Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 9 grudnia 2010 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa artystycznego w publicznych szkołach artystycznych

1. Rozporządzenie określa podstawy programowe kształcenia w zawodach szkolnictwa artystycz- 1) a ktor cyrkowy (symbol cyfrowy 347⁰¹); nego, objętych klasyfikacją zawodów szkolnictwa za- 2) a ktor scen muzycznych (symbol cyfrowy 347⁰²); wodowego, stanowiącą załącznik do rozporządzenia 3) a nimator kultury (symbol cyfrowy 347⁰³); 1) Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego kieruje dzia- 4) b ibliotekarz (symbol cyfrowy 348⁰¹); łem administracji rządowej — kultura i ochrona dziedzictwa narodowego, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia 5) m uzyk (symbol cyfrowy 347⁰⁴); Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Kultury 6) p lastyk (symbol cyfrowy 347⁰⁷); i Dziedzictwa Narodowego (Dz. U. Nr 216, poz. 1595). 2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały 7) t ancerz (symbol cyfrowy 347⁰⁸). ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2703 i Nr 281,, z 2005 r. Nr 17, poz. 141, Nr 94, poz. 788, Nr 122,, Nr 131, poz. 1091, Nr 167, poz. 1400 i Nr 249, 2. Podstawy programowe, o których mowa w ust. 1,, z 2006 r. Nr 144, poz. 1043, Nr 208, poz. 1532 stanowią załączniki nr 1—7 do rozporządzenia. i Nr 227, poz. 1658, z 2007 r. Nr 42, poz. 273, Nr 80, poz. 542, Nr 115, poz. 791, Nr 120, poz. 818, Nr 180, poz. 1280

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie i Nr 181, poz. 1292, z 2008 r. Nr 70, poz. 416, Nr 145, 14 dni od dnia ogłoszenia., Nr 216, poz. 1370 i Nr 235, poz. 1618, z 2009 r. Nr 6, poz. 33, Nr 31, poz. 206, Nr 56, poz. 458, Nr 157, i Nr 219, poz. 1705 oraz z 2010 r. Nr 44, poz. 250, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego: Nr 54, poz. 320, Nr 127, poz. 857 i Nr 148, poz. 991. B. Zdrojewski Załączniki do rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 9 grudnia 2010 r. (poz. 70) Załącznik nr 1 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE AKTOR CYRKOWY I. Opis kształcenia 4. Rozwijanie samodzielności, obowiązkowości oraz zdolności do podejmowania odpowiedzialności za Kształcenie w zawodzie aktor cyrkowy odbywa się siebie, partnerów i zespół. w szkole sztuki cyrkowej. 5. Kształtowanie kultury osobistej i dumy z wykony- II. Cele nauczania wanego zawodu. 1. Stwarzanie warunków umożliwiających przygoto- 6. Motywowanie do samodzielnego rozwoju artystyczwanie aparatu ruchowego uczniów do wykonywanego. nia różnorodnych technik cyrkowych. 2. Umożliwienie harmonijnego rozwoju fizycznego 7. Przygotowanie do prezentowania swoich umiejęti psychicznego uczniów, pobudzanie i rozwijanie ności z wybranych dyscyplin sztuki cyrkowej. wrodzonych predyspozycji psychofizycznych. 8. Przyswojenie i zrozumienie zasad bezpieczeństwa. 3. Stwarzanie warunków do rozwoju wyobraźni i ekspresji muzyczno-ruchowej oraz rozbudzanie wrażli- 9. Przygotowanie do udziału w widowiskach artystyczwości estetycznej. nych. Nr 15 — 1123 — Poz. 70 III. Opis kwalifikacji absolwenta 4. Ćwiczenia żonglerskie: 1) żonglerka solowa, wyrzuty, rzuty, kręcenie przy- W wyniku kształcenia absolwent powinien posiadać: borów; 1) umiejętności z zakresu: akrobatyki, gimnastyki, 2) żonglerka zespołowa różnymi przyborami. ekwilibrystyki, żonglerki oraz podstaw tańca klasycznego; Osiągnięcia uczniów 2) opanowane podstawy pantomimy i elementów gry aktorskiej niezbędnych do kreowania postaci sce- 1. Opanowanie techniki wykonywanych ćwiczeń. nicznych; 2. Wyrobienie orientacji przestrzennej, koordynacji ru- 3) wiadomości z zakresu historii cyrku polskiego oraz chowej, równowagi i refleksu oraz zwinności i siły. światowego ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju poszczególnych dyscyplin sztuki cyrkowej i jej 3. Wyrobienie lekkości i sprężystości ruchów. aktualnych trendów; Specjalność artystyczna 4) wiadomości z zakresu podstaw anatomii i biomechaniki, niezbędnych przy wykonywaniu ewolucji Treści nauczania i trików cyrkowych oraz możliwości organizmu ludzkiego; 1. Ćwiczenia wybranych elementów z zakresu akroba- 5) podstawową wiedzę i umiejętności z zakresu cha- tyki i gimnastyki, ekwilibrystyki, żonglerki oraz rakteryzacji osobistej, stosowanej w cyrku, teatrze, klownady i iluzji z wykorzystaniem przyrządów i refilmie i telewizji; kwizytów. 6) znajomość przepisów BHP niezbędnych przy pracy 2. Dobór oprawy artystycznej poszczególnych numena wysokościach i z różnego rodzaju rekwizytami; rów cyrkowych — muzyka, choreografia, kostium. 7) wysoką sprawność fizyczną i psychomotoryczną, Osiągnięcia uczniów odporność na trudne warunki, wrażliwość artystyczną i estetyczną; 1. Perfekcyjne opanowanie umiejętności wchodzących w skład numeru cyrkowego. 8) umiejętność aktywnego uczestniczenia w działalności artystycznej i społecznej na rzecz środowiska 2. Umiejętność profesjonalnej prezentacji artystyczcyrkowego; nej. 9) umiejętność udzielania pomocy młodym adeptom sztuki cyrkowej oraz odnoszenia się z szacunkiem Technika taneczna do nestorów tej sztuki. Treści nauczania IV. Treści nauczania i osiągnięcia uczniów z obowiąz- 1. Przestrzeń i kierunek ruchu. kowych zajęć edukacyjnych 2. Sprawność ruchowa i jej znaczenie w zawodzie ak- Techniki cyrkowe tora cyrkowego. Treści nauczania 3. Elementy techniki tańca charakterystycznego: krakowiak i polonez: 1. Ćwiczenia akrobatyczne: 1) wiadomości ogólne; 1) dynamiczne; 2) charakterystyczne cechy ruchowe i muzyczne; 2) siłowe statyczne; 3) właściwa interpretacja. 3) plastyczne; 4. Elementy techniki tańca klasycznego: 4) skoki na ziemi; 5) skoki na batucie. 1) ćwiczenia na drążku i na środku sali; 2) układy taneczne i etiudy lekcyjne. 2. Ćwiczenia gimnastyczne: 1) chłopcy: na drążku gimnastycznym i na porę- Osiągnięcia uczniów czach gimnastycznych; 1. Opanowanie prawidłowej postawy, pracy stóp, rąk 2) dziewczęta: na trapezie i na linie pionowej. i korpusu. 3. Ćwiczenia ekwilibrystyczne: 2. Opanowanie koordynacji i harmonii ruchu. 1) balans na wałku; 3. Umiejętność łączenia ruchu z muzyką. 2) balans na drabinie; 4. Umiejętność wykonania poznanych tańców charak- 3) balans na linie poziomej; terystycznych. 4) balans perszem — chłopcy; 5. Umiejętność wykonania wybranych układów ta- 5) balans innymi przedmiotami — dziewczęta. necznych. Nr 15 — 1124 — Poz. 70 Charakteryzacja 3. Umiejętność wykonania poznanych rodzajów charakteryzacji. Treści nauczania 4. Umiejętność wykonania charakteryzacji zgodnej 1. Zasady charakteryzacji: z założeniami estetycznymi poszczególnych epok 1) anatomia i fizjologia głowy; historycznych. 2) materiałoznawstwo i technologia. Historia cyrku 2. Rodzaje charakteryzacji. Treści nauczania 3. Wybrane zagadnienia z zakresu barwy i oświetlenia. 1. Najważniejsze wydarzenia z historii cyrku. 4. Charakteryzacja artysty cyrkowego zgodna ze spe- 2. Najważniejsi artyści cyrkowi. cjalizacją zawodową. Osiągnięcia uczniów Osiągnięcia uczniów 1. Znajomość zasad charakteryzacji. 1. Znajomość najważniejszych wydarzeń z historii cyrku. 2. Umiejętność wykonania elementów do charakteryzacji. 2. Znajomość najważniejszych artystów cyrkowych. Załącznik nr 2 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE AKTOR SCEN MUZYCZNYCH I. Opis kształcenia III. Opis kwalifikacji absolwenta Kształcenie w zawodzie aktor scen muzycznych odby- W wyniku kształcenia absolwent powinien: wa się w policealnej szkole muzycznej w następujących specjalnościach: 1) p osiadać przygotowanie wokalne i techniczne do śpiewu solowego i piosenkarstwa; A. Wokalno-baletowa. B. Wokalno-aktorska. 2) p osiadać przygotowanie ruchowe i taneczne z zakresu różnych rodzajów tańca (klasycznego, ludo- C. Piosenkarz. wego, charakterystycznego, współczesnego itp.); II. Cele nauczania 3) p osiadać wykształcone umiejętności aktorskie; 1. Rozwijanie predyspozycji głosowych poprzez pracę 4) g rać na fortepianie w podstawowym zakresie nad techniką głosu w śpiewie klasycznym i piosenkarstwie. umiejętności; 2. Rozwijanie predyspozycji tanecznych poprzez pracę 5) p osiadać wykształcony słuch muzyczny pozwalanad różnymi technikami tańca klasycznego, ludo- jący na uzyskiwanie poprawnej intonacji; wego i współczesnego. 6) w ykazywać się umiejętnością pracy na scenie tea- 3. Rozwijanie uzdolnień aktorskich i pantomimicztralnej i estradzie w roli aktora i solisty — wokalinych. sty; 4. Zapoznanie słuchaczy z grą na instrumencie i podstawami kształcenia słuchu. 7) posiadać umiejętność pracy w zespole wokalnym, chórze i zespole tanecznym; 5. Rozwijanie osobowości artystycznej. 8) umieć stosować w praktyce podstawowe zasady 6. Przygotowywanie do prezentacji artystycznych. teorii muzyki; 7. Wykształcenie wartościowych artystów na potrzeby 9) posiadać umiejętność aktywnego uczestniczenia teatrów muzycznych i estrady. w życiu artystycznym; 8. Stworzenie możliwości wykazania się aktywnością twórczą. 10) umieć korzystać z literatury specjalistycznej. Nr 15 — 1125 — Poz. 70 IV. Treści nauczania i osiągnięcia uczniów z obowiąz- nie się różnymi formami zapamiętywania. Przykowych zajęć edukacyjnych swojenie podstawowych elementów obycia estradowego. Umiejętność dokonywania właściwej sa- A. SPECJALNOŚĆ — WOKALNO-BALETOWA mooceny wykonania utworu. Śpiew 8. Umiejętność udziału — pod kierunkiem nauczyciela — w prostych formach muzykowania zespoło- Treści nauczania wego. 1. Zarys historii wokalistyki, budowa i higiena orga- 9. Opanowanie literatury wokalnej w następującym nu głosowego. zakresie: trójdźwięki, czterodźwięki i inne rodzaje skoków interwałowych na jednym oddechu, 2. Podstawy prawidłowego oddechu. wprawki i ćwiczenia różnych autorów oraz proste pieśni i arie klasyczne, romantyczne i współczes- 3. Wybrane elementy techniki śpiewu. ne. 4. Podstawy interpretacji muzycznej. 10. Poprawne wykonanie: pieśni i prostej arii z uwzględnieniem poprawnej emisji i właściwej interpreta- 5. Zasady notacji oraz techniki czytania a vista. cji. 6. Samodzielna praca nad utworem. Taniec klasyczny 7. Praktyka estradowa. Treści nauczania 8. Technika pracy nad opanowaniem pamięciowym utworu. 1. Doskonalenie sprawności ruchowej. 9. Podstawowe formy muzykowania zespołowego. 2. Elementy tańca klasycznego. 10. Literatura wokalna, dobrana przez nauczyciela 3. Środki wyrazu artystycznego. w zależności od możliwości i preferencji ucznia. 4. Przygotowanie do pracy w zespole baletowym. Osiągnięcia uczniów Osiągnięcia uczniów 1. Znajomość budowy aparatu głosowego, jego czę- 1. Uzyskanie odpowiednich warunków fizycznych pości i zasad ich wzajemnego współdziałania (nos, trzebnych do wykonywania zawodu tancerza. podniebienie, krtań, płuca, przepona). Znajomość zasad higieny organu głosowego. 2. Umiejętność wykonywania wszystkich elementów tańca klasycznego. 2. Opanowanie prawidłowej postawy, swobodnego posługiwania się aparatem oddechowym z uwzględ- 3. Umiejętność artystycznej interpretacji ruchem nieniem znaczenia artykulacyjnego poszczególnych utworów z literatury muzycznej. elementów oraz opanowanie zasad prawidłowej emisji. 4. Umiejętność poruszania się na scenie i umiejętność pracy w zespole baletowym. 3. Opanowanie podstaw techniki śpiewu z uwzględnieniem: umiejętności kształtowania samogłosek Taniec charakterystyczny i spółgłosek, właściwego wdechu i wydechu, odpowiedniej pracy przepony oraz opanowanie Treści nauczania umiejętności korekty intonacji. 1. Polskie tańce narodowe i wybrane tańce regionalne 4. Umiejętność frazowania i operowania podstawo- (poznanie elementów poszczególnych tańców i ich wymi sposobami artykulacji. Interpretowanie dypodstawowych figur). namiki i agogiki zgodnie z zapisem. Poprawna realizacja zapisu metrorytmicznego. Interpretowanie 2. Tańce charakterystyczne innych krajów. utworu zgodne z jego budową formalną. 3. Pochodzenie tańców narodowych, regionalnych 5. Znajomość notacji oraz umiejętność samodzielne- i innych charakterystycznych, ich kostiumy i podgo i bezbłędnego odczytania tekstu nutowego. stawowe cechy muzyki. Umiejętność prawidłowego czytania a vista łatwych utworów w wolnym tempie. 4. Stylizacja poszczególnych tańców. 6. Umiejętność samodzielnego opracowania łatwego 5. Taniec w parze, taniec w grupie, taniec indywidualutworu pod względem techniczno-wykonawczym. ny. Umiejętność samodzielnej pracy nad utworem (pokonywanie trudnych miejsc, opanowanie pa- Osiągnięcia uczniów mięciowe utworu). Umiejętność świadomego ćwiczenia. 1. Umiejętność wykonania poszczególnych polskich tańców narodowych, regionalnych i charaktery- 7. Umiejętność koncentrowania się i pokonywania stycznych. Umiejętność określenia podstawowych tremy podczas wykonywania utworu. Posługiwa- figur tych tańców i ich poszczególnych elementów. Nr 15 — 1126 — Poz. 70 2. Umiejętność wykonania podstawowych tańców 4. Różne sposoby podtrzymywania lub podnoszenia charakterystycznych innych narodowości. partnerki. 3. Umiejętność rozpoznania danego tańca, wiedza 5. Tworzenie etiud tanecznych. o jego historii i pochodzeniu. Umiejętność rozpoznania kostiumu i określenia podstawowych cech Osiągnięcia uczniów muzyki danego tańca. 1. Umiejętność płynnego wykonywania: obrotów, pi- 4. Umiejętność wykonania formy scenicznej opartej ruetów, tours lent, fouettée i port de bras. na wybranym temacie tanecznym z uwzględnie- 2. Umiejętność płynnego wykonywania: skoków, przeniem charakteru danego tańca, jego metrum, temnoszenia partnerki i podnoszeń. pa itp. 3. Umiejętność płynnego łączenia poszczególnych 5. Umiejętność wykonywania tańców charakterystyczelementów w zestawach ruchowych. nych indywidualnie, w parze i w grupie. 4. Umiejętność podnoszenia partnerki: w talii i za ręce, Taniec współczesny i step oburącz i jedną ręką. Treści nauczania 5. Umiejętność konstruowania etiud tanecznych z wykorzystaniem wszystkich poznanych elementów. 1. Taniec jako ruch i sposób komunikowania się. Pantomima 2. Techniki i style tańca współczesnego i stepu. Treści nauczania 3. Rozwój tańca współczesnego i stepu w Stanach Zjednoczonych i w Europie. 1. Znaczenie i metody rozgrzewki pantomimicznej. 4. Inspiracje tańca współczesnego. 2. Techniki pantomimiczne. 5. Elementy tańca współczesnego i stepu. 3. Konstruowanie etiud i mimodram pantomimicznych. 6. Sposoby ćwiczenia tańca współczesnego i stepu. 4. Historia pantomimy. Osiągnięcia uczniów Osiągnięcia uczniów 1. Umiejętność kształtowania motoryki ciała zgodnie z naturalnymi możliwościami fizycznymi. Umiejęt- 1. Umiejętność przeprowadzenia samodzielnej rozność sterowania swobodnym przepływem energii grzewki przed występem scenicznym. w ciele tancerza oraz aktywnego wykorzystania przestrzeni. 