Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 4 lipca 2011 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: technik awionik, technik budownictwa okrętowego, technik eksploatacji portów i terminali, technik logistyk, technik mechanik lotniczy, technik mechanik okrętowy, technik nawigator morski, technik spedytor i technik żeglugi śródlądowej

1. Określa się podstawy programowe kształcenia w następujących zawodach objętych klasyfikacją 4) technik logistyk — symbol cyfrowy 342⁰⁴; zawodów szkolnictwa zawodowego, stanowiącą za- 5) t echnik mechanik lotniczy — symbol cyfrowy łącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodo- 314⁰⁵; wej z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. Nr 124, 6) t echnik mechanik okrętowy — symbol cyfrowy, z 2008 r. Nr 144, poz. 903 oraz z 2010 r. Nr 60, 314⁰³;): 7) t echnik nawigator morski — symbol cyfrowy 1) technik awionik — symbol cyfrowy 314⁰⁶; 314⁰¹; 1) Minister Edukacji Narodowej kieruje działem administracji 8) t echnik spedytor — symbol cyfrowy 342⁰²; rządowej — oświata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopa- 9) t echnik żeglugi śródlądowej — symbol cyfrowy da 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania 314⁰². Ministra Edukacji Narodowej (Dz. U. Nr 216, poz. 1591). 2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2703 i Nr 281, 2. Podstawy programowe, o których mowa, z 2005 r. Nr 17, poz. 141, Nr 94, poz. 788, Nr 122, w ust. 1, stanowią załączniki nr 1—9 do rozporządzepoz. 1020, Nr 131, poz. 1091, Nr 167, poz. 1400 i Nr 249, nia., z 2006 r. Nr 144, poz. 1043, Nr 208, poz. 1532 i Nr 227, poz. 1658, z 2007 r. Nr 42, poz. 273, Nr 80, poz. 542,

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie Nr 115, poz. 791, Nr 120, poz. 818, Nr 180, poz. 1280 14 dni od dnia ogłoszenia. i Nr 181, poz. 1292, z 2008 r. Nr 70, poz. 416, Nr 145,, Nr 216, poz. 1370 i Nr 235, poz. 1618, z 2009 r. Nr 6, poz. 33, Nr 31, poz. 206, Nr 56, poz. 458, Nr 157, i Nr 219, poz. 1705, z 2010 r. Nr 44, poz. 250, Nr 54, poz. 320, Nr 127, poz. 857 i Nr 148, poz. 991 oraz z 2011 r. Nr 106, poz. 622, Nr 112, poz. 654, Nr 139, poz. 814 i Nr 149, poz. 887. Minister Edukacji Narodowej: K. Hall Nr 167 — 9746 — Poz. 998 Załączniki do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 4 lipca 2011 r. (poz. 998) Załącznik nr 1 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK AWIONIK SYMBOL CYFROWY 314⁰⁶ I. OPIS ZAWODU 17) wykonywać proste operacje montażowe, obsługowe i naprawcze awioniki statku powietrznego 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powi- na podstawie dokumentacji technicznej; nien umieć: 18) dobierać i stosować środki bezpieczeństwa pod- 1) interpretować zjawiska i prawa z zakresu elek- czas wykonywania prac na statku powietrznym trotechniki, elektroniki, techniki cyfrowej, auto- i w warsztatach; matyki lotniczej oraz mechaniki technicznej, 19) określać wpływ zjawisk elektromagnetycznych termodynamiki, aerodynamiki i mechaniki lotu; na obsługę systemów elektronicznych statku 2) k lasyfikować statki powietrzne według rozwią- powietrznego; zań konstrukcyjnych i przeznaczenia; 20) dobierać i stosować urządzenia pomiarowe oraz 3) o dczytywać i wykonywać schematy logiczne, oceniać ich stan techniczny; ideowe, blokowe, montażowe oraz szkice i rysunki techniczne układów oraz instalacji elek- 21) wypełniać dokumentację wykonawczą procetrycznych i elektronicznych występujących sów produkcyjnych i obsługowych; w sprzęcie lotniczym; 22) korzystać ze specjalistycznych programów kom- 4) o kreślać właściwości oraz zastosowanie mate- puterowych stosowanych w lotnictwie; riałów używanych w awionice; 23) oceniać wpływ środowiska pracy na jakość wy- 5) m ierzyć wielkości elektryczne i nieelektryczne konywanej pracy zawodowej; oraz interpretować i interpolować wyniki po- 24) współdziałać w zespole oraz samodzielnie pomiarów; dejmować decyzje w warunkach izolacji i nie- 6) w ykonywać prace z zakresu obróbki ręcznej pełnej informacji; i mechanicznej, z zastosowaniem elektronarzę- 25) posługiwać się językiem angielskim w zakresie dzi i narzędzi pneumatycznych; niezbędnym do wykonywania zadań zawodo- 7) w ykonywać połączenia rozłączne i nierozłączne wych; elementów elektrycznych i elektronicznych oraz 26) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywaprostych elementów mechanicznych; nych zadań zawodowych; 8) p osługiwać się dokumentacją technologiczną, 27) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa eksploatacyjną i obsługi sprzętu lotniczego, i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwsporządzoną w języku polskim i angielskim; pożarowej oraz ochrony środowiska; 9) k lasyfikować elementy i podzespoły wchodzące 28) organizować stanowisko pracy zgodnie z wyw skład awioniki statków powietrznych według maganiami ergonomii; ich przeznaczenia, zasady działania i budowy; 29) kierować zespołem pracowników; 10) identyfikować procesy korozyjne zachodzące w sprzęcie lotniczym oraz usuwać korozję i za- 30) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące pobiegać jej powstawaniu; praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 11) korzystać z dokumentacji technicznej montażu, 31) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym użytkowania i obsługi technicznej awioniki stat- w wypadkach przy pracy; ków powietrznych, opracowanej w języku polskim i angielskim; 32) korzystać z różnych źródeł informacji oraz z doradztwa specjalistycznego; 12) użytkować, konserwować i przechowywać urządzenia pomocnicze służące do obsługi statków 33) prowadzić działalność gospodarczą. powietrznych; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przy- 13) określać elektroniczne, cyfrowe i analogowe gotowanie do wejścia na rynek pracy powinno systemy statku powietrznego; przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych 14) określać wyposażenie nawigacyjne statków po- „Podstawy przedsiębiorczości”. wietrznych; 15) diagnozować stan elementów, układów i urzą- 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik dzeń wchodzących w skład awioniki statku po- awionik powinien być przygotowany do wykonywietrznego; wania następujących zadań zawodowych: 16) posługiwać się aparaturą kontrolno-pomiarową 1) realizacji i dokumentowania planowej obsługi do oceny stanu technicznego awioniki; technicznej awioniki; Nr 167 — 9747 — Poz. 998 2) stosowania procedur lokalizacji niesprawności BLOK: PODSTAWY WIEDZY LOTNICZEJ w awionice i instalacjach elektrycznych statków powietrznych, z wykorzystaniem dokumentacji 1. Cele kształcenia technicznej przeznaczonej do tego celu, oraz do- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien kumentowania tych procesów; umieć: 3) określania zdatności do dalszej eksploatacji urzą- 1) stosować systemy liczbowe dziesiętne, dwójkodzeń i elementów wyposażenia awioniki statku we, ósemkowe, szesnastkowe oraz umieć przepowietrznego; liczać je z systemu dziesiętnego na dwójkowy, ósemkowy, szesnastkowy i odwrotnie; 4) montażu i demontażu elementów awioniki oraz dokumentowania tych procesów; 2) stosować logarytmy naturalne i dziesiętne; 5) udziału w przygotowaniach statków powietrz- 3) obliczać równania liniowe i równania II stopnia; nych do obsługi technicznej. 4) obliczać współrzędne prostokątne i biegunowe; II. BLOKI PROGRAMOWE 5) rozróżniać stany skupienia i określać ich parametry i zmiany; Podstawa programowa kształcenia w zawodzie technik awionik jest zgodna z rozporządzeniem Komisji 6) obliczać siły, momenty i pary sił oraz przedsta- (WE) nr 2042/2003 z dnia 20 listopada 2003 r. w spra- wiać je jako wektory; wie nieprzerwanej zdatności do lotu statków powietrz- 7) obliczać środki masy (ciężkości); nych oraz wyrobów lotniczych, części i wyposażenia, a także w sprawie zezwoleń udzielanych instytucjom 8) obliczać naprężenia rozciągające, ściskające, i personelowi zaangażowanym w takie zadania zginające, tnące i skręcające; (Dz. Urz. UE L 315 z 28.11.2003, str. 1, z późn. zm.; 9) obliczać siłę tarcia; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 7, str. 541, z późn. zm.), zwanym dalej „rozporządzeniem 10) obliczać gęstość i ciężar właściwy oraz lepkość nr 2042/2003/WE”, w zakresie przygotowania zawodo- płynów; wego personelu poświadczającego obsługę statków powietrznych. 11) interpretować i stosować prawo Bernoulliego; 12) obliczać ciśnienie statyczne, dynamiczne, całko- Treści kształcenia zawarte w blokach programowych wite oraz liczby Macha; odpowiadają wymaganiom niezbędnym do uzyskania licencji uprawniającej do poświadczania obsługi stat- 13) wyjaśniać pojęcia: ciepło, pojemność cieplna, ków powietrznych, wprowadzonej załącznikiem III do ciepło właściwe, ciepło parowania, ciepło spalarozporządzenia nr 2042/2003/WE. Załącznik ten i wpro- nia, wymiana ciepła, rozszerzalność objętościowadzona na jego podstawie licencja zwane są dalej wa; odpowiednio „przepisem i licencją PART-66”. Dla za- 14) stosować pierwsze i drugie prawo termodynawodu technik awionik właściwą jest licencja PART-66, miki; kategorii B2. 15) wyjaśniać pojęcia: ruch jednostajny prostolinio- Zasady zatwierdzania standardów szkół i organizacji wy, ruch obrotowy, ruch okresowy, wahadłowy, prowadzących kształcenie osób ubiegających się drgania harmoniczne, rezonans; o wydanie licencji PART-66 określa załącznik IV do rozporządzenia nr 2042/2003/WE, zwany dalej „przepi- 16) wyjaśniać pojęcie sprawności układów mechasem PART-147”. nicznych stosowanych w konstrukcjach lotniczych; Zasady zatwierdzania standardów organizacji obsługi technicznej statków powietrznych, mających także 17) wyjaśniać pojęcia: ruch falowy, fale mechaniczuprawnienia do prowadzenia kształcenia praktyczne- ne, sinusoidalny ruch falowy, zjawiska intergo osób ubiegających się o wydanie licencji PART-66, ferencji, fale stojące; określają załączniki I i II do rozporządzenia 18) wyjaśniać pojęcia: dźwięk, prędkość dźwięku, nr 2042/2003/WE, zwane dalej odpowiednio „przepizjawisko Dopplera; sami PART-M i PART-145”. 19) wyjaśniać prawa odbicia i załamania światła Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający w różnych ośrodkach; z opisu zawodu zawierają następujące bloki programowe: 20) przeliczać jednostki miar między różnymi układami metrycznymi; 1) podstawy wiedzy lotniczej; 21) stosować pojęcia matematyczne i fizyczne do 2) statki powietrzne i ich zespoły napędowe; opisywania zjawisk dotyczących mechaniki lotu statków powietrznych, budowy, działania oraz 3) awionika statków powietrznych; obsługi urządzeń i podzespołów wchodzących w skład awioniki; 4) środowisko pracy i przepisy lotnicze; 22) posługiwać się terminologią z zakresu elektro- 5) podstawy działalności zawodowej. techniki w języku polskim i angielskim; Nr 167 — 9748 — Poz. 998 23) charakteryzować podstawowe zjawiska zacho- 45) interpretować krzywą biegunową profilu skrzyddzące w polu elektrycznym, magnetycznym ła samolotu; i elektromagnetycznym; 46) wyjaśniać zasady określania granicznych para- 24) stosować podstawowe prawa elektrotechniki do metrów lotu statku powietrznego, a w szczególobliczania obwodów elektrycznych prądu stałe- ności przeciągnięcia i kryzysu falowego na pogo i przemiennego występujących na statkach wierzchni skrzydła; powietrznych; 47) określać wpływ zjawisk elektromagnetycznych 25) wyjaśniać zasady działania i bezpiecznego użyt- i wyładowań elektrostatycznych na użytkowanie kowania maszyn i urządzeń elektrycznych oraz systemów elektronicznych statku powietrznego; ich zabezpieczeń; 48) wyjaśniać współzależność siły nośnej, siły opo- 26) wyjaśniać działanie maszyn prądu stałego ru, siły ciężkości oraz siły ciągu w typowych stanach lotu; i przemiennego oraz zasady sterowania parametrami ich pracy; 49) znać podstawowe wzory mechaniki lotu do obliczania sił działających na statek powietrzny; 27) wyjaśniać działanie elementów elektronicznych i charakteryzować ich parametry; 50) rozróżniać rodzaje prędkości w odniesieniu do prędkości dźwięku oraz liczby Macha; 28) wyjaśniać działanie i zastosowanie układów scalonych; 51) określać rodzaje czynników warunkujących stateczność i sterowność statku powietrznego. 29) wyjaśniać budowę i sprawdzać działanie serwomechanizmów elektrycznych; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 30) wyjaśniać działanie przetworników: analogowo- Treści kształcenia są ujęte w następujących działach -cyfrowego i cyfrowo-analogowego; programowych: 31) identyfikować sygnały elektryczne na poszcze- 1) systemy numeryczne: dwójkowy, ósemkowy gólnych wyprowadzeniach analogowych ukłai szesnastkowy oraz wzajemne przeliczanie dów scalonych; z systemem dziesiętnym; 32) charakteryzować zasady propagacji fal elektro- 2) logarytmy naturalne i dziesiętne; magnetycznych; 3) równania liniowe i równania II stopnia; 33) charakteryzować schematy obwodów logicznych stosowanych na statkach powietrznych; 4) p roste konstrukcje geometryczne i odwzorowania graficzne, zależności trygonometryczne, 34) wyjaśniać zastosowanie oraz identyfikować współrzędne prostokątne i biegunowe; multipleksery w schematach logicznych; 5) właściwości fizyczne materii, związki chemiczne 35) wyjaśniać działanie i zastosowanie światłowo- oraz stany skupienia; dów w systemach statku powietrznego i w technice giroskopowej; 6) siła, moment siły i para sił; 36) identyfikować podstawowe rodzaje wyświetla- 7) środek masy (ciężkości); czy stosowanych na statkach powietrznych 8) elementy teorii naprężeń i odkształceń: rozcią- (CRT, LED, LCD); ganie, ściskanie, ścinanie i skręcanie; 37) wyjaśniać zastosowania laserów w giroskopach 9) tarcie i jego rodzaje, współczynnik tarcia; lotniczych; 10) właściwości płynów: ciężar właściwy, gęstość, 38) identyfikować typowe elektroniczne systemy lepkość, opór przepływu; statku powietrznego; 11) prawo Bernoulliego, ciśnienie statyczne, ciśnie- 39) charakteryzować podstawowe właściwości oraz nie dynamiczne oraz całkowite; identyfikować materiały stosowane do budowy 12) ruch: jednostajny prostoliniowy, obrotowy, statków powietrznych; okresowy i wahadłowy, podstawy teorii drgań; 40) charakteryzować właściwości kompozytów 13) pojęcie sprawności mechanicznej; i materiałów niemetalowych najczęściej stosowanych w lotnictwie; 14) siła, praca, moc, energia (potencjalna, kinetyczna i całkowita), sprawność; 41) wyjaśniać istotę i przyczyny korozji oraz podatność materiałów na korozję; 15) pęd, impuls siły, zachowanie pędu oraz zasada stateczności; 42) dobierać i posługiwać się narzędziami ręcznymi i mechanicznymi; 16) definicja ciepła, pojemność cieplna, ciepło właściwe, wymiana ciepła i rozszerzalność objętoś- 43) dobierać i stosować materiały do obsługi urząciowa; dzeń awioniki statku powietrznego; 17) termometry i skale temperatur; 44) wyjaśniać istotę powstawania sił aerodynamicznych i zależności między nimi; 18) pierwsze i drugie prawo termodynamiki; Nr 167 — 9749 — Poz. 998 19) prawa przemiany gazów i ich wykorzystanie 46) budowa i działanie tranzystorów PNP i NPN, tew lotnictwie; stowanie i zastosowanie tranzystorów; 20) właściwości światła, prawa odbicia i załamania 47) obwody zintegrowane, działanie i funkcje światła; wzmacniacza operacyjnego, działanie i metody łączenia stopni wzmacniacza; 21) istota ruchu falowego, fale mechaniczne, interferencja, fale stojące; 48) opis i zastosowanie obwodów drukowanych; 22) powstawanie dźwięku, prędkość dźwięku, natę- 49) stosowanie pojęć: obwód zamknięty, obwód otżenie i wysokość dźwięku, zjawisko Dopplera; warty, dalsza obróbka, serwomechanizm, analogowy przetwornik, zero, tłumienie, sprzężenie 23) struktura atomów, molekuł, jonów i związków zwrotne, strefa nieczułości; chemicznych; 50) rodzaje rysunków technicznych, wykresy i rzuty; 24) molekularna struktura przewodników, półprzewodników i izolatorów; 51) lotnicze i inne stosowane normy wraz z ISO, AN, MS, NAS i MIL; 25) terminologia z zakresu elektrotechniki; 52) specyfikacja 100 amerykańskiego Stowarzysze- 26) statyczna energia elektryczna, przewodzenie nia Transportu Lotniczego (ATA); energii elektrycznej; 53) budowa, działanie i zastosowanie następują- 27) wytwarzanie energii elektrycznej, łączenie ogcych części składowych łączy synchronicznych: niw; przeliczniki, dyferencjały, transformatory E i I, 28) obwody prądu stałego i ich obliczanie, prawo nadajnik indukcyjny, nadajnik kapacytacyjny, Ohma, pierwsze i drugie prawo Kirchhoffa; nadajnik synchroniczny; 29) potencjometry i reostaty; 54) układy lotniczych przyrządów elektronicznych w kabinie statków powietrznych; 30) rezystancja, rezystory stałe i nastawne, termistory i warystory, budowa i zastosowanie; 55) dane analogowe i dane cyfrowe, działanie i zastosowanie konwertorów; 31) budowa i działanie mostka Wheatstone’a; 56) działanie i wykorzystanie magistrali danych 32) obliczanie mocy, pracy i energii prądu elektrycz- w systemach stosowanych na statkach ponego, rozpraszanie mocy przez rezystor; wietrznych; 33) kapacytancja, działanie, budowa i testowanie 57) obwody logiczne, interpretacja schematów lokondensatorów; gicznych, określenie powszechnie stosowanych symboli; 34) właściwości magnesu, magnetyzacja i demagnetyzacja, budowa i działanie elektromagne- 58) działanie, układ i interfejsy głównych części sów; składowych mikrokomputera wraz z systemami magistrali, działanie systemów archiwizacji da- 35) siła magnetoelektryczna, reluktancja natężenia nych; komercyjnego, prądy wirowe; 59) działanie i funkcje mikroprocesorów oraz ich 36) indukcyjność, prawo Faradaya, prawo Lenza, elementów składowych; podstawowe zastosowania cewki indukcyjnej; 60) działanie i funkcje koderów i dekoderów; 37) teoria silnika prądu stałego i prądnicy; 61) działanie, stosowanie i identyfikacja multiplek- 38) teoria prądu przemiennego; serów i demultiplekserów; 39) obwody rezystancyjne (R), pojemnościowe (C) 62) stosowanie techniki światłowodowej na stati indukcyjne (L); kach powietrznych; 40) budowa i zasada działania transformatorów, ob- 63) zasady działania elektronicznych monitorów liczanie mocy, autotransformatory; ekranowych stosowanych na statkach powietrz- 41) działanie i zastosowanie filtrów dolnoprzepu- nych; stowych, górnoprzepustowych, środkowoprze- 64) typowe elektroniczne i cyfrowe systemy stosopustowych i środkowozaporowych; wane na statkach powietrznych; 42) prądnice prądu przemiennego, alternatory 65) zasady postępowania z urządzeniami wrażliwyjednofazowe, dwufazowe i trójfazowe; mi na wyładowania elektrostatyczne; 43) silniki prądu przemiennego, metody sterowania 66) oprogramowania do lotów i możliwe katastroprędkością i kierunkiem obrotów; ficzne skutki wprowadzania niezatwierdzonych 44) właściwości, budowa, oznaczenie i zastosowa- zmian; nie diod w obwodach, parametry diod; 67) wpływ środowiska elektromagnetycznego na 45) części składowe, właściwości i symbole tranzy- obsługę techniczną systemów elektronicznych storów; statków powietrznych; Nr 167 — 9750 — Poz. 998 68) charakterystyka, właściwości i identyfikacja sto- 1) klasyfikować statki powietrzne według rozwiąpów żelaza oraz metali nieżelaznych i ich sto- zań konstrukcyjnych i przeznaczenia; pów stosowanych do budowy statków po- 2) wyjaśniać systemy identyfikacyjne przekroju wietrznych oraz badanie wyrobów żelaznych konstrukcyjnego i strefowego statku powietrzi metali nieżelaznych w celu określenia: twardonego; ści, wytrzymałości na rozciąganie, zmęczenie i udarność; 3) wyjaśniać działanie układu sterowania w kanale poprzecznym, podłużnym i kierunkowym statku 69) kompozyty i niemetale stosowane do budowy powietrznego; statków powietrznych, charakterystyka, właściwości i identyfikacja powszechnych kompozy- 4) charakteryzować układy konstrukcyjne oraz wytów i niemetali, innych niż drewno, używanych jaśniać zasady działania silnika turboodrzutodo budowy statków powietrznych, spoiwa wego i turbośmigłowego; i uszczelniacze; 5) charakteryzować cechy statku powietrznego ja- 70) rodzaje, przyczyny korozji i ich identyfikacja, poko obiektu automatycznej regulacji, wyjaśniać datność na korozję, zapobieganie korozji; działanie urządzeń mechanizacji skrzydła; 71) elementy połączeń i ich stosowanie na statkach 6) wyjaśniać zasadę pracy wirnika nośnego (wiropowietrznych: śruby, śruby dwustronne, wkrępłatu) i stabilizacji ruchu śmigłowca; ty, zatrzaski, nity; 7) wyjaśniać działanie układu automatycznego ste- 72) rodzaje rur sztywnych i giętkich oraz ich złączy rowania wirnikiem nośnym; stosowanych na statkach powietrznych; 8) rozróżniać rodzaje lotniczych przewodów sztyw- 73) rodzaje sprężyn, materiały, właściwości i ich zanych i miękkich oraz ich złączy; stosowanie na statkach powietrznych; 9) rozróżniać stosowane na statku powietrznym: 74) rodzaje łożysk, ich budowa i zastosowanie; przewody elektryczne, łącza i ich kody identyfi- 75) rodzaje przekładni i ich zastosowanie na stat- kacyjne; kach powietrznych; 10) wyjaśniać zasady działania zintegrowanych ma- 76) linki sterowe, budowa, części składowe i zasto- gistrali danych w systemach statku powietrznesowanie na statkach powietrznych; go; 77) wymiary graniczne, luzy, tolerancje; 11) dobierać przyrządy do wykonywania pomiarów elektrycznych; 78) wykresy instalacji elektrycznej i schematy ideowe; 12) korzystać z rysunków i schematów awioniki; 79) rodzaje, budowa i zastosowanie przewodów 13) odczytywać i interpretować dane zawarte w taelektrycznych oraz ich złączy, techniki ochrony belach rysunków; instalacji elektrycznej: wiązanie przewodów i wsparcie wiązki przewodów, techniki koszulek 14) łączyć, izolować i testować ciągłość przewodzeochronnych wraz z obwojem obkurczania ciepl- nia instalacji elektrycznej statku powietrznego; nego, ekranowanie; 15) sprawdzać zabezpieczenie przewodów i wiązek 80) techniki badania nieniszczącego wraz z metoda- oraz ich mocowanie na statku powietrznym; mi penetrantu, radiograficzną, prądów wiro- 16) łączyć przewody elektryczne techniką połączeń wych, ultradźwiękową i boroskopową, techniki termokurczliwych, obciskaniem na gorąco, wykrywania i usuwania usterek; oplotów oraz ekranować; 81) właściwości atmosfery; 17) lutować przewody (lutowanie miękkie) i doko- 82) zdarzenia nadzwyczajne, badanie po uderzeniu nywać kontroli złącz lutowanych; pioruna oraz penetracja HIRF; 18) określać ogólne zasady obsługi statku powietrz- 83) podstawy aerodynamiki; nego i jego konserwacji podczas postoju; 84) mechanika lotu statku powietrznego; 19) stosować kontrolę wykonanej obsługi; 85) sterowanie statkiem powietrznym; 20) stosować normy lotnicze przy doborze śrub, 86) loty z dużymi prędkościami; kołków i wkrętów stosowanych na statkach powietrznych; 87) stateczność i sterowność statków powietrznych; 21) korzystać z norm lotniczych, a w szczególności: 88) aerodynamika wiropłatu. ISO, AN, MS, NAS i MIL, w tym w języku angielskim; BLOK: STATKI POWIETRZNE I ICH ZESPOŁY NAPĘ- DOWE 22) wyjaśniać ogólne zasady działania systemów sterowania statkiem powietrznym w locie 1. Cele kształcenia (ATA 27); Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 23) stosować środki bezpieczeństwa przy wykonyumieć: waniu prac w obsłudze statków powietrznych. Nr 167 — 9751 — Poz. 998 2. Treści kształcenia (działy programowe) 6) dobierać i posługiwać się sprzętem podstawowym do sprawdzania awioniki; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 7) opisywać rozmieszczenie i układ oraz funkcje przyrządów w kabinie pilotów; 1) klasyfikacja statków powietrznych według kon- 8) stosować procedurę testowania autopilota; strukcji i przeznaczenia; 9) wyjaśniać działanie systemu automatycznej re- 2) s ystemy i instalacje statków powietrznych; gulacji mocy silnika; 3) układy sterowania statków powietrznych; 10) wyjaśniać połączenie systemów nawigacyjnych z autopilotem i działanie układów zarządzania 4) z espoły napędowe statków powietrznych; lotem (FMS); 5) silniki turbinowe; 11) określać systemy automatycznego lądowania i ich elementy; 6) przyrządy silnikowe; 12) wyjaśniać działanie systemów łączności VHF, 7) p rzewody i połączenia elektryczne stosowane HF i ACARS; w statkach powietrznych; 13) wyjaśniać działanie radiolatarni znakujących 8) l utowanie i badanie złącz lutowanych; (MKB); 14) wyjaśniać działanie urządzeń i systemów radio- 9) u rządzenia do ogólnej kontroli elektroniki lotninawigacyjnych: VOR, ADF, DME, RNAV; czej; 15) wyjaśniać działanie antykolizyjnego systemu 10) elementy teorii eksploatacji i obsługi techniczostrzeżeń w ruchu lotniczym (TCAS); nej; 16) wyjaśniać działanie transpondera i wtórnego ra- 11) obsługa i przechowywanie statku powietrznego; daru nadzoru ruchu lotniczego; 12) ważenie i określanie położenia środka ciężkości 17) wyjaśniać działanie radaru dopplerowskiego; statku powietrznego; 18) diagnozować działanie radaru pogodowego; 13) techniki montażu, demontażu elementów statku 19) wyjaśniać zasady działania i wykorzystania powietrznego; systemów GPS i GLONASS; 14) badanie i naprawa uszkodzonych elementów; 20) testować radiowysokościomierz (LRRA); 15) rodzaje korozji, zabezpieczania przeciwkorozyj- 21) testować radiokompas; ne, usuwanie korozji; 22) diagnozować działanie radiostacji pokładowych; 16) dokumentacja eksploatacyjna i obsługowa stat- 23) montować akumulator na statku powietrznym ków powietrznych; i oceniać jego działanie; 17) procedury i realizacja obsługi technicznej stat- 24) testować instalacje zasilania prądem stałym ków powietrznych; (DC) i prądem przemiennym (AC) oraz zasilania awaryjnego; 18) środki bezpieczeństwa w obsłudze statków powietrznych. 25) testować przetwornice, transformatory, prostowniki i regulatory napięć; BLOK: AWIONIKA STATKÓW POWIETRZNYCH 26) sprawdzać elementy zabezpieczenia obwodów; 1. Cele kształcenia 27) wyjaśniać wymagania dotyczące elektronicznego sprzętu awaryjnego; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 28) klasyfikować przyrządy pokładowe (ATA 31); 1) odczytywać rysunki techniczne elementów kon- 29) diagnozować działanie systemów pomiarostrukcji i podzespołów statków powietrznych wych: Pitota i Prandtla; oraz opisy w języku angielskim; 30) diagnozować działanie przyrządów zasilanych 2) o dczytywać schematy blokowe, logiczne, ideo- z instalacji powietrznych (wysokościomierz, we i montażowe instalacji i podzespołów wcho- prędkościomierz, wariometr, machometr, ciśdzących w skład awioniki; nieniomierz); 3) s prawdzać łączenia instalacji elektrycznej statku 31) testować przyrządy giroskopowe (wskaźnik ślizpowietrznego; gu, girobusola, sztuczny horyzont); 4) s tosować technikę wykrywania i usuwania uste- 32) obsługiwać rejestrator parametrów lotu; rek awioniki; 33) testować systemy ostrzegania o niesprawnoś- 5) o kreślać rodzaje kanałów sterowania automa- ciach elementów statku powietrznego oraz centycznego (kierunku, przechylenia, pochylenia); tralny system ostrzegawczy; Nr 167 — 9752 — Poz. 998 34) testować systemy oświetlenia statku powietrz- 12) radiolatarnie ogólnokierunkowe VOR; nego; 13) radiokompas (ADF); 35) wyjaśniać działanie oraz funkcje centralnego 14) przyrządowy system lądowania (ILS); pokładowego komputera obsługowego; 15) system pomiaru odległości (DME); 36) wyjaśniać działanie systemu wprowadzania danych do komputera pokładowego zarządzania 16) system nawigacyjny (VLF/Omega); lotem oraz wykorzystanie biblioteki elektronicznej danych nawigacyjnych; 17) systemy dopplerowskie; 37) wyjaśniać zasady monitorowania stanu tech- 18) system nawigacji RNAV; nicznego statku powietrznego; 19) system GPS oraz GLONASS; 38) wyjaśniać działanie elektronicznego sterowania 20) radiowysokościomierz (LRRA); zespołem napędowym i systemami paliwowymi (FADEC); 21) transponder; 39) testować system wskazań parametrów pracy 22) inercyjny system nawigacyjny; silnika; 23) układ antykolizyjny (TCAS); 40) wyjaśniać zasadę działania urządzeń: nawiga- 24) radar pogodowy; cyjnych, kontroli ruchu lotniczego, antykolizyjnych; 25) system komunikacji ARINC; 41) wyjaśniać zasadę działania radarów i systemów 26) źródła, regulacja, obwody zasilania energią radarowych; elektryczną instalacji i awioniki statku powietrznego (ATA 24); 42) wyjaśniać technikę demontażu i ponownego montażu elementów awioniki; 27) sprzęt i wyposażenie statku powietrznego (ATA 25); 43) stosować procedury obsługowe awioniki statku powietrznego; 28) sterowanie lotem (ATA 27); 44) planować obsługę techniczną awioniki; 29) systemy przyrządów pokładowych (ATA 31); 45) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 30) urządzenia i układy pomiaru ciśnienia; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 31) układy pomiarowe Pitota i Prandtla; pożarowej oraz ochrony środowiska. 32) wysokościomierze, mierniki prędkości piono- 2. Treści kształcenia (działy programowe) wej; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 33) mierniki prędkości lotu i machometry; programowych: 34) układy ostrzegawcze wysokościowe; 1) rysunki techniczne elementów konstrukcji i podzespołów statków powietrznych oraz opisy w ję- 35) komputery pokładowe z danymi przebiegu lotu; zyku angielskim; 36) zasady pracy przyrządów giroskopowych; 2) s chematy blokowe, logiczne, ideowe i montażo- 37) sztuczne horyzonty; we instalacji i podzespołów wchodzących w skład awioniki; 38) zakrętomierze; 3) s truktury systemów awioniki; 39) busole giroskopowe; 4) p odstawy automatycznego sterowania lotem 40) pokładowe przyrządy elektroniczne; statku powietrznego; 41) systemy wskazań kątów natarcia i sygnalizacji 5) s ystemy automatycznej regulacji mocy silników o stanie przeciągnięcia; samolotu; 42) układy pomiaru i wskazań ilości paliwa; 6) s ystemy automatycznego lądowania, tryby po- 43) układy przyrządów kontroli działania zespołów dejścia i przyziemienia oraz monitorowania napędowych; przebiegu lotu; 44) oświetlenie statku powietrznego (ATA 33); 7) a utomatyczne sterowanie statkiem powietrznym (ATA 22); 45) światła zewnętrzne pozycyjne, reflektory lądowania i kołowania; 8) o dbiorniki i nadajniki VHF, HF i ACARS; 46) światła w kabinie załogi statku powietrznego, 9) a waryjne nadajniki lokalizacyjne (ELT); światła użytkowe w kabinie pasażerskiej i w ła- 10) pokładowe rejestratory parametrów lotu; downi; 11) rejestratory korespondencji i komunikacji na po- 47) ś wiatła antykolizyjne (błyskowe, stroboskopokładzie statku powietrznego; we); Nr 167 — 9753 — Poz. 998 48) centralny komputer pokładowy; 18) posługiwać się dokumentacją obsługową i książkami pokładowymi; 49) biblioteki elektroniczne; 19) sporządzać meldunki o wypadkach i przesłan- 50) systemy obsługowe na pokładzie (ATA 45); kach do wypadków. 51) przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochro- 2. Treści kształcenia (działy programowe) ny przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska. Treści kształcenia są ujęte w następujących działach BLOK: ŚRODOWISKO PRACY I PRZEPISY LOTNICZE programowych: 1) możliwości i ograniczenia człowieka związane 1. Cele kształcenia z wykonywaniem zadań zawodowych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 2) czynniki mające wpływ na wykonywanie zadań umieć: zawodowych; 1) przewidywać zdarzenia, na które ma wpływ 3) środowisko pracy; działanie człowieka, i zapobiegać błędom ludzkim; 4) przyczyny, rodzaje i skutki błędów; 2) o ceniać ograniczenia psychofizyczne człowieka; 5) przewidywanie błędów i ich unikanie; 3) o kreślać negatywne czynniki mające wpływ na 6) rola Międzynarodowej Organizacji Lotnictwa wykonywanie zadań zawodowych; Cywilnego (ICAO); 7) rola Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotni- 4) s tosować zasadę odpowiedzialności indywiczego (EASA); dualnej i zbiorowej; 8) rola władz lotniczych państw członkowskich 5) u względniać warunki panujące w środowisku Unii Europejskiej; pracy przy wykonywaniu zadań zawodowych oraz przewidywać zagrożenia w miejscu pracy; 9) przepisy PART-M; 6) w yjaśniać modele i teorie błędów; 10) przepisy PART-145; 7) o kreślać rodzaje błędów w czynnościach obsłu- 11) przepisy PART-66; gowych; 12) przepisy PART-147; 8) p rzewidywać skutki błędów i podejmować dzia- 13) przepisy JAR-OPS; łania w celu ich uniknięcia; 14) zależności pomiędzy przepisami PART-M, 9) p ostępować w sytuacjach awaryjnych zgodnie PART-145, PART-66, PART-147 i JAR-OPS; z procedurami; 15) certyfikacja podmiotów gospodarczych prowa- 10) rozróżniać władze lotnicze krajowe i międzyna- dzących działalność lotniczą według JAR-OPS; rodowe oraz organizacje lotnicze, określać zakresy ich kompetencji; 16) wymagana dokumentacja do prowadzenia działalności gospodarczej według JAR-OPS; 11) wyjaśniać wzajemne zależności między przepisami Unii Europejskiej dotyczącymi obsługi 17) znakowanie statków powietrznych; technicznej statków powietrznych: PART-M, 18) dokumentacja statku powietrznego; PART-145, PART-66, PART-147 i JAR-OPS; 19) certyfikacja użytkowników statków powietrz- 12) określać kompetencje personelu poświadczająnych; cego obsługę w oparciu o znajomość przepisów PART-66; 20) odpowiedzialność użytkowników statków powietrznych; 13) rozróżniać zatwierdzone organizacje obsługowe w oparciu o znajomość przepisów PART-145; 21) programy obsługi technicznej; 22) dyrektywy zdatności do lotów; 14) rozpoznawać oznakowania i napisy na statku powietrznym; 23) biuletyny i informacja obsługowa producenta. 15) wyjaśniać zasady certyfikowania użytkowników BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ statków powietrznych oraz zakresy ich odpowiedzialności; 1. Cele kształcenia 16) określać rodzaje wymaganej dokumentacji stat- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien ku powietrznego; umieć: 17) realizować program obsługi statku powietrzne- 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospogo; darki rynkowej; Nr 167 — 9754 — Poz. 998 2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne lotni- 5) plan rozwoju przedsiębiorstwa; czych przedsiębiorstw produkcyjnych i usługo- 6) strategie marketingowe; wych; 7) j ęzyk angielski zawodowy w zakresie czterech 3) s porządzać budżet i planować rozwój przedsiękompetencji językowych (rozumienie ze słuchu, biorstwa; mówienie, czytanie i pisanie); 4) o pracowywać plan marketingowy; 8) metody poszukiwania pracy; 5) f ormułować i rozumieć pisemne i ustne wypo- 9) dokumenty dotyczące zatrudnienia; wiedzi w języku angielskim, związane z realizacją zadań zawodowych; 10) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej; 6) p odejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 11) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; 7) s porządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 12) bezpieczeństwo i higiena pracy; 8) s porządzać dokumenty niezbędne do podejmo- 13) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiwania i prowadzenia działalności gospodarczej ska; w lotnictwie; 14) elementy ergonomii; 9) s tosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 15) środki ochrony indywidualnej; praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 16) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodo- 10) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa wanym w wypadkach przy pracy; i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 17) elementy fizjologii i higieny pracy; 11) stosować przepisy prawa dotyczące działalności 18) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; zawodowej; 19) zasady i metody komunikowania się; 12) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 20) elementy socjologii i psychologii pracy; maganiami ergonomii; 21) formy doskonalenia zawodowego; 13) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; 22) źródła informacji zawodowej; 14) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 23) etyka. w wypadkach przy pracy; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE 15) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicz-

