Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 czerwca 2011 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: dekarz, monter budownictwa wodnego, monter systemów rurociągowych, murarz, technik budownictwa, technik budownictwa wodnego, technik geodeta, technik geofizyk, technik urządzeń sanitarnych, technolog robót wykończeniowych w budownictwie i wiertacz odwiertów eksploatacyjnych i geofizycznych

1. Określa się podstawy programowe kształcenia w następujących zawodach objętych klasyfikacją 4) murarz — symbol cyfrowy 712⁰⁶; zawodów szkolnictwa zawodowego, stanowiącą załącz- 5) technik budownictwa — symbol cyfrowy 311⁰⁴; nik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie klasyfikacji zawo- 6) t echnik budownictwa wodnego — symbol cyfrodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. Nr 124, poz. 860, wy 311⁴⁹; z 2008 r. Nr 144, poz. 903 oraz z 2010 r. Nr 60, poz. 374): 7) technik geodeta — symbol cyfrowy 311¹⁰; 1) dekarz — symbol cyfrowy 713⁰¹; 8) technik geofizyk — symbol cyfrowy 311¹¹; 1) Minister Edukacji Narodowej kieruje działem administracji rządowej — oświata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2 9) technik urządzeń sanitarnych — symbol cyfrorozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada wy 311³⁹; 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Edukacji Narodowej (Dz. U. Nr 216, poz. 1591). 10) technolog robót wykończeniowych w budownictwie 2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały — symbol cyfrowy 713⁰⁶; ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2703 i Nr 281,, z 2005 r. Nr 17, poz. 141, Nr 94, poz. 788, Nr 122, 11) wiertacz odwiertów eksploatacyjnych i geofizyczpoz. 1020, Nr 131, poz. 1091, Nr 167, poz. 1400 i Nr 249, nych — symbol cyfrowy 811⁰²., z 2006 r. Nr 144, poz. 1043, Nr 208, poz. 1532 i Nr 227, poz. 1658, z 2007 r. Nr 42, poz. 273, Nr 80, poz. 542, 2. Podstawy programowe, o których mowa w ust. 1, Nr 115, poz. 791, Nr 120, poz. 818, Nr 180, poz. 1280 i Nr 181, stanowią załączniki nr 1—11 do rozporządzenia., z 2008 r. Nr 70, poz. 416, Nr 145, poz. 917, Nr 216, i Nr 235, poz. 1618, z 2009 r. Nr 6, poz. 33, Nr 31,

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie, Nr 56, poz. 458, Nr 157, poz. 1241 i Nr 219, poz. 1705, 14 dni od dnia ogłoszenia. z 2010 r. Nr 44, poz. 250, Nr 54, poz. 320, Nr 127, poz. 857 i Nr 148, poz. 991 oraz z 2011 r. Nr 106, poz. 622, Nr 112, i Nr 139, poz. 814. Minister Edukacji Narodowej: K. Hall Załączniki do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 czerwca 2011 r. (poz. 826) Załącznik nr 1 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE DEKARZ SYMBOL CYFROWY 713⁰¹ I. OPIS ZAWODU 4) magazynować, składować i transportować materiały i wyroby budowlane; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien 5) posługiwać się narzędziami, urządzeniami i sprzęumieć: tem do robót dekarskich; 1) posługiwać się dokumentacją techniczną, normami i instrukcjami w zakresie niezbędnym do wy- 6) przygotowywać materiały i podkłady do wykokonywania zadań zawodowych; nywania robót dekarskich; 2) określać właściwości techniczne oraz przydatność 7) wykonywać pokrycia dachowe z różnych matemateriałów do robót dekarskich; riałów; 3) dobierać materiały, narzędzia i sprzęt do określo- 8) montować okna dachowe, świetliki i wyłazy danych robót dekarskich; chowe; Nr 141 — 8539 — Poz. 826 9) montować rynny i rury spustowe; II. BLOKI PROGRAMOWE 10) wykonywać obróbki blacharskie dachów i elewa- Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opicji; su zawodu zawierają następujące bloki programowe: 11) wykonywać roboty dekarskie zgodnie z obowią- 1) podstawy budownictwa; zującymi normami i warunkami technicznymi wykonania i odbioru robót; 2) technologia robót dekarskich; 12) wykonywać pomocnicze roboty ciesielskie, bla- 3) podstawy działalności zawodowej. charskie, murarskie, betoniarskie, tynkarskie i ślusarsko-kowalskie; BLOK: PODSTAWY BUDOWNICTWA 13) w ykonywać przedmiary i obmiary robót dekarskich oraz pomiary inwentaryzacyjne; 1. Cele kształcenia 14) o ceniać jakość wykonanych robót dekarskich, Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien usuwać usterki; umieć: 15) wykonywać konserwację, naprawy i rekonstruk- 1) p osługiwać się podstawową terminologią bucje pokryć dachowych, systemów odwodnieniodowlaną; wych oraz elementów wykończeniowych; 2) rozpoznawać rodzaje i elementy budynków oraz 16) dokonywać rozliczeń materiałów, pracy sprzętu określać ich funkcje; i robocizny; 17) obliczać wynagrodzenie za wykonaną pracę; 3) określać konstrukcje i technologie wykonania budynków; 18) korzystać z urządzeń, wyposażenia i zaplecza techniczno-socjalnego terenu budowy; 4) r ozróżniać elementy, kształty i konstrukcje da- 19) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywa- chów; nych zadań zawodowych; 5) określać zasady organizacji stanowiska pracy oraz 20) stosować przepisy prawa budowlanego, podat- terenu budowy; kowego i bankowego; 6) określać właściwości techniczne oraz przydatność 21) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa materiałów i wyrobów budowlanych do robót i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpoża- dekarskich; rowej oraz ochrony środowiska; 7) o kreślać zasady magazynowania, składowania 22) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymai transportu materiałów budowlanych; ganiami ergonomii; 23) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 8) o kreślać zasady wykonania pomocniczych robót murarskich, betoniarskich, tynkarskich, malar- 24) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw skich i blacharskich; i obowiązków pracownika i pracodawcy; 9) sporządzać rysunki figur i brył geometrycznych; 25) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 10) w ymiarować i opisywać rysunki techniczne; 26) korzystać z różnych źródeł informacji; 11) s tosować zasady wykonania przekrojów, rzutów 27) prowadzić działalność gospodarczą. i aksonometrii; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przy- 12) wykonywać proste rysunki elementów budowlagotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przenych, blacharskich i dekarskich; biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy 13) wykonywać szkice elementów dachów o różnych przedsiębiorczości”. konstrukcjach i kształtach; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie dekarz po- 14) w ykonywać szkice prostych elementów dekarwinien być przygotowany do wykonywania następuskich, rozwinięć blacharskich oraz kładów połaci jących zadań zawodowych: dachowych; 1) wykonywania pokryć dachowych z różnych materiałów; 15) odczytywać oznaczenia graficzne na rysunkach; 2) montowania okien, świetlików i wyłazów dacho- 16) rozróżniać rodzaje i elementy dokumentacji techwych; nicznej; 3) montowania systemów do odprowadzania wód 17) posługiwać się dokumentacją budowlaną podczas opadowych z połaci dachowych; prac dekarskich i pomocniczych; 4) w ykonywania obróbki materiałów blacharskich stosowanych do wykończenia elementów budow- 18) posługiwać się przyrządami pomiarowymi; lanych; 19) wykonywać przedmiary i obmiary robót; 5) wykonywania rekonstrukcji, konserwacji, napraw i rozbiórki pokryć dachowych. 20) sporządzać rysunki inwentaryzacyjne. Nr 141 — 8540 — Poz. 826 2. Treści kształcenia (działy programowe) 7) wykonywać izolacje budowlane niezbędne podczas wykonywania pokryć dachowych; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 8) wykonywać pokrycia dachów o różnych kształtach i konstrukcjach; 1) rodzaje i elementy budynków; 9) wykonywać pokrycia dachów z różnych materia- 2) e lementy konstrukcyjne i niekonstrukcyjne bułów; dynków; 10) m ontować okna dachowe, świetliki i wyłazy da- 3) konstrukcje i technologie wykonania budynków; chowe; 4) elementy dachów; 11) i nstalować rynny i rury spustowe; 5) kształty i konstrukcje dachów; 12) wykonywać obróbki blacharskie dachów i elewa- 6) organizacja stanowiska pracy oraz terenu budo- cji; wy; 13) wykonywać pomocnicze roboty ciesielskie, bla- 7) materiały i wyroby budowlane; charskie, murarskie, betoniarskie, tynkarskie i ślusarsko-kowalskie; 8) magazynowanie, składowanie i transport materiałów budowlanych; 14) o ceniać jakość wykonanych robót dekarskich, usuwać usterki; 9) roboty murarskie, betoniarskie, tynkarskie, malarskie i blacharskie; 15) wykonywać obmiary robót dekarskich; 10) figury i bryły geometryczne; 16) sporządzać kosztorysy robót dekarskich oraz obliczać wynagrodzenie za wykonaną pracę; 11) elementy rysunku technicznego; 17) p rzeprowadzać naprawy, remonty i konserwacje 12) wymiarowanie rysunków; pokryć dachowych oraz elementów blacharskich; 13) przekroje rysunkowe; 18) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót de- 14) rzuty i aksonometria; karskich; 15) rysunek odręczny i schematyczny związany z pra- 19) stosować zasady prawidłowej gospodarki odpacami dekarskimi; dami. 16) oznaczenia graficzne na rysunkach; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 17) rodzaje i elementy dokumentacji technicznej; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 18) dokumentacja budowlana; programowych: 19) elementy miernictwa; 1) o rganizacja stanowiska pracy; 20) przedmiary i obmiary robót; 2) m ateriały dekarskie i blacharskie; 21) rysunek inwentaryzacyjny. 3) materiały, narzędzia, urządzenia i sprzęt do robót dekarskich i blacharskich; BLOK: TECHNOLOGIA ROBÓT DEKARSKICH 4) składowanie i transport materiałów oraz sprzętu 1. Cele kształcenia do robót dekarskich; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 5) podkłady pod różnego rodzaju pokrycia dachowe; umieć: 6) izolacje dachów i stropodachów; 1) organizować, użytkować i likwidować stanowisko 7) pokrycia dachów blachą; pracy zgodnie z wymaganiami technologicznymi, przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy, ochro- 8) pokrycia dachów papą; ny przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 9) pokrycia z różnego rodzaju dachówki; 2) o kreślać właściwości oraz oceniać przydatność materiałów stosowanych w robotach dekarskich 10) pokrycia dachów płytami dachowymi; i blacharskich; 11) pokrycia dachów folią z tworzyw sztucznych; 3) dobierać i przygotowywać materiały, narzędzia 12) pokrycia dachów gontem, słomą, trzciną; oraz sprzęt do robót dekarskich i blacharskich; 13) montaż okien dachowych, świetlików i wyłazów 4) posługiwać się narzędziami, urządzeniami i sprzędachowych; tem do robót dekarskich; 14) rynny i rury spustowe; 5) składować i transportować materiały oraz sprzęt do robót dekarskich; 15) obróbki blacharskie; 6) przygotowywać, wykonywać i oceniać podkłady 16) roboty ciesielskie, blacharskie, murarskie, betopod izolacje budowlane i pokrycia dachowe; niarskie, tynkarskie i ślusarsko-kowalskie; Nr 141 — 8541 — Poz. 826 17) o dbiór jakościowy robót dekarskich, usuwanie 4) podejmowanie i prowadzenie działalności gospousterek; darczej; 18) obmiary robót dekarskich; 5) funkcjonowanie przedsiębiorstw budowlanych; 19) kosztorysowanie; 6) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 20) naprawy, remonty i konserwacja pokryć dacho- 7) bezpieczeństwo i higiena pracy; wych oraz elementów blacharskich; 8) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 21) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy 9) w ybrane przepisy prawa budowlanego, podatobowiązujące podczas wykonywania robót dekowego i bankowego; karskich; 10) e lementy ergonomii; 22) gospodarka odpadami. 11) ś rodki ochrony indywidualnej; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 12) z asady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 1. Cele kształcenia 13) z asady i metody komunikowania się; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 14) e lementy socjologii i psychologii pracy; 1) i nterpretować podstawowe pojęcia gospodarki 15) f ormy doskonalenia zawodowego; rynkowej; 16) ź ródła informacji zawodowej; 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 17) e tyka. 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

8) przestrzegać przepisów prawa budowlanego, * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia podatkowego i bankowego; w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych 9) organizować stanowisko pracy zgodnie z wyma- (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania ganiami ergonomii; przez autorów programów nauczania na dostosowanie 10) stosować środki ochrony indywidualnej; kształcenia do potrzeb rynku pracy. 11) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁ- CENIA W ZAWODZIE 12) komunikować się i współpracować w zespole; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- 13) r ozwiązywać problemy dotyczące działalności gramowych są odpowiednie następujące pomieszczezawodowej; nia dydaktyczne: 14) podejmować decyzje; 1) p racownia ogólnobudowlana; 15) doskonalić umiejętności zawodowe; 2) p racownia rysunku zawodowego; 16) korzystać z różnych źródeł informacji; 3) p racownia komputerowa; 17) przestrzegać zasad etyki. 4) w arsztaty szkolne. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Pracownia ogólnobudowlana powinna być wy- Treści kształcenia są ujęte w następujących działach posażona w: programowych: 1) p róbki materiałów i wyrobów budowlanych; 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 2) metody poszukiwania pracy; 2) m odele budynków i ich elementów; 3) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 3) n arzędzia i sprzęt do robót dekarskich; Nr 141 — 8542 — Poz. 826 4) środki ochrony indywidualnej; Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w stanowiska komputerowe z licencyjnym 5) projekty techniczne budynków; oprogramowaniem (jedno stanowisko dla dwojga uczniów). 6) normy PN-ISO, ISO; Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: 7) instrukcje wykonania robót budowlanych; 1) podstawowe narzędzia i sprzęt do robót dekarskich; 8) katalogi i prospekty materiałów budowlanych. 2) materiały dekarskie; Pracownia rysunku zawodowego powinna być wyposażona w: 3) instrukcje technologiczne; 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jed- 4) instrukcje obsługi maszyn, urządzeń i sprzętu stonego ucznia); sowane w robotach dekarskich; 2) wzory znormalizowanego pisma technicznego; 5) sprzęt mierniczy; 6) narzędzia i przyrządy do trasowania; 3) modele figur i brył geometrycznych; 7) katalogi, prospekty, cenniki materiałów dekarskich. 4) model rzutni prostokątnej; Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaple- 5) normy PN-ISO, ISO dotyczące zasad sporządzania cza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy rysunków; zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowied- 6) dokumentacje architektoniczno-budowlane; nią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. 7) katalogi nakładów rzeczowych, cenniki materiałów W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pobudowlanych. mieszczenie do instruktażu. Załącznik nr 2 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE MONTER BUDOWNICTWA WODNEGO SYMBOL CYFROWY 712⁰³ I. OPIS ZAWODU 11) wykonywać zabezpieczenia przeciwpowodziowe oraz usuwać szkody powodziowe; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien 12) wykonywać roboty betoniarskie, zbrojarskie, śluumieć: sarskie i ciesielskie podczas budowy obiektów 1) p osługiwać się dokumentacją techniczną, mapa- budownictwa wodnego; mi oraz instrukcjami obsługi maszyn i urządzeń 13) wykonywać roboty związane z rekultywacją śrow zakresie wykonywanych zadań zawodowych; dowiska wodnego; 2) wykonywać podstawowe pomiary sytuacyjne 14) dokonywać konserwacji oraz naprawy wałów i realizacyjne; przeciwpowodziowych, budowli i urządzeń wodnych; 3) o kreślać właściwości materiałów stosowanych 15) o ceniać jakość wykonanych robót związanych do regulacji rzek oraz w budownictwie wodnym; z budownictwem wodnym; 4) dobierać materiały, narzędzia, urządzenia i sprzęt 16) p rzewidywać zmiany w środowisku wywołane do wykonywania określonych robót hydrotechdziałalnością wód oraz niewłaściwym wykonynicznych; waniem robót hydrotechnicznych; 5) użytkować i konserwować narzędzia, urządzenia 17) postępować zgodnie z określonymi procedurami i sprzęt zgodnie z zasadami eksploatacji; w przypadku wystąpienia zagrożeń podczas bu- 6) wykonywać wyroby z faszyny oraz elementy pre- dowy lub uszkodzenia budowli i urządzeń wodnych; fabrykowane do umacniania brzegów rzek i skarp; 18) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywa- 7) wykonywać roboty związane z regulacją, zagosnych zadań zawodowych; podarowaniem i utrzymaniem wymaganego stanu rzek i potoków górskich; 19) stosować przepisy prawa wodnego; 8) wykonywać i modernizować budowle regulacyj- 20) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożane; rowej oraz ochrony środowiska; 9) wykonywać roboty ziemne; 21) organizować stanowisko pracy zgodnie z wyma- 10) wykonywać roboty odwodnieniowe; ganiami ergonomii; Nr 141 — 8543 — Poz. 826 22) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 2) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania ekosystemów wodnych; 23) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 3) określać zależności zachodzące między czynnikami meteorologicznymi a warunkami hydrologicz- 24) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym nymi w środowisku; w wypadkach przy pracy; 4) rozróżniać rodzaje wód powierzchniowych i pod- 25) korzystać z różnych źródeł informacji; ziemnych; 26) prowadzić działalność gospodarczą. 5) określać zasady racjonalnej gospodarki wodą; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przy- 6) rozróżniać rodzaje zanieczyszczeń wód oraz okreśgotowanie do wejścia na rynek pracy powinno prze- lać sposoby ich ochrony; biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy 7) o kreślać właściwości materiałów stosowanych przedsiębiorczości”. do regulacji rzek oraz budowy obiektów budownictwa wodnego; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie monter budownictwa wodnego powinien być przygotowany 8) magazynować, składować i transportować mado wykonywania następujących zadań zawodowych: teriały, narzędzia, urządzenia i sprzęt do robót hydrotechnicznych; 1) wykonywania robót regulacyjnych, konserwacyjnych i remontowych na rzekach i potokach gór- 9) r ozróżniać rodzaje gruntów i określać ich właściskich; wości; 2) wykonywania robót ziemnych i odwodnienio- 10) o kreślać cele regulacji rzek i potoków górskich; wych; 11) r ozróżniać sposoby umacniania brzegów oraz 3) budowy systemów i urządzeń przeciwpowodzio- rodzaje budowli regulacyjnych; wych oraz usuwania szkód powodziowych; 12) o kreślać zasady wykonania robót ziemnych i od- 4) wykonywania robót związanych z budową obiek- wodnieniowych; tów budownictwa wodnego; 13) rozróżniać rodzaje powodzi oraz sposoby ochro- 5) d okonywania konserwacji i naprawy obiektów ny przeciwpowodziowej; budownictwa wodnego; 14) klasyfikować obiekty budownictwa wodnego oraz 6) w ykonywania robót związanych z rekultywacją określać ich funkcje; środowiska wodnego. 15) określać zasady wykonywania robót podwodnych 3. Zawód monter budownictwa wodnego jest zawodem oraz fundamentowania budowli wodnych; szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację 16) rozróżniać obciążenia działające na budowle wodpod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiene; jętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. 17) r ozróżniać budowle piętrzące oraz określać ich Tematyka specjalizacji może dotyczyć: zadania; 1) robót podwodnych i fundamentowych; 18) w yjaśniać zjawiska występujące podczas przepływu wody oraz jej oddziaływania na grunt i bu- 2) melioracji wodnych; dowle wodne; 3) eksploatacji urządzeń i obiektów budownictwa 19) o ceniać wpływ czynników meteorologicznych wodnego. i hydrologicznych na bezpieczeństwo i trwałość obiektów budownictwa wodnego; II. BLOKI PROGRAMOWE 20) określać sposoby zabezpieczania budowli wod- Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opi- nych przed filtracją wody w gruntach. su zawodu zawierają następujące bloki programowe: 2. Treści kształcenia (działy programowe) 1) podstawy budownictwa wodnego; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 2) technologia robót hydrotechnicznych; programowych: 3) podstawy działalności zawodowej. 1) ś rodowisko przyrodnicze, metody ochrony; BLOK: PODSTAWY BUDOWNICTWA WODNEGO 2) p odstawy ekologii wód; 3) występowanie zjawisk hydrologicznych i meteo- 1. Cele kształcenia rologicznych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 4) ź ródła i rodzaje wód powierzchniowych i podumieć: ziemnych; 1) wyjaśniać zjawiska zachodzące w środowisku 5) gospodarka wodna; przyrodniczym oraz określać możliwości jego ochrony; 6) zanieczyszczenia wód i sposoby ich ochrony; Nr 141 — 8544 — Poz. 826 7) materiały stosowane w robotach hydrotechnicz- 17) r ozróżniać rodzaje budowli piętrzących oraz wynych; jaśniać ich działanie; 8) narzędzia, urządzenia i sprzęt do robót hydrotech- 18) wykonywać roboty betoniarskie, zbrojarskie, ślunicznych; sarskie i ciesielskie podczas budowy obiektów wodnych oraz regulacji rzek i potoków górskich; 9) rodzaje i właściwości gruntów; 19) wykonywać połączenia konstrukcji betonowych 10) regulacja rzek i potoków górskich; i ziemnych; 11) roboty ziemne i odwodnieniowe; 20) montować zamknięcia wodne; 12) systemy ochrony przeciwpowodziowej; 21) w yjaśniać zjawiska występujące podczas prze- 13) rodzaje budowli wodnych i ich funkcje; pływu wody oraz jej oddziaływania na grunt i budowle wodne; 14) podstawy fundamentowania; 22) wykonywać ścianki szczelne oraz inne zabezpie- 15) obciążenia budowli wodnych; czenia przed filtracją; 16) wyposażenie budowli wodnych; 23) stosować zasady eksploatacji urządzeń i obiektów 17) budowle piętrzące; budownictwa wodnego; 18) spiętrzenia rzek; 24) oceniać wpływ robót hydrotechnicznych na środowisko przyrodnicze; 19) podstawy hydrauliki, meteorologii i hydrologii; 25) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 20) zabezpieczenia przed filtracją. i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas wyko- BLOK: TECHNOLOGIA ROBÓT HYDROTECHNICZNYCH nywania robót hydrotechnicznych oraz eksploatacji obiektów budownictwa wodnego. 1. Cele kształcenia 2. Treści kształcenia (działy programowe) Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) organizować, użytkować i likwidować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami technologicznymi, 1) o rganizacja stanowiska pracy; przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 2) d okumentacja techniczna, mapy oraz instrukcje obsługi maszyn i urządzeń; 2) p osługiwać się dokumentacją techniczną, mapami oraz instrukcjami obsługi maszyn i urządzeń 3) m apy, rysunki techniczne; w zakresie wykonywanych zadań zawodowych; 4) z asady wykonywania podstawowych pomiarów 3) czytać mapy oraz rysunki techniczne; geodezyjnych; 4) wykonywać podstawowe pomiary geodezyjne; 5) p omiary na rzekach; 5) użytkować oraz konserwować narzędzia, urządze- 6) t echnologia robót hydrotechnicznych; nia i sprzęt zgodnie z zasadami eksploatacji; 7) narzędzia, urządzenia i sprzęt stosowane w robo- 6) wykonywać roboty ziemne; tach ziemnych, pogłębiarskich, odwodnieniowych i budowlanych; 7) wykonywać roboty odwodnieniowe; 8) obsługa i konserwacja sprzętu do robót hydro- 8) wykonywać roboty związane z budową systemów technicznych; wodociągowych i kanalizacyjnych; 9) roboty ziemne i odwodnieniowe; 9) oczyszczać koryta rzeczne i zbiorniki wodne oraz usuwać z nich przeszkody; 10) s ystemy wodociągowe i kanalizacyjne; 10) wykonywać roboty pogłębiarskie i bagrownicze; 11) p odstawy melioracji wodnych; 11) umacniać brzegi rzek i potoków górskich; 12) czyszczenie koryt rzecznych i zbiorników wodnych oraz usuwanie z nich przeszkód; 12) wykonywać budowle regulacyjne oraz dokonywać ich naprawy; 13) zasady wykonywania robót pogłębiarskich i bagrowniczych; 13) wykonywać roboty związane z budową zabezpieczeń przeciwpowodziowych; 14) umocnienia brzegów rzek i potoków górskich; 14) przewidywać skutki uszkodzenia lub zniszczenia 15) budowle regulacyjne; zabezpieczeń przeciwpowodziowych; 16) urządzenia i systemy ochrony przed powodzią; 15) prowadzić bieżącą konserwację wałów przeciwpowodziowych; 17) konserwacja i naprawa wałów przeciwpowodziowych; 16) lokalizować i usuwać uszkodzenia wałów przeciwpowodziowych; 18) budowle piętrzące; Nr 141 — 8545 — Poz. 826 19) roboty betoniarskie, zbrojarskie, ślusarskie i cie- 16) p odejmować decyzje; sielskie; 17) d oskonalić umiejętności zawodowe; 20) zasady fundamentowania, roboty szalunkowe; 18) k orzystać z różnych źródeł informacji; 21) wyposażenie budowli wodnych; 19) p rzestrzegać zasad etyki. 22) zabezpieczenia przed filtracją; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 23) z asady wykonywania robót hydrotechnicznych w warunkach ekstremalnych zagrożeń; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 24) eksploatacja urządzeń i obiektów budownictwa wodnego; 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 25) wpływ robót hydrotechnicznych na środowisko 2) metody poszukiwania pracy; przyrodnicze; 3) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 26) bezpieczeństwo i higiena pracy podczas wykonywania robót hydrotechnicznych oraz eksploatacji 4) podejmowanie i prowadzenie działalności gospoobiektów budownictwa wodnego; darczej; 27) ochrona przeciwpożarowa oraz ochrona środo- 5) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw wiska podczas wykonywania robót hydrotech- budowlanych; nicznych oraz eksploatacji obiektów budownictwa wodnego. 6) funkcjonowanie przedsiębiorstw budowlanych; 7) zarządzanie gospodarką wodną; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 8) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 1. Cele kształcenia 9) bezpieczeństwo i higiena pracy; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 10) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 1) i nterpretować podstawowe pojęcia gospodarki 11) prawo wodne; rynkowej; 12) elementy ergonomii; 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem 13) środki ochrony indywidualnej; pracy; 14) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodo- 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; wanym w wypadkach przy pracy; 4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmo- 15) zasady i metody komunikowania się; wania i prowadzenia działalności gospodarczej; 16) elementy socjologii i psychologii pracy; 5) r ozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 17) formy doskonalenia zawodowego; 6) r ozróżniać i charakteryzować przedsiębiorstwa 18) źródła informacji zawodowej; budowlane; 19) etyka. 7) charakteryzować instytucje zarządzające gospodarką wodną; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