2. Umiejętność zastosowania odpowiedniego gestu w konkretnej postaci i sytuacji scenicznej. 2. Umiejętność rozróżniania różnych stylów, koncepcji i technik tanecznych. 3. Umiejętność samodzielnego opracowania mimodram i etiud pantomimicznych. 3. Umiejętność określenia cech rozwojowych tańca 4. Umiejętność wykorzystania wiedzy o technikach współczesnego i stepu w Stanach Zjednoczonych pantomimicznych przy tworzeniu własnych prezeni w Europie. tacji scenicznych. 4. Umiejętność wykorzystywania w tańcu współczesnym elementów folkloru, literatury i muzyki klasycz- Kształcenie słuchu nej. Treści nauczania 5. Umiejętność zastosowania różnych technik tańca współczesnego i poszczególnych breków stepu w ru- 1. Interwały i akordy. chu tanecznym. Umiejętność ukazania: różnych funk- 2. Gamy. cji muzyki, „ciszy rekwizytu”, scenografii i światła. 3. Ćwiczenia rytmiczne. 6. Umiejętność zastosowania różnego rodzaju ćwiczeń w samodzielnej pracy nad tańcem. 4. Dyktanda. Partnerowanie 5. Czytanie a vista. Treści nauczania 6. Solmizacja. 1. Ćwiczenia par terre. Osiągnięcia uczniów 2. Ćwiczenia en l’air. 1. Umiejętność rozpoznawania interwałów do oktawy włącznie. Umiejętność wyszukiwania struktur inter- 3. Wykorzystanie elementów pomocniczych przy wałowych w wykonywanym repertuarze. Umiejętwspółpracy z partnerem. ność zapisywania interwałów nutami i symbolami. Nr 15 — 1127 — Poz. 70 Umiejętność budowania trójdźwięków majorowych 2. Podstawowe elementy techniki gry. i minorowych bez przewrotu i w przewrotach, ich słuchowego rozpoznawania oraz zapisywania nuta- 3. Podstawowe problemy interpretacyjne. mi i symbolami. Umiejętność budowania dominanty septymowej. 4. Podstawowe elementy dzieła muzycznego. 2. Umiejętność budowania gamy majorowej i minoro- Osiągnięcia uczniów wej naturalnej i harmonicznej. Umiejętność zapisywania gam nutami i symbolami. Umiejętność śpie- 1. Umiejętność nazywania poszczególnych elemenwania gam majorowych (do pięciu znaków) i mino- tów fortepianu. Opanowanie prawidłowej postawy rowych harmonicznych (do trzech znaków) od i swobodnej pracy obydwu rąk. Umiejętność posłupierwszego stopnia. giwania się pedałami i znajomość podstawowych zasad pedalizacji. 3. Umiejętność zapisu i rozpoznawania podstawowych wartości rytmicznych. Umiejętność rozpozna- 2. Umiejętność zastosowania podstawowych sposowania i zapisu prostych grup nieregularnych. bów artykulacji i ozdobników. 4. Umiejętność zapisywania prostych dyktand melo- 3. Znajomość i umiejętność grania w odpowiednim dycznych jednogłosowych z zastosowaniem pozna- tempie i dynamice. Umiejętność uzyskania niezanych interwałów i struktur rytmicznych w podanym leżności prawej ręki od lewej. Umiejętność wykonametrum. Umiejętność zapisywania prostych struk- nia utworu zgodnie z jego charakterem i z zachowaniem stylistyki danej epoki. tur rytmicznych. 4. Umiejętność rozpoznania w utworze podstawowych 5. Umiejętność czytania a vista jednogłosowych meloelementów dzieła muzycznego i znajomość wpływu dii tonalnych i prostych atonalnych. Umiejętność tych elementów na ostateczny kształt dzieła. powtarzania głosem usłyszanej melodii. Umiejętność improwizowania głosem prostych zdań i okre- Gra aktorska sów muzycznych. 6. Umiejętność śpiewania solmizacją przygotowanych Treści nauczania ćwiczeń i fragmentów własnego repertuaru. 1. Przyswojenie wiadomości teoretycznych o zasadach gry aktorskiej. Emisja chóralna 2. Zdobycie umiejętności aktorskich. Treści nauczania 3. Rozwinięcie wrażliwości emocjonalnej. 1. Podstawowe pojęcia wokalne, anatomia i fizjologia aparatu głosowego. 4. Doskonalenie przekazu tekstu w realizacji monologowej i dialogowej. 2. Umiejętność pracy w grupie. Osiągnięcia uczniów 3. Zagadnienia wokalno-muzyczne. 1. Umiejętność analizy tekstu i uzyskanie wiedzy o za- 4. Przygotowanie do śpiewania w chórze. sadach i sposobach jego właściwej interpretacji. Osiągnięcia uczniów 2. Umiejętność realizacji etiud beztekstowych (ruch i reakcja). Umiejętność właściwego budowania roli 1. Umiejętność wykorzystania wiedzy z zakresu anatoaktora w zależności od tekstu. mii i fizjologii organu głosowego oraz odpowiednich ćwiczeń z zakresu emisji głosu, dykcji i higieny 3. Umiejętność tworzenia stanów emocjonalnych odgłosu. powiednich do danego tekstu i sytuacji i ich umiejętne wprowadzanie do zakresu środków aktor- 2. Umiejętność orientacji we współbrzmieniach gło- skich. sów, doskonalenia precyzji intonacyjnej i rytmicznej, poczucia odpowiedzialności pracy w grupie. 4. Umiejętność realizacji scen monodramowych i dialogowych i samodzielnej realizacji powierzonej roli 3. Pogłębianie znajomości literatury muzycznej. Do- aktorskiej. skonalenie umiejętności posługiwania się słuchem wysokościowym, harmonicznym i barwowym. Dykcja 4. Umiejętność śpiewania w różnych zespołach chó- Treści nauczania ralnych. 1. Teoretyczne podstawy techniki mówienia oraz za- Fortepian znajomienie z budową i funkcjami aparatu mowy. Treści nauczania 2. Technika poprawnej wymowy: słyszalności, czystości i wyrazistości artykulacyjnej. 1. Znajomość budowy i historii instrumentu. Przygotowanie aparatu ruchowego do gry na fortepianie. 3. Posługiwanie się różnymi środkami wyrazu. Nr 15 — 1128 — Poz. 70 Osiągnięcia uczniów 4. Znajomość dokonań teatru muzycznego w XX wieku ze szczególnym uwzględnieniem musicalu (Ger- 1. Znajomość podstawowych zagadnień z zakresu jęshwin). Znajomość innych form teatralnych tego zyka polskiego, pochodzenie polskiego języka liteokresu (happening, teatr Kantora, Swinarskiego rackiego. Znajomość budowy anatomicznej aparatu i inne). Umiejętność dostrzegania wpływu poszczegłosowego i narządów mowy. gólnych form teatralnych na kulturę epoki. 2. Znajomość i umiejętność zastosowania podstawowych elementów wersyfikacji polskiej (akcent, fra- Nauka o muzyce za, oddech, pauza, tempo, rytm, analiza treści i środków wyrazu). Umiejętność prawidłowego ćwi- Treści nauczania czenia tych elementów. 1. Formy muzyczne wokalno-instrumentalne i instru- 3. Umiejętność zastosowania poznanych środków wy- mentalne oraz ich aparat wykonawczy. razu oraz odpowiednich ćwiczeń na samogłoskach i spółgłoskach do odpowiedniej interpretacji tekstu 2. Historia muzyki od starożytności po współczesliterackiego. Umiejętność interpretacji artystycznej ność. wybranych tekstów. 3. Literatura muzyczna. Zasady charakteryzacji Osiągnięcia uczniów Treści nauczania 1. Umiejętność posługiwania się wiadomościami 1. Podstawowe wiadomości teoretyczne o historii i za- z form muzycznych i historii muzyki w formułowasadach charakteryzacji. niu własnych sądów o muzyce i kompozytorach. 2. Zdobycie umiejętności manualnych. 2. Umiejętność kształtowania własnych zainteresowań muzycznych w oparciu o wiedzę z historii muzyki. 3. Technologie i materiały potrzebne do charakteryzacji scenicznej. 3. Umiejętność świadomego słuchania muzyki oraz rozpoznawania wybranych utworów z różnych epok Osiągnięcia uczniów i najwybitniejszych kompozytorów. 1. Znajomość historii charakteryzacji z uwzględnieniem makijażu, stylu ubioru i fryzury. Znajomość B. SPECJALNOŚĆ — WOKALNO-AKTORSKA podstawowych wiadomości z zakresu sposobów charakteryzacji. Śpiew 2. Umiejętność właściwego doboru środków do wyko- Treści nauczania nania prawidłowej charakteryzacji. Umiejętność samodzielnej charakteryzacji własnej twarzy z uwzględ- 1. Historia wokalistyki, budowa organu głosowego nieniem potrzeb danej roli. i jego higiena. 3. Znajomość podstawowych materiałów potrzebnych 2. Prawidłowe funkcjonowanie organu głosowego. do charakteryzacji i umiejętność ich prawidłowego użycia. 3. Technika śpiewu. Wybrane zagadnienia z historii teatru 4. Interpretacja muzyczna z uwzględnieniem znajomości kanonów stylu i formy muzycznej. Treści nauczania 5. Czytanie a vista. 1. Najważniejsze wydarzenia z historii teatru. 6. Samodzielna praca nad utworem. 2. Historia operetki. 3. Historia teatru muzycznego. 7. Technika pracy nad opanowaniem pamięciowym utworu i praktyka estradowa. 4. Historia musicalu. 8. Muzykowanie zespołowe. Osiągnięcia uczniów 9. Literatura wokalna. 1. Umiejętność określenia najważniejszych wydarzeń z historii teatru starożytnego, dalekowschodniego, 10. Program na zakończenie etapu edukacyjnego. japońskiego, średniowiecznego, barokowego, klasycznego, romantycznego i współczesnego. Osiągnięcia uczniów 2. Znajomość historii operetki i jej czołowych przed- 1. Znajomość budowy aparatu głosowego, jego częstawicieli. ści i zasad ich wzajemnego współdziałania (nos, podniebienie, krtań, płuca, przepona). 3. Znajomość teatru W. Bogusławskiego, wybranych dzieł S. Moniuszki i S. Witkiewicza jako różnych 2. Opanowanie prawidłowej postawy, swobodnego form teatru muzycznego. Znajomość szczególnej posługiwania się aparatem oddechowym roli I. Duncan w historii teatru tańca. z uwzględnieniem znaczenia artykulacyjnego Nr 15 — 1129 — Poz. 70 poszczególnych elementów, opanowanie zasad 3. Umiejętność analizy psychologicznej danej postaci. prawidłowej emisji, umiejętność biegłego wyko- Umiejętność budowania charakterów i osobowości nywania wokaliz. danych postaci scenicznych. Umiejętność dostosowania się do miejsca i czasu akcji. 3. Doskonalenie techniki śpiewu z uwzględnieniem: kształtowania samogłosek i spółgłosek, właściwe- 4. Umiejętność zbudowania połączenia postaci scego wdechu i wydechu, odpowiedniej pracy prze- nicznej z muzyką i śpiewem. Umiejętność oceny pony, opanowanie umiejętności korekty intonacji, własnych dokonań wokalno-aktorskich. Umiejętwypracowania mocnego i „okrągłego” ataku ność tworzenia postaci w konkretnych spektaklach dźwięku, stosowanie legato jako podstawowej for- wodewilowych, operetkowych, musicalowych itp. my artykulacji, wyrabianie nawyku precyzji wymowy. Kształcenie słuchu z zasadami muzyki 4. Swobodne frazowanie i umiejętność operowania Treści nauczania wszystkimi sposobami artykulacji. Interpretowanie dynamiki i agogiki zgodnie z zapisem. Poprawna 1. Znajomość zasad muzyki. realizacja zapisu metrorytmicznego. Interpretowa- 2. Rozwijanie słuchu wysokościowego, harmonicznenie utworu zgodne z jego budową formalną. go, poczucia rytmu i wyobraźni muzycznej. 5. Umiejętność samodzielnego i bezbłędnego odczy- 3. Rozwijanie umiejętności czytania nut głosem. tania tekstu nutowego. Umiejętność prawidłowego czytania a vista utworów o różnym stopniu 4. Znajomość podstawowej wiedzy z zakresu form trudności we właściwym tempie. muzycznych. 6. Umiejętność samodzielnego opracowania łatwego Osiągnięcia uczniów utworu pod względem techniczno-wykonawczym. Umiejętność samodzielnej pracy nad utworem 1. Umiejętność określenia cech dźwięku, nazw po- (pokonywanie trudnych miejsc, opanowanie pa- szczególnych dźwięków. Znajomość pięciolinii, klumięciowe utworu). Umiejętność świadomego ćwi- czy i nazw oktaw. Umiejętność posługiwania się czenia i właściwej współpracy z akompaniatorem. metrorytmiką. Znajomość podstawowych pojęć z zakresu agogiki, dynamiki, artykulacji, frazowania 7. Umiejętność koncentrowania się i pokonywania i ozdobników. Znajomość budowy skal, gam, intertremy podczas wykonywania utworu. Posługiwawałów i akordów, rozumienie pojęć: diatonika, nie się różnymi formami zapamiętywania. Przychromatyka i enharmonia. Znajomość podstawoswojenie swobody podczas występu estradowewych pojęć z zakresu struktury formalnej utworu. go. Umiejętność dokonywania właściwej samooceny wykonania utworu. 2. Umiejętność śpiewania gam, interwałów, akordów, skal, różnych form kadencji. Umiejętność śpiewania 8. Umiejętność muzykowania zespołowego. melodii w prostych strukturach rytmicznych. Umie- 9. Opanowanie literatury wokalnej w następującym jętność tworzenia głosem prostych melodii (fraza, zakresie: wprawki i ćwiczenia różnych autorów, okres) w nieskomplikowanej rytmice. pieśni i arie klasyczne, romantyczne i współczes- 3. Umiejętność swobodnego czytania prostych i barne. dziej skomplikowanych melodii z zachowaniem po- 10. Poprawne wykonanie: arii starowłoskiej i klasycz- prawnej intonacji i właściwej rytmiki (przygotowanej, pieśni polskiej i romantycznej, arii operetko- nych i a vista). Umiejętność zastosowania poprawwej i musicalowej, piosenki aktorskiej z uwzględ- nego intonacyjnie i rytmicznie czytania nut przy renieniem poprawnej emisji i właściwej interpreta- alizacji repertuaru wokalnego. cji. 4. Znajomość podstawowych pojęć z zakresu kształtowania dzieła muzycznego (okresowość, ewolucyj- Gra aktorska ność, homofonia, polifonia itp.). Znajomość podstawowych gatunków i form muzycznych; umiejętność Treści nauczania określenia cech gatunku i jego epoki. 1. Zapoznanie z literaturą dramaturgiczną polską i ob- Dykcja cą. 2. Elementarne zasady budowania postaci scenicznej. Treści nauczania 3. Posługiwanie się formą wyrazu scenicznego. 1. Przygotowanie teoretyczne z zakresu anatomii i fizjologii aparatu głosowego, wyeliminowanie nie- 4. Kształtowanie podstaw warsztatu aktorskiego. prawidłowości w używaniu narządów mowy. Osiągnięcia uczniów 2. Nabycie umiejętności poprawnej wymowy, wykształcenie wrażliwości słuchowej oraz umiejętno- 1. Znajomość literatury dramaturgicznej polskiej i ob- ści samokontroli. cej (wiersz i proza). 3. Wypracowanie różnych form środków wyrazu arty- 2. Umiejętność prowadzenia dialogu wierszem i pro- stycznego w zakresie żywego słowa i umiejętności zą. Umiejętność interpretacji monologu. Umiejęt- dostosowania go do coraz to innych potrzeb artyność posługiwania się kostiumem i rekwizytem. stycznych. Nr 15 — 1130 — Poz. 70 Osiągnięcia uczniów 3. Umiejętność mówienia prozy klasycznej, współczesnej, monologu scenicznego (jako elementu ro- 1. Znajomość budowy i funkcjonowania narządów li), dialogów. mowy. Umiejętność posługiwania się słowem. Eliminowanie regionalizmów, gwary, naleciałości 4. Znajomość literatury, w tym prozy polskiej. i niedbałości mowy potocznej. Taniec charakterystyczny 2. Wyrobienie umiejętności poprawnej wymowy poprzez ćwiczenia oddechowe, emisyjne i artykulacyj- Treści nauczania ne. Wyrobienie umiejętności samokontroli i wrażliwości słuchowej na wypowiadane słowo. 1. Polskie tańce narodowe i wybrane tańce regionalne 3. Umiejętność zastosowania wszystkich elementów (poznanie elementów poszczególnych tańców i ich poprawnej wymowy w pracy nad rolą. Umiejętność podstawowych figur). posługiwania się poprawną wymową w śpiewie. 2. Tańce charakterystyczne innych krajów. Umiejętność korekty własnych błędów. 3. Pochodzenie tańców narodowych, regionalnych Wiersz i innych charakterystycznych, poznanie kostiumów i podstawowych cech muzycznych tych tańców. Treści nauczania 4. Stylizacja poszczególnych tańców. 