22) przestrzegać zasad etyki. * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży. 2. Treści kształcenia (działy programowe) ** Pozostały 1% godzin jest przeznaczony do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowa- Treści kształcenia są ujęte w następujących działach nie kształcenia do potrzeb rynku pracy. programowych: IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI 1) gospodarka rynkowa; KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 2) formy organizacyjno-prawne lotniczych przed- Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach prosiębiorstw produkcyjnych i usługowych; gramowych są odpowiednie następujące pomieszcze- 3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; nia dydaktyczne: 4) struktura budżetu przedsiębiorstwa; 1) pracownia komputerowa; Nr 167 — 9755 — Poz. 998 2) pracownia języka angielskiego; 7) zestaw norm rysunkowych; 3) pracownia technologii mechanicznej; 8) katalogi typowych części maszyn; 4) pracownia budowy i obsługi statków powietrz- 9) p rzykładowe dokumentacje techniczne. nych oraz aerodynamiki i mechaniki lotu; Pracownia budowy i obsługi statków po- 5) laboratorium elektrotechniki, elektroniki analogo- wietrznych oraz aerodynamiki i mechaniki wej i cyfrowej; lotu powinna być wyposażona w: 6) pracownia wyposażenia elektrycznego, serwome- 1) m odele różnych typów i rodzajów statków pochanizmów i napędów automatyki lotniczej; wietrznych: samolotów, śmigłowców i szybowców; 7) pracownia przyrządów pokładowych, systemów pilotażowych, nawigacyjnych oraz komunikacyj- 2) modele profili lotniczych; nych statków powietrznych. 3) e ksponaty typowych półwyrobów i wyrobów stosowanych w lotnictwie, a w szczególności: Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w: a) śruby, wkręty, kołki i nakrętki, 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla b) podkładki, zawleczki, przeciwnakrętki, druty, zajednego ucznia); mki szybkorozłączne, pierścienie sprężyste, zatyczki, 2) skaner i drukarki; c) nity lotnicze, 3) pakiet programów biurowych; d) przewody rurowe sztywne i miękkie oraz złącza 4) programy specjalistyczne; stosowane w instalacjach statków powietrznych, 5) rzutnik multimedialny. e) sprężyny, Pracownia języka angielskiego powinna być f) łożyska, koła zębate, pasowe, łańcuchowe oraz wyposażona w: łańcuchy, pasy, linki sterownicze; 1) podręczniki techniki lotniczej, czasopisma, katalo- 4) tunel dymowy do wizualizacji przepływów; gi i albumy o tematyce lotniczej; 5) stanowisko do badania rozkładu ciśnień wzdłuż 2) dokumentację techniczną, planistyczną i obsługo- profilu lotniczego w funkcji prędkości przepływu wą; powietrza; 3) specjalistyczne słowniki lotnicze; 6) makiety (dioramy), plansze i fotografie sprzętu naziemnej obsługi statków powietrznych, a w szcze- 4) plansze statków powietrznych, ich instalacji, ze- gólności: lotniskowych źródeł energii elektrycznej, społów i części, z opisami w języku angielskim; urządzeń do holowania i podnoszenia samolotów, schodów, drabinek, pomostów, dystrybutorów 5) foliogramy i plansze z frazeologią lotniczą i termi- paliwowych, tlenowych, mieszanek hydraulicznologią lotniczo-techniczną; nych, wody oraz urządzeń do odladzania; 6) wykazy skrótów angielskich stosowanych w tech- 7) makiety, modele, plansze, foliogramy i tablice innice lotniczej. stalacji samolotowych; Pracownia technologii mechanicznej powin- 8) eksponaty i modele układów sterowania statków na być wyposażona w: powietrznych; 1) próbki różnych materiałów konstrukcyjnych stoso- 9) eksponaty i modele elementów instalacji elekwanych w lotnictwie; trycznych statków powietrznych; 10) eksponaty i modele urządzeń wchodzących 2) próbki różnych rodzajów korozji i zabezpieczeń w skład systemów łączności i radionawigacji; przed korozją; 11) modele i eksponaty instalacji pomiaru paliwa; 3) zestaw warsztatowych przyrządów pomiarowych; 12) przeglądarkę z kompletem mikrofilmów dotyczą- 4) stanowisko do wykonywania połączeń nitowacych wybranych statków powietrznych; nych, spawanych, lutowanych i klejonych; 13) plansze, filmy oraz instrukcje dotyczące przepisów 5) stanowisko do wykonywania podstawowych prac bezpieczeństwa podczas obsługi statków poślusarskich; wietrznych; 6) zestaw modeli wspomagających kształtowanie 14) dokumenty lotnicze: przepisy Międzynarodowej wyobraźni przestrzennej; Organizacji Lotnictwa Cywilnego (ICAO), Europej- Nr 167 — 9756 — Poz. 998 skiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA), 20) przeglądarkę z kompletem mikrofilmów (lub sta- Unii Europejskiej i krajowe przepisy lotnicze, pole- nowisko komputerowe do prezentacji CD-ROM) cenia nadzorów lotniczych (AD), programy obsłu- dotyczących wybranych statków powietrznych; gi statków powietrznych, typowe instrukcje obsługi, ilustrowane katalogi części zamiennych, sche- 21) plansze, filmy oraz instrukcje dotyczące przepisów maty ideowe i montażowe, biuletyny serwisowe, bezpieczeństwa podczas obsługi statków podokumentację pokładową, dokumentację po- wietrznych. świadczającą, procedury organizacyjne, instrukcje wykonawcze, karty zadaniowe; Laboratorium elektrotechniki, elektroniki analogowej i cyfrowej powinno być wyposa- 15) przykładowe kopie certyfikatów statku powietrzne- żone w: go: 1) stanowisko pomiarowe wyposażone w: a) świadectwo typu, a) z asilacz stabilizowany napięcia stałego 0—30 V, b) świadectwo sprawności, b) zasilacz napięcia przemiennego ze stabilizowac) świadectwo rejestracji, ną częstotliwością, d) certyfikat hałasu, c) generator funkcji i sygnałowy, e) protokół ważenia, d) oscyloskopy jedno- i dwupętlicowe, f) licencję radiostacji i jej homologację, e) m ierniki analogowe i cyfrowe; g) certyfikaty — świadectwa typu urządzeń awioni- 2) u kłady do badania i pomiaru: napięcia i natężenia ki, prądu, rezystancji, pojemności, indukcyjności, mocy, obwodów z elementami RLC, transformatoh) certyfikat PART-M, PART-145, PART-147, rów jednofazowych i silników elektrycznych małej i) certyfikat przewoźnika lotniczego ze specyfika- mocy, instalacji elektrycznej, parametrów przyrzącjami; dów półprzewodnikowych, prostowników i filtrów, wzmacniaczy, układów przerzutnikowych; 16) modele i eksponaty lotniczych zespołów napędowych wraz z systemami wskazań parametrów pra- 3) s tanowisko do montażu i badania układów elekcy silnika i monitorowanie jego stanu; tronicznych wyposażone w: a) maty i opaski elektrostatyczne, 17) tablice, plansze i foliogramy ilustrujące: b) stacje lutownicze, a) parametry Międzynarodowej Atmosfery Wzorc) generator sygnałowy, cowej w funkcji wysokości, d) tester diod i tranzystorów, b) przykłady rozwiązań układów mechanizacji e) z estawy elementów do budowy układów elekskrzydła i efektów ich zastosowania, tronicznych, c) systemy łączności VHF, HF i ACARS, f) materiały i narzędzia do wykonywania obwodów drukowanych; d) urządzenia i systemy radionawigacyjne: VOR, ADF, DME, RNAV, 4) stanowisko do obsługi akumulatorów; e) systemy automatycznego sterowania, 5) e lementy obwodów elektrycznych: rezystory, konf) systemy lądowania według przyrządów ILS densatory, cewki, przełączniki, transformatory; i GPS, 6) e lementy obwodów elektronicznych: diody, trang) systemy GPS i GLONASS; zystory, scalone układy analogowe i cyfrowe; 7) k atalogi elementów elektrycznych i elektronicz- 18) zestawy przeźroczy i filmów wideo ilustrujących: nych; a) rodzaje typowych stanów lotu statków powietrznych, 8) i nstrukcje użytkowania wybranych i powszechnie stosowanych urządzeń elektrycznych. b) rozkłady sił w typowych stanach lotu statków powietrznych, Pracownia wyposażenia elektrycznego, serwomechanizmów i napędów automatyki lotnic) działanie radiolatarni znakujących (MKB); czej powinna być wyposażona w: 19) stanowisko symulacji komputerowych działania 1) mierniki uniwersalne wskaźnikowe i cyfrowe; układów i instalacji statków powietrznych oraz wykonywania czynności obsługowych z oprogramo- 2) momentomierz; waniem (Computer Based Training — CBT) — jedno stanowisko dla dwóch uczniów do nauki: 3) prądnice lotnicze prądu stałego i przemiennego; a) budowy statków powietrznych, ich zespołów 4) e lektryczne silniki lotnicze: szeregowy, bocznikooraz instalacji, wy, synchroniczny i asynchroniczny; b) wykonywania procedur obsługowych; 5) zasilacz laboratoryjny; Nr 167 — 9757 — Poz. 998 6) prostownik; d) bezpośredniego pomiaru temperatury i ciśnienia, 7) przetwornice maszynowe i statyczne; e) pilotażowo-nawigacyjnych, 8) akumulator lotniczy kwasowy i zasadowy; f) systemów automatycznego sterowania, 9) zestaw rezystorów suwakowych; g) rurki pomiarowe: Pitota i Prandtla; 10) zestaw naczyń do przygotowania elektrolitu; 3) stanowisko do sprawdzania: 11) stanowisko do sprawdzania: a) przyrządów ciśnieniowych, a) paliwomierzy i przepływomierzy, b) przyrządów giroskopowych, b) obrotomierzy, c) pokładowych rejestratorów lotu, c) nadajników temperatury i ciśnienia, d) urządzeń radionawigacyjnych, d) wskaźników kątowego wychylenia i położenia elementów sterowania i mechanizacji skrzydła, e) urządzeń radiolokacyjnych; e) pracy silników i instalacji płatowca; 4) s tanowisko do sprawdzania urządzeń łączności oraz anten; 12) stanowisko do sprawdzania maszyn elektrycznych montowanych na statkach powietrznych; 5) s tanowisko do sprawdzania radiowysokościomierzy, transponderów i radarów pokładowych; 13) stanowisko do sprawdzania lotniczych prądnic i lotniczych silników elektrycznych; 6) stanowisko do sprawdzania radiokompasów; 14) stanowisko do sprawdzania naprawy i obróbki lot- 7) p lansze, filmy oraz instrukcje dotyczące budowy niczych przewodów elektrycznych; i zasad użytkowania radaru pogodowego oraz radaru dopplerowskiego; 15) stanowisko do sprawdzania przyrządów podciśnieniowych; 8) p lansze, filmy oraz instrukcje dotyczące budowy i zasad wykorzystania radiowysokościomierza 16) działającą makietę oświetlenia statku powietrzne- (LRRA); go, świateł ostrzegawczych i awaryjnych; 9) s tanowisko audiowizualne z zestawem slajdów 17) plansze, filmy oraz instrukcje dotyczące przepisów i kaset magnetofonowych, płyt CD i DVD do nauki bezpieczeństwa podczas obsługi urządzeń wypobudowy, zasad działania i obsługi zespołów i insażenia elektrycznego statków powietrznych. stalacji oraz wyposażenia statków powietrznych; Pracownia przyrządów pokładowych, syste- 10) plansze i foliogramy typowych elementów awionimów pilotażowych, nawigacyjnych oraz ko- ki statku powietrznego; munikacyjnych statków powietrznych powinna być wyposażona w: 11) stanowiska komputerowe (jedno dla dwóch uczniów) z oprogramowaniem (Computer Based 1) makiety, plansze i fotografie tablic przyrządów Training — CBT) dotyczącym awioniki oraz realizaw kabinie pilotów różnych typów i rodzajów stat- cji procedur obsługowych; ków powietrznych; 12) przeglądarkę z kompletem mikrofilmów dotyczą- 2) zestawy przyrządów pokładowego wyposażenia cych awioniki wybranych statków powietrznych. awionicznego statków powietrznych: Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplea) ciśnieniowych: wysokościomierz, wariometry: cza magazynowo-socjalnego. zwykłe i energii całkowitej, prędkościomierz, machometr, barometr, sygnalizator ciśnienia, W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla b) giroskopowych: sztuczny horyzont, zakręto- nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla mierz, giroskopowy wskaźnik kursu, platformy uczniów. giroskopowe, Pracownie przedmiotowe powinny być odpowiednio c) magnetycznych: busole, układy magnetyczno- oświetlone, wyciszone, ogrzane i posiadać odpowied- -giroskopowe, nią wilgotność. Nr 167 — 9758 — Poz. 998 Załącznik nr 2 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK BUDOWNICTWA OKRĘTOWEGO SYMBOL CYFROWY 311⁰⁵ I. OPIS ZAWODU 23) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powi- 24) prowadzić działalność gospodarczą. nien umieć: Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przy- 1) posługiwać się terminologią stosowaną w okręgotowanie do wejścia na rynek pracy powinno townictwie; przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodo- 2) c zytać dokumentację kadłubową i maszynową; wego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 3) s porządzać dokumentację konstrukcyjną i technologiczną, z wykorzystaniem technik kompute- 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik rowych; budownictwa okrętowego powinien być przygoto- 4) p rojektować procesy technologiczne obróbki, wany do wykonywania następujących zadań zawoprefabrykacji sekcji i montażu kadłuba; dowych: 5) p lanować procesy technologiczne remontu kad- 1) p lanowania podstawowych procesów technołuba; logicznych; 6) p lanować procesy technologiczne montażu wy- 2) wykonywania i nadzorowania prac związanych posażenia statku; z trasowaniem, obróbką, prefabrykacją, montażem, wyposażeniem i remontem statku; 7) t rasować metodami tradycyjnymi i numerycznymi; 3) przygotowania oprzyrządowania do transportu, prefabrykacji sekcji i montażu kadłuba oraz jego 8) p osługiwać się narzędziami ręcznymi i oprzyrząwyposażenia; dowaniem technologicznym; 4) badania właściwości mechanicznych i techno- 9) w ykonywać podstawowe pomiary kontrolne logicznych materiałów oraz wykonywania bakonstrukcji kadłuba i części maszynowych; dań nieniszczących; 10) montować elementy sekcji kadłuba; 5) wykonywania i nadzorowania prac konserwa- 11) organizować i nadzorować budowę sekcji kadłu- cyjnych kadłuba i jego wyposażenia podczas ba; budowy i remontu statku; 12) organizować i nadzorować prace konserwacyj- 6) organizowania, wykonywania i nadzorowania ne podczas budowy i remontu statku; prac prefabrykacyjnych rurociągów i instalacji okrętowych; 13) wykonywać prace z zakresu prefabrykacji rurociągów oraz ślusarskiego wyposażenia okręto- 7) organizowania, wykonywania i nadzorowania wego; prac montażowych wyposażenia kadłuba i instalacji okrętowych podczas budowy i remontu 14) organizować i nadzorować montaż rurociągów statku; okrętowych oraz innego wyposażenia statku; 8) wykonywania prac remontowych prostych me- 15) kontrolować zgodność wykonania elementów chanizmów i urządzeń okrętowych; i podzespołów z dokumentacją techniczną; 16) posługiwać się językiem obcym w zakresie nie- 9) dozorowania pracy urządzeń okrętowych podzbędnym do wykonywania zadań zawodowych; czas próby statku na uwięzi i w morzu; 17) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywa- 10) korzystania z przepisów Towarzystw Klasyfikanych zadań zawodowych; cyjnych w procesie budowy i remontu statku. 18) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa II. BLOKI PROGRAMOWE i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opisu zawodu zawierają następujące bloki progra- 19) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymowe: maganiami ergonomii; 20) kierować zespołem pracowników; 1) podstawy techniki i okrętownictwa; 21) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 2) konstrukcja i wyposażenie statku; praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 3) wytwarzanie i remont statku; 22) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 4) podstawy działalności zawodowej. Nr 167 — 9759 — Poz. 998 BLOK: PODSTAWY TECHNIKI I OKRĘTOWNICTWA 23) wykorzystywać podstawowe prawa i pojęcia termodynamiki technicznej; 1. Cele kształcenia 24) projektować podstawowe części maszyn; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 25) dobierać rurociągi i ich elementy, z uwzględnieumieć: niem połączeń, armatury, aparatury kontrolnej 1) charakteryzować podstawowe materiały meta- i pomiarowej oraz izolacji; lowe i niemetalowe stosowane do budowy okrętów; 26) interpretować podstawowe pojęcia i prawa z zakresu elektrotechniki; 2) w ykonywać podstawowe badania właściwości mechanicznych metali i ich stopów oraz inter- 27) wykonywać podstawowe pomiary elektryczne; pretować wyniki; 28) rozróżniać działanie i budowę podstawowych 3) c harakteryzować półprodukty konstrukcyjne maszyn i urządzeń oraz instalacji elektrycznych stosowane do budowy okrętów; prądu stałego i zmiennego; 4) r ozróżniać podstawowe materiały technologicz- 29) klasyfikować i rozróżniać rodzaje zespołów ne stosowane w okrętownictwie; prądotwórczych; 5) s porządzać szkice i rysunki maszynowe oraz 30) określać wymagania stawiane elektrowniom okrętowe w rzutach prostokątnych i aksonome- okrętowym oraz zasady rozdziału energii; trycznych; 31) czytać montażowe schematy elektryczne; 6) p osługiwać się normami rysunku maszynowego i okrętowego oraz katalogami unifikacyjny- 32) rozróżniać podstawowe elementy automatyki mi; okrętowej; 7) w ykonywać rysunki części maszyn, z uwzględ- 33) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa nieniem przekrojów; i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas wykonywania po- 8) s tosować zasady wymiarowania; miarów. 9) s tosować zasady uproszczeń w rysunku maszynowym; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 10) wykonywać rysunki, z wykorzystaniem progra- Treści kształcenia są ujęte w następujących działach mu komputerowego; programowych: 11) czytać techniczne rysunki okrętowe i maszyno- 1) materiały konstrukcyjne, eksploatacyjne i techwe; nologiczne, stosowane do budowy okrętów; 12) stosować podstawowe pojęcia i prawa statyki; 2) półprodukty konstrukcyjne kadłuba okrętowego, maszyn, urządzeń i instalacji okrętowych; 13) określać moment bezwładności, warunki rów- 3) rysunek techniczny maszynowy; nowagi układu sił dla elementarnych belek i kratownic; 4) techniczny rysunek okrętowy kadłubowy, rysunek zbrojenia i wyposażenia statku; 14) obliczać naprężenia dopuszczalne, zredukowane i krytyczne oraz dobierać współczynniki bez- 5) podstawowe pojęcia i prawa statyki, kinematyki pieczeństwa przy statycznym i dynamicznym i dynamiki; charakterze obciążeń; 6) stany naprężeń: osiowe, płaskie, przestrzenne, 15) wyjaśniać istotę procesu zmęczenia i jego uwa- wytrzymałość złożona, naprężenia zredukowarunkowania; ne; 16) wyjaśniać istotę wyboczenia elementów pro- 7) obliczanie statyczne prętów i belek; stych i konstrukcji złożonych; 8) stateczność konstrukcji; 17) wyjaśniać charakter i uwarunkowania kruchego 9) działanie karbu; pękania konstrukcji; 10) zmęczenie materiału, kruche pękanie materia- 18) stosować zasady i prawa kinematyki i dynamiki; łów i konstrukcji; 19) znać pojęcia: praca, energia, moc, sprawność 11) kinematyka i dynamika punktu i ciała sztywneoraz określać zależności między nimi; go; 20) analizować ruch postępowy, obrotowy, płaski 12) praca, energia, moc, sprawność; i złożony; 13) podstawy hydrostatyki i hydrodynamiki; 21) wyjaśniać zasady drgań swobodnych, tłumio- 14) wybrane zagadnienia termodynamiki technicznych, rezonansowych oraz interpretować pod- nej; stawowe ich parametry i równania; 15) podstawowe elementy, podzespoły i zespoły 22) interpretować podstawowe prawa i pojęcia konstrukcyjne maszyn (połączenia, napędy hydrostatyki i hydrodynamiki, wykorzystywane i urządzenia), metodyka projektowania podstaw okrętownictwie; wowych części maszyn; Nr 167 — 9760 — Poz. 998 16) urządzenia, systemy i instalacje elektryczne stat- 17) dobierać główne jednostki napędowe i układy ku; przenoszenia napędu; 17) automatyka okrętowa; 18) rozróżniać rodzaje i określać przeznaczenie: kotłów parowych, wymienników ciepła, sprężarek, 18) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pra- wentylatorów i pomp okrętowych, zbiorników cy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ciśnieniowych, instalacji rurociągowych i armaochrony środowiska. tury, urządzeń oczyszczających oraz służących do wytwarzania wody i neutralizacji ścieków; BLOK: KONSTRUKCJA I WYPOSAŻENIE STATKU 19) dobierać elementy podstawowych instalacji 1. Cele kształcenia siłowni i ogólnookrętowych; 20) analizować rozplanowanie i wyposażenie po- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien mieszczeń użytkowych na statku; umieć: 21) korzystać z dokumentacji technicznej statku. 1) rozróżniać typy statków i określać ich funkcje; 2) rozróżniać główne elementy konstrukcyjne stat- 2. Treści kształcenia (działy programowe) ku, napędy, urządzenia i systemy okrętowe; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 3) s tosować podstawowe prawa hydromechaniki, pływalności, stateczności, niezatapialności, sta- 1) typy i funkcje statków; tyki i dynamiki w procesie budowy, wodowania i eksploatacji statku; 2) systemy okrętowe, charakterystyka i terminologia konstrukcyjno-technologiczna; 4) i nterpretować skalę Bonjeana, krzywe hydrosta- 3) hydromechanika, pływalność, stateczność i nietyczne, pantokareny, krzywe statyczne i dynazatapialność okrętu; miczne ramion prostujących; 4) statyka statku w procesie budowy; 5) c harakteryzować koncepcje niezatapialności statku, stateczności awaryjnej, interpretować 5) dynamika okrętu w procesie wodowania i ekskrzywą grodziową; ploatacji; 6) o kreślać rodzaje stosowanych pędników, ich pa- 6) pędniki okrętowe; rametry, warunki pracy, uszkodzenia oraz 7) teoria wodowania, metody i niebezpieczeństwa; współpracę z kadłubem i układem napędowym; 8) elementy kształtu kadłuba; 7) c harakteryzować rodzaje i etapy wodowania oraz określać momenty niebezpieczne; 9) zasady podziału konstrukcyjnego i funkcjonalnego różnych typów statków; 8) interpretować wykresy wodowania; 10) problemy ogólnej wytrzymałości kadłuba okrę- 9) c harakteryzować metody i etapy projektowania towego; statku; 11) konstrukcja sterów, ich elementów i systemów, według przepisów Polskiego Rejestru Statków 10) określać siły i momenty działające na statek na (PRS); wodzie spokojnej i sfalowanej; 12) elementy konstrukcji kadłuba według przepisów 11) wyjaśniać zasady podziału pionowego i pozio- Polskiego Rejestru Statków (PRS); mego kadłuba statku oraz podstawowe systemy wiązań statku; 13) nadbudówki, zbiorniki, fundamenty w przepisach Polskiego Rejestru Statków (PRS); 12) korzystać z przepisów i publikacji Polskiego Rejestru Statków (PRS); 14) siłownia okrętu, jej charakterystyka, parametry; 15) systemy przenoszenia napędu głównego; 13) korzystać z przepisów towarzystw klasyfikacyjnych do analizy konstrukcji statku i jego węzłów 16) główne jednostki napędowe; konstrukcyjnych, wymaganych prób materiałowych i zdawczo-odbiorczych; 17) kotły, wymienniki ciepła; 18) pompy, wentylatory, sprężarki; 14) rozróżniać typy i konstrukcję sterów, zbiorników okrętowych, nadbudówek, fundamentów; 19) instalacje rurociągowe; 15) analizować konstrukcję kadłuba, jego elementy 20) urządzenia wyposażenia maszynowego ogólnooraz węzły konstrukcyjne, z wykorzystaniem okrętowego, pokładowego i pomocniczego; programów komputerowych; 21) pomieszczenia użytkowe na statku; 16) charakteryzować typy siłowni okrętowych oraz 22) plan generalny statku; określać ich podział funkcjonalny, topografię i lokalizację w kadłubie; 23) dokumentacja techniczna statku. Nr 167 — 9761 — Poz. 998 BLOK: WYTWARZANIE I REMONT STATKU 20) wykonywać operacje monterskie w zakresie sczepiania elementów konstrukcji kadłuba; 1. Cele kształcenia 21) rozpisywać proces technologiczny montażu czę- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien ści skrajnych i kadłuba statku; umieć: 22) rozpisywać proces technologiczny budowy 1) charakteryzować strukturę stoczni produkcyjnej i montażu tylnicy, dziobnicy, steru, montażu i remontowej oraz określać zadania poszczególtrzonu sterowego, mechanizmów sterowania nych wydziałów i organizację produkcji; oraz śruby i wyposażenia pokładowego; 2) u stalać na podstawie dokumentacji konstrukcyj- 23) charakteryzować proces technologiczny przygonej kolejność operacji podstawowych procesów towania i montażu linii wałów i innych elementechnologicznych z zakresu obróbki, prefabrykatów, ze szczególnym uwzględnieniem metod cji i montażu kadłuba; i czynności kontrolno-pomiarowych; 3) p osługiwać się przyrządami i sprzętem pomiarowym podczas obróbki, trasowania, montażu, 24) charakteryzować procesy technologiczne obprostowania elementów konstrukcji kadłuba róbki, prefabrykacji i montażu systemów ruroi pomiarów kontrolnych; ciągów okrętowych; 4) w ykonywać podstawowe operacje techno- 25) charakteryzować proces technologiczny montalogiczne z zakresu obróbki ręcznej i mechanicz- żu i prób spalinowych silników okrętowych, ze nej; szczególnym uwzględnieniem metod i czynności pomiarowo-kontrolnych; 5) w ykonywać pomiary warsztatowe; 6) o kreślać zakres prac traserskich; 26) charakteryzować ramowy proces technologiczny montażu oraz prób głównych i pomocni- 7) wykonywać niezbędne rodzaje szablonów; czych okrętowych instalacji kotłowych; 8) d obierać narzędzia i metody do realizacji zadań 27) projektować podstawowe procesy technotraserskich na wydziałach obróbki, prefabrykacji logiczne remontu kadłuba statku, jego wyposai montażu kadłuba; żenia maszynowego i ogólnookrętowego oraz 9) r ozwijać proste blachy poszycia; systemów okrętowych; 10) stosować podstawowe techniki, metody, narzę- 28) charakteryzować urządzenia i sposoby wododzia i urządzenia oraz materiały technologiczne wania statku po jego zbudowaniu i remoncie; do ręcznego, półautomatycznego i automatycznego cięcia, ukosowania i żłobienia; 29) określić zakres odbiorów i prób kadłubowych i maszynowych oraz metody ich realizacji w ca- 11) określać warunki stosowania sprzętu spawalniłym cyklu budowy jednostki; czego w procesie montażu i spawania konstrukcji okrętowych; 30) oceniać stan zagrożenia podczas cięcia termicznego, spawania i montażu oraz prac konserwa- 12) stosować podstawowe narzędzia, oprzyrządocyjno-malarskich w warsztacie i na statku; wanie, urządzenia elektryczne, materiały spawalnicze, niezbędne do spawania ręcznego, pół- 31) s tosować typowe nośniki danych wykorzystyautomatycznego i automatycznego; wane dla celów obróbki i montażu wyposażenia 13) rozróżniać rodzaje korozji oraz stosowane kadłuba; w okrętownictwie metody i techniki prac kon- 32) identyfikować niesprawności podstawowego serwacyjno-malarskich; sprzętu i oprzyrządowania technologicznego; 14) rozpoznawać deformacje technologiczne konstrukcji kadłuba oraz określać przyczyny ich wy- 33) postępować zgodnie z procedurą w sytuacji zastępowania, metody zapobiegania oraz warunki grożenia oraz wypadku przy pracy; i metody ich usuwania; 34) korzystać z Polskich Norm i dokumentacji 15) dobierać elementarne procesy prostowania technologicznej; konstrukcji; 35) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 16) określać rodzaje, przyczyny oraz metody elimi- i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwnacji wad powstających w wyniku cięcia, żłobie- pożarowej oraz ochrony środowiska podczas nia, prostowania i montażu konstrukcji oraz jej wykonywania prac spawalniczych i monterskich elementów składowych; w warsztacie i na statku. 17) charakteryzować metody badania, ujawniania i usuwania wad technologicznych; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 18) projektować i wykonywać podstawowe opera- Treści kształcenia są ujęte w następujących działach cje technologiczne obróbki mechanicznej; programowych: 19) projektować procesy technologiczne prefabry- 1) struktura organizacyjna stoczni produkcyjnej kacji wstępnej oraz prefabrykacji i montażu seki remontowej; cji płaskich oraz nieskomplikowanych sekcji krzywoliniowych; 2) proces technologiczny budowy statku; Nr 167 — 9762 — Poz. 998 3) składowanie blach, profili, rur oraz podzespo- 32) prefabrykacja elementów i podzespołów kadłułów konstrukcyjnych kadłuba statku; ba okrętowego; 4) metrologia okrętowa; 33) metrologia okrętowa na etapie prefabrykacji; 5) pomiary warsztatowe; 34) technologiczne i transportowe zabezpieczenie montażu; 6) obróbka wstępna materiałów hutniczych; 35) montaż, remont i konserwacja kadłuba oraz ele- 7) metody trasowania; menty metrologii; 8) procesy obróbki blach, profili i rur; 36) montaż, remont i konserwacja wyposażenia ogólnookrętowego, pokładowego i maszyno- 9) t echnologiczne i transportowe zabezpieczenie wego; obróbki; 37) montaż, remont i konserwacja systemu napędo- 10) cięcie mechaniczne; wego statku; 11) sprzęt i urządzenia do cięcia mechanicznego; 38) obróbka, prefabrykacja i montaż głównych 12) metody i techniki spawania i cięcia gazowego, systemów rurociągowych; gazowo-elektrycznego i laserowego; 39) montaż kotłów i innych urządzeń systemu wy- 13) sprzęt i urządzenia do spawania i cięcia gazowe- twarzania pary; go, gazowo-elektrycznego i laserowego; 40) metody wodowania; 14) spoina: klasyfikacja, zastosowanie, oznaczenia, 41) próby i odbiory okrętowe; struktura; 42) bazy i nośniki danych; 15) podstawy spawania elektrycznego i gazowego; 43) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pra- 16) sprzęt i urządzenia do spawania elektrycznego cy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz i laserowego; ochrony środowiska. 17) metody i techniki spawania elektrycznego w okrętownictwie; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 18) kontrola jakości spawania — standardy, wady; 1. Cele kształcenia 19) naprężenia i odkształcenia spawalnicze; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 20) prace konserwacyjno-malarskie; 21) prostowanie konstrukcji; 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej; 22) sczepianie elementów konstrukcji kadłuba; 2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przed- 23) metody i techniki żłobienia; siębiorstw; 24) proces technologiczny montażu części skraj- 3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsięnych i kadłuba statku; biorstwa; 25) proces technologiczny budowy i montażu tylni- 4) opracowywać plan marketingowy; cy, dziobnicy, steru, montażu trzonu sterowego, mechanizmów sterowania oraz śruby i wyposa- 5) formułować i rozumieć pisemne i ustne wypożenia pokładowego; wiedzi w języku obcym, związane z realizacją zadań zawodowych; 26) proces technologiczny przygotowania i montażu linii wałów i innych elementów, ze szczegól- 6) podejmować działania związane z poszukiwanym uwzględnieniem metod i czynności kon- niem pracy; trolno-pomiarowych; 7) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 27) procesy technologiczne obróbki, prefabrykacji i montażu systemów rurociągów okrętowych; 8) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; 28) proces technologiczny montażu i prób spalinowych silników okrętowych; 9) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 29) proces technologiczny montażu oraz prób głównych i pomocniczych okrętowych instalacji kot- 10) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa łowych; i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 30) procesy technologiczne remontu kadłuba statku, jego wyposażenia maszynowego i ogólno- 11) stosować przepisy prawa dotyczące działalności okrętowego oraz systemów okrętowych; zawodowej; 31) technologiczne i transportowe zabezpieczenie 12) organizować stanowisko pracy zgodnie z wyprefabrykacji; maganiami ergonomii; Nr 167 — 9763 — Poz. 998 13) dobierać środki ochrony indywidualnej do ro- III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE dzaju wykonywanej pracy;

3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych 4) struktura budżetu przedsiębiorstwa; (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 10% godzin pozostaje do rozdysponowania 5) plan rozwoju przedsiębiorstwa; przez autorów programów na dostosowanie kształcenia 6) strategie marketingowe; do potrzeb rynku pracy. 7) język obcy zawodowy w zakresie czterech kom- IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI petencji językowych (rozumienie ze słuchu, mó- KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE wienie, czytanie i pisanie); 8) metody poszukiwania pracy; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszcze- 9) dokumenty dotyczące zatrudnienia; nia dydaktyczne: 10) podejmowanie i prowadzenie działalności gos- 1) pracownia komputerowa; podarczej; 2) p racownia konstrukcji i technologii budowy okrę- 11) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; tu; 12) bezpieczeństwo i higiena pracy; 3) pracownia siłowni i wyposażenia statku; 13) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 4) p racownia elektrotechniki, elektroniki i automatyki; 14) elementy ergonomii; 5) pracownia techniczna i materiałoznawstwa; 15) środki ochrony indywidualnej; 6) warsztaty szkolne. 16) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; Pracownia komputerowa powinna być wypo- 17) elementy fizjologii i higieny pracy; sażona w: 18) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; 1) s tanowiska komputerowe (jedno dla dwóch ucz- 19) zasady i metody komunikowania się; niów); 20) elementy socjologii i psychologii pracy; 2) drukarki; 21) formy doskonalenia zawodowego; 3) p akiet programów biurowych; 22) źródła informacji zawodowej; 4) p rogramy do wspomagania projektowania typu 23) etyka. CAD. Nr 167 — 9764 — Poz. 998 Pracownia konstrukcji i technologii budowy Pracownia techniczna i materiałoznawstwa okrętu powinna być wyposażona w: powinna być wyposażona w: 1) stanowiska rysunkowe (jedno dla jednego ucznia); 1) p róbki materiałów konstrukcyjnych i technologicz- 2) zestaw modeli wspomagających kształtowanie nych; wyobraźni przestrzennej; 2) k olekcję połączeń spawanych, lutowanych, zgrze- 3) katalogi typowych części maszyn, podzespołów wanych; i zespołów; 3) m ikroskopy metalograficzne (jeden mikroskop na 4) zestaw norm rysunkowych; czterech uczniów); 5) eksponaty i modele części maszyn; 4) z głady metalograficzne; 6) przykładowe rysunki konstrukcyjne i projekty; 7) przykładowe dokumentacje konstrukcyjne; 5) t ypowe narzędzia i przyrządy pomiarowe stosowane w metrologii okrętowej; 8) modele różnych typów statków; 6) r ysunki i modele typowych półwyrobów stosowa- 9) modele i materiały dydaktyczne, dotyczące typowych węzłów konstrukcyjnych kadłuba statku; nych w okrętownictwie; 10) materiały dydaktyczne dotyczące statyki i dynami- 7) w ykresy układów równowagi faz stopów metali; ki okrętu; 8) n ormy dotyczące badania właściwości materia- 11) materiały dydaktyczne ilustrujące typowe krzywe łów; projektowe okrętu; 12) przepisy towarzystw klasyfikacyjnych; 9) p odstawowe rodzaje defektoskopów ultradźwiękowych i magnetycznych. 13) modele i materiały dydaktyczne, dotyczące podstawowych systemów i urządzeń spawalniczych; Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: 14) środki ochrony indywidualnej; 1) stanowisko ślusarskie; 15) przykładowe schematy stoczniowych procesów technologicznych; 2) stanowisko do trasowania; 16) dokumentację technologiczną. 3) stanowisko do spawania i cięcia; Pracownia siłowni i wyposażenia statku po- 4) o brabiarki: wiertarkę, tokarkę, frezarkę, strugarkę winna być wyposażona w: pionową; 1) modele i eksponaty siłowni oraz innych systemów 5) przyrządy pomiarowe; okrętowych i ich schematy; 2) plansze podstawowych systemów okrętowych 6) p lansze obrazujące przebieg typowych operacji i ich ważniejszych elementów; technologicznych produkcji okrętowej; 3) zestawy rysunków wybranych elementów syste- 7) p lansze obrazujące nieprawidłowości i wady mów okrętowych. technologiczne; Pracownia elektrotechniki, elektroniki i auto- 8) p rzepisy i plansze z zakresu bezpieczeństwa matyki powinna być wyposażona w: i higieny pracy; 1) podstawowe mierniki wielkości elektrycznych; 9) instrukcje obsługi maszyn i urządzeń. 2) typowe elementy układów elektronicznych; Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaple- 3) schematy układów elektrycznych i elektronicznych; cza magazynowo-socjalnego. 