w wypadkach przy pracy; * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w for- 14) komunikować się i współpracować w zespole; mie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20% godzin jest przeznaczone do rozdysponowa- 15) r ozwiązywać problemy dotyczące działalności nia przez autorów programów nauczania na dostosowanie zawodowej; kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. Nr 141 — 8546 — Poz. 826 IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁ- Pracownia budownictwa wodnego powinna CENIA W ZAWODZIE być wyposażona w: Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- 1) makiety i tablice poglądowe budowli regulacyjnych gramowych są odpowiednie następujące pomieszcze- na rzekach; nia dydaktyczne: 2) modele zbiorników retencyjnych; 1) pracownia materiałoznawstwa; 3) modele budowli wodnych; 2) pracownia hydrologii i hydrauliki; 4) profile i przekroje wałów przeciwpowodziowych; 3) pracownia budownictwa wodnego; 4) pracownia komputerowa; 5) makiety przedstawiające sposoby zabezpieczeń przeciwpowodziowych; 5) warsztaty szkolne. 6) dokumentacje techniczne dotyczące regulacji rzek Pracownia materiałoznawstwa powinna być i potoków górskich oraz obiektów budownictwa wyposażona w: wodnego. 1) próbki materiałów stosowanych w robotach hydrotechnicznych; Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w: 2) e lementy budowlane do regulacji rzek i budowy obiektów wodnych; 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko na 3) próbki materiałów do umacniania skarp i regulacji dwoje uczniów); rzek; 2) pakiet programów biurowych; 4) próbki gruntów budowlanych; 3) ploter; 5) narzędzia, przyrządy i aparaturę pomiarową; 6) m odele maszyn stosowanych do robót budowla- 4) skaner; nych, ziemnych, pogłębiarskich i odwodnieniowych; 5) specjalistyczne programy komputerowe. 7) części i przekroje maszyn i urządzeń stosowanych w robotach hydrotechnicznych; Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: 8) normy i certyfikaty stosowane w budownictwie, 1) stanowisko ślusarskie; katalogi, czasopisma zawodowe. 2) stanowisko do wyrobu betonu; Pracownia hydrologii i hydrauliki powinna być wyposażona w: 3) stanowisko stolarsko-ciesielskie; 1) mapy fizyczne, meteorologiczne, hydrograficzne; 4) stanowisko do wyrobu kiszek faszynowych; 2) atlasy klimatyczne, hydrologiczne; 5) instrukcje obsługi maszyn i narzędzi; 3) przyrządy i aparaturę do pomiarów hydrometrycznych; 6) środki ochrony indywidualnej. 4) dane z obserwacji i pomiarów hydrologicznych Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplei meteorologicznych; cza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy 5) wykresy krzywych hydrologicznych; zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. 6) p rzykładowe charakterystyki zlewni cieków wodnych; W warsztatach szkolnych powinno znajdować się po- 7) przekroje i profile koryt rzecznych. mieszczenie do instruktażu. Załącznik nr 3 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE MONTER SYSTEMÓW RUROCIĄGOWYCH SYMBOL CYFROWY 713⁰⁴ I. OPIS ZAWODU 3) rozróżniać rodzaje i elementy systemów rurociągowych; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien 4) o kreślać właściwości materiałów stosowanych umieć: do budowy rurociągów; 1) posługiwać się dokumentacją techniczną syste- 5) magazynować, składować i transportować mamów rurociągowych, normami i instrukcjami teriały, narzędzia i sprzęt stosowany do budowy w zakresie wykonywanych zadań zawodowych; systemów rurociągowych; 2) sporządzać szkice elementów systemów rurocią- 6) d obierać rury, kształtki i armaturę do montażu gowych; rurociągów w określonej technologii; Nr 141 — 8547 — Poz. 826 7) dobierać materiały konstrukcyjne, uszczelniające 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie monter i izolacyjne; systemów rurociągowych powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawo- 8) posługiwać się narzędziami, przyrządami i sprzędowych: tem zgodnie z zasadami eksploatacji; 9) wykonywać podstawowe prace ślusarskie; 1) wyznaczania trasy systemów rurociągowych na podstawie dokumentacji technicznej; 10) przygotowywać elementy systemów rurociągowych do obróbki, prefabrykacji i montażu; 2) wykonywania ręcznej i mechanicznej obróbki rur; 11) wykonywać ręczną i mechaniczną obróbkę rur; 3) montażu rurociągów, armatury i urządzeń z za- 12) w ykonywać połączenia gwintowe, kołnierzowe stosowaniem różnych technik połączeń; i kielichowe; 4) m ontażu aparatury kontrolno-pomiarowej oraz 13) wykonywać połączenia spawane, lutowane, zgrzeurządzeń zabezpieczających i sygnalizacyjnych; wane i klejone; 14) wyznaczać trasę rurociągów oraz rozmieszczenie 5) w ykonywania mocowań, zawieszeń i podparć armatury i urządzeń; elementów systemów rurociągowych; 15) m ontować systemy rurociągowe zgodnie z do- 6) przygotowywania systemów rurociągowych do kumentacją techniczną oraz z wymaganiami pro- przeprowadzania prób szczelności i odbioru techcesu technologicznego; nicznego; 16) montować urządzenia, armaturę, aparaturę kon- 7) wykonywania powłok ochronnych i izolacji trolno-pomiarową oraz urządzenia zabezpieczasystemów rurociągowych; jące i sygnalizacyjne; 17) wykonywać uszczelnienia połączeń; 8) wykonywania konserwacji, naprawy i demontażu systemów rurociągowych. 18) montować elementy systemów zawieszenia i podparcia rurociągów; 3. Zawód monter systemów rurociągowych jest zawo- 19) przygotowywać systemy rurociągowe do wyko- dem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalinywania prób i odbioru technicznego; zację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę po- 20) w ykonywać zabezpieczenia antykorozyjne oraz trzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania izolacje przeciwwilgociowe i termiczne; uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 21) znakować i opisywać elementy systemów ruro- 1) systemów rurociągowych w przemyśle stoczniociągowych; wym; 22) w ykonywać konserwacje, naprawy i demontaż systemów rurociągowych; 2) systemów rurociągowych w przemyśle chemicznym; 23) wykrywać i usuwać awarie systemów rurociągowych; 3) systemów rurociągowych w przemyśle spożywczym; 24) wykonywać obmiary robót; 25) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywa- 4) systemów rurociągowych w przemyśle wydonych zadań zawodowych; bywczym; 26) stosować przepisy prawa budowlanego i prawa 5) systemów rurociągowych w energetyce. energetycznego; II. BLOKI PROGRAMOWE 27) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpoża- Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opirowej oraz ochrony środowiska; su zawodu zawierają następujące bloki programowe: 28) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 1) t echniczne podstawy zawodu; 29) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 2) t echnologia systemów rurociągowych; 30) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw 3) p odstawy działalności zawodowej. i obowiązków pracownika i pracodawcy; 31) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym BLOK: TECHNICZNE PODSTAWY ZAWODU w wypadkach przy pracy; 1. Cele kształcenia 32) korzystać z różnych źródeł informacji; 33) prowadzić działalność gospodarczą. Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno prze- 1) s tosować zasady wykonywania przekrojów, rzubiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, tów prostokątnych i aksonometrycznych; jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 2) w ykonywać i czytać proste rysunki techniczne; Nr 141 — 8548 — Poz. 826 3) sporządzać szkice prostych części maszyn oraz 11) c zynniki przesyłane rurociągami różnego rodzaju; rysunki schematyczne; 12) w łaściwości materiałów konstrukcyjnych i po- 4) czytać rysunki wykonawcze i montażowe; mocniczych; 5) sporządzać rysunki inwentaryzacyjne; 13) właściwości materiałów stosowanych do produkcji rur, kształtek, uzbrojenia i innych elementów; 6) rozróżniać rodzaje i elementy dokumentacji technicznej; 14) rodzaje połączeń i metody ich wykonywania; 7) o dczytywać oznaczenia materiałów i urządzeń 15) maszyny, urządzenia i armatura stosowana systemów rurociągowych; w systemach rurociągowych; 8) wyjaśniać podstawowe zjawiska i prawa z zakre- 16) układy automatyki, regulacji i zabezpieczeń różsu mechaniki technicznej oraz mechaniki płynów; nych systemów rurociągowych; 9) określać właściwości cieczy i gazów; 17) zasady bezpiecznego użytkowania maszyn i urządzeń; 10) rozróżniać rodzaje systemów rurociągowych oraz ich elementy; 18) specjalistyczne programy komputerowe. 11) określać właściwości i parametry czynników prze- BLOK: TECHNOLOGIA SYSTEMÓW RUROCIĄGOWYCH syłanych w różnego rodzaju rurociągach; 12) o kreślać właściwości materiałów stosowanych 1. Cele kształcenia do produkcji rur, kształtek, uzbrojenia oraz mate- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien riałów pomocniczych; umieć: 13) rozróżniać rodzaje połączeń i określać metody ich 1) organizować, użytkować i likwidować stanowisko wykonywania; pracy do wykonywania systemów rurociągowych zgodnie z przepisami bezpieczeństwa i higieny 14) posługiwać się dokumentacją techniczną, normapracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony mi oraz instrukcjami obsługi maszyn i urządzeń; środowiska; 15) w yjaśniać budowę i zasady działania pomp, sprę- 2) posługiwać się dokumentacją konstrukcyjną żarek, zbiorników, kotłów, wymienników ciepła, i technologiczną, normami, instrukcjami oraz kafiltrów, osadników, hydroforów oraz innych matalogami materiałów i wyrobów; szyn, urządzeń i armatury stosowanej w systemach rurociągowych; 3) dobierać materiały, armaturę i urządzenia do montażu systemów rurociągowych w określonej 16) wyjaśniać działanie prostych układów automatytechnologii; ki, regulacji i zabezpieczeń stosowanych w systemach rurociągowych; 4) o kreślać podstawowe wymagania materiałowe i eksploatacyjne rurociągów w zależności od ro- 17) stosować zasady bezpiecznego użytkowania madzaju i parametrów przesyłanego czynnika; szyn i urządzeń; 5) m agazynować, składować oraz transportować 18) stosować programy komputerowe do sporządzamateriały, urządzenia i sprzęt; nia rysunków określonych systemów rurociągowych. 6) w ykonywać pomiary podstawowych wielkości fizycznych i geometrycznych; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 7) użytkować i konserwować narzędzia i sprzęt sto- Treści kształcenia są ujęte w następujących działach sowany do ręcznej i mechanicznej obróbki rur programowych: oraz do montażu systemów rurociągowych; 1) zasady wykonywania przekrojów, rzutów prosto- 8) wykonywać podstawowe prace z zakresu obróbkątnych i aksonometrycznych; ki ręcznej i mechanicznej; 2) podstawy rysunku technicznego; 9) w ykonywać połączenia gwintowe, kołnierzowe i kielichowe; 3) szkice i rysunki schematyczne; 10) wykonywać połączenia lutowane, zgrzewane i kle- 4) rysunki wykonawcze i montażowe; jone; 5) rysunki inwentaryzacyjne; 11) wykonywać cięcie i spawanie gazowe; 6) rodzaje i elementy dokumentacji technicznej; 12) wykonywać spawanie elektryczne; 7) oznaczenia materiałów i urządzeń systemów ru- 13) w yznaczać trasę prowadzenia rurociągów oraz rociągowych; miejsca montażu uzbrojenia; 8) elementy mechaniki technicznej oraz mechaniki 14) zabezpieczać i oznaczać miejsca wykonywanych płynów; robót; 9) właściwości gazów i cieczy; 15) wykonywać roboty ziemne oraz zabezpieczenia 10) systemy rurociągowe oraz ich elementy; i odwodnienia wykopów; Nr 141 — 8549 — Poz. 826 16) stosować zasady prowadzenia i mocowania ru- 5) magazynowanie, składowanie oraz transport marociągów przemysłowych; teriałów, urządzeń i sprzętu; 17) montować obiekty i urządzenia instalacji chłod- 6) pomiary podstawowych wielkości fizycznych niczych, maszynowych, spożywczych, transpor- i geometrycznych; towych, okrętowych i innych; 7) narzędzia i sprzęt do montażu systemów rurocią- 18) wykonywać przejścia rurociągów przez przegro- gowych; dy budowlane i przeszkody terenowe; 8) obróbka ręczna i mechaniczna; 19) montować odcinki rur, węzły rurociągów, uzbro- 9) połączenia gwintowe, kołnierzowe i kielichowe; jenie oraz elementy prefabrykowane; 10) p ołączenia spawane, lutowane, zgrzewane i kle- 20) rozpoznawać podstawowe rodzaje wad połączeń jone; oraz określać przyczyny ich powstawania; 11) c ięcie i spawanie gazowe; 21) montować urządzenia, armaturę, aparaturę kon- 12) spawanie elektryczne: elektrodą otuloną, MIG/MAG, trolno-pomiarową oraz urządzenia zabezpiecza- TIG; jące i sygnalizacyjne; 13) wyznaczanie trasy rurociągu i miejsca montażu 22) wykonywać mocowania, zawieszenia oraz pod- uzbrojenia; parcia systemów rurociągowych; 14) metody zabezpieczania i oznakowania robót; 23) wykonywać uszczelnienia połączeń; 15) roboty ziemne; 24) o ceniać jakość wykonanych robót związanych 16) zabezpieczanie i odwadnianie wykopów; z montażem, naprawą i rozbiórką systemów rurociągowych; 17) zasady prowadzenia i montażu systemów rurociągowych; 25) wykonywać zabezpieczenia antykorozyjne; 18) wyznaczanie miejsc montażu uzbrojenia oraz 26) wykonywać izolacje przeciwwilgociowe i termicz- maszyn i urządzeń; ne systemów rurociągowych; 19) m ontaż obiektów i urządzeń instalacji chłodni- 27) wykonywać połączenia montowanych systemów czych, maszynowych, spożywczych, transportorurociągowych z istniejącymi systemami; wych, okrętowych i innych; 28) znakować i opisywać elementy systemów ruro- 20) wykonywanie przejść rurociągów przez przegrociągowych; dy budowlane i przeszkody terenowe; 29) p rzygotowywać systemy rurociągowe do prób 21) wady połączeń i przyczyny ich powstawania; szczelności i odbioru technicznego; 22) montaż urządzeń, armatury, aparatury kontrolno- -pomiarowej oraz urządzeń zabezpieczających 30) wykonywać obmiary robót; i sygnalizacyjnych; 31) przewidywać skutki nieprawidłowej obsługi ma- 23) mocowanie, zawieszenia i podparcia systemów szyn i urządzeń oraz nieprzestrzegania norm, rurociągowych; przepisów i instrukcji dotyczących montażu oraz eksploatacji instalacji rurociągowych; 24) uszczelnianie połączeń; 32) w ykonywać konserwację, naprawy i demontaż 25) zabezpieczenia antykorozyjne; systemów rurociągowych; 26) izolacje przeciwwilgociowe i termiczne systemów 33) wykrywać i usuwać awarie systemów rurociągo- rurociągowych; wych; 27) wykonywanie połączeń systemów rurociągowych z istniejącymi rurociągami; 34) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpoża- 28) znakowanie i opisywanie elementów systemów rowej oraz ochrony środowiska podczas wyko- rurociągowych; nywania i eksploatacji systemów rurociągowych. 29) próby szczelności; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 30) odbiór techniczny; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 31) obmiary robót; programowych: 32) zasady eksploatacji systemów rurociągowych; 1) organizacja stanowiska pracy; 33) konserwacja, naprawa i demontaż systemów 2) dokumentacja techniczna systemów rurociągo- rurociągowych; wych; 34) awarie systemów rurociągowych; 3) materiały, armatura i urządzenia do montażu 35) bezpieczeństwo i higiena pracy podczas budowy systemów rurociągowych; i eksploatacji systemów rurociągowych; 4) wymagania materiałowe i eksploatacyjne prze- 36) o chrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska wodów związane z rodzajem i parametrami prze- podczas budowy i eksploatacji systemów rurosyłanego czynnika; ciągowych. Nr 141 — 8550 — Poz. 826 BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 13) elementy socjologii i psychologii pracy; 14) formy doskonalenia zawodowego; 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 15) źródła informacji zawodowej; umieć: 16) etyka. 1) i nterpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

7) stosować przepisy prawa budowlanego i prawa * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia energetycznego; w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w for- 8) organizować stanowisko pracy zgodnie z wyma- mie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20% godzin jest przeznaczone do rozdysponowaganiami ergonomii; nia przez autorów programów nauczania na dostosowanie 9) stosować środki ochrony indywidualnej; kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. 10) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁw wypadkach przy pracy; CENIA W ZAWODZIE 11) komunikować się i współpracować w zespole; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- 12) r ozwiązywać problemy dotyczące działalności gramowych są odpowiednie następujące pomieszczezawodowej; nia dydaktyczne: 13) podejmować decyzje; 1) p racownia rysunku technicznego; 14) doskonalić umiejętności zawodowe; 2) p racownia technologii; 15) korzystać z różnych źródeł informacji; 3) p racownia komputerowa; 16) przestrzegać zasad etyki. 4) w arsztaty szkolne. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Pracownia rysunku technicznego powinna być Treści kształcenia są ujęte w następujących działach wyposażona w: programowych: 1) m ateriały i przybory rysunkowe; 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 2) metody poszukiwania pracy; 2) m odel rzutni prostokątnej; 3) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 3) m odele systemów rurociągowych; 4) podejmowanie i prowadzenie działalności gospo- 4) modele elementów budowlanych, instalacyjnych, darczej; części maszyn; 5) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 5) modele brył geometrycznych; 6) bezpieczeństwo i higiena pracy; 6) przekroje maszyn i urządzeń; 7) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 7) przykładowe rysunki techniczne; 8) p rzepisy prawa budowlanego i prawa energetycznego; 8) dokumentację techniczną systemów rurociągowych; 9) elementy ergonomii; 9) katalogi i prospekty maszyn, urządzeń i armatury 10) środki ochrony indywidualnej; przemysłowej. 11) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodo- Pracownia technologii powinna być wyposawanym w wypadkach przy pracy; żona w: 12) zasady i metody komunikowania się; 1) próbki stali, metali nieżelaznych i ich stopów; Nr 141 — 8551 — Poz. 826 2) próbki materiałów instalacyjnych stosowanych w sy- Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: stemach rurociągowych; 1) stanowisko do wykonywania prac ślusarskich; 3) p róbki materiałów konstrukcyjnych, uszczelniają- 2) stanowisko do obróbki ręcznej i mechanicznej rur; cych, izolacyjnych i pomocniczych; 3) stanowisko do wykonywania połączeń gwintowych 4) modele systemów rurociągowych; i kołnierzowych; 5) modele: urządzeń chłodniczych, pomp, sprężarek, 4) stanowisko do spawania gazowego i łukowego; wentylatorów, części maszyn, elementów automa- 5) stanowisko do lutowania; tyki przemysłowej; 6) stanowisko do zgrzewania i klejenia; 6) narzędzia ślusarskie; 7) dokumentację techniczną; 7) narzędzia monterskie; 8) przyrządy kontrolno-pomiarowe; 8) przyrządy kontrolno-pomiarowe; 9) narzędzia ślusarskie i monterskie; 9) katalogi i prospekty maszyn, urządzeń i armatury; 10) e lektronarzędzia; 10) dokumentację techniczną systemów rurociągowych; 11) materiały instalacyjne: rury, kształtki, złączki, armaturę; 11) normy PN, PN-EN, PN-EN ISO, PN-ISO. 12) m ateriały izolacyjne i uszczelniające; Pracownia komputerowa powinna być wypo- 13) d rabinę rozstawną, rusztowanie; sażona w: 14) t ypowy sprzęt gaśniczy; 1) s tanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla 15) o dzież ochronną i sprzęt ochrony osobistej; jednego ucznia); 16) i nstrukcje obsługi maszyn i urządzeń. 2) oprogramowanie licencyjne: edytor tekstu, arkusz kalkulacyjny; Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy 3) pakiet programów biurowych; zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. 