1. Wiedza teoretyczna na temat budowy wiersza. 2. Frazowanie, tempo i rytm wypowiedzi scenicznej, 5. Taniec w parze, w grupie i indywidualny. akcentacja, średniówka, klauzula w wierszu. Osiągnięcia uczniów 3. Cechy wypowiedzi w zakresie wiersza klasycznego, współczesnego, monologu scenicznego, dialogu 1. Umiejętność wykonania poszczególnych polskich wierszowanego. tańców narodowych, regionalnych i charakterystycznych. Umiejętność określenia podstawowych 4. Literatura ze szczególnym uwzględnieniem polskiej figur tych tańców i ich poszczególnych elementów. klasyki. 2. Umiejętność wykonania podstawowych tańców Osiągnięcia uczniów charakterystycznych innych narodowości. 1. Znajomość rodzajów wiersza i ich budowy. 3. Umiejętność rozpoznania danego tańca, wiedza o jego historii i pochodzeniu. Umiejętność rozpo- 2. Umiejętność wygłaszania wiersza z zastosowaniem znania kostiumu i określenia podstawowych cech właściwego dla logiki tekstu frazowania, tempa muzyki danego tańca. i rytmu oraz akcentacji z zastosowaniem nabytych umiejętności w zakresie emisji głosu, właściwego 4. Umiejętność wykonania formy scenicznej opartej oddechu i dykcji. na wybranym temacie tanecznym z uwzględnie- 3. Umiejętność mówienia wiersza klasycznego, współ- niem charakteru danego tańca, jego metrum i temczesnego, monologu scenicznego (jako elementu pa. roli), dialogowania wierszem. 5. Umiejętność wykonywania tańców charakterystycz- 4. Znajomość literatury, w szczególności polskiej kla- nych solo, w parze czy w grupie. syki. Taniec współczesny Proza Treści nauczania Treści nauczania 1. Taniec jako ruch i sposób komunikowania się. 1. Wiedza teoretyczna na temat prozy. 2. Techniki i style tańca współczesnego. 2. Frazowanie, tempo i rytm wypowiedzi scenicznej, akcenty w prozie. 3. Rozwój tańca współczesnego w Stanach Zjednoczonych i w Europie. 3. Cechy wypowiedzi w zakresie prozy. 4. Inspiracje tańca współczesnego. 4. Literatura z uwzględnieniem prozy polskiej. 5. Różne elementy tańca współczesnego. Osiągnięcia uczniów 6. Sposoby ćwiczenia tańca współczesnego. 1. Znajomość zagadnień teoretycznych na temat prozy. Osiągnięcia uczniów 2. Umiejętność wypowiedzi z zastosowaniem właści- 1. Umiejętność kształtowania motoryki ciała zgodnie wego dla logiki tekstu frazowania, tempa i rytmu z jego naturalnymi możliwościami fizycznymi. oraz akcentacji z zastosowaniem nabytych umiejęt- Umiejętność sterowania swobodnym przepływem ności w zakresie emisji głosu, właściwego oddechu energii w ciele tancerza oraz aktywnego wykorzyi dykcji. stania przestrzeni. Nr 15 — 1131 — Poz. 70 2. Umiejętność rozróżniania różnych stylów, koncepcji 3. Utrwalanie nawyku świadomego słuchania utwoi technik tanecznych. rów muzycznych oraz rozpoznawanie epoki, w której utwór powstał. 3. Umiejętność określenia cech rozwojowych tańca współczesnego w Stanach Zjednoczonych i w Euro- 4. Kształcenie umiejętności korzystania z różnych źrópie. deł inspiracji przy tworzeniu postaci scenicznych. 4. Umiejętność wykorzystywania w tańcu współczes- Osiągnięcia uczniów nym elementów folkloru, literatury i muzyki. 1. Znajomość rozwoju historycznego muzyki europej- 5. Umiejętność zastosowania różnych technik tańca skiej i światowej ze szczególnym uwzględnieniem współczesnego. Umiejętność ukazania różnych muzyki polskiej. Znajomość historycznego rozwoju funkcji muzyki, „ciszy rekwizytu”, scenografii, świat- różnych form teatralnych: od opery i operetki, poła itp. w tańcu współczesnym. przez teatr dramatyczny, po musical i teatr współczesny. Znajomość historii sztuki i kostiumu. 6. Umiejętność zastosowania różnego rodzaju ćwiczeń w samodzielnej pracy nad tańcem. 2. Znajomość życia i twórczości najwybitniejszych kompozytorów i umiejętność określenia ich miejsca Step w historii muzyki. Znajomość stylistyki epoki, w której dany kompozytor tworzy. Znajomość działalno- Treści nauczania ści najwybitniejszych przedstawicieli w historii teatru i dramatu oraz historii sztuki. Umiejętność okreś- 1. Taniec jako ruch i sposób komunikowania się. lenia wkładu tych twórców w historię kultury światowej. 2. Techniki i style stepu. 3. Umiejętność świadomego słuchania dzieł muzycz- 3. Rozwój stepu w Stanach Zjednoczonych i w Euronych. Umiejętność określenia na podstawie słyszapie. nego utworu cech charakterystycznych stylu i epoki, w której powstał, a także w przypadku dzieł naj- 4. Inspiracje tańca współczesnego. wybitniejszych twórców (szczególnie muzyki wokal- 5. Różne elementy stepu. nej) — kompozytora. 6. Sposoby ćwiczenia stepu. 4. Umiejętność zastosowania nabytej wiedzy, szczególnie pod względem znajomości stylu epoki czy Osiągnięcia uczniów cech charakterystycznych twórcy, przy tworzeniu postaci scenicznej w konkretnym dziele operowym, 1. Umiejętność kształtowania motoryki ciała zgodnie operetkowym i dramatycznym. z jego naturalnymi możliwościami fizycznymi. Umiejętność sterowania swobodnym przepływem Wybrane zagadnienia z historii teatru energii w ciele tancerza oraz aktywnego wykorzystania przestrzeni. Treści nauczania 2. Umiejętność rozróżniania różnych stylów, koncepcji 1. Ukazanie najważniejszych etapów rozwoju teatru i technik tanecznych. w ich historycznych przemianach. 3. Umiejętność określenia cech rozwojowych stepu 2. Zapoznanie z sylwetkami najwybitniejszych przedw Stanach Zjednoczonych i w Europie. stawicieli teatru z uwzględnieniem ich osiągnięć i wkładu w rozwój kultury. 4. Umiejętność wykorzystywania w stepie elementów folkloru, literatury i muzyki. 3. Kształcenie umiejętności korzystania z różnych źródeł inspiracji przy tworzeniu postaci scenicznych. 5. Umiejętność zastosowania poszczególnych breków stepu w ruchu tanecznym. Umiejętność ukazania Osiągnięcia uczniów różnych funkcji muzyki, „ciszy rekwizytu”, scenografii, światła itp. w stepie. 1. Znajomość rozwoju historycznego teatru europejskiego i światowego, ze szczególnym uwzględnie- 6. Umiejętność zastosowania różnego rodzaju ćwiczeń niem teatru polskiego. Znajomość historycznego w samodzielnej pracy nad stepem. rozwoju różnych form teatralnych. Wybrane zagadnienia z historii muzyki 2. Znajomość życia i twórczości najwybitniejszych przedstawicieli teatru i umiejętność określenia ich Treści nauczania miejsca w historii teatru. Umiejętność określenia wkładu tych twórców w historię kultury światowej. 1. Ukazanie najważniejszych etapów rozwoju muzyki w ich historycznych przemianach. 3. Umiejętność zastosowania nabytej wiedzy, szczególnie pod względem znajomości stylu epoki czy 2. Zapoznanie z sylwetkami najwybitniejszych twór- cech charakterystycznych twórcy, przy tworzeniu ców muzyki z uwzględnieniem ich osiągnięć i wkła- postaci scenicznej w konkretnym dziele dramatyczdu w rozwój kultury. nym. Nr 15 — 1132 — Poz. 70 Wybrane zagadnienia z historii sztuki i kostiumu Osiągnięcia uczniów Treści nauczania 1. Umiejętność definiowania podstawowych pojęć z zakresu kultury. Rozumienie zależności pomiędzy 1. Ukazanie najważniejszych etapów rozwoju historii kulturą a cywilizacją, kulturą a naturą, kulturą a etsztuki i kostiumu w ich historycznych przemianach. nicznością itp. Poznanie podstawowych elementów charakterystycznych dla teatrów różnych krajów. 2. Zapoznanie z sylwetkami najwybitniejszych przed- Umiejętność wskazania źródeł kultury Zachodu stawicieli, z uwzględnieniem ich osiągnięć i wkładu i określania wzorów i kategorii kulturowych. Umiew rozwój kultury. jętność określania wzorców kultury tradycyjnej, szlacheckiej, mieszczańskiej, masowej, rodzinnej 3. Utrwalanie nawyku świadomego odbioru dzieł sztu- itp. ki oraz rozpoznawanie epoki, w której powstały. 2. Umiejętność spojrzenia na działalność człowieka od 4. Kształcenie umiejętności korzystania z różnych źró- strony jego światopoglądu, jego natury i samowiedeł inspiracji przy tworzeniu postaci scenicznych. dzy. Umiejętność definiowania pojęcia mitu i określania jego wartości poznawczej. Znajomość podsta- Osiągnięcia uczniów wowych norm, ocen, wzorów osobowych decydujących o człowieku jako istocie moralnej. Umiejęt- 1. Znajomość rozwoju historii sztuki europejskiej ność definiowania i rozumienie pojęć, takich jak: i światowej, ze szczególnym uwzględnieniem sztuki dobro, piękno, wolność itp. oraz umiejętność okreśpolskiej. Znajomość historii kostiumu. lania zależności pomiędzy nimi. Rozumienie znaczenia komunikacji społecznej w prawidłowym roz- 2. Znajomość życia i twórczości najwybitniejszych ar- woju psychicznym człowieka. tystów i umiejętność określenia ich miejsca w historii sztuki. Znajomość stylistyki epoki, w której 3. Umiejętność określania człowieka w świecie teatru dany artysta tworzy. Umiejętność określenia wkła- i wykazywania relacji pomiędzy odbiorcą a aktodu tych twórców w historię kultury światowej. rem. Umiejętność określania teatru jako wartości kulturowej, odróżniania teatralności od autentycz- 3. Umiejętność świadomego odbioru dzieł sztuki. ności. Znajomość podstawowych funkcji teatru i je- Umiejętność określenia cech charakterystycznych go wpływu na rozwój człowieka. stylu i epoki, w której dzieło powstało. Rytmika 4. Umiejętność zastosowania nabytej wiedzy, szczególnie pod względem znajomości stylu epoki czy Treści nauczania cech charakterystycznych twórcy, przy tworzeniu postaci scenicznej w konkretnym dziele operowym, 1. Podstawowe zasady metody Emila Jaques’aoperetkowym i dramatycznym. -Dalcroze’a. Antropologia 2. Tańce polskie. Treści nauczania Osiągnięcia uczniów 1. Pojęcie kultury. Kultura a cywilizacja. Kultura i natu- 1. Umiejętność interpretowania ruchem wartości rytra. Kulturowość a etniczność. Kulturowy podział micznych w różnych grupach i układach (taktowaświata. Europocentryzm i problem przekładalności nie rękami i nogami, interpretacja ruchem różnych kulturowej. Teatr grecki — teatr japoński. Źródła ugrupowań rytmicznych). Umiejętność reagowania kultury zachodniej. Determinizm kulturowy — im- ruchem na akcenty metryczne. Umiejętność interplikacje antropologiczne. Wzory kultury. Czas i prze- pretowania ruchem artykulacji legato i staccato oraz strzeń jako kategorie kulturowe. Kultura: szlache- dynamiki (piano, forte, crescendo, diminuendo) cka, mieszczańska, masowa. i agogiki. Umiejętność interpretowania ruchem różnego rodzaju tematów rytmicznych i kanonów. 2. Człowiek jako przedmiot samowiedzy. Problem natury ludzkiej. Człowiek jako istota światopoglądowa. 2. Umiejętność interpretacji ruchem tańców polskich Człowiek jako homo vitator. Poznawcza wartość mi- zgodnie z ich stylem i charakterem. tu. Mit prometejski. Człowiek jako istota moralna. Normy, oceny, sankcje, wzory osobowe. Dobro Zespół wokalny a piękno. Moralność a wolność. Komunikacja społeczna a problem zdrowia psychicznego. Strategie Treści nauczania komunikacyjne — hermeneutyka tekstu. 1. Rozwijanie możliwości wykonawczych uczniów. 3. Człowiek w strukturze teatralnej. Świat — teatr, człowiek — aktor. Teatr jako wartość kultury. Funk- 2. Rozwijanie umiejętności pracy w zespole. cje teatru. Teatralizacja i autentyczność. Teatr jako samowiedza i autoterapia. Oglądanie a podgląda- 3. Zapoznanie z wokalną literaturą kameralną różnych nie. Ciało jako podmiot i przedmiot działania. epok. Nr 15 — 1133 — Poz. 70 Osiągnięcia uczniów 4. Ćwiczenia chodu tanecznego i kroków tanecznych. 1. Pogłębienie umiejętności wykonawczych poprzez 5. Zasadnicze kroki polskich tańców narodowych. zbiorowe muzykowanie. Umiejętność orientacji w partyturze i śledzenia więcej niż dwóch pięcioli- 6. Zasadnicze kroki innych tańców, w tym tańców chanii, nabycie umiejętności szybkiej analizy. rakterystycznych. 2. Umiejętność rozumienia całej struktury utworu 7. Improwizacje taneczne. z rozbiciem na poszczególne elementy i wspólnego 8. Elementy ruchu scenicznego w interpretacji piosenbudowania całości z wielu elementów. Umiejętność tzw. synchronizacji wertykalnej (wspólnego zaczy- ki. nania i kończenia utworu). Umiejętność aktywnego słuchania siebie i innych. Świadomość roli poszcze- Osiągnięcia uczniów gólnych wykonawców w przebiegu utworu. Umie- 1. Umiejętność wykonywania ćwiczeń korygujących jętność koordynacji poczynań własnych i działań postawę w celu uzyskania sprawności i elastycznopartnerów. Wyrobienie nawyku psychicznego ści całego ciała. uczestnictwa w wykonywanym utworze. Umiejętność komunikowania się z partnerami. Umiejętność 2. Umiejętność wykonania etiud sprawnościowych. współpracy w zespole. 3. Znajomość kroków i elementów tańców polskich 3. Pogłębienie znajomości wokalnej literatury kamei obcych (w tym charakterystycznych). ralnej z różnych epok. 4. Umiejętność wykonywania zespołowego poszcze- C. SPECJALNOŚĆ — PIOSENKARZ gólnych tańców i improwizacji na temat danego tańca. Interpretacja piosenki 5. Umiejętność samodzielnego opracowania ruchu Treści nauczania scenicznego w interpretacji piosenki. 1. Rozwijanie naturalnych predyspozycji oraz zdolno- Zespół wokalno-instrumentalny ści wykonawczych. Treści nauczania 2. Rozszerzanie możliwości głosowych. 1. Śpiewanie w wielogłosie: 3. Przygotowanie repertuarowe do występów estradowych. 1) w dwugłosie; Osiągnięcia ucznia 2) w trzygłosie; 1. Umiejętność stosowania w piosence środków wy- 3) w czterogłosie; razu muzycznego (dynamika, fraza, artykulacja, 4) w pięcio- i sześciogłosie. rytm, tempo), słownego (treść, dykcja) i ruchowego (gest, mimika, ruch, taniec). Umiejętność interpre- 2. Improwizacja zespołowa właściwa muzyce jazzotacji piosenek o zróżnicowanym charakterze (pio- wej. senka literacka, aktorska, standard jazzowy). 3. Przygotowanie do pracy na estradzie. 2. Opanowanie umiejętności swobodnego korzystania z aparatu głosowego. Opanowanie prawidłowej po- 4. Wykonywanie zespołowe różnych gatunków muzystawy i umiejętność prawidłowego oddychania ki jazzowej. w zależności od rodzaju wykonywanej piosenki. 5. Współpraca z zespołami instrumentalnymi. 3. Umiejętność pokonywania tremy podczas występów estradowych. Umiejętność bycia na estradzie i pracy z mikrofonem. Umiejętność współpracy Osiągnięcia uczniów z sekcją rytmiczną lub innym zespołem akompaniującym. 1. Umiejętność śpiewania w wielogłosie: 1) harmonizowanie głosem prostych melodii, akor- Plastyka ruchu i taniec dów itp.; Treści nauczania 2) śpiew utworów chóralnych w układzie dwugłosowym, trzygłosowym i w większej liczbie głosów; 1. Ćwiczenia koordynujące prawidłową postawę, sprawność i elastyczność kończyn, ruchomość po- 3) śpiew w tzw. chórkach towarzyszących soliście szczególnych części ciała, skoordynowany ruch ca- — piosenkarzowi. łego ciała. 