4) modele maszyn i urządzeń elektrycznych; W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla 5) podstawowe mechaniczne i elektryczne elementy nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla automatyki oraz układy automatyki stosowane uczniów. w okrętownictwie; 6) przykładowe zestawy pomiarowe właściwe techni- W warsztatach szkolnych powinno znajdować się poce tensometrycznej. mieszczenie do instruktażu. Nr 167 — 9765 — Poz. 998 Załącznik nr 3 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK EKSPLOATACJI PORTÓW I TERMINALI SYMBOL CYFROWY 342⁰³ I. OPIS ZAWODU 18) klasyfikować i opisywać magazyny oraz ich wyposażenie; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 19) montować, demontować i eksploatować regały magazynowe niskiego i wysokiego składowa- 1) określać zadania realizowane w czasie eks- nia; ploatacji portów i terminali; 20) obsługiwać regały magazynowe i obliczać wiel- 2) o pisywać budowę portów i terminali oraz ich kość powierzchni magazynowej oraz wskazywyposażenie; wać miejsce składowania towarów, z wykorzystaniem oprogramowania specjalistycznego; 3) o pisywać urządzenia transportu bliskiego; 21) prowadzić gospodarkę opakowaniami i konte- 4) o bsługiwać automatyczne systemy składowanerami; nia i identyfikacji towarów; 22) przeprowadzać inwentaryzację magazynu 5) d okonywać doboru urządzeń transportu bliskiei określać odpowiedzialność materialną, osobigo do przeładunku towarów; stą i wspólną, za powierzone mienie; 6) o bsługiwać i eksploatować urządzenia przeła- 23) określać potrzeby i zakresy remontów infradunkowe w portach i terminalach oraz posługistruktury portu, terminalu i magazynu; wać się statkowymi urządzeniami przeładunkowymi; 24) obsługiwać środki łączności przewodowej i bez- 7) p osługiwać się dokumentacją statku i sporzą- przewodowej; dzać plan jego załadunku; 25) obliczać koszty przeładunku, operacji magazy- 8) r ozmieszczać ładunki sypkie, sztuki ciężkie nowych i obsługi podróżnych; i drobnicę luzem w ładowniach i na między- 26) sporządzać oferty handlowe na wykonywanie pokładach statku; obsługi towarów i obsługi środków transportu 9) s ztauować i mocować ładunki na statkach; w portach i terminalach; 10) organizować obsługę samochodów, wagonów 27) wykonywać czynności z zakresu konfekcjonokolejowych, statków morskich, żeglugi śród- wania, przepakowywania i magazynowania tolądowej oraz statków powietrznych w portach warów; i terminalach; 28) prowadzić dokumentację magazynową i ekspe- 11) organizować i realizować obsługę podróżnych dycyjną w portach i terminalach; w portach morskich i żeglugi śródlądowej oraz w terminalach kolejowych i lotniczych; 29) posługiwać się dwoma językami obcymi, w tym językiem angielskim, w zakresie niezbędnym do 12) charakteryzować właściwości oraz składować wykonywania zadań zawodowych; ładunki masowe: płynne, gazowe i stałe oraz drobnicę luzem i w kontenerach; 30) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 13) stosować przepisy prawa dotyczące pracy portów i terminali oraz składowania ładunków; 31) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 14) opisywać zasady ruchu kolejowego i posługipożarowej oraz ochrony środowiska; wać się sygnalizacją kolejową; 32) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 15) organizować i dokonywać przeładunku towamaganiami ergonomii; rów, w tym niebezpiecznych, ponadgabarytowych i żywych zwierząt, z wykorzystaniem infra- 33) kierować zespołem pracowników; struktury portów i terminali; 34) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 16) eksploatować i oceniać stan techniczny urząpraw i obowiązków pracownika i pracodawcy; dzeń portowych i terminalowych oraz urządzeń transportu bliskiego, zgodnie z dokumentacją 35) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym techniczną i warunkami technicznymi dozoru w wypadkach przy pracy; technicznego; 36) korzystać z różnych źródeł informacji oraz do- 17) dokonywać przeglądów bieżących i okresowych radztwa specjalistycznego; urządzeń przeładunkowych i obsługowych w portach i terminalach; 37) prowadzić działalność gospodarczą. Nr 167 — 9766 — Poz. 998 Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przy- 1) posługiwać się terminologią z zakresu eksgotowanie do wejścia na rynek pracy powinno ploatacji portów i terminali; przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych 2) klasyfikować i opisywać środki transportu; „Podstawy przedsiębiorczości”. 3) identyfikować elementy składowe systemów logistycznych w eksploatacji portów i terminali; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik eksploatacji portów i terminali powinien być przy- 4) opisywać zasady bezpieczeństwa w terminalach gotowany do wykonywania następujących zadań lotniskowych; zawodowych: 5) opisywać zasady funkcjonowania służb obsługi 1) magazynowania ładunków, w tym ponadgabastatków powietrznych; rytowych, materiałów niebezpiecznych i żywych zwierząt, w portach i terminalach; 6) opisywać systemy i urządzenia do kontroli osób oraz bagażu w portach lotniczych; 2) o bsługiwania ładunków, w tym kontenerowych, w portach i terminalach; 7) opisywać porty i terminale, w tym drogowe, morskie, kolejowe, lotnicze i żeglugi śródlądo- 3) o bsługiwania środków transportu w portach wej; morskich i rzecznych, terminalach samochodowych, kolejowych i lotniczych; 8) opisywać wykonywane zadania przy obsłudze ładunków i podróżnych w portach i termina- 4) s porządzania dokumentów związanych z przełalach; dunkiem i magazynowaniem towarów; 9) opisywać organizację transportu kolejowego 5) d obierania środków transportu i urządzeń przei zasady ruchu kolejowego; ładunkowych do obsługi portów i terminali; 10) posługiwać się sygnalizacją w transporcie kole- 6) d obierania opakowań jednostkowych i transjowym; portowych oraz prowadzenia gospodarki opakowaniami i kontenerami; 11) klasyfikować ładunki; 7) o bsługiwania zintegrowanych systemów infor- 12) określać właściwości ładunków; matycznych stosowanych w organizacji pracy portów i terminali; 13) przygotowywać ładunek do transportu; 8) r ozpatrywania reklamacji zgodnie z trybem 14) określać podatność transportową ładunków; określonym w umowie, dotyczących obsługi ładunków lub osób w portach i terminalach; 15) zabezpieczać ładunki przed uszkodzeniem w czasie transportu; 9) o bliczania kosztów przeładunku, magazynowania towarów i obsługi pasażerów; 16) opracowywać plan załadunku statku morskiego i żeglugi śródlądowej; 10) organizowania i prowadzenia eksploatacji urządzeń transportu bliskiego; 17) rozmieszczać ładunki sypkie, ciężkie i drobnicę luzem oraz kontenery w ładowniach statku i na 11) organizowania i wykonywania konserwacji, jego międzypokładach; przeglądów okresowych, napraw i badań diagnostycznych urządzeń transportu bliskiego. 18) sztauować i mocować ładunki na statku; II. BLOKI PROGRAMOWE 19) dobierać opakowania i kontenery oraz kompletować ładunki; Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający 20) rozpatrywać reklamacje klientów dotyczące złej z opisu zawodu zawierają następujące bloki prograjakości wykonywanych usług; mowe: 1) podstawy eksploatacji portów i terminali; 21) obliczać czas realizacji usług w portach i terminalach; 2) magazynowanie; 22) przygotować przewóz materiałów niebezpiecz- 3) transport bliski w portach i terminalach; nych i żywych zwierząt; 4) podstawy działalności zawodowej. 23) rozpoznawać oznakowania ładunków, w tym niebezpiecznych; BLOK: PODSTAWY EKSPLOATACJI PORTÓW I TER- MINALI 24) prowadzić dokumentację ekspedycyjną w portach i terminalach; 1. Cele kształcenia 25) posługiwać się technologiami informatycznymi Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien w realizacji zadań z zakresu obsługi ładunków umieć: w portach i terminalach; Nr 167 — 9767 — Poz. 998 26) obsługiwać środki łączności przewodowej i bez- 3) logistyka i podstawowe struktury systemów przewodowej; logistycznych; 27) planować system transportowy ładunków 4) procesy logistyczne; w portach i terminalach, z uwzględnieniem dróg 5) funkcje i rodzaje portów i terminali; i ciągów transportowych oraz miejsc przeładunku towarów; 6) zasady bezpieczeństwa w terminalach lotniskowych; 28) organizować infrastrukturę magazynową i transportu bliskiego; 7) organizacja transportu powietrznego, zasady obsługi statków powietrznych; 29) klasyfikować opakowania; 8) systemy i urządzenia do kontroli osób oraz ba- 30) kalkulować ceny obsługi ładunków w portach gażu w portach lotniczych; i terminalach; 9) infrastruktura, technika i technologia w proce- 31) obliczać koszty obsługi ładunków w portach sach logistycznych; i terminalach; 10) obsługa ładunków i podróżnych w portach i terminalach; 32) obliczać koszty eksploatacji urządzeń transportu bliskiego i usług w portach i terminalach; 11) organizacja transportu kolejowego; 33) stosować systemy identyfikacji ładunków oraz 12) zasady ruchu kolejowego; znakować ładunki; 13) sygnalizacja w transporcie kolejowym; 34) obsługiwać system automatycznej identyfikacji 14) załadunek wagonów kolejowych i oznakowanie towarów EAN.UCC; przewożonych ładunków; 35) optymalizować powierzchnię ładunkową środ- 15) zasady pracy manewrowej w transporcie kolejoków transportu; wym; 36) wystawiać faktury VAT za wykonane usługi; 16) klasyfikacja ładunków; 37) obsługiwać statki morskie, żeglugi śródlądowej, 17) właściwości ładunków; statki powietrzne i wagony kolejowe; 18) zasady przygotowywania ładunków do trans- 38) obsługiwać podróżnych w portach i termina- portu; lach; 19) podatność transportowa ładunków; 39) przygotowywać ładunki do odpraw celnych, sa- 20) zabezpieczanie ładunków przed uszkodzeniem nitarnych i fitosanitarnych; w czasie transportu; 40) posługiwać się dwoma językami obcymi, w tym 21) p lan załadunku statku morskiego i żeglugi śródjęzykiem angielskim, przy realizacji zadań zawo- lądowej; dowych; 22) systemy informatyczne do sporządzania planu 41) charakteryzować systemy gospodarowania od- załadunku; padami i system ochrony środowiska; 23) rozmieszczenie ładunków na statkach morskich 42) wykonywać zadania w zakresie gospodarki od- i żeglugi śródlądowej; padami, z zachowaniem zasad ekologistyki; 24) sztauowanie i mocowanie ładunku; 43) wykonywać usługi recyklingowe odpadów po 25) procedury stosowane w razie uszkodzenia łaopakowaniach i urządzeń transportu bliskiego dunku w transporcie; wycofanych z eksploatacji w portach i terminalach; 26) systemy jakości — procedury ustalania krytycznych punktów kontroli (Hazard Analysis and Cri- 44) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa tical Control Point — HACCP); i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 27) certyfikaty jakości i usług; pożarowej oraz ochrony środowiska w portach i terminalach. 28) reklamacje w sprawie złej jakości wykonywanych usług; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 29) zasady określania terminów realizacji usług Treści kształcenia są ujęte w następujących działach w portach i terminalach; programowych: 30) technologia przewozów materiałów niebez- 1) terminologia z zakresu eksploatacji portów i ter- piecznych i żywych zwierząt; minali; 31) technologie informatyczne wspomagające reali- 2) ś rodki transportu morskiego, lotniczego, kolejo- zację zadań z zakresu obsługi ładunków w porwego i żeglugi śródlądowej; tach i terminalach; Nr 167 — 9768 — Poz. 998 32) systemy elektronicznej wymiany dokumentów 3) opisywać magazyny celne i wolne obszary cel- (Electronic Data Interchange — EDI); ne oraz zasady ich funkcjonowania; 33) obsługa zamówień przewozowych; 4) eksploatować regały magazynowe niskiego i wysokiego składowania; 34) czas i koszty przeładunku towarów; 5) stosować zasady zarządzania magazynem; 35) drogi i ciągi transportowe; 6) określać rolę i zadania magazynów w obsłudze 36) miejsca przeładunku towarów; portów i terminali; 37) urządzenia do składowania towarów; 7) realizować zadania magazynowe; 8) obliczać i zagospodarowywać przestrzeń skła- 38) infrastruktura magazynowa; dową magazynów; 39) infrastruktura transportu bliskiego; 9) przygotowywać strefy przyjęć i wydawania to- 40) klasyfikacja opakowań; warów; 41) opakowania jednostkowe, zbiorcze i transporto- 10) przygotowywać strefy kompletacji towarów; we; 11) klasyfikować kontenery i opisywać ich budowę; 42) cennik obsługi ładunków w portach i termina- 12) opisywać zasady składowania i mocowania lach; kontenerów; 43) rachunek kosztów obsługi ładunków w portach 13) gospodarować opakowaniami transportowymi; i terminalach; 14) stosować systemy informatyczne i oprogramo- 44) koszty eksploatacji urządzeń oraz obsługi towa- wanie wspomagające gospodarkę magazynorów i podróżnych w portach i terminalach; wą; 45) fakturowanie usług w portach i terminalach; 15) obliczać koszty magazynowania; 46) optymalizacja powierzchni załadunku środków 16) przestrzegać norm obciążenia regałów magazytransportu; nowych i przepisów bezpieczeństwa przy obsłudze magazynu; 47) obsługa statków morskich, żeglugi śródlądowej, statków powietrznych i wagonów kolejowych; 17) magazynować materiały niebezpieczne, ładunki ponadgabarytowe, żywe zwierzęta; 48) obsługa podróżnych w portach i terminalach; 18) kontrolować straty w procesach przemieszcza- 49) zarządzanie infrastrukturą logistyczną; nia, magazynowania i przechowywania towa- 50) planowanie operacyjne w portach i termina- rów; lach; 19) przeprowadzać inwentaryzację magazynów; 51) odprawy celne, sanitarne i fitosanitarne ładun- 20) określać odpowiedzialność materialną, osobistą ków; i wspólną, za powierzone mienie; 52) prowadzenie dokumentacji transportowej w ję- 21) prowadzić dokumentację magazynową; zykach obcych; 22) wykonywać czynności z zakresu konfekcjono- 53) system ochrony środowiska w portach i termiwania, przepakowywania i ładowania w opakonalach; wania zbiorcze; 54) ekologistyka w zarządzaniu odpadami stałymi; 23) znakować i odczytywać oznakowania w języ- 55) ekologistyka w zarządzaniu odpadami opako- kach obcych zamieszczone na ładunkach i opawaniowymi; kowaniach. 56) usługi recyklingowe odpadów po opakowa- 2. Treści kształcenia (działy programowe) niach i urządzeń transportu bliskiego wycofanych z eksploatacji w portach i terminalach; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 57) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz 1) klasyfikacja, funkcje i rodzaje magazynów; ochrony środowiska w portach i terminalach. 2) zadania i zabezpieczenie magazynów; BLOK: MAGAZYNOWANIE 3) wyposażenie magazynów; 1. Cele kształcenia 4) przejścia graniczne; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 5) procedury celne; umieć: 6) wolne obszary celne i magazyny celne; 1) klasyfikować magazyny; 7) wymogi Unii Europejskiej w zakresie procedur 2) wyposażać magazyny; odprawy celnej i granicznej; Nr 167 — 9769 — Poz. 998 8) procesy magazynowe — przyjmowanie, wyda- 3) organizować załadunek i wykonywać wyładuwanie, składowanie i kompletacja; nek towarów w portach i terminalach, z wykorzystaniem urządzeń transportu bliskiego; 9) e ksploatacja magazynów niskiego i wysokiego składowania; 4) rozróżniać urządzenia transportu bliskiego stosowane w portach i terminalach, ze względu na 10) podział funkcjonalno-organizacyjny magazynu; ich przeznaczenie i rozwiązania konstrukcyjne; 11) zarządzanie magazynem; 5) charakteryzować elementy mechanizmów 12) rola i zadania magazynów w portach i termina- w urządzeniach transportu bliskiego w portach lach; i terminalach oraz opisywać ich budowę i działanie; 13) przestrzeń składowa magazynów; 6) odczytywać rysunki mechanizmów urządzeń 14) zagospodarowanie strefy przyjęć i wydawania transportu bliskiego; towarów; 15) gospodarowanie paletami i pojemnikami oraz 7) odczytywać schematy instalacji elektrycznych kontenerami; i elektronicznych oraz rozróżniać rodzaje obwodów występujących w instalacjach elektrycz- 16) obsługa zwrotów opakowań transportowych; nych urządzeń transportu bliskiego w portach 17) strefa kompletacji; i terminalach; 18) klasyfikacja i budowa kontenerów; 8) określać rolę i rodzaj elementów elektronicznych stosowanych w budowie urządzeń trans- 19) składowanie kontenerów; portu bliskiego w portach i terminalach; 20) mocowanie kontenerów na środkach transpor- 9) rozróżniać podstawowe mechanizmy napędotu; we, części przesuwane oraz mechanizmy ruchu postępowego i obrotowego urządzeń transpor- 21) terminale RO-RO; tu bliskiego oraz wyjaśniać budowę, zasady 22) magazynowe systemy informatyczne; działania i przeznaczenie typowych urządzeń transportu bliskiego stosowanych w portach 23) automatyczna identyfikacja przepływu towarów i terminalach; w obszarze magazynowania i dystrybucji; 10) kontrolować stan techniczny urządzeń transpor- 24) koszty magazynowania; tu bliskiego w portach i terminalach oraz ich zespołów i elementów, stosując odpowiednie me- 25) normy obciążenia i przepisy bezpieczeństwa tody diagnozowania i weryfikacji; przy obsłudze magazynu; 11) posługiwać się dokumentacją techniczno- 26) magazynowanie materiałów niebezpiecznych; -ruchową (DTR) urządzeń transportu bliskiego 27) magazynowanie ładunków ponadgabaryto- stosowanych w portach i terminalach; wych; 12) eksploatować urządzenia transportu bliskiego zgodnie z dokumentacją techniczną; 28) magazynowanie żywych zwierząt; 13) w ykonywać operacje obsługowe i eksploatacyj- 29) straty w procesach przemieszczania, magazynone urządzeń transportu bliskiego, zgodnie z wywania i przechowywania towarów; maganiami dokumentacji techniczno-ruchowej 30) inwentaryzacja magazynów; (DTR); 31) odpowiedzialność osobista i wspólna za powie- 14) rozróżniać i charakteryzować podstawowe rorzone mienie; dzaje materiałów eksploatacyjnych i dobierać je do określonych warunków eksploatacji urzą- 32) dokumentacja magazynowa; dzeń transportu bliskiego; 33) konfekcjonowanie, przepakowywanie i ładowa- 15) charakteryzować procesy zużycia oraz starzenia nie towarów w opakowania zbiorcze; urządzeń transportu bliskiego oraz przeciwdziałać im; 34) znakowanie ładunków w językach obcych. 16) charakteryzować procesy i czynniki mające BLOK: TRANSPORT BLISKI W PORTACH I TERMINA- wpływ na uszkodzenia urządzeń transportu bli- LACH skiego w portach i terminalach; 17) dokonywać obsługi codziennej, przeglądów bie- 1. Cele kształcenia żących i okresowych urządzeń transportu bli- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien skiego; umieć: 18) obsługiwać komputerowe urządzenia sterujące urządzeniami transportu bliskiego w portach 1) klasyfikować urządzenia transportu bliskiego i terminalach; stosowane w portach i terminalach oraz w magazynach; 19) obliczać koszty usług transportu bliskiego; 2) o pisywać zasady doboru i eksploatacji urządzeń 20) obliczać koszty eksploatacji urządzeń transportu transportu bliskiego; bliskiego; Nr 167 — 9770 — Poz. 998 21) prowadzić dokumentację eksploatacyjną urzą- 17) zasady rozpoznawania zużycia i uszkodzeń eledzeń transportu bliskiego w portach i termina- mentów i mechanizmów urządzeń transportu lach; bliskiego; 22) stosować umowne sygnały przy pracy urządzeń 18) dokumentacja techniczno-ruchowa (DTR) urządźwigowych; dzeń transportu bliskiego; 23) zamawiać części zamienne i materiały eks- 19) dokumentacja eksploatacyjna urządzeń transploatacyjne do urządzeń transportu bliskiego; portu bliskiego; 24) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 20) zasady napraw urządzeń; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 21) ogólne zasady projektowania procesów technopożarowej oraz ochrony środowiska podczas logicznych montażu; eksploatacji i remontów urządzeń transportu bliskiego w portach i terminalach. 22) zasady montażu i demontażu urządzeń transportu bliskiego; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 23) materiały, gazy i płyny eksploatacyjne; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 24) uszczelnienia techniczne; programowych: 25) fizykochemiczne podstawy eksploatacji maszyn 1) klasyfikacja urządzeń transportu bliskiego stoi urządzeń; sowanych w portach i terminalach oraz w magazynach; 26) korozja metali i powłoki ochronne; 2) b udowa i zasady działania urządzeń transportu 27) obsługa codzienna, przeglądy bieżące i okresobliskiego; we urządzeń transportu bliskiego; 3) e ksploatacja urządzeń transportu bliskiego; 28) stanowiska i urządzenia obsługowo-naprawcze; 29) organizacja prac eksploatacyjnych; 4) o rganizacja załadunku i wyładunku towarów w portach i terminalach, z wykorzystaniem urzą- 30) komputerowe sterowanie urządzeniami transdzeń transportu bliskiego; portu bliskiego; 5) m echanizmy i ich elementy w urządzeniach 31) kalkulacja kosztów usług transportu bliskiego; transportu bliskiego; 32) koszty eksploatacji urządzeń transportu bliskie- 6) z asady działania mechanizmów stosowanych go; w urządzeniach transportu bliskiego; 33) d okumentacja eksploatacyjna urządzeń trans- 7) b udowa i zasady działania typowych urządzeń portu bliskiego w portach i terminalach; transportu bliskiego poziomego i pionowego 34) sygnały umowne przy pracy urządzeń dźwigniw portach i terminalach; cowych; 8) c zytanie rysunków technicznych mechanizmów 35) zamawianie części zamiennych oraz materiałów urządzeń transportu bliskiego; eksploatacyjnych do urządzeń transportu bliskiego; 9) c zytanie schematów instalacji elektrycznej i elektronicznej; 36) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz 10) elementy elektroniczne i automatyki, stosowane ochrony środowiska podczas eksploatacji i rew budowie urządzeń transportu bliskiego; montów urządzeń transportu bliskiego. 11) podstawowe mechanizmy napędowe w urzą- BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ dzeniach transportu bliskiego; 1. Cele kształcenia 12) napędy i układy sterowania: hydrauliczne, pneumatyczne i elektryczne; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 13) diagnostyka techniczna urządzeń transportu bliskiego; 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej; 14) podstawowe pojęcia eksploatacji urządzeń technicznych; 2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 15) warunki techniczne eksploatacji urządzeń transportu bliskiego; 3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsiębiorstwa; 16) eksploatacja elementów jezdnych i roboczych urządzeń transportu bliskiego; 4) opracowywać plan marketingowy; Nr 167 — 9771 — Poz. 998 5) formułować i rozumieć pisemne i ustne wypo- 10) podejmowanie i prowadzenie działalności goswiedzi w językach obcych, w tym w języku an- podarczej; gielskim, związane z realizacją zadań zawodo- 11) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; wych; 12) bezpieczeństwo i higiena pracy; 6) p odejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 13) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 7) s porządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 14) elementy ergonomii; 8) s porządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; 15) środki ochrony indywidualnej; 9) s tosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 16) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodopraw i obowiązków pracownika i pracodawcy; wanym w wypadkach przy pracy; 10) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa 17) elementy fizjologii i higieny pracy; i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpoża- 18) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; rowej oraz ochrony środowiska; 19) zasady i metody komunikowania się; 11) stosować przepisy prawa dotyczące działalności zawodowej; 20) elementy socjologii i psychologii pracy; 12) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 21) formy doskonalenia zawodowego; maganiami ergonomii; 22) źródła informacji zawodowej; 13) dobierać środki ochrony indywidualnej do ro- 23) etyka. dzaju wykonywanej pracy; 14) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE w wypadkach przy pracy;

21) korzystać z różnych źródeł informacji w zakresie * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia niezbędnym do wykonywania zadań zawodow szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych wych; (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 5% godzin jest przeznaczone do rozdysponowa- 22) przestrzegać zasad etyki. nia przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI programowych: KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 1) gospodarka rynkowa; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszcze- 2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; nia dydaktyczne: 3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; 1) pracownia urządzeń transportu bliskiego; 4) struktura budżetu przedsiębiorstwa; 2) pracownia ładunkoznawstwa i towaroznawstwa; 5) plan rozwoju przedsiębiorstwa; 3) laboratorium magazyn — port — terminal; 6) strategie marketingowe; 4) p racownia eksploatacji urządzeń transportu bli- 7) język obcy zawodowy w zakresie czterech komskiego. petencji językowych (rozumienie ze słuchu, mówienie, czytanie i pisanie); Pracownia urządzeń transportu bliskiego po- 8) metody poszukiwania pracy; winna być wyposażona w: 9) d okumenty dotyczące zatrudnienia; 1) modele i plansze figur płaskich i brył; Nr 167 — 9772 — Poz. 998 2) zestawy norm dotyczących rysunku technicznego j) d źwigów, maszynowego i elektrycznego; k) w yciągów towarowych, 3) przykładowe egzemplarze dokumentacji technicz- l) w ind towarowych, nych urządzeń transportu bliskiego oraz ich zespołów i podzespołów; m) p rzenośników taśmowych i rolkowych, n) stołów hydraulicznych, 4) filmy dydaktyczne i foliogramy, przedstawiające urządzenia transportu bliskiego poziomego i pio- o) podestów ruchomych, nowego; p) dźwignic linotorowych, 5) filmy dydaktyczne i foliogramy, przedstawiające q) żurawi szynowych, zasady bezpiecznej pracy urządzeń transportu bliskiego; r) żurawi do przeładunku towarów masowych, s) ż urawi do przeładunku drobnicy, 6) katalog środków transportu; t) przesuwnic, 7) dokumentację obsługową i eksploatacyjną urządzeń transportu bliskiego poziomego i pionowe- u) mostowców, go; v) ż urawi samojezdnych; 8) przepisy prawa z zakresu transportu; 19) osprzęt przeładunkowy: 9) stanowisko komputerowe z oprogramowaniem a) t rawery, oraz z dostępem do Internetu; b) rozpornice, 10) modele, plansze, filmy prezentujące poszczególne c) l iny, rodzaje urządzeń i narzędzi do obróbki ręcznej i maszynowej; d) haki; 11) dokumentacje procesów technologicznych monta- 20) urządzenia do mocowania ładunków ciężkich żu urządzeń transportu bliskiego; i drobnicy luzem na pokładach i w ładowniach statków; 12) schematy instalacji elektrycznych urządzeń trans- 21) stanowisko komputerowe wraz z oprogramowaportu bliskiego; niem do symulacji zjawisk i procesów zachodzą- 13) podstawowe mierniki wielkości elektrycznych; cych podczas eksploatacji w urządzeniach transportu bliskiego. 14) narzędzia i przyrządy pomiarowe stosowane w naprawach i eksploatacji urządzeń transportu bliskie- Pracownia ładunkoznawstwa i towaroznawgo; stwa powinna być wyposażona w: 15) dokumentacje procesów technologicznych na- 1) p lansze i foliogramy przedstawiające: praw urządzeń transportu bliskiego; a) n ormy i standardy dotyczące przewożonych towarów, 16) elementy i układy elektryczne i elektroniczne sterujące urządzeniami transportu bliskiego; b) opakowania w transporcie morskim i żegludze śródlądowej, 17) elementy automatyki stosowane w urządzeniach c) przekroje ładowni z systemami wentylacyjnymi, transportu bliskiego, układy mechaniczne i elektryczne; d) podstawowe typy statków, sztauplan, 18) modele (eksponaty) różnych typów urządzeń e) m agazyny ładunków niebezpiecznych, transportu bliskiego: f) magazyny ładunków masowych, a) wózków transportowych, g) magazyny niskiego i wysokiego składowania; b) wózków magazynowych, 2) m odele: c) wózków widłowych, a) ł adowni statków, kontenerów i innych opakod) dźwignic, wań, e) cięgników, b) statków, f) suwnic, c) opakowań o małych gabarytach, g) żurawi, d) opakowań wielkogabarytowych, h) układnic, e) m agazynów ładunków niebezpiecznych, i) dźwigników, f) magazynów masowych, Nr 167 — 9773 — Poz. 998 g) magazynów niskiego i wysokiego składowania, 5) d rukarki komputerowe (jedna drukarka na trzy komputery); h) regałów magazynowych; 6) kserokopiarki (dwie sztuki); 3) wzory dokumentów, takich jak: a) dokumentacja magazynowa, 7) o programowanie wspomagające zarządzanie magazynem; b) dokumentacja ładunkowa, 8) drukarki kodów kreskowych; c) dokumenty kontroli czystości; 9) skanery; 4) próbki towarów: a) płynnych, 10) czytniki kodów kreskowych; b) sypkich, 11) modele (eksponaty) różnych urządzeń transportu: c) stałych; a) samochodów wraz z naczepami, 5) katalogi towarów i opakowań; b) wagonów kolejowych, 6) przepisy dotyczące przewozów towarów, zwierząt c) statków morskich i żeglugi śródlądowej; i materiałów niebezpiecznych; 12) modele terminali: 7) filmy dydaktyczne i foliogramy dotyczące zasad łaa) magazynowych i kontenerowych, dowania i przewozu towarów; b) osobowych; 8) wzory znakowania opakowań ładunków i urządzeń transportu; 13) modele portów: 9) stanowisko komputerowe z oprogramowaniem a) morskich i śródlądowych, specjalistycznym wspomagającym gospodarkę magazynową oraz z dostępem do Internetu. b) lotniczych; Laboratorium magazyn — port — terminal 14) modele magazynów niskiego i wysokiego składopowinno być wyposażone w: wania; 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla 15) urządzenia automatycznej identyfikacji towarów; jednego ucznia), połączone w sieć, z dostępem do 16) jednostki logistyczne oznakowane w systemie glo- Internetu; balnym EAN.UCC; 2) oprogramowanie komputerowe użytkowe: 17) instrukcje przepływu towarów przez terminal; a) edytor tekstu, 18) dokumentację magazynową; b) arkusz kalkulacyjny, c) programy graficzne, 19) dokumentację przeładunkową. d) bazy danych, Pracownia eksploatacji urządzeń transportu bliskiego powinna być wyposażona w: e) program do prezentacji; 1) s tanowisko ślusarskie do obróbki ręcznej i mecha- 3) oprogramowanie komputerowe stosowane do opnicznej za pomocą elektronarzędzi; tymalizacji: a) rozmieszczenia ładunku w magazynie, w opar- 2) s tanowisko do demontażu i montażu podzespociu o ciągłe śledzenie stanu zapasów, łów urządzeń transportu bliskiego; b) tras transportu bliskiego, 3) s tanowisko do wykonywania połączeń nierozłącznych i rozłącznych; c) rozmieszczenia ładunków w środkach transportu; 4) s tanowisko do montażu podzespołów i urządzeń mechanicznych, elektrycznych i elektronicznych; 4) oprogramowanie specjalistyczne w zakresie: 5) s tanowisko do montażu układów i urządzeń steroa) inwentaryzowania towarów, wania urządzeniami transportu bliskiego. b) kontroli stanów magazynowych, Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplec) przepływu materiałów w magazynie, cza magazynowo-socjalnego. d) wprowadzania i wydawania towarów do i z ma- W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla gazynu, nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla e) znakowania opakowań towarów i przesyłek; uczniów. Nr 167 — 9774 — Poz. 998 Załącznik nr 4 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK LOGISTYK SYMBOL CYFROWY 342⁰⁴ I. OPIS ZAWODU 21) posługiwać się dwoma językami obcymi w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powi- zawodowych; nien umieć: 22) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywa- 1) posługiwać się terminologią z zakresu logistyki; nych zadań zawodowych; 23) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 2) stosować przepisy i normy dotyczące działalnoi higieny pracy, przepisów ochrony przeciwści logistycznej przedsiębiorstw; pożarowej oraz ochrony środowiska; 3) określać zadania realizowane w procesach logi- 24) organizować stanowisko pracy zgodnie z wystycznych; maganiami ergonomii; 4) stosować standardy logistycznej obsługi klien- 25) kierować zespołem pracowników; ta; 26) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 5) planować i organizować proces zaopatrzenia praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; materiałowego w ramach produkcji i dystrybucji towarów; 27) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 6) stosować zasady optymalizacji zapasów magazynowych; 28) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego; 7) organizować prace związane z przyjęciem, skła- 29) prowadzić działalność gospodarczą. dowaniem, kompletacją i wydawaniem towarów z magazynu; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno 8) dobierać środki transportu wewnętrznego i zeprzebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodownętrznego do określonych zadań logistyczwego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych nych; „Podstawy przedsiębiorczości”. 9) planować i optymalizować trasy przewozu ładunków w ramach zadań logistycznych przed- 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik siębiorstwa; logistyk powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 10) dobierać opakowania i przygotowywać towary 1) p lanowania i organizowania procesów logido dystrybucji; stycznych w łańcuchu dostaw; 11) stosować standardy gospodarki elektronicznej 2) s porządzania dokumentów związanych z realiw procesach logistycznych; zacją zadań logistycznych co najmniej w dwóch 12) stosować technologie informacyjne w działa- językach obcych; niach logistycznych; 3) u stalania należności za usługi logistyczne, na podstawie obowiązujących taryf lub poniesio- 13) organizować transport osób i ładunków w aglonych kosztów; meracji miejskiej; 4) p rowadzenia rozliczeń finansowych z klientami 14) organizować procesy logistyczne związane krajowymi i zagranicznymi; z gospodarką odpadami i ekologistyką; 5) o rganizowania działań logistycznych w aglome- 15) stosować metody i narzędzia statystyczne do racjach miejskich; sporządzania analiz procesów logistycznych; 6) o ceniania jakości i efektywności świadczonych 16) dokonywać analizy rynku usług logistycznych usług logistycznych; z wykorzystaniem narzędzi marketingowych; 7) z arządzania zapasami oraz ustalania planu 17) kalkulować koszty logistycznej działalności dostaw materiałów i towarów; przedsiębiorstwa; 8) p lanowania i organizowania gospodarki maga- 18) stosować standardy jakości w realizacji proce- zynowej; sów logistycznych; 9) p lanowania i organizowania działań transportowych w przedsiębiorstwie; 19) kontrolować realizację zaplanowanych zadań logistycznych; 10) prowadzenia racjonalnej gospodarki opakowaniami w łańcuchu dostaw; 20) sporządzać dokumentację procesów logistycznych; 11) prowadzenia racjonalnej gospodarki odpadami. Nr 167 — 9775 — Poz. 998 II. BLOKI PROGRAMOWE 18) określać rodzaje opakowań stosowanych w procesach logistycznych; Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opisu zawodu zawierają następujące bloki progra- 19) dobierać opakowania przy formowaniu jednomowe: stek logistycznych; 1) logistyka; 20) określać cechy gospodarki elektronicznej; 2) podstawy transportu i spedycji; 21) organizować przepływ informacji wewnątrz i na zewnątrz przedsiębiorstwa, z wykorzystaniem 3) gospodarka zapasami, gospodarka magazynowa; technik informatycznych; 4) podstawy działalności zawodowej. 22) obsługiwać system automatycznej identyfikacji towarów oparty na standardach GS1 (Global BLOK: LOGISTYKA Standards and Solutions); 1. Cele kształcenia 23) posługiwać się oprogramowaniem wspomagającym wykonywanie zadań logistycznych Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien w przedsiębiorstwie; umieć: 24) stosować podstawowe zasady rachunkowości; 1) określać rolę i znaczenie logistyki w działalności przedsiębiorstwa; 25) obliczać koszty zadań i usług logistycznych; 2) charakteryzować elementy składowe systemów 26) analizować strukturę kosztów działalności logilogistycznych; stycznej przedsiębiorstwa; 3) rozpoznawać elementy łańcucha dostaw; 27) kalkulować koszty usług logistycznych; 4) planować i organizować przepływ materiałów 28) charakteryzować procesy logistyczne w działali towarów w łańcuchu dostaw; ności produkcyjno-usługowej przedsiębiorstwa; 5) planować zadania logistyczne związane z funk- 29) charakteryzować proces planowania produkcji; cjonowaniem przedsiębiorstwa; 30) rozpoznawać i planować potrzeby materiałowe; 6) identyfikować elementy infrastruktury logistycznej; 31) stosować zasady racjonalnego gospodarowania zasobami w przedsiębiorstwie; 7) określać znaczenie i miejsce centrów logistycznych w łańcuchu dostaw; 32) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 8) korzystać z zasobów logistycznych przedsiębiorpożarowej oraz ochrony środowiska. stwa; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 9) określać miejsce logistyki w strukturze organizacyjnej przedsiębiorstwa, funkcje i zakresy obo- Treści kształcenia są ujęte w następujących działach wiązków pracowników jednostek organizacyjprogramowych: nych związanych z działalnością logistyczną przedsiębiorstwa; 1) r ola i znaczenie logistyki w działalności przedsiębiorstwa, fazowy i funkcjonalny podział logi- 10) rozpoznawać problemy logistyczne miasta; styki; 11) oceniać wykorzystanie infrastruktury logistycz- 2) s ystemy logistyczne; nej miasta; 3) ł ańcuchy i sieci dostaw; 12) oceniać rozwiązania logistyczne stosowane w aglomeracjach miejskich; 4) i nfrastruktura logistyczna; 13) planować i realizować zadania logistyczne w za- 5) c entra logistyczne i ich znaczenie w sieciach kresie gospodarki odpadami, z uwzględnieniem logistycznych; zasad ekologistyki; 6) z asoby logistyczne przedsiębiorstwa; 14) sporządzać analizy procesów logistycznych z zastosowaniem metod statystycznych; 7) m iejsce logistyki w strukturze organizacyjnej przedsiębiorstwa; 15) opracowywać, interpretować i prezentować materiał statystyczny; 8) l ogistyka miejska; 16) stosować wskaźniki i mierniki do analizy i oceny 9) l ogistyczne aspekty gospodarki odpadami; poziomu obsługi klienta; 10) analiza statystyczna procesów logistycznych; 17) oceniać poziom świadczonych usług logistycznych; 11) podstawy wnioskowania statystycznego; Nr 167 — 9776 — Poz. 998 12) logistyczna obsługa klienta; 15) stosować mierniki oceny efektywności środków transportu; 13) opakowania w systemach logistycznych; 16) oceniać jakość wykonywanych usług transpor- 14) gospodarka elektroniczna; towych i spedycyjnych; 15) automatyczna identyfikacja towarów w logisty- 17) dokonywać wyboru dostawców usług transporce; towych; 16) podstawy rachunkowości; 18) szacować koszty działalności transportowej i spedycyjnej przedsiębiorstwa; 17) koszty działalności logistycznej przedsiębiorstwa; 19) dokonywać wyboru usług ubezpieczeniowych dla transportu; 18) procesy logistyczne w działalności produkcyjno- -usługowej przedsiębiorstwa; 20) prowadzić badania rynku usług transportowych i spedycyjnych z wykorzystaniem narzędzi mar- 19) logistyka produkcji; ketingowych; 20) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pra- 21) stosować przepisy i normy dotyczące działalnocy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ści transportowej i spedycyjnej; ochrony środowiska. 