4) specjalistyczne programy komputerowe; W warsztatach szkolnych powinno znajdować się po- 5) drukarkę. mieszczenie do instruktażu. Załącznik nr 4 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE MURARZ SYMBOL CYFROWY 712⁰⁶ I. OPIS ZAWODU 7) wykonywać roboty murarskie i tynkarskie zgodnie z obowiązującymi normami oraz warunkami wy- 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien konania i odbioru robót; umieć: 8) wykonywać pomocnicze roboty budowlane oraz 1) organizować, użytkować i likwidować stanowiska prace naprawcze, remontowe i rozbiórkowe; prac murarskich zgodnie z wymaganiami tech- 9) oceniać jakość wykonanych robót; nologicznymi, przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz 10) wykonywać przedmiary i obmiary robót oraz ochrony środowiska; pomiary inwentaryzacyjne; 2) posługiwać się dokumentacją techniczną, norma- 11) dokonywać rozliczeń materiałów, pracy sprzętu mi i instrukcjami w zakresie wykonywanych zadań i robocizny; zawodowych; 12) korzystać z urządzeń, wyposażenia i zaplecza 3) dobierać materiały do określonych prac murar- techniczno-socjalnego terenu budowy; skich i tynkarskich; 13) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywa- 4) użytkować i konserwować narzędzia, urządzenia nych zadań zawodowych; i sprzęt; 14) stosować przepisy prawa budowlanego, podat- 5) magazynować, składować i transportować ma- kowego i bankowego; teriały i wyroby budowlane; 15) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 6) montować, użytkować i demontować rusztowa- i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożania; rowej oraz ochrony środowiska; Nr 141 — 8552 — Poz. 826 16) organizować stanowisko pracy zgodnie z wyma- 6) o kreślać zasady magazynowania, składowania ganiami ergonomii; i transportu materiałów budowlanych; 17) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 7) określać zasady montażu i użytkowania rusztowań; 18) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw 8) określać zasady wykonywania robót ciesielskich, i obowiązków pracownika i pracodawcy; zbrojarskich, betoniarskich, izolacyjnych i malar- 19) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym skich; w wypadkach przy pracy; 9) sporządzać rysunki figur i brył geometrycznych; 20) korzystać z różnych źródeł informacji; 10) w ymiarować i opisywać rysunki techniczne; 21) prowadzić działalność gospodarczą. 11) s tosować zasady wykonywania przekrojów, rzutów i aksonometrii; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przy- 12) o dczytywać oznaczenia graficzne na rysunkach; gotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, 13) rozróżniać rodzaje i elementy dokumentacji techjak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy nicznej; przedsiębiorczości”. 14) posługiwać się dokumentacją techniczną; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie murarz 15) w ykonywać proste rysunki i szkice elementów powinien być przygotowany do wykonywania nastębudowlanych; pujących zadań zawodowych: 16) posługiwać się przyrządami pomiarowymi; 1) p rzygotowywania zapraw murarskich i tynkarskich; 17) wykonywać przedmiary i obmiary robót murarskich; 2) wykonywania murów ścian nośnych i działowych; 18) wykonywać rysunki inwentaryzacyjne; 3) wykonywania stropów, nadproży i sklepień; 19) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 4) osadzania stolarki i ślusarki budowlanej; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpoża- 5) wykonywania tynków zewnętrznych i wewnętrz- rowej oraz ochrony środowiska obowiązujących nych; na terenie budowy. 6) licowania ścian z zastosowaniem różnych mate- 2. Treści kształcenia (działy programowe) riałów; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 7) w ykonywania napraw, konserwacji i rozbiórki programowych: murów. 1) t erminologia budowlana; 2) r odzaje i elementy budynków; II. BLOKI PROGRAMOWE 3) e lementy konstrukcyjne i niekonstrukcyjne bu- Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opi- dynków; su zawodu zawierają następujące bloki programowe: 4) technologie wykonania budynków; 1) podstawy budownictwa; 5) materiały budowlane; 2) technologia robót murarskich i tynkarskich; 6) organizacja stanowiska pracy i terenu budowy; 3) podstawy działalności zawodowej. 7) magazynowanie, składowanie i transport materiałów budowlanych; BLOK: PODSTAWY BUDOWNICTWA 8) zasady montażu i użytkowania rusztowań; 1. Cele kształcenia 9) roboty ciesielskie, zbrojarskie, betoniarskie, izo- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien lacyjne, malarskie; umieć: 10) o chrona przeciwpożarowa oraz ochrona środo- 1) posługiwać się terminologią budowlaną; wiska na terenie budowy; 2) rozpoznawać rodzaje i elementy budynków oraz 11) f igury i bryły geometryczne; określać ich funkcje; 12) r odzaje rysunków technicznych; 3) określać konstrukcje i technologie wykonania 13) zasady wymiarowania i opisu rysunków techniczbudynków; nych; 4) określać właściwości oraz oceniać jakość mate- 14) przekroje, rzuty i aksonometria; riałów budowlanych; 15) oznaczenia graficzne na rysunkach technicznych; 5) s tosować zasady organizacji stanowiska pracy oraz terenu budowy; 16) rysunek odręczny i schematyczny; Nr 141 — 8553 — Poz. 826 17) rodzaje i elementy dokumentacji; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 18) elementy miernictwa; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 19) przedmiar i obmiar robót murarskich; 1) organizacja stanowiska pracy; 20) rysunek inwentaryzacyjny; 2) organizacja robót murarskich i tynkarskich; 21) bezpieczeństwo i higiena pracy na terenie budo- 3) materiały, narzędzia, urządzenia i sprzęt do robót wy. murarskich i tynkarskich; BLOK: TECHNOLOGIA ROBÓT MURARSKICH I TYN- 4) magazynowanie, składowanie i transport mate- KARSKICH riałów oraz sprzętu budowlanego; 5) roboty ziemne; 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 6) p race dotyczące robót murarskich, tynkarskich umieć: i pomocniczych; 1) organizować, użytkować i likwidować stanowisko 7) rodzaje i konstrukcje rusztowań; pracy zgodnie z wymaganiami technologicznymi, 8) zaprawy budowlane i betony; przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 9) wykonywanie ścian nośnych; 2) dobierać i przygotowywać materiały do wykony- 10) w ykonywanie murów o konstrukcji złożonej; wanych robót murarskich i tynkarskich; 11) s tropy, nadproża i gzymsy; 3) posługiwać się narzędziami, urządzeniami i sprzę- 12) w ykonywanie ścianek działowych z różnych matem do robót murarskich, tynkarskich i pomocteriałów; niczych; 13) r oboty betoniarskie, ciesielskie, zbrojarskie i izo- 4) magazynować, składować i transportować malacyjne; teriały oraz sprzęt budowlany; 14) t ynki; 5) wykonywać niezbędne roboty ziemne; 15) s poinowanie i licowanie ścian; 6) planować prace dotyczące robót murarskich, tynkarskich i pomocniczych; 16) s tolarka i ślusarka budowlana; 7) montować, użytkować i demontować rusztowania 17) r emonty i naprawy murów; zewnętrzne i wewnętrzne; 18) o bmiary robót murarskich i tynkarskich; 8) wykonywać pomocnicze roboty betoniarskie, 19) r oboty rozbiórkowe; ciesielskie, zbrojarskie i izolacyjne; 20) k osztorysowanie; 9) przygotowywać zaprawy budowlane i betony do robót murarskich i pomocniczych; 21) odbiór jakościowy robót murarskich i tynkarskich. 10) wykonywać pionowe konstrukcje murowe z róż- BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ nych materiałów; 11) wykonywać mury z kanałami dymowymi, spali- 1. Cele kształcenia nowymi i wentylacyjnymi; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 12) wykonywać poziome konstrukcje murowane oraz umieć: sklepienia; 1) i nterpretować podstawowe pojęcia gospodarki 13) wykonywać dylatacje w konstrukcjach murowych; rynkowej; 14) wykonywać ściany działowe z różnych materia- 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem łów; pracy; 15) wykonywać tynki zewnętrzne i wewnętrzne; 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 16) wykonywać spoinowanie i licowanie ścian; 4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmo- 17) osadzać stolarkę i ślusarkę budowlaną; wania i prowadzenia działalności gospodarczej; 18) wykonywać remonty i naprawy konstrukcji mu- 5) s tosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw rowych; i obowiązków pracownika i pracodawcy; 19) wykonywać prace związane z rozbiórką elemen- 6) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa tów murowanych; i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpoża- 20) wykonywać obmiary robót murarskich i tynkar- rowej oraz ochrony środowiska; skich; 7) stosować przepisy prawa budowlanego, podat- 21) sporządzać kosztorysy oraz obliczać należność za kowego i bankowego; wykonaną pracę; 8) organizować stanowisko pracy zgodnie z wyma- 22) oceniać jakość wykonanych robót. ganiami ergonomii; Nr 141 — 8554 — Poz. 826 9) stosować środki ochrony indywidualnej; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁ- CENIA W ZAWODZIE 10) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- 11) komunikować się i współpracować w zespole; gramowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne: 12) r ozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 1) p racownia ogólnobudowlana; 13) podejmować decyzje; 2) p racownia rysunku zawodowego; 14) doskonalić umiejętności zawodowe; 3) w arsztaty szkolne. 15) korzystać z różnych źródeł informacji; Pracownia ogólnobudowlana powinna być wy- 16) przestrzegać zasad etyki. posażona w: 1) p róbki materiałów i wyrobów budowlanych; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 2) narzędzia, sprzęt oraz przyrządy stosowane w ro- Treści kształcenia są ujęte w następujących działach botach murarskich; programowych: 3) środki ochrony indywidualnej; 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 4) dokumentację projektową oraz instrukcje wykonania 2) metody poszukiwania pracy; robót murarskich; 3) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 5) katalogi, prospekty materiałów i wyrobów budowlanych; 4) podejmowanie i prowadzenie działalności gospo- 6) normy PN-ISO, ISO, aprobaty techniczne, certyfikadarczej; ty jakości. 5) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; Pracownia rysunku zawodowego powinna być 6) bezpieczeństwo i higiena pracy; wyposażona w: 7) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 1) s tanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia); 8) w ybrane przepisy prawa budowlanego, podatkowego i bankowego; 2) w zory znormalizowanego pisma technicznego; 9) elementy ergonomii; 3) p lansze i modele figur i brył geometrycznych; 10) środki ochrony indywidualnej; 4) m ateriały izolacyjne i wyroby budowlane; 11) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodo- 5) d okumentację projektową; wanym w wypadkach przy pracy; 6) n ormy dotyczące sporządzania rysunku budowlanego; 12) zasady i metody komunikowania się; 7) katalogi nakładów rzeczowych oraz cenniki do kosz- 13) elementy socjologii i psychologii pracy; torysowania robót budowlanych. 14) formy doskonalenia zawodowego; Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: 15) źródła informacji zawodowej; 1) przyrządy i aparaturę do badania materiałów i wy- 16) etyka. robów budowlanych; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE 2) przyrządy pomiarowe stosowane podczas wykonywania robót murarskich i tynkarskich;

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia cza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w for- zapewnić stanowisko pracy nauczyciela i odpowiednią mie stacjonarnej i zaocznej). liczbę stanowisk pracy dla uczniów. ** Pozostałe 20% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pokształcenia do potrzeb rynku pracy. mieszczenie do instruktażu. Nr 141 — 8555 — Poz. 826 Załącznik nr 5 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK BUDOWNICTWA SYMBOL CYFROWY 311⁰⁴ I. OPIS ZAWODU 23) stosować programy komputerowe wspomagające wykonywanie zadań zawodowych; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien 24) posługiwać się językiem obcym w zakresie nieumieć: zbędnym do wykonywania zadań zawodowych; 1) posługiwać się dokumentacją techniczną, norma- 25) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywami, instrukcjami, specyfikacjami technicznymi nych zadań zawodowych; oraz katalogami; 26) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 2) sporządzać rysunki budowlane oraz szkice robo- i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożacze; rowej oraz ochrony środowiska; 3) wykonywać proste pomiary geodezyjne; 27) stosować przepisy prawa budowlanego, podatkowego, bankowego, cywilnego i postępowania 4) wykonywać inwentaryzację obiektów budowlaadministracyjnego; nych; 28) organizować stanowisko pracy zgodnie z wyma- 5) odczytywać projekty nieskomplikowanych obiekganiami ergonomii; tów budowlanych; 29) kierować zespołem pracowników; 6) odczytywać projekty elementów konstrukcji bu- 30) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw dowlanych; i obowiązków pracownika i pracodawcy; 7) o dczytywać projekty zagospodarowania terenu 31) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym budowy; w wypadkach przy pracy; 8) o rganizować montaż, użytkowanie i demontaż 32) korzystać z różnych źródeł informacji oraz z dorusztowań; radztwa specjalistycznego; 9) wykonywać podstawowe badania laboratoryjne 33) prowadzić działalność gospodarczą. kruszyw, zapraw i betonów; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przy- 10) dobierać materiały, narzędzia, urządzenia i sprzęt gotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przedo wykonania określonych robót budowlanych; biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy 11) użytkować i konserwować narzędzia, urządzenia przedsiębiorczości”. i sprzęt zgodnie z zasadami eksploatacji; 12) rozpoznawać grunty budowlane oraz określać ich 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik przydatność do celów budowlanych; budownictwa powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 13) wykonywać przedmiary i obmiary robót budowlanych; 1) o rganizowania, prowadzenia i koordynowania robót ziemnych, budowlanych i instalacyjnych; 14) dobierać metody realizacji robót ziemnych i budowlanych; 2) o pracowywania elementów dokumentacji budowlanej; 15) planować i organizować wykonywanie robót ziemnych i budowlanych; 3) o rganizowania, prowadzenia i koordynowania robót remontowych i rozbiórkowych; 16) koordynować wykonanie robót budowlanych i instalacyjnych; 4) sporządzania kosztorysów oraz przygotowywania dokumentacji przetargowej; 17) d okumentować przebieg robót ziemnych i budowlanych; 5) organizowania i prowadzenia robót związanych z utrzymaniem obiektów budowlanych; 18) planować i organizować roboty remontowe i rozbiórkowe; 6) organizowania produkcji i dystrybucji materiałów i wyrobów budowlanych. 19) oceniać jakość wykonywanych robót budowlanych; 3. Zawód technik budownictwa jest zawodem szeroko- 20) planować i organizować roboty związane z utrzy- profilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec maniem wymaganego stanu technicznego obiek- okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności spetów budowlanych; cjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka 21) organizować produkcję oraz dystrybucję matespecjalizacji może dotyczyć: riałów i wyrobów budowlanych; 1) budownictwa regionalnego; 22) wykonywać kalkulację robót, sporządzać kosztorysy i oferty przetargowe; 2) administrowania zasobami budowlanymi; Nr 141 — 8556 — Poz. 826 3) r emontów, przebudowy i rozbudowy obiektów 19) p rzestrzegać warunków technicznych, jakim pobudowlanych; winny odpowiadać budynki i ich usytuowanie; 4) kosztorysowania i normowania. 20) u stalać wielkość obciążeń stałych i zmiennych działających na elementy konstrukcyjne obiektów II. BLOKI PROGRAMOWE budowlanych; 21) rozwiązywać belki statycznie wyznaczalne; Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opisu zawodu zawierają następujące bloki programowe: 22) obliczać wartości sił w prętach kratownic statycznie wyznaczalnych; 1) podstawy budownictwa; 23) obliczać wielkości charakteryzujące przekrój ele- 2) dokumentacja budowlana; mentu budowlanego; 3) proces budowlany; 24) obliczać naprężenia, odkształcenia i nośność ele- 4) podstawy działalności zawodowej. mentów konstrukcyjnych drewnianych, murowych, żelbetowych i stalowych. BLOK: PODSTAWY BUDOWNICTWA 2. Treści kształcenia (działy programowe) 1. Cele kształcenia Treści kształcenia są ujęte w następujących działach Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien programowych: umieć: 1) obiekty budowlane oraz ich systemy technolo- 1) rozpoznawać obiekty budowlane oraz ich systemy giczno-konstrukcyjne; technologiczno-konstrukcyjne; 2) elementy budynków i ich funkcje; 2) rozróżniać elementy budynków i określać ich 3) konstrukcje i technologie wykonywania obiektów funkcje; budowlanych; 3) rozpoznawać konstrukcje i technologie wykony- 4) rodzaje i elementy instalacji budowlanych; wania obiektów budowlanych; 5) materiały i wyroby budowlane; 4) rozróżniać rodzaje i elementy instalacji budowlanych; 6) magazynowanie, składowanie i transport materiałów i wyrobów budowlanych; 5) wykonywać badania laboratoryjne kruszyw, zapraw i betonów oraz interpretować wyniki badań; 7) rusztowania; 6) określać właściwości i zastosowanie materiałów 8) prace pomiarowe w budownictwie; i wyrobów budowlanych; 9) grunty budowlane; 7) o kreślać zasady magazynowania, składowania 10) n arzędzia, sprzęt i maszyny budowlane; i transportu materiałów i wyrobów budowlanych; 11) p osadowienie budowli; 8) określać zasady montażu, użytkowania i demontażu rusztowań; 12) roboty ziemne, fundamentowe, murarskie, ciesielskie, betoniarskie, zbrojarskie, dekarskie, in- 9) s tosować zasady wykonywania prac pomiarostalacyjne, izolacyjne oraz wykończeniowe; wych w terenie; 13) konstrukcje murowe, żelbetowe, stalowe i drew- 10) klasyfikować grunty budowlane oraz określać ich niane; właściwości; 14) technologie wykończeniowe; 11) wyjaśniać działanie narzędzi, urządzeń i sprzętu stosowanego w robotach budowlanych; 15) instalacje budowlane; 12) określać zasady wykonywania robót ziemnych, 16) roboty remontowe i rozbiórkowe; fundamentowych, murarskich, ciesielskich, be- 17) n ormy, instrukcje, katalogi wyrobów budowlatoniarskich, zbrojarskich, dekarskich, instalacyjnych; nych, izolacyjnych oraz wykończeniowych; 18) warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać 13) ustalać wymiary podstawy fundamentu oraz głęobiekty budowlane; bokość jego posadowienia; 19) podstawy mechaniki budowli; 14) określać zasady wykonywania konstrukcji murowych, żelbetowych, stalowych i drewnianych; 20) podstawy projektowania konstrukcji drewnianych, murowych, żelbetowych i stalowych. 15) określać technologie wykończeniowe; 16) rozróżniać rodzaje instalacji budowlanych; BLOK: DOKUMENTACJA BUDOWLANA 17) o kreślać zasady wykonywania robót remonto- 1. Cele kształcenia wych i rozbiórkowych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 18) p osługiwać się normami, instrukcjami obsługi umieć: maszyn i urządzeń oraz katalogami wyrobów budowlanych; 1) r ozróżniać style architektoniczne; Nr 141 — 8557 — Poz. 826 2) rozpoznawać obiekty architektury historycznej; 13) k osztorysy budowlane; 3) rozróżniać obiekty budownictwa mieszkaniowe- 14) przedmiary i obmiary oraz dokumentacja inwengo, użyteczności publicznej, przemysłowe oraz taryzacyjna; inwentarskie; 15) programy komputerowe do projektowania obiek- 4) wykonywać szkice i rysunki odręczne; tów budowlanych, opracowywania dokumentacji oraz sporządzania kosztorysów. 5) wykonywać rzuty prostokątne i aksonometryczne, rozwinięcia i przekroje brył geometrycznych; BLOK: PROCES BUDOWLANY 6) sporządzać, wymiarować i opisywać rysunki tech- 1. Cele kształcenia niczne; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 7) rozróżniać rodzaje i elementy dokumentacji proumieć: jektowej; 1) określać zasady sporządzania planów Bezpieczeń- 8) sporządzać rysunki architektoniczno-budowlane stwa i Ochrony Zdrowia (BIOZ); elewacji i detali obiektów budowlanych; 2) sporządzać plany zagospodarowania terenu bu- 9) sporządzać rysunki prostych konstrukcji murodowy; wych, drewnianych, żelbetowych i stalowych; 3) organizować zagospodarowanie terenu budowy; 10) posługiwać się dokumentacją projektową, dokumentacją techniczną sieci oraz instalacji sanitar- 4) organizować, użytkować i likwidować stanowisko nych i elektrycznych; pracy zgodnie z wymaganiami procesu technologicznego, przepisami bezpieczeństwa i higieny 11) odczytywać projekty nieskomplikowanych obiekpracy, ochrony przeciwpożarowej, ochrony śrotów budowlanych; dowiska oraz ergonomii; 12) o dczytywać projekty konstrukcji budowlanych 5) organizować pracę zespołów roboczych zgodnie o nieskomplikowanym schemacie statycznym; z wymaganiami procesu technologicznego; 13) sporządzać kosztorysy robót budowlanych; 6) posługiwać się dokumentacją budowlaną w fazie 14) wykonywać przedmiary i obmiary oraz sporządzać przygotowania i realizacji inwestycji; dokumentację inwentaryzacyjną obiektów bu- 7) posługiwać się sprzętem i przyrządami miernidowlanych; czymi podczas wykonywania pomiarów związa- 15) stosować programy komputerowe do sporządza- nych z przygotowaniem i realizacją budowy; nia rysunków architektoniczno-budowlanych 8) dobierać materiały, maszyny, narzędzia, urządzei konstrukcyjnych oraz kosztorysów budowlanych. nia i sprzęt do wykonywania robót budowlanych w określonej technologii; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 9) użytkować i konserwować narzędzia, urządzenia Treści kształcenia są ujęte w następujących działach i sprzęt zgodnie z zasadami eksploatacji; programowych: 10) organizować magazynowanie, składowanie 1) style architektoniczne; i transport materiałów i wyrobów budowlanych; 2) obiekty architektury historycznej; 11) organizować wykonywanie robót ziemnych, fun- 3) budownictwo mieszkaniowe; damentowych, betoniarskich, zbrojarskich, murarskich, ciesielskich, dekarskich i wykończenio- 4) b udownictwo użyteczności publicznej, przemy- wych; słowe i inwentarskie; 12) organizować wykonywanie napraw, remontów, 5) rysunek odręczny; przebudowy, rozbudowy oraz rozbiórki obiektów budowlanych; 6) r zutowanie, aksonometria, rozwinięcia i przekroje brył geometrycznych; 13) o rganizować montaż, użytkowanie i demontaż rusztowań; 7) zasady wykonywania rysunku technicznego; 14) k oordynować wykonywanie określonych robót 8) dokumentacja projektowa; budowlano-montażowych oraz instalacyjnych; 9) podstawy projektowania architektoniczno- 15) wykonywać obmiary robót budowlanych; -budowlanego; 16) prowadzić dokumentację realizacji budowy; 10) odczytywanie projektów budynków mieszkalnych oraz użyteczności publicznej; 17) organizować wykonanie robót zabezpieczających obiekty budowlane; 11) o dczytywanie projektów obiektów przemysłowych oraz inwentarskich; 18) sporządzać kosztorysy na wykonanie robót oraz kosztorysy powykonawcze; 12) o dczytywanie projektów nieskomplikowanych obiektów budowlanych; 19) kontrolować przebieg realizacji robót; Nr 141 — 8558 — Poz. 826 20) oceniać jakość wykonanych robót budowlanych; 23) planowanie robót związanych z utrzymaniem obiektów budowlanych; 21) organizować likwidację zagospodarowania terenu budowy; 24) d okumentacja eksploatacji obiektów budowlanych; 22) rozróżniać podstawowe formy własności obiektów budowlanych i rodzaje zarządzania nierucho- 25) środki ochrony przeciwporażeniowej i przeciwmościami; pożarowej na terenie budowy i w budynkach; 23) planować roboty związane z utrzymaniem obiek- 26) bezpieczeństwo i higiena pracy na budowie; tów budowlanych; 27) ochrona środowiska podczas wykonywania robót 24) prowadzić dokumentację eksploatacji obiektu budowlanych. budowlanego; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 25) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpoża- 1. Cele kształcenia rowej, ochrony przeciwporażeniowej oraz ochrony środowiska podczas realizacji robót budowla- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien nych. umieć: 2. Treści kształcenia (działy programowe) 1) w yjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 2) r ozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 1) plan Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia (BIOZ); 3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsię- 2) zagospodarowanie terenu budowy; biorstwa; 3) organizacja stanowiska pracy; 4) opracowywać plan marketingowy; 4) organizacja pracy zespołów roboczych; 5) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 5) dokumentacja budowlana; 6) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 6) sprzęt i przyrządy miernicze; 7) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmo- 7) pomiary na terenie budowy i w budynkach; wania i prowadzenia działalności gospodarczej; 8) technologie wykonywania robót budowlanych; 8) s tosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 9) zasady eksploatacji narzędzi, urządzeń i sprzętu stosowanych w robotach budowlanych; 9) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpoża- 10) magazynowanie, składowanie i transport materowej oraz ochrony środowiska; riałów i wyrobów budowlanych; 10) s tosować przepisy prawa dotyczące działalności 11) o rganizacja i wykonawstwo robót budowlanych: zawodowej; ziemnych, fundamentowych, betoniarskich, zbrojarskich, murarskich, ciesielskich, dekarskich i wy- 11) s tosować przepisy prawa budowlanego, podatkończeniowych; kowego, bankowego, cywilnego oraz postępowania administracyjnego; 12) organizacja i wykonawstwo napraw, remontów, przebudowy, rozbudowy oraz rozbiórki obiektów 12) współpracować z organami nadzoru budowlanebudowlanych; go; 13) montaż, użytkowanie i demontaż rusztowań; 13) rozróżniać i charakteryzować prawa i obowiązki uczestników procesu budowlanego oraz samo- 14) roboty budowlano-montażowe oraz instalacyjne; dzielne funkcje techniczne w budownictwie; 15) obmiary robót budowlanych; 14) przygotowywać oferty przetargowe; 16) dokumentacja realizacji budowy; 15) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 17) roboty zabezpieczające obiekty budowlane; 16) stosować środki ochrony indywidualnej; 18) kosztorysowanie; 17) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 19) przebieg realizacji robót; w wypadkach przy pracy; 20) odbiór jakościowy robót budowlanych; 18) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność pracy; 21) podstawy zarządzania budynkami; 19) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 22) warunki techniczne utrzymania obiektów budowlanych; 20) prowadzić negocjacje; Nr 141 — 8559 — Poz. 826 21) r ozwiązywać problemy dotyczące działalności III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE zawodowej;