2. Umiejętność improwizowania wokalnego właści- 2. Etiudy sprawnościowe w różnych rytmach. wego muzyce jazzowej. 3. Ćwiczenia relaksujące, rozgrzewające i usprawnia- 3. Umiejętność analizy nagrań i pracy na konkretnych jące ciało. utworach. Nr 15 — 1134 — Poz. 70 4. Umiejętność samodzielnego dorabiania głosu do Osiągnięcia uczniów melodii podstawowej. 1. Znajomość podstawowych zagadnień z zakresu ję- 5. Znajomość literatury, szczególnie takich utworów, zyka polskiego i pochodzenia polskiego języka litejak: swing, blues, gospel itp. rackiego. Znajomość budowy anatomicznej aparatu głosowego i narządów mowy. 6. Umiejętność współpracy zespołów z zespołami in- 2. Znajomość i umiejętność zastosowania podstawostrumentalnymi. wych elementów wersyfikacji polskiej (akcent, fra- 7. Umiejętność współpracy z sekcją obsługi sprzętu za, oddech, pauza, tempo, rytm, analiza treści elektronicznego i świateł. i środków wyrazu). Umiejętność prawidłowego ćwiczenia tych elementów. Emisja głosu 3. Umiejętność zastosowania poznanych środków wyrazu oraz odpowiednich ćwiczeń na samogłoskach Treści nauczania i spółgłoskach do odpowiedniej interpretacji tekstu literackiego. Umiejętność interpretacji artystycznej 1. Podstawowe pojęcia wokalne oraz ogólne zasady wybranych tekstów. anatomii i fizjologii aparatu głosowego. 2. Opanowanie poprawnego śpiewu. Fortepian Osiągnięcia uczniów Treści nauczania 1. Budowa instrumentu i jego historia. Podstawy pra- 1. Zapoznanie z budową ciała ludzkiego i funkcjonowidłowego aparatu gry. waniem aparatu głosowego. Umiejętność przyjęcia prawidłowej postawy ciała podczas śpiewu i pra- 2. Podstawowe elementy techniki gry. widłowego oddychania. 3. Podstawowe problemy interpretacyjne. 2. Umiejętność uzyskania „podparcia oddechowego” 4. Podstawowe elementy dzieła muzycznego. i koordynacji słuchowo-głosowej wszystkich narządów odpowiedzialnych za wydobycie dźwięku. Osiągnięcia uczniów Umiejętność prawidłowej artykulacji i frazowania w śpiewie. Umiejętność poprawnej intonacji. Zna- 1. Umiejętność nazywania poszczególnych elemenjomość zasad higieny głosu. tów fortepianu. Opanowanie prawidłowej postawy i swobodnej pracy obydwu rąk. Umiejętność posłu- Fizjologia głosu giwania się pedałami i znajomość podstawowych zasad pedalizacji. Treści nauczania 2. Znajomość i umiejętność zastosowania podstawo- 1. Teoretyczne podstawy techniki mówienia oraz ogól- wych sposobów artykulacji i ozdobników. ne zasady anatomii i fizjologii aparatu głosowego. 3. Znajomość i umiejętność grania w odpowiednim 2. Rozwijanie dyspozycji głosowych. tempie i dynamice. Umiejętność uzyskania niezależności prawej ręki od lewej. Umiejętność wykona- 3. Nauka prawidłowego oddychania, ćwiczenia fona- nia utworu zgodnie z jego charakterem i z zachowacyjne, ćwiczenia rezonacyjne, doskonalenie technik niem stylistyki danej epoki. artykulacji. 4. Umiejętność rozpoznania w utworze podstawowych elementów dzieła muzycznego i znajomość wpływu Osiągnięcia uczniów tych elementów na ostateczny kształt dzieła. 1. Znajomość funkcjonowania aparatu głosowego. Kształcenie słuchu z zasadami muzyki i harmonią 2. Umiejętność pracy nad prawidłowym oddychaniem, wyrównywaniem rejestrów, uzyskaniem peł- Treści nauczania nego rezonansu głosu, wyrównaniem brzmienia 1. Podstawowa wiedza z zasad muzyki i harmonii. samogłosek i doskonaleniem mechaniki artykulacji. 2. Posługiwanie się słuchem wysokościowym, słu- 3. Umiejętność korygowania błędów w oddychaniu, chem harmonicznym, poczuciem rytmu i wyobraźfonacyjnych, rezonacyjnych i artykulacyjnych. nią muzyczną. Dykcja 3. Czytanie nut głosem. 4. Podstawowa wiedza z zakresu form muzycznych. Treści nauczania 1. Teoretyczne podstawy techniki mówienia oraz za- Osiągnięcia uczniów znajomienie z budową i funkcjami aparatu mowy. 1. Umiejętność określenia cech dźwięku i nazw po- 2. Poprawna wymowa: jej słyszalność, czystość i wy- szczególnych dźwięków. Znajomość pięciolinii, klurazistość artykulacyjna. czy i nazw oktaw. Umiejętność posługiwania się metrorytmiką. Znajomość podstawowych pojęć 3. Posługiwanie się różnymi środkami wyrazu. z zakresu agogiki, dynamiki, artykulacji, frazowania Nr 15 — 1135 — Poz. 70 i ozdobników. Znajomość budowy skal, gam, inter- 2. Umiejętność definiowania i znajomość stylu i dzieł wałów i akordów, rozumienie pojęć: diatonika, najwybitniejszych twórców kierunków i sztuk scechromatyka i enharmonia. Znajomość podstawo- nicznych. wych pojęć z zakresu struktury formalnej utworu. Znajomość podstawowych zasad układu czterogło- Elementy gry aktorskiej sowego i funkcji harmonicznych. Umiejętność tworzenia kadencji, konstrukcji harmonicznych i pro- Treści nauczania stych figuracji (ew. modulacji). Umiejętność zasto- 1. Wiadomości teoretyczne o zasadach gry aktorskiej. sowania podstawowych zasad harmonii przy opracowywaniu aranżacji piosenek lub przy tworzeniu 2. Umiejętności aktorskie. własnych akompaniamentów. 3. Wrażliwość emocjonalna. 2. Umiejętność śpiewania gam, interwałów, akordów, skal, różnych form kadencji. Umiejętność śpiewania 4. Właściwy przekaz tekstu w realizacji monologowej melodii w prostych strukturach rytmicznych. Umie- i dialogowej. jętność tworzenia głosem prostych melodii (fraza, okres) w nieskomplikowanej rytmice. Osiągnięcia uczniów 3. Umiejętność swobodnego czytania prostych i bar- 1. Umiejętność analizy tekstu i uzyskanie wiedzy o zadziej skomplikowanych melodii z zachowaniem po- sadach i sposobach jego właściwej interpretacji. prawnej intonacji i właściwej rytmiki (przygotowanych i a vista). Umiejętność zastosowania popraw- 2. Umiejętność realizacji etiud beztekstowych (ruch nego intonacyjnie i rytmicznie czytania nut przy re- i reakcja). Umiejętność właściwego budowania roli alizacji repertuaru wokalnego na przedmiocie głów- aktora w zależności od tekstu. nym. 3. Umiejętność tworzenia stanów emocjonalnych od- 4. Znajomość podstawowych pojęć z zakresu kształto- powiednich do danego tekstu i sytuacji i ich umiewania dzieła muzycznego (okresowość, ewolucyj- jętne wprowadzanie do zakresu środków aktorność, homofonia, polifonia i inne). Znajomość pod- skich. stawowych gatunków i form muzycznych. Umiejęt- 4. Umiejętność realizacji scen monodramowych i dianość określenia cech gatunku i jego epoki. logowych oraz samodzielnej realizacji powierzonej roli aktorskiej. Nauka o muzyce z literaturą muzyczną Zasady charakteryzacji Treści nauczania 1. Formy muzyczne wokalno-instrumentalne i instru- Treści nauczania mentalne oraz ich aparat wykonawczy. 1. Podstawowe wiadomościach teoretyczne o historii 2. Historia muzyki od starożytności po współczes- i zasadach charakteryzacji. ność. 2. Zdobycie umiejętności manualnych. 3. Literatura muzyczna. 3. Technologie i materiały potrzebne do charakteryza- Osiągnięcia uczniów cji scenicznej. 1. Umiejętność posługiwania się wiadomościami Osiągnięcia uczniów z form muzycznych i historii muzyki w formułowaniu własnych sądów o muzyce i kompozytorach. 1. Znajomość historii charakteryzacji, z uwzględnieniem makijażu, stylu ubioru i fryzury. Znajomość 2. Umiejętność kształtowania własnych zainteresowań podstawowych wiadomości z zakresu sposobów muzycznych w oparciu o wiedzę z historii muzyki. charakteryzacji. 3. Umiejętność świadomego słuchania muzyki oraz 2. Umiejętność właściwego doboru środków do wykorozpoznawania wybranych utworów z różnych epok nania prawidłowej charakteryzacji. Umiejętność sai najwybitniejszych kompozytorów. modzielnej charakteryzacji własnej twarzy, z uwzględnieniem potrzeb danej roli. Historia teatru i literatury 3. Znajomość podstawowych materiałów potrzebnych Treści nauczania do charakteryzacji i umiejętność ich prawidłowego użycia. 1. Historia techniki aktorskiej. Podstawy psychologii, socjologii i organizacji pracy 2. Znajomość twórców nowych kierunków i najwybitniejszych autorów sztuk scenicznych. Treści nauczania Osiągnięcia uczniów 1. Podstawowe pojęcia z zakresu psychologii, socjologii i organizacji pracy. 1. Znajomość różnorodnych technik gry aktorskiej w ujęciu historycznym: od metod tradycyjnych aż 2. Ćwiczenia wspomagające integrację z zespołem, do futuryzmu, dadaizmu i innych. umiejętności organizacyjne. Nr 15 — 1136 — Poz. 70 Osiągnięcia uczniów 3. Możliwości techniczne sprzętu elektronicznego i ich przydatność do wykonywania zawodu. 1. Znajomość podstawowych pojęć z zakresu psychologii, socjologii i organizacji pracy. Osiągnięcia uczniów 2. Umiejętność współpracy z zespołem. 1. Opanowanie podstawowych wiadomości z zakresu Obsługa sprzętu elektronicznego funkcjonowania sprzętu elektronicznego. Treści nauczania 2. Znajomość zasad bezpieczeństwa. 1. Podstawowe wiadomości z zakresu funkcjonowania sprzętu elektronicznego. 3. Znajomość możliwości technicznych podstawowe- 2. Zasady bezpieczeństwa przy obsłudze sprzętu elek- go sprzętu elektronicznego przydatnego do wykotronicznego. nywania zawodu. Załącznik nr 3 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE ANIMATOR KULTURY I. Opis kształcenia 5. Poznanie technik komunikacji społecznej i interpersonalnej w celu integrowania środowiska, wyraża- Kształcenie w zawodzie animator kultury odbywa się nia jego potrzeb oraz wspierania kulturalnych dziaw szkole pomaturalnej w następujących specjalizałań lokalnych. cjach: 6. Przygotowanie do prawidłowego i skutecznego pla- A. Animacja społeczności lokalnych. nowania i organizowania zespołów zadaniowych. B. Teatr. 7. Zapoznanie z podstawowymi przepisami prawnymi oraz zasadami ekonomicznymi regulującymi dzia- C. Taniec. łalność społeczno-kulturalną. D. Fotografia. 8. Wyposażenie w wiedzę o marketingowym zarządza- E. Film. niu instytucjami kultury. F. Turystyka. III. Opis kwalifikacji absolwenta G. Turystyka i rekreacja. W wyniku kształcenia absolwent powinien: H. Arteterapia. 1) p osiadać profesjonalną wiedzę o kulturze i umiejętność udostępniania tej wiedzy innym; II. Cele nauczania 2) o rientować się w zagadnieniach historii i teorii 1. Przygotowanie profesjonalistów — animatorów sztuki; społeczno-kulturalnych do stymulowania lokalnej aktywności mieszkańców oraz wspierania i wyko- 3) p osiadać umiejętność zdobywania informacji rzystywania tej aktywności dla dobra różnych śroo środowisku — jego siłach społecznych, potrzedowisk. bach, uznawanych wartościach, aspiracjach, prob- 2. Wyposażenie w wiedzę o animacji z uwzględnie- lemach socjalnych i kompetencjach kulturalnych; niem metod i technik animacji społeczno-kultural- 4) d iagnozować potrzeby społeczno-kulturalne różnej. nych środowisk i jednostek i wykorzystywać wyni- 3. Przygotowanie do funkcji obserwatora i badacza ki tych diagnoz do wprowadzania korzystnych procesów i zjawisk społeczno-kulturalnych zacho- zmian; dzących w środowisku oraz inspiratora i wykonawcy stosownych działań. 5) z nać gruntownie zasady, cele, metody i techniki pobudzania aktywności społecznej i wykorzysta- 4. Wyposażenie w wiedzę o kulturze oraz w umiejęt- nia tej aktywności dla wspólnego dobra; ności uprzystępniania jej innym ludziom, pozwalające na realizację funkcji konsultanta i instruktora 6) p osiadać umiejętność integrowania środowiska, zespołów artystycznych, organizatora i administra- wyrażania i reprezentowania jego interesów i potora kultury. trzeb oraz tworzenia więzi międzyludzkich; Nr 15 — 1137 — Poz. 70 7) posiadać wiedzę o procesie komunikowania się; — podstawowe elementy strukturalne teatru, — teatralna funkcjonalność, 8) posiadać umiejętność nawiązywania kontaktów interpersonalnych oraz społecznych i uzyskiwania c) film: wsparcia dla lokalnych działań kulturalnych; — podstawowe zagadnienia estetyki filmu, 9) umieć zorganizować zespoły zadaniowe, planować — filmowe tematy, ich działalność, kierować nimi oraz wykorzystywać — formy i metody pracy z filmem, techniki realizacji zadań grupowych; d) fotografia: 10) posiadać umiejętność negocjacji i rozwiązywania — historia techniki i technologii fotografii, konfliktów. — fotografia jako nośnik obiektywnej prawdy, IV. Treści nauczania i osiągnięcia uczniów z obowiąz- — subiektywizm w fotografii, kowych zajęć edukacyjnych — wykorzystanie fotografii w celach społecznych, Teoretyczny blok przedmiotowy e) plastyka: Treści nauczania — czasy przełomu w dziejach sztuki, 1. Wiedza o animacji społeczno-kulturalnej: — krajobraz kulturowy, — wizerunek plastyczny, 1) znaczenie pojęcia animacja; — problemy oddziaływania sztuki, 2) potrzeba animacji; — psychoterapeutyczne możliwości działań 3) historia animacji; plastycznych, 4) animacja i inne typy działalności społeczno-kultu- f) muzyka: ralnej; — podstawowe wiadomości o muzyce, 5) metody i techniki animacji; — wybrane zagadnienia z historii muzyki, 6) rodzaje animacji; — zagadnienia z estetyki muzyki, 7) filozofia animacji; — wybrane zagadnienia z psychologii muzyki, — formy upowszechniania muzyki. 8) diagnoza środowiska; 9) zawód animatora (w tym animatora kultury). 4. Psychologiczne i pedagogiczne podstawy animacji społeczno-kulturalnej: 2. Elementy wiedzy o kulturze: 1) wprowadzenie do filozoficznej i naukowej reflek- 1) znaczenie pojęcia kultura; sji nad człowiekiem; 2) różnorodność i odmienność kultur; 2) człowiek jako istota biologiczna; 3) człowiek jako podmiot własnego życia; 3) geneza zróżnicowania kulturowego nowoczesnego społeczeństwa europejskiego; 4) człowiek jako jednostka w społeczeństwie; 4) specyfika kultury społeczeństwa polskiego; 5) filozofia form życia społecznego i indywidualnego; 5) kultura i animacja. 6) organizacja i działalność ruchu społecznego na 3. Wiedza o sztuce: rzecz osób zagrożonych patologią społeczną i osób niepełnosprawnych. 1) podstawowe pojęcia z zakresu estetyki; 5. Wiedza o społecznościach lokalnych. 2) źródła sztuki i mechanizmy przemian; 3) oddziaływanie sztuki: 6. Prawne i ekonomiczne podstawy działalności kulturalnej: a) literatura: 1) elementy wiedzy o polityce kulturalnej; — funkcja pisarzy w społeczeństwie współczesnym, 2) rodzaje źródeł finansowania kultury; — sposoby analizy tekstu literackiego, 3) marketingowe zarządzanie instytucjami kultury; — problemy recepcji a właściwości dzieła lite- 4) miejsce i rola fundacji i stowarzyszeń; rackiego, — miejsce poezji w kulturze współczesnej, 5) radiofonia, telewizja, kinematografia oraz rynek wydawniczy i prasowy; — rola i zadania literatury regionalnej, 6) współpraca kulturalna z zagranicą; b) teatr: — pojęcie dramatu, teatru, 7) prawa autorskie i ochrona dóbr kultury; — język teatru, 8) wybrane zagadnienia prawa pracy. Nr 15 — 1138 — Poz. 70 Osiągnięcia uczniów 2) metody sprawnego myślenia; 1. Opanowanie wiedzy z zakresu teorii i historii ani- 3) praca z tekstem drukowanym; macji. 