22) kontrolować czas pracy kierowców; BLOK: PODSTAWY TRANSPORTU I SPEDYCJI 23) podejmować współpracę z krajowymi i zagra- 1. Cele kształcenia nicznymi podmiotami, organizacjami i stowarzyszeniami w zakresie transportu i spedycji; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 24) korzystać z oprogramowania wspomagającego wykonywanie zadań transportowych i spedy- 1) klasyfikować usługi transportowe i spedycyjne; cyjnych; 2) charakteryzować rodzaje i właściwości ładun- 25) stosować procedury zarządzania jakością ków; w działalności transportowej i spedycyjnej; 3) klasyfikować środki transportu według ich prze- 26) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa znaczenia i oddziaływania na środowisko; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska. 4) dobierać środki transportu w zależności od rodzaju przewożonego ładunku; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 5) określać koszty eksploatacji środków transpor- Treści kształcenia są ujęte w następujących działach tu; programowych: 6) określać popyt i podaż na rynku usług transpor- 1) k lasyfikacja usług transportowych i spedycyjtowych i spedycyjnych; nych; 7) planować zadania transportowo-spedycyjne 2) r odzaje i właściwości ładunków; z uwzględnieniem różnych gałęzi transportu oraz obowiązujących przepisów; 3) g ałęzie transportu, infrastruktura transportu i środki transportu; 8) stosować metody optymalizacji tras przewozu 4) z asady doboru środków transportu; ładunków; 5) k oszty eksploatacji środków transportu; 9) określać czynności związane z obsługą ładunków w różnych gałęziach transportu; 6) r ynek usług transportowych i spedycyjnych; 10) organizować czynności transportowe i spedy- 7) z adania i czynności transportowe i spedycyjne; cyjne; 8) o bsługa ładunków w różnych gałęziach trans- 11) stosować techniki informatyczne w procesach portu; transportowych i spedycyjnych; 9) p rzewozy intermodalne; 12) dobierać technologie przewozu do różnych systemów transportu intermodalnego; 10) koszty usług transportowych i spedycyjnych, cenniki i taryfy przewozowe; 13) kalkulować koszty usług transportowych i spedycyjnych na podstawie cenników i taryf prze- 11) dokumentacja związana z wykonywaniem wozowych; zadań transportowych i spedycyjnych; 14) opracowywać dokumentację związaną z wyko- 12) mierniki oceny efektywności środków transpornywaniem zadań transportowych i spedycyj- tu i ocena jakości wykonywanych usług transnych; portowo-spedycyjnych; Nr 167 — 9777 — Poz. 998 13) koszty działalności transportowej i spedycyjnej 16) dobierać wyposażenie magazynu zgodnie z jeprzedsiębiorstwa; go przeznaczeniem; 14) usługi ubezpieczeniowe dla transportu; 17) zaplanować optymalne zagospodarowanie przestrzeni składowej magazynu; 15) narzędzia marketingowe służące do badania rynku usług transportowych i spedycyjnych; 18) określać strefy i układy technologiczne magazynu; 16) regulacje prawne działalności transportowej i spedycyjnej; 19) organizować pracę w strefie przyjęć i wydań towarów w magazynie; 17) czas pracy kierowców; 20) organizować pracę w strefie kompletacji towa- 18) współpraca z krajowymi i zagranicznymi pod- rów; miotami, organizacjami i stowarzyszeniami 21) formować paletową jednostkę ładunkową; w zakresie transportu i spedycji; 22) gospodarować opakowaniami transportowymi; 19) oprogramowanie wspomagające wykonywanie zadań transportowych i spedycyjnych; 23) obliczać koszty procesów magazynowych; 20) procedury zarządzania jakością w działalności 24) sporządzać dokumentację magazynową; transportowej i spedycyjnej; 25) dokonywać inwentaryzacji majątku trwałego 21) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pra- i obrotowego w magazynie; cy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska. 26) stosować techniki identyfikacji materiałów i towarów w procesach magazynowania; BLOK: GOSPODARKA ZAPASAMI, GOSPODARKA 27) korzystać z oprogramowania wspomagającego MAGAZYNOWA zarządzanie zapasami i magazynem; 1. Cele kształcenia 28) o ceniać straty powstałe w procesach przemieszczania i przechowywania materiałów i towarów; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 29) stosować mierniki oceny gospodarki zapasami umieć: i gospodarki magazynowej; 1) klasyfikować zapasy według różnych kryteriów; 30) stosować procedury zarządzania jakością w pro- 2) rozpoznawać podstawowe problemy gospodar- cesach magazynowania materiałów i towarów; ki zapasami; 31) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 3) stosować zasady zarządzania zapasami; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska w zarzą- 4) klasyfikować materiały i towary na podstawie dzaniu zapasami i magazynem. różnych kryteriów; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 5) identyfikować składniki kosztów gospodarki zapasami; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 6) prognozować zapotrzebowanie na materiały programowych: i towary; 1) k lasyfikacja zapasów, podstawowe pojęcia 7) charakteryzować elementy cyklu uzupełniania i problemy gospodarki zapasami; zapasów; 2) z asady zarządzania zapasami; 8) określać zależność wielkości zapasu od poziomu 3) k lasyfikacja materiałów i towarów; obsługi klienta; 4) koszty gospodarki zapasami; 9) obliczać poziom zapasu cyklicznego i zabezpieczającego; 5) z mienność i prognozowanie zapotrzebowania na materiały i towary; 10) ustalać ekonomiczną wielkość dostawy (EWD); 6) w skaźniki poziomu obsługi klienta w zarządza- 11) wyznaczać strukturę zapasu; niu zapasami; 12) stosować podstawowe metody odnawiania za- 7) m ierniki oceny gospodarki zapasami; pasów; 8) s truktura zapasu materiałów i towarów; 13) sporządzać harmonogramy dostaw materiałów i towarów; 9) m etody odnawiania zapasów materiałów i towarów; 14) określać miejsce i rolę magazynu w łańcuchu dostaw; 10) strategie gospodarki zapasami; 15) klasyfikować magazyny według różnych kryte- 11) podstawowe pojęcia z zakresu gospodarki mariów; gazynowej; Nr 167 — 9778 — Poz. 998 12) infrastruktura magazynowa; 13) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; 13) procesy magazynowe — przyjmowanie, składowanie, kompletowanie oraz wydawanie mate- 14) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym riałów i towarów; w wypadkach przy pracy; 14) organizacja pracy w poszczególnych strefach 15) o kreślać wpływ zmęczenia fizycznego i psychiczmagazynu; nego na efektywność pracy; 15) opakowania stosowane w magazynowaniu 16) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; i transporcie; 17) prowadzić negocjacje; 16) wydajność i koszty magazynowania; 18) rozwiązywać problemy dotyczące działalności 17) dokumentacja magazynowa; zawodowej; 18) inwentaryzacja majątku trwałego i obrotowego 19) podejmować decyzje; w magazynie; 20) organizować doskonalenie zawodowe pracow- 19) identyfikacja przepływu materiałów i towarów ników; w procesach magazynowania, w tym identyfika- 21) korzystać z różnych źródeł informacji w zakresie cja automatyczna; niezbędnym do wykonywania zadań zawodo- 20) mierniki oceny gospodarki zapasami i gospo- wych; darki magazynowej; 22) przestrzegać zasad etyki. 21) procedury zarządzania jakością w procesach magazynowania; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 22) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pra- Treści kształcenia są ujęte w następujących działach cy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz programowych: ochrony środowiska w zarządzaniu zapasami 1) g ospodarka rynkowa; i magazynem. 2) f ormy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 3) a naliza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; 1. Cele kształcenia 4) s truktura budżetu przedsiębiorstwa; 5) p lan rozwoju przedsiębiorstwa; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 6) s trategie marketingowe; 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospo- 7) j ęzyki obce zawodowe w zakresie czterech komdarki rynkowej; petencji językowych (rozumienie ze słuchu, mówienie, czytanie i pisanie); 2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 8) m etody poszukiwania pracy; 3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsię- 9) d okumenty dotyczące zatrudnienia; biorstwa; 10) podejmowanie i prowadzenie działalności gos- 4) opracowywać plan marketingowy; podarczej; 5) formułować i rozumieć pisemne i ustne wypo- 11) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; wiedzi w dwóch językach obcych, związane z re- 12) bezpieczeństwo i higiena pracy; alizacją zadań zawodowych; 13) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowi- 6) podejmować działania związane z poszukiwa- ska; niem pracy; 14) elementy ergonomii; 7) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 15) środki ochrony indywidualnej; 8) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmo- 16) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowania i prowadzenia działalności gospodarczej; wanym w wypadkach przy pracy; 9) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 17) elementy fizjologii i higieny pracy; praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 18) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; 10) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpoża- 19) zasady i metody komunikowania się; rowej oraz ochrony środowiska; 20) elementy socjologii i psychologii pracy; 11) stosować przepisy prawa dotyczące działalności 21) formy doskonalenia zawodowego; zawodowej; 22) źródła informacji zawodowej; 12) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 23) etyka. Nr 167 — 9779 — Poz. 998 III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE 9) wzory dokumentacji stosowane w procesach logistycznych;

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia 7) modele lub katalogi magazynów; w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). 8) oprogramowanie wspomagające zarządzanie za- ** Pozostałe 5% godzin jest przeznaczone do rozdysponowapasami i magazynem; nia przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. 9) oprogramowanie i urządzenia do automatycznej identyfikacji towarów; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 10) modele opakowań; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- 11) modele środków transportu wewnątrzzakładowegramowych są odpowiednie następujące pomieszcze- go; nia dydaktyczne: 12) przykłady dokumentacji magazynowej; 1) pracownia symulacyjna procesów logistycznych; 13) multimedialne pomoce dydaktyczne do prezenta- 2) laboratorium magazynowe; cji przebiegu procesów magazynowych; 3) pracownia środków i systemów transportowych; 14) literaturę zawodową. Pracownia środków i systemów transporto- 4) pracownia komputerowa. wych powinna być wyposażona w: Pracownia symulacyjna procesów logistycz- 1) przenośny komputer i projektor multimedialny; nych powinna być wyposażona w: 2) modele lub katalogi różnych środków transportu; 1) projektor multimedialny, ekran; 3) wzory dokumentacji transportowej; 2) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia) z dostępem do Internetu; 4) mapy tras komunikacyjnych; 3) drukarkę kolorową; 5) cenniki i taryfy przewozowe; 4) pakiet programów użytkowych; 6) rozkłady jazdy; 5) skaner; 7) urządzenia GPS; 6) lokalną sieć komputerową; 8) tachografy; 7) programy komputerowe symulujące procesy logi- 9) multimedialne pomoce dydaktyczne do prezentastyczne; cji przebiegu procesów transportowo-spedycyjnych; 8) programy komputerowe z zakresu obsługi finansowej przedsiębiorstwa; 10) przepisy prawa dotyczące transportu i spedycji; Nr 167 — 9780 — Poz. 998 11) wzory oznakowania ładunków; 5) pakiet programów użytkowych: edytor tekstu, arkusz kalkulacyjny, bazy danych, programy graficz- 12) literaturę zawodową. ne, programy statystyczne; Pracownia komputerowa powinna być wypo- 6) drukarki; sażona w: 7) skanery; 1) stanowiska komputerowe z dostępem do Interne- 8) literaturę zawodową. tu (jedno stanowisko dla jednego ucznia); Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaple- 2) stanowisko komputerowe z dostępem do Internetu dla nauczyciela; cza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla 3) projektor multimedialny, ekran; nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla 4) tablicę białą bezpyłową; uczniów. Załącznik nr 5 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK MECHANIK LOTNICZY SYMBOL CYFROWY 314⁰⁵ I. OPIS ZAWODU 10) wykonywać proste operacje montażowe, obsługowe oraz naprawcze statku powietrznego i je- 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powi- go zespołów na podstawie dokumentacji technien umieć: nicznej; 1) interpretować zjawiska i prawa z zakresu me- 11) obsługiwać urządzenia mechaniczne, hydrauchaniki, termodynamiki, aerodynamiki, mecha- liczne, pneumatyczne, elektryczne, elektroniczniki lotu, elektrotechniki oraz automatyki lotni- ne oraz układy automatyki statków powietrzczej; nych; 2) posługiwać się pojęciami z zakresu mechaniki 12) oceniać stan techniczny statków powietrznych technicznej, materiałoznawstwa oraz elektro- oraz ich instalacji i podzespołów z zastosowatechniki; niem urządzeń diagnostycznych; 3) posługiwać się podstawowymi technikami po- 13) wykorzystywać zapisy rejestratorów parametrów lotu do diagnozowania instalacji i systemiarowymi wielkości fizycznych; mów statków powietrznych; 4) odczytywać i wykonywać schematy logiczne, 14) określać procesy zużycia i starzenia zachodzące ideowe, blokowe, montażowe oraz szkice i ryw sprzęcie lotniczym; sunki techniczne układów mechanicznych, hydraulicznych, pneumatycznych oraz instalacji 15) rozpoznawać rodzaje procesów korozyjnych zaelektrycznych występujących w sprzęcie lotnichodzących w sprzęcie lotniczym oraz usuwać czym; korozję i zapobiegać jej powstawaniu; 5) klasyfikować statki powietrzne ze względu na 16) posługiwać się urządzeniami pomocniczymi rozwiązania konstrukcyjne i przeznaczenie; służącymi do obsługi statków powietrznych, z zachowaniem zasad eksploatacji i bezpieczeń- 6) klasyfikować elementy i podzespoły układów stwa pracy; mechanicznych, hydraulicznych i pneumatycznych oraz wyposażenia elektrycznego i awio- 17) użytkować i konserwować narzędzia uniwersalnicznego statków powietrznych według ich ne i specjalistyczne służące do obsługi statków przeznaczenia, zasady działania i budowy; powietrznych; 7) określać właściwości i zastosowanie materiałów 18) korzystać ze specjalistycznych programów komstosowanych do budowy i eksploatacji sprzętu puterowych stosowanych w lotnictwie; lotniczego; 19) czytać i opracowywać rysunki techniczne ele- 8) wykonywać operacje obróbki ręcznej z użyciem mentów konstrukcji, schematy logiczne, ideowe elektronarzędzi i narzędzi pneumatycznych; i montażowe statków powietrznych; 9) wykonywać połączenia rozłączne i nierozłączne 20) korzystać z dokumentacji technicznej montażu, elementów mechanicznych oraz prostych ele- użytkowania i obsługi technicznej statków pomentów elektrycznych; wietrznych oraz ich podzespołów; Nr 167 — 9781 — Poz. 998 21) korzystać z norm, katalogów oraz poradników 4) p rowadzenia gospodarki narzędziami i sprzęw celu wyszukiwania i stosowania informacji tem do obsługi naziemnej statków powietrzpotrzebnych do wykonywania zawodu; nych; 22) posługiwać się dokumentacją techniczną okreś- 5) p rowadzenia gospodarki materiałami eksploatalającą zasady eksploatacji i obsługi sprzętu lot- cyjnymi i częściami zamiennymi statków poniczego, sporządzoną w języku polskim i angiel- wietrznych; skim; 6) o rganizowania i nadzorowania procesów obsłu- 23) opracowywać harmonogramy procesów obsługi statków powietrznych; gowych statków powietrznych; 7) u działu w przygotowaniach statków powietrz- 24) wypełniać dokumentację wykonawczą procenych do obsługi technicznej. sów produkcyjnych i obsługowych; 25) klasyfikować materiały pędne, smary i płyny od- II. BLOKI PROGRAMOWE ladzające oraz określać ich właściwości i zasady doboru; Podstawa programowa kształcenia w zawodzie technik mechanik lotniczy jest zgodna z rozporządzeniem 26) rozróżniać materiały niebezpieczne używane Komisji (WE) nr 2042/2003 z dnia 20 listopada 2003 r. podczas obsługi statków powietrznych oraz w sprawie nieprzerwanej zdatności do lotu statków określać rodzaje zagrożeń dla ludzi i sprzętu, powietrznych oraz wyrobów lotniczych, części i wypospowodowanych ich stosowaniem; sażenia, a także w sprawie zezwoleń udzielanych in- 27) posługiwać się językiem angielskim w zakresie stytucjom i personelowi zaangażowanym w takie niezbędnym do wykonywania zadań zawodo- działania (Dz. Urz. UE L 315 z 28.11.2003, str. 1, z późn. wych; zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 7, str. 541, z późn. zm.), zwanym dalej „rozporządze- 28) stosować przepisy prawa dotyczące działalności niem nr 2042/2003/WE”, w zakresie przygotowania zagospodarczej; wodowego personelu poświadczającego obsługę 29) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa statków powietrznych. i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; Treści kształcenia zawarte w blokach programowych odpowiadają wymaganiom niezbędnym do uzyskania 30) organizować stanowisko pracy zgodnie z wylicencji uprawniającej do poświadczania obsługi statmaganiami ergonomii; ków powietrznych, wprowadzonej załącznikiem III do 31) kierować zespołem pracowników; rozporządzenia nr 2042/2003/WE. Załącznik ten i wprowadzona na jego podstawie licencja zwane są dalej 32) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące odpowiednio „przepisem i licencją PART-66”. Dla zapraw i obowiązków pracownika i pracodawcy; wodu technik mechanik lotniczy właściwą jest licencja PART-66, kategorii B1. 33) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; Zasady zatwierdzania standardów szkół i organizacji 34) korzystać z różnych źródeł informacji oraz do- prowadzących kształcenie osób ubiegających się radztwa specjalistycznego; o wydanie licencji PART-66 określa załącznik IV do rozporządzenia nr 2042/2003/WE, zwany dalej „przepi- 35) prowadzić działalność gospodarczą. sem PART-147”. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno Zasady zatwierdzania standardów organizacji obsługi przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodotechnicznej statków powietrznych, mających także wego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych uprawnienia do prowadzenia kształcenia praktyczne- „Podstawy przedsiębiorczości”. go osób ubiegających się o wydanie licencji PART-66, określają załączniki I i II do rozporządzenia 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik nr 2042/2003/WE, zwane dalej odpowiednio „przepimechanik lotniczy powinien być przygotowany do sami PART-M i PART-145”. wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) wykonywania i dokumentowania planowej ob- Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający sługi technicznej statków powietrznych oraz ich z opisu kwalifikacji absolwenta zawierają następujące instalacji i podzespołów; bloki programowe: 2) wykonywania i dokumentowania modyfikacji 1) podstawy wiedzy lotniczej; i napraw statków powietrznych oraz ich instalacji i podzespołów; 2) budowa i eksploatacja statków powietrznych; 3) stosowania procedur lokalizacji niesprawności 3) technologia obsługi statków powietrznych; w instalacjach i podzespołach statków powietrznych, z wykorzystaniem dokumentacji technicz- 4) środowisko pracy i przepisy lotnicze; nej przeznaczonej do tego celu, oraz dokumentowania tych procesów; 5) podstawy działalności zawodowej. Nr 167 — 9782 — Poz. 998 BLOK: PODSTAWY WIEDZY LOTNICZEJ 22) określać rodzaje prędkości w odniesieniu do prędkości dźwięku oraz liczby Macha; 1. Cele kształcenia 23) określać podstawowe czynniki warunkujące stateczność i sterowność statku powietrznego; Uczeń w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) stosować systemy liczbowe dziesiętne, dwójko- 24) interpretować i stosować pierwszą i drugą zasawe, ósemkowe, szesnastkowe oraz umieć prze- dę termodynamiki; liczać je z systemu dziesiętnego na dwójkowy, 25) rozróżniać i przeliczać temperatury w skalach ósemkowy, szesnastkowy i odwrotnie; Celsjusza, Fahrenheita i Kelvina; 2) stosować logarytmy naturalne i dziesiętne; 26) wyjaśniać pojęcia ciepła, pojemności cieplnej, 3) wykorzystywać tablice trygonometryczne do ciepła właściwego, ciepła parowania, ciepła wykonywania obliczeń; spalania, wymiany ciepła, rozszerzalności objętościowej; 4) stosować i obliczać współrzędne prostokątne i biegunowe; 27) wyjaśniać prawa odbicia i załamania światła w różnych ośrodkach; 5) przeliczać jednostki miar między różnymi układami metrycznymi; 28) wyjaśniać zastosowania techniki światłowodowej w urządzeniach statków powietrznych; 6) opisywać struktury atomów, molekuł, jonów i związków chemicznych; 29) posługiwać się terminologią z zakresu elektrotechniki i elektroniki; 7) określać zasady i parametry zmian stanów skupienia; 30) stosować podstawowe prawa elektrotechniki do obliczania obwodów elektrycznych prądu stałe- 8) obliczać siły, momenty i pary sił oraz przedsta- go, zmiennego i przemiennego, występujących wiać je jako wektory; w statkach powietrznych; 9) stosować prawa kinematyki i dynamiki ciał sta- 31) wyjaśniać zjawiska zachodzące w polu elekłych; trycznym, magnetycznym i elektromagnetycznym; 10) wykonywać podstawowe obliczenia sił, prędkości, przyspieszeń, pracy, mocy i energii mecha- 32) wyjaśniać działanie maszyn prądu stałego nicznej; i przemiennego oraz sterowania parametrami ich pracy; 11) wyjaśniać zjawisko tarcia oraz rozróżniać jego rodzaje; 33) rozróżniać elementy układów elektrycznych i elektronicznych; 12) obliczać środek masy (ciężkości); 34) wyjaśniać zasady działania i bezpiecznego użyt- 13) wykonywać proste obliczenia wytrzymałościokowania maszyn i urządzeń elektrycznych oraz we elementów maszyn (zginanie, skręcanie, ich zabezpieczeń; rozciąganie, wyboczenie, wytrzymałość złożona, zmęczeniowa), również z wykorzystaniem 35) projektować, czytać i interpretować schematy programów komputerowych; logiczne; 14) stosować pojęcia z zakresu mechaniki technicz- 36) wykonywać szkice części maszyn; nej, mechaniki płynów oraz termodynamiki; 37) wykonywać i czytać rysunki części maszyn, wy- 15) obliczać gęstość, ciężar właściwy oraz lepkość miarować i stosować oznaczenia zgodne z obopłynów; wiązującymi normami rysunku technicznego; 16) interpretować i stosować prawa Bernoulliego 38) czytać oraz wykorzystywać dokumentację techoraz Pascala dla cieczy i gazów; niczną statku powietrznego, jego zespołów 17) obliczać ciśnienia statyczne, dynamiczne i cał- i podzespołów; kowite; 39) użytkować programy komputerowe w zakresie 18) wyjaśniać istotę powstawania sił aerodynamicz- wspomagania obsługi statków powietrznych nych oraz określać zależności zachodzące mię- oraz pozyskiwania i archiwizacji danych; dzy nimi; 40) określać pojęcia oraz parametry niezawodnoś- 19) określać zasady i obliczać siły nośne i opory ciowe i wykorzystywać je do określania stanu opływu; technicznego podzespołów i instalacji statków powietrznych; 20) wyjaśniać współzależność siły nośnej, siły oporu, siły ciężkości oraz siły ciągu w typowych sta- 41) charakteryzować materiały metalowe i niemetanach lotu; lowe stosowane w lotnictwie; 21) stosować podstawowe wzory mechaniki lotu do 42) dobierać materiały konstrukcyjne na części lotobliczania sił działających na statek powietrzny; nicze, posługując się normami i katalogami; Nr 167 — 9783 — Poz. 998 43) określać metody badania właściwości metali 6) w łaściwości fizyczne materii, związki chemiczne i ich stopów przeznaczonych do konstrukcji czę- oraz stany skupienia; ści lotniczych; 7) podstawy teorii drgań; 44) charakteryzować metody nieniszczące wykry- 8) siła, moment, para sił; wania wad w materiałach; 9) tarcie i jego rodzaje; 45) rozpoznawać zjawiska korozji oraz erozji w materiałach oraz określać ich skutki; 10) masa ciała, środek masy (ciężkości); 46) rozróżniać podstawowe procesy obróbki ciepl- 11) momenty giroskopowe; nej, cieplno-chemicznej, chemicznej oraz materiałów stosowanych do budowy i naprawy stat- 12) elementy teorii naprężeń i odkształceń; ków powietrznych, oceniać ich wpływ na struk- 13) wytrzymałość złożona i zmęczeniowa; turę i właściwości mechaniczne metali; 14) podstawy kinematyki płynów; 47) dobierać rodzaje powłok ochronnych w zależności od rodzaju stosowanych materiałów oraz ich 15) prawo Bernoulli’ego, prawo Pascala; przeznaczenia; 16) ciśnienie statyczne, dynamiczne i całkowite; 48) charakteryzować metody regeneracji i naprawy 17) siła nośna, siła oporu, wypadkowa siła aerodyczęści maszyn metodami galwanicznymi; namiczna; 49) charakteryzować metody nanoszenia powłok la- 18) aerodynamika profili lotniczych; kierniczych ochronnych i regeneracyjnych; 19) podstawy mechaniki lotu statków powietrznych; 50) określać cechy charakterystyczne połączeń lutowanych, klejonych, nitowanych oraz spawanych 20) obciążenia statku powietrznego, siły działające elektrycznie i gazowo; na statek powietrzny; 51) określać zasady wykonywania i naprawy ele- 21) loty z prędkościami poddźwiękowymi, okołomentów z tworzyw przekładkowych (kompozydźwiękowymi i naddźwiękowymi; tów); 22) stateczność i sterowność statku powietrznego; 52) określać cel i zakres stosowania podstawowych prac z zakresu obróbki ręcznej; 23) elementy termodynamiki w statkach powietrznych; 53) rozróżniać napędy stosowane w technice lotniczej; 24) definicja ciepła, pojemność cieplna, ciepło właściwe, wymiana ciepła; 54) określać budowę i zastosowanie osi, wałów, łożysk, sprzęgieł, hamulców i mechanizmów sto- 25) termometry i skale temperatur; sowanych w konstrukcjach lotniczych; 26) stosowanie w urządzeniach statków powietrz- 55) dobierać i stosować narzędzia i części zamienne nych techniki światłowodowej; do wykonywania czynności obsługowych stat- 27) terminologia dotycząca elektryczności; ków powietrznych; 28) statyczna energia elektryczna i przewodnictwo; 56) rozróżniać materiały niebezpieczne używane w obsłudze statków powietrznych i rodzaje po- 29) obwody prądu stałego, prawo Ohma, pierwsze wodowanych przez nie zagrożeń dla ludzi i drugie prawo Kirchhoffa; i sprzętu; 30) pole elektryczne, magnetyczne i elektromagne- 57) stosować normy państwowe i międzynarodowe tyczne; oraz wykorzystywać czasopisma i inną literaturę techniczną do wykonywania zadań zawodo- 31) indukcja elektromagnetyczna; wych. 32) maszyny prądu stałego i przemiennego; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 33) podstawy elektroniki; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 34) zasady działania i bezpiecznego użytkowania programowych: maszyn i urządzeń elektrycznych oraz ich zabezpieczeń; 1) systemy numeryczne: dwójkowy, ósemkowy i szesnastkowy oraz wzajemne przeliczanie 35) systemy lotniczych przyrządów elektronicznych z systemem dziesiętnym; w statkach powietrznych; 2) logarytmy naturalne i dziesiętne; 36) rysunek techniczny maszynowy; 3) proste konstrukcje geometryczne i odwzorowa- 37) programy komputerowe służące do wspomagania graficzne, związki trygonometryczne, współ- nia obsługi statków powietrznych oraz pozyskirzędne prostokątne i biegunowe; wania, przetwarzania i archiwizacji danych; 4) jednostki miar wielkości fizycznych; 38) dokumentacja techniczna statku powietrznego; 5) podstawy molekularnej budowy materii; 39) podstawy metrologii; Nr 167 — 9784 — Poz. 998 40) podstawy eksploatacji maszyn i urządzeń, 8) w yjaśniać działanie urządzeń wyposażenia elekw tym statków powietrznych; trycznego statków powietrznych; 41) materiały konstrukcyjne stosowane w technice 9) w yjaśniać podstawowe zasady działania urząlotniczej; dzeń awioniki statków powietrznych; 42) metody badania materiałów konstrukcyjnych; 10) klasyfikować napędy statków powietrznych; 43) korozja materiałów konstrukcyjnych statków 11) wyjaśniać budowę i zasadę działania silnika: tłopowietrznych i jej zapobieganie; kowego, turboodrzutowego i turbośmigłowego; 44) obróbka cieplna, cieplno-chemiczna i chemicz- 12) wyjaśniać zasadę działania śmigła i układów na materiałów stosowanych do budowy i na- automatyki śmigła; prawy statków powietrznych; 13) korzystać z dokumentacji technicznej statków 45) galwaniczne i lakiernicze powłoki ochronne; powietrznych podczas wykonywania obsługi; 46) naprawa i regeneracja części maszyn metodami 14) kontrolować poprawność pracy instalacji i podgalwanicznymi; zespołów statków powietrznych oraz urządzeń do ich obsługi; 47) połączenia rozłączne i nierozłączne; 15) przeprowadzać regulację podstawowych para- 48) techniki wytwarzania oraz naprawa elementów metrów pracy instalacji pokładowych; statków powietrznych; 16) określać prawdopodobne przyczyny niespraw- 49) napędy stosowane w technice lotniczej; ności urządzeń i instalacji pokładowych na podstawie bezpośrednich objawów niesprawności 50) narzędzia i wyposażenie do obsługi statków pooraz badań diagnostycznych; wietrznych; 17) interpretować wpływ czynników eksploatacyj- 51) części zamienne i materiały do obsługi statków nych na sprawność statku powietrznego; powietrznych; 18) przeprowadzać konserwacje instalacji i podze- 52) materiały niebezpieczne używane w obsłudze społów statków powietrznych oraz sprzętu do statków powietrznych i rodzaje powodowanych ich obsługi; przez nie zagrożeń; 19) określać rodzaje oraz właściwości gazów i pły- 53) normy państwowe i międzynarodowe oraz czanów stosowanych w eksploatacji statków posopisma i inna literatura techniczna. wietrznych; BLOK: BUDOWA I EKSPLOATACJA STATKÓW 20) zaopatrywać pokładowe instalacje statków po- POWIETRZNYCH wietrznych w materiały eksploatacyjne; 1. Cele kształcenia 21) obsługiwać układy automatyki oraz urządzenia mechaniczne, elektryczne, elektroniczne, Uczeń w wyniku kształcenia powinien umieć: hydrauliczne i pneumatyczne statków powietrz- 1) klasyfikować statki powietrzne według rozwią- nych; zań konstrukcyjnych i przeznaczenia; 22) stosować zasady zarządzania obsługą technicz- 2) rozpoznawać rodzaje i części składowe struktury ną statków powietrznych; nośnej statków powietrznych; 23) korzystać z komputerowego oprogramowania 3) opisywać układy i elementy konstrukcyjne oraz przeznaczonego do zarządzania eksploatacją działanie podwozia stałego i chowanego stat- i obsługą techniczną statków powietrznych; ków powietrznych; 24) opracowywać dokumentację wykonawczą ob- 4) wyjaśniać działanie urządzeń sterowych, urzą- sługi technicznej zgodnie z wymaganiami przedzeń mechanizacji skrzydła i innych pomocni- pisów lotniczych; czych układów sterowania; 25) wykonywać podstawowe pomiary wielkości 5) wyjaśniać zasady działania różnych typów wir- elektrycznych i mechanicznych; ników nośnych oraz zasady stabilizacji ruchu 26) dobierać i stosować przyrządy kontrolno-pośmigłowca; miarowe do badań diagnostycznych oraz inter- 6) wyjaśniać działanie układów sterowania wirni- pretować wyniki badań; kiem nośnym; 27) wykonywać obsługę metrologiczną podstawo- 7) wyjaśniać działanie instalacji pokładowych stat- wych przyrządów pomiarowych; ków powietrznych: hydraulicznej, paliwowej, 28) diagnozować pracę urządzeń i systemów awiopowietrznej, tlenowej, wodnej, przeciwpożaroniki, oceniać ich stan techniczny; wej, klimatyzacji i regulacji ciśnienia oraz urządzeń wyposażenia wnętrza i wyposażenia awa- 29) stosować zasady konserwacji i przechowywania ryjnego; materiałów i części zamiennych; Nr 167 — 9785 — Poz. 998 30) określać zapotrzebowanie na materiały tech- 27) przyrządy kontrolno-pomiarowe stosowane niczne i części zamienne do obsługi statków po- w diagnostyce lotniczej; wietrznych; 28) obsługa metrologiczna podstawowych przyrzą- 31) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa dów pomiarowych; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 29) konserwacja statków powietrznych, przechowypożarowej oraz ochrony środowiska podczas wanie zespołów, materiałów i części zamieneksploatacji statków powietrznych. nych statków powietrznych; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 30) ewidencja części zamiennych i materiałów eksploatacyjnych; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 31) systemy i procedury dystrybucji części zamiennych i materiałów; 1) klasyfikacja statków powietrznych; 32) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pra- 2) struktury nośne statków powietrznych; cy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony 3) podwozia statków powietrznych; środowiska podczas eksploatacji statków powietrznych. 4) układy sterowania samolotami; 5) układy sterowania śmigłowcami; BLOK: TECHNOLOGIA OBSŁUGI STATKÓW POWIETRZNYCH 6) wyposażenie wnętrza i wyposażenie awaryjne; 1. Cele kształcenia 7) instalacje pokładowe statków powietrznych: hydrauliczna, paliwowa, powietrzna, tlenowa, Uczeń w wyniku kształcenia powinien umieć: wodna, przeciwpożarowa, klimatyzacji i regulacji ciśnienia; 1) w ykonywać podstawowe prace z zakresu obróbki ręcznej; 8) wyposażenie elektryczne statków powietrznych; 2) w ykonywać połączenia elementów z zastoso- 9) urządzenia awioniki statków powietrznych; waniem różnych metod; 10) tłokowe silniki lotnicze; 3) wykonywać pomiary warsztatowe; 11) turbinowe silniki lotnicze; 4) o ceniać stan techniczny urządzeń i systemów statków powietrznych; 12) śmigło samolotu i wirnik nośny śmigłowca; 5) diagnozować instalacje statków powietrznych; 13) napędy śmigłowe statków powietrznych; 6) d obierać materiały, narzędzia i przyrządy do ro- 14) napędy odrzutowe statków powietrznych; dzaju wykonywanych prac naprawczych; 15) dokumentacja techniczna statków powietrz- 7) d emontować, oceniać stan techniczny, napranych; wiać lub wymieniać niesprawne elementy oraz 16) pomiary, kontrola i regulacja parametrów pracy przeprowadzać montaż i konserwację podinstalacji statków powietrznych; zespołów statków powietrznych; 17) elementy teorii niezawodności maszyn i urzą- 8) d obierać metody i przyrządy pomiarowe do dzeń statków powietrznych; kontroli wykonanych napraw; 18) zdatność statku powietrznego do lotu; 9) k orzystać z dokumentacji technicznej statków powietrznych; 19) materiały eksploatacyjne oraz zasady właściwego ich doboru; 10) prowadzić dokumentację obsługową i eksploatacyjną statków powietrznych; 20) zaopatrywanie pokładowych instalacji statków powietrznych w materiały eksploatacyjne; 11) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 21) teoria eksploatacji, użytkowanie i obsługiwanie pożarowej oraz ochrony środowiska podczas statków powietrznych; obsługi statków powietrznych. 