ministracyjnego; * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w for- 14) nadzór budowlany; mie stacjonarnej i zaocznej). 15) prawa i obowiązki uczestników procesu budow- ** Pozostałe 20% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie lanego; kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. 16) samodzielne funkcje techniczne w budownictwie; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁ- 17) oferty przetargowe; CENIA W ZAWODZIE 18) elementy ergonomii; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszcze- 19) środki ochrony indywidualnej; nia dydaktyczne: 20) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodo- 1) p racownia budownictwa; wanym w wypadkach przy pracy; 2) p racownia dokumentacji technicznej; 21) elementy fizjologii i higieny pracy; 3) p racownia konstrukcji budowlanych; 4) p racownia projektowania komputerowego i kosz- 22) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; torysowania. 23) zasady i metody komunikowania się; Pracownia budownictwa powinna być wypo- 24) elementy socjologii i psychologii pracy; sażona w: 25) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie 1) zestawy do badań laboratoryjnych kruszywa, zapraw użytkowe w języku obcym; i betonu; 2) filmy dydaktyczne dotyczące pobierania prób oraz 26) formy doskonalenia zawodowego; wykonywania badań gruntów, materiałów i wyro- 27) etyka. bów budowlanych; Nr 141 — 8560 — Poz. 826 3) próbki materiałów i wyrobów budowlanych; Pracownia konstrukcji budowlanych powinna być wyposażona w: 4) katalogi materiałów i wyrobów budowlanych; 5) modele obiektów budowlanych oraz elementów 1) modele różnych konstrukcji, ich elementów i połąbudowli; czeń; 6) modele i schematy instalacji budowlanych; 2) normy, katalogi i tablice dotyczące mechaniki bu- 7) filmy, foliogramy i plansze ilustrujące realizację dowli oraz projektowania konstrukcji murowych, procesu budowlanego; żelbetowych, stalowych i drewnianych; 8) filmy, foliogramy i plansze ilustrujące różne tech- 3) plansze, filmy i foliogramy ilustrujące zasady roznologie wykonywania robót budowlanych i instawiązań konstrukcyjnych; lacyjnych; 9) filmy, foliogramy, płyty CD oraz katalogi przedsta- 4) dokumentacje projektowe konstrukcji murowych, wiające urządzenia i sprzęt budowlany; żelbetowych, stalowych i drewnianych. 10) w zory podstawowych dokumentów dotyczących Pracownia projektowania komputerowego procesu budowlanego; i kosztorysowania powinna być wyposażona w: 11) przepisy prawne, normy budowlane, instrukcje, wytyczne techniczne, atesty i certyfikaty; 1) s tanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla 12) filmy i instrukcje dotyczące bezpieczeństwa i higie- jednego ucznia); ny pracy, ochrony przeciwpożarowej, ochrony śro- 2) p rogramy komputerowe do projektowania archidowiska oraz zagrożeń występujących na terenie tektoniczno-budowlanego, obliczeń konstrukcyjnych budowy i na stanowiskach pracy. oraz do kosztorysowania; Pracownia dokumentacji technicznej powinna 3) katalogi, przepisy prawne, normy do projektowania być wyposażona w: architektoniczno-budowlanego; 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jed- 4) cenniki i katalogi do kosztorysowania: cenniki manego ucznia); teriałów budowlanych; zbiór Jednostkowych Wskaź- 2) modele form i detali architektonicznych; ników Cenowych; Katalogi Nakładów Rzeczowych 3) filmy, foliogramy, plansze, slajdy i fotografie doty- i Scalonych Nakładów Rzeczowych (w zakresie robót czące historii architektury; budowlanych i remontowych); 4) modele rzutni geometrycznych; 5) drukarkę, ploter; 5) bryły i figury płaskie; 6) skaner; 6) przepisy prawne, katalogi, normy budowlane dotyczące zasad wykonywania, wymiarowania rysunków 7) dokumentacje projektowe, konstrukcyjne, kosztobudowlanych, stosowania oznaczeń graficznych rysowe, przetargowe; oraz warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane; 8) dokumentację projektową opracowywaną z zastosowaniem techniki komputerowej. 7) plansze, filmy i foliogramy dotyczące zasad projektowania architektonicznego; Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaple- 8) d okumentację projektową obiektów architektury cza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy mieszkaniowej, użyteczności publicznej, przemysło- zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiedwej oraz małej architektury. nią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. Załącznik nr 6 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK BUDOWNICTWA WODNEGO SYMBOL CYFROWY 311⁴⁹ I. OPIS ZAWODU 4) wykonywać pomiary inwentaryzacyjne rzek i budowli wodnych; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien 5) dobierać technologie i określać terminy realizacji umieć: robót hydrotechnicznych; 1) posługiwać się dokumentacją techniczną, norma- 6) dobierać materiały, maszyny, narzędzia i sprzęt mi, mapami oraz instrukcjami eksploatacji budo wykonywania robót hydrotechnicznych; dowli wodnych oraz maszyn i urządzeń; 7) przewidywać zagrożenia wywołane działalnością 2) w ykonywać rysunki techniczne, schematy oraz wód oraz innych czynników podczas wykonywaszkice robocze; nia robót hydrotechnicznych; 3) w ykonywać podstawowe pomiary geodezyjne 8) koordynować wykonywanie robót regulacyjnych dla potrzeb budownictwa wodnego; na rzekach i potokach górskich; Nr 141 — 8561 — Poz. 826 9) organizować wykonywanie robót ziemnych i od- 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik wodnieniowych; budownictwa wodnego powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 10) w ykonywać systemy przeciwpowodziowe oraz prowadzić ich konserwacje i naprawy; 1) prowadzenia robót związanych z regulacją, zagospodarowaniem i utrzymaniem wymaganego 11) prowadzić doraźną ochronę przed powodzią oraz stanu rzek oraz potoków górskich; usuwać szkody powodziowe; 2) prowadzenia robót ziemnych i odwodnieniowych; 12) kierować pracą zespołów wykonujących roboty betoniarskie, zbrojarskie, murarskie, ślusarskie 3) wykonywania budowy systemów przeciwpowooraz ciesielskie; dziowych oraz usuwania szkód powodziowych; 13) organizować prace związane z budową budowli 4) organizowania i koordynowania robót związanych wodnych; z budową, remontem, przebudową i rozbudową obiektów budownictwa wodnego; 14) nadzorować montaż wyposażenia budowli wodnych oraz aparatury kontrolno-pomiarowej; 5) nadzorowania stanu technicznego, konserwacji i naprawy obiektów budownictwa wodnego; 15) s tosować zabezpieczenia przed działaniem filtracji wody; 6) organizowania robót związanych z rekultywacją oraz poprawą jakości środowiska wodnego. 16) wykonywać przedmiary i obmiary robót; 17) oceniać zgodność wybudowanych urządzeń 3. Zawód technik budownictwa wodnego jest zawodem i obiektów budownictwa wodnego z dokumen- szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację tacją techniczną; pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby 18) nadzorować pracę budowli wodnych oraz doko- regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. nywać ich konserwacji i naprawy; Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 19) wykonywać kalkulację robót, sporządzać koszto- 1) ochrony przeciwpowodziowej; rysy i oferty przetargowe; 2) wodociągów i kanalizacji; 20) określać wpływ obiektów budownictwa wodnego na środowisko przyrodnicze; 3) melioracji wodnych. 21) podejmować działania interwencyjne w sytuacji II. BLOKI PROGRAMOWE wystąpienia powodzi, sztormu oraz innych zagrożeń; Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opisu zawodu zawierają następujące bloki programowe: 22) p osługiwać się aktami prawnymi dotyczącymi gospodarki wodnej i ochrony środowiska wod- 1) h ydrologia i hydraulika; nego; 2) i nżynieria wodna; 23) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych; 3) t echnologia budownictwa wodnego; 4) p odstawy działalności zawodowej. 24) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; BLOK: HYDROLOGIA I HYDRAULIKA 25) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpoża- 1. Cele kształcenia rowej oraz ochrony środowiska; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 26) organizować stanowisko pracy zgodnie z wyma- umieć: ganiami ergonomii; 1) p osługiwać się pojęciami z zakresu ekologii oraz 27) kierować zespołem pracowników; środowiska przyrodniczego; 28) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw 2) charakteryzować elementy środowiska oraz okreśi obowiązków pracownika i pracodawcy; lać zależności zachodzące między nimi; 29) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 3) charakteryzować związki ekologiczne środowisk w wypadkach przy pracy; wodnych; 4) charakteryzować zespoły roślinne i zwierzęce 30) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradzwystępujące w środowiskach wodnych; twa specjalistycznego; 5) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania ekosys- 31) prowadzić działalność gospodarczą. temów wodnych; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przy- 6) charakteryzować abiotyczne i biotyczne czynniki gotowanie do wejścia na rynek pracy powinno prześrodowiska wodnego; biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy 7) określać przyczyny zagrożenia środowiska przyprzedsiębiorczości”. rodniczego oraz możliwości jego ochrony; Nr 141 — 8562 — Poz. 826 8) r ozróżniać źródła zanieczyszczeń wód powierz- 3) związki ekologiczne środowisk wodnych; chniowych i podziemnych oraz określać rodzaje 4) ekosystemy wodne, zespoły roślinne i zwierzęce tych zanieczyszczeń; środowisk wodnych; 9) d obierać metody ograniczenia dopływu zanie- 5) biotyczne i abiotyczne czynniki środowiska wodczyszczeń do wód powierzchniowych i podziemnego; nych; 6) zagrożenia środowiska przyrodniczego, możliwoś- 10) c harakteryzować rodzaje zanieczyszczeń atmoci jego ochrony; sfery i gleby; 7) ź ródła wód powierzchniowych i podziemnych, 11) charakteryzować system ochrony przyrody w Polich zanieczyszczenia, metody ochrony; sce i wynikające z niego ograniczenia dla planowania inwestycji; 8) zanieczyszczenia atmosfery i gleby; 12) prowadzić racjonalną gospodarkę zasobami przy- 9) działalność inwestycyjna a ochrona środowiska rody; w Polsce; 13) s tosować przepisy prawa dotyczące ochrony przy- 10) g ospodarka zasobami przyrody; rody oraz ochrony i kształtowania środowiska; 11) p rawne aspekty ochrony środowiska; 14) określać kompetencje i organizację służb ochrony przyrody i środowiska; 12) o bowiązki instytucji i osób w zakresie ochrony środowiska; 15) podejmować działania w przypadku nadzwyczajnego zagrożenia dla środowiska przyrodniczego; 13) procedury postępowania w przypadku wystąpienia powodzi, sztormu lub innych zagrożeń; 16) w yjaśniać mechanizm obiegu wody w hydrosferze; 14) obieg wody w hydrosferze; 17) c harakteryzować zasoby wodne w Polsce i na 15) zasoby wodne w Polsce i na świecie; świecie; 16) rodzaje opadów atmosferycznych, ich wielkość 18) c harakteryzować rodzaje opadów atmosferycz- i rozmieszczenie; nych, ich wielkość i rozmieszczenie; 17) pomiary opadów atmosferycznych oraz opraco- 19) wykonywać pomiary opadów atmosferycznych; wywanie ich wyników; 20) obliczać średnią wysokość opadów różnymi me- 18) bilanse wodne; todami; 19) pomiary poziomu wód gruntowych; 21) sporządzać bilanse wodne; 20) zjawiska hydrologiczne, pomiary hydrometrycz- 22) w ykonywać pomiary poziomów wód gruntowych; ne; 23) prowadzić obserwacje zjawisk hydrologicznych 21) pomiar i opracowanie dziennych stanów wody; oraz wykonywać pomiary hydrometryczne; 22) charakterystyczne stany i przepływy cieków wod- 24) opracowywać wyniki pomiarów dziennych sta- nych; nów wody; 23) s tatystyka hydrologiczna, prawdopodobieństwo 25) obliczać przepływy charakterystyczne cieków i prognozowanie w hydrologii; wodnych; 24) parcie i ciśnienie hydrostatyczne; 26) określać zasady prowadzenia statystyki hydrologicznej, prawdopodobieństwa i prognozowania 25) ruch wody i przepływ cieczy w korytach otwartych w hydrologii; i przewodach pod ciśnieniem; 27) obliczać parcie hydrostatyczne cieczy na po- 26) wypływ cieczy przez otwory i przelewy; wierzchnie płaskie i krzywe; 27) ruch wód podziemnych. 28) o bliczać przepływ wody w korytach otwartych i przewodach pod ciśnieniem; BLOK: INŻYNIERIA WODNA 29) charakteryzować wypływ cieczy przez otwory 1. Cele kształcenia i przelewy; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 30) charakteryzować ruch wód podziemnych. umieć: 2. Treści kształcenia (działy programowe) 1) w ykonywać rysunki techniczne; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 2) wykonywać rysunki odręczne i szkice inwentaryprogramowych: zacyjne; 1) pojęcia z zakresu ekologii; 3) czytać schematy maszyn i urządzeń; 2) z asady funkcjonowania środowiska przyrodni- 4) użytkować i konserwować maszyny i urządzenia czego; stosowane w robotach hydrotechnicznych; Nr 141 — 8563 — Poz. 826 5) o dczytywać informacje z map oraz opracowań 2. Treści kształcenia (działy programowe) geodezyjnych; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 6) wykonywać podstawowe pomiary geodezyjne; programowych: 7) stosować sprzęt, przyrządy i instrumenty geode- 1) podstawy rysunku technicznego; zyjne; 2) schematy maszyn i urządzeń, rysunki odręczne, 8) o pracowywać graficznie zagospodarowanie te- szkice inwentaryzacyjne; renu; 3) maszyny i urządzenia stosowane w robotach hy- 9) prowadzić inwentaryzację koryt rzecznych; drotechnicznych; 10) określać cele i zasady regulacji rzek oraz potoków 4) mapy, opracowania geodezyjne; górskich; 5) zasady wykonywania pomiarów geodezyjnych; 11) o dczytywać projekty przekrojów poprzecznych oraz trasy regulacyjne koryt rzecznych; 6) sprzęt, przyrządy i instrumenty geodezyjne; 12) o dczytywać projekty budowli regulacyjnych na 7) plany zagospodarowania terenu; rzekach; 8) inwentaryzacja koryt rzecznych; 13) charakteryzować sposoby zaopatrzenia w wodę oraz systemy odprowadzania i oczyszczania ście- 9) zasady regulacji rzek i potoków górskich; ków; 10) przekroje poprzeczne, trasy regulacyjne koryt 14) charakteryzować systemy melioracji wodnych; rzecznych; 15) p osługiwać się terminologią z zakresu statyki 11) budowle regulacyjne; budowli; 12) systemy wodociągowe i kanalizacyjne; 16) stosować pojęcia dotyczące wytrzymałości materiałów; 13) systemy melioracji wodnych; 17) rozróżniać siły działające na nośne elementy bu- 14) podstawy statyki budowli; dowli; 15) konstrukcje budowli wodnych; 18) o kreślać wymagania dotyczące konstrukcji elementów nośnych budowli wodnych; 16) p odstawy projektowania konstrukcji budowlanych; 19) odczytywać projekty prostych konstrukcji budowlanych; 17) rodzaje oraz właściwości gruntów i skał; 20) rozróżniać rodzaje gruntów i skał oraz określać 18) naprężenia w podłożu gruntowym, stateczność ich właściwości; skarp, nasypów i zboczy naturalnych; 21) wyznaczać naprężenia w gruntach oraz określać 19) parcie wody i gruntu, ściany oporowe; warunki stateczności masywów ziemnych; 22) określać obciążenia z uwzględnieniem parcia 20) budowle wodne — rodzaje, funkcje; wody i gruntu oraz konstrukcje ścian oporowych; 21) działanie i zasady eksploatacji budowli piętrzą- 23) rozróżniać budowle wodne oraz określać ich funk- cych; cje; 22) podstawy projektowania jazów; 24) wyjaśniać działanie i zasady eksploatacji budow- 23) obliczenia hydrauliczne jazów; li piętrzących; 25) o kreślać wymagania techniczne i hydrauliczne 24) programy komputerowe wspomagające projekdotyczące projektowania jazów; towanie; 26) charakteryzować warunki hydrauliczne przejścia 25) zabezpieczenia przed filtracją; wód i lodów przez budowle piętrzące; 26) zapory, elektrownie wodne. 27) obliczać przepustowość jazów przy różnych konstrukcjach progów i warunkach przejścia wód; BLOK: TECHNOLOGIA BUDOWNICTWA WODNEGO 28) korzystać z programów komputerowych w zakre- 1. Cele kształcenia sie wspomagania projektowania; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 29) oceniać zagrożenia filtracją pod budowlami pięumieć: trzącymi; 1) organizować, użytkować i likwidować stanowisko 30) określać sposoby zabezpieczania budowli woddo robót hydrotechnicznych zgodnie z wymaganych przed działaniem filtracji wody; niami technologicznymi, przepisami bezpieczeń- 31) wyjaśniać zasady wytwarzania i możliwości wy- stwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej korzystywania energii wody. oraz ochrony środowiska; Nr 141 — 8564 — Poz. 826 2) posługiwać się dokumentacją budowlaną, geo- 27) s tosować zasady ochrony budowli przed zniszdezyjną i hydrologiczną; czeniem; 3) wykonywać pomiary geodezyjne rzek; 28) sporządzać dokumenty związane z prowadzeniem budowy; 4) prowadzić inwentaryzacje koryt rzecznych; 29) oceniać jakość wykonanych robót; 5) o kreślać właściwości materiałów stosowanych w budownictwie wodnym; 30) wykonywać przedmiary i obmiary robót. 6) określać sposoby magazynowania, składowania 2. Treści kształcenia (działy programowe) i transportu materiałów stosowanych w robotach hydrotechnicznych; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 7) użytkować narzędzia, urządzenia i sprzęt budow- 1) o rganizacja stanowiska do robót hydrotechniczlany zgodnie z zasadami eksploatacji; nych; 8) dobierać technologie wykonywania robót ziem- 2) d okumentacja budowlana, geodezyjna, hydrolonych i pogłębiarskich; giczna; 9) o rganizować wykonanie przekopów oraz oczysz- 3) pomiary geodezyjne rzek; czanie koryt rzecznych; 4) inwentaryzacja koryt rzecznych; 10) wykonywać roboty ziemne oraz związane z regulacją rzek i potoków górskich oraz z budową wa- 5) materiały i elementy budowlane stosowane w bułów przeciwpowodziowych; downictwie wodnym; 11) oceniać stopień zagrożenia wałów przeciw- 6) magazynowanie, składowanie i transport matepowodziowych w okresie wezbrań; riałów stosowanych w budownictwie wodno- -inżynieryjnym; 12) podejmować działania w celu ochrony zagrożo- 7) narzędzia, urządzenia i sprzęt stosowane w robonych wałów przeciwpowodziowych oraz likwidotach hydrotechnicznych; wać skutki powodzi; 8) eksploatacja urządzeń i sprzętu budowlanego; 13) p rowadzić roboty konserwacyjne i remontowe budowli regulacyjnych oraz wałów przeciw- 9) roboty ziemne i pogłębiarskie, przekopy, oczyszpowodziowych; czanie koryt rzecznych; 14) określać zasady wykonywania robót wodno- 10) o rganizacja robót ziemnych; inżynieryjnych; 11) o rganizacja i mechanizacja robót regulacyjnych 15) rozróżniać rodzaje betonów i określać ich właś- na rzekach i potokach górskich; ciwości; 12) z abudowa potoków górskich; 16) dobierać technologie przygotowywania betonów 13) b udowle regulacyjne na rzekach; hydrotechnicznych i betonów specjalnych; 14) o chrona przed powodzią; 17) charakteryzować właściwości stali budowlanych; 15) konserwacja i remont budowli regulacyjnych oraz 18) dobierać techniki łączenia prętów zbrojeniowych; wałów przeciwpowodziowych; 19) organizować wykonanie robót betoniarskich 16) zasady wykonywania robót wodno-inżynieryji zbrojarskich; nych; 20) wykonywać pomocnicze roboty ślusarskie, spa- 17) technologia produkcji betonów zwykłych i hydrowalnicze, elektrotechniczne, stolarskie oraz mu- technicznych; rarskie; 18) mieszanki betonowe — składniki, przygotowanie, 21) d obierać technologie wykonywania wykopów transport; fundamentowych oraz zabezpieczenia ścian wy- 19) właściwości stali budowlanych; kopów; 20) techniki łączenia prętów zbrojeniowych; 22) prowadzić odwodnienia wykopów; 21) roboty betoniarskie i zbrojarskie; 23) dobierać technologie wzmacniania gruntów; 22) roboty ślusarskie, spawalnicze, elektrotechniczne, 24) określać zasady konstrukcji stóp i ław fundamen- stolarskie oraz murarskie; towych; 23) fundamenty — płytkie, na palach, na studniach; 25) stosować metody zwiększenia nośności istnieją- 24) odwodnienia wykopów; cych fundamentów; 25) ścianki szczelne; 26) dobierać metody naprawy i wymiany uszkodzonych fundamentów; 26) odkształcenia i nośność podłoża gruntowego; Nr 141 — 8565 — Poz. 826 27) wzmacnianie gruntów; 20) p rowadzić negocjacje; 28) zwiększenie nośności fundamentów istniejących; 21) r ozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 29) naprawa i wymiana uszkodzonych fundamentów; 22) podejmować decyzje; 30) ochrona budowli przed zniszczeniem; 23) korzystać z obcojęzycznych źródeł informacji, 31) dokumentacja realizacji budowy; dokumentacji technicznej, norm, katalogów oraz oprogramowania użytkowego; 32) odbiór jakościowy robót; 24) organizować doskonalenie zawodowe pracowni- 33) przedmiary i obmiary robót. ków; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 25) przestrzegać zasad etyki. 1. Cele kształcenia 2. Treści kształcenia (działy programowe) Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien Treści kształcenia są ujęte w następujących działach umieć: programowych: 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospo- 1) g ospodarka rynkowa; darki rynkowej; 2) f ormy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 2) r ozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 3) a naliza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; 3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsię- 4) s truktura budżetu przedsiębiorstwa; biorstwa; 5) p lan rozwoju przedsiębiorstwa; 4) opracowywać plan marketingowy; 6) s trategie marketingowe; 5) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 7) m etody poszukiwania pracy; 6) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 8) d okumenty dotyczące zatrudnienia; 7) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmo- 9) podejmowanie i prowadzenie działalności gospowania i prowadzenia działalności gospodarczej; darczej; 8) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw 10) p rawo pracy i prawo działalności gospodarczej; i obowiązków pracownika i pracodawcy; 11) b ezpieczeństwo i higiena pracy; 9) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpoża- 12) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; rowej oraz ochrony środowiska; 13) gospodarka zasobami wody; 10) stosować przepisy prawa dotyczące działalności 14) akty prawne dotyczące budownictwa wodnego zawodowej; i ochrony środowiska; 11) stosować zasady racjonalnej gospodarki zasoba- 15) obowiązki i zadania organów administracji rząmi wody; dowej i samorządowej w zakresie gospodarki 12) stosować przepisy prawa dotyczące gospodarki wodnej; wodnej w zakresie: ochrony wód przed zanie- 16) kosztorysy budowlane, oferty przetargowe; czyszczeniem, ochrony przed powodzią i skutkami innych klęsk żywiołowych oraz awarii tech- 17) elementy ergonomii; nicznych; 18) środki ochrony indywidualnej; 13) o kreślać obowiązki i zadania organów administracji rządowej i samorządowej w zakresie 19) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodogospodarki wodnej; wanym w wypadkach przy pracy; 14) sporządzać kosztorysy oraz oferty przetargowe; 20) elementy fizjologii i higieny pracy; 15) organizować stanowisko pracy zgodnie z wyma- 21) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; ganiami ergonomii; 22) zasady i metody komunikowania się; 16) stosować środki ochrony indywidualnej; 23) elementy socjologii i psychologii pracy; 17) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 24) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie użytkowe w języku obcym; 18) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność pracy; 25) formy doskonalenia zawodowego; 19) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 26) etyka. Nr 141 — 8566 — Poz. 826 III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Pracownia rysunku technicznego i miernictwa powinna być wyposażona w:

1) katalogi materiałów budowlanych; * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w for- 2) próbki materiałów budowlanych; mie stacjonarnej i zaocznej). 3) plansze i modele podstawowych profili walcowa- ** Pozostałe 10% godzin jest przeznaczone do rozdysponowanych, podpór i zamocowań; nia przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. 4) modele oraz plansze kratownic i innych elementów konstrukcyjnych; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁ- 5) dokumentacje projektowe obiektów budownictwa CENIA W ZAWODZIE ogólnego i wodnego; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- 6) próbki kruszyw używanych do produkcji betonu; gramowych są odpowiednie następujące pomieszcze- 7) próbki stali zbrojeniowej używanej w konstrukcjach nia dydaktyczne: żelbetowych; 1) pracownia środowiska przyrodniczego; 8) stanowisko do badania wytrzymałości materiałów 2) pracownia rysunku technicznego i miernictwa; i elementów budowlanych; 3) pracownia budownictwa; 9) normy i certyfikaty stosowane w budownictwie; 4) pracownia hydrotechniki; 10) a lbumy z rysunkami i zdjęciami konstrukcji stalo- 5) pracownia komputerowa; wych; 6) warsztaty szkolne. 11) modele maszyn i urządzeń stosowanych w budownictwie wodnym; Pracownia środowiska przyrodniczego powin- 12) makiety systemów odwadniania, szalunków i ruszna być wyposażona w: towań; 1) tablice poglądowe oraz mapy zawierające dane 13) m odele urządzeń retencyjnych; o stanie środowiska; 14) przewody i armaturę wodociągową i kanalizacyjną; 2) okazy przyrody; 15) w zory kosztorysów i katalogi kosztorysowania. 3) schematy funkcjonowania ekosystemów; 4) mikroskopy biologiczne i preparaty; Pracownia hydrotechniki powinna być wypo- 5) p rzyrządy do oznaczania podstawowych parame- sażona w: trów jakości wody; 1) m apy topograficzne zlewni (1:25 000—1:100 000); 6) atlasy roślin i zwierząt; 2) a tlasy klimatyczne Polski; 7) mapy krajobrazu chronionego; 3) r oczniki meteorologiczne, hydrologiczne i hydro- 8) mapy obrazujące zanieczyszczenie środowiska. geologiczne; Nr 141 — 8567 — Poz. 826 4) planimetry; 4) skaner; 5) przyrządy hydrometryczne: 5) programy specjalistyczne. a) młynek hydrometryczny, Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: b) batymetr, 1) stanowisko ślusarskie; c) łapaczka rumowiska wleczonego; 2) stanowisko stolarsko-ciesielskie; 6) modele hydrauliczne; 3) stanowisko do wytwarzania betonu; 7) przyrządy do pomiaru ciśnienia wody; 4) stanowisko do obróbki ręcznej i mechanicznej metali; 8) wykresy parcia hydrostatycznego; 5) stanowisko do montażu elementów systemów wo- 9) schematy linii ciśnień, rozkładów prędkości w ruchu dociągowych i kanalizacyjnych; laminarnym i burzliwym, rozkładów prędkości wody w korytach rzek i kanałów; 6) instrukcje obsługi maszyn, narzędzi i sprzętu; 10) schematy pracy upustów, lewarów i syfonów. 7) sprzęt przeciwpożarowy; Pracownia komputerowa powinna być wypo- 8) apteczkę pierwszej pomocy. sażona w: Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy 1) s tanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiedjednego ucznia); nią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. 2) pakiet biurowy; W warsztatach szkolnych powinno znajdować się po- 3) ploter; mieszczenie do instruktażu. Załącznik nr 7 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK GEODETA SYMBOL CYFROWY 311¹⁰ I. OPIS ZAWODU 10) sporządzać mapy sytuacyjne i sytuacyjno-wysokościowe na podstawie bezpośrednich pomiarów 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien terenowych oraz danych pozyskanych innymi umieć: metodami; 1) rozróżniać metody i narzędzia do opracowań 11) aktualizować mapę zasadniczą oraz sporządzać geodezyjno-kartograficznych; mapy pochodne; 12) opracowywać geodezyjnie plany realizacyjne 2) dobierać metody pozyskiwania danych o terenie obiektów budowlanych; w zależności od rodzaju wykonywanej pracy; 13) prowadzić geodezyjną obsługę budowy obiektów 3) posługiwać się optycznymi i elektronicznymi inbudowlanych oraz kontrolować ich przestrzenne strumentami, aparaturą pomiarową oraz sprzęusytuowanie; tem geodezyjnym; 14) dokonywać pomiarów przemieszczeń i odkształ- 4) dobierać instrumenty i metody pomiaru do wyceń budynków oraz budowli; maganej dokładności prac geodezyjnych; 15) wykonywać obliczenia geodezyjne; 5) projektować, zakładać i wyrównywać szczegóło- 16) oceniać dokładność wykonanych pomiarów i uzywe i pomiarowe osnowy geodezyjne; skanych wyników obliczeń; 6) wykonywać pomiary sytuacyjne, wysokościowe 17) inwentaryzować stan zagospodarowania terenu; i sytuacyjno-wysokościowe; 18) p ozyskiwać i opracowywać dane do prowadzenia 7) sporządzać opracowania geodezyjne i kartograi aktualizacji katastru nieruchomości; ficzne z wykorzystaniem określonych technik komputerowych; 19) analizować źródłową dokumentację geodezyjną i prawną oraz wykonywać czynności techniczno- 8) przetwarzać dane pomiarowe na dane numerycz- -prawne związane z rozgraniczeniem, podziałem, ne lub graficzne; scaleniem i wywłaszczeniem nieruchomości; 9) wykorzystywać do sporządzania map oraz innych 20) wytyczać i inwentaryzować sieci uzbrojenia tereopracowań geodezyjno-kartograficznych dane nu oraz obsługiwać kataster obiektów uzbrojenia o terenie pozyskiwane różnymi metodami; terenu; Nr 141 — 8568 — Poz. 826 21) sporządzać dokumentację wykonanych prac po- 6) prowadzenia geodezyjnej obsługi budowy obiekmiarowych i obliczeniowych oraz innych opraco- tów budowlanych; wań; 7) wykonywania geodezyjnych pomiarów prze- 22) korzystać z danych państwowego zasobu geode- mieszczeń i odkształceń obiektów budowlanych; zyjnego i kartograficznego oraz posługiwać się dokumentacją geodezyjną, kartograficzną i praw- 8) pozyskiwania i opracowywania danych do aktuną; alizacji katastru nieruchomości oraz katastru obiektów uzbrojenia terenu; 23) obsługiwać systemy geoinformacyjne; 9) w ykonywania rozgraniczeń, podziałów, scaleń 24) prowadzić obsługę administracyjną ludności w zai wywłaszczeń nieruchomości; kresie geodezji, kartografii i gospodarki nieruchomościami; 10) p ozyskiwania i przetwarzania geodanych oraz obsługi systemów geoinformacyjnych; 25) stosować przepisy prawa oraz przepisy techniczne dotyczące geodezji, kartografii i gospodarki 11) prowadzenia obsługi administracyjnej ludności nieruchomościami, a także krajowego systemu w zakresie geodezji, kartografii, katastru nieruinformacji o terenie; chomości oraz gospodarki nieruchomościami; 26) opracowywać oferty na wykonanie prac geode- 12) prowadzenia i aktualizacji danych państwowego zyjnych i sporządzać wycenę zrealizowanych prac; zasobu geodezyjnego i kartograficznego. 27) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych; 3. Zawód technik geodeta jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec 28) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywaokresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności spenych zadań zawodowych; cjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalne- 29) stosować przepisy prawa administracyjnego i pra- go rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka wa cywilnego; specjalizacji może dotyczyć: 30) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 1) geodezji inżynieryjno-przemysłowej; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 2) fotogrametrii i teledetekcji; 31) organizować stanowisko pracy zgodnie z wyma- 3) kartografii; ganiami ergonomii; 4) systemów geoinformacyjnych. 32) kierować zespołem pracowników; 33) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw II. BLOKI PROGRAMOWE i obowiązków pracownika i pracodawcy; 34) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opiw wypadkach przy pracy; su zawodu zawierają następujące bloki programowe: 35) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradz- 1) p odstawy geodezji i kartografii; twa specjalistycznego; 2) techniki i technologie prac geodezyjnych i kartogra- 36) prowadzić działalność gospodarczą. ficznych; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przy- 3) podstawy działalności zawodowej. gotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, BLOK: PODSTAWY GEODEZJI I KARTOGRAFII jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 1. Cele kształcenia 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien geodeta powinien być przygotowany do wykonywa- umieć: nia następujących zadań zawodowych: 1) określać rolę i zadania geodezji i kartografii 1) projektowania, pomiaru i wyrównywania geode- w działalności gospodarczej; zyjnych osnów szczegółowych i pomiarowych; 2) c harakteryzować organizację i zadania admini- 2) wykonywania pomiarów sytuacyjnych, wysokoś- stracji geodezyjnej i kartograficznej oraz struktuciowych i sytuacyjno-wysokościowych; rę wykonawstwa geodezyjnego; 3) opracowywania map wielko- i średnioskalowych 3) wyróżniać poszczególne działy geodezji oraz okreśw technologii cyfrowej; lać rodzaje związanych z nimi pomiarów i opracowań geodezyjnych i kartograficznych; 4) inwentaryzowania obiektów zagospodarowania terenu, sieci technicznego uzbrojenia terenu oraz 4) opisywać modele Ziemi stosowane w geodezji obiektów zabytkowych; i związane z nimi układy współrzędnych; 5) g eodezyjnego opracowywania planów zagospo- 5) określać systemy odniesień przestrzennych; darowania przestrzennego terenu, projektów technicznych i planów realizacyjnych obiektów 6) posługiwać się jednostkami miar stosowanymi budowlanych; w geodezji; Nr 141 — 8569 — Poz. 826 7) rozróżniać rodzaje osnów geodezyjnych oraz 11) k lasyfikacja map; określać ich funkcje; 12) f ormy ukształtowania powierzchni terenu; 8) klasyfikować pomiary geodezyjne; 13) z naki i symbole kartograficzne; 9) określać zasady tworzenia odwzorowań kartogra- 14) rachunek współrzędnych i inne typowe obliczenia ficznych, ich cechy oraz przeznaczenie; geodezyjne; 10) klasyfikować mapy ze względu na przeznaczenie, 15) elementy teorii błędów pomiarów geodezyjnych; skalę, treść i formę; 16) podstawy geodezji wyższej i astronomii geode- 11) rozróżniać formy ukształtowania powierzchni zyjnej; terenu; 17) mienie, nieruchomość, własność i władanie; 12) rozróżniać i stosować znaki i symbole kartograficzne; 18) p odstawy planowania przestrzennego, budownictwa inżynierii lądowej, gleboznawstwa, rolni- 13) opracowywać wyniki obserwacji geodezyjnych; ctwa, leśnictwa i górnictwa; 14) stosować elementy teorii błędów pomiarów geo- 19) instrumenty geodezyjne, aparatura pomiarowa, dezyjnych; sprzęt geodezyjny; 15) posługiwać się pojęciami z zakresu geodezji wyż- 20) elementy prawa administracyjnego i prawa cyszej i astronomii geodezyjnej; wilnego; 16) uwzględniać w pracach geodezyjnych problema- 21) państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny; tykę związaną z mieniem, nieruchomościami, własnością i władaniem; 22) przepisy prawne, standardy techniczne oraz normy, stosowane w geodezji i kartografii. 17) posługiwać się pojęciami z zakresu planowania przestrzennego, budownictwa, inżynierii lądowej, BLOK: TECHNIKI I TECHNOLOGIE PRAC GEODEZYJgleboznawstwa, rolnictwa i leśnictwa oraz gór- NYCH I KARTOGRAFICZNYCH nictwa; 18) rozróżniać instrumenty geodezyjne oraz apara- 1. Cele kształcenia turę pomiarową i sprzęt geodezyjny, wyjaśniać Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien ich budowę i działanie; umieć: 19) stosować przepisy prawa administracyjnego i pra- 1) dobierać metody pomiarów oraz instrumenty wa cywilnego; i sprzęt do rodzaju wykonywanych prac geode- 20) korzystać z państwowego zasobu geodezyjnego zyjnych oraz wymaganych dokładności; i kartograficznego; 2) obsługiwać instrumenty i sprzęt geodezyjny, na- 21) stosować w pracach geodezyjnych i kartograficz- rzędzia i aparaturę pomiarową; nych obowiązujące przepisy prawne, standardy 3) projektować, zakładać i wyrównywać szczegółotechniczne oraz normy. we oraz pomiarowe osnowy geodezyjne; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 4) wykonywać pomiary sytuacyjne, wysokościowe i sytuacyjno-wysokościowe; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 5) w ykorzystywać nowoczesne technologie pomiarów i opracowań geodezyjno-kartograficznych; 1) zadania geodezji i kartografii w działalności gospodarczej; 6) wykonywać pomiary aktualizacyjne stanu zagospodarowania terenu; 2) administracja geodezyjna, nadzór geodezyjny i wykonawstwo geodezyjne w Polsce; 7) opracowywać dokumentację geodezyjną: pomiarową, obliczeniową i graficzną; 3) działy geodezji, rodzaje pomiarów oraz opraco- 8) opracowywać dokumentacje geodezyjno-kartowań geodezyjnych i kartograficznych; graficzne z wykorzystaniem specjalistycznych 4) kształt i rozmiary bryły ziemskiej; programów komputerowych; 5) u kłady współrzędnych stosowane w geodezji, 9) sporządzać i aktualizować mapę zasadniczą oraz geodezyjny system odniesień przestrzennych; inne mapy o różnym przeznaczeniu; 6) jednostki miar długości, kąta, pola powierzchni 10) przetwarzać wyniki pomiarów terenowych na i objętości; inne dane numeryczne i graficzne; 7) osnowy geodezyjne; 11) wyrównywać obserwacje geodezyjne i oceniać ich dokładność; 8) klasyfikacja pomiarów geodezyjnych; 12) stosować zasady wykonywania rysunku geode- 9) odwzorowanie Gaussa-Krügera i inne odwzoro- zyjnego i kartograficznego; wania kartograficzne stosowane w geodezji; 13) odczytywać z map informacje dotyczące prze- 10) zasady obrazowania powierzchni na płaszczyźnie strzennego rozmieszczenia obiektów terenowych w postaci map; i zjawisk; Nr 141 — 8570 — Poz. 826 14) w ykorzystywać istniejące mapy oraz źródłowe 4) z asady wykonywania geodezyjnych pomiarów opracowania geodezyjne i kartograficzne do spo- terenowych; rządzania nowej dokumentacji; 5) nowoczesne technologie pomiarów i opracowań 15) projektować i wytyczać w terenie osnowy reali- geodezyjno-kartograficznych; zacyjne; 6) pomiary aktualizacyjne stanu zagospodarowania 16) opracowywać geodezyjnie plany realizacyjne terenu; obiektów budownictwa przemysłowego, miesz- 7) g eodezyjna dokumentacja pomiarowa, obliczekaniowego, wodnego, komunikacyjnego oraz niowa i graficzna; górnictwa; 8) specjalistyczne programy komputerowe do opra- 17) prowadzić geodezyjną obsługę budowy obiektów cowywania dokumentacji geodezyjno-kartograbudowlanych i sporządzać dokumentację wykoficznej; nanych prac; 9) mapa zasadnicza i jej pochodne; 18) wyznaczać przemieszczenia i odkształcenia obiektów budowlanych; 10) technologia numerycznego opracowywania map; 19) inwentaryzować stan zagospodarowania terenu; 11) rachunek wyrównania, obliczanie średnich błędów określanych wielkości; 20) prowadzić i aktualizować państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny oraz udostępniać dane 12) rysunek geodezyjny i kartograficzny; tego zasobu; 13) c zytanie map i innych opracowań geodezyjno- 21) aktualizować kataster nieruchomości i prowadzić -kartograficznych; jego obsługę; 14) sporządzanie dokumentacji geodezyjno-kartogra- 22) s prawdzać stan prawny nieruchomości w księ- ficznej na podstawie istniejących map i danych gach wieczystych; źródłowych; 23) dokonywać geodezyjnego rozgraniczenia, podzia- 15) geodezyjne osnowy realizacyjne; łu, scalenia i wywłaszczenia nieruchomości; 16) geodezyjne opracowywanie projektów obiektów 24) opracowywać dokumentację geodezyjną do celów budownictwa przemysłowego, mieszkaniowego, prawnych; wodnego, komunikacyjnego oraz górnictwa; 25) wytyczać i inwentaryzować obiekty sieci uzbro- 17) geodezyjna obsługa budowy obiektów budowlajenia terenu; nych; 26) r ozróżniać metody i narzędzia opracowań geo- 18) geodezyjne pomiary przemieszczeń i odkształceń dezyjno-kartograficznych; obiektów budowlanych; 27) wprowadzać dane do systemów informacji prze- 19) inwentaryzacja stanu zagospodarowania terenu; strzennej i aktualizować bazę danych tych syste- 20) państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny; mów; 21) kataster nieruchomości; 28) w ykonywać obliczenia i opracowania graficzne z wykorzystaniem programów komputerowych; 22) księgi wieczyste; 29) w ykorzystywać materiały fotogrametryczne do 23) rozgraniczanie, podział, scalenie i wywłaszczenie opracowywania mapy zasadniczej oraz innych nieruchomości; map wielkoskalowych, topograficznych i tema- 24) dokumentacja geodezyjna do celów prawnych; tycznych; 25) wytyczanie i inwentaryzacja obiektów sieci uzbro- 30) charakteryzować technologie opracowywania jenia terenu; fotomapy, ortofotomapy i innych opracowań fotogrametrycznych; 26) metody i narzędzia opracowań geodezyjno-kartograficznych; 31) stosować metody satelitarnego określania pozycji punktu; 27) systemy informacji przestrzennej; 32) prowadzić geodezyjną obsługę administracyjną 28) geodezyjne oprogramowanie obliczeniowe i graludności. ficzne; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 29) podstawy fotogrametrii; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 30) fotointerpretacja zdjęć, numeryczne przetwarzaprogramowych: nie zdjęć i obrazów fotogrametrycznych; 1) metody pozyskiwania danych o terenie; 31) fotomapy, ortofotomapy i inne graficzne opracowania fotogrametryczne; 2) instrumenty i sprzęt geodezyjny, narzędzia i aparatura pomiarowa; 32) metody satelitarnego pozycjonowania, światowy system wyznaczania pozycji GPS; 3) osnowy geodezyjne — klasyfikacja, pomiar, obliczanie; 33) geodezyjna obsługa administracyjna ludności. Nr 141 — 8571 — Poz. 826 BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; 4) struktura budżetu przedsiębiorstwa; 1. Cele kształcenia 5) plan rozwoju przedsiębiorstwa; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 6) strategie marketingowe; 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospo- 7) metody poszukiwania pracy; darki rynkowej; 8) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 2) r ozróżniać formy organizacyjno-prawne przed- 9) podejmowanie i prowadzenie działalności gosposiębiorstw; darczej; 3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsię- 10) p rawo pracy i prawo działalności gospodarczej; biorstwa; 11) b ezpieczeństwo i higiena pracy; 4) opracowywać plan marketingowy; 12) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 5) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 13) oferty i wycena geodezyjnych prac usługowych; 6) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 14) elementy ergonomii; 7) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmo- 15) środki ochrony indywidualnej; wania i prowadzenia działalności gospodarczej; 16) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodo- 8) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw wanym w wypadkach przy pracy; i obowiązków pracownika i pracodawcy; 17) elementy fizjologii i higieny pracy; 9) stosować przepisy bezpieczeństwa i higieny pra- 18) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; cy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 19) zasady i metody komunikowania się; 10) stosować przepisy prawa dotyczące działalności 20) elementy socjologii i psychologii pracy; zawodowej; 21) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie 11) przygotowywać oferty na wykonanie prac geo- użytkowe w języku obcym; dezyjnych i sporządzać kalkulacje usług geode- 22) formy doskonalenia zawodowego; zyjnych; 23) etyka. 12) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE 13) stosować środki ochrony indywidualnej;