4) tworzenie własnego warsztatu pracy koncepcyjnej. 2. Zrozumienie swoistości animacji, jej przydatności i ograniczeń. 5. Techniczne środki animacji: 3. Umiejętność oceny przydatności poszczególnych 1) warsztat animatora kultury, wykorzystanie środmetod i technik do realizacji określonych zadań ków audiowizualnych i multimedia; animacyjnych. 2) projektowanie i realizacja imprez. 4. Antropologiczne zrozumienie kultury. Osiągnięcia uczniów 5. Przyswojenie informacji z zakresu genezy zróżnicowania kulturowego nowoczesnego społeczeń- 1. Rozpoznawanie i umiejętność prawidłowego zastwa europejskiego oraz specyfiki kultury polskiej. stosowania metod oraz technik animacji społeczno-kulturalnych. 6. Opanowanie wiedzy z zakresu teorii i historii poszczególnych dziedzin sztuki jako przygotowanie 2. Umiejętności przekazu treści o charakterze infordo rozpoznania obszarów kulturowych epok, sty- macji w komunikacji społecznej. lów i dzieł. 3. Umiejętność negocjacji i rozwiązywania konflik- 7. Przygotowanie do zrozumienia współczesnych zjatów w grupie. wisk i dokonań artystycznych w różnych dziedzinach sztuki. 4. Znajomość i prawidłowe stosowanie kryteriów poprawności językowej. 8. Umiejętność percepcji i interpretacji poszczególnych dziedzin sztuki. 5. Umiejętność zrozumienia funkcji tekstu. 9. Umiejętność podejmowania samodzielnych dzia- 6. Znajomość stylów funkcjonalnych. łań artystycznych. 7. Umiejętność komponowania własnego tekstu. 10. Umiejętność upowszechniania kultury. 8. Umiejętność pracy z tekstem drukowanym oraz 11. Umiejętność prawidłowego posługiwania się dowykorzystania zbiorów informacji. kumentami finansowymi i przepisami prawnymi. 9. Umiejętność wykorzystania zdobytej wiedzy do Praktyczny blok przedmiotowy własnej pracy naukowej. Treści nauczania 10. Umiejętność wykorzystania poznanych środków technicznych w pracy animatora kultury. 1. Metody i techniki animacji społeczno-kulturalnej: 1) animacja grupy; A. SPECJALIZACJA — ANIMACJA 2) diagnoza środowiska lokalnego; SPOŁECZNOŚCI LOKALNYCH 3) realizacja działań animacyjnych w środowisku lo- Treści nauczania kalnym i animacja w dużych grupach. 1. Elementy psychologii społecznej: 2. Komunikacja społeczna: 1) przedmiot i metody badawcze; 1) proces komunikowania się; 2) człowiek w sytuacjach społecznych; 2) psychologiczne aspekty komunikowania się; 3) postawy i zachowania społeczne. 3) współdziałanie w grupie; 2. Poznawanie środowiska lokalnego, struktura spo- 4) konflikt i negocjacje. łeczna i gospodarka. 3. Kultura słowa: 3. Edukacja środowiskowa, tożsamość kulturowa 1) zasady poprawnego i skutecznego porozumiewa- w środowisku. nia się; 4. Komunikacja interpersonalna w społecznościach 2) funkcje języka i funkcje tekstu; lokalnych: 3) ćwiczenia z zakresu poprawności językowej. 1) s tyle komunikacji interpersonalnej; 4. Technika pracy umysłowej: 2) s ystem komunikacji organizacyjnej, publicznej i masowej. 1) technika sprawnego odbioru, zapamiętywania i przekazywania informacji; 5. Problemy socjalne w społeczności lokalnej. Nr 15 — 1139 — Poz. 70 6. Animacja zespołów zadaniowych: 8. Teatr dziecięcy (lalkowy, żywego planu). 1) grupowe rozwiązywanie problemów; 9. Plastyka ciała i technika wyrazu scenicznego. 2) projekty pracy grupowej; 10. Drama: 3) komunikacja w zespole zadaniowym. 1) d rama właściwa oraz drama jako zdarzenie parateatralne; 7. Animacja grupy metodą zabawy. 2) technika i struktura dramy; 8. Problemy etyki zawodowej animatora kultury. 3) d rama jako metoda dydaktyczno-wychowaw- 9. Podstawy organizacji i kierowania zespołami. cza. 10. Zarządzanie marketingowe. Osiągnięcia uczniów 11. Pracownia środowiskowa. 1. Znajomość historii teatru i dramatu. Osiągnięcia uczniów 2. Umiejętność analizy tekstu dramatycznego, prozy literackiej oraz wiersza. 1. Umiejętność rozpoznawania i monitorowania problemów społeczno-kulturalnych środowiska. 3. Wrażliwość na rytm muzyczny. 2. Nabycie umiejętności twórczego przygotowania 4. Świadomość estetyki ruchu. diagnozy funkcjonowania środowiska lokalnego. 5. Umiejętność wykonania wybranych ćwiczeń z za- 3. Umiejętność dynamizowania aktywności społecznokresu techniki tańca klasycznego i charakterystycz- -kulturalnej środowiska. nego. 4. Umiejętność działania w środowisku, uzupełniania 6. Znajomość polskich tańców narodowych i wybrai weryfikowania opracowanych standardów pracy nych tańców historycznych. animatora. 7. Umiejętność organizacji i prowadzenia zespołu te- 5. Umiejętność występowania w różnych sytuacjach atralnego. publicznych i podejmowania prób rozwiązywania konfliktów. 8. Zdolności podejmowania własnych prób w zakresie reżyserii i scenografii. 6. Umiejętność wykorzystania możliwości organizacji pozarządowych w łagodzeniu problemów społecz- 9. Umiejętność prezentacji artystycznej formy recytanych w środowisku lokalnym. cji zbiorowej. 7. Umiejętność organizowania pracy grupowej. 10. Umiejętność przeprowadzania wybranych technik dramowych z różnymi grupami wiekowymi i spo- 8. Umiejętność przygotowania strategii marketingołecznymi w pracy edukacyjnej i animatorskiej. wej oraz jej skutecznej prezentacji. C. SPECJALIZACJA — TANIEC B. SPECJALIZACJA — TEATR Treści nauczania Treści nauczania 1. Wybrane zagadnienia z anatomii, fizjologii i biome- 1. Wiedza o teatrze: chaniki. 1) rozwój historyczny; 2. Historia tańca i baletu. 2) teatr polski i powszechny. 3. Rytmika z umuzykalnieniem. 2. Gatunki dramatu, elementy struktury. 4. Techniki taneczne: 3. Teatr a inne dziedziny sztuki, zjawiska parateatralne. 1) podstawowe elementy tańca klasycznego; 2) t echnika wolna jako trening i jako przygotowanie 4. Reżyseria i repertuar w teatrze amatorskim. do różnych zadań tanecznych; 5. Scenografia w teatrze amatorskim. 3) taniec jazzowy; 6. Kultura żywego słowa: 4) technika kompozycji ruchu; 1) sztuka recytacji a sztuka mówienia; 5) wariacje taneczne. 2) analiza tekstu i jego interpretacja; 5. Polskie tańce narodowe. 3) technika dialogu i monologu. 6. Folklor taneczny wybranych regionów Polski, kształ- 7. Taniec. towanie wrażliwości na piękno polskiego folkloru. Nr 15 — 1140 — Poz. 70 7. Taniec towarzyski: 4. Współczesne środki rejestracji obrazu: 1) geneza; 1) multimedia; 2) historia; 2) technika wideo; 3) charakterystyka. 3) komputerowa realizacja obrazu. 8. Mody taneczne. Osiągnięcia uczniów 9. Wybrane zagadnienia reżyserii i kompozycji tańca. 1. Znajomość historii fotografii. Osiągnięcia uczniów 2. Umiejętność swobodnego posługiwania się sprzętem fotograficznym. 1. Znajomość podstawowych praw fizjologii i biomechaniki wyjaśniających procesy zachodzące w or- 3. Znajomość funkcjonowania pracowni. ganizmie ludzkim. 2. Umiejętność wykorzystania wiedzy z historii tańca 4. Umiejętność praktycznego przeprowadzenia obróbi baletu w upowszechnianiu sztuki tanecznej. ki fotograficznej. 3. Umiejętność odtwarzania ruchem elementów mu- 5. Umiejętność przeprowadzenia analizy i oceny dzieł zyki. fotograficznych. 4. Umiejętność stosowania ćwiczeń rytmiczno-umu- 6. Znajomość zasad kompozycji obrazu fotograficznezykalniających w różnych grupach wiekowych. go. 5. Umiejętność współpracy z akompaniatorem oraz 7. Umiejętność organizowania imprez fotograficznych, wykorzystania nagrań muzycznych. warsztatów i innych działań animujących fotografię w środowisku. 6. Znajomość podstaw technik tanecznych oraz metodyki nauczania w zakresie: E. SPECJALIZACJA — FILM 1) tańca klasycznego; Treści nauczania 2) techniki wolnej; 3) tańca jazzowego. 1. Historia filmu: 1) film jako sztuka syntetyczna; 7. Umiejętność poprawnego wykonania polskich tańców narodowych. 2) estetyczna, społeczna i obyczajowa funkcja filmu. 8. Umiejętność wykonania polskich tańców ludowych. 2. Wybrane zagadnienia z teorii filmu: 9. Umiejętność wykonania podstawowych kroków 1) środki wyrazu dzieła filmowego; i figur tańca towarzyskiego. 2) film a rzeczywistość. 10. Umiejętność opracowywania układów tanecznych. 3. Budowa scenariusza filmowego: 1) specyfika; 11. Umiejętność wykorzystania ogólnych zasad kompozycji dzieła sztuki w kompozycjach tanecznych. 2) scenariusz oryginalny a adaptacja; 12. Umiejętność podjęcia zadań choreograficznych 3) scenariusze wybitnych reżyserów kina światowew zespołach amatorskich. go. D. SPECJALIZACJA — FOTOGRAFIA 4. Metodyka pracy w klubie filmowym. Treści nauczania 5. Realizacja filmu i pracownia realizacji filmu. 1. Historia i estetyka fotografii: 6. Dokumentacja filmowa. 1) ocena techniczna i artystyczna obrazu; 7. Podstawowe przepisy prawa z zakresu kinematografii. 2) fotografia jako dyscyplina wiedzy i narzędzie poznania; Osiągnięcia uczniów 3) fotografia jako język obrazu i sztuki. 1. Znajomość i rozumienie pojęć i terminów z zakre- 2. Zagadnienia kompozycji obrazu i specyficznych su wiedzy o filmie. form fotografowania oraz cechy fotografii. 2. Znajomość kierunków i stylów w sztuce. 3. Technika i technologia fotografii oraz pracownia fotograficzna. 3. Opanowanie reguł języka filmowego. Nr 15 — 1141 — Poz. 70 4. Umiejętność interpretacji utworu filmowego, wy- 7. Ekonomiczne i prawne podstawy turystyki: dobycie wartości estetycznych i poznawczych. 1) funkcjonowanie podmiotów gospodarczych 5. Umiejętność krytycznego spojrzenia na film i for- w branży turystycznej; mułowania ocen. 2) usługi turystyczne; 6. Opanowanie techniki pisania scenariuszy orygi- 3) ekonomika turystyki, promocja i marketing. nalnych i adaptacji utworów literackich. 8. Biomedyczne podstawy turystyki: 7. Opanowanie praktycznych i organizacyjnych podstaw reżyserii filmowej. 1) potrzeby zdrowotne człowieka; 2) różne formy wypoczynku; 8. Umiejętność samodzielnej realizacji filmu na taśmie światłoczułej i w technice wideo. 3) odpowiedzialność za zdrowie i życie innych. 9. Opanowanie zasad technicznych montażu filmo- 9. Środki techniczne w turystyce, organizacja pracy wego. w firmach turystycznych. 10. Umiejętność tworzenia, gromadzenia i wykorzy- Osiągnięcia uczniów stania dokumentacji filmowej. 1. Znajomość walorów przyrodniczych regionu, kraju 11. Znajomość przepisów regulujących działalność kii świata. nematografii oraz prawa autorskiego. 2. Znajomość metod oceny wartości środowiska dla 12. Umiejętność organizowania imprez na rzecz filcelów turystyki. mu. 13. Umiejętność planowania, programowania i orga- 3. Umiejętność wskazania zabytków architektury i kulnizowania działalności filmowej. tury materialnej w regionie, kraju i na świecie. 4. Znajomość fizjologicznych i psychofizycznych po- F. SPECJALIZACJA — TURYSTYKA trzeb czynnego i racjonalnego wypoczynku. Treści nauczania 5. Znajomość zasad higieny i bezpieczeństwa uczest- 1. Podstawy wiedzy o turystyce: ników imprez turystycznych. 1) rozwój turystyki na świecie i w Polsce; 6. Znajomość zasad i umiejętność organizacji imprezy w różnych dyscyplinach turystycznych. 2) funkcja współczesnej turystyki; 3) urządzenia i usługi turystyczne. 7. Znajomość zasad funkcjonowania biura turystycznego. 2. Podstawy ekologii: G. SPECJALIZACJA — TURYSTYKA I REKREACJA 1) człowiek a środowisko; 2) kształtowanie i ochrona środowiska. Treści nauczania 3. Geografia turystyczna: 1. Geografia turystyczna: 1) poszczególne kontynenty; 1) regionalizacja turystyczna Polski; 2) kraje europejskie; 2) charakterystyka środowiska geograficznego Europy i innych kontynentów. 3) regiony turystyczne w Polsce. 2. Metodyka programowania turystyki. 4. Metodyka programowania turystyki. 3. Metodyka pracy krajoznawczej: 5. Metodyka krajoznawstwa: 1) krajoznawstwo a nauka; 1) formy i metody badań krajoznawczych; 2) wykorzystanie badań krajoznawczych w pracy 2) nauka a krajoznawstwo; animatora turystyki. 3) krajoznawstwo a turystyka; 6. Antropogeografia: 4) krajoznawstwo a kultura; 1) kształtowanie i funkcjonowanie wspólnot lokal- 5) zarys historyczny krajoznawstwa; nych na tle ogólnopolskim i środkowoeuropejskim; 6) organizacja zajęć kulturalno-rozrywkowych w turystyce. 2) kultura tradycyjna w perspektywie środowiska naturalnego i procesu przemian; 4. Obsługa ruchu turystycznego, rola i zadania biura 3) dziedzictwo kulturowe Polski. podróży. Nr 15 — 1142 — Poz. 70 5. Podstawy ekologii: 2) choroba i opieka zdrowotna; 1) człowiek a środowisko; 3) grupy społeczne w służbie zdrowia; 2) zagrożenie środowiska człowieka i konsekwencje 4) wzory osobowe. zdrowotne; 2. Podstawy anatomii i fizjologii człowieka. 3) przeciwdziałanie procesom degradacji środowiska. 3. Problemy społeczne chorych i niepełnosprawnych. 6. Biomedyczne podstawy rekreacji i turystyki: 4. Wstęp do arteterapii: 1) podstawy anatomii i fizjologii człowieka; 1) rys historyczny; 2) zasady bezpieczeństwa w turystyce i rekreacji. 2) współczesne teorie wychowania estetycznego; 7. Metodyka rekreacji: 3) koncepcje twórczości w psychologii; 1) rekreacja jako zjawisko psychologiczne i społecz- 4) zadania, funkcje i cele arteterapii. ne; 5. Drama: 2) organizacja rekreacji; 1) drama właściwa oraz drama jako zdarzenie para- 3) kulturalno-rozrywkowe formy rekreacji. teatralne; 8. Formy aktywności ruchowej. 2) techniki i struktury dramy; 3) drama jako metoda terapeutyczno-wychowaw- Osiągnięcia uczniów cza. 1. Znajomość walorów przyrodniczych regionu, kraju 6. Wspomaganie leczenia i rozwoju przez sztukę: i świata. 1) biblioterapia; 2. Znajomość metod oceny wartości środowiska dla celów turystyki. 2) muzykoterapia; 3. Znajomość zasad funkcjonowania organizmu czło- 3) techniki teatralne; wieka w różnych formach aktywności ruchowej 4) techniki plastyczne; dla różnych grup wiekowych. 5) choreoterapia. 4. Umiejętność diagnozowania potrzeb w zakresie turystyki i rekreacji: 7. Podstawy rehabilitacji: 1) dobór form działalności do stanu środowiska; 1) rola i zadania; 2) ocena wpływu określonych działań na środowi- 2) ruch jako środek zapobiegawczy i leczniczy; sko. 3) rodzaje terapii wspomagających rehabilitację. 5. Umiejętność określenia wpływu aktywności fizycz- 8. Podstawy pomocy psychologicznej: nej na organizm człowieka. 1) psychologiczne problemy osób chorych i niepeł- 6. Umiejętność kształtowania pozytywnych postaw nosprawnych; wobec rekreacji. 2) relacje terapeutyczne; 7. Umiejętność przeprowadzania akcji proekologicznych. 3) podstawowe zasady udzielania pomocy psychologicznej; 8. Umiejętność organizowania i przeprowadzania 4) rola twórczości i sztuki w życiu chorych i niepełimprez turystycznych i rekreacyjnych dla różnych nosprawnych. grup wiekowych. 9. Umiejętność doboru form spędzania wolnego cza- Osiągnięcia uczniów su do potrzeb i możliwości uczestników. 1. Umiejętność stwarzania atmosfery sprzyjającej ot- 10. Umiejętność opieki nad uczestnikami imprez tury- wartości. stycznych i rekreacyjnych. 