22) zasady projektowania i zarządzania obsługą techniczną statków powietrznych; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 23) zasady planowania i realizacji obsługi technicz- Treści kształcenia są ujęte w następujących działach nej statków powietrznych; programowych: 24) komputerowe oprogramowanie przeznaczone 1) t echniki prac warsztatowych; do zarządzania eksploatacją i obsługą technicz- 2) t echnologie wykonywania połączeń rozłącznych ną statków powietrznych; oraz nierozłącznych struktur i systemów stat- 25) dokumentacja wykonawcza obsługi technicznej; ków powietrznych; 26) techniki pomiarowe stosowane w lotnictwie; 3) p omiary warsztatowe; Nr 167 — 9786 — Poz. 998 4) ocena stanu technicznego urządzeń i systemów 15) określać kompetencje personelu poświadczająstatków powietrznych; cego obsługę w oparciu o znajomość przepisów PART-66; 5) diagnostyka urządzeń i systemów statków powietrznych; 16) rozróżniać rodzaje certyfikacji w lotnictwie; 6) technologie obsługi i naprawy instalacji i pod- 17) wyjaśniać zasady certyfikowania użytkowników zespołów statków powietrznych; statków powietrznych oraz zakresy ich odpowiedzialności; 7) narzędzia i wyposażenie do obsługi oraz naprawy statków powietrznych i ich podzespołów; 18) rozpoznawać oznakowania i napisy na statku powietrznym; 8) części zamienne do obsługi oraz naprawy statków powietrznych i ich podzespołów; 19) rozróżniać rodzaje wymaganej dokumentacji statku powietrznego. 9) dokumentacja techniczna obsługi i naprawy urządzeń, instalacji i podzespołów statków po- 2. Treści kształcenia (działy programowe) wietrznych; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 10) dokumentacja obsługowa i eksploatacyjna stat- programowych: ków powietrznych i ich podzespołów; 1) m ożliwości i ograniczenia człowieka związane 11) przepisy oraz zasady bezpieczeństwa i higieny z wykonywaniem zadań zawodowych w lotnicpracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony twie; środowiska podczas obsługi statków powietrznych. 2) c zynniki mające wpływ na wykonywanie zadań zawodowych; BLOK: ŚRODOWISKO PRACY I PRZEPISY LOTNICZE 3) s kutki niewłaściwie wykonanego zadania w lotnictwie; 1. Cele kształcenia 4) środowisko pracy; Uczeń w wyniku kształcenia powinien umieć: 5) r odzaje błędów, przyczyny, rodzaje i skutki błę- 1) przewidywać zdarzenia w lotnictwie, na które dów w lotnictwie; ma wpływ działanie człowieka; 6) przewidywanie skutków błędów i ich unikanie; 2) oceniać ograniczenia psychofizyczne człowieka; 7) h istoria uregulowań dotyczących lotnictwa 3) określać negatywne czynniki mające wpływ na cywilnego; wykonywanie zadań zawodowych; 8) M iędzynarodowa Organizacja Lotnictwa Cywil- 4) stosować zasadę odpowiedzialności indywidu- nego (ICAO); alnej i zbiorowej; 9) E uropejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego 5) definiować negatywne czynniki mające wpływ (EASA); na wykonywanie zadań zawodowych; 10) Urząd Lotnictwa Cywilnego (ULC); 6) uwzględniać warunki panujące w środowisku pracy; 11) przepisy PART-M; 7) klasyfikować rodzaje błędów w czynnościach 12) przepisy PART-145; obsługowych; 13) przepisy PART-66; 8) przewidywać skutki błędów i podejmować dzia- 14) przepisy PART-147; łania dla ich uniknięcia; 15) przepisy JAR-OPS; 9) przewidywać zagrożenia w miejscu pracy; 16) zależności pomiędzy przepisami PART-M, 10) sporządzać meldunki o wypadkach i przesłan- PART-145, PART-66, PART-147 i JAR-OPS; kach do wypadków; 17) certyfikacja lotniczych organizacji obsługowych; 11) postępować w sytuacjach awaryjnych zgodnie z procedurami; 18) certyfikacja lotniczych organizacji szkoleniowych; 12) rozróżniać władze i organizacje lotnicze, krajowe i międzynarodowe oraz ich zakresy kompe- 19) certyfikacja organizacji użytkujących statki potencji; wietrzne; 13) wyjaśniać wzajemne zależności między przepi- 20) certyfikacja organizacji projektujących i produsami Unii Europejskiej dotyczącymi obsługi kujących statki powietrzne; technicznej statków powietrznych: PART-M, 21) certyfikowanie statków powietrznych; PART-145, PART-66, PART-147 i JAR-OPS; 22) znakowanie operatorów i statków powietrznych; 14) wyjaśniać zakresy i zasady certyfikacji statków powietrznych oraz organizacji ich projektowa- 23) rodzaje wymaganej dokumentacji statku ponia i wytwarzania; wietrznego. Nr 167 — 9787 — Poz. 998 BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 2) f ormy organizacyjno-prawne lotniczych przedsiębiorstw produkcyjnych i usługowych; 1. Cele kształcenia 3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 4) struktura budżetu przedsiębiorstwa; 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospo- 5) plan rozwoju przedsiębiorstwa; darki rynkowej; 6) strategie marketingowe; 2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne lotniczych przedsiębiorstw produkcyjnych i usługo- 7) j ęzyk angielski zawodowy w zakresie czterech wych; kompetencji językowych (rozumienie ze słuchu, mówienie, czytanie i pisanie); 3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsiębiorstwa; 8) metody poszukiwania pracy; 4) opracowywać plan marketingowy; 9) d okumenty dotyczące zatrudnienia; 5) formułować i rozumieć pisemne i ustne wypo- 10) podejmowanie i prowadzenie działalności goswiedzi w języku angielskim, związane z realizapodarczej; cją zadań zawodowych; 11) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; 6) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 12) bezpieczeństwo i higiena pracy; 7) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 13) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 8) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej 14) elementy ergonomii; w lotnictwie; 15) środki ochrony indywidualnej; 9) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 16) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 10) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpoża- 17) elementy fizjologii i higieny pracy; rowej oraz ochrony środowiska; 18) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; 11) stosować przepisy prawa dotyczące działalności zawodowej; 19) zasady i metody komunikowania się; 12) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 20) elementy socjologii i psychologii pracy; maganiami ergonomii; 21) formy doskonalenia zawodowego; 13) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; 22) źródła informacji zawodowej; 14) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 23) etyka. w wypadkach przy pracy; 15) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicz- III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE nego na efektywność pracy;

2. Treści kształcenia (działy programowe) * Podział godzin na bloki programowe dotyczy wyłącznie Treści kształcenia są ujęte w następujących działach kształcenia w szkołach dla młodzieży. programowych: ** Pozostały 1% godzin jest przeznaczony do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowa- 1) gospodarka rynkowa; nie kształcenia do potrzeb rynku pracy. Nr 167 — 9788 — Poz. 998 IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI e) ł ożyska, KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE f) koła: zębate, pasowe, łańcuchowe oraz łańcu- Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- chy i pasy, gramowych są odpowiednie następujące pomieszcze- g) przewody elektryczne i złącza, nia dydaktyczne: h) linki sterownicze i ich osprzęt, 1) pracownia komputerowa; i) e lementy struktury płatowca — kształtowniki, podłużnice, żebra, dźwigary, wręgi, okucia, 2) pracownia technologii mechanicznej i rysunku węzły mocowania; technicznego; 5) zestaw warsztatowych przyrządów do pomiaru 3) laboratorium elektrotechniki i elektroniki; wielkości geometrycznych, masy, siły, czasu, 4) pracownia języka angielskiego; o różnych zakresach pomiarowych i różnych dokładnościach; 5) pracownia aerodynamiki i mechaniki lotu; 6) mikroskop metalograficzny; 6) pracownia lotniczych zespołów napędowych; 7) próbki do badań mikroskopowych; 7) pracownia badań nieniszczących konstrukcji lotni- 8) przykładowe dokumentacje techniczne; czych; 9) programy do wspomagania projektowania typu 8) laboratorium materiałoznawstwa i struktur kom- CAD; pozytowych; 10) model rzutni; 9) pracownia awioniki, automatyki i wyposażenia elektrycznego; 11) plansze figur płaskich i modele brył geometrycznych; 10) pracownia budowy i eksploatacji statków powietrznych. 12) rysunki brył ściętych i przenikających się; Pracownia komputerowa powinna być wypo- 13) zestaw norm rysunkowych, katalogi typowych sażona w: części maszyn; 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla 14) przykładowe dokumentacje konstrukcyjne; jednego ucznia); 15) plansze, przeźrocza, prezentacje komputerowe, ry- 2) drukarki; sunki, zdjęcia urządzeń do wykonywania badań wytrzymałościowych; 3) ploter; 16) filmy dydaktyczne dotyczące wykonywania prób 4) skaner; wytrzymałościowych materiałów i elementów konstrukcji mechanicznych. 5) rzutnik multimedialny; Laboratorium elektrotechniki i elektroniki 6) pakiet programów biurowych; powinno być wyposażone w: 7) programy komputerowe wspomagające realizację 1) stanowiska laboratoryjne do montażu i badania zadań zawodowych. układów elektronicznych (jedno stanowisko dla trzech uczniów) wyposażone w: Pracownia technologii mechanicznej i rysunku technicznego powinna być wyposażona w: a) maty i opaski elektrostatyczne, b) przyrządy do pomiaru podstawowych wielkości 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jedelektrycznych: mierniki analogowe i cyfrowe nego ucznia); (po jednym mierniku każdego typu), 2) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla c) stanowiska do lutowania wyposażone w lutowdwóch uczniów); nice, stopy lutownicze (miękkie), pasty lutownicze i odsysacze, 3) próbki różnych materiałów konstrukcyjnych stosowanych w lotnictwie; d) generator sygnałowy, 4) eksponaty elementów stosowanych w lotnictwie: e) o scyloskop, a) śruby, wkręty, kołki i nakrętki, f) zasilacz laboratoryjny o regulowanym napięciu i natężeniu prądu stałego od 0 do 24 V i od 0 do b) podkładki, zawleczki, przeciwnakrętki, druty, 10 A oraz napięciu i natężeniu prądu przemienzamki szybkorozłączne, zatyczki, nego od 0 do 300 V i od 0 do 20 A, c) nity, g) tester diod i tranzystorów, d) rury, przewody i złącza stosowane w instala- h) zestawy elementów do budowy układów elekcjach statków powietrznych, tronicznych; Nr 167 — 9789 — Poz. 998 2) elementy obwodów elektrycznych: cewki, prze- 2) plansze, fotografie, rysunki i modele podzespołączniki, przekaźniki, transformatory; łów, takich jak: wentylatory i sprężarki, komory spalania, turbiny, odwracacze ciągu; 3) elementy obwodów elektronicznych: rezystory, kondensatory, diody, tranzystory, scalone układy 3) wybrane elementy silników — łopatki sprężarek analogowe i cyfrowe; i turbin, komory spalania, wtryskiwacze paliwa, pompy paliwowe i olejowe; 4) układy prostownikowe; 4) plansze, fotografie, rysunki i modele śmigieł, wir- 5) katalogi elementów elektrycznych i elektronicz- ników nośnych oraz reduktorów; nych; 5) plansze, tablice i modele instalacji silnikowych: 6) instrukcje użytkowania wybranych urządzeń eleka) automatyki paliwowej, trycznych powszechnie stosowanych w lotnictwie; b) olejowych, 7) filmy dydaktyczne i plansze dotyczące bezpiecznej obsługi urządzeń elektrycznych. c) rozruchowych, Pracownia języka angielskiego powinna być d) zapłonowych, wyposażona w: e) przeciwpompażowych, 1) podręczniki techniczne, czasopisma, katalogi i al- f) powietrznych, bumy o tematyce lotniczej; g) hydraulicznych; 2) dokumentację techniczną, planistyczną i obsługo- 6) plansze, tablice i modele przyrządów do demontawą; żu, montażu, obsługi i transportu silników lotni- 3) specjalistyczne słowniki; czych; 7) plansze i tablice ilustrujące parametry i ogranicze- 4) plansze przedstawiające statki powietrzne, ich innia eksploatacyjne silników oraz procedury przestalacje, zespoły, podzespoły i elementy z opisami prowadzania prób naziemnych; w języku angielskim. 8) filmy dydaktyczne do prezentacji budowy, zasad Pracownia aerodynamiki i mechaniki lotu podziałania oraz obsługi lotniczych zespołów napęwinna być wyposażona w: dowych; 1) modele profili lotniczych; 9) plansze, filmy dydaktyczne oraz instrukcje dotyczące przepisów bezpieczeństwa podczas obsługi 2) modele statków powietrznych: samolotów, śmiglotniczych zespołów napędowych. łowców i szybowców, odzwierciedlające różnorodność rozwiązań aerodynamicznych i konstruk- Pracownia badań nieniszczących konstrukcji cyjnych statków powietrznych; lotniczych powinna być wyposażona w: 3) aerodynamiczny tunel dymowy do wizualizacji 1) a paraturę do przeprowadzania badań różnymi meprzepływów; todami: 4) stanowisko do badania rozkładu ciśnień i prędkoa) defektoskop do badań metodą prądów wirości przepływu; wych, 5) tablice i plansze ilustrujące: b) defektoskop ultradźwiękowy, a) zmiany właściwości atmosfery związane ze c) urządzenie do badań metodą magnetyczną, wzrostem wysokości, d) zestawy do boroskopii, b) charakterystyki geometryczne i aerodynamicze) zestaw do badań metodą penetracyjną; ne wybranych profili aerodynamicznych, c) przykłady rozwiązań układów mechanizacji 2) próbki badanych elementów statków powietrznych z wykrytymi wadami; skrzydła i efektów ich zastosowania; 3) fotografie oraz inną dokumentację wykrytych wad; 6) zestaw przeźroczy i filmów dydaktycznych ilustrujących: 4) filmy dydaktyczne ilustrujące technologię wykonya) rodzaje startów i lądowań różnych typów stat- wania badań różnymi metodami. ków powietrznych, Laboratorium materiałoznawstwa i struktur b) rodzaje i fazy lotów, w tym figury akrobacyjne; kompozytowych powinno być wyposażone w: 7) podręczniki, czasopisma specjalistyczne, poradni- 1) próbki różnych materiałów konstrukcyjnych stosoki, albumy, katalogi i instrukcje. wanych w lotnictwie: drewna, metali, strukturalnych materiałów kompozytowych, tkanin, żywic, Pracownia lotniczych zespołów napędowych wypełniaczy, uszczelniaczy; powinna być wyposażona w: 2) materiały technologiczne do wykonywania na- 1) plansze, fotografie, rysunki, modele różnych ty- praw struktur kompozytowych: tkaniny szklane pów i rodzajów silników lotniczych; i węglowe, różne rodzaje wypełniaczy; Nr 167 — 9790 — Poz. 998 3) sprzęt do produkcji elementów i naprawy struktur Pracownia budowy i eksploatacji statków pokompozytowych: wietrznych powinna być wyposażona w: a) nagrzewnice, 1) modele redukcyjne samolotów, śmigłowców i szybowców różnych typów; b) koce grzewcze, 2) makiety (dioramy), plansze i fotografie sprzętu nac) termometry różnych typów, ziemnej obsługi statków powietrznych: lotniskod) pompy próżniowe z wyposażeniem, wych źródeł energii elektrycznej, hydraulicznej i pneumatycznej, urządzeń do holowania i podnoe) formy i wzorniki; szenia statków powietrznych, schodów, drabinek oraz pomostów, dystrybutorów paliwowych, tle- 4) zestaw do anodowania elementów wykonanych nowych, mieszanek hydraulicznych i wody, urząze stopów aluminium; dzeń do odladzania; 5) próbki różnych rodzajów korozji; 3) makiety, modele, plansze, tablice instalacji i pod- 6) próbki zabezpieczeń przed korozją; zespołów statków powietrznych; 7) mikroskop metalograficzny; 4) stanowisko audiowizualne do nauki budowy, zasad działania, obsługi zespołów, instalacji oraz 8) próbki do badań mikroskopowych; wyposażenia statków powietrznych; 9) plansze i tablice ilustrujące oznaczenia i właściwo- 5) stanowisko symulacji komputerowych działania ści materiałów konstrukcyjnych; instalacji statków powietrznych i wykonywania czynności obsługowych z oprogramowaniem 10) plansze i tablice prezentujące zastosowanie mate- (Computer Based Training — CBT); riałów kompozytowych w produkcji i naprawie statków powietrznych; 6) przeglądarkę z kompletem mikrofilmów lub stanowisko komputerowe do prezentacji wybranych 11) przeźrocza lub prezentacje komputerowe przed- statków powietrznych; stawiające uszkodzenia i wady struktur kompozy- 7) plansze, filmy oraz instrukcje dotyczące przepisów towych; bezpieczeństwa podczas obsługi statków po- 12) filmy dydaktyczne przedstawiające technologie wietrznych; napraw struktur kompozytowych. 8) przepisy Międzynarodowej Organizacji Lotnictwa Cywilnego (ICAO), Europejskiej Agencji Bezpie- Pracownia awioniki, automatyki i wyposażenia czeństwa Lotniczego (EASA) i Unii Europejskiej elektrycznego powinna być wyposażona w: oraz krajowe przepisy lotnicze, polecenia nadzo- 1) makiety, plansze i fotografie tablic przyrządów rów lotniczych (AD), programy obsługi statków w kabinie pilotów; powietrznych, typowe instrukcje obsługi, ilustrowane katalogi części zamiennych, schematy ideo- 2) zestaw prezentacyjny przyrządów pokładowego we i montażowe, biuletyny serwisowe, przykłady wyposażenia awionicznego statków powietrznych: dokumentacji pokładowej i dokumentacji poświadczającej, procedur organizacyjnych, instruka) ciśnieniowych, cji wykonawczych, kart zadaniowych i innych dokumentów związanych z eksploatacją i obsługą b) kontroli pracy silników i instalacji płatowcosprzętu lotniczego; wych, 9) certyfikaty statku powietrznego i organizacji lotnic) giroskopowych, czych (kopie): d) pilotażowo-nawigacyjnych; a) świadectwo typu, 3) plansze typowych systemów elektronicznych/ b) świadectwo zdatności, cyfrowych statku powietrznego; c) świadectwo rejestracji, 4) stanowiska i przyrządy do sprawdzania działania: d) certyfikat hałasu, e) protokół ważenia, a) paliwomierzy i przepływomierzy, f) licencja radiostacji i jej homologacja, b) przyrządów ciśnieniowych, g) certyfikat PART-M, PART-145, PART-147, c) obrotomierzy, h) c ertyfikat przewoźnika lotniczego ze specyfikad) nadajników temperatury i ciśnienia, cjami. e) wskaźników kątowego wychylenia i położenia Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zapleelementów sterowania i mechanizacji skrzydła; cza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla 5) stanowisko do określania charakterystyk maszyn nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla elektrycznych; uczniów. 6) plansze, filmy oraz instrukcje dotyczące przepisów Pracownie przedmiotowe powinny być odpowiednio bezpieczeństwa podczas obsługi urządzeń wypo- oświetlone, wyciszone, ogrzane i posiadać odpowiedsażenia elektrycznego i awionicznego. nią wilgotność. Nr 167 — 9791 — Poz. 998 Załącznik nr 6 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK MECHANIK OKRĘTOWY SYMBOL CYFROWY 314⁰³ I. OPIS ZAWODU 20) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 21) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 1) wyjaśniać statykę i dynamikę statku na podsta- pożarowej oraz ochrony środowiska; wie praw fizyki; 22) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 2) r ozpoznawać podstawowe materiały konstruk- maganiami ergonomii; cyjne i eksploatacyjne oraz charakteryzować ich właściwości; 23) kierować zespołem pracowników; 3) r ozpoznawać elementy kadłuba okrętowego; 24) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 4) r ozpoznawać maszyny i urządzenia stosowane w siłowni okrętowej; 25) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 5) p osługiwać się dokumentacją techniczną; 26) korzystać z różnych źródeł informacji oraz do- 6) p rzygotowywać do pracy, włączać, obsługiwać radztwa specjalistycznego; i wyłączać maszyny, urządzenia i systemy okrętowe; 27) prowadzić działalność gospodarczą. 7) p rzygotowywać do pracy, włączać, obsługiwać Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przyi wyłączać siłownię okrętową; gotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodo- 8) l okalizować podstawowe usterki maszyn, urzą- wego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych dzeń i systemów okrętowych oraz podejmować „Podstawy przedsiębiorczości”. działania zapobiegające uszkodzeniom; Proces kształcenia powinien być realizowany zgod- 9) p osługiwać się narzędziami i przyrządami kon- nie z wymaganiami Międzynarodowej konwencji trolno-pomiarowymi; o wymaganiach w zakresie wyszkolenia marynarzy, wydawania im świadectw oraz pełnienia wacht, 10) wykonywać podstawowe operacje obróbki ręcz- 1978, sporządzonej w Londynie dnia 7 lipca 1978 r. nej i mechanicznej; (Dz. U. z 1984 r. Nr 39, poz. 201 oraz z 1999 r. Nr 30, 11) przeprowadzać podstawowe naprawy i remon- poz. 286). ty maszyn, urządzeń i systemów okrętowych; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik 12) wykonywać podstawowe prace konserwacyjne mechanik okrętowy powinien być przygotowany do w siłowni okrętowej; wykonywania następujących zadań zawodowych: 13) stosować zasady organizacji pracy załóg na 1) obsługi maszyn i urządzeń oraz systemów okręstatku w dziale maszynowym; towych; 14) stosować zasady obowiązujące podczas przej- 2) wykonywania konserwacji oraz podstawowych mowania, pełnienia i przekazywania wachty remontów maszyn i urządzeń okrętowych; maszynowej; 3) pełnienia wachty maszynowej; 15) stosować programy komputerowe do wspomagania projektowania; 4) utrzymywania zdolności żeglugowej statku; 16) korzystać z komputerowych baz danych stoso- 5) udziału w prowadzonych przez załogę statku akwanych w dziale maszynowym statku; cjach ratunkowych i ratowniczych. 17) postępować zgodnie z procedurami bezpieczeń- II. BLOKI PROGRAMOWE stwa w sytuacjach zagrożenia mienia, zdrowia i życia na statku oraz na morzu; Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opisu zawodu zawierają następujące bloki progra- 18) posługiwać się językiem angielskim w zakresie mowe: niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych; 1) podstawy wiedzy technicznej; 19) przestrzegać przepisów konwencji międzynaro- 2) podstawy wiedzy okrętowej; dowych, administracji morskich, instytucji klasyfikacyjnych; 3) budowa i obsługa maszyn i urządzeń okrętowych; Nr 167 — 9792 — Poz. 998 4) technologia remontów maszyn i urządzeń okręto- 20) wykonywać podstawowe prace z zakresu obwych; róbki ręcznej; 5) podstawy działalności zawodowej. 21) wykonywać podstawowe operacje obróbki mechanicznej skrawaniem, dobierać parametry ob- BLOK: PODSTAWY WIEDZY TECHNICZNEJ róbki, narzędzia i oprzyrządowanie; 22) charakteryzować rodzaje połączeń stosowanych 1. Cele kształcenia w budowie maszyn; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 23) wykonywać połączenia spajane: lutowane, kleumieć: jone, spawane elektrycznie i gazowo; 1) wykonywać szkice części maszyn i urządzeń; 24) planować przebieg montażu i demontażu maszyn i urządzeń; 2) wykonywać rysunki techniczne w rzutach prostokątnych i aksonometrycznych; 25) stosować podstawowe metody regeneracji i naprawy części maszyn; 3) w ykonywać rysunki techniczne z uwzględnieniem zasad wykonywania przekrojów; 26) stosować komputerowe programy do wspomagania projektowania; 4) stosować zasady wymiarowania; 27) korzystać z komputerowych baz danych pod- 5) s tosować zasady uproszczeń w rysunku tech- czas nadzoru oraz dokumentowania i rozliczanicznym; nia prac prowadzonych na statku; 6) s tosować na rysunkach oznaczenia zgodne 28) posługiwać się dokumentacją techniczną, inz normami; strukcjami obsługi maszyn i urządzeń, normami, procedurami i listami kontrolnymi; 7) o dczytywać rysunki techniczne części maszyn; 29) korzystać z literatury technicznej; 8) w ykonywać rysunki techniczne z wykorzystaniem programów komputerowych; 30) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 9) i nterpretować prawa mechaniki technicznej, pożarowej oraz ochrony środowiska podczas mechaniki płynów, wykorzystywane w budowie wykonywania podstawowych operacji obróbki maszyn i urządzeń okrętowych; metali, montażu i demontażu maszyn i urządzeń oraz regeneracji i naprawy części maszyn. 10) wykonywać podstawowe obliczenia wytrzymałościowe elementów maszyn, również z wyko- 2. Treści kształcenia (działy programowe) rzystaniem programów komputerowych; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 11) rozróżniać połączenia stosowane w budowie programowych: maszyn; 1) szkice części maszyn; 12) charakteryzować osie i wały, łożyska, przekładnie, sprzęgła, hamulce i mechanizmy; 2) zasady wykonywania rzutów i przekrojów; 13) definiować podstawowe pojęcia i wskaźniki nie- 3) znormalizowany zapis informacji (wymiarów, zawodności oraz trwałości maszyn i urządzeń; tolerancji, pasowań, stanu powierzchni i innych) na różnych rysunkach; 14) klasyfikować i charakteryzować materiały stoso- 4) zasady wykonywania rysunków z wykorzystawane w budowie maszyn i urządzeń okrętoniem programów komputerowych; wych; 5) podstawy mechaniki technicznej, wytrzymałości 15) dobierać materiały konstrukcyjne wykorzystymateriałów i mechaniki płynów; wane na statku na podstawie norm i katalogów, z uwzględnieniem warunków pracy; 6) rodzaje połączeń stosowanych w budowie maszyn; 16) określać metody badania metali i stopów oraz sposoby wykrywania wad; 7) obliczenia wytrzymałościowe elementów maszyn; 17) rozpoznawać zjawiska korozyjne i ich skutki oraz stosować środki zapobiegające korozji; 8) osie i wały, łożyska, przekładnie, sprzęgła, hamulce i mechanizmy; 18) wyjaśniać istotę obróbki cieplnej i cieplno- -chemicznej oraz jej wpływ na strukturę i właści- 9) podstawowe pojęcia i wskaźniki niezawodności wości mechaniczne stali; oraz trwałości maszyn i urządzeń; 19) wykonywać podstawowe rodzaje obróbki ciepl- 10) materiały stosowane w budowie maszyn i urząnej i cieplno-chemicznej; dzeń okrętowych; Nr 167 — 9793 — Poz. 998 11) metody badania metali i stopów oraz sposoby 9) charakteryzować podstawowe urządzenia nawiwykrywania wad; gacyjne; 12) rodzaje i skutki korozji, zapobieganie korozji; 10) identyfikować podstawowe morskie znaki nawigacyjne; 13) podstawowe procesy obróbki cieplnej i cieplno- 11) klasyfikować i charakteryzować pędniki okręto- -chemicznej stali; we; 14) metody regeneracji i naprawy części maszyn; 12) interpretować zjawiska zachodzące w procesie spalania oraz rozwoju pożaru; 15) podstawowe sposoby spajania: lutowanie, klejenie, spawanie elektryczne i gazowe; 13) charakteryzować i stosować środki ochrony przed pożarem na statku; 16) podstawowe prace z zakresu obróbki ręcznej; 14) opisywać budowę i przeznaczenie instalacji do 17) podstawowe operacje obróbki mechanicznej wykrywania i gaszenia pożarów na statkach; skrawaniem, parametry obróbki, narzędzia i oprzyrządowanie; 15) posługiwać się podstawowym sprzętem przeciwpożarowym; 18) montaż i demontaż maszyn i urządzeń; 16) stosować środki zapobiegające zanieczyszcze- 19) komputerowe bazy danych; niom środowiska morskiego; 17) stosować procedury zapobiegania zanieczysz- 20) programy komputerowe do wspomagania proczeniom środowiska morskiego; jektowania oraz programy do nadzoru, dokumentowania i rozliczania prac prowadzonych na 18) stosować techniki ratowania życia na morzu; statku; 19) podejmować działania w przypadku choroby 21) dokumentacja techniczna, instrukcje obsługi lub wypadku na statku, korzystając z poradnika maszyn i urządzeń, normy, procedury i listy medycznego lub informacji przekazywanych kontrolne; drogą radiową (Medical Radio); 22) przepisy oraz zasady bezpieczeństwa i higieny 20) stosować procedury alarmowe opuszczenia pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz statku; ochrony środowiska podczas wykonywania 21) obsługiwać tratwę i łódź ratunkową oraz wypopodstawowych operacji obróbki metali, montasażenie do ich opuszczania; żu i demontażu maszyn i urządzeń oraz regeneracji i naprawy części maszyn. 22) obsługiwać wyposażenie radiowe i osobisty sprzęt ratunkowy; BLOK: PODSTAWY WIEDZY OKRĘTOWEJ 23) posługiwać się sprzętem ratunkowym i ratowni- 1. Cele kształcenia czym; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 24) stosować techniki ratunkowe i ratownicze; umieć: 25) wyjaśniać zasady prowadzenia akcji ratunkowych i ratowniczych na morzu; 1) charakteryzować główne elementy konstrukcji kadłuba okrętowego; 26) określać podstawowe rodzaje alarmów i stosować sposoby ich ogłaszania; 2) m ierzyć poziom i określać ilość cieczy w zbiornikach okrętowych; 27) stosować procedury obowiązujące w stanach awaryjnych i zagrożenia, zgodnie z rozkładami 3) i nterpretować podstawowe prawa z zakresu sta- alarmowymi; tyki i dynamiki statku; 28) wykonywać komendy na ster i telegraf maszy- 4) o kreślać stateczność, przegłębienie i naprężenia nowy; kadłuba; 29) określać i wykonywać obowiązki załogi; 5) o kreślać znaczenie wodoszczelności kadłuba dla 30) stosować przepisy prawa dotyczące bezpieczeńbezpieczeństwa statku; stwa na morzu i statku oraz przepisy dotyczące ochrony środowiska morskiego. 6) w ykonywać podstawowe czynności członków załogi w przypadku utraty pływalności począt- 2. Treści kształcenia (działy programowe) kowej statku; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 7) w yjaśniać zasady przeciwdziałania zatonięciu programowych: statku; 1) konstrukcja kadłuba okrętowego; 8) c harakteryzować wyposażenie pokładowe statku; 2) zbiorniki okrętowe; Nr 167 — 9794 — Poz. 998 3) podstawowe prawa z zakresu statyki i dynamiki 2) klasyfikować i charakteryzować silniki okrętowe; statku; 3) klasyfikować i charakteryzować źródła prądu 4) o pory statku, stateczność, przegłębienie i naprę- elektrycznego stosowane na statku; żenia kadłuba; 4) klasyfikować i charakteryzować elementy oraz 5) w odoszczelność kadłuba, podstawowe przepisy systemy elektryczne i elektroniczne stosowane klasyfikacyjne; na statku; 6) p odstawowe czynności członków załogi statku 5) klasyfikować i charakteryzować maszyny elekw przypadku utraty pływalności początkowej tryczne stosowane na statku; statku; 6) klasyfikować i charakteryzować elementy i sy- 7) zasady przeciwdziałania zatonięciu statku; stemy hydrauliczne stosowane na statku; 8) wyposażenie pokładowe statku; 7) klasyfikować i charakteryzować elementy i systemy pneumatyczne stosowane na statku; 9) podstawowe urządzenia nawigacyjne; 10) podstawowe morskie znaki nawigacyjne; 8) klasyfikować i charakteryzować urządzenia i mechanizmy pomocnicze; 11) pędniki okrętowe; 9) uruchamiać, obsługiwać i wyłączać z ruchu 12) proces spalania i rozwoju pożaru; siłownię okrętową; 13) zapobieganie pożarom na statkach; 10) uruchamiać, obsługiwać i wyłączać z ruchu silnik okrętowy; 14) środki ochrony przed pożarem; 11) uruchamiać, obsługiwać i wyłączać elektryczne 15) instalacje do wykrywania i gaszenia pożarów na maszyny i systemy okrętowe; statkach; 12) uruchamiać, obsługiwać i wyłączać systemy 16) podstawowy sprzęt przeciwpożarowy na statku; hydrauliczne; 17) ochrona środowiska morskiego przed zanie- 13) uruchamiać, obsługiwać i wyłączać systemy czyszczeniami; pneumatyczne; 18) środki i procedury zapobiegania zanieczyszczeniom środowiska morskiego; 14) uruchamiać, obsługiwać i wyłączać urządzenia i mechanizmy pomocnicze statku; 19) techniki ratowania życia na morzu; 15) uruchamiać, obsługiwać i wyłączać systemy 20) poradnik medyczny i Medical Radio; okrętowe; 21) procedury alarmowe opuszczenia statku; 16) dobierać przyrządy kontrolno-pomiarowe oraz odczytywać wyniki pomiarów; 22) obsługa tratwy i łodzi ratunkowej, wyposażenie do ich opuszczania, wyposażenie radiowe, oso- 17) oceniać stan techniczny maszyn i urządzeń na bisty sprzęt ratunkowy; statku na podstawie parametrów pracy; 23) techniki ratunkowe i ratownicze; 18) w ykrywać i usuwać niesprawności systemów okrętowych na podstawie parametrów pracy; 24) zasady prowadzenia akcji ratunkowych i ratowniczych na morzu; 19) wykrywać oraz usuwać typowe niesprawności w systemach sterowania i nadzoru maszyn 25) procedury postępowania w stanach awaryjnych i urządzeń w siłowni okrętowej; i zagrożenia, rozkłady alarmowe; 26) komendy na ster i telegraf maszynowy; 20) oceniać przydatność płynów eksploatacyjnych stosowanych na statku; 27) obowiązki załogi na statku; 21) posługiwać się dokumentacją techniczną statku; 28) przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa na morzu i statku oraz przepisy dotyczące ochrony 22) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa środowiska morskiego. i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas BLOK: BUDOWA I OBSŁUGA MASZYN I URZĄDZEŃ użytkowania i obsługi maszyn i urządzeń okrę- OKRĘTOWYCH towych. 1. Cele kształcenia 2. Treści kształcenia (działy programowe) Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien Treści kształcenia są ujęte w następujących działach umieć: programowych: 1) klasyfikować i charakteryzować siłownie okręto- 1) klasyfikacja i charakterystyka siłowni okrętowe; wych; Nr 167 — 9795 — Poz. 998 2) klasyfikacja i charakterystyka silników okręto- BLOK: TECHNOLOGIA REMONTÓW MASZYN I URZĄwych; DZEŃ OKRĘTOWYCH 3) k lasyfikacja i charakterystyka źródeł prądu na 1. Cele kształcenia statku; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 4) k lasyfikacja i charakterystyka elementów oraz umieć: systemów elektrycznych i elektronicznych sto- 1) obsługiwać maszyny, urządzenia i systemy sowanych na statku; okrętowe; 5) k lasyfikacja i charakterystyka maszyn elektrycz- 2) podejmować decyzje dotyczące remontu manych stosowanych na statku; szyn i urządzeń okrętowych oraz kierować załogą statku; 6) k lasyfikacja i charakterystyka elementów i systemów hydraulicznych na statku; 3) stosować technologie demontażu i montażu maszyn, urządzeń i systemów okrętowych; 7) k lasyfikacja i charakterystyka elementów i systemów pneumatycznych na statku; 4) oceniać stan techniczny maszyn, urządzeń i elementów systemów okrętowych; 8) k lasyfikacja i charakterystyka urządzeń i mechanizmów pomocniczych na statku; 5) dobierać technologie naprawy maszyn i urządzeń okrętowych; 9) b udowa, typowe parametry i obsługa siłowni okrętowej; 6) dobierać i stosować narzędzia do prac remontowych i konserwacyjnych na statku; 10) budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa silników okrętowych; 7) wykonywać podstawowe prace ślusarskie i operacje obróbki mechanicznej skrawaniem; 11) budowa, zasada działania, parametry pracy 8) stosować podstawowe techniki spajania; i obsługa elektrycznych maszyn i systemów okrętowych; 9) stosować techniki regeneracji części maszyn i urządzeń okrętowych; 12) budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa systemów hydraulicznych; 10) posługiwać się przyrządami kontrolno-pomiarowymi; 13) budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa systemów pneumatycznych; 11) usuwać nieszczelności występujące w maszynach, urządzeniach i systemach okrętowych; 14) budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa urządzeń i mechanizmów pomocni- 12) dobierać metody konserwacji i ochrony przed czych statku; korozją, nakładać powłoki ochronne; 15) budowa, zasada działania, parametry pracy 13) posługiwać się dokumentacją techniczną; i obsługa systemów okrętowych: zęzowego, ba- 14) sprawować nadzór nad wykonywaniem napraw lastowego, parowego, transportu, oczyszczania i remontów; i zasilania paliwa, wody sanitarnej i pitnej, ochrony przeciwpożarowej, sprężonego powie- 15) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa trza, chłodniczych i klimatyzacji, wentylacji, i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożaoczyszczania wód zaolejonych, oczyszczania rowej oraz ochrony środowiska podczas wykościeków sanitarnych, otwierania ładowni; nywania prac konserwacyjno-remontowych. 16) budowa, zasada działania, zakres stosowania, 2. Treści kształcenia (działy programowe) dokładność i obsługa przyrządów kontrolno- -pomiarowych; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 17) diagnostyka maszyn i urządzeń na statku; 1) obsługa maszyn, urządzeń i systemów okręto- 18) diagnostyka systemów siłowni okrętowej; wych; 19) podstawy automatyki siłowni okrętowej; 2) demontaż i montaż maszyn, urządzeń i systemów okrętowych; 20) płyny eksploatacyjne stosowane na statku; 3) ocena stanu technicznego maszyn i urządzeń systemów okrętowych; 21) dokumentacja techniczna statku; 4) technologia napraw maszyn i urządzeń okręto- 22) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny prawych; cy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas użytkowania i ob- 5) narzędzia i przyrządy stosowane do prac resługi maszyn i urządzeń okrętowych. montowych i konserwacyjnych; Nr 167 — 9796 — Poz. 998 6) podstawowe prace ślusarskie; 14) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach; 7) o bróbka mechaniczna skrawaniem; 15) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psy- 8) p odstawowe techniki spajania stosowane na chicznego na efektywność pracy; statku; 16) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 9) t echniki regeneracji części maszyn i urządzeń okrętowych; 17) prowadzić negocjacje; 10) przyrządy kontrolno-pomiarowe stosowane na 18) rozwiązywać problemy dotyczące działalności statku; zawodowej; 11) uszczelnienia maszyn i urządzeń okrętowych; 19) podejmować decyzje; 12) uszczelnienia systemów okrętowych; 20) organizować doskonalenie zawodowe pracowników; 13) korozja i ochrona przeciwkorozyjna; 21) korzystać z różnych źródeł informacji w zakresie 14) dokumentacja techniczna; niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych; 15) organizacja prac związanych z remontem maszyn i urządzeń okrętowych; 22) przestrzegać zasad etyki. 16) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pra- 2. Treści kształcenia (działy programowe) cy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas wykonywania Treści kształcenia są ujęte w następujących działach prac konserwacyjno-remontowych. programowych: 1) gospodarka rynkowa; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 1. Cele kształcenia 3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 4) struktura budżetu przedsiębiorstwa; 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospo- 5) plan rozwoju przedsiębiorstwa; darki rynkowej; 6) strategie marketingowe; 2) r ozróżniać formy organizacyjno-prawne przed- 7) język angielski zawodowy w zakresie czterech siębiorstw; kompetencji językowych (rozumienie ze słuchu, 3) s porządzać budżet i planować rozwój przedsię- mówienie, czytanie i pisanie); biorstwa; 8) metody poszukiwania pracy; 4) o pracowywać plan marketingowy; 9) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 5) f ormułować i rozumieć pisemne i ustne wypo- 10) podejmowanie i prowadzenie działalności goswiedzi w języku angielskim, związane z realizapodarczej; cją zadań zawodowych; 11) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; 6) p odejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 12) bezpieczeństwo i higiena pracy; 7) s porządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 13) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 8) s porządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; 14) elementy ergonomii; 9) s tosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 15) środki ochrony indywidualnej; praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 16) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodo- 10) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa wanym w wypadkach; i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpoża- 17) wpływ zmęczenia na efektywność pracy; rowej oraz ochrony środowiska; 18) profilaktyka zagrożeń w środowisku pracy; 11) stosować przepisy prawa dotyczące działalności zawodowej; 19) zasady i metody komunikowania się; 12) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 20) formy doskonalenia zawodowego; maganiami ergonomii; 21) źródła informacji zawodowej; 13) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; 22) zasady etyki. Nr 167 — 9797 — Poz. 998 III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Pracownia rysunku technicznego i komputerowego wspomagania projektowania powin-