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia programowych: w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). 1) gospodarka rynkowa; ** Pozostałe 20% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie 2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. Nr 141 — 8572 — Poz. 826 IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁ- Pracownia kartograficzna powinna być wypo- CENIA W ZAWODZIE sażona w: 1) stanowiska komputerowe ze specjalistycznym opro- Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowaniem do numerycznego opracowywania gramowych są odpowiednie następujące pomieszczemap oraz obsługi systemów informacji o terenie nia dydaktyczne: (jedno stanowisko dla dwojga uczniów); 1) pracownia geodezyjna; 2) instrukcje i wytyczne techniczne wykonywania prac 2) pracownia informatyki geodezyjnej i kartograficznej; geodezyjnych i kartograficznych; 3) pracownia kartograficzna; 3) wzory i objaśnienia znaków kartograficznych; 4) pracownia fotogrametryczna; 4) foliogramy i plansze kartograficzne; 5) laboratorium instrumentów geodezyjnych. 5) zestawy arkuszy mapy zasadniczej, map topograficznych i tematycznych; Pracownia geodezyjna powinna być wyposa- 6) literaturę zawodową z zakresu kartografii. żona w: 1) s tanowiska komputerowe z geodezyjnym oprogra- Pracownia fotogrametryczna powinna być wymowaniem obliczeniowym i graficznym oraz z do- posażona w: stępem do Internetu (jedno stanowisko dla dwojga 1) c yfrową stację fotogrametryczną z oprogramowauczniów); niem do wizualizacji, pomiaru i opracowania map 2) modele i przekroje instrumentów geodezyjnych; (jedna stacja dla dwojga uczniów); 3) instrukcje obsługi instrumentów geodezyjnych; 2) p odstawowy sprzęt fotogrametryczny: 4) instrukcje i wytyczne techniczne wykonywania prac a) s tereoskopy, geodezyjnych; b) cyfrowy aparat fotograficzny; 5) normy PN-ISO, ISO oraz przepisy prawne z zakresu 3) d iapozytywy, odbitki stykowe oraz powiększenia geodezji i kartografii; zdjęć lotniczych i obrazów satelitarnych; 6) dokumentacje geodezyjno-kartograficzne; 4) zestawy stereogramów naziemnych i lotniczych; 7) dzienniki pomiarowe, formularze szkiców i opisów 5) zestawy zdjęć wykonanych różnymi technikami topograficznych punktów oraz formularze obliczeń; teledetekcyjnymi; 8) poglądowe arkusze mapy zasadniczej, map tema- 6) fotomapy i ortofotomapy; tycznych, ewidencyjnych i topograficznych; 7) instrukcje i wytyczne techniczne do wykonywania 9) wzory i symbole oraz objaśnienia znaków kartograprac fotogrametrycznych i teledetekcyjnych; ficznych; 8) literaturę zawodową z zakresu fotogrametrii i tele- 10) literaturę zawodową z zakresu różnych działów geodetekcji. dezji; 11) stanowiska do ustawiania i obsługi instrumentów Laboratorium instrumentów geodezyjnych pogeodezyjnych oraz wykonywania pomiarów. winno być wyposażone w: 1) o ptyczne teodolity techniczne (jeden teodolit dla Pracownia informatyki geodezyjnej i kartograpięciorga uczniów); ficznej powinna być wyposażona w: 2) e lektroniczne teodolity techniczne (jeden teodolit 1) s tanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dla 10 uczniów); jednego ucznia) z: a) podstawowym oprogramowaniem biurowym, 3) t achimetry elektroniczne (jeden tachimetr dla 10 uczniów); b) specjalistycznym oprogramowaniem geodezyjnym do wykonywania obliczeń geodezyjnych, 4) dalmierze elektrooptyczne (jeden dalmierz dla opracowań graficznych oraz do tworzenia baz 10 uczniów); danych w systemach geoinformacyjnych, 5) pionowniki optyczne; c) podstawowym oprogramowaniem do opracowań fotogrametrycznych, 6) odbiornik GPS; d) multimedialnymi pomocami dydaktycznymi, 7) niwelatory cyfrowe z kompletem łat kodowych (jee) dostępem do Internetu; den niwelator dla 10 uczniów); 2) mapy, szkice, dokumentację geodezyjną; 8) optyczne niwelatory automatyczne (techniczne i pre- 3) drukarki, plotery, digitizery, skanery; cyzyjne) wraz z kompletami łat — jeden niwelator dla pięciorga uczniów; 4) dokumentacje systemów i programów komputerowych; 9) l okalizatory urządzeń podziemnych (jeden lokalizator dla 20 uczniów); 5) publikacje z zakresu informatyki geodezyjnej i kartograficznej. 10) s tatywy geodezyjne; Nr 141 — 8573 — Poz. 826 11) lustra do instrumentów elektronicznych; 19) żabki niwelacyjne; 12) taśmy geodezyjne ze szpilkami; 20) tarcze sygnałowe; 13) ruletki geodezyjne; 21) instrukcje obsługi i eksploatacji instrumentów; 14) tyczki geodezyjne ze stojakami; 22) prospekty instrumentów i sprzętu geodezyjnego; 15) szkicowniki; 23) kamizelki ostrzegawcze. 16) węgielnice; Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy 17) piony optyczne; zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowied- 18) piony sznurkowe; nią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. Załącznik nr 8 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK GEOFIZYK SYMBOL CYFROWY 311¹¹ I. OPIS ZAWODU 18) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien 19) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradzumieć: twa specjalistycznego; 1) p lanować, organizować i nadzorować wykony- 20) prowadzić działalność gospodarczą. wanie pomiarów geofizycznych; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przy- 2) odczytywać projekty badań geofizycznych, mapy gotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przegeologiczne i topograficzne oraz szkice sytuacyjbiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, ne; jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy 3) obsługiwać aparaturę geofizyczną; przedsiębiorczości”. 4) wykonywać pomiary terenowe, sporządzać do- 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik kumentację; geofizyk powinien być przygotowany do wykonywa- 5) wykonywać proste obliczenia, interpretować da- nia następujących zadań zawodowych: ne geofizyczne; 1) wykonywania i dokumentowania pomiarów geo- 6) wykonywać pomiary geodezyjne; fizycznych; 7) oceniać jakość oraz interpretować wyniki pomia- 2) organizowania i nadzorowania prac terenowych; rów terenowych; 3) nadzoru nad pracami terenowymi i zapobiegania 8) organizować geofizyczne pomiary terenowe zgodpowstawaniu szkód geologicznych i zagrożeń nie z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy ekologicznych; oraz ochrony środowiska; 4) udziału w opracowywaniu dokumentacji wyników 9) oceniać szkody geologiczne powstałe przy wykobadań geofizycznych. nywaniu prac terenowych; 10) postępować zgodnie z obowiązującymi zasadami II. BLOKI PROGRAMOWE w przypadku zagrożeń ekologicznych; 11) korzystać ze specjalistycznych programów kom- Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opiputerowych; su zawodu zawierają następujące bloki programowe: 12) posługiwać się językiem obcym w zakresie nie- 1) g eologia; zbędnym do wykonywania zadań zawodowych; 2) g eofizyka; 13) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywa- 3) t echniki pomiarów; nych zadań zawodowych; 4) p odstawy działalności zawodowej. 14) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpoża- BLOK: GEOLOGIA rowej oraz ochrony środowiska; 15) organizować stanowisko pracy zgodnie z wyma- 1. Cele kształcenia ganiami ergonomii; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 16) kierować zespołem pracowników; umieć: 17) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw 1) w yjaśniać teorie i hipotezy dotyczące powstania i obowiązków pracownika i pracodawcy; Ziemi; Nr 141 — 8574 — Poz. 826 2) charakteryzować geologiczną budowę Ziemi; 6) procesy sedymentacji, magmatyzmu i metamorfizmu; 3) w yjaśniać procesy ewolucji skorupy ziemskiej oraz podział dziejów Ziemi; 7) strefy skorupy ziemskiej; 4) charakteryzować przyczyny ruchów skorupy ziem- 8) ewolucja i systematyka świata organicznego; skiej, okresowość ruchów górotwórczych; 9) jednostki geologiczne, tektoniczne, piętra struk- 5) interpretować teorię tektoniki płyt i jej znaczenie turalne, kompleksy strukturalne; dla nauk geologicznych; 10) e lementy tektoniczne warstw; 6) charakteryzować procesy sedymentacji, magma- 11) p owierzchniowe ruchy mas skalnych; tyzmu i metamorfizmu; 12) w pływ atmosfery, hydrosfery, biosfery i klimatu 7) charakteryzować strefy skorupy ziemskiej różnią- na procesy geologiczne; ce się rozwojem geotektonicznym; 13) o bieg wód w przyrodzie; 8) charakteryzować ewolucję i systematykę świata 14) s kład wód naturalnych; organicznego; 15) m inerały występujące najczęściej w przyrodzie; 9) d efiniować jednostki geologiczne, tektoniczne, piętra strukturalne, kompleksy strukturalne; 16) s kały osadowe, magmowe i metamorficzne; 10) charakteryzować elementy tektoniczne warstw; 17) s kamieniałości przewodnie; 18) e wolucja tektoniczna obszaru Polski; 11) wyjaśniać przyczyny powierzchniowych ruchów mas skalnych; 19) s truktury geologiczne Europy; 12) określać wpływ atmosfery, hydrosfery, biosfery 20) b udowa jednostek geologicznych Polski; i klimatu na procesy geologiczne; 21) b udowa geologiczna Polski a obecność złóż su- 13) określać obieg wód w przyrodzie; rowców mineralnych; 14) określać skład wód naturalnych; 22) klasyfikacja zasobów złóż surowców mineralnych; 15) r ozpoznawać minerały najczęściej występujące 23) r ozmieszczenie złóż surowców mineralnych na w przyrodzie; obszarze Polski, klasyfikacja zasobów; 16) r ozpoznawać typowe skały osadowe, magmowe 24) zasoby wód podziemnych na obszarze Polski; i metamorficzne; 25) zobrazowanie budowy geologicznej za pomocą map i przekrojów geologicznych. 17) rozróżniać skamieniałości przewodnie; 18) c harakteryzować ewolucję tektoniczną obszaru BLOK: GEOFIZYKA Polski; 1. Cele kształcenia 19) określać główne struktury geologiczne Europy; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 20) c harakteryzować budowę jednostek geologiczumieć: nych Polski; 1) o kreślać pola fizyczne Ziemi; 21) określać związki między budową geologiczną Polski a obecnością złóż surowców mineralnych; 2) określać zasady powstawania i rozprzestrzeniania się pól naturalnych i sztucznych; 22) klasyfikować zasoby złóż surowców mineralnych; 3) wyjaśniać związek pól fizycznych z budową geo- 23) charakteryzować rozmieszczenie złóż surowców logiczną; mineralnych na obszarze Polski; 4) charakteryzować fizyczne podstawy metod geo- 24) charakteryzować zbiorniki wód podziemnych na fizycznych; obszarze Polski; 5) c harakteryzować geologiczne podstawy metod 25) korzystać z map i przekrojów geologicznych. geofizycznych; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 6) u zasadniać celowość stosowania metod geofizycznych w badaniach geologicznych; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 7) wykorzystywać dane geofizyczne w interpretacji geologicznej; 1) teorie i hipotezy dotyczące powstania Ziemi; 8) charakteryzować kryteria klasyfikacji metod geo- 2) budowa geologiczna Ziemi; fizycznych; 3) e wolucja skorupy ziemskiej, system podziałów 9) stosować metody geofizyczne w rozwiązywaniu dziejów Ziemi; zadań geologicznych; 4) przyczyny ruchów skorupy ziemskiej; 10) określać zasady doboru optymalnych parametrów 5) teoria tektoniki płyt; badań geofizycznych; Nr 141 — 8575 — Poz. 826 11) określać wpływ metodyki pomiarów terenowych 10) wyniki pomiarów geofizycznych; na wyniki badań; 11) l okalizacja punktów pomiarowych na mapach 12) oceniać jakość wyników pomiarów geofizycznych topograficznych; w terenie; 12) dokumentacja wyników pomiarów terenowych; 13) opracowywać schematy pomiarów terenowych; 13) pomiary fizycznych właściwości skał; 14) przestrzegać zaleceń dotyczących pomiarów te- 14) analiza fizyczna, chemiczna oraz bakteriologiczna renowych określonych w planach technicznych; wody; 15) lokalizować punkty pomiarowe na mapach topo- 15) parametry fizyczne skał; graficznych; 16) przekroje i mapy geofizyczne; 16) dokumentować wyniki pomiarów terenowych; 17) metody geofizyczne oceny stanu środowiska; 17) pobierać próby skał do pomiarów fizycznych właściwości skał; 18) metody geofizyki wiertniczej; 18) pobierać próby wody do analizy fizycznej, che- 19) czynniki geologiczne i technologiczne a dokładmicznej oraz bakteriologicznej; ność pomiarów; 19) o kreślać znaczenie fizycznych parametrów skał 20) dokumentacja pomiarów w geofizyce wiertniczej; w badaniach geofizycznych i geologicznych; 21) wykorzystanie danych z zakresu geofizyki wiert- 20) obliczać poprawki stosowane w metodach geoniczej; fizycznych; 22) szkody geologiczne, sposoby ich naprawiania; 21) opracowywać przekroje i mapy geofizyczne; 23) zapobieganie powstawaniu i naprawa szkód geo- 22) dobierać metody geofizyczne do oceny stanu logicznych i ekologicznych podczas wykonywania i zagrożeń środowiska; pomiarów geofizycznych w terenie; 23) określać metody geofizyki wiertniczej; 24) geofizyka w ochronie środowiska gruntowo- 24) określać wpływ czynników geologicznych i tech- -wodnego. nologicznych na dokładność pomiarów; BLOK: TECHNIKI POMIARÓW 25) dokumentować pomiary geofizyki wiertniczej; 1. Cele kształcenia 26) określać możliwości wykorzystania danych geofizyki wiertniczej w interpretacji wyników geofi- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien zyki naziemnej i w badaniach geologicznych; umieć: 27) o kreślać przyczyny powstawania szkód geolo- 1) dokonywać analizy schematów blokowych i ideogicznych; wych aparatury geofizycznej; 28) określać sposoby naprawy szkód geologicznych: 2) wykorzystywać schematy blokowe aparatury z zarolnych, wodnych oraz budowlanych; stosowaniem symboli graficznych; 29) o ceniać zagrożenia, zapobiegać powstawaniu 3) określać zasady działania aparatury geofizycznej; szkód geologicznych i ekologicznych podczas wykonywania pomiarów geofizycznych. 4) oceniać techniczną sprawność aparatury; 5) dobierać parametry pomiarów; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 6) przygotowywać aparaturę i osprzęt do pomiarów; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 7) oceniać stan techniczny osprzętu; 1) pola fizyczne Ziemi, zasady powstawania i roz- 8) charakteryzować budowę sond, geofonów, elekprzestrzeniania się pól; trod; 2) pola fizyczne związane z budową geologiczną; 9) określać wpływ parametrów ustawienia geofonów, sond, elektrod na wyniki pomiarów geofi- 3) metody geofizyczne, zastosowanie metod geozycznych; fizycznych w badaniach geologicznych; 10) w ykonywać pomiary w terenie; 4) interpretacja danych geofizycznych; 11) charakteryzować budowę i zasady działania apa- 5) klasyfikacja metod geofizycznych; ratury do pomiarów fizycznych właściwości skał; 6) zastosowanie metod geofizycznych w rozwiązy- 12) o bsługiwać aparaturę do pomiarów fizycznych waniu zadań geologicznych; właściwości skał; 7) dobór parametrów badań geofizycznych; 13) oceniać stan techniczny otworów przed pomia- 8) pomiary terenowe, schematy pomiarów; rami geofizycznymi; 9) metodyka pomiarów terenowych; 14) posługiwać się przyrządami elektrycznymi; Nr 141 — 8576 — Poz. 826 15) charakteryzować budowę oraz zasady działania 6) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; urządzeń i sprzętu do wzbudzania sztucznych pól 7) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmofizycznych Ziemi; wania i prowadzenia działalności gospodarczej; 16) zabezpieczać aparaturę i sprzęt przed uszkodze- 8) s tosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw niami; i obowiązków pracownika i pracodawcy; 17) p rzestrzegać zasad bezpiecznego użytkowania 9) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa aparatury i sprzętu; i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpoża- 18) przestrzegać przepisów dotyczących stosowania rowej oraz ochrony środowiska; materiałów wybuchowych i źródeł promienio- 10) s tosować przepisy prawa dotyczące działalności twórczych. zawodowej; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 11) s tosować przepisy prawa dotyczące badań geo- Treści kształcenia są ujęte w następujących działach fizycznych; programowych: 12) o kreślać tryb uzyskiwania uprawnień zawodo- 1) schematy blokowe i ideowe aparatury geofizycz- wych; nej; 13) dokonywać kalkulacji kosztów badań; 2) zasady działania aparatury geofizycznej; 14) organizować stanowisko pracy zgodnie z wyma- 3) parametry pomiarów; ganiami ergonomii; 4) osprzęt pomiarowy; 15) stosować środki ochrony indywidualnej; 5) stan techniczny osprzętu; 16) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 6) budowa sond, geofonów, elektrod; 17) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicz- 7) parametry ustawienia geofonów, sond i elektrod; nego na efektywność pracy; 8) przygotowanie aparatury i osprzętu do pomiarów; 18) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 9) pomiary w terenie; 19) prowadzić negocjacje; 10) budowa, zasady działania i obsługi aparatury do 20) r ozwiązywać problemy dotyczące działalności pomiarów fizycznych właściwości skał; zawodowej; 11) ocena stanu technicznego otworów przed pomia- 21) podejmować decyzje; rami geofizycznymi; 22) korzystać z obcojęzycznych źródeł informacji, 12) przyrządy elektryczne; dokumentacji technicznej, norm, katalogów oraz 13) budowa, zasady działania urządzeń i sprzętu do oprogramowania użytkowego; wzbudzania sztucznych pól fizycznych Ziemi; 23) organizować doskonalenie zawodowe pracowni- 14) przechowywanie, transport oraz zabezpieczanie ków; aparatury i sprzętu przed uszkodzeniami; 24) przestrzegać zasad etyki. 15) zasady bezpiecznego użytkowania aparatury i sprzętu; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 16) przepisy dotyczące stosowania materiałów wy- Treści kształcenia są ujęte w następujących działach buchowych i źródeł promieniotwórczych. programowych: 1) g ospodarka rynkowa; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 2) f ormy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 1. Cele kształcenia 3) a naliza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 4) s truktura budżetu przedsiębiorstwa; umieć: 5) p lan rozwoju przedsiębiorstwa; 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej; 6) s trategie marketingowe; 2) r ozróżniać formy organizacyjno-prawne przed- 7) m etody poszukiwania pracy; siębiorstw; 8) d okumenty dotyczące zatrudnienia; 3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsiębiorstwa; 9) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej; 4) opracowywać plan marketingowy; 10) p rawo pracy i prawo działalności gospodarczej; 5) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 11) b ezpieczeństwo i higiena pracy; Nr 141 — 8577 — Poz. 826 12) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; Pracownia geofizyki i aparatury geofizycznej powinna być wyposażona w: 13) p odstawowe przepisy prawa dotyczące badań geofizycznych; 1) aparaturę i sprzęt do badań geofizycznych: 14) uprawnienia zawodowe; a) kompensator elektronowy z elektrodami, b) magnetometr protonowy z sondą, 15) kalkulacja kosztów badań; c) g eotermometr z sondami, 16) elementy ergonomii; d) geofony, 17) środki ochrony indywidualnej; e) kable do pomiarów naziemnych i w otworach, 18) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodo- f) sondy kabotażowe, wanym w wypadkach przy pracy; g) mierniki uniwersalne, elementy i podzespoły 19) elementy fizjologii i higieny pracy; elektronowe; 20) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; 2) dokumentacje geofizyczne, wyniki badań geofizycznych; 21) zasady i metody komunikowania się; 3) atlasy, mapy, tabele geofizyczne. 22) elementy socjologii i psychologii pracy; 23) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie Pracownia geologii powinna być wyposażoużytkowe w języku obcym; na w: 24) formy doskonalenia zawodowego; 1) m odele struktur geologicznych; 25) etyka. 2) z biory paleontologiczne; 3) z estawy mineralogiczne i petrograficzne; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE 4) p róby surowców;

2) m ikroskopy polaryzacyjne, binokulary, lupy; * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w for- 3) modele kryształów z różnych układów krystalomie stacjonarnej i zaocznej). graficznych; ** Pozostałe 15% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie 4) komplet preparatów obrazujących fazy powstawakształcenia do potrzeb rynku pracy. nia szlifów do badań mikroskopowych; 5) zbiory minerałów i skał; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁ- CENIA W ZAWODZIE 6) atlasy, katalogi i przezrocza obrazujące minerały i skały; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- 7) mapy geologiczne, mapy surowców mineralnych. gramowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne: Pracownia geodezji powinna być wyposażo- 1) pracownia geofizyki i aparatury geofizycznej; na w: 2) pracownia geologii; 1) p rzyrządy i sprzęt do pomiarów liniowych i wysokościowych w terenie oraz do wyznaczania współ- 3) pracownia petrofizyki; rzędnych punktów pomiarowych; 4) pracownia geodezji; 2) t ablice, formularze, dzienniki pomiarowe do wyko- 5) pracownia wiertnictwa; nywania obliczeń i dokumentowania pomiarów; 6) pracownia komputerowa. 3) z estawy map geodezyjnych. Nr 141 — 8578 — Poz. 826 Pracownia wiertnictwa powinna być wyposa- Pracownia komputerowa powinna być wypożona w: sażona w: 1) plansze i filmy obrazujące budowę wiertnic; 1) s tanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwojga uczniów); 2) filmy przedstawiające technologię wierceń; 2) stanowisko komputerowe dla nauczyciela; 3) p lansze i filmy dotyczące stosowania materiałów 3) serwer sieciowy z podłączeniem do Internetu; wybuchowych; 4) drukarkę sieciową oraz skaner. 4) przezrocza i filmy dotyczące źródeł promieniotwórczych wykorzystywanych w geofizyce. Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. Zapoznanie uczniów z pracami wiertniczymi, ze sposobami wzbudzania fal sejsmicznych i stosowaniem źró- W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla deł promieniotwórczych powinno odbywać się w przed- nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla siębiorstwach geofizycznych. uczniów. Załącznik nr 9 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK URZĄDZEŃ SANITARNYCH SYMBOL CYFROWY 311³⁹ I. OPIS ZAWODU 13) opracowywać projekty organizacji robót oraz zagospodarowania terenu budowy; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien 14) koordynować wykonywanie robót budowlanych, umieć: instalacyjnych i sieciowych; 1) posługiwać się dokumentacją techniczną, projek- 15) kontrolować jakość wykonania robót budowlatową, kosztorysową oraz wykonawczą instalacji nych, instalacyjnych i sieciowych na poszczególsanitarnych i sieci komunalnych; nych etapach ich realizacji; 2) rozpoznawać obiekty budowlane, ich elementy 16) oceniać zgodność wykonania instalacji i sieci oraz technologie wykonania; z dokumentacją techniczną oraz z przepisami pra- 3) rozpoznawać rodzaje i systemy instalacji sanitar- wa budowlanego; nych oraz sieci komunalnych; 17) prowadzić dokumentację budowy zgodnie z obowiązującymi przepisami; 4) o rganizować i nadzorować montaż, użytkowanie i demontaż rusztowań; 18) przeprowadzać próby szczelności instalacji sanitarnych oraz sieci komunalnych; 5) sporządzać rysunki schematyczne oraz szkice robocze; 19) wykonywać przedmiary i obmiary robót budowlanych, instalacyjnych i sieciowych; 6) wykonywać rysunki techniczne instalacji sanitarnych i sieci komunalnych; 20) przeprowadzać inwentaryzację instalacji i urządzeń sanitarnych oraz sieci komunalnych; 7) projektować proste instalacje wodociągowe, kanalizacyjne, ciepłownicze, wentylacyjne i klima- 21) s porządzać kalkulację kosztów robót budowlatyzacyjne; nych, instalacyjnych i sieciowych oraz opracowywać kosztorysy i oferty przetargowe; 8) stosować zasady projektowania sieci wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, 22) rozpoznawać i usuwać awarie instalacji i urządzeń wentylacyjnych i klimatyzacyjnych; sanitarnych oraz sieci komunalnych; 9) wyznaczać trasy prowadzenia przewodów insta- 23) k ierować przebiegiem robót konserwacyjnych, lacji sanitarnych i sieci komunalnych oraz miejsca naprawczych i rozbiórkowych; montażu uzbrojenia i urządzeń sanitarnych; 24) stosować przepisy prawa budowlanego, energetycznego, cywilnego, administracyjnego oraz 10) dobierać materiały, uzbrojenie, przybory sanitarochrony środowiska podczas wykonywania inne i urządzenia do wykonywania określonych stalacji sanitarnych i sieci komunalnych; instalacji i sieci; 25) stosować specjalistyczne programy komputero- 11) dobierać narzędzia, urządzenia i sprzęt do monwe wspomagające wykonywanie określonych tażu instalacji i urządzeń sanitarnych oraz budozadań zawodowych; wy sieci komunalnych w określonych technologiach; 26) korzystać z norm, katalogów, normatywów technicznych; 12) użytkować i konserwować narzędzia, urządzenia, aparaty i przyrządy kontrolno-pomiarowe zgodnie 27) posługiwać się językiem obcym w zakresie niez zasadami eksploatacji; zbędnym do wykonywania zadań zawodowych; Nr 141 — 8579 — Poz. 826 28) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywa- II. BLOKI PROGRAMOWE nych zadań zawodowych; Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opi- 29) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa su zawodu zawierają następujące bloki programowe: i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 1) p odstawy budownictwa; 30) organizować stanowisko pracy zgodnie z wyma- 2) i nstalacje sanitarne; ganiami ergonomii; 3) s ieci komunalne; 31) kierować zespołem pracowników; 4) d okumentacja techniczna; 32) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw 5) p odstawy działalności zawodowej. i obowiązków pracownika i pracodawcy; 33) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym BLOK: PODSTAWY BUDOWNICTWA w wypadkach przy pracy; 1. Cele kształcenia 34) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 35) prowadzić działalność gospodarczą. 