2. Zdolność rozbudzania zainteresowań i umacniania H. SPECJALIZACJA — ARTETERAPIA wiary człowieka w swoje możliwości. 3. Zdolność dostrzegania problemów w ich indywi- Treści nauczania dualnym wymiarze, wydobywanie możliwości czło- 1. Socjologiczne i filozoficzne problemy zdrowia i cho- wieka, a nie jego słabości. roby: 4. Umiejętność stosowania technik arteterapeutycz- 1) człowiek i środowisko; nych. Nr 15 — 1143 — Poz. 70 5. Umiejętność organizowania i przeprowadzania im- 7. Umiejętność tworzenia wzorów i rozwiązań organiprez dla osób chorych i niepełnosprawnych. zacyjnych działań arteterapeutycznych. 6. Umiejętność integralnego wspomagania człowieka 8. Umiejętność współpracy z ruchem społecznym na chorego i niepełnosprawnego przez sztukę. rzecz osób chorych i niepełnosprawnych. Załącznik nr 4 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE BIBLIOTEKARZ I. Opis kształcenia 2) w spółdziałać z bibliotekami i ośrodkami informacji naukowej w ramach sieci i systemów biblioteczno- Kształcenie w zawodzie bibliotekarz odbywa się -informacyjnych oraz z innymi instytucjami działaw szkole pomaturalnej w specjalizacjach: jącymi w szeroko rozumianym otoczeniu społecznym biblioteki; A. Bibliotekarstwo publiczne. B. Bibliotekarstwo szkolne. 3) i nterpretować zadania obiegu książki i innych mediów w kategoriach socjoekonomicznych; C. Biblioterapia. 4) p osługiwać się intersubiektywnymi zasadami oce- II. Cele nauczania ny piśmiennictwa gromadzonego i udostępniane- 1. Przygotowanie bibliotekarzy — profesjonalistów do go przez bibliotekarza; realizacji zadań związanych z trzema podstawowymi sferami działalności: 5) r ozpoznawać i zaspokajać potrzeby czytelników i użytkowników informacji w środowisku lokal- 1) obsługą informacyjną społeczeństwa; nym, ze szczególnym uwzględnieniem analizy 2) działalnością edukacyjną w zakresie promocji i metod zaspokajania czytelniczych i informacyji intensyfikowania czytelnictwa; nych potrzeb dzieci i młodzieży; 3) animacją kultury w środowiskach lokalnych. 6) o bsługiwać podstawowe procesy biblioteczne (gromadzenie i tworzenie zbiorów informacji, 2. Wyposażenie w uniwersalną wiedzę o procedurach przechowywanie i udostępnianie zbiorów itp.); działalności bibliotecznej i o środowisku. 7) o rganizować pracę w bibliotece z wykorzystaniem 3. Wyposażenie w określony zakres wiedzy specjalinowoczesnych metod i środków technicznych; stycznej — umożliwiającej podjęcie pracy na stanowiskach specjalistów procedur i typów działalności bibliotecznej. 8) r ozpoznawać cechy osobowościowe czytelników w celu prowadzenia działań pedagogicznych i wy- 4. Rozwój postaw społeczno-etycznych opartych na: chowawczych w bibliotece; 1) poszanowaniu i ochronie wolności słowa, wolno- 9) s zanować i chronić wolność słowa i wolność czyści czytania oraz dążeniu do zapewnienia potania oraz dążyć do zapewnienia powszechnej wszechnej dostępności zbiorów bibliotecznych dostępności zbiorów bibliotecznych i informacyji informacyjnych; nych; 2) uznawaniu potrzeb i zainteresowań czytelników i środowiska lokalnego za wartość nadrzędną 10) u znawać potrzeby i zainteresowania czytelników w pracy bibliotekarza; i środowiska lokalnego za wartość nadrzędną w pracy bibliotekarza; 3) poszanowaniu osobowości czytelnika, przestrzeganiu zasad ochrony jego danych osobowych 11) p rzestrzegać zasad ochrony danych osobowych oraz tajemnicy czytania. czytelnika oraz etyki pracy; III. Opis kwalifikacji absolwenta 12) ł atwo nawiązywać kontakty i współpracę z otoczeniem; W wyniku kształcenia absolwent powinien umieć: 1) interpretować współczesne zjawiska i procesy ko- 13) b yć inicjatywnym i kreatywnym, obiektywnym munikacji społecznej oraz ich genezy, ze szczegól- i krytycznym w ocenach; nym uwzględnieniem znajomości wzorców i mechanizmów komunikowania w różnych środowi- 14) d ążyć do pogłębiania doświadczeń zawodowych skach; (także poprzez samokształcenie). Nr 15 — 1144 — Poz. 70 IV. Treści nauczania i osiągnięcia uczniów z obowiąz- 3. Funkcje, zadania i kierunki pracy biblioteki szkolnej. kowych zajęć edukacyjnych 4. Organizacja biblioteki szkolnej. A. SPECJALIZACJA — BIBLIOTEKARSTWO 5. Biblioteka szkolna jako integralna część procesu PUBLICZNE dydaktyczno-wychowawczego szkoły. Treści nauczania 6. Główne kierunki działalności bibliotek szkolnych za granicą. 1. Biblioteki publiczne w sieci rozległej: 1) ogólna charakterystyka bibliotek publicznych; 7. Praca pedagogiczna biblioteki szkolnej. 2) rola i miejsce bibliotek publicznych; 8. Biblioteka szkolna jako element sieci bibliotecznej. 3) terytorialne ukształtowanie sieci bibliotek publicznych; Osiągnięcia uczniów 4) kształt organizacyjno-instytucjonalny sieci biblio- 1. Znajomość historii bibliotekarstwa szkolnego w Poltek publicznych. sce. 2. Biblioteka publiczna jako sieć lokalna: 2. Opanowanie podstaw prawnych działania bibliotek 1) podstawowa dokumentacja biblioteki publicznej; szkolnych w Polsce. 2) planowanie i finansowanie bibliotek publicz- 3. Umiejętność realizacji różnorodnych funkcji i zadań nych; biblioteki szkolnej. 3) sprawozdawczość biblioteczna; 4. Umiejętność zorganizowania biblioteki szkolnej. 4) lokal i jego wyposażenie. 5. Opanowanie podstawowej wiedzy z zakresu dydak- 3. Biblioteka publiczna jako struktura wielofunkcyjna: tyki i umiejętność zastosowania jej w pracy bibliotecznej. 1) procesy biblioteczne jako podstawa kształtowania struktury organizacyjnej bibliotek; 6. Umiejętność stosowania różnorodnych form propa- 2) sposób formalnego wyodrębnienia procesów bi- gowania książki i metod rozwijania zainteresowań bliotecznych w strukturze organizacyjnej biblio- czytelniczych. teki. 7. Umiejętność przeprowadzenia lekcji bibliotecznej 4. Biblioteka publiczna jako instytucja usługowa: i powiązania realizowanego przysposobienia z programem nauczania. 1) biblioteka publiczna jako ośrodek upowszechniania wiedzy i informacji regionalnej; 8. Umiejętność realizacji współpracy biblioteki szkol- 2) biblioteka publiczna jako ośrodek życia kultural- nej z innymi bibliotekami w regionie i w środowisku nego i intelektualnego społeczności lokalnej; szkolnym. 3) działalność promocyjna, marketing i kształtowa- C. SPECJALIZACJA — BIBLIOTERAPIA nie pozytywnego wizerunku biblioteki w środowisku. Treści nauczania Osiągnięcia uczniów 1. Socjologiczne i filozoficzne problemy zdrowia i choroby: 1. Znajomość specyfiki bibliotekarstwa publicznego jako powszechnej, a jednocześnie wewnętrznie 1) człowiek i środowisko; zróżnicowanej i nieustannie zmieniającej się dzie- 2) choroba i opieka zdrowotna; dziny życia społecznego. 3) grupy społeczne w służbie zdrowia; 2. Umiejętność stosowania norm, standardów i wzorców w oparciu o tradycję biblioteczną. 4) wzory osobowe. 3. Umiejętność budowania indywidualnego wizerun- 2. Podstawy anatomii i fizjologii człowieka: ku publicznego i oryginalnego modelu programo- 1) podstawowe składniki budowy ciała; wego. 2) budowa i funkcje układu nerwowego; B. SPECJALIZACJA — BIBLIOTEKARSTWO SZKOLNE 3) narządy zmysłów; Treści nauczania 4) odżywianie i układ pokarmowy; 1. Historia bibliotekarstwa szkolnego w Polsce. 5) s pecyfika poszczególnych okresów rozwoju ontogenetycznego człowieka; 2. Podstawy prawne działania bibliotek szkolnych w Polsce. 6) rytmy biologiczne człowieka. Nr 15 — 1145 — Poz. 70 3. Podstawy rehabilitacji: 4. Znajomość podstawowych zagadnień z zakresu anatomii i fizjologii człowieka oraz wybranych me- 1) rola i zadania; tod rehabilitacji. 2) ruch jako środek zapobiegawczy i leczniczy; 5. Opanowanie podstawowych technik biblio- i arte- 3) rodzaje terapii wspomagających rehabilitację. terapeutycznych w pracy z ludźmi chorymi i niepełnosprawnymi. 4. Problemy społeczne osób chorych i niepełnosprawnych: 6. Umiejętność konstruowania modeli postępowania biblioterapeutycznego oraz realizowania scenariu- 1) sytuacja społeczna i ekonomiczna; szy zajęć biblioterapeutycznych. 2) prawo i uprawnienia; 7. Umiejętność diagnozowania i zaspokajania pod- 3) opieka zdrowotna, socjalna, zatrudnienie; stawowych potrzeb psychicznych ludzi chorych i niepełnosprawnych. 4) edukacja; 8. Umiejętność diagnozowania i zaspokajania po- 5) problematyka organizowania czasu wolnego. trzeb czytelniczych ludzi chorych i niepełnosprawnych. 5. Podstawy pomocy psychologicznej: 1) psychologiczne problemy osób chorych i niepeł- 9. Znajomość alternatywnych materiałów czytelninosprawnych; czych oraz umiejętność ich doboru dla różnych grup czytelników. 2) relacje terapeutyczne; 10. Umiejętność oceny przydatności tekstów litera- 3) podstawowe zasady udzielania pomocy psychockich i paraliterackich do pracy z czytelnikiem chologicznej; rym i niepełnosprawnym. 4) rola twórczości i sztuki w życiu osób chorych i niepełnosprawnych. BLOK PRZEDMIOTÓW OGÓLNOZAWODOWYCH DLA SPECJALIZACJI 6. Biblioterapia: Treści nauczania 1) rodzaje biblioterapii; 1. Wiedza o społeczeństwie: 2) podstawy naukowe biblioterapii; 1) socjologia jako nauka o społeczeństwie; 3) proces biblioterapii, metody i techniki biblioterapii; 2) m echanizmy i prawidłowości wzajemnych zależności pomiędzy człowiekiem a społeczeństwem; 4) biblioterapia kliniczna; 3) p rzemiany w świadomości społecznej we współ- 5) biblioterapia rozwojowa. czesnym społeczeństwie polskim. 7. Arteterapia: 2. Psychologia: 1) różne koncepcje i cele arteterapii; 1) podstawowe elementy osobowości człowieka; 2) charakterystyka rodzajów arteterapii i ćwiczenia 2) w łaściwości osobowościowe i poznawcze osób praktyczne w zakresie poznawczych rodzajów arz różnych grup społecznych; teterapii; 3) r ozwój człowieka od wieku niemowlęcego do 3) cechy arteterapeuty. wieku dorastania; 8. Kultura żywego słowa w biblioterapii: 4) specyfika wieku podeszłego; 1) fonetyka i technika mówienia; 5) p sychiczne i społeczne potrzeby osób niepełnosprawnych oraz możliwości ich realizacji; 2) interpretacje tekstu mówionego; 6) c złowiek w sytuacji trudnej, możliwości bibliote- 3) praktyczne działania sceniczne. rapii; Osiągnięcia uczniów 7) techniki prowadzenia negocjacji; 1. Znajomość podstawowych problemów związa- 8) myślenie innowacyjne i twórcze. nych z funkcjonowaniem człowieka chorego i niepełnosprawnego w społeczeństwie. 3. Pedagogika: 1) w spółczesne problemy oświatowe, społeczne 2. Opanowanie podstaw prawnych funkcjonowania i wychowawcze; bibliotek na rzecz niepełnosprawnych czytelników. 2) m ożliwości oddziaływania placówek bibliotecznych na społeczeństwo pod względem oświato- 3. Umiejętność realizacji funkcji i zadań bibliotek różwym, społecznym i wychowawczym; nych typów (np. szpitalnych, szkół specjalnych itp.). 3) metody diagnozowania potrzeb społecznych. Nr 15 — 1146 — Poz. 70 4. Wiedza o kulturze: 9. Umiejętność diagnozowania i rozwiązywania problemów czytelniczych użytkowników bibliotek. 1) podstawowe pojęcia i zagadnienia z zakresu nauki o kulturze; kultura antropologiczna, kultura 10. Opanowanie wiedzy z zakresu nauki o kulturze. symboliczna; 11. Znajomość podstawowych zjawisk współczesnej 2) człowiek a kultura; kultury polskiej. 3) warunki uczestnictwa w kulturze; 12. Znajomość różnorodnych form uczestnictwa człowieka w kulturze. 4) zjawiska współczesnej kultury społeczeństwa polskiego. 13. Znajomość działów i źródeł wiedzy. 5. Wiedza o nauce i literaturze niebeletrystycznej: 14. Umiejętność rozpoznawania rodzajów i dziedzin wiedzy. 1) pojęcie i struktura wiedzy; 15. Znajomość różnych rodzajów literatury niebeletry- 2) elementy klasyfikacji i metodologii nauk; stycznej i umiejętność oceny jej przydatności dla 3) procesy komunikacyjne we współczesnym świe- poszczególnych grup czytelników. cie; 16. Opanowanie wiedzy z zakresu teorii i historii litera- 4) różnorodność piśmiennictwa niebeletrystyczne- tury. go i jego odbiór społeczny. 17. Umiejętność oceny piśmiennictwa gromadzonego 6. Literatura piękna: i udostępnianego przez bibliotekę. 1) podstawowe pojęcia z teorii i socjologii literatury 18. Umiejętność interpretowania tekstów literackich jako narzędzia interpretacji tekstów literackich i paraliterackich. i paraliterackich; 19. Umiejętność rozpoznawania cech osobowościo- 2) typologia tekstów literackich i paraliterackich; wych konkretnego czytelnika w celu prowadzenia działań pedagogicznych i wychowawczych w bi- 3) budowa dzieła literackiego a sposoby odbioru; bliotece. 4) przemiany powieści jako gatunku literackiego; BLOK PRZEDMIOTÓW SPECJALISTYCZNYCH DLA 5) literatura XIX i przełomu XX wieku na świecie SPECJALIZACJI i w Polsce; Treści nauczania 6) współczesna literatura światowa; 7) współczesna literatura polska; 1. Wiedza o książce i bibliotece: 8) literatura popularna; 1) funkcjonowanie książki i biblioteki, ich rola w komunikacji społecznej; 9) literatura dla dzieci i młodzieży. 2) historia książki i biblioteki na tle procesów historycznych i zjawisk kulturowych; Osiągnięcia uczniów 3) problemy współczesnego bibliotekarstwa. 1. Umiejętność rozumienia i oceny zjawisk społecznych. 2. Wiedza o czytelnictwie: 2. Umiejętność interpretowania zjawisk i procesów 1) funkcjonowanie książki we współczesnej kulturze; komunikacji społecznej. 2) terminologia i metody stosowane w badaniach 3. Znajomość wzorców i mechanizmów komuniko- z zakresu czytelnictwa; wania się w różnych środowiskach. 3) współczesne instytucje wydawnicze; 4. Umiejętność prowadzenia rozmów i negocjacji 4) dystrybucja książki; w ramach współdziałania z ośrodkami informacji naukowej oraz innymi instytucjami działającymi 5) społeczny zasięg książki w Polsce. w otoczeniu społecznym biblioteki. 3. Źródła informacji: 5. Znajomość podstawowych elementów osobowo- 1) różnorodne formy i typy źródeł informacji; ści człowieka: potrzeb, emocji, motywów, procesów poznawczych, temperamentu. 2) nowoczesne technologie w działalności informacyjnej. 6. Znajomość właściwości osobowościowych i poznawczych osób z różnych grup społecznych. 4. Gromadzenie, opracowanie i udostępnianie zbiorów: 7. Umiejętności komunikacyjne umożliwiające roz- 1) podstawowe funkcje biblioteki; poznawanie potrzeb różnych grup czytelników. 2) rodzaje zbiorów bibliotecznych; 8. Znajomość metod diagnozowania potrzeb społecznych oraz umiejętności ich zaspokajania. 3) zasady gromadzenia zbiorów; Nr 15 — 1147 — Poz. 70 4) selekcja zbiorów; 4. Znajomość terminologii i metod stosowanych w badaniach z zakresu czytelnictwa. 5) rodzaje ewidencji zbiorów; 5. Orientacja we wzajemnych powiązaniach wszyst- 6) kontrola zbiorów; kich instytucji związanych z produkcją, obiegiem 7) przechowywanie zbiorów; i ochroną książki w społeczeństwie. 