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia CAD. w szkołach dla młodzieży. ** Pozostałe 5% godzin jest przeznaczone do rozdysponowa- Laboratorium silników okrętowych powinno nia przez autorów programów nauczania na dostosowa- być wyposażone w: nie kształcenia do potrzeb rynku pracy. 1) s tanowisko z silnikiem okrętowym obciążonym IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI prądnicą lub hamulcem wodnym, wyposażone w: KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE a) p rzyrządy kontrolno-pomiarowe do analizy pracy silnika i oceny jego stanu technicznego, Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszcze- b) urządzenie do indykowania silnika, także eleknia dydaktyczne: troniczne, c) urządzenie do pomiaru średniego ciśnienia in- 1) pracownia komputerowa; dykowanego; 2) pracownia rysunku technicznego i komputerowe- 2) s tanowisko z silnikiem okrętowym przeznaczonym go wspomagania projektowania; do przeglądu i remontu; 3) laboratorium silników okrętowych; 3) stanowisko do sprawdzania wtryskiwaczy; 4) laboratorium maszyn i urządzeń pomocniczych; 4) narzędzia do demontażu i montażu urządzeń; 5) laboratorium elektrotechniki i elektroniki; 5) stanowisko do mycia części maszyn; 6) laboratorium automatyki okrętowej; 6) plansze z przekrojami: 7) laboratorium chemii technicznej; a) dwusuwowego silnika okrętowego, 8) pracownia materiałoznawstwa; b) czterosuwowego silnika okrętowego, 9) laboratorium remontów i badań nieniszczących; c) turbodoładowarki, d) pomp wtryskowych; 10) symulator siłowni okrętowej; 7) d okumentację techniczną i instrukcje stanowisko- 11) warsztaty szkolne; we. 12) ośrodek szkoleniowy ratownictwa morskiego; Laboratorium maszyn i urządzeń pomocni- 13) statek do celów szkoleniowych. czych powinno być wyposażone w: 1) stanowisko pomp; Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w: 2) stanowisko sprężarek; 1) stanowiska komputerowe (jedno dla jednego ucz- 3) s tanowisko urządzeń oczyszczających (wirówek); nia); 4) s tanowisko z przemysłowym urządzeniem chłodniczym; 2) drukarki; 5) narzędzia do montażu i demontażu urządzeń; 3) zestaw audiowizualny; 6) stanowisko do mycia części maszyn; 4) pakiet programów biurowych; 7) d okumentację techniczną i instrukcje stanowisko- 5) oprogramowanie specjalistyczne. we. Nr 167 — 9798 — Poz. 998 Laboratorium elektrotechniki i elektroniki Laboratorium remontów i badań nieniszcząpowinno być wyposażone w: cych powinno być wyposażone w: 1) stanowisko do pomiaru podstawowych wielkości 1) stanowisko do demontażu i montażu urządzeń; elektrycznych, z wykorzystaniem mierników analogowych i cyfrowych; 2) stanowisko do mycia części; 2) stanowisko do badania transformatorów; 3) stanowisko do pomiarów; 3) stanowisko do badania akumulatorów; 4) stanowiska do badań nieniszczących: 4) stanowisko do badania silników elektrycznych; a) ultradźwiękowych, 5) stanowisko do badania prądnicy; b) magnetyczno-proszkowych, 6) stanowisko do badania zasilaczy energoelektroc) radiograficznych, nicznych; d) elektrycznych; 7) stanowisko do badania układów i elementów elektronicznych; 5) stanowisko do diagnostyki wibroakustycznej; 8) stanowisko do pomiaru stanu izolacji; 6) przyrządy do endoskopii; 9) dokumentację techniczną i instrukcje stanowisko- 7) s tanowisko do hydraulicznych prób ciśnieniowe. wych; Laboratorium automatyki okrętowej powinno 8) s tanowisko z urządzeniem do hydraulicznego nabyć wyposażone w: pinania śrub; 1) stanowisko do badania regulatorów proporcjonal- 9) d okumentację techniczną i instrukcje stanowiskonych (P); we. 2) stanowisko do badania regulatorów proporcjonalno-całkujących (PI); Symulator siłowni okrętowej powinien być wyposażony w: 3) stanowisko do badania regulatorów proporcjonalno-całkująco-różniczkujących (PID); 1) symulator operacyjny: 4) dokumentację techniczną i instrukcje stanowisko- a) c entralę manewrowo-kontrolną z pulpitem we. i główną tablicą rozdzielczą, b) siłownię z lokalnymi stanowiskami sterowania, Laboratorium chemii technicznej powinno być wyposażone w: c) oprogramowanie do symulacji wszystkich stanów siłowni; 1) stanowisko do badania wody kotłowej i chłodzącej: 2) stanowisko instruktorskie; a) przenośny zestaw statkowy do badania wody 3) schematy systemów; kotłowej, b) przenośny zestaw statkowy do badania wody 4) d okumentację techniczną i instrukcje stanowiskochłodzącej; we. 2) stanowisko lub przenośny zestaw statkowy do ba- Warsztaty szkolne powinny być wyposażone dania olejów oraz podstawowych właściwości olew: jów smarowych; 1) stanowisko ślusarskie; 3) stanowisko lub zestaw przenośny do badania podstawowych właściwości paliw okrętowych; 2) podstawowe przyrządy pomiarowe: 4) dokumentację techniczną i instrukcje stanowiskoa) suwmiarki, we. b) mikrometry, Pracownia materiałoznawstwa powinna być wyposażona w: c) średnicówki, 1) próbki materiałów stosowanych w okrętownic- d) szczelinomierze, twie; e) macki pomiarowe, 2) mikroskop metalograficzny; f) wysokościomierze, 3) zgłady metalograficzne; g) głębokościomierze, 4) przyrządy do pomiaru twardości; h) czujniki zegarowe, 5) dokumentację techniczną i instrukcje stanowiskowe. i) wzorce zarysu gwintu; Nr 167 — 9799 — Poz. 998 3) wiertarkę ręczną; b) ochrony przeciwpożarowej stopnia podstawowego, 4) szlifierkę ręczną; 5) szlifierkę stołową; c) elementarnych zasad udzielania pierwszej pomocy medycznej, 6) tokarkę; d) bezpieczeństwa własnego i odpowiedzialności 7) wiertarkę stołową; wspólnej. 8) strugarkę; Statek do celów szkoleniowych, jego urządze- 9) frezarkę; nia, systemy i wyposażenie powinny spełniać wszyst- 10) stanowisko do cięcia i spawania gazowego; kie wymagania określone dla statków o danej pojemności brutto, uprawiających odpowiedni rodzaj żeglu- 11) stanowisko do cięcia i spawania elektrycznego; gi, zgodnie z przepisami o żegludze śródlądowej lub 12) stanowisko do lutowania; zgodnie z Kodeksem morskim, a także wypełniać wymagania konwencji międzynarodowych, w tym doty- 13) stanowisko do klejenia; czących bezpieczeństwa życia na morzu oraz o zapo- 14) stanowisko do prac elektrycznych; bieganiu zanieczyszczeniom morza przez statki. Wyposażenie statku powinno umożliwiać nabycie 15) dokumentację techniczną i instrukcje stanowisko- praktycznych umiejętności zawodowych określonych we. w blokach podstawy programowej. Ośrodek szkoleniowy ratownictwa morskiego Wszystkie pomieszczenia powinny składać się z sali powinien posiadać certyfikat uznania ośrodka, wydalekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. ny na podstawie przepisów o bezpieczeństwie morskim przez właściwy terytorialnie organ administracji W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla morskiej do prowadzenia szkoleń w zakresie: nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla a) indywidualnych technik ratunkowych, uczniów. Załącznik nr 7 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK NAWIGATOR MORSKI SYMBOL CYFROWY 314⁰¹ I. OPIS ZAWODU morskiej, z uwzględnieniem warunków nawigacyjnych i hydrometeorologicznych; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 8) identyfikować oznakowanie nawigacyjne, światła i znaki dzienne statków; 1) pełnić wachtę morską i portową w dziale pokładowym zgodnie z obowiązującymi zasadami 9) określać pozycję statku wszystkimi dostępnymi i procedurami; metodami oraz prowadzić obliczenia i pomiary nawigacyjne z wymaganą dokładnością, 2) wydawać i wykonywać, w języku polskim i an- w określonych odstępach czasu; gielskim, komendy na ster i do maszyny oraz podczas manewrów cumowniczych, kotwicz- 10) prowadzić prace na mapach nawigacyjnych nych i holowania; oraz korzystać z wydawnictw nawigacyjnych polskojęzycznych i anglojęzycznych; 3) sterować statkiem, prowadzić obserwację słuchową i wzrokową; 11) dobierać nastawy urządzeń nawigacyjnych zapewniające optymalną ich pracę oraz wykrywać 4) podawać namiary sygnałów dźwiękowych, i interpretować błędy działania; świetlnych i znaków nawigacyjnych; 12) dobierać sposób sterowania statkiem do aktual- 5) porozumiewać się z oficerami, pilotem i mary- nych warunków oraz przewidywać i zapobiegać narzami w języku polskim i angielskim; niebezpiecznym zjawiskom towarzyszącym żegludze na fali i w warunkach zalodzenia; 6) planować podróż statku w żegludze krajowej, z uwzględnieniem wymagań bezpieczeństwa 13) określać cechy manewrowe statków i oddziałyżeglugi, bezpieczeństwa statku oraz kosztów wanie czynników wewnętrznych i zewnętrznych eksploatacyjnych; na dynamikę statku; 7) prowadzić nawigację statku zgodnie z przepisa- 14) postępować zgodnie z procedurami w sytuami ruchu i postoju statków, zasadami praktyki cjach zagrożenia; Nr 167 — 9800 — Poz. 998 15) wykonywać manewry statkiem, łodzią ratunko- 31) planować prace remontowe na statku; wą i ratowniczą w akcji poszukiwawczo-ratowniczej; 32) stosować Międzynarodowy kodeks zarządzania bezpieczną eksploatacją statków i zapobiega- 16) prowadzić pomiary instrumentami meteoro- niem zanieczyszczaniu (Kodeks ISM) oraz Mięlogicznymi; dzynarodowy kodeks ochrony statku i obiektów portowych (Kodeks ISPS); 17) interpretować wyniki pomiarów meteorologicznych i obserwacji warunków pogodowych oraz 33) posługiwać się językiem angielskim w zakresie komunikaty i ostrzeżenia meteorologiczne w ję- niezbędnym do wykonywania zadań zawodozyku polskim i angielskim; wych; 18) korzystać z Międzynarodowego Kodu Sygnało- 34) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywawego, nadawać i odbierać świetlne sygnały nych zadań zawodowych; Morse’a oraz nawiązywać i utrzymywać łączność foniczną w języku polskim i angielskim; 35) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 19) rozpoznawać sygnały wzywania pomocy oraz pożarowej oraz ochrony środowiska; stosować procedury alarmowe zgodnie z zatwierdzonymi planami i instrukcjami; 36) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 20) klasyfikować napędy, stery i urządzenia pokładowe statków oraz eksploatować je zgodnie 37) kierować zespołem pracowników; z wymaganiami bezpiecznej żeglugi; 38) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 21) oceniać statek, jego urządzenia i wyposażenie praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; pod względem technicznym, warunków bezpieczeństwa i higieny pracy, warunków sanitar- 39) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym nych oraz ochrony środowiska i posiadanych w wypadkach; dokumentów warunkujących jego zdolność żeglugową; 40) korzystać z różnych źródeł informacji oraz z doradztwa specjalistycznego; 22) korzystać z dokumentacji statecznościowej statku; 41) prowadzić działalność gospodarczą. 23) sprawdzać stateczność statyczną i dynamiczną Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przystatku oraz kąty przechyłu i przegłębienia kadłu- gotowanie do wejścia na rynek pracy powinno ba; przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych 24) charakteryzować ładunki i ich opakowania, ko- „Podstawy przedsiębiorczości”. rzystać z kodeksów i poradników dotyczących bezpiecznego przeładunku, mocowania i prze- Proces kształcenia powinien być realizowany zgodwozu ładunków; nie z wymaganiami Międzynarodowej konwencji o wymaganiach w zakresie wyszkolenia marynarzy, 25) planować i przeprowadzać operacje ładunkowe wydawania im świadectw oraz pełnienia wacht, oraz mocowanie ładunków w sposób zapewnia- 1978, sporządzonej w Londynie dnia 7 lipca 1978 r. jący stateczność statku, zgodnie z planem ła- (Dz. U. z 1984 r. Nr 39, poz. 201 oraz z 1999 r. Nr 30, dunkowym i obowiązującymi procedurami). i wymaganiami; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik 26) kontrolować oraz utrzymywać wymagane wanawigator morski powinien być przygotowany do runki w pomieszczeniach ładunkowych i podejwykonywania następujących zadań zawodowych: mować działania w sytuacji stwierdzenia odchyleń od wymaganego stanu; 1) p ełnienia wacht morskich i portowych w dziale pokładowym w żegludze międzynarodowej, 27) realizować przewozy pasażerskie zgodnie z oboprzybrzeżnej i krajowej; wiązującymi procedurami; 2) planowania podróży statku; 28) prowadzić, w języku polskim i angielskim, wymaganą dokumentację związaną z prowadze- 3) prowadzenia nawigacji i manewrowania statniem nawigacji, postojem statku w porcie, przekiem w żegludze krajowej; wozem ładunków, eksploatacją statku oraz wypadkami morskimi; 4) planowania i przeprowadzania operacji przeładunkowych oraz mocowania ładunków na stat- 29) planować wydatki i prowadzić rozliczenia finanku; sowe oraz sporządzać, w języku polskim i angielskim, korespondencję dotyczącą zamówień 5) kontrolowania oraz utrzymywania wymaganych i zaopatrzenia statku; warunków w pomieszczeniach ładunkowych statku; 30) wykonywać i nadzorować prace pokładowe i konserwacyjne urządzeń oraz wyposażenia po- 6) prowadzenia obliczeń statecznościowych i wykładowego; trzymałościowych; Nr 167 — 9801 — Poz. 998 7) realizowania przewozów pasażerskich zgodnie 10) aktualizować mapy na podstawie danych z obowiązującymi procedurami; z „Wiadomości Żeglarskich” i innych wydawnictw nawigacyjnych w języku polskim i angiel- 8) p rowadzenia wymaganej dokumentacji związaskim; nej z nawigacją, postojem w porcie, przewozem ładunków i eksploatacją statku oraz wypadkami 11) oceniać wpływ wiatru i prądu na ruch statku morskimi; oraz określać pozycję zliczoną; 9) p lanowania wydatków i zaopatrzenia statku 12) określać pozycję obserwowaną statku wszystkioraz sporządzania zamówień i rozliczeń finanso- mi dostępnymi metodami, z wymaganą dokładwych; nością, w odpowiednich odstępach czasu; 10) kierowania załogą statku; 13) określać wysokość wód oraz parametry prądów 11) wykonywania i nadzorowania prac pokłado- pływowych; wych; 14) określać pozycje statku z wykorzystaniem me- 12) planowania prac remontowych na statku. tod astronawigacyjnych; 15) stosować zasady żeglugi po loksodromie oraz II. BLOKI PROGRAMOWE określać zasady żeglugi oceanicznej po ortodro- Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający mie; z opisu kwalifikacji absolwenta zawierają następujące 16) określać wpływ aktualnych warunków na rozbloki programowe: chodzenie się fal radiowych oraz możliwości 1) nawigacja; wykrywcze urządzeń radarowych; 2) przewozy morskie i kontrola operacji statkowych; 17) włączać i wyłączać radar nawigacyjny, ustawiać zobrazowanie radarowe, interpretować obraz 3) bezpieczeństwo na morzu i statku; radarowy; 4) podstawy działalności zawodowej. 18) wykonywać meldunek radarowy i ręczny nakres radarowy; BLOK: NAWIGACJA 19) wykorzystywać radar do celów antykolizyjnych 1. Cele kształcenia zgodnie z międzynarodowymi przepisami o zapobieganiu zderzeniom na morzu; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 20) stosować reflektory radarowe, latarnie radarowe i wzmacniacze ech radarowych; 1) porozumiewać się, w języku polskim i angielskim, w sprawach związanych z bezpieczeń- 21) określać pozycję statku radarem, stosować techstwem statku, manewrowaniem, nawigacją i ra- nikę linii równoległych; townictwem; 22) obsługiwać automatyczne pomoce nakresowe 2) p rzekazywać, w języku polskim i angielskim, ko- oraz korzystać z ich wskazań; mendy na ster, do maszyny oraz w czasie akcji poszukiwawczo-ratowniczej, a także związane 23) charakteryzować systemy i urządzenia nawigaz cumowaniem, holowaniem i kotwiczeniem; cyjne, elektronawigacyjne i radionawigacyjne stosowane na statkach morskich; 3) s tosować podstawowe określenia z zakresu na- 24) stosować statkowe urządzenia i systemy nawiwigacji i kartografii; gacyjne, elektronawigacyjne i radionawigacyj- 4) o kreślać: kurs i kąt drogi statku, prędkość po ne oraz interpretować ich wskazania; wodzie i nad dnem oraz namiar i kąt kursowy; 25) dobierać nastawy urządzeń nawigacyjnych, 5) o bliczać deklinację oraz określać dewiację i cał- elektronawigacyjnych i radionawigacyjnych, zakowitą poprawkę kompasu; pewniające optymalną pracę w danych warunkach oraz sprawdzać i określać błędy ich wska- 6) i dentyfikować oznakowania nawigacyjne mię- zań, zgodnie z zaleceniami producenta i dobrą dzynarodowego systemu oznakowania IALA; praktyką morską; 7) i nterpretować informacje zawarte na mapach 26) posługiwać się zarówno polskojęzyczną, jak nawigacyjnych oraz w publikacjach i ostrzeże- i angielskojęzyczną dokumentacją techniczną niach nawigacyjnych, w języku polskim i angiel- i instrukcjami obsługi urządzeń i systemów naskim; wigacyjnych, elektronawigacyjnych, radiolokacyjnych oraz radionawigacyjnych; 8) p osługiwać się mapą nawigacyjną oraz korzystać z wydawnictw nawigacyjnych opracowa- 27) stosować wymagania prawne dotyczące wyponych w języku polskim i angielskim; sażenia statków w mapy, wydawnictwa nawigacyjne oraz urządzenia nawigacyjne, zgodnie 9) p osługiwać się systemem map elektronicznych z przepisami w sprawie szczegółowych warun- (ECS) oraz systemem obrazowania elektronicz- ków bezpiecznego uprawiania żeglugi przez nych map i informacji nawigacyjnej (ECDIS); statki morskie; Nr 167 — 9802 — Poz. 998 28) posługiwać się podstawowymi pojęciami z za- 48) stosować procedury postępowania podczas kresu meteorologii i oceanografii; alarmu: człowiek za burtą; 29) wykonywać pomiary instrumentami meteoro- 49) korzystać z Międzynarodowego Kodu Sygnałologicznymi; wego oraz nadawać i odbierać świetlne sygnały Morse’a; 30) odbierać i przekazywać informacje meteorologiczne w języku polskim i angielskim; 50) klasyfikować napędy, stery i urządzenia pokładowe statków; 31) interpretować wyniki pomiarów, obserwacji warunków pogodowych oraz komunikaty i ostrze- 51) sterować statkiem i dobierać sposób sterowania żenia meteorologiczne; odpowiedni do panujących warunków i zamierzonych manewrów; 32) posługiwać się określeniami stosowanymi w międzynarodowych przepisach o zapobiega- 52) charakteryzować zasady eksploatacji silników niu zderzeniom na morzu; spalinowych, turbin parowych i agregatów statkowych; 33) prowadzić obserwację na morzu za pomocą wszystkich dostępnych środków; 53) charakteryzować budowę, przeznaczenie i zasady wykorzystania podstawowych systemów 34) identyfikować światła i znaki statków oraz sygstatkowych; nały dźwiękowe i świetlne; 54) stosować statkowe urządzenia sygnalizacyjne 35) identyfikować i stosować sygnały wzywania poi alarmowe; mocy; 55) wyjaśniać zasadę działania śrub napędowych 36) stosować zasady zachowania się statków wzastałych i nastawnych; jemnie widocznych oraz w warunkach ograniczonej widzialności; 56) charakteryzować współpracę układu silnik — śruba — kadłub oraz określać siły działające na 37) stosować zasady dobrej praktyki morskiej oraz statek w czasie manewrowania; przepisy dotyczące bezpieczeństwa żeglugi; 57) określać cechy manewrowe statku oraz wpływ 38) planować podróż statku w żegludze krajowej, czynników wewnętrznych i zewnętrznych na z uwzględnieniem wymagań eksploatacyjnych, manewrowanie i prowadzenie statku; bezpieczeństwa żeglugi i ochrony bezpieczeństwa statku; 58) określać zasady wykonywania podstawowych manewrów statkiem oraz manewrów awaryj- 39) przyjmować, pełnić i zdawać wachtę morską nych; i portową w dziale pokładowym, zgodnie z określonymi zasadami i procedurami; 59) wykonywać manewry statkiem, łodzią ratunkową i ratowniczą podczas akcji poszukiwawczo- 40) prowadzić żeglugę statkiem zgodnie z przepisa- -ratowniczej ze szczególnym uwzględnieniem mi ruchu i postoju statków, zasadami dobrej akcji ratowania ludzi; praktyki morskiej oraz z uwzględnieniem warunków nawigacyjnych i hydrometeorologicz- 60) prowadzić żeglugę w lodach oraz w warunkach nych; sztormowych; 41) stosować procedury i zasady postępowania 61) oceniać statek, jego urządzenia i wyposażenie w sytuacjach awaryjnych; pod względem technicznym, warunków bezpieczeństwa i higieny pracy, warunków sanitar- 42) prowadzić zapisy manewrów i czynności zwiąnych, przepisów ochrony środowiska oraz na zanych z wachtą nawigacyjną portową, w języpodstawie posiadanych dokumentów potwierku polskim i angielskim; dzających zdolność żeglugową statku. 43) korzystać z Międzynarodowego lotniczego 2. Treści kształcenia (działy programowe) i morskiego poradnika poszukiwania i ratowania (IAMSAR); Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 44) określać zasady ratowania życia i mienia na mo- programowych: rzu oraz organizację służb ratownictwa morskie- 1) słownictwo i zwroty w języku polskim i angielgo; skim zgodne z Morskim Słownikiem Frazeo- 45) charakteryzować wyposażenie ratunkowe stat- logicznym; ku, stosować Międzynarodowy kodeks środków 2) podstawowe określenia dotyczące urządzeń, syratunkowych (Kodeks LSA); stemów i wyposażenia cumowniczego, kotwicz- 46) organizować i prowadzić akcję poszukiwawczo- nego, nawigacyjnego i ratowniczego, w języku -ratowniczą; polskim i angielskim; 47) przygotowywać statek do zdania chorego i pod- 3) elementy nawigacji i kartografii, odwzorowanie jęcia rozbitków; Merkatora; Nr 167 — 9803 — Poz. 998 4) trójkąt loksodromiczny, drogowy i Merkatora; 26) wymagania prawne dotyczące wyposażenia statków w mapy, wydawnictwa nawigacyjne 5) k urs i kąt drogi statku, prędkość po wodzie i nad oraz urządzenia nawigacyjne; dnem, namiar i kąt kursowy; 27) podstawy meteorologii i oceanografii; 6) m agnetyzm Ziemi i statku, kompas magnetyczny i całkowita poprawka kompasu; 28) obserwacje i pomiary meteorologiczne na statku; 7) o znakowania nawigacyjne, międzynarodowy system oznakowania IALA; 29) systemy morskiej służby meteorologicznej — zasady odbioru, przekazu i interpretacji infor- 8) m apy nawigacyjne i publikacje oraz ostrzeżenia macji, w języku polskim i angielskim; nawigacyjne, w języku polskim i angielskim; 30) międzynarodowe przepisy o zapobieganiu zde- 9) s ystem map elektronicznych (ECS) i system rzeniom na morzu; obrazowania elektronicznych map i informacji nawigacyjnej (ECDIS); 31) metody prowadzenia obserwacji na morzu; 10) aktualizacja map na podstawie danych 32) światła i znaki statków, sygnały dźwiękowe z „Wiadomości Żeglarskich” i innych wydawi świetlne; nictw nawigacyjnych w języku polskim i angielskim; 33) sygnały wzywania pomocy; 11) pozycja zliczona z uwzględnieniem wiatru i prą- 34) zasady zachowania się statków wzajemnie du; widocznych oraz w warunkach ograniczonej widzialności; 12) pozycja obserwowana statku, zalecenia Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) dotyczą- 35) dobra praktyka morska, przepisy dotyczące bezce dokładności prowadzenia nawigacji; pieczeństwa żeglugi; 13) pływy i prądy pływowe; 36) planowanie podróży statku w żegludze krajowej z uwzględnieniem wymagań eksploatacyjnych, 14) elementy astronawigacji; bezpieczeństwa żeglugi i ochrony bezpieczeń- 15) żegluga przybrzeżna i oceaniczna, loksodroma stwa statku; i ortodroma; 37) zasady organizacji i pełnienia wacht morskich 16) zasady rozchodzenia się fal radiowych; i portowych, procedury wachtowe; 17) radiolokacja i urządzenia radarowe; 38) bezpieczeństwo żeglugi w różnych warunkach nawigacyjnych i hydrometeorologicznych; 18) zasada działania i obsługi radaru nawigacyjnego oraz zasady interpretacji obrazu radarowe- 39) procedury i zasady postępowania w sytuacjach go; awaryjnych; 19) meldunek radarowy i nakres radarowy, wyko- 40) dokumentacja wacht nawigacyjnych i portorzystanie radaru do celów antykolizyjnych, mię- wych, w języku polskim i angielskim; dzynarodowe przepisy o zapobieganiu zderzeniom na morzu; 41) Międzynarodowy lotniczy i morski poradnik poszukiwania i ratowania (IAMSAR); 20) reflektory radarowe, latarnie radarowe i wzmacniacze ech radarowych; 42) ratownictwo życia i mienia na morzu, organizacja służb ratownictwa morskiego; 21) technika linii równoległych, określanie pozycji statku radarem i nawigacyjne wykorzystanie ra- 43) wyposażenie ratunkowe statku, Międzynarododaru; wy kodeks środków ratunkowych (Kodeks LSA); 22) budowa, zasada działania, błędy wskazań, wy- 44) organizacja i prowadzenie akcji poszukiwawczokorzystanie automatycznych pomocy nakreso- -ratowniczych; wych; 45) zasady przygotowywania statku do zdania cho- 23) systemy i urządzenia nawigacyjne, elektrorego i podjęcia rozbitków; nawigacyjne i radionawigacyjne, stosowane na statkach morskich; 46) procedury postępowania podczas alarmu: człowiek za burtą; 24) obsługa, wykorzystanie i interpretacja wskazań statkowych urządzeń nawigacyjnych, elektro- 47) Międzynarodowy Kod Sygnałowy; nawigacyjnych i radionawigacyjnych; 48) sygnalizacja świetlna alfabetem Morse’a; 25) dokumentacja techniczna, instrukcje obsługi urządzeń i systemów nawigacyjnych, elektro- 49) urządzenia sterowe, sterowanie statkiem w sponawigacyjnych, radiolokacyjnych oraz radio- sób odpowiedni do panujących warunków i zanawigacyjnych, w języku polskim i angielskim; mierzonych manewrów; Nr 167 — 9804 — Poz. 998 50) urządzenia pokładowe; 8) charakteryzować zasady przyjmowania ładunku na statek oraz jego separacji i sztauowania; 51) urządzenia napędowe i elektroenergetyczne statku, podstawy budowy i eksploatacji silników 9) charakteryzować zasady balastowania statku spalinowych i turbin parowych; w czasie operacji przeładunkowych; 52) podstawowe systemy statkowe; 10) przygotowywać ładownię do przyjęcia ładunku; 53) statkowe urządzenia sygnalizacyjne i alarmowe; 11) określać technologie załadunku i przewozu wybranych ładunków; 54) śruby napędowe stałe i nastawne; 12) przygotowywać plany ładunkowe na różne typy 55) współpraca układu silnik — śruba — kadłub, siły statków z uwzględnieniem wymagań stateczdziałające na statek w czasie manewrowania; nościowych i wytrzymałościowych kadłuba oraz ograniczeń zanurzeniowych; 56) cechy manewrowe statku i sposoby ich określania; 13) planować załadunek i mocowanie ładunków na statku w sposób zapewniający stateczność 57) zasady wykonywania podstawowych manei minimalizowanie naprężeń kadłuba podczas wrów statkiem, manewry awaryjne; całej podróży statku; 58) zasady wykonywania manewrów statkiem oraz 14) planować separację poszczególnych partii łałodzią ratunkową i ratowniczą podczas akcji podunku zgodnie z wymaganiami dotyczącymi szukiwawczo-ratowniczej; bezpiecznego przewozu ładunków; 59) żegluga w lodach oraz w warunkach sztormo- 15) planować i przeprowadzać operacje przeładunwych; kowe i mocowania różnego typu ładunków zgodnie z obowiązującymi procedurami i wy- 60) ocena statku oraz jego urządzeń i wyposażenia maganiami, możliwościami technicznymi statku pod względem technicznym, warunków bezpiei jego wyposażenia oraz zasadami dobrej prakczeństwa i higieny pracy, warunków sanitartyki morskiej; nych, przepisów ochrony środowiska oraz na podstawie posiadanych dokumentów potwier- 16) podejmować działania w sytuacji stwierdzenia dzających jego zdolność żeglugową. odchyleń od normalnego stanu i specyfikacji ładunku; BLOK: PRZEWOZY MORSKIE I KONTROLA OPERACJI STATKOWYCH 17) obliczać ilość ładunku na podstawie zanurzenia statku; 1. Cele kształcenia 18) p rzygotowywać raport ulażowy dla zbiornikow- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien ca; umieć: 19) wykorzystywać programy komputerowe oraz 1) rozróżniać i charakteryzować systemy transpor- tablice i diagramy do obliczeń statecznościotowe ładunków jednostkowych i masowych wych i wytrzymałościowych; oraz rodzaje statków i technologie ich przeładunku; 20) utrzymywać właściwe warunki w pomieszczeniach ładunkowych oraz opiekować się ładun- 2) c harakteryzować ładunki i ich opakowania; kiem w czasie transportu; 3) o kreślać mikroklimat ładowni oraz zasady wen- 21) obsługiwać i konserwować urządzenia i osprzęt tylacji ładowni; przeładunkowy; 4) c harakteryzować urządzenia i osprzęt przeła- 22) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa dunkowy, sprzęt do mocowania ładunków i ma- i higieny pracy podczas wykonywania prac teriały sztauerskie, stosować odpowiednie na- przeładunkowych; zewnictwo w języku polskim i angielskim; 23) oceniać szkody ładunkowe i podejmować dzia- 5) p orozumiewać się w języku polskim i angiel- łania w przypadku ich wystąpienia; skim w sprawach związanych z ładunkiem, przeładunkiem i mocowaniem; 24) prowadzić, w języku polskim i angielskim, dokumentację dotyczącą prac przeładunkowych oraz 6) k orzystać z Kodeksu morskiego oraz poradni- transportu ładunków, w tym ładunków niebezków, dokumentów i instrukcji opracowanych piecznych, szkodliwych i zanieczyszczających w języku polskim i angielskim, dotyczących ła- środowisko; dunków i sposobu ich przeładunku, mocowania i przewozu; 25) charakteryzować zasady przewozu pasażerów oraz realizować przewozy pasażerskie zgodnie 7) i dentyfikować ładunki niebezpieczne, szkodliwe z obowiązującymi procedurami; i zanieczyszczające środowisko oraz stosować zasady ich przeładunku, separacji, mocowania 26) stosować przepisy dotyczące ochrony środowii przewozu; ska morskiego; Nr 167 — 9805 — Poz. 998 27) stosować obowiązujące procedury postępowa- 45) stosować przepisy i zasady dotyczące ubezpienia ze śmieciami, odpadami i zanieczyszczenia- czeń morskich; mi pochodzącymi ze statku; 46) stosować Międzynarodowy kodeks zarządzania 28) zapobiegać rozlewom nieczystości oraz obsługi- bezpieczną eksploatacją statków i zapobiegawać sprzęt i urządzenia do przetwarzania, prze- niem zanieczyszczaniu (Kodeks ISM), ze szczechowywania i usuwania zanieczyszczeń; gólnym uwzględnieniem procedur postępowania po wypadkach morskich; 29) sporządzać i wysyłać raporty w języku polskim i angielskim dotyczące zanieczyszczenia środo- 47) stosować Międzynarodowy kodeks ochrony wiska morskiego; statku i obiektów portowych (Kodeks ISPS); 30) określać rolę i zadania instytucji klasyfikacyj- 48) charakteryzować, w języku polskim i angielskim, nych oraz wyjaśniać pojęcie klasy statku; formy eksploatacji statku oraz związane z nimi dokumenty; 31) analizować plan ogólny statku oraz nazywać w języku polskim i angielskim części i elementy 49) sporządzać, w języku polskim i angielskim, dokonstrukcyjne statku, jego sprzęt, osprzęt i urzą- kumentację statkową oraz dokumentację obsłudzenia; gi różnych typów statków w porcie; 32) charakteryzować systemy balastowe, zęzowe, 50) planować wydatki i zaopatrzenie statku oraz paliwowe, ładunkowe i ochrony przeciwpożaro- prowadzić rozliczenia wydatków; wej oraz stosować ich nazwy w języku polskim i angielskim; 51) charakteryzować, w języku polskim i angielskim, łańcuchy i liny stosowane na statkach; 33) interpretować wymiary i parametry charakteryzujące statek oraz charakterystyki eksploatacyj- 52) określać przyczyny korozji kadłuba i sposoby jej ne, posługując się językiem polskim i angiel- zapobiegania; skim; 53) stosować procedury obsługi, konserwacji oraz 34) określać siły działające na statek wywierane wykonywania prób sprzętu, osprzętu i elemenprzez ładunek, balasty, paliwo, zapasy i wodę; tów konstrukcyjnych statku; 35) stosować komputerowe programy do oblicza- 54) posługiwać się dokumentacją techniczną statku nia stateczności oraz posługiwać się dokumen- oraz instrukcjami obsługi maszyn, urządzeń, sytacją statecznościową opracowaną w języku stemów i wyposażenia statkowego, opracowapolskim i angielskim; nymi w języku polskim i angielskim; 36) określać siły tnące i momenty gnące działające 55) wykonywać i nadzorować prace pokładowe i rena statek; montowe w dziale pokładowym oraz prowadzić ich dokumentację w języku polskim i angiel- 37) sprawdzać stateczność statyczną i dynamiczną skim; statku zgodnie z wymaganiami Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) i Polskiego Reje- 56) przygotowywać statek do remontu i dokowania; stru Statków (PRS); 57) porozumiewać się w języku polskim i angiel- 38) obliczać kąt przechyłu, zanurzenia i przegłębie- skim w sprawach związanych z bezpieczeńnie statku; stwem żeglugi, bezpieczeństwem i eksploatacją statku z innymi członkami załogi, pasażerami, 39) określać wpływ przyjęcia, zdjęcia i przesunięcia inspektorami, operatorami, służbami kontroli masy na warunki pływalności i stateczność statruchu, pilotem, przedstawicielami władz portoku; wych, granicznych i sanitarnych, armatorem, 40) stosować praktyczne metody kontroli stateczno- załadowcą i sztauerami; ści; 58) prowadzić korespondencję statkową w języku 41) charakteryzować niezatapialność statku i jej kry- polskim i angielskim. teria; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 42) obliczać stateczność statku podpartego oraz w stanie uszkodzonym; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 43) przewidywać niebezpieczne zjawiska towarzyszące zachowaniu się statku na fali i zapobiegać 1) systemy transportowe ładunków jednostkowych ich wystąpieniu; i masowych oraz rodzaje statków i technologie ich przeładunku; 44) interpretować i stosować przepisy prawa morskiego oraz stosować wymagane dokumenty 2) ładunki i ich opakowania; regulujące żeglugę krajową i międzynarodową, w języku polskim i angielskim, dotyczące 3) mikroklimat ładowni, zasady wentylacji ładowni; w szczególności: bezpieczeństwa żeglugi, bezpieczeństwa statku, odpraw portowych, inspek- 4) urządzenia i osprzęt przeładunkowy, sprzęt do cji, ochrony zdrowia pasażerów i załogi, prawa mocowania ładunków i materiały sztauerskie, pracy i sytuacji awaryjnych; nazewnictwo w języku polskim i angielskim; Nr 167 — 9806 — Poz. 998 5) słownictwo polskie i angielskie dotyczące ła- 26) urządzenia, środki i sposoby przechowywania dunku, przeładunku i mocowania; oraz obróbki śmieci i ścieków, plan postępowania ze