1) r ozpoznawać obiekty budowlane; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno prze- 2) rozróżniać elementy budynków oraz określać ich biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, funkcje; jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy 3) rozróżniać rodzaje obciążeń działających na poprzedsiębiorczości”. szczególne elementy obiektów budowlanych; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik 4) rozróżniać systemy technologiczno-konstrukcyjurządzeń sanitarnych powinien być przygotowany ne obiektów budowlanych; do wykonywania następujących zadań zawodowych: 5) r ozróżniać materiały i wyroby budowlane oraz 1) planowania i organizowania robót przygotowaw- określać ich właściwości i zastosowanie; czych związanych z montażem przewodów, uzbro- 6) organizować i zagospodarowywać teren budowy; jenia, urządzeń i instalacji sanitarnych oraz z budową sieci komunalnych; 7) magazynować, składować i transportować materiały oraz wyroby budowlane; 2) organizowania i koordynowania robót związanych z montażem instalacji i urządzeń sanitarnych; 8) określać zasady montażu i demontażu rusztowań; 3) nadzorowania robót związanych z budową ruro- 9) rozróżniać rodzaje i kategorie gruntów; ciągów i obiektów sieci komunalnych; 10) wykonywać pomiary związane z prowadzeniem 4) p rowadzenia dokumentacji budowy w zakresie robót budowlanych i instalacyjnych oraz budową wykonywanych instalacji sanitarnych i sieci ko- rurociągów i obiektów sieci komunalnych; munalnych; 11) d obierać maszyny, narzędzia i sprzęt do określo- 5) wykonywania prób szczelności oraz przygotowy- nych robót budowlanych i ziemnych; wania instalacji sanitarnych i sieci komunalnych do odbioru technicznego; 12) dobierać metody wykonywania wykopów i nasypów oraz sposoby ich zabezpieczania; 6) usuwania awarii instalacji i urządzeń sanitarnych oraz sieci komunalnych; 13) dobierać sposoby odwadniania wykopów; 7) prowadzenia konserwacji, napraw, modernizacji 14) wykonywać przedmiary i obmiary robót ziemnych i demontażu instalacji sanitarnych oraz sieci ko- oraz budowlanych; munalnych. 15) rozróżniać rodzaje fundamentów oraz dobierać metody ich wykonania; 3. Zawód technik urządzeń sanitarnych jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację 16) określać zasady wykonywania robót betoniarskich pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umie- i zbrojarskich; jętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby 17) rozróżniać rodzaje ścian i technologie ich wykoregionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. nywania; Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 18) określać zasady prowadzenia przewodów dymo- 1) wyposażenia sanitarnego budynków; wych, spalinowych i wentylacyjnych; 2) sieci wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych 19) rozróżniać rodzaje instalacji montowanych w bui ciepłowniczych; dynkach oraz określać ich funkcje; 3) instalacji i urządzeń wentylacyjnych oraz klima- 20) rozróżniać rodzaje i elementy stropów, stropodatyzacyjnych; chów i dachów; 4) uzdatniania wody i oczyszczania ścieków; 21) rozróżniać rodzaje izolacji budowlanych oraz okreś- 5) niekonwencjonalnych źródeł ciepła. lać sposoby ich wykonywania; Nr 141 — 8580 — Poz. 826 22) rozróżniać technologie ocieplania przegród bu- 2) posługiwać się dokumentacją techniczną, projekdowlanych; tową, kosztorysową i wykonawczą instalacji sanitarnych; 23) określać zasady wykonywania robót wykończeniowych w obiektach budowlanych. 3) o kreślać właściwości materiałów stosowanych do montażu instalacji sanitarnych; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 4) wykonywać ręczną i mechaniczną obróbkę rur; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 5) wykonywać połączenia gwintowe, lutowane, programowych: zgrzewane i kołnierzowe; 1) elementy konstrukcyjne i niekonstrukcyjne obiek- 6) określać zasady wykonywania połączeń spawatów budowlanych; nych; 2) przegrody budowlane i ich funkcje; 7) dobierać materiały, uzbrojenie, armaturę, przy- 3) obciążenia działające na poszczególne elementy bory i urządzenia do wykonania określonych inobiektów budowlanych; stalacji sanitarnych; 4) systemy technologiczno-konstrukcyjne obiektów 8) posługiwać się narzędziami i sprzętem monterbudowlanych; skim oraz narzędziami i przyrządami pomiarowymi; 5) materiały i wyroby budowlane; 9) wyznaczać trasę prowadzenia przewodów insta- 6) zagospodarowanie terenu budowy; lacji sanitarnych oraz miejsca montażu uzbroje- 7) magazynowanie, składowanie oraz transport ma- nia, armatury, urządzeń i przyborów sanitarnych; teriałów i wyrobów budowlanych; 10) wyznaczać miejsca przebić przez stropy i ściany; 8) rusztowania i pomosty robocze; 11) określać zasady wykonywania instalacji wody 9) grunty budowlane; zimnej, instalacji ciepłej wody użytkowej, instalacji przeciwpożarowej, kanalizacyjnej, ciepłow- 10) pomiary geodezyjne; niczej, wentylacji i klimatyzacji; 11) maszyny, narzędzia i sprzęt do robót budowlanych 12) określać zasady wykonywania lokalnych instalai ziemnych; cji i urządzeń sanitarnych; 12) wykopy i nasypy; 13) opracowywać projekty realizacji robót związanych z montażem instalacji i urządzeń sanitarnych; 13) zasady wykonywania wykopów pod rurociągi; 14) organizować i nadzorować montaż przewodów 14) zabezpieczenie ścian wykopów w różnych waruninstalacyjnych, uzbrojenia, armatury, przyborów kach gruntowych; i urządzeń sanitarnych; 15) odwadnianie wykopów; 15) nadzorować montaż urządzeń kontrolno-pomia- 16) p rzedmiary oraz obmiary robót ziemnych i bu- rowych; dowlanych; 16) wykonywać próby szczelności instalacji sanitar- 17) rodzaje fundamentów i metody ich wykonywania; nych oraz przygotowywać je do odbioru technicznego; 18) roboty betoniarskie i zbrojarskie; 17) oceniać zgodność wykonania instalacji i urządzeń 19) ściany; sanitarnych z dokumentacją techniczną, wyma- 20) przewody dymowe, spalinowe i wentylacyjne; ganiami technologicznymi oraz z warunkami wykonania i odbioru; 21) instalacje budowlane; 18) dokonywać obmiaru wykonanych robót budow- 22) stropy, stropodachy, dachy; lanych i instalacyjnych; 23) izolacje budowlane; 19) nadzorować działanie instalacji i urządzeń sani- 24) technologie wykonywania i ocieplania ścian; tarnych; 25) roboty wykończeniowe w budownictwie. 20) wykonywać konserwacje, naprawy oraz modernizacje instalacji sanitarnych; BLOK: INSTALACJE SANITARNE 21) rozpoznawać i usuwać awarie instalacji i urządzeń sanitarnych; 1. Cele kształcenia 22) o rganizować i nadzorować demontaż instalacji Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien i urządzeń sanitarnych. umieć: 1) organizować, użytkować i likwidować stanowisko 2. Treści kształcenia (działy programowe) pracy do montażu instalacji i urządzeń sanitar- Treści kształcenia są ujęte w następujących działach nych zgodnie z obowiązującymi wymaganiami programowych: technologicznymi, przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz 1) o rganizacja stanowiska pracy do montażu instaochrony środowiska; lacji i urządzeń sanitarnych; Nr 141 — 8581 — Poz. 826 2) dokumentacja instalacji sanitarnych; 10) o kreślać właściwości materiałów stosowanych do budowy sieci wodociągowych, kanalizacyj- 3) materiały stosowane w instalacjach sanitarnych; nych i ciepłowniczych; 4) techniki łączenia rur z różnych materiałów; 11) dobierać materiały, narzędzia, urządzenia i sprzęt budowlany do wykonywania robót związanych 5) rodzaje i elementy instalacji sanitarnych; z budową sieci komunalnych; 6) n arzędzia i sprzęt monterski stosowane do mon- 12) rozróżniać rodzaje i systemy sieci komunalnych; tażu instalacji sanitarnych; 13) określać właściwości i parametry czynników prze- 7) narzędzia i przyrządy pomiarowe; syłanych przewodami sieci; 8) zasady trasowania, narzędzia i przyrządy do tra- 14) opracowywać projekty realizacji robót związanych sowania; z budową sieci komunalnych; 9) zasady i warunki montażu instalacji wody zimnej 15) wyznaczać trasy prowadzenia przewodów sieci i ciepłej wody użytkowej, instalacji przeciwpożarowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych oraz komunalnych, miejsca montażu uzbrojenia oraz wentylacji i klimatyzacji; budowy obiektów sieci komunalnych; 10) instalacje lokalne; 16) organizować wykonanie robót ziemnych; 11) projekty realizacji robót; 17) dobierać sposoby zabezpieczania ścian wykopów; 12) kontrola wykonania instalacji na poszczególnych 18) dobierać sposoby odwodnienia i uzbrojenia wyetapach realizacji projektu; kopów; 13) próby szczelności instalacji sanitarnych; 19) układać i montować przewody sieci; 14) odbiór techniczny instalacji sanitarnych; 20) organizować wykonanie obiektów sieci komunalnych; 15) obmiar robót budowlanych i instalacyjnych; 21) wykonywać próby szczelności rurociągów oraz 16) eksploatacja instalacji i urządzeń sanitarnych; przygotowywać sieci do odbioru technicznego; 17) awarie instalacji i urządzeń sanitarnych; 22) dobierać materiały i sposoby izolacji rurociągów; 18) demontaż instalacji i urządzeń sanitarnych. 23) o rganizować wykonanie lokalnych ujęć wody, oczyszczalni ścieków, indywidualnych źródeł cie- BLOK: SIECI KOMUNALNE pła; 1. Cele kształcenia 24) organizować wykonanie połączeń instalacji wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien oraz wentylacji i klimatyzacji z odpowiednimi umieć: sieciami zewnętrznymi oraz urządzeniami lokal- 1) rozróżniać źródła i rodzaje wody, gazu i ciepła; nymi; 2) rozróżniać źródła i rodzaje zanieczyszczeń wody, 25) wykonywać obmiary robót sieciowych i związapowietrza i gleby; nych z nimi robót ziemnych; 3) określać wpływ hałasu, drgań i promieniowania 26) dokonywać konserwacji, naprawy i modernizacji na organizmy żywe; sieci komunalnych. 4) wykonywać podstawowe badania: wody, ścieków, 2. Treści kształcenia (działy programowe) hałasu oraz interpretować wyniki badań; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 5) o ceniać wpływ zanieczyszczeń na środowisko programowych: naturalne; 1) ź ródła i rodzaje wody, gazu i ciepła; 6) charakteryzować metody uzdatniania wody i oczyszczania ścieków; 2) ź ródła i rodzaje zanieczyszczeń wody, powietrza i gleby; 7) określać kierunki ochrony środowiska naturalnego: zasobów mineralnych, wód powierzchnio- 3) w pływ hałasu, drgań i promieniowania na orgawych i podziemnych, powietrza atmosferycznego nizmy żywe; oraz gleby; 4) b adania: wody, ścieków, hałasu; 8) gospodarować wodą, ściekami i odpadami; 5) w pływ zanieczyszczeń na środowisko naturalne; 9) organizować stanowiska pracy do budowy sieci komunalnych zgodnie z wymaganiami technolo- 6) metody uzdatniania wody oraz oczyszczania ściegicznymi, przepisami bezpieczeństwa i higieny ków; pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 7) konsekwencje zanieczyszczenia środowiska; Nr 141 — 8582 — Poz. 826 8) o chrona wód powierzchniowych i podziemnych; 7) sporządzać rysunki inwentaryzacyjne; 9) ochrona powietrza atmosferycznego; 8) s tosować oznaczenia graficzne materiałów budowlanych, instalacji i urządzeń sanitarnych oraz 10) ochrona powierzchni Ziemi; sieci komunalnych; 11) ochrona przed hałasem, drganiami i promienio- 9) rysować schematy instalacji wody zimnej, ciepłej waniem; wody użytkowej, instalacji przeciwpożarowych, 12) gospodarka wodą, ściekami i odpadami; kanalizacyjnych, ciepłowniczych, wentylacyjnych i klimatyzacyjnych; 13) organizacja stanowiska pracy przy budowie sieci komunalnych; 10) w ykonywać rysunki instalacji i urządzeń sanitarnych w rzutach prostokątnych oraz rozwinięciach 14) materiały, narzędzia, urządzenia i sprzęt budowpłaskich i aksonometrycznych; lany stosowany do budowy sieci komunalnych; 11) rysować profile i przekroje przewodów sieci 15) rodzaje i systemy sieci komunalnych; wodociągowych, kanalizacyjnych oraz ciepłow- 16) technologie wykonywania sieci komunalnych; niczych; 17) projekty realizacji robót związanych z budową 12) sporządzać opisy techniczne do projektów instasieci komunalnych; lacji sanitarnych i sieci komunalnych; 18) wyznaczanie i prowadzenie przewodów sieci ko- 13) wykonywać przedmiary robót instalacyjnych i siemunalnych, miejsca montażu uzbrojenia oraz ciowych; budowy obiektów sieci komunalnych; 14) o pracowywać wykazy materiałów, uzbrojenia, 19) roboty ziemne; armatury, przyborów i innych urządzeń na podstawie projektów technicznych; 20) zabezpieczenia i odwodnienia wykopów; 15) p osługiwać się normami i dokumentacją tech- 21) montaż przewodów i uzbrojenia sieci komunalniczną; nych; 22) obiekty sieci komunalnych; 16) projektować nieskomplikowane instalacje wody zimnej, ciepłej wody użytkowej, instalacje prze- 23) próby szczelności i odbiór techniczny sieci komu- ciwpożarowe, kanalizacyjne, ciepłownicze, wennalnych; tylacyjne i klimatyzacyjne; 24) izolacje rurociągów; 17) projektować proste układy sieci wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych oraz ciepłowniczych; 25) lokalne ujęcia wody, oczyszczalnie ścieków, indywidualne źródła ciepła; 18) opracowywać kosztorysy projektowanych insta- 26) przyłącza sieci wodociągowych, kanalizacyjnych, lacji sanitarnych i sieci komunalnych; ciepłowniczych oraz wentylacji i klimatyzacji; 19) stosować programy komputerowe do projekto- 27) obmiary robót; wania instalacji sanitarnych i sieci komunalnych. 28) k onserwacja, naprawa i modernizacja sieci ko- 2. Treści kształcenia (działy programowe) munalnych. Treści kształcenia są ujęte w następujących działach BLOK: DOKUMENTACJA TECHNICZNA programowych: 1. Cele kształcenia 1) rodzaje i elementy dokumentacji technicznej; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 2) zasady sporządzania rysunków technicznych; umieć: 3) podstawy konstrukcji geometrycznych; 1) rozróżniać rodzaje i elementy dokumentacji technicznej; 4) rzutowanie prostokątne i aksonometryczne; 2) s tosować zasady sporządzania rysunków tech- 5) z asady wymiarowania i opisywania rysunków nicznych; technicznych; 3) wykreślać podstawowe konstrukcje geometrycz- 6) normy stosowane w rysunku budowlanym i inne; stalacyjnym; 4) wykonywać rysunki w rzutach prostokątnych 7) zasady sporządzania szkiców i rysunków inweni aksonometrycznych; taryzacyjnych; 5) wymiarować i opisywać rysunki techniczne; 8) oznaczenia graficzne stosowane na materiałach 6) wykonywać szkice elementów budowlanych i in- budowlanych, instalacjach i urządzeniach sanistalacyjnych; tarnych oraz sieciach komunalnych; Nr 141 — 8583 — Poz. 826 9) zasady projektowania instalacji wody zimnej, 15) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym ciepłej wody użytkowej, instalacji przeciwpoża- w wypadkach przy pracy; rowych, instalacji kanalizacyjnych, ciepłowni- 16) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychiczczych, wentylacyjnych i klimatyzacyjnych; nego na efektywność pracy; 10) rzuty instalacji i urządzeń sanitarnych; 17) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 11) rozwinięcia płaskie i aksonometryczne instalacji 18) prowadzić negocjacje; sanitarnych; 19) r ozwiązywać problemy dotyczące działalności 12) profile i przekroje przewodów sieci komunalnych; zawodowej; 13) opisy techniczne; 20) podejmować decyzje; 14) przedmiary robót; 21) korzystać z obcojęzycznych źródeł informacji, 15) wykazy materiałów, uzbrojenia, armatury, przy- dokumentacji technicznej, norm, katalogów oraz borów i urządzeń sanitarnych; oprogramowania użytkowego; 16) normy i normatywy techniczne; 22) organizować doskonalenie zawodowe pracowników; 17) zasady projektowania instalacji sanitarnych; 23) przestrzegać zasad etyki. 18) zasady projektowania sieci komunalnych; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 19) zasady sporządzania kosztorysów; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 20) specjalistyczne programy komputerowe do proprogramowych: jektowania instalacji sanitarnych, sieci komunalnych oraz sporządzania kosztorysów. 1) g ospodarka rynkowa; 2) f ormy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 3) a naliza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; 1. Cele kształcenia 4) s truktura budżetu przedsiębiorstwa; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 5) p lan rozwoju przedsiębiorstwa; 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospo- 6) s trategie marketingowe; darki rynkowej; 7) m etody poszukiwania pracy; 2) r ozróżniać formy organizacyjno-prawne przed- 8) d okumenty dotyczące zatrudnienia; siębiorstw; 9) podejmowanie i prowadzenie działalności gospo- 3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsiędarczej; biorstwa; 10) p rawo pracy i prawo działalności gospodarczej; 4) opracowywać plan marketingowy; 11) b ezpieczeństwo i higiena pracy; 5) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 12) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 6) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 13) wybrane przepisy prawa budowlanego i energetycznego; 7) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmo- 14) oferty przetargowe; wania i prowadzenia działalności gospodarczej; 15) elementy ergonomii; 8) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 16) środki ochrony indywidualnej; 9) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa 17) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodoi higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpoża- wanym w wypadkach przy pracy; rowej oraz ochrony środowiska; 18) elementy fizjologii i higieny pracy; 10) stosować przepisy prawa dotyczące działalności 19) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; zawodowej; 20) zasady i metody komunikowania się; 11) stosować przepisy prawa budowlanego i prawa energetycznego; 21) elementy socjologii i psychologii pracy; 12) przygotowywać oferty przetargowe; 22) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie użytkowe w języku obcym; 13) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 23) formy doskonalenia zawodowego; 14) stosować środki ochrony indywidualnej; 24) etyka. Nr 141 — 8584 — Poz. 826 III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE 8) m odele zabezpieczania skarp oraz ścian wykopów;

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia 11) p rogramy komputerowe do kosztorysowania. w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). Pracownia instalacji sanitarnych powinna być ** Pozostałe 20% godzin jest przeznaczone do rozdysponowawyposażona w: nia przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. 1) r ury i kształtki wykonane z różnych materiałów; 2) elementy do mocowania przewodów i urządzeń IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁsanitarnych; CENIA W ZAWODZIE 3) armaturę instalacyjną; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- 4) urządzenia i przybory sanitarne; gramowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne: 5) modele i schematy różnych systemów instalacji sanitarnych; 1) pracownia budownictwa ogólnego; 6) przyrządy pomiarowe; 2) pracownia rysunku technicznego i projektowania; 7) aparaturę kontrolno-pomiarową; 3) pracownia instalacji sanitarnych; 8) n arzędzia i sprzęt do ręcznej i mechanicznej obrób- 4) pracownia sieci komunalnych; ki rur; 5) pracownia komputerowa; 9) narzędzia i sprzęt do montażu instalacji sanitarnych 6) warsztaty szkolne. w różnych technologiach; 10) D okumentację Techniczno-Ruchową (DTR); Pracownia budownictwa ogólnego powinna 11) i nstrukcje wykonywania połączeń rur i łączników być wyposażona w: w różnych technologiach; 1) próbki materiałów i wyrobów budowlanych; 12) filmy dydaktyczne dotyczące wykonywania instala- 2) próbki metali i stopów; cji sanitarnych w różnych technologiach; 3) próbki stali zbrojeniowej; 13) normy dotyczące zasad projektowania instalacji sanitarnych, wykonania i odbioru robót instalacyj- 4) próbki materiałów izolacyjnych; nych; 5) sprzęt i przyrządy pomiarowe; 14) i nstrukcje obsługi urządzeń sanitarnych; 6) projekty zagospodarowania terenu budowy; 15) instrukcje bezpieczeństwa i higieny pracy oraz 7) modele obiektów budowlanych; ochrony przeciwpożarowej. Nr 141 — 8585 — Poz. 826 Pracownia sieci komunalnych powinna być 6) normy dotyczące projektowania i wykonywania wyposażona w: instalacji sanitarnych oraz sieci komunalnych. 1) materiały do budowy sieci komunalnych; Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: 2) narzędzia monterskie; 1) stanowisko do obróbki ręcznej i mechanicznej rur; 3) modele zabezpieczania skarp oraz ścian wykopów; 2) stanowisko do wykonywania połączeń gwintowa- 4) modele urządzeń do uzdatniania wody i oczyszczanych; nia ścieków; 3) s tanowisko do wykonywania połączeń kołnierzo- 5) aparaturę kontrolno-pomiarową; wych; 6) schematy i modele różnych systemów sieci; 4) stanowisko do wykonywania połączeń zgrzewanych; 7) modele obiektów sieci komunalnych; 5) stanowisko do wykonywania połączeń lutowanych; 8) k atalogi i prospekty materiałów stosowanych do wykonywania sieci wodociągowych, kanalizacyj- 6) palniki do spawania i cięcia metali; nych, gazowych i ciepłowniczych; 7) próbki złączy spawanych; 9) normy dotyczące projektowania, wykonania i od- 8) przyrządy do trasowania; bioru robót budowlano-montażowych sieci komunalnych; 9) narzędzia monterskie; 10) dokumentację projektową sieci komunalnych; 10) r ury i kształtki wykonane z różnych materiałów; 11) instrukcje obsługi maszyn i urządzeń stosowanych 11) D okumentację Techniczno-Ruchową (DTR); w robotach ziemnych oraz w budowlano-montażowych; 12) a rmaturę czerpalną; 12) f ilmy dydaktyczne dotyczące wykonywania robót 13) p rzybory sanitarne; ziemnych oraz budowy sieci komunalnych; 14) g rzejniki różnych typów; 13) Dokumentację Techniczno-Ruchową (DTR); 15) instrukcje bezpieczeństwa i higieny pracy oraz 14) m odele, plansze i foliogramy maszyn i urządzeń ochrony przeciwpożarowej; stosowanych podczas eksploatacji sieci komunalnych. 16) a pteczkę pierwszej pomocy; 17) ś rodki ochrony indywidualnej. Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w: Wyposażenie pracowni powinno być wystarczające do 1) s tanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla prowadzenia ćwiczeń w 15-osobowych grupach uczjednego ucznia); niów. 2) programy specjalistyczne do projektowania insta- Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplelacji sanitarnych i sieci komunalnych; cza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy 3) programy do sporządzania kosztorysów; zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. 4) poradniki do projektowania; 5) k atalogi, prospekty oraz cenniki materiałów i wyro- W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pobów budowlanych oraz instalacyjnych; mieszczenie do instruktażu. Załącznik nr 10 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNOLOG ROBÓT WYKOŃCZENIOWYCH W BUDOWNICTWIE SYMBOL CYFROWY 713⁰⁶ I. OPIS ZAWODU 2) posługiwać się dokumentacją techniczną, normami i instrukcjami w zakresie wykonywanych zadań 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien zawodowych; umieć: 3) określać zakres i kolejność wykonywania robót 1) organizować, użytkować i likwidować stanowisko tynkarskich, okładzinowych, podłogowych, marobót wykończeniowych zgodnie z wymaganiami larskich i tapeciarskich; technologicznymi, przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz 4) oceniać jakość materiałów i wyrobów stosowaochrony środowiska; nych do robót wykończeniowych; Nr 141 — 8586 — Poz. 826 5) dobierać materiały, narzędzia i sprzęt do określo- 3) w ykonywania robót konserwacyjnych i remonnych robót wykończeniowych; towych w obiektach budowlanych; 6) sporządzać zapotrzebowanie na materiały i wy- 4) sporządzania dokumentacji robót wykończenioroby stosowane w robotach wykończeniowych; wych i ich kosztorysów. 7) magazynować, składować i transportować ma- II. BLOKI PROGRAMOWE teriały stosowane do robót wykończeniowych; 8) p osługiwać się narzędziami ręcznymi, elektro- Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opinarzędziami i maszynami budowlanymi podczas su zawodu zawierają następujące bloki programowe: wykonywania robót wykończeniowych; 1) podstawy budownictwa; 9) wykonywać roboty tynkarskie, okładzinowe, pod- 2) technologia robót wykończeniowych; łogowe, malarskie i tapeciarskie; 3) podstawy działalności zawodowej. 