8) formy, organizacja i techniki udostępniania zbio- 6. Umiejętność rozpoznania podstawowych mecharów. nizmów funkcjonowania książki w społeczeństwie. 5. Organizacja i zarządzanie w bibliotece: 7. Zrozumienie roli książki we współczesnej kulturze. 1) wybrane zagadnienia z zakresu teorii organizacji 8. Znajomość różnorodnych form i typów informai zarządzania; cji. 2) funkcjonowanie biblioteki jako struktury organizacyjnej — elementy systemu kultury; 9. Umiejętność sprawnego wyszukiwania informacji. 3) organizacja bibliotekarstwa w Polsce. 10. Umiejętność kreowania nowych form usług informatycznych. 6. Technologie informacyjne, elementy techniki i technologii stosowanych w działalności informacyjnej 11. Znajomość nowoczesnych technologii w działalbibliotek. ności informacyjnej i umiejętność ich zastosowania. 7. Komputeryzacja bibliotek: 12. Umiejętność prowadzenia i tworzenia zbiorów in- 1) problemy organizacyjne komputeryzacji biblioformacji, ich przechowywania i udostępniania. tek; 13. Umiejętność poznawania dokumentów i oceny ich 2) organizacja opracowania danych w systemie przydatności. komputerowym; 3) wyszukiwanie i udostępnianie zbiorów w syste- 14. Znajomość zasad gromadzenia, ewidencji, kontromie komputerowym. li, przechowywania i udostępniania zbiorów. 15. Umiejętność formalnego i rzeczowego opracowa- Osiągnięcia uczniów nia dokumentu bibliotecznego. 1. Znajomość zasad funkcjonowania książki i bibliotek w systemie komunikacji społecznej. 16. Umiejętność przeprowadzenia poprawnej analizy informacyjno-logicznej dokumentów bibliotecz- 2. Opanowanie podstawowych wiadomości z zakre- nych. su historii książki i biblioteki. 17. Umiejętność organizowania pracy w bibliotece 3. Znajomość zasad ochrony zbiorów dawnej książ- z wykorzystaniem najnowocześniejszych środków ki. technicznych. Załącznik nr 5 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE MUZYK I. Opis kształcenia II. Cele nauczania — pierwszy etap edukacyjny Kształcenie w zawodzie muzyk obejmuje dwa etapy 1. Zainteresowanie ucznia muzyką. edukacyjne (okresy kształcenia o wyróżnionych celach), stanowiące całość dydaktyczną: 2. Rozbudzanie zamiłowania do muzyki. — pierwszy etap edukacyjny obejmuje kształcenie 3. Rozwijanie uzdolnień muzycznych ucznia w spow szkole muzycznej I stopnia lub ogólnokształcącej sób dostosowany do jego wieku i predyspozycji. szkole muzycznej I stopnia, 4. Nauczanie podstaw gry na instrumencie. — drugi etap edukacyjny obejmuje kształcenie w szkole muzycznej II stopnia lub ogólnokształcącej szkole 5. Rozwijanie umiejętności technicznych i interpretamuzycznej II stopnia, w specjalnościach: cyjnych. A. Instrumentalista. 6. Nauczanie zasad notacji w stopniu umożliwiają- B. Wokalista. cym samodzielne odczytywanie zapisu nutowego. C. Rytmika. 7. Przygotowanie do samodzielnego opracowywania D. Lutnik. krótkich i łatwych utworów. Nr 15 — 1148 — Poz. 70 8. Wdrożenie do systematycznego i świadomego 3. Nauka samodzielnego przygotowania utworów ćwiczenia. i wybierania sposobu rozwiązywania problemów. 9. Rozwijanie naturalnej potrzeby ekspresji twórczej 4. Rozwijanie pamięci muzycznej i opanowania estraucznia i kształcenie wyobraźni artystycznej. dowego. 10. Rozwijanie umiejętności muzykowania zespołowe- 5. Zaznajomienie z podstawowymi zagadnieniami go. z: historii muzyki, literatury muzycznej, form muzycznych, zasad muzyki i harmonii. 11. Przygotowanie ucznia do publicznych występów estradowych, zachęcanie do aktywnego uczestni- 6. Opanowanie umiejętności z kształcenia słuchu. ctwa w życiu muzycznym. 7. Opanowanie umiejętności sprawnego czytania nut 12. Zapoznanie ucznia z podstawową wiedzą o muzygłosem. ce. 8. Opanowanie umiejętności muzykowania kameral- 13. Kształtowanie wrażliwości estetycznej i poczucia nego. piękna. 9. Rozwijanie umiejętności pracy w dużym zespole 14. Przygotowanie absolwentów do dalszego kształcewykonawczym (chór). nia w szkole muzycznej II stopnia. 10. Przygotowanie do podjęcia studiów muzycznych III. Cele nauczania — drugi etap edukacyjny oraz do czynnego uczestnictwa w życiu muzycznym. A. SPECJALNOŚĆ — INSTRUMENTALISTA C. SPECJALNOŚĆ — RYTMIKA 1. Rozwijanie wirtuozowskich elementów techniki oraz pogłębionej strony wyrazowej. 1. Umiejętność interpretowania ruchowego utworów zgodnie z kanonami stylu i formy muzycznej. 2. Doskonalenie umiejętności samodzielnego interpretowania utworów zgodnie z kanonami stylu 2. Opanowanie umiejętności gry na fortepianie. i formy muzycznej. 3. Opanowanie umiejętności improwizacji fortepiano- 3. Nauka samodzielnego opracowywania wykonywej. wanych utworów i umiejętności rozwiązywania problemów. 4. P odstawowe elementy techniki ruchu i tańca. 4. Rozwijanie pamięci muzycznej i opanowania estra- 5. Uzyskanie wiedzy w zakresie psychologii, pedagodowego. giki i metodyki nauczania rytmiki. 5. Zaznajomienie z podstawowymi zagadnieniami 6. Zaznajomienie z podstawowymi zagadnieniami z historii muzyki, literatury muzycznej, form muz historii muzyki, literatury muzycznej, form muzycznych, zasad muzyki i harmonii. zycznych, zasad muzyki i harmonii. 6. Opanowanie umiejętności z kształcenia słuchu. 7. Opanowanie umiejętności z kształcenia słuchu. 7. Opanowanie umiejętności sprawnego czytania 8. Przygotowanie do podjęcia studiów muzycznych a vista. oraz do wykonywania zawodu. 8. Pogłębienie umiejętności muzykowania kameralnego. D. SPECJALNOŚĆ — LUTNIK 9. Rozwijanie umiejętności pracy w dużym zespole 1. Umiejętność samodzielnego wykonania instrumenwykonawczym (chór, orkiestra). tu lutniczego. 10. Nauka przygotowywania fragmentów partii orkiestrowych. 2. Opanowanie wiedzy w zakresie akustyki, technologii, modelowania i korekty lutniczej. 11. Przygotowanie do podjęcia studiów muzycznych oraz do czynnego uczestnictwa w życiu muzycz- 3. Opanowanie podstaw gry na skrzypcach lub innym nym. instrumencie lutniczym. B. SPECJALNOŚĆ — WOKALISTA 4. Zaznajomienie z podstawowymi zagadnieniami z historii muzyki, literatury muzycznej, form mu- 1. Rozwijanie podstawowych elementów techniki zycznych, zasad muzyki i harmonii. wokalnej oraz pogłębionej strony wyrazowej. 5. Opanowanie umiejętności z kształcenia słuchu. 2. Doskonalenie umiejętności samodzielnego interpretowania utworów zgodnie z kanonami stylu 6. Przygotowanie do wykonywania zawodu oraz do i formy muzycznej. podjęcia studiów wyższych w dziedzinie lutnictwa. Nr 15 — 1149 — Poz. 70 IV. Opis kwalifikacji absolwenta w zawodzie muzyk 8) posiadać umiejętność śpiewania w zespołach wokalnych i chórach; A. SPECJALNOŚĆ — INSTRUMENTALISTA 9) umieć korzystać z literatury specjalistycznej; W wyniku kształcenia absolwent powinien: 10) posiadać umiejętność aktywnego uczestnictwa w życiu muzycznym; 1) biegle czytać nuty w kluczu wiolinowym i basowym oraz w innych kluczach właściwych dla dane- 11) posiadać przygotowanie do podjęcia dalszych stugo instrumentu; diów muzycznych. 2) posiadać biegłą umiejętność gry na wybranym C. SPECJALNOŚĆ — RYTMIKA przez siebie instrumencie; W wyniku kształcenia absolwent powinien: 3) grać na fortepianie (jeżeli nie jest pianistą) w podstawowym zakresie umiejętności; 1) posiadać wiedzę teoretyczną i praktyczną rytmiki Orffa i Dalcroze’a; 4) posiadać w pełni ukształtowany słuch muzyczny, pozwalający na uzyskiwanie poprawnej intonacji 2) posiadać przygotowanie do stosowania rytmiki w grze na instrumencie tego wymagającym; Orffa i Dalcroze’a w pracy z dziećmi; 5) umieć stosować w praktyce zasady teorii muzyki, 3) posiadać biegłą umiejętność czytania nut w kluczu szczególnie w zakresie harmonii, form muzycz- wiolinowym i basowym; nych i historii muzyki; 4) posiadać umiejętność improwizacji fortepiano- 6) umieć klasyfikować instrumenty muzyczne i roz- wej; różniać słuchem różne typy tych instrumentów; 5) posiadać praktyczną umiejętność tworzenia inter- 7) posiadać umiejętność gry w zespołach kameral- pretacji ruchowych utworów muzycznych; nych i orkiestrze lub pracy w zespole chóralnym; 6) posiadać podstawową wiedzę o choreografii; 8) umieć korzystać z literatury specjalistycznej; 7) grać na fortepianie w zakresie umiejętności po- 9) posiadać umiejętność strojenia i konserwacji in- zwalającej na swobodne improwizowanie czy strumentu; akompaniowanie na zajęciach ruchowych; 10) posiadać umiejętność aktywnego uczestniczenia 8) u mieć zaaranżować proste melodie (na fortepianie w życiu muzycznym; lub z zespołem instrumentów Orffa); 11) posiadać umiejętność przekazywania nabytej wie- 9) posiadać w pełni ukształtowany słuch muzyczny; dzy; 10) umieć stosować w praktyce zasady teorii muzyki; 12) być przygotowanym do podjęcia dalszych studiów 11) umieć korzystać z literatury specjalistycznej; muzycznych. 12) umieć zaaranżować i prowadzić zajęcia muzyczno- B. SPECJALNOŚĆ — WOKALISTA -ruchowe w różnych placówkach upowszechniania kultury i w przedszkolach; W wyniku kształcenia absolwent powinien: 13) być przygotowanym do podjęcia dalszych studiów 1) posiadać umiejętność śpiewu opartą na prawidłomuzycznych. wym oddechu, właściwej technice aparatu głosowego i intonacji; D. SPECJALNOŚĆ — LUTNIK 2) biegle czytać nuty w kluczu wiolinowym i baso- W wyniku kształcenia absolwent powinien: wym; 1) umieć czytać rysunek techniczny oraz wykonywać 3) posiadać umiejętność transpozycji, właściwej dla rysunki konstrukcyjne różnych elementów i zespozapisu głosu tenorowego; łów instrumentów muzycznych; 4) grać na fortepianie w podstawowym zakresie 2) umieć projektować instrumenty muzyczne; umiejętności; 3) klasyfikować instrumenty muzyczne i rozróżniać 5) posiadać w pełni ukształtowany słuch muzyczny, słuchem typy instrumentów; pozwalający na uzyskiwanie poprawnej intonacji; 4) stroić i prowadzić korektę instrumentów; 6) umieć stosować w praktyce teorię muzyki, szczególnie w zakresie zasad muzyki, form muzycznych 5) dobierać i obsługiwać obrabiarki i inne urządzenia i historii muzyki; służące do produkcji, napraw, remontu i konserwacji instrumentów; 7) posiadać umiejętności aktorskie, pozwalające na podjęcie pracy jako solista w teatrach muzycz- 6) grać na instrumentach lutniczych w podstawonych; wym zakresie; Nr 15 — 1150 — Poz. 70 7) stosować w praktyce zasady teorii muzyki; 9. Literatura muzyczna dla danego instrumentu, dobrana przez nauczyciela w zależności od możliwo- 8) dokonywać oceny technicznej i artystycznej instru- ści ucznia i z uwzględnieniem jego preferencji. mentów; 10. Program na zakończenie etapu edukacyjnego. 9) posługiwać się urządzeniami elektronicznymi przy produkcji i strojeniu instrumentów; Osiągnięcia uczniów 10) umieć dobierać odpowiednie materiały do pro- Fortepian dukcji instrumentów, umieć dokonywać ich oceny i kwalifikacji; 1. Umiejętność nazywania poszczególnych części fortepianu. Znajomość podstawowych wiadomo- 11) umieć wykańczać powierzchnie instrumentów; ści z historii instrumentu. 12) umieć posługiwać się normami przy ocenie jako- 2. Opanowanie prawidłowej postawy, ułożenia praści materiałów; wej i lewej ręki na klawiaturze, prawidłowego ułożenia nóg. Umiejętność prawidłowego wydobycia 13) umieć posługiwać się podstawową dokumentacją dźwięku w zależności od rejestru i dynamiki. Światechnologiczną; domość roli i działania palców w procesie powstawania dźwięku. 14) umieć zorganizować stanowisko pracy zgodnie z zasadami ergonomii, bezpieczeństwa i higieny 3. Opanowanie podstaw techniki gry, z uwzględniepracy oraz przepisami przeciwpożarowymi; niem niezależności rąk i palców na klawiaturze, umiejętności grania różnymi sposobami artykula- 15) prowadzić produkcję z uwzględnieniem zasad procji (legato, non legato, staccato, portato), umiejętcesu technologicznego i ochrony środowiska naności posługiwania się prawym pedałem (prostym turalnego; — taktowym i synkopowanym). 16) posiadać wiedzę w zakresie prowadzenia działal- 4. Umiejętność frazowania i operowania podstawoności gospodarczej; wymi sposobami artykulacji. Zgodna z zapisem realizacja metrorytmiki, agogiki i dynamiki. Interpre- 17) posiadać umiejętność korzystania z literatury spetowanie utworu zgodne z jego budową formalną. cjalistycznej. 5. Znajomość notacji w kluczu wiolinowym i baso- V. Treści nauczania i osiągnięcia uczniów z obowiąz- wym oraz umiejętność samodzielnego i bezbłędkowych zajęć edukacyjnych — pierwszy etap edu- nego odczytania tekstu nutowego. Umiejętność kacyjny prawidłowego grania a vista łatwych utworów w wolnym tempie z uwzględnieniem precyzji ryt- Przedmiot główny — Instrument micznej. 6. Umiejętność samodzielnego opracowania łatwego Treści nauczania utworu pod względem techniczno-wykonawczym (palcowanie, pedalizacja, frazowanie, dynamika, 1. Podstawowa wiedza w zakresie historii instrumeninterpretacja). Umiejętność samodzielnej pracy tu, budowy instrumentu i jego części, obsługi oraz nad utworem. Umiejętność świadomego ćwiczekonserwacji. nia i korekty własnych błędów. 2. Podstawy prawidłowego aparatu gry (prawidłowa 7. Umiejętność koncentrowania się i pokonywania postawa, ułożenie rąk, właściwy sposób wydobytremy podczas wykonywania utworu. Posługiwacia dźwięku). nie się równymi formami zapamiętywania. Przyswojenie podstawowych elementów obycia estra- 3. Wybrane elementy techniki gry. dowego. Umiejętność dokonywania właściwej samooceny wykonania utworu. 4. Podstawy interpretacji utworu zgodnej z zapisem, budową formalną i elementami stylu. 8. Umiejętność muzykowania zespołowego pod kierunkiem nauczyciela (np. na cztery ręce, na dwa 5. Zasady notacji właściwej dla danego instrumentu fortepiany, łatwe akompaniamenty). oraz techniki czytania a vista łatwych utworów. 9. Opanowanie literatury fortepianowej w następują- 6. Przygotowanie do samodzielnej pracy nad łatwym cym zakresie: etiudy o zróżnicowanej problematyutworem w zakresie poprawnego odczytania teks- ce technicznej dla prawej i lewej ręki, utwory politu nutowego, ćwiczenia i korygowania błędów. foniczne, formy cykliczne (do wyboru np.: sonatina, sonata, koncert, wariacje), akompaniamenty. 7. Przygotowanie do praktyki estradowej, z uwzględnieniem podstawowych elementów obycia estra- 10. Poprawne wykonanie dwóch etiud o zróżnicowadowego, m.in. w zakresie technik opanowania pa- nej problematyce technicznej dla prawej i lewej mięciowego utworu oraz koncentracji i pokonywa- ręki, utworu polifonicznego, jednej części sonatiny nia tremy. lub sonaty (do wyboru: allegro sonatowe, wariacje lub rondo), utwór dowolny. Cały program powi- 8. Podstawowe formy muzykowania zespołowego. nien być wykonany z pamięci. Nr 15 — 1151 — Poz. 70 Organy chowo-palcową, gry miechem jednokierunkowym i miechem zmiennym, umiejętności gry prawą rę- 1. Umiejętność nazywania poszczególnych części ką na manuale dyszkantowym i lewą ręką na mai ogólnych zasad działania traktury. Znajomość nuale basowo-akordowym. podstawowych wiadomości z historii instrumentu. 