stanu zdrowotnego i dobrostanu zwierząt oraz wymogów naukowych obejmującą:

regularne monitorowanie stanu zdrowia zwierząt,

program monitorowania zagrożeń mikrobiologicznych,

plany działania w sytuacjach pogorszenia się stanu zdrowotnego zwierząt,

określenie parametrów zdrowotnych i procedur wprowadzania nowych zwierząt do ośrodka.

2. Zwierzęta kontroluje co najmniej raz dziennie osoba, o której mowa w art. 20 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych, w sposób zapewniający zidentyfikowanie wszystkich chorych lub rannych zwierząt i podjęcie działań stosownych do zaistniałych okoliczności.

W przypadku prowadzenia badań w dziedzinie rolnictwa dotyczących zwierząt gospodarskich, w zakresie minimalnych wymagań, jakie powinien spełniać ośrodek, oraz minimalnych wymagań w zakresie opieki nad zwierzętami utrzymywanymi w ośrodku, jeżeli cel doświadczenia tego wymaga, stosuje się przepisy określone w:

1) rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz. U. poz. 344 i 1157 oraz z 2011 r. poz. 1652);

2) rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 czerwca 2010 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania gatunków zwierząt gospodarskich innych niż te, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz. U. poz. 778 oraz z 2015 r. poz. 1516).

Minimalne wymagania, jakie powinien spełniać ośrodek w zakresie:

1) utrzymywania, zagęszczenia i opieki nad zwierzętami poszczególnych gatunków w miejscach ich utrzymywania, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia;

2) temperatury wewnątrz pomieszczeń dla zwierząt utrzymywanych w klatkach, kojcach lub na wybiegach, określa załącznik nr 2 do rozporządzenia;

3) zalecanego okresu kwarantanny dla niektórych gatunków zwierząt, określa załącznik nr 3 do rozporządzenia;

4) utrzymywania ryb, określa załącznik nr 4 do rozporządzenia.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2017 r.

Przypis w tekście jednolitym: Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków utrzymywania zwierząt laboratoryjnych w jednostkach doświadczalnych, jednostkach hodowlanych i u dostawców (Dz. U. poz. 368), które na podstawie art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych (Dz. U. poz. 266) traci moc z dniem 31 grudnia 2016 r.