10) wykonywać pomocnicze roboty murarskie; 11) wykonywać roboty remontowe, rozbiórkowe i na- BLOK: PODSTAWY BUDOWNICTWA prawcze; 1. Cele kształcenia 12) użytkować rusztowania; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 13) wykonywać przedmiary i obmiary robót; umieć: 14) wykonywać pomiary inwentaryzacyjne; 1) p osługiwać się podstawową terminologią budowlaną; 15) dokonywać rozliczenia materiałów, sprzętu i robocizny; 2) rozpoznawać rodzaje i elementy budynków oraz określać ich funkcje; 16) sporządzać kosztorysy robót wykończeniowych; 3) rozróżniać konstrukcje i technologie wykonania 17) oceniać jakość wykonanych robót wykończeniobudynków; wych; 4) rozróżniać materiały budowlane oraz określać ich 18) stosować podstawowe techniki komputerowe; właściwości; 19) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywa- 5) oceniać jakość materiałów budowlanych oraz ich nych zadań zawodowych; przydatność do określonych robót tynkarskich, 20) stosować przepisy prawa budowlanego, podat- okładzinowych, podłogowych, stolarskich, makowego i bankowego; larskich i tapeciarskich; 21) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 6) magazynować, składować i transportować mai higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpoża- teriały stosowane do robót wykończeniowych; rowej oraz ochrony środowiska; 7) wyjaśniać działanie narzędzi, urządzeń i sprzętu 22) organizować stanowisko pracy zgodnie z wyma- stosowanych do robót budowlanych i wykończeganiami ergonomii; niowych; 23) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 8) określać zasady montażu i użytkowania rusztowań; 24) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 9) sporządzać rysunki figur i brył geometrycznych; 25) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 10) s tosować zasady wykonywania przekrojów, rzuw wypadkach przy pracy; tów i aksonometrii; 26) korzystać z różnych źródeł informacji; 11) wykonywać szkice oraz proste rysunki elementów budowlanych; 27) prowadzić działalność gospodarczą. 12) wymiarować i opisywać rysunki techniczne; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno prze- 13) dobierać i łączyć barwy według określonych zabiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, sad; jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 14) rozróżniać rodzaje i elementy dokumentacji technicznej; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technolog 15) posługiwać się dokumentacją budowlaną; robót wykończeniowych w budownictwie powinien być przygotowany do wykonywania następujących 16) posługiwać się przyrządami pomiarowymi; zadań zawodowych: 17) wykonywać przedmiary i obmiary robót wykoń- 1) przygotowywania materiałów do robót wykoń- czeniowych; czeniowych; 18) sporządzać zapotrzebowanie na materiały do 2) wykonywania robót wykończeniowych; wykonywania robót wykończeniowych; Nr 141 — 8587 — Poz. 826 19) wykonywać pomiary oraz sporządzać rysunki 2) dobierać materiały do wykonywania prac murarinwentaryzacyjne pomieszczeń oraz obiektów skich, tynkarskich, posadzkarskich oraz malarbudowlanych; skich i tapeciarskich; 20) przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny 3) posługiwać się narzędziami i sprzętem zgodnie pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony śro- z zasadami eksploatacji oraz z przepisami bezpiedowiska. czeństwa i higieny pracy; 4) składować i transportować materiały oraz sprzęt 2. Treści kształcenia (działy programowe) stosowane do robót wykończeniowych w budow- Treści kształcenia są ujęte w następujących działach nictwie; programowych: 5) wykonywać ścianki działowe z różnych materia- 1) terminologia budowlana; łów; 2) rodzaje i elementy budynków; 6) wykonywać sufity podwieszane; 3) konstrukcje i technologie stosowane w budow- 7) przygotowywać podłoża pod różnego rodzaju nictwie; tynki; 4) materiały budowlane; 8) wykonywać tynki zewnętrzne i wewnętrzne oraz okładziny ścienne; 5) właściwości materiałów stosowanych do robót 9) w ykonywać wykończeniowe roboty ślusarskie tynkarskich, okładzinowych, podłogowych, stoi stolarskie; larskich, malarskich i tapeciarskich; 10) w ykonywać izolacje i podkłady podłogowe; 6) magazynowanie, składowanie i transport materiałów stosowanych w robotach wykończenio- 11) w ykonywać podłogi i posadzki z różnych matewych; riałów; 7) narzędzia i sprzęt stosowany do robót budowla- 12) wykonywać różnego typu podłogi z różnych manych i wykończeniowych; teriałów; 8) zasady montażu i użytkowania rusztowań; 13) przygotowywać zaprawy, farby, kleje i inne materiały niezbędne do wykonywania robót wykoń- 9) figury i bryły geometryczne; czeniowych; 10) przekroje rysunkowe; 14) dobierać techniki malarskie, w zależności od ro- 11) rzuty i aksonometria; dzaju stosowanych materiałów; 12) szkice i proste rysunki elementów budowlanych; 15) przygotowywać różnego rodzaju podłoża do robót malarskich i tapeciarskich; 13) zasady wykonywania rysunków technicznych; 16) wykonywać prace malarskie różnymi technikami; 14) wymiarowanie i opisywanie rysunków technicznych; 17) wykonywać roboty konserwacyjne, remontowe i naprawcze w obiektach budowlanych; 15) barwy podstawowe, sposoby łączenia barw; 18) zamawiać i rozliczać materiały stosowane do 16) rodzaje i elementy dokumentacji technicznej; wykonywania robót wykończeniowych w budyn- 17) dokumentacja budowlana; kach; 18) sprzęt pomiarowy; 19) montować, użytkować i demontować rusztowania stosowane podczas robót wykończeniowych 19) miernictwo budowlane; w budynkach; 20) przedmiary i obmiary robót wykończeniowych; 20) oceniać jakość wykonanych robót wykończenio- 21) zapotrzebowanie materiałowe; wych; 22) zasady wykonywania pomiarów i rysunków in- 21) posługiwać się dokumentacją budowlaną; wentaryzacyjnych; 22) stosować zasady racjonalnej gospodarki odpa- 23) przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony dami. przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska. 2. Treści kształcenia (działy programowe) BLOK: TECHNOLOGIA ROBÓT WYKOŃCZENIOWYCH Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1. Cele kształcenia 1) o rganizacja stanowiska pracy; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 2) organizacja prac murarskich, tynkarskich, posadzkarskich, malarskich oraz tapeciarskich; 1) organizować, użytkować i likwidować stanowisko pracy do wykonywania różnego typu robót wy- 3) narzędzia i sprzęt do robót wykończeniowych; kończeniowych, zgodnie z wymaganiami techno- 4) transport i składowanie materiałów oraz sprzętu logicznymi, przepisami i zasadami bezpieczeńdo robót wykończeniowych; stwa i higieny pracy, przepisami ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 5) ścianki działowe; Nr 141 — 8588 — Poz. 826 6) sufity podwieszane; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 7) podłoża pod różnego rodzaju tynki; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 8) rodzaje tynków i okładzin ściennych; 9) ślusarka wykończeniowa; 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 10) stolarka wykończeniowa; 2) metody poszukiwania pracy; 11) izolacje i podkłady podłogowe; 3) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 12) rodzaje i typy podłóg; 4) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej; 13) przygotowanie zapraw, farb, klejów i innych materiałów do wykonywania robót wykończenio- 5) funkcjonowanie przedsiębiorstw budowlanych; wych; 6) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 14) techniki malarskie; 7) bezpieczeństwo i higiena pracy; 15) rodzaje podłoży do robót malarskich i tapeciarskich; 8) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 16) roboty konserwacyjne, remontowe i naprawcze 9) w ybrane przepisy prawa budowlanego, podatw obiektach budowlanych; kowego i bankowego; 17) rodzaje i konstrukcje rusztowań; 10) e lementy ergonomii; 18) odbiór jakościowy robót wykończeniowych; 11) ś rodki ochrony indywidualnej; 19) dokumentacja budowlana; 12) z asady udzielania pierwszej pomocy poszkodo- 20) gospodarka odpadami. wanym w wypadkach przy pracy; 13) z asady i metody komunikowania się; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 14) e lementy socjologii i psychologii pracy; 1. Cele kształcenia 15) f ormy doskonalenia zawodowego; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 16) ź ródła informacji zawodowej; umieć: 1) i nterpretować podstawowe pojęcia gospodarki 17) e tyka. rynkowej; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem

8) stosować przepisy prawa budowlanego, podat- * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w forkowego i bankowego; mie stacjonarnej i zaocznej). 9) organizować stanowisko pracy zgodnie z wyma- ** Pozostałe 20% godzin jest przeznaczone do rozdysponowaganiami ergonomii; nia przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. 10) stosować środki ochrony indywidualnej; 11) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁw wypadkach przy pracy; CENIA W ZAWODZIE 12) komunikować się i współpracować w zespole; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- 13) r ozwiązywać problemy dotyczące działalności gramowych są odpowiednie następujące pomieszczezawodowej; nia dydaktyczne: 14) podejmować decyzje; 1) pracownia ogólnobudowlana; 15) doskonalić umiejętności zawodowe; 2) pracownia rysunku i dokumentacji technicznej; 16) korzystać z różnych źródeł informacji; 3) pracownia komputerowa; 17) przestrzegać zasad etyki. 4) warsztaty szkolne. Nr 141 — 8589 — Poz. 826 Pracownia ogólnobudowlana powinna być wy- 5) normy budowlane; posażona w: 6) instrukcje technologiczne; 1) próbki podstawowych materiałów i elementów bu- 7) katalogi nakładów rzeczowych oraz cenniki matedowlanych; riałów budowlanych. 2) próbki materiałów wykończeniowych; Pracownia komputerowa powinna być wypo- 3) modele obiektów budowlanych; sażona w: 4) filmy instruktażowe dotyczące zasad wykonywania 1) stanowiska komputerowe z dostępem do Internetu; budowlanych robót wykończeniowych; 2) drukarki, skanery; 5) dokumentację projektową, normy budowlane; 3) specjalistyczne programy komputerowe. 6) i nstrukcje wykonywania budowlanych robót wykończeniowych; Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: 7) podstawowe narzędzia i sprzęt do robót wykończe- 1) podstawowe narzędzia i sprzęt do robót wykończeniowych; niowych; 8) środki ochrony indywidualnej; 2) podstawowe materiały wykończeniowe; 3) podstawowy sprzęt mierniczy; 9) procedury udzielania pierwszej pomocy w nagłych wypadkach. 4) środki ochrony indywidualnej; 5) sprzęt przeciwpożarowy; Pracownia rysunku i dokumentacji technicznej powinna być wyposażona w: 6) instrukcje, katalogi materiałów i wyrobów budowlanych. 1) stanowiska kreślarskie z kompletem przyborów kreślarskich (jedno stanowisko dla każdego ucznia); Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy 2) modele i plansze figur płaskich i brył; zapewnić stanowisko pracy nauczyciela i odpowiednią 3) przykładowe egzemplarze dokumentacji technicznej liczbę stanowisk pracy dla uczniów. budowlano-architektonicznej; W warsztatach szkolnych powinno znajdować się po- 4) normy dotyczące zasad sporządzania rysunków; mieszczenie do instruktażu. Załącznik nr 11 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE WIERTACZ ODWIERTÓW EKSPLOATACYJNYCH I GEOFIZYCZNYCH SYMBOL CYFROWY 811⁰² I. OPIS ZAWODU 10) dokonywać charakterystyki elementów przewodu wiertniczego; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien 11) wykonywać prace dotyczące rurowania i cemenumieć: towania otworu; 1) rozpoznawać rodzaje skał; 12) wykonywać czynności związane z dowiercaniem 2) posługiwać się dokumentacją techniczną i tech- i udostępnianiem horyzontów produktywnych; nologiczną; 13) r ozpoznawać zagrożenia oraz likwidować awarie 3) posługiwać się Projektem Geologiczno-Technicz- wiertnicze; nym Otworu (PGTO); 14) stosować przepisy prawa geologicznego i górni- 4) oceniać stan techniczny maszyn i urządzeń; czego; 5) wykonywać operacje związane z montażem i de- 15) dokumentować wykonywane prace wiertnicze; montażem urządzeń wiertniczych; 16) stosować podstawowe techniki komputerowe; 6) obsługiwać urządzenia wiertnicze; 17) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywa- 7) s porządzać płuczki wiertnicze oraz zaczyny cenych zadań zawodowych; mentowe; 18) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 8) użytkować narzędzia wiertnicze; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpoża- 9) stosować osprzęt wiertniczy; rowej oraz ochrony środowiska; Nr 141 — 8590 — Poz. 826 19) organizować stanowisko pracy zgodnie z wyma- 9) posługiwać się instrukcjami obsługi maszyn ganiami ergonomii; i urządzeń; 20) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 10) p osługiwać się dokumentacją techniczną; 21) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw 11) w ykonywać podstawowe pomiary warsztatowe; i obowiązków pracownika i pracodawcy; 12) wykonywać podstawowe operacje ręcznej, mechanicznej i cieplno-plastycznej obróbki metali; 22) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 13) wykonywać łączenia elementów metalowych; 23) korzystać z różnych źródeł informacji; 14) charakteryzować rodzaje obciążeń i naprężeń; 24) prowadzić działalność gospodarczą. 15) klasyfikować pompy, sprężarki i silniki napędowe; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przy- 16) charakteryzować układy przeniesienia napędu; gotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, 17) charakteryzować maszyny i urządzenia elektryczjak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy ne; przedsiębiorczości”. 18) rozróżniać podstawowe elementy układów automatyki przemysłowej oraz określać ich zastoso- 2. A bsolwent szkoły kształcącej w zawodzie wiertacz wanie w wiertnictwie; odwiertów eksploatacyjnych i geofizycznych powinien być przygotowany do wykonywania następują- 19) rozpoznawać typy urządzeń wiertniczych; cych zadań zawodowych: 20) charakteryzować układy dźwigowe oraz systemy 1) sporządzania płynów wiertniczych; olinowania; 2) eksploatacji maszyn i urządzeń wiertniczych; 21) d okonywać charakterystyki narzędzi i osprzętu wiertniczego; 3) prowadzenia i dokumentowania prac wiertni- 22) rozróżniać systemy przenoszenia napędu na naczych; rzędzia stosowane w otworze wiertniczym; 4) d okonywania montażu i demontażu urządzeń 23) charakteryzować budowę przewodu wiertniczego; wiertniczych. 24) rozróżniać rodzaje i konstrukcje otworów wiert- II. BLOKI PROGRAMOWE niczych; Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opi- 25) określać rodzaje i przeznaczenie płuczek wiertnisu zawodu zawierają następujące bloki programowe: czych; 1) podstawy zawodu; 26) c harakteryzować budowę urządzeń do sporządzania, tłoczenia i oczyszczania płuczek wiertni- 2) technologia wiertnicza; czych; 3) podstawy działalności zawodowej. 27) charakteryzować systemy kontrolno-pomiarowe stosowane w procesie wiercenia; BLOK: PODSTAWY ZAWODU 28) posługiwać się podstawową obcojęzyczną termi- 1. Cele kształcenia nologią zawodową; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 29) korzystać z norm, katalogów i innych źródeł inumieć: formacji. 1) charakteryzować geologiczną budowę Ziemi; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 2) rozpoznawać skały zbiornikowe oraz określać ich Treści kształcenia są ujęte w następujących działach właściwości; programowych: 3) charakteryzować procesy zachodzące wewnątrz 1) p odstawy geologii dynamicznej; skorupy ziemskiej; 2) g eologia złożowa; 4) c harakteryzować metody badań geofizycznych stosowanych w wiertnictwie; 3) g eologiczna budowa Ziemi; 5) odczytywać oraz sporządzać rysunki i schematy 4) p odstawy geofizyki wiertniczej; części maszyn i urządzeń; 5) e lementy rysunku technicznego; 6) rozróżniać materiały konstrukcyjne oraz określać 6) p odstawy maszynoznawstwa; ich zastosowanie; 7) e lementy materiałoznawstwa; 7) wykonywać zabezpieczenia przeciwkorozyjne; 8) o bróbka metali; 8) posługiwać się podstawową terminologią z zakresu maszynoznawstwa; 9) w ytrzymałość materiałów; Nr 141 — 8591 — Poz. 826 10) części maszyn i urządzeń; 21) wykonywać czynności związane z udostępnianiem złoża oraz z wywoływaniem przypływu płynu zło- 11) podstawy elektrotechniki i automatyki; żowego do odwiertu; 12) maszyny i urządzenia wiertnicze; 22) s tosować metody rekonstrukcji i likwidacji otworów wiertniczych; 13) budowa przewodu wiertniczego; 23) rozpoznawać możliwości wystąpienia zagrożeń 14) konstrukcje otworów wiertniczych; wiertniczych; 15) płuczki wiertnicze; 24) rozpoznawać objawy erupcji wstępnej; 16) systemy kontrolno-pomiarowe; 25) określać przyczyny awarii wiertniczych; 17) obcojęzyczna terminologia zawodowa; 26) usuwać awarie wiertnicze; 18) normy, katalogi i inne źródła informacji. 27) w ykonywać operacje związane z zamknięciem wylotu otworu wiertniczego; BLOK: TECHNOLOGIA WIERTNICZA 28) odczytywać dokumentację techniczną dotyczącą 1. Cele kształcenia montażu i demontażu urządzeń wiertniczych. Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 2. Treści kształcenia (działy programowe) umieć: Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 1) odczytywać oraz sporządzać proste schematy programowych: technologiczne; 1) dokumentacja technologiczna procesu wiercenia; 2) oceniać stan techniczny maszyn i urządzeń dźwigowych; 2) stan techniczny maszyn i urządzeń dźwigowych; 3) określać stopień zużycia liny wielokrążkowej; 3) zasady eksploatacji maszyn i urządzeń wiertniczych; 4) przygotowywać narzędzia i osprzęt do procesu wiercenia; 4) zasady użytkowania narzędzi i osprzętu wiertniczego; 5) dobierać osprzęt do elementów przewodu wiertniczego; 5) technologia płynów wiertniczych; 6) użytkować urządzenia, osprzęt i narzędzia wiert- 6) zasady optymalizacji procesu wiercenia; nicze; 7) zasady eksploatacji przewodu wiertniczego; 7) posługiwać się dokumentacją technologiczną 8) prace przygotowawcze dotyczące rurowania i ce- (PGTO); mentowania otworów wiertniczych; 8) sterować systemami napędowymi urządzenia 9) metody cementowania rur okładzinowych; wiertniczego; 10) t echnologia dowiercania horyzontu produktyw- 9) obsługiwać urządzenia do sporządzania i oczysz- nego; czania płuczki wiertniczej; 11) m etody udostępniania złoża; 10) d okonywać regulacji parametrów pracy pomp płuczkowych; 12) s posoby wywoływania przypływu płynu złożowego do odwiertu; 11) s porządzać płuczki wiertnicze na podstawie re- 13) zasady rekonstrukcji oraz likwidacji otworów ceptur; wiertniczych; 12) sporządzać zaczyny cementowe; 14) zagrożenia erupcyjne i siarkowodorowe; 13) dobierać narzędzia wiercące do warunków geo- 15) sposoby likwidacji erupcji wstępnej; logicznych i realizowanych zadań; 16) zagrożenia techniczne i organizacyjne; 14) stosować optymalne parametry wiercenia; 17) zasady likwidacji awarii wiertniczych; 15) dobierać elementy przewodu wiertniczego; 18) dokumentacja techniczna urządzeń wiertniczych. 16) przygotowywać otwór wiertniczy do rurowania i cementowania; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 17) przygotowywać rury okładzinowe, osprzęt i narzędzia do rurowania otworu; 1. Cele kształcenia 18) stosować określone metody cementowania rur Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien okładzinowych; umieć: 19) wykonywać prace związane z dowiercaniem ho- 1) i nterpretować podstawowe pojęcia gospodarki ryzontu produktywnego; rynkowej; 20) p rzygotowywać otwór i przewód wiertniczy do 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem opróbowania; pracy; Nr 141 — 8592 — Poz. 826 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

czego; * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w for- 9) organizować stanowisko pracy zgodnie z wyma- mie stacjonarnej i zaocznej). ganiami ergonomii; ** Pozostałe 10% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie 10) stosować środki ochrony indywidualnej; kształcenia do potrzeb rynku pracy. 11) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁw wypadkach przy pracy; CENIA W ZAWODZIE 12) komunikować się i współpracować w zespole; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- 13) r ozwiązywać problemy dotyczące działalności gramowych są odpowiednie następujące pomieszczezawodowej; nia dydaktyczne: 14) podejmować decyzje; 1) p racownia geologiczno-geofizyczna; 15) doskonalić umiejętności zawodowe; 2) p racownia mechaniczna; 16) korzystać z różnych źródeł informacji; 3) p racownia technologii wiertniczej; 17) przestrzegać zasad etyki. 4) w arsztaty szkolne. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Pracownia geologiczno-geofizyczna powinna być wyposażona w: Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 1) z estawy próbek minerałów i skał; programowych: 2) r dzenie wiertnicze; 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 3) t abelę stratygraficzną; 2) metody poszukiwania pracy; 4) m apy geologiczne; 3) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 5) p rzekroje geologiczne; 4) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej; 6) p rofile geologiczne otworów wiertniczych; 5) formy organizacyjno-prawne działalności przed- 7) g eofizyczne sondy pomiarowe; siębiorstw wiertniczych; 8) w ykresy pomiarów geofizycznych; 6) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 9) s pecjalistyczne oprogramowanie komputerowe; 7) bezpieczeństwo i higiena pracy; 10) s przęt audiowizualny. 8) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; Pracownia mechaniczna powinna być wypo- 9) wybrane przepisy prawa geologicznego i górni- sażona w: czego; 1) s chematy oraz rysunki wykonawcze, złożeniowe 10) elementy ergonomii; i montażowe maszyn i urządzeń; 11) środki ochrony indywidualnej; 2) dokumentacje techniczne maszyn i urządzeń; 12) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodo- 3) instrukcje obsługi maszyn i urządzeń; wanym w wypadkach przy pracy; 4) normy krajowe i zagraniczne; 13) zasady i metody komunikowania się; 5) zestawy próbek materiałów; 14) elementy socjologii i psychologii pracy; 6) modele maszyn i urządzeń; 15) formy doskonalenia zawodowego; 7) części maszyn; 16) źródła informacji zawodowej; 8) przyrządy pomiarowe; 17) etyka. 9) elementy automatyki wiertniczej; Nr 141 — 8593 — Poz. 826 10) schematy maszyn i urządzeń elektrycznych; Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: 11) specjalistyczne oprogramowanie komputerowe; 1) sale instruktażowe; 12) techniczne środki kształcenia. 2) stanowiska obróbki ręcznej i mechanicznej (jedno stanowisko dla dwojga albo trojga uczniów); Pracownia technologii wiertniczej powinna być wyposażona w: 3) s tanowiska obróbki plastycznej i cieplnej (jedno stanowisko dla dwojga albo trojga uczniów); 1) modele podstawowych elementów wiertnicy; 2) schematy obiegów płuczki wiertniczej; 4) stanowiska spawalnicze (jedno stanowisko dla trojga do pięciorga uczniów); 3) schematy urządzeń do sporządzania i oczyszczania płuczki; 5) stanowiska kontroli jakości; 4) przyrządy do pomiaru własności płuczki; 6) narzędzia i przyrządy pomiarowe; 5) narzędzia wiertnicze; 7) techniczne środki kształcenia. 6) model przewodu wiertniczego; Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaple- 7) elementy przewodu wiertniczego; cza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy 8) z arządzenia i instrukcje dotyczące wykonywania zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiedprac wiertniczych; nią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. 9) specjalistyczne oprogramowanie komputerowe; W warsztatach szkolnych powinno znajdować się po- 10) techniczne środki kształcenia. mieszczenie do instruktażu.