śmieciami, książka zapisów śmieciowych 6) K odeks morski, poradniki, dokumenty i instruk- (Garbage Record Book); cje, opracowane w języku polskim i angielskim, dotyczące ładunków i sposobu ich przeładunku, 27) zdawanie wód zaolejonych, systemy i instalacje mocowania i przewozu; do oczyszczania wód zaolejonych, książka zapisów olejowych (Oil Record Book), plan zwalcza- 7) ł adunki niebezpieczne, szkodliwe i zanieczysz- nia zanieczyszczeń olejowych; czające środowisko oraz zasady ich przeładunku, separacji, mocowania i przewozu; 28) zgłaszanie zanieczyszczeń środowiska morskiego; 8) z asady przyjmowania ładunku na statek oraz je- 29) instytucje klasyfikacyjne, klasa statku; go separacji i sztauowania; 30) plan ogólny statku, części i elementy konstruk- 9) z asady balastowania statku w czasie operacji cyjne statku, ich nazwy w języku polskim i anprzeładunkowych; gielskim; 10) zasady przygotowania ładowni do przyjęcia ła- 31) podział kadłuba, sprzęt, osprzęt i urządzenia dunku; statkowe, ich nazwy w języku polskim i angielskim; 11) technologie załadunku i przewozu wybranych ładunków; 32) systemy balastowe, zęzowe, paliwowe, ładunkowe i ochrony przeciwpożarowej, ich nazwy 12) zasady przygotowywania planów ładunkowych w języku polskim i angielskim; na różne typy statków, z uwzględnieniem wymagań dotyczących stateczności i wytrzymało- 33) wymiary i parametry charakteryzujące statek, ści kadłuba oraz ograniczeń zanurzeniowych; charakterystyki eksploatacyjne oraz ich nazwy w języku polskim i angielskim; 13) plany załadunku — ilość, dozwolone sąsiedztwo, kryteria stateczności i wytrzymałości kadłu- 34) siły działające na statek wywierane przez ładuba; nek, balasty, paliwo, zapasy, wodę; 14) przeładunek i mocowanie różnego typu ładun- 35) komputerowe programy do obliczania stateczków zgodnie z obowiązującymi procedurami ności, dokumentacja statecznościowa statku i wymaganiami, możliwościami technicznymi w języku polskim i angielskim; statku i jego wyposażenia oraz zasadami dobrej 36) siły tnące, momenty gnące działające na statek; praktyki morskiej; 37) stateczność statyczna i dynamiczna statku, wy- 15) linie ładunkowe, znaki zanurzenia i obliczenia magania Międzynarodowej Organizacji Morstatecznościowe; skiej (IMO) i Polskiego Rejestru Statków (PRS); 16) raport ulażowy dla zbiornikowca; 38) stateczność wzdłużna, zanurzenie i przegłębienie statku, kąt przechyłu statku; 17) programy komputerowe, tablice i diagramy do obliczeń statecznościowych i wytrzymałościo- 39) wpływ przyjęcia, zdjęcia i przesunięcia masy na wych; warunki pływalności i stateczność statku; 18) warunki w pomieszczeniach ładunkowych, opie- 40) metody kontroli stateczności; ka nad ładunkiem w czasie transportu; 41) niezatapialność statku i jej kryteria; 19) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania prac przeładunko- 42) stateczność statku podpartego oraz w stanie wych; uszkodzonym; 20) szkody ładunkowe — zasady oceniania i postę- 43) zachowanie się statku na fali, zasady sztormopowanie zabezpieczające; wania; 44) prawo morskie, Kodeks morski; 21) dokumentacja dotycząca prac przeładunkowych oraz transportu ładunków, sporządzona w języ- 45) przepisy dotyczące zatrudnienia i warunków ku polskim i angielskim; pracy marynarzy; 22) zasady i procedury przewozu pasażerów; 46) ubezpieczenia morskie; 23) przepisy prawa i konwencje dotyczące zapobie- 47) przepisy prawa i dokumenty związane z bezpiegania i zwalczania zanieczyszczeń środowiska czeństwem i ochroną statku, ludzi i ładunku, morskiego; w języku polskim i angielskim; 24) środki, sprzęt i sposoby zapobiegania i zwalcza- 48) Międzynarodowe kodeksy: zarządzania beznia zanieczyszczeń środowiska morskiego; pieczną eksploatacją statków i zapobieganiem zanieczyszczaniu (Kodeks ISM) oraz ochrony 25) bunkrowanie paliwa; statku i obiektów portowych (Kodeks ISPS); Nr 167 — 9807 — Poz. 998 49) formy eksploatacji statku, prowadzenie doku- 8) stosować procedury zwiększające możliwości mentacji w języku polskim i angielskim; przetrwania ludzi w zbiorowych środkach ratunkowych; 50) dokumentacja statkowa i dokumentacja obsługi różnych typów statków w porcie, w języku pol- 9) stosować środki pirotechniczne i radiowe w syskim i angielskim; tuacji zagrożenia; 51) odprawy, inspekcje i obsługa statku w porcie, 10) określać zasady prewencji pożarowej na statprowadzenie dokumentacji w języku polskim kach i nadzorować ich przestrzeganie; i angielskim; 11) przeprowadzać ćwiczenia w zakresie ochrony 52) planowanie wydatków i zaopatrzenie statku przeciwpożarowej; oraz rozliczenia wydatków; 12) organizować walkę z pożarem na statku; 53) łańcuchy i liny stosowane na statku, nazewnictwo w języku polskim i angielskim; 13) kierować akcją zwalczania pożaru; 54) korozja kadłuba i sposoby jej zapobiegania; 14) nadzorować użytkowanie sprzętu pożarniczego oraz instalacji gaśniczych, wykrywczych i alar- 55) obsługa, konserwacja, próby sprzętu, osprzętu mowych; i elementów konstrukcyjnych statku; 15) badać przyczyny pożarów; 56) dokumentacja techniczna statku oraz instrukcje obsługi maszyn, urządzeń, systemów i wyposa- 16) prowadzić dokumentację działań prewencyjżenia statkowego, w języku polskim i angiel- nych w zakresie ochrony przeciwpożarowej oraz skim; opracowywać odpowiednie raporty; 57) prace pokładowe i remontowe w dziale pokła- 17) wykorzystywać radiową służbę morską; dowym oraz remonty i dokowanie statku; 18) charakteryzować wyposażenie i dokumenty 58) dokumentacja prac pokładowych i remonto- radiostacji Światowego Morskiego Systemu wych, w języku polskim i angielskim; Łączności Alarmowej i Bezpieczeństwa (GMDSS); 59) porozumiewanie się w języku polskim i angielskim w zakresie spraw związanych z bezpie- 19) obsługiwać statkowe wyposażenie GMDSS czeństwem żeglugi oraz bezpieczeństwem i eks- zgodnie z uprawnieniami posiadacza Ograniploatacją statku z innymi członkami załogi, pa- czonego Świadectwa Operatora (ROC); sażerami, inspektorami, operatorami, służbami kontroli ruchu, pilotem, przedstawicielami 20) nawiązywać i prowadzić łączność alarmową władz portowych, granicznych i sanitarnych, ar- i bezpieczeństwa, w języku polskim i angielmatorem, załadowcą i sztauerami; skim; 60) korespondencja statkowa, w języku polskim 21) odbierać morskie informacje bezpieczeństwa i angielskim. (MSI), w języku polskim i angielskim; 22) prowadzić łączność w zakresie pomocy medycz- BLOK: BEZPIECZEŃSTWO NA MORZU I STATKU nej, w języku polskim i angielskim; 1. Cele kształcenia 23) nawiązywać i prowadzić łączność publiczną, Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien w języku polskim i angielskim; umieć: 24) stosować regulaminy i procedury radiokomuni- 1) wodować statkowe środki ratunkowe i ratowni- kacji morskiej. cze; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 2) p odnosić z wody statkową łódź ratunkową i ratowniczą; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 3) k orzystać z wyposażenia środków ratunkowych i ratowniczych; 1) rodzaje, wyposażenie i zasady wykorzystywania statkowych środków ratunkowych i ratowni- 4) p rzeprowadzać ewakuację ludzi statkowymi sy- czych oraz systemów ewakuacyjnych; stemami ewakuacyjnymi; 2) zasady przetrwania na morzu w zbiorowych 5) w ykonywać manewry łodzią ratunkową i ratow- środkach ratunkowych; niczą; 3) Poradnik Pierwszej Pomocy Medycznej (MFAG); 6) p ełnić funkcję dowódcy środka ratunkowego i ratowniczego; 4) sygnalizacja środkami pirotechnicznymi i radiowymi w sytuacji zagrożenia; 7) k orzystać z Poradnika Pierwszej Pomocy Medycznej (MFAG); 5) prewencja pożarowa na statkach; Nr 167 — 9808 — Poz. 998 6) organizacja i procedury walki z pożarem; 12) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 7) o bsługa techniczna i użytkowanie sprzętu pożarniczego oraz instalacji gaśniczych, wykrywczych 13) dobierać środki ochrony indywidualnej do roi alarmowych; dzaju wykonywanej pracy; 8) b adanie przyczyny pożaru; 14) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 9) d okumentacja działań prewencyjnych, raporty; 15) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psy- 10) radiowa służba morska; chicznego na efektywność pracy; 11) wyposażenie i dokumenty statkowej radiostacji 16) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; Światowego Morskiego Systemu Łączności Alarmowej i Bezpieczeństwa (GMDSS); 17) prowadzić negocjacje; 12) cyfrowe selektywne wywołanie (DSC); 18) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 13) budowa, zasady obsługi radiostacji statkowej i przenośnej VHF, radiopława awaryjna EPIRB 19) podejmować decyzje; i transponder radarowy SART; 20) organizować doskonalenie zawodowe pracowników; 14) zasady łączności alarmowej, bezpieczeństwa oraz w zakresie pomocy medycznej, w języku 21) korzystać z różnych źródeł informacji w zakresie polskim i angielskim; niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych; 15) morskie informacje bezpieczeństwa (MSI), w języku polskim i angielskim; 22) przestrzegać zasad etyki. 16) regulaminy i procedury radiokomunikacji mor- 2. Treści kształcenia (działy programowe) skiej. Treści kształcenia są ujęte w następujących działach BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ programowych: 1. Cele kształcenia 1) gospodarka rynkowa; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; umieć: 3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej; 4) struktura budżetu przedsiębiorstwa; 2) r ozróżniać formy organizacyjno-prawne przed- 5) plan rozwoju przedsiębiorstwa; siębiorstw; 6) strategie marketingowe; 3) s porządzać budżet i planować rozwój przedsiębiorstwa; 7) język angielski zawodowy w zakresie czterech kompetencji językowych (rozumienie ze słuchu, 4) o pracowywać plan marketingowy; mówienie, czytanie i pisanie); 5) f ormułować i rozumieć pisemne i ustne wypo- 8) metody poszukiwania pracy; wiedzi w języku angielskim, związane z realiza- 9) dokumenty dotyczące zatrudnienia; cją zadań zawodowych; 10) podejmowanie i prowadzenie działalności gos- 6) p odejmować działania związane z poszukiwapodarczej; niem pracy; 11) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; 7) s porządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 12) bezpieczeństwo i higiena pracy; 8) s porządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; 13) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 9) s tosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 14) elementy ergonomii; 10) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa 15) środki ochrony indywidualnej; i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 16) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 11) stosować przepisy prawa dotyczące działalności zawodowej; 17) elementy fizjologii i higieny pracy; Nr 167 — 9809 — Poz. 998 18) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; 13) poligon do ćwiczeń z zakresu indywidualnych technik ratowniczych i ćwiczeń łodzią ratowniczą; 19) zasady i metody komunikowania się; 14) statek do celów szkoleniowych. 20) elementy socjologii i psychologii pracy; Pracownia nawigacji powinna być wyposażo- 21) formy doskonalenia zawodowego; na w: 22) źródła informacji zawodowej; 1) mapy i publikacje nawigacyjne, niezbędne do planowania i prowadzenia podróży; 23) etyka. 2) locje; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

skopem; * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży. 2) stanowisko żyrokompasów; ** Pozostałe 10% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostoso- 3) stanowisko autopilotów i systemów kontroli drogi; wanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. 4) stanowisko logów; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 5) stanowisko echosond; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- 6) stanowisko odbiorników naziemnych i satelitargramowych są odpowiednie następujące pomieszcze- nych systemów radionawigacyjnych klasycznych nia dydaktyczne: i różnicowych; 7) stanowisko systemu automatycznej identyfikacji 1) pracownia nawigacji; statków (AIS); 2) pracownia urządzeń i systemów nawigacyjnych, 8) stanowisko rejestratora danych z podróży VDR lub elektronawigacyjnych i radionawigacyjnych; uproszczonego rejestratora danych z podróży S-VDR. 3) pracownia elektrotechniki, elektroniki i automatyki; Pracownia elektrotechniki, elektroniki i auto- 4) pracownia komputerowa; matyki powinna być wyposażona w: 5) pracownia towaroznawstwa i ładunkoznawstwa; 1) stanowisko do pomiaru podstawowych wielkości elektrycznych z wykorzystaniem mierników analo- 6) pracownia języka angielskiego; gowych i cyfrowych; 7) warsztat prac bosmańskich; 2) stanowisko do badania transformatorów, silnika elektrycznego i prądnicy oraz akumulatorów; 8) pracownia symulatora manewrowego; 3) stanowisko automatyki okrętowej z możliwością 9) pracownia symulatora radarowego; badania regulatorów proporcjonalnych (P), proporcjonalno-całkujących (PI), proporcjonalno-cał- 10) pracownia symulatora Światowego Morskiego kująco-różniczkujących (PID), w szczególności re- Systemu Łączności Alarmowej i Bezpieczeństwa gulatorów autopilota i pracy silnika głównego. (GMDSS); Pracownia komputerowa powinna być wypo- 11) pracownia symulatora systemu obrazowania eleksażona w: tronicznych map i informacji nawigacyjnych (ECDIS); 1) s tanowiska komputerowe (jedno dla jednego ucznia); 12) poligon pożarowy do prowadzenia podstawowego i wyższego szkolenia pożarowego; 2) d rukarkę z połączeniem sieciowym; Nr 167 — 9810 — Poz. 998 3) pakiet programów biurowych: edytor tekstu, edy- 2) stanowisko ślusarsko-montażowe, narzędzia tor rysunku, arkusz kalkulacyjny, bazę danych; i urządzenia do wykonywania podstawowych operacji ślusarskich, głównie z użyciem elektronarzę- 4) programy specjalistyczne z zakresu nawigacji, stadzi (wiertarek, szlifierek, nożyc); teczności i ładunków. 3) stanowisko prac konserwacyjno-malarskich, na- Pracownia towaroznawstwa i ładunkoznawrzędzia i urządzenia do przygotowywania postwa powinna być wyposażona w: wierzchni metalowych i drewnianych do malowa- 1) próbki towarów płynnych, sypkich i stałych; nia oraz do nanoszenia powłok malarskich z użyciem pistoletów hydrodynamicznych i pneuma- 2) opakowania towarów o małych gabarytach; tycznych; 3) modele opakowań wielkogabarytowych; 4) stanowisko obróbki drewna z odpowiednimi narzędziami. 4) przykładowe dokumentacje ładunkowe; Pracownia symulatora manewrowego powin- 5) Kodeksy: Kodeks bezpiecznego przewozu stałych na być wyposażona w sprzęt i oprogramowanie ładunków masowych (Kodeks BC), Kodeks bezdo ćwiczenia prób manewrowych i manewrów modepiecznego postępowania przy rozmieszczaniu lami statków o różnych zdolnościach manewrowych i mocowaniu ładunków (Kodeks CSS), Między- (w tym statku dwuśrubowego) na akwenie ograniczonarodowy kodeks budowy i wyposażenia statków nym i nieograniczonym. przewożących niebezpieczne chemikalia luzem (Kodeks IBC), Międzynarodowy kodeks budowy Pracownia symulatora radarowego powinna i wyposażenia statków przewożących skroplone być wyposażona w: gazy luzem (Kodeks IGC) i Międzynarodowy morski kodeks towarów niebezpiecznych (Kodeks 1) nawigacyjny mostek szkolny z układami sterowa- IMDG); nia kursem i prędkością statku własnego, wskaźnikami radarowymi i pomocami do automatycznego 6) Poradnik Pierwszej Pomocy Medycznej (MFAG); wykonywania nakresów radarowych (ARPA, ATA, 7) poradniki i instrukcje mocowania ładunków; EPA), radiotelefonem oraz możliwością nadawania i odbioru sygnałów dźwiękowych; 8) tablice i diagramy do obliczeń stateczności, przegłębień i naprężeń; 2) oprogramowanie umożliwiające prezentację na ekranach radarów i ARPA zakłóceń obrazu radaro- 9) przykładowe plany ładunkowe kontenerowca, mawego oraz ech linii brzegowej i co najmniej dwusowca, statku drobnicowego i ro-ro oraz raporty dziestu ech obcych statków; ulażowe dla zbiornikowca; 3) mapy i pomoce nawigacyjne odpowiednie dla 10) katalogi symboli towarów i opakowań; akwenu ćwiczeń oraz pomoce do ręcznego wyko- 11) foliogramy i filmy dydaktyczne przedstawiające nywania nakresów; zasady pakowania towarów małogabarytowych 4) instrukcje do ćwiczeń. w opakowania zbiorcze; 12) foliogramy i filmy dydaktyczne przedstawiające Pracownia symulatora Światowego Morskiego załadunek i wyładunek towarów ze statków mor- Systemu Łączności Alarmowej i Bezpieczeńskich; stwa (GMDSS) powinna być wyposażona w: 13) wzory oznakowania ładunków; 1) radiotelefon pasma VHF umożliwiający utrzymanie łączności radiotelefonicznej oraz cyfrowe se- 14) foliogramy i filmy dydaktyczne przedstawiające lektywne wywołanie (DSC), z wbudowanym odzasady separacji ładunków. biornikiem nasłuchowym DSC na kanale 70; Pracownia języka angielskiego powinna być 2) radiotelefony przenośne VHF z urządzeniem do ławyposażona w: dowania akumulatorów; 1) podręczniki techniczne, czasopisma, katalogi i al- 3) radiopławę satelitarną EPIRB na częstotliwość bumy o tematyce zawodowej; 406 MHz lub 1,6 GHz, wyposażoną w zwalniak hydrostatyczny; 2) dokumentację techniczną i obsługową; 3) specjalistyczne słowniki; 4) transponder radarowy SART; 4) plansze statków morskich i ich wyposażenia, z opi- 5) odbiornik NAVTEX; sami w języku angielskim. 6) urządzenie do komputerowej symulacji obsługi Warsztat prac bosmańskich powinien być radiotelefonu VHF z przystawką DSC. wyposażony w następujące stanowiska: Pracownia symulatora systemu obrazowania 1) stanowisko prac taklarskich — urządzenia do przy- elektronicznych map i informacji nawigacyjgotowywania i eksploatacji lin stalowych i włó- nych (ECDIS) powinna być wyposażona w: kiennych (łącznie z małogabarytową zaciskarką hydrauliczną); 1) symulator mostka nawigacyjnego; Nr 167 — 9811 — Poz. 998 2) symulator systemu ECDIS; Poligon pożarowy powinien zapewniać zbliżone do rzeczywistych warunki gaszenia dużych pożarów 3) elektroniczne mapy nawigacyjne (ENC) wektoro- w pomieszczeniach statkowych (siłowni, ładowni, powe; mieszczeniach mieszkalnych). 4) nawigacyjne mapy rastrowe (RNC). Poligon do ćwiczeń z zakresu indywidualnych technik ratowniczych i ćwiczeń łodzią Poligon pożarowy powinien być wyposażoratunkową powinien być wyposażony w: ny w: 1) b asen o głębokości minimalnej 3,0 m (pod wieżą) 1) zespół pomieszczeń: kabinę instruktora, korytarz, pomieszczenie tablicy rozdzielczej i pomieszczenie z wieżą do skoków o minimalnej wysokości 2,5 m; imitujące przestrzeń siłowni statkowej z podłogą 2) s tanowiska do opuszczania łodzi ratunkowogretingową oraz plac ćwiczeń pożarowych wraz -ratowniczej oraz pneumatycznej tratwy ratunkoz szatnią, toaletą i prysznicem; wej; 2) generator i zasysacz piany oraz wytwornicę piany 3) p neumatyczne tratwy ratunkowe i łódź ratunkośredniej; wo-ratowniczą; 3) agregat gaśniczy pianowy oraz proszkowy; 4) k ombinezony, pasy i koła ratunkowe; 4) generator dymu; 5) p ętlę ewakuacyjną i kosz ewakuacyjny; 5) paleniska wannowe do ćwiczeń gaszenia pożarów; 6) k omplet wyposażenia łodzi ratunkowej i ratowni- 6) stanowisko do demonstracji zapłonu i samozapło- czej oraz pneumatycznej tratwy ratunkowej; nu cieczy palnych; 7) r adiopławę awaryjną i transponder radarowy; 7) hydranty z zasilaniem wodnym; 8) p irotechniczne środki do wzywania pomocy i na- 8) węże pożarnicze oraz prądownice mgłowe, uni- dawania sygnałów optycznych; wersalne i piany ciężkiej; 9) s zalupową apteczkę pierwszej pomocy; 9) rozdzielacze i łącznik międzynarodowy; 10) m anekin; 10) gaśnice wodne, CO i proszkowe oraz ładunki do 2 wszystkich typów gaśnic; 11) n osze statkowe; 11) komplety ubrań ognioochronnych z hełmami i ze- 12) m odel haka łodziowego do praktycznej demonstawami wyposażenia osobistego; stracji; 12) eksplozymetr, linki ratownicze, topory ciężkie 13) r eflektor poszukiwawczy; i lampy bezpieczeństwa; 14) r adiotelefon przenośny UKF. 13) aparaty oddechowe na sprężone powietrze (co najmniej dwóch różnych typów) i aparat oddecho- Statek do celów szkoleniowych, jego urządzewy ucieczkowy; nia, systemy i wyposażenie powinny spełniać wszystkie wymagania określone dla statków o danej pojem- 14) sprężarki do ładowania aparatów oddechowych ności brutto, uprawiających odpowiedni rodzaj żegluna sprężone powietrze; gi, zgodnie z przepisami o żegludze śródlądowej lub 15) radiotelefony do łączności dwukierunkowej; zgodnie z Kodeksem morskim, a także wypełniać wymagania konwencji międzynarodowych, w tym doty- 16) manekin do nauki technik resuscytacyjnych; czących bezpieczeństwa życia na morzu oraz o zapobieganiu zanieczyszczeniom morza przez statki. 17) nosze statkowe, zestaw pierwszej pomocy i aparat Wyposażenie statku powinno umożliwiać nabycie reanimacyjny; praktycznych umiejętności zawodowych określonych w blokach podstawy programowej. 18) plan ochrony przeciwpożarowej; 19) instrukcje ćwiczeń pożarowych; Wszystkie pomieszczenia powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. 20) modele (przekroje) wszystkich typów gaśnic; 21) karty informacyjne ładunków niebezpiecznych; W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla 22) schematy aparatów oddechowych. uczniów. Nr 167 — 9812 — Poz. 998 Załącznik nr 8 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK SPEDYTOR SYMBOL CYFROWY 342⁰² I. OPIS ZAWODU 22) stosować procedury rozpatrywania reklamacji oraz roszczeń dotyczących wykonywanych 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powi- usług; nien umieć: 23) posługiwać się dwoma językami obcymi w za- 1) posługiwać się terminologią z zakresu transporkresie niezbędnym do wykonywania zadań zatu i spedycji; wodowych; 2) s tosować przepisy i normy dotyczące organiza- 24) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywacji procesów przewozowych; nych zadań zawodowych; 3) o kreślać zadania realizowane w procesach 25) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa transportowo-spedycyjnych; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 4) p lanować i organizować wykonywanie czynno- pożarowej oraz ochrony środowiska; ści transportowo-spedycyjnych; 26) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 5) o kreślać rodzaje i właściwości ładunków; maganiami ergonomii, 6) d obierać środki transportu do realizacji zadań 27) kierować zespołem pracowników; przewozowych; 28) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 7) p lanować trasy przewozu ładunków; praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 8) o bliczać i kontrolować czas pracy kierowców; 29) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 9) o rganizować obsługę ładunków w portach morskich, rzecznych oraz terminalach kolejowych, 30) korzystać z różnych źródeł informacji oraz dosamochodowych i lotniczych; radztwa specjalistycznego; 10) stosować technologie informacyjne do kontroli 31) prowadzić działalność gospodarczą. i monitorowania procesów przewozowych i podczas wykonywania czynności spedycyj- Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przynych; gotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodo- 11) organizować przewóz ładunków różnymi środwego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych kami transportu; „Podstawy przedsiębiorczości”. 12) kalkulować koszty usług transportowo-spedy- 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik cyjnych; spedytor powinien być przygotowany do wykony- 13) sporządzać dokumentację transportowo-spedy- wania następujących zadań zawodowych: cyjną; 1) p lanowania i organizowania procesów trans- 14) stosować zasady ekonomii w działalności trans- portowo-spedycyjnych; portowo-spedycyjnej; 2) planowania i optymalizowania tras przewozu ła- 15) organizować obsługę celną ładunków; dunków; 16) stosować standardy logistycznej obsługi klienta 3) prowadzenia dokumentacji przewozowej; w procesach transportowo-spedycyjnych; 4) wykonywania czynności związanych z ubezpie- 17) stosować strategie marketingowe w zarządza- czaniem ładunków; niu przedsiębiorstwem transportowo-spedycyjnym; 5) przygotowywania ładunków do odprawy celnej; 18) ubezpieczać obsługiwane ładunki; 6) monitorowania procesu przewozowego; 19) stosować metody i narzędzia statystyczne do 7) ustalania należności za usługi transportowosporządzania analiz procesów transportowych -spedycyjne; i spedycyjnych; 8) prowadzenia rozliczeń finansowych z klientami 20) stosować standardy zarządzania jakością w rea- krajowymi i zagranicznymi; lizacji usług transportowo-spedycyjnych; 9) sporządzania dokumentacji na potrzeby postę- 21) współpracować z krajowymi i zagranicznymi or- powania reklamacyjnego; ganizacjami oraz zrzeszeniami przedsiębiorstw transportowo-spedycyjnych; 10) prowadzenia negocjacji z kontrahentami. Nr 167 — 9813 — Poz. 998 II. BLOKI PROGRAMOWE 19) wykonywać czynności zgodnie ze standardami logistycznej obsługi klienta; Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opisu zawodu zawierają następujące bloki progra- 20) stosować narzędzia marketingowe w zarządzamowe: niu przedsiębiorstwem transportowo-spedycyjnym; 1) transportowo-spedycyjny; 21) stosować różne techniki negocjacji z klientami; 2) podstawy logistyki; 22) ubezpieczać ładunki i środki transportu; 3) prawno-ekonomiczny; 23) oceniać jakość świadczonych usług transporto- 4) podstawy działalności zawodowej. wo-spedycyjnych; BLOK: TRANSPORTOWO-SPEDYCYJNY 24) wykorzystywać wskaźniki do oceny jakości usług transportowo-spedycyjnych; 1. Cele kształcenia 25) stosować procedury postępowania dotyczące Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien reklamacji i roszczeń; umieć: 26) stosować zasady racjonalnej gospodarki zaso- 1) klasyfikować usługi transportowo-spedycyjne; bami; 2) c harakteryzować rodzaje i właściwości ładun- 27) stosować przepisy i normy dotyczące organizaków; cji procesów przewozowych; 3) p lanować zadania transportowo-spedycyjne, 28) stosować przepisy i normy dotyczące działalnoz uwzględnieniem różnych gałęzi transportu; ści transportowej i spedycyjnej; 4) k lasyfikować środki transportu według ich prze- 29) podejmować współpracę z krajowymi i zagraznaczenia i oddziaływania na środowisko; nicznymi podmiotami w zakresie usług trans- 5) d obierać środki transportu w zależności od ro- portowo-spedycyjnych; dzaju przewożonego ładunku; 30) korzystać z doradztwa i poradnictwa specjali- 6) p rzestrzegać zasad eksploatacji środków trans- stycznego; portu; 31) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 7) o kreślać koszty eksploatacji środków transpor- i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwtu; pożarowej oraz ochrony środowiska. 8) p lanować optymalne trasy przewozu ładunków; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 9) o bliczać i kontrolować czas pracy kierowców; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 10) wykonywać czynności związane z obsługą ładunków w portach morskich, rzecznych oraz ter- 1) klasyfikacja usług transportowo-spedycyjnych; minalach kolejowych, samochodowych i lotniczych; 2) rodzaje i właściwości ładunków; 11) stosować technologie informatyczne w proce- 3) zadania transportowo-spedycyjne w różnych sach transportowo-spedycyjnych; gałęziach transportu; 12) organizować czynności transportowo-spedycyj- 4) kryteria klasyfikacji środków transportu; ne; 5) zasady doboru środków transportu; 13) dobierać technologie przewozu do różnych systemów transportu intermodalnego; 6) zasady eksploatacji środków transportu; 14) szacować koszty usług transportowo-spedycyj- 7) koszty eksploatacji środków transportu; nych; 8) metody optymalizacji tras przewozu ładunków; 15) korzystać z cenników i taryf przewozowych przy ustalaniu należności za wykonane usługi; 9) czas pracy kierowców; 16) opracowywać dokumentację transportowo-spe- 10) obsługa ładunków w portach morskich, rzeczdycyjną; nych oraz terminalach kolejowych, samochodowych i lotniczych; 17) nadzorować wykonywanie czynności transportowo-spedycyjnych; 11) technologie informatyczne w procesach transportowo-spedycyjnych; 18) przygotowywać ładunki i dokumenty do odprawy celnej; 12) czynności transportowo-spedycyjne; Nr 167 — 9814 — Poz. 998 13) technologie przewozu stosowane w transporcie 9) określać znaczenie i miejsce centrów logistyczintermodalnym; nych w łańcuchu dostaw; 14) koszty usług transportowo-spedycyjnych; 10) korzystać z zasobów logistycznych przedsiębiorstwa; 15) cenniki i taryfy przewozowe; 11) kalkulować koszty usług logistycznych; 16) dokumentacja transportowo-spedycyjna; 12) wykorzystywać technologie informatyczne w lo- 17) nadzorowanie wykonywania czynności trans- gistyce; portowo-spedycyjnych; 13) dobierać opakowania do rodzajów przewożo- 18) odprawa celna ładunków; nych ładunków; 19) standardy logistycznej obsługi klienta; 14) korzystać z systemów automatycznej identyfikacji towarów; 20) marketing w zarządzaniu przedsiębiorstwem transportowo-spedycyjnym; 15) oceniać poziom jakości świadczonych usług logistycznych; 21) techniki negocjacji z klientami; 16) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 22) formy ubezpieczenia ładunków i środków transi higieny pracy, przepisów ochrony przeciwportu; pożarowej oraz ochrony środowiska. 23) ocena jakości usług transportowo-spedycyjnych; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 24) reklamacje i roszczenia; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 25) racjonalna gospodarka zasobami; programowych: 26) przepisy i normy dotyczące organizacji proce- 1) rola i znaczenie logistyki w działalności transsów przewozowych; portowo-spedycyjnej; 27) regulacje prawne działalności transportowej 2) usługi logistyczne; i spedycyjnej; 3) systemy logistyczne; 28) współpraca z krajowymi i zagranicznymi podmiotami w zakresie usług transportowo-spedy- 4) elementy infrastruktury logistycznej; cyjnych; 5) łańcuch dostaw; 29) doradztwo i poradnictwo specjalistyczne; 6) rodzaje i wielkości zapasów materiałowych; 30) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz 7) klasyfikacja magazynów i ich wyposażenie; ochrony środowiska. 8) zasady organizacji transportu ładunków w łań- BLOK: PODSTAWY LOGISTYKI cuchu dostaw; 1. Cele kształcenia 9) centra logistyczne w łańcuchu dostaw; 10) zasoby logistyczne przedsiębiorstwa; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 11) koszty usług logistycznych; 1) określać rolę i znaczenie logistyki w działalności 12) technologie informatyczne w logistyce; transportowo-spedycyjnej; 13) rodzaje i funkcje opakowań; 2) c harakteryzować cechy oraz rodzaje usług logistycznych; 14) systemy automatycznej identyfikacji towarów; 3) c harakteryzować elementy systemów logistycz- 15) ocena jakości usług logistycznych; nych; 16) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pra- 4) r ozpoznawać elementy infrastruktury logistyczcy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz nej; ochrony środowiska. 5) r ozpoznawać elementy łańcucha dostaw; BLOK: PRAWNO-EKONOMICZNY 6) o kreślać rodzaje i wielkości zapasów materiałowych; 1. Cele kształcenia 7) c harakteryzować rodzaje magazynów i ich wy- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien posażenie; umieć: 8) o rganizować transport ładunków w łańcuchu 1) stosować zasady rachunkowości w przedsiędostaw; biorstwie transportowo-spedycyjnym; Nr 167 — 9815 — Poz. 998 2) klasyfikować składniki majątku przedsiębior- 10) oferty ubezpieczeniowe; stwa; 11) klasyfikacja kosztów przedsiębiorstwa; 3) d okonywać analizy ekonomiczno-finansowej przedsiębiorstwa; 12) wynagrodzenia i wydajność pracy; 4) p odejmować decyzje dotyczące działalności 13) amortyzacja, ubytki, zapasy materiałowe oraz przedsiębiorstwa na podstawie wyników eko- ceny usług; nomiczno-finansowych przedsiębiorstwa; 14) zasady ewidencji procesów gospodarczych; 5) p rowadzić dokumentację związaną z usługami 15) podatki, opłaty i ubezpieczenia społeczne; i obrotem towarowym; 16) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pra- 6) s tosować specjalistyczne programy komputerocy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz we do prowadzenia rachunkowości w przedsięochrony środowiska. biorstwie; 7) o pracowywać plan marketingowy przedsiębior- BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ stwa; 1. Cele kształcenia 8) o pracowywać dane statystyczne dotyczące dzia- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien łalności przedsiębiorstwa, z wykorzystaniem różnych źródeł informacji; umieć: 9) o kreślać zasady, formy i sposoby ubezpieczeń 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospoobiektów i urządzeń; darki rynkowej; 10) dokonywać wyboru ofert ubezpieczeniowych; 2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 11) klasyfikować koszty przedsiębiorstwa; 3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsię- 12) obliczać wynagrodzenia, wydajność pracy, biorstwa; amortyzację, ubytki, zapasy materiałowe oraz określać ceny usług; 4) opracowywać plan marketingowy; 13) prowadzić ewidencję procesów gospodarczych; 5) formułować i rozumieć pisemne i ustne wypowiedzi w dwóch językach obcych, związane z re- 14) prowadzić rozliczenia z tytułu podatków, opłat alizacją zadań zawodowych; i ubezpieczeń społecznych; 6) podejmować działania związane z poszukiwa- 15) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa niem pracy; i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska. 7) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 8) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmo- 2. Treści kształcenia (działy programowe) wania i prowadzenia działalności gospodarczej; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 9) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące programowych: praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 1) zasady rachunkowości w przedsiębiorstwie 10) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa transportowo-spedycyjnym; i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpoża- 2) s kładniki majątku przedsiębiorstwa; rowej oraz ochrony środowiska; 3) a naliza ekonomiczno-finansowa przedsiębior- 11) stosować przepisy prawa dotyczące działalności stwa; zawodowej; 4) w ynik ekonomiczno-finansowy przedsiębior- 12) organizować stanowisko pracy zgodnie z wystwa; maganiami ergonomii; 5) d okumentacja związana z usługami i obrotem 13) dobierać środki ochrony indywidualnej do rotowarowym; dzaju wykonywanej pracy; 6) s pecjalistyczne programy komputerowe do pro- 14) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym wadzenia rachunkowości w przedsiębiorstwie; w wypadkach przy pracy; 7) plan marketingowy przedsiębiorstwa; 15) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność pracy; 8) d ane statystyczne dotyczące działalności przedsiębiorstwa; 16) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 9) u bezpieczenia obiektów i urządzeń; 17) prowadzić negocjacje; Nr 167 — 9816 — Poz. 998 18) rozwiązywać problemy dotyczące działalności III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE zawodowej;

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia 3) a naliza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). 4) s truktura budżetu przedsiębiorstwa; ** Pozostałe 10% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostoso- 5) p lan rozwoju przedsiębiorstwa; wanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. 6) s trategie marketingowe; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 7) j ęzyki obce zawodowe w zakresie czterech kompetencji językowych (rozumienie ze słuchu, mó- Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach prowienie, czytanie i pisanie); gramowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne: 8) m etody poszukiwania pracy; 1) l aboratorium symulacyjne przedsiębiorstwa spe- 9) d okumenty dotyczące zatrudnienia; dycyjnego; 10) podejmowanie i prowadzenie działalności gos- 2) p racownia środków transportu; podarczej; 3) p racownia towaroznawstwa i ładunkoznawstwa; 11) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; 4) p racownia komputerowa. 12) bezpieczeństwo i higiena pracy; Laboratorium symulacyjne przedsiębiorstwa spedycyjnego powinno być wyposażone w: 13) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 1) s tanowiska komputerowe (jedno dla jednego ucznia); 14) elementy ergonomii; 2) o programowanie komputerowe wspomagające 15) środki ochrony indywidualnej; wykonywanie zadań zawodowych, w tym: 16) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodo- a) o ptymalizację tras i czasu przejazdu, wanym w wypadkach przy pracy; b) kalkulację kosztów przewozu, 17) elementy fizjologii i higieny pracy; c) i dentyfikację i oznaczanie ładunków, 18) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; d) elektroniczną wymianę danych, e) p rojektowanie etykiet, 19) zasady i metody komunikowania się; f) prowadzenie księgowości elektronicznej; 20) elementy socjologii i psychologii pracy; 3) c zytnik kodów kreskowych; 21) formy doskonalenia zawodowego; 4) d rukarki (jedna na trzy stanowiska komputerowe) 22) źródła informacji zawodowej; i skanery; 23) etyka. 5) m ateriały i urządzenia biurowe; Nr 167 — 9817 — Poz. 998 6) akty prawne dotyczące transportu krajowego 2) opakowania towarów; i międzynarodowego; 3) katalogi towarów i opakowań; 7) cenniki i taryfy przewozowe; 4) akty prawne dotyczące przewozu ładunków; 8) formularze druków stosowanych w działalności transportowo-spedycyjnej; 5) multimedialne pomoce dydaktyczne dotyczące zasad załadunku, przewozu i wyładunku ładunków; 9) dokumentację transportowo-spedycyjną; 6) multimedialne pomoce dydaktyczne dotyczące pa- 10) literaturę i czasopisma zawodowe. kowania towarów; Pracownia środków transportu powinna być 7) wzory oznakowań ładunków. wyposażona w: Pracownia komputerowa powinna być wypo- 1) katalogi środków transportu; sażona w: 2) mapy tras komunikacyjnych, krajowych i międzynarodowych; 1) stanowiska komputerowe z dostępem do Internetu (jedno stanowisko dla jednego ucznia); 3) rozkłady jazdy; 2) stanowisko komputerowe z dostępem do Interne- 4) urządzenia GPS; tu dla nauczyciela; 5) tachografy; 3) specjalistyczne programy komputerowe, 6) przykłady dokumentacji środków transportu; 4) projektor multimedialny, ekran; 7) modele różnych rodzajów środków transportu; 5) tablicę białą bezpyłową; 8) pomoce dydaktyczne dotyczące transportu inter- 6) oprogramowanie użytkowe; modalnego; 7) drukarki; 9) multimedialne pomoce dydaktyczne dotyczące zasad bezpiecznego transportu i ochrony środowi- 8) skanery; ska; 9) literaturę i czasopisma zawodowe. 10) przepisy prawa dotyczące transportu i spedycji; Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaple- 11) literaturę i czasopisma zawodowe. cza magazynowo-socjalnego. Pracownia towaroznawstwa i ładunkoznawstwa powinna być wyposażona w: W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla 1) próbki towarów płynnych, stałych i sypkich; uczniów. Załącznik nr 9 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK ŻEGLUGI ŚRÓDLĄDOWEJ SYMBOL CYFROWY 314⁰² I. OPIS ZAWODU 4) i nterpretować podstawowe prawa z zakresu statyki i dynamiki statku śródlądowego; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 5) prowadzić żeglugę statkiem śródlądowym zgodnie z przepisami o żegludze śródlądowej, 1) klasyfikować statki według przeznaczenia i roz- z uwzględnieniem prawa wodnego, w szczególwiązań konstrukcyjnych; ności w zakresie warunków nawigacyjnych, hydrologicznych i meteorologicznych; 2) wskazywać i charakteryzować elementy kadłuba 6) klasyfikować śródlądowe drogi wodne; statkowego; 7) określać pozycję statku w każdych warunkach 3) oceniać statek śródlądowy oraz jego urządzenia pogodowych; i wyposażenie pod względem technicznym, warunków bezpieczeństwa i higieny pracy, warun- 8) posługiwać się urządzeniami nawigacyjnymi: ków sanitarnych, ochrony środowiska natural- radarem nawigacyjnym, wskaźnikiem prędkości nego i posiadanych dokumentów warunkują- kątowej oraz urządzeniami łączności radiocych jego zdolność żeglugową; komunikacyjnej; Nr 167 — 9818 — Poz. 998 9) obsługiwać urządzenia nawigacyjne i pokłado- 31) kierować zespołem pracowników; we oraz sprzęt ratunkowy, ratowniczy i pozostały osprzęt statkowy; 32) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 10) posługiwać się pomocami nawigacyjnymi: mapami nawigacyjnymi, locjami dróg wodnych, 33) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym instrukcjami i ostrzeżeniami nawigacyjnymi; w wypadkach przy pracy; 11) wydawać i wykonywać komendy na ster i tele- 34) korzystać z różnych źródeł informacji oraz dograf maszynowy oraz wykonywać komendy wy- radztwa specjalistycznego; dawane w czasie akcji ratunkowych i ratowni- 35) prowadzić działalność gospodarczą. czych; 12) określać rodzaj i ilość ładunku statkowego oraz Proces kształcenia powinien być realizowany zgodmateriałów pomocniczych; nie z wymaganiami Międzynarodowej konwencji o wymaganiach w zakresie wyszkolenia marynarzy, 13) prowadzić załadunek i wyładunek statku oraz wydawania im świadectw oraz pełnienia wacht, stosować procedury przewozu ładunków, w tym 1978, sporządzonej w Londynie dnia 7 lipca 1978 r. ładunków niebezpiecznych; (Dz. U. z 1984 r. Nr 39, poz. 201 oraz z 1999 r. Nr 30,). 14) wykonywać prace bosmańskie; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przy- 15) prowadzić gospodarkę materiałową; gotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie procesu kształcenia 16) przygotować do pracy, włączać, obsługiwać zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukai wyłączać z pracy maszyny, urządzenia i systecyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. my statkowe; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik 17) lokalizować typowe usterki maszyn, urządzeń żeglugi śródlądowej powinien być przygotowany do i systemów statkowych oraz podejmować dziawykonywania następujących zadań zawodowych: łania zapobiegające awariom statku; 1) utrzymywania zdolności żeglugowej statku; 18) wykonywać typowe naprawy i remonty maszyn, urządzeń i systemów statkowych; 2) przygotowania statku śródlądowego do odbycia podróży; 19) wykonywać prace konserwacyjne na pokładzie i w siłowni statkowej; 3) prowadzenia bezpiecznej żeglugi; 20) posługiwać się dokumentacją techniczną; 4) obsługi urządzeń pokładowych, nawigacyjnych i radiokomunikacyjnych; 21) stosować zasady obowiązujące przy przejmowaniu, pełnieniu i przekazywaniu wachty pokła- 5) prowadzenia załadunku i wyładunku statku; dowej i maszynowej; 6) przewożenia ładunków, w tym materiałów nie- 22) prowadzić dokumentację statkową; bezpiecznych; 23) organizować pracę własną i załogi statku, po- 7) wykonywania przewozów specjalnych; dejmować decyzje i kierować zespołem pracow- 8) przewożenia pasażerów; ników; 9) pełnienia dozoru statku, wacht morskich i porto- 24) stosować zasady prawidłowego żywienia i zawych w dziale pokładowym i maszynowym; kwaterowania na statku żeglugi śródlądowej; 10) eksploatacji siłowni statkowej; 25) opracowywać i stosować procedury w stanach awaryjnych i stanach zagrożenia; 11) prowadzenia bieżących przeglądów, napraw i remontów oraz konserwacji kadłuba i wyposa- 26) wykorzystywać programy komputerowe do reażenia statku; lizacji zadań zawodowych; 12) udziału w przygotowaniach statku do przeglą- 27) posługiwać się językami obcymi, w szczególnodów i remontów wymaganych przez nadzór adści językiem angielskim i niemieckim w zakresie ministracyjny i nadzór klasyfikacyjny; niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych; 13) udziału w pracach związanych z utrzymaniem szlaku żeglugowego. 28) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; II. BLOKI PROGRAMOWE 29) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający pożarowej oraz ochrony środowiska; z opisu zawodu zawierają następujące bloki programowe: 30) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 1) podstawy wiedzy technicznej; Nr 167 — 9819 — Poz. 998 2) podstawy wiedzy o statku; 19) wykonywać podstawowe rodzaje obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej; 3) locja i nawigacja; 20) stosować podstawowe metody regeneracji i na- 4) siłownie, mechanizmy i urządzenia pomocnicze prawy części maszyn oraz nanoszenia powłok statków; ochronnych i regeneracyjnych; 5) podstawy działalności zawodowej. 21) charakteryzować rodzaje połączeń stosowanych w budowie maszyn i urządzeń statkowych; BLOK: PODSTAWY WIEDZY TECHNICZNEJ 22) wykonywać połączenia spajane: lutowane, kle- 1. Cele kształcenia jone, spawane elektrycznie i gazowo; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 23) wykonywać podstawowe prace z zakresu obumieć: róbki ręcznej; 1) wykonywać szkice części maszyn; 24) wykonywać podstawowe operacje obróbki mechanicznej skrawaniem, dobierać parametry 2) w ykonywać rysunki techniczne w rzutach proobróbki, narzędzia i oprzyrządowanie; stokątnych i aksonometrycznych; 25) planować przebieg montażu i demontażu ma- 3) w ykonywać rysunki techniczne, z uwzględnieszyn i urządzeń; niem przekrojów; 26) stosować programy komputerowe do wspoma- 4) s tosować zasady wymiarowania; gania projektowania; 5) s tosować zasady uproszczeń w rysunku tech- 27) korzystać z komputerowych baz danych podnicznym; czas nadzoru oraz dokumentowania i rozliczania prac prowadzonych na statku; 6) s tosować na rysunkach technicznych oznaczenia zgodne z normą; 28) posługiwać się dokumentacją techniczną, instrukcjami obsługi maszyn i urządzeń, norma- 7) s porządzać rysunki techniczne z wykorzystami, procedurami i listami kontrolnymi oraz koniem programów komputerowych; rzystać z literatury technicznej; 8) c zytać rysunki techniczne części maszyn; 29) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 9) i nterpretować zasady i prawa mechaniki tech- i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwnicznej, wytrzymałości materiałów, mechaniki pożarowej oraz ochrony środowiska podczas płynów wykorzystywane w budowie maszyn wykonywania podstawowych operacji obróbki i urządzeń statkowych; metali, montażu i demontażu maszyn i urządzeń oraz regeneracji i naprawy części maszyn. 10) wykonywać podstawowe obliczenia wytrzymałościowe elementów maszyn, również z wyko- 2. Treści kształcenia (działy programowe) rzystaniem programów komputerowych; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 11) rozróżniać połączenia stosowane w budowie programowych: maszyn; 1) szkice części maszyn; 12) charakteryzować osie i wały, łożyska, przekładnie, sprzęgła, hamulce i mechanizmy; 2) zasady wykonywania rzutów i przekrojów stosowane w rysunku technicznym; 13) definiować podstawowe pojęcia i wskaźniki niezawodności oraz trwałości maszyn i urządzeń; 3) znormalizowany zapis informacji (wymiarów, tolerancji, pasowań, stanu powierzchni i in- 14) klasyfikować i charakteryzować materiały stoso- nych) na różnych rysunkach; wane w budowie maszyn i urządzeń statkowych; 4) zasady sporządzania rysunków z wykorzystaniem programów komputerowych; 15) dobierać z norm i katalogów materiały konstrukcyjne stosowane w budowie maszyn i urządzeń 5) podstawowe zasady i prawa mechaniki techstatkowych; nicznej, wytrzymałości materiałów, mechaniki płynów; 16) określać metody badania metali i stopów oraz sposoby wykrywania wad; 6) rodzaje połączeń stosowanych w budowie maszyn; 17) rozpoznawać zjawiska korozyjne i ich skutki oraz stosować środki zapobiegające korozji; 7) osie i wały, łożyska, przekładnie, sprzęgła, hamulce i mechanizmy; 18) wyjaśniać istotę obróbki cieplnej i cieplno- -chemicznej oraz wpływ na strukturę i właści- 8) podstawowe pojęcia i wskaźniki niezawodności wości mechaniczne stali; oraz trwałości maszyn i urządzeń; Nr 167 — 9820 — Poz. 998 9) materiały stosowane w budowie maszyn i urzą- 9) oceniać pod względem technicznym oraz obsłudzeń statkowych; giwać urządzenia i wyposażenie pokładowe statku; 10) metody badania metali i stopów oraz sposoby wykrywania wad; 10) klasyfikować i charakteryzować pędniki statkowe; 11) rodzaje i skutki korozji, zapobieganie korozji; 11) wydawać i wykonywać komendy na statku; 12) określać obowiązki załogi; 12) podstawowe procesy obróbki cieplnej i cieplno- -chemicznej stali; 13) organizować pracę własną i załogi na statku; 13) metody regeneracji i naprawy części maszyn 14) pełnić wachtę pokładową i maszynową w czasie oraz nanoszenia powłok ochronnych i regenerarejsu i na postoju; cyjnych; 15) stosować zasady eksploatacji statku; 14) podstawowe sposoby spajania: lutowanie, klejenie, spawanie elektryczne i gazowe; 16) określać podatność transportową ładunku; 15) podstawowe prace z zakresu obróbki ręcznej; 17) stosować zasady gospodarki materiałowej w zakresie dotyczącym eksploatacji statku; 16) podstawowe operacje obróbki mechanicznej 18) prowadzić załadunek, przeładunek i przewóz łaskrawaniem, parametry obróbki, narzędzia dunku; i oprzyrządowanie; 19) składować oraz zabezpieczać ładunek przed 17) montaż i demontaż maszyn i urządzeń; uszkodzeniem; 18) programy komputerowe do wspomagania pro- 20) prowadzić zaokrętowanie, przewóz i wyokrętojektowania; wanie pasażerów; 19) komputerowe bazy danych do nadzoru, doku- 21) prowadzić dokumentację statkową; mentowania i rozliczania prac prowadzonych na statku; 22) wykonywać prace bosmańskie; 20) dokumentacja techniczna, instrukcje obsługi 23) identyfikować zagrożenia, ogłaszać alarmy oraz maszyn i urządzeń, normy, procedury i listy postępować zgodnie z procedurami; kontrolne, literatura techniczna; 24) interpretować zjawiska zachodzące podczas 21) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pra- procesu spalania i rozwoju pożaru; cy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz 25) charakteryzować środki podjęte celem zapobieochrony środowiska podczas wykonywania żenia pożarom na statkach; podstawowych operacji obróbki metali, montażu i demontażu maszyn i urządzeń oraz regene- 26) obsługiwać sprzęt i instalacje do wykrywania racji i naprawy części maszyn. i gaszenia pożarów na statkach; BLOK: PODSTAWY WIEDZY O STATKU 27) posługiwać się sprzętem ratowniczym i ratunkowym oraz awaryjnym; 1. Cele kształcenia 28) stosować techniki ratunkowe i ratownicze; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 29) wyjaśniać zasady prowadzenia akcji ratunkoumieć: wych i ratowniczych; 1) wyjaśnić rozwój transportu wodnego; 30) udzielać podstawowej pomocy medycznej; 2) k lasyfikować statki żeglugi śródlądowej; 31) charakteryzować procedury i środki podejmowane w celu ograniczenia zanieczyszczenia śro- 3) w skazywać i charakteryzować główne elementy dowiska; konstrukcji i wyposażenia kadłuba statkowego; 32) przestrzegać przepisów i zasad dotyczących 4) i nterpretować podstawowe prawa z zakresu stabezpieczeństwa załogi, statku, ruchu żeglugotyki i dynamiki statku; wego i ochrony środowiska naturalnego: 5) o kreślać znaczenie wodoszczelności kadłuba dla międzynarodowe konwencje, kodeksy, rozpobezpieczeństwa statku; rządzenia i zarządzenia administracji żeglugowej. 6) i nterpretować przepisy klasyfikacyjne; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 7) w yjaśniać i stosować zasady przeciwdziałania zatonięciu statku; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 8) c harakteryzować podstawowe urządzenia nawigacyjne statku; 1) transport wodny i jego rozwój; Nr 167 — 9821 — Poz. 998 2) klasyfikacja statków żeglugi śródlądowej; BLOK: LOCJA I NAWIGACJA 3) b udowa i wyposażenie statku; 1. Cele kształcenia 4) s tatyka i dynamika statku, opory statku, statecz- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien ność, przechył, przegłębienie i naprężenia kad- umieć: łuba; 1) określać i stosować zasady manewrowania stat- 5) w odoszczelność kadłuba i bezpieczeństwo statkiem, zestawem pchanym, sprzężonym i holoku; wanym, z uwzględnieniem oddziaływania czyn- 6) n adzór klasyfikacyjny statków; ników wewnętrznych i zewnętrznych; 7) z asady przeciwdziałania zatonięciu statku; 2) prowadzić żeglugę statkiem i zestawem pchanym, sprzężonym lub holowanym na śródlądo- 8) u rządzenia nawigacyjne statku; wych drogach wodnych; 9) o bsługa wyposażenia pokładowego statku; 3) prowadzić żeglugę statkiem i zestawem pchanym, sprzężonym lub holowanym na wodach 10) klasyfikacja, budowa i zasada działania pędnimorskich; ków statkowych; 11) komendy wydawane na statku; 4) posługiwać się urządzeniami nawigacyjnymi; 12) skład, kwalifikacje i obowiązki załogi statku; 5) korzystać z pomocy i wydawnictw nawigacyjnych; 13) organizacja pracy załogi na statku; 6) wykorzystywać informacje hydrologiczno- 14) zasady pełnienia wacht; -meteorologiczne oraz komunikaty służb admi- 15) eksploatacja statku; nistracji drogi wodnej; 16) ładunkoznawstwo; 7) p osługiwać się wzrokową i dźwiękową sygnalizacją statków; 17) materiały eksploatacyjne statku; 8) stosować się do znaków nawigacyjnych regulu- 18) załadunek, przeładunek i przewóz ładunku; jących ruch żeglugowy na drogach wodnych; 19) techniki składowania i zabezpieczania ładunku 9) posługiwać się środkami łączności na statku; przed uszkodzeniem; 10) prowadzić akcję ratunkową z wykorzystaniem 20) obsługa ruchu pasażerskiego; statku lub łodzi; 21) dokumentacja statkowa; 11) stosować tryb postępowania po wypadkach 22) prace bosmańskie; żeglugowych; 23) procedury postępowania w stanach awaryjnych 12) planować i prowadzić podróż w obrębie euroi zagrożenia; pejskich dróg wodnych; 24) zjawiska zachodzące podczas procesu spalania 13) oceniać parametry eksploatacyjne szlaku i rozwoju pożaru; żeglownego; 25) zapobieganie pożarom na statkach; 14) określać jakość drogi wodnej na podstawie obo- 26) sprzęt i instalacje do wykrywania i gaszenia po- wiązującej klasyfikacji; żarów na statkach; 15) korzystać z urządzeń wodnych; 27) sprzęt ratowniczy i ratunkowy oraz awaryjny na statkach; 16) korzystać z technicznego wyposażenia portów i przeładowni; 28) techniki ratunkowe i ratownicze; 17) tworzyć bezpieczne systemy ruchu statków; 29) zasady prowadzenia akcji ratunkowych i ratowniczych; 18) określać zasady bezpieczeństwa ruchu żeglugowego. 30) podstawowa pomoc medyczna; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 31) ochrona środowiska wodnego przed zanieczyszczeniami; Treści kształcenia ujęte są w następujących działach 32) środki, procedury i dokumenty związane z zapo- programowych: bieganiem zanieczyszczeniom środowiska; 1) teoria i praktyka manewrowania statkiem, zesta- 33) przepisy oraz zasady dotyczące bezpieczeństwa wem pchanym, sprzężonym i holowanym; załogi, bezpieczeństwa statku, ruchu żeglugo- 2) nawigacja śródlądowa; wego i ochrony środowiska naturalnego, w tym konwencje międzynarodowe. 3) nawigacja morska; Nr 167 — 9822 — Poz. 998 4) nawigacja techniczna; 12) obsługiwać systemy hydrauliczne; 5) p rzepisy dotyczące żeglugi na śródlądowych 13) obsługiwać systemy pneumatyczne; drogach wodnych; 14) obsługiwać urządzenia oraz mechanizmy po- 6) p rzepisy dotyczące żeglugi na wodach mor- mocnicze; skich; 15) obsługiwać systemy statkowe: zęzowy, balasto- 7) l ocja śródlądowa i morska; wy, parowy, transportowy, oczyszczania i zasilania paliwa, wody sanitarnej i pitnej, ochrony 8) m eteorologia i hydrologia; przeciwpożarowej, sprężonego powietrza, chłodniczy, wentylacji i klimatyzacji, oczyszcza- 9) w zrokowa i dźwiękowa sygnalizacja statków; nia wód zaolejonych, oczyszczania ścieków sanitarnych, otwierania ładowni; 10) oznakowanie nawigacyjne na drogach wodnych; 16) dobierać, obsługiwać i dokonywać odczytu 11) środki łączności na statku; przyrządów kontrolno-pomiarowych; 12) ratownictwo wodne; 17) oceniać stan techniczny urządzeń na podstawie 13) tryb postępowania powypadkowego; parametrów pracy; 14) planowanie podróży drogą wodną w obrębie 18) wykrywać i usuwać niesprawności systemów europejskich dróg wodnych; siłowni statkowych na podstawie parametrów pracy; 15) klasyfikacja śródlądowych dróg wodnych; 19) wykrywać i usuwać typowe niesprawności 16) utrzymanie szlaku żeglownego; w systemach sterowania i nadzoru maszyn i urządzeń w siłowni statkowej; 17) budowle hydrotechniczne; 20) klasyfikować, charakteryzować, użytkować 18) techniczne wyposażenie portów i przeładowni; i oceniać przydatność płynów eksploatacyjnych stosowanych na statku; 19) zasady bezpieczeństwa ruchu żeglugowego. 21) stosować strategie obsługiwania maszyn, urzą- BLOK: SIŁOWNIE, MECHANIZMY I URZĄDZENIA dzeń i systemów statkowych; POMOCNICZE STATKÓW 22) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 1. Cele kształcenia maganiami ergonomii; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 23) stosować odpowiednie technologie montażu umieć: i demontażu maszyn, urządzeń i systemów statkowych; 1) charakteryzować i klasyfikować siłownie statkowe; 24) oceniać stan techniczny maszyn, urządzeń i elementów systemów statkowych; 2) c harakteryzować i klasyfikować silniki statkowe; 25) dobierać technologie naprawy maszyn i urzą- 3) c harakteryzować i klasyfikować źródła prądu dzeń statkowych; elektrycznego na statku; 26) stosować narzędzia i przyrządy podczas remon- 4) c harakteryzować i klasyfikować systemy elektu statku; tryczne i elektroniczne; 27) stosować wybrane techniki warsztatowe w za- 5) c harakteryzować i klasyfikować maszyny elekkresie podstawowych prac ślusarskich i obróbki tryczne stosowane na statku; mechanicznej skrawaniem; 6) c harakteryzować i klasyfikować elementy i sy- 28) stosować wybrane techniki warsztatowe w zastemy hydrauliczne stosowane na statku; kresie podstawowych sposobów spajania; 7) c harakteryzować i klasyfikować elementy i systemy pneumatyczne stosowane na statku; 29) stosować wybrane techniki warsztatowe w zakresie regeneracji części maszyn i urządzeń; 8) c harakteryzować i klasyfikować urządzenia i mechanizmy pomocnicze; 30) stosować przyrządy kontrolno-pomiarowe; 9) u ruchamiać, obsługiwać i wyłączać siłownię 31) usuwać nieszczelności w maszynach, urządzestatkową; niach i systemach statkowych; 10) uruchamiać, obsługiwać i wyłączać silnik statko- 32) dobierać metody konserwacji i ochrony przed wy; korozją oraz nakładać powłoki ochronne; 11) obsługiwać źródła prądu elektrycznego na stat- 33) sprawować nadzór podczas wykonywania naku; praw i remontów; Nr 167 — 9823 — Poz. 998 34) uczestniczyć w przygotowaniu siłowni statko- 18) diagnostyka systemów siłowni statkowych; wej do remontu stoczniowego; 19) podstawy automatyki siłowni statkowej; 35) posługiwać się dokumentacją techniczną; 20) płyny eksploatacyjne stosowane w siłowniach 36) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa statkowych; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 21) strategie obsługiwania maszyn, urządzeń i sypożarowej oraz ochrony środowiska podczas stemów statkowych; wykonywania prac konserwacyjno-remontowych siłowni statkowych. 22) ergonomia stanowiska pracy; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 23) montaż i demontaż maszyn, urządzeń oraz systemów statkowych; Treści kształcenia ujęte są w następujących działach programowych: 24) ocena stanu technicznego maszyn, urządzeń i elementów systemów statkowych; 1) charakterystyka i klasyfikacja siłowni statko- 25) technologia naprawy maszyn i urządzeń statkowych; wych; 2) c harakterystyka i klasyfikacja silników statko- 26) narzędzia i przyrządy stosowane podczas rewych; montu statku; 3) c harakterystyka i klasyfikacja źródeł prądu elek- 27) podstawowe prace ślusarskie i obróbka mechatrycznego na statku; niczna skrawaniem; 4) c harakterystyka i klasyfikacja systemów elek- 28) podstawowe sposoby spajania stosowane na trycznych i elektronicznych; statku; 5) c harakterystyka i klasyfikacja maszyn elektrycz- 29) wybrane techniki regeneracji części maszyn nych stosowanych na statku; i urządzeń stosowane na statku; 6) c harakterystyka i klasyfikacja elementów i sy- 30) przyrządy kontrolno-pomiarowe na statku; stemów hydraulicznych stosowanych na statku; 31) uszczelnienia maszyn, urządzeń i systemów 7) c harakterystyka i klasyfikacja elementów i sy- statkowych; stemów pneumatycznych stosowanych na statku; 32) korozja i ochrona przed korozją; 33) nadzór nad naprawami i remontami; 8) c harakterystyka i klasyfikacja urządzeń i mechanizmów pomocniczych; 34) przygotowanie siłowni statkowej do remontu stoczniowego; 9) b udowa, typowe parametry i obsługa siłowni statkowej; 35) dokumentacja techniczna; 10) budowa, zasada działania, parametry pracy 36) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny prai obsługa silników statkowych; cy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas wykonywania 11) źródła prądu elektrycznego na statku; prac konserwacyjno-remontowych siłowni statkowych. 12) budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa systemów hydraulicznych; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 13) budowa, zasada działania, parametry pracy 1. Cele kształcenia i obsługa systemów pneumatycznych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 14) budowa, zasada działania, parametry pracy umieć: i obsługa urządzeń i mechanizmów pomocniczych statku; 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej; 15) budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa systemów statkowych: zęzowego, ba- 2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedlastowego, parowego, transportu, oczyszczania siębiorstw; i zasilania paliwa, wody sanitarnej i pitnej, ochrony przeciwpożarowej, sprężonego powie- 3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsiętrza, chłodniczego, wentylacji i klimatyzacji, biorstwa; oczyszczania wód zaolejonych, oczyszczania ścieków sanitarnych, otwierania ładowni; 4) opracowywać plan marketingowy; 16) budowa, zasada działania, zakres stosowania 5) formułować i rozumieć pisemne i ustne wypoi obsługa przyrządów kontrolno-pomiarowych; wiedzi w językach obcych, w szczególności w języku angielskim i niemieckim, związane z reali- 17) diagnostyka maszyn i urządzeń na statku; zacją zadań zawodowych; Nr 167 — 9824 — Poz. 998 6) podejmować działania związane z poszukiwa- 10) podejmowanie i prowadzenie działalności gosniem pracy; podarczej; 7) s porządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 11) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; 8) s porządzać dokumenty niezbędne do podejmo- 12) bezpieczeństwo i higiena pracy; wania i prowadzenia działalności gospodarczej; 13) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 9) s tosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 14) elementy ergonomii; 10) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa 15) środki ochrony indywidualnej; i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpoża- 16) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodorowej oraz ochrony środowiska; wanym w wypadkach przy pracy; 11) stosować przepisy prawa dotyczące działalności 17) elementy fizjologii i higieny pracy; zawodowej; 18) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; 12) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 19) zasady i metody komunikowania się; 13) dobierać środki ochrony indywidualnej do ro- 20) elementy socjologii i psychologii pracy; dzaju wykonywanej pracy; 21) formy doskonalenia zawodowego; 14) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 22) źródła informacji zawodowej; 15) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psy- 23) etyka. chicznego na efektywność pracy; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE 16) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

2. Treści kształcenia (działy programowe) * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży. Treści kształcenia są ujęte w następujących działach ** Pozostałe 5% godzin jest przeznaczone do rozdysponowaprogramowych: nia przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. 1) gospodarka rynkowa; 2) f ormy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; III. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 3) a naliza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- 4) s truktura budżetu przedsiębiorstwa; gramowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne: 5) p lan rozwoju przedsiębiorstwa; 1) p racownia locji i nawigacji; 6) s trategie marketingowe; 2) p racownia silników statkowych, maszyn i urządzeń 7) j ęzyki obce, w szczególności język angielski pomocniczych; i niemiecki w zakresie czterech kompetencji językowych (rozumienie ze słuchu, mówienie, 3) w arsztat prac bosmańskich; czytanie i pisanie); 4) p racownia komputerowa; 8) m etody poszukiwania pracy; 5) p racownia rysunku technicznego i komputerowe- 9) d okumenty dotyczące zatrudnienia; go wspomagania projektowania; Nr 167 — 9825 — Poz. 998 6) pracownia elektrotechniki, elektroniki i automatyki; b) czterosuwowego silnika statkowego, 7) pracownia materiałoznawstwa; c) t urbodoładowarki, d) pomp wtryskowych; 8) pracownia remontów i badań nieniszczących; 11) dokumentację techniczną i instrukcje stanowisko- 9) symulator siłowni statkowej; we. 10) warsztaty szkolne; Stanowiska w pracowni powinny być wyposażone 11) statek żeglugi śródlądowej do celów szkolenio- w programy symulacyjne wymienionych urządzeń. wych. Warsztat prac bosmańskich powinien być Pracownia locji i nawigacji powinna być wy- wyposażony w: posażona w: 1) stanowisko do prac taklarskich (linowych); 1) modele statków i urządzeń wodnych; 2) stanowisko do prac ślusarsko-montażowych; 2) znaki żeglugowe; 3) stanowisko do prac konserwacyjno-malarskich 3) przyrządy i przybory nawigacyjne; (wyposażone w ręczne i mechaniczne narzędzia oraz urządzenia do przygotowywania powierzchni 4) mapy, informatory, zbiory przepisów, pomoce metalowych i drewnianych do malowania); i wydawnictwa nawigacyjne; 4) stanowisko do obróbki drewna i tworzyw sztucz- 5) przyrządy do pomiarów meteorologicznych nych (wyposażone w elektronarzędzia do obróbki i hydrologicznych; drewna); 6) radiotelefony i środki łączności wewnętrznej na 5) stanowisko do spawania gazowego; statku; 6) stanowisko do spawania elektrycznego. 7) radar i modele reflektorów radarowych; Pracownia komputerowa powinna być wypo- 8) kompas magnetyczny; sażona w: 9) urządzenia do nadawania sygnałów dźwiękowych 1) stanowiska komputerowe (jedno dla jednego uczi alarmowych; nia); 10) tablice do ćwiczeń ze światłami sygnalizacji stat- 2) drukarki; ków w ruchu i na postoju. 3) rzutnik multimedialny; Pracownia silników statkowych, maszyn 4) oprogramowanie specjalistyczne. i urządzeń pomocniczych powinna być wyposażona w: Pracownia rysunku technicznego i komputerowego wspomagania projektowania powin- 1) stanowisko z silnikiem statkowym obciążonym na być wyposażona w: prądnicą lub hamulcem wodnym wyposażone w: a) przyrządy kontrolno-pomiarowe do analizy pra- 1) stanowiska rysunkowe (jedno dla jednego ucznia); cy silnika i oceny jego stanu technicznego, 2) stanowiska komputerowe (jedno dla jednego uczb) urządzenie do indykowania silnika, nia); c) wyposażenie do pomiaru średniego ciśnienia indykowanego; 3) drukarki; 2) stanowisko z silnikiem statkowym przeznaczonym 4) modele części maszyn; do przeglądów i remontów; 5) eksponaty części maszyn; 3) stanowisko do sprawdzania wtryskiwaczy; 6) przykładową dokumentację techniczną; 4) stanowisko pomp; 7) oprogramowanie do wspomagania projektowania 5) stanowisko sprężarek; typu CAD. 6) stanowisko urządzeń oczyszczających — wirówek; Pracownia elektrotechniki, elektroniki i automatyki powinna być wyposażona w: 7) stanowisko chłodnicze; 1) stanowisko do pomiaru podstawowych wielkości 8) narzędzia do demontażu i montażu urządzeń; elektrycznych, z wykorzystaniem typowych przyrządów — mierników analogowych i cyfrowych; 9) stanowisko do mycia części maszyn; 2) stanowisko do badania transformatorów; 10) plansze z przekrojami: a) dwusuwowego silnika statkowego, 3) stanowisko do badania akumulatorów; Nr 167 — 9826 — Poz. 998 4) stanowisko do badania silników elektrycznych; Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: 5) stanowisko do badania prądnicy; 1) stanowisko do prac ślusarskich; 6) stanowisko do badania zasilaczy energoelektronicznych; 2) podstawowe przyrządy pomiarowe: 7) stanowisko do badania układów i elementów elek- a) suwmiarki, tronicznych; b) mikrometry, 8) stanowisko do pomiaru stanu izolacji; c) średnicówki, 9) stanowisko do badania urządzeń radiokomunikacji; d) macki pomiarowe, 10) dokumentację techniczną i instrukcje stanowiskoe) wysokościomierze, we. f) głębokościomierze, Pracownia materiałoznawstwa powinna być wyposażona w: g) czujniki zegarowe, 1) próbki materiałów stosowanych w okrętownictwie; h) wzorce zarysu gwintu; 2) mikroskop metalograficzny; 3) wiertarkę ręczną; 3) zgłady metalograficzne; 4) szlifierkę ręczną; 4) przyrządy do pomiaru twardości; 5) szlifierkę kątową; 5) dokumentację techniczną i instrukcje stanowisko- 6) tokarkę; we. 7) wiertarkę stołową; Pracownia remontów i badań nieniszczących powinna być wyposażona w: 8) strugarkę; 1) stanowisko do demontażu i montażu urządzeń; 9) frezarkę; 2) stanowisko do pomiarów; 10) szlifierkę stołową; 3) następujące stanowiska do badań nieniszczących: 11) stanowisko do cięcia i spawania gazowego; a) stanowisko do badań ultradźwiękowych, 12) stanowisko do cięcia i spawania elektrycznego; b) stanowisko do badań magnetyczno-proszkowych, 13) stanowisko do lutowania; c) stanowisko do badań radiograficznych, 14) stanowisko do klejenia; d) stanowisko do badań elektrycznych; 15) stanowisko do prac elektrycznych; 4) stanowisko do diagnostyki wibroakustycznej; 16) dokumentację techniczną i instrukcje stanowisko- 5) przyrządy do endoskopii; we. 6) stanowisko do hydraulicznych prób ciśnieniowych; Statek żeglugi śródlądowej do celów szkole- 7) stanowisko z urządzeniem do hydraulicznego na- niowych, jego urządzenia, systemy i wyposażenie pinania śrub; powinny spełniać wszystkie wymagania określone dla statków o danej pojemności brutto, uprawiających 8) dokumentację techniczną i instrukcje stanowisko- odpowiedni rodzaj żeglugi, zgodnie z przepisami we. o żegludze śródlądowej lub zgodnie z Kodeksem morskim, a także wypełniać wymagania konwencji Symulator siłowni statkowej powinien być międzynarodowych, w tym dotyczących bezpieczeńwyposażony w: stwa życia na morzu oraz o zapobieganiu zanieczysz- 1) symulator operacyjny: czeniom morza przez statki. Wyposażenie statku powinno umożliwiać nabycie a) centralę manewrowo-kontrolną z pulpitem praktycznych umiejętności zawodowych określonych i główną tablicą rozdzielczą, w blokach podstawy programowej. b) siłownię z lokalnymi stanowiskami sterowania, Wszystkie pomieszczenia powinny składać się z sali c) oprogramowanie do symulacji wszystkich stalekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. nów siłowni; W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla 2) stanowisko instruktorskie; nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla 3) schematy systemów; uczniów. 4) dokumentację techniczną i instrukcje stanowisko- W warsztatach szkolnych powinno znajdować się powe. mieszczenie do instruktażu. CENTRUM USŁUG WSPÓLNYCH WYDZIAŁ WYDAWNICTW I POLIGRAFII proponuje Załącznik do Dziennika Urzędowego Ministra Zdrowia Nr 2, poz. 24 z dnia 25 stycznia 2010 r. STANDARDY AKREDYTACYJNE żę DZIENNIK URZĘDOWY 2 p MINISTRA ZDROWIA „Załącznik do aru 2, poz 24 z daia 25 stycznia 2010 r W ZAKRESIE UDZIELANIA ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH ORAZ FUNKCJONOWANIA SZPITALI STANDARDY AKREDYTACYJNI W ZAKRESIE UDZIELANIA ś DCZEŃ ZDROWOTNYCH Tematyka załącznika: Ciągłość opieki Prawa Pacjenta Ocena Stanu Pacjenta Opieka nad Pacjentem Kontrola Zakażeń Zabiegi i Znieczulenia Farmakoterapia Laboratorium Diagnostyka Obrazowa Odżywianie Poprawa Jakości i Bezpieczeństwo Pacjenta Zarządzanie Ogólne Zarządzanie Zasobami Ludzkimi Zarządzanie Informacją Zarządzanie Środowiskiem Opieki OOOOOOOOOCOOOOZLU Cena brutto 163,10 zł (w tym VAT) Zamówienia można składać: e-mailem: wydawnictwa©cuw.gov.pl faksem: 22 694-60-48 poprzez stronę internetową: www.wydawnictwa.cuw.gov.pl Wszelkie informacje: tel. 22 694-67-52 Adres wykonawcy: 02-903 Warszawa, ul. Powsińska 69/71 Pełna oferta: www.wydawnictwa.cuw.gov.pl i Monitor Polski są dostępne w Internecie pod adresem www.wydawnictwa.cuw.gov.pl i www.rcl.gov.pl Wydawca: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Redakcja: Rządowe Centrum Legislacji — Departament Dziennika Ustaw i Monitora Polskiego, al. J.Ch. Szucha 2/4, 00-582 Warszawa, tel. 22 622-66-56 Skład, druk i kolportaż: Centrum Usług Wspólnych — Wydział Wydawnictw i Poligrafii, ul. Powsińska 69/71, 02-903 Warszawa, tel. 22 694-67-52, faks 22 694-60-48 www.wydawnictwa.cuw.gov.pl e-mail: wydawnictwa@cuw.gov.pl Tłoczono z polecenia Prezesa Rady Ministrów w Centrum Usług Wspólnych — Wydział Wydawnictw i Poligrafii, ul. Powsińska 69/71, 02-903 Warszawa Zam. 1994/W/C/2011 ISSN 0867-3411 Cena 10,90 zł (w tym VAT)