4. Umiejętność frazowania i operowania podstawowymi sposobami artykulacji. Zgodna z zapisem 2. Opanowanie prawidłowej postawy, ułożenia pra- realizacja metrorytmiki, agogiki i dynamiki. Interwej i lewej ręki na manuale, prawidłowego ułoże- pretowanie utworu zgodne z jego budową formalnia nóg na pedale. Umiejętność prawidłowego ną. wydobycia dźwięku na manuale. Umiejętność koordynacji pracy rąk i nóg. 5. Znajomość notacji w kluczu wiolinowym i basowym oraz umiejętność samodzielnego i bezbłęd- 3. Opanowanie podstaw techniki gry, z uwzględnie- nego odczytania tekstu nutowego. Umiejętność niem niezależności rąk i palców na manuale i nóg prawidłowego grania a vista łatwych utworów na pedale, umiejętności gry wielogłosowej na ma- w wolnym tempie. nuale, umiejętności grania różnymi sposobami artykulacji (legato, non legato, staccato, portato). 6. Umiejętność samodzielnego opracowania łatwego utworu pod względem techniczno-wykonawczym 4. Umiejętność frazowania i operowania podstawo- (palcowanie, miechowanie, frazowanie, dynamika, wymi sposobami artykulacji. Zgodna z zapisem interpretacja). Umiejętność samodzielnej pracy realizacja metrorytmiki, agogiki i dynamiki. Inter- nad utworem (pokonywanie trudnych miejsc). pretowanie utworu zgodne z jego budową formal- Umiejętność świadomego ćwiczenia i korekty ną. własnych błędów. 5. Znajomość notacji w kluczu wiolinowym i baso- 7. Umiejętność koncentrowania się i pokonywania wym oraz umiejętność samodzielnego i bezbłęd- tremy podczas wykonywania utworu. Posługiwanego odczytania tekstu nutowego. Umiejętność nie się różnymi formami zapamiętywania. Przyprawidłowego grania a vista łatwych utworów swojenie podstawowych elementów obycia estraw wolnym tempie. dowego. Umiejętność dokonywania właściwej samooceny wykonania utworu. 6. Umiejętność samodzielnego opracowania łatwego utworu pod względem techniczno-wykonawczym. 8. Umiejętność gry pod kierunkiem nauczyciela Umiejętność świadomego ćwiczenia i korekty w prostych formach muzykowania zespołowego własnych błędów. (np. unisono, duet, akordeonowe zespoły kameralne jednorodne lub mieszane, orkiestra akordeono- 7. Umiejętność koncentrowania się i pokonywania wa, gra z akompaniamentem). tremy podczas wykonywania utworu. Posługiwanie się różnymi formami zapamiętywania. Przy- 9. Opanowanie literatury akordeonowej w następuswojenie podstawowych elementów obycia estra- jącym zakresie: etiudy o zróżnicowanej problemadowego. Umiejętność dokonywania właściwej sa- tyce technicznej, utwory polifoniczne i dawnych mooceny wykonania utworu. mistrzów, forma cykliczna (do wyboru: sonatina, suita, wariacje), utwory różne, muzyka użytkowa 8. Umiejętność muzykowania zespołowego pod kie- różnych narodów. runkiem nauczyciela. 10. Poprawne wykonanie jednej etiudy dla prawej rę- 9. Opanowanie literatury organowej w następującym ki, jednej etiudy dla lewej ręki, jednego utworu pozakresie: etiudy o zróżnicowanej problematyce lifonicznego, jednego utworu dawnych mistrzów, technicznej, utwory polifoniczne, utwory muzyki dwóch utworów dowolnych, granie a vista. Prodawnej, formy cykliczne. gram powinien być wykonany z pamięci. 10. Poprawne wykonanie utworu polifonicznego, jed- Gitara nej części sonaty, utworu dowolnego. 1. Znajomość podstawowych wiadomości z historii Akordeon instrumentu i umiejętność nazywania poszczególnych części gitary oraz poznanie roli poszczegól- 1. Znajomość podstawowych wiadomości z historii nych elementów instrumentu w procesie powstainstrumentu i umiejętność nazywania poszczegól- wania dźwięku. Znajomość zasad czyszczenia nych części akordeonu oraz poznanie roli poszcze- i konserwacji gitary, strun i futerału. Umiejętność gólnych elementów instrumentu w procesie po- samodzielnego strojenia instrumentu. wstawania dźwięku. Znajomość podstawowych zasad konserwacji akordeonu. 2. Opanowanie prawidłowej postawy, właściwego trzymania gitary, prawidłowego ułożenia prawej 2. Opanowanie prawidłowej postawy, właściwego i lewej ręki. Umiejętność właściwego sposobu sietrzymania akordeonu, prawidłowego ułożenia pra- dzenia, właściwego stosowania podgitarnika, podwej i lewej ręki. Umiejętność wydobycia dźwięku nóżka lub poduszki. płynnym prowadzeniem miecha. 3. Opanowanie podstaw techniki gry, z uwzględnie- 3. Opanowanie podstaw techniki gry, z uwzględnie- niem koordynacji pracy obydwu rąk, niezależności niem umiejętności posługiwania się techniką mie- palcowej obu rąk, gry flażoletów naturalnych Nr 15 — 1152 — Poz. 70 i sztucznych, uderzenia tirando i apoyando, gry 4. Umiejętność frazowania i operowania podstawodwudźwięków, trójdźwięków i czterodźwięków, wymi sposobami artykulacji. Zgodna z zapisem chwytów poprzecznych barré, czystości intonacji, realizacja metrorytmiki, agogiki i dynamiki. Intergrania w pozycjach, realizacji arpeggio, tremolo pretowanie utworu zgodne z jego budową formali rasgueado oraz realizacji podstawowych ozdob- ną. ników. 5. Znajomość notacji w kluczu wiolinowym i baso- 4. Umiejętność frazowania i operowania podstawo- wym oraz umiejętność samodzielnego i bezbłędwymi sposobami artykulacji. Zgodna z zapisem nego odczytania tekstu nutowego. Umiejętność realizacja metrorytmiki, agogiki i dynamiki. Inter- prawidłowego grania a vista łatwych utworów pretowanie utworu zgodne z jego budową formal- w wolnym tempie z uwzględnieniem poprawnej ną. pedalizacji i precyzji rytmicznej. 5. Znajomość notacji oraz umiejętność samodzielne- 6. Umiejętność samodzielnego opracowania łatwego go i bezbłędnego odczytania tekstu nutowego. utworu pod względem techniczno-wykonawczym Umiejętność prawidłowego grania a vista łatwych (palcowanie, pedalizacja, frazowanie, dynamika, utworów w wolnym tempie, z uwzględnieniem interpretacja). Umiejętność samodzielnej pracy precyzji rytmicznej. nad utworem (pokonywanie trudnych miejsc). Umiejętność świadomego ćwiczenia i korekty 6. Umiejętność samodzielnego opracowania łatwego własnych błędów. utworu pod względem techniczno-wykonawczym (palcowanie, frazowanie, dynamika, interpretacja). 7. Umiejętność koncentrowania się i pokonywania Umiejętność samodzielnej pracy nad utworem. tremy podczas wykonywania utworu. Posługiwa- Umiejętność świadomego ćwiczenia i korekty nie się różnymi formami zapamiętywania. Przywłasnych błędów. swojenie podstawowych elementów obycia estradowego. Umiejętność dokonywania właściwej sa- 7. Umiejętność koncentrowania się i pokonywania mooceny wykonania utworu. tremy podczas wykonywania utworu. Posługiwanie się różnymi formami zapamiętywania. Przy- 8. Umiejętność gry pod kierunkiem nauczyciela swojenie podstawowych elementów obycia estra- w prostych formach muzykowania zespołowego. dowego. Umiejętność dokonywania właściwej sa- 9. Opanowanie literatury harfowej w następującym mooceny wykonania utworu. zakresie: etiudy o zróżnicowanej problematyce 8. Umiejętność gry pod kierunkiem nauczyciela technicznej, utwory polifoniczne i dawnych miw prostych formach muzykowania zespołowego strzów, forma cykliczna (do wyboru: sonata, con- (np. unisono, gitarowe zespoły kameralne lub or- certino, wariacje). kiestra gitarowa, gra z akompaniamentem). 10. Poprawne wykonanie dwóch etiud o zróżnicowa- 9. Opanowanie literatury gitarowej w następującym nej problematyce technicznej, jednego utworu sozakresie: etiudy o zróżnicowanej problematyce lowego muzyki dawnej, dwóch kontrastujących technicznej, utwory polifoniczne, forma cykliczna części sonaty. (do wyboru: sonatina, sonata, suita, wariacje), utwory kameralne (duet, trio). Skrzypce 10. Poprawne wykonanie dwóch etiud o zróżnicowa- 1. Znajomość podstawowych wiadomości z historii nej problematyce technicznej, części suity lub instrumentu i umiejętność nazywania poszczególutworu muzyki dawnej, sonaty klasycznej (część) nych części skrzypiec i smyczka oraz poznanie roli lub wariacji klasycznych, utworu dowolnego, poszczególnych elementów instrumentu i smyczutworu kameralnego lub utworu z akompania- ka w procesie powstawania dźwięku. Znajomość mentem, grania a vista. zasad czyszczenia i konserwacji skrzypiec i smyczka oraz umiejętność samodzielnego strojenia in- Harfa strumentu. 1. Znajomość podstawowych wiadomości historii in- 2. Opanowanie prawidłowej postawy, właściwego strumentu i umiejętność nazywania poszczegól- trzymania skrzypiec pod brodą i smyczka, prawidnych części harfy oraz poznanie roli poszczegól- łowego ułożenia prawej i lewej ręki. Umiejętność nych elementów instrumentu w procesie powsta- wydobycia dźwięku przy zachowaniu swobodnego wania dźwięku. Znajomość zasad czyszczenia aparatu gry. i konserwacji instrumentu. Umiejętność strojenia 3. Opanowanie podstaw techniki gry, z uwzględnieharfy pod kierunkiem nauczyciela. niem umiejętności gry całym smyczkiem i poszcze- 2. Opanowanie prawidłowej postawy, właściwego gólnymi częściami smyczka, gry naturalnych flażoułożenia prawej i lewej ręki, ze szczególnym zwró- letów, umiejętności prawidłowego układu prawej ceniem uwagi na układ kciuka. Umiejętność właś- i lewej ręki, czystości intonacji, grania w pozycjach, ciwej pracy nóg zsynchronizowana z pracą rąk. realizacji podstawowych ozdobników, wibracji. 3. Opanowanie podstaw techniki gry, z uwzględnie- 4. Umiejętność frazowania i operowania podstawoniem wykształcenia niezależności palców, gry na- wymi sposobami artykulacji. Zgodna z zapisem turalnych flażoletów, gry akordów techniką secco realizacja metrorytmiki, agogiki i dynamiki. Interi arpeggio, gry étouffé i glissando, realizacji pod- pretowanie utworu zgodne z jego budową formalstawowych ozdobników. ną. Nr 15 — 1153 — Poz. 70 5. Znajomość notacji oraz umiejętność samodzielne- 5. Znajomość notacji w kluczu altowym oraz umiejętgo i bezbłędnego odczytania tekstu nutowego. ność samodzielnego i bezbłędnego odczytania Umiejętność prawidłowego grania a vista łatwych tekstu nutowego. Umiejętność prawidłowego grautworów w wolnym tempie, z uwzględnieniem po- nia a vista łatwych utworów w wolnym tempie, prawnej intonacji i precyzji rytmicznej. z uwzględnieniem poprawnej intonacji i precyzji rytmicznej. 6. Umiejętność samodzielnego opracowania łatwego utworu pod względem techniczno-wykonawczym 6. Umiejętność samodzielnego opracowania łatwego (palcowanie, smyczkowanie, frazowanie, dynami- utworu pod względem techniczno-wykonawczym (palcowanie, smyczkowanie, frazowanie, dynamika, interpretacja). Umiejętność samodzielnej pracy ka, interpretacja). Umiejętność samodzielnej pracy nad utworem. Umiejętność świadomego ćwiczenad utworem. Umiejętność świadomego ćwiczenia i korekty własnych błędów. nia i korekty własnych błędów. 7. Umiejętność koncentrowania się i pokonywania 7. Umiejętność koncentrowania się i pokonywania tremy podczas wykonywania utworu. Posługiwatremy podczas wykonywania utworu. Posługiwanie się różnymi formami zapamiętywania. Przynie się różnymi formami zapamiętywania. Przyswojenie podstawowych elementów obycia estraswojenie podstawowych elementów obycia estradowego. Umiejętność dokonywania właściwej sadowego. Umiejętność dokonywania właściwej samooceny wykonania utworu. mooceny wykonania utworu. 8. Umiejętność gry pod kierunkiem nauczyciela 8. Umiejętność gry pod kierunkiem nauczyciela w różnych formach muzykowania zespołowego w różnych formach muzykowania zespołowego (np. unisono, smyczkowe zespoły kameralne, gra (np. unisono, smyczkowe zespoły kameralne, gra z akompaniamentem). z akompaniamentem). 9. Opanowanie literatury skrzypcowej w następują- 9. Opanowanie literatury altówkowej (również skrzypcym zakresie: etiudy o zróżnicowanej problematy- cowej) w następującym zakresie: etiudy o zróżnicoce technicznej, utwory na skrzypce z akompania- wanej problematyce technicznej, utwory na altówmentem (od baroku do XXI wieku), forma cyklicz- kę (skrzypce) z akompaniamentem (od baroku do na (do wyboru: sonata, concertino, koncert, waria- XXI wieku), forma cykliczna (do wyboru: sonata, cje), utwory kameralne (duet, trio lub kwartet). concertino, koncert, wariacje), utwory kameralne (duet, trio lub kwartet). 10. Poprawne wykonanie dwóch etiud o zróżnicowanej problematyce technicznej, w tym jednej dwu- 10. Poprawne wykonanie dwóch etiud o zróżnicowadźwiękowej, jednego utworu solowego z akompa- nej problematyce technicznej, w tym jednej dwuniamentem z pamięci, części pierwszej lub drugiej dźwiękowej, jednego utworu solowego z akompaniamentem z pamięci, części pierwszej lub drugiej i trzeciej koncertu, dwóch kontrastujących części i trzeciej koncertu, dwóch kontrastujących części sonaty. sonaty. Altówka Wiolonczela 1. Znajomość podstawowych wiadomości z historii 1. Znajomość podstawowych wiadomości z historii instrumentu i umiejętność nazywania poszczególinstrumentu i umiejętność nazywania poszczególnych części altówki i smyczka oraz poznanie roli nych części wiolonczeli i smyczka oraz poznanie poszczególnych elementów instrumentu i smyczroli poszczególnych elementów instrumentu ka w procesie powstawania dźwięku. Znajomość i smyczka w procesie powstawania dźwięku. Znazasad czyszczenia i konserwacji altówki i smyczka. jomość zasad czyszczenia i konserwacji wioloncze- Umiejętność samodzielnego strojenia instrumenli i smyczka. Umiejętność samodzielnego strojenia tu. instrumentu. 2. Opanowanie prawidłowej postawy, właściwego 2. Opanowanie prawidłowej postawy przy grze, trzymania altówki i smyczka, prawidłowego ułożeumiejętność dobrania właściwej długości nóżki do nia prawej i lewej ręki. Umiejętność wydobycia wzrostu grającego, prawidłowego ułożenia prawej dźwięku przy zachowaniu swobodnego aparatu i lewej ręki. Umiejętność wydobycia dźwięku przy gry. zachowaniu swobodnego aparatu gry. 3. Opanowanie podstaw techniki gry, z uwzględnie- 3. Opanowanie podstaw techniki gry, z uwzględnieniem umiejętności gry całym smyczkiem i poszcze- niem umiejętności gry całym smyczkiem i poszczególnymi częściami smyczka, gry naturalnych flażo- gólnymi częściami smyczka, gry naturalnych flażoletów, umiejętności prawidłowego układu prawej letów, umiejętności prawidłowego układu prawej i lewej ręki, czystości intonacji, grania w pozycjach, i lewej ręki, czystości intonacji, grania w pozycjach realizacji podstawowych ozdobników, wibracji. (łącznie z pozycją kciukową), realizacji podstawowych ozdobników. 4. Umiejętność frazowania i operowania podstawowymi sposobami artykulacji. Zgodna z zapisem 4. Umiejętność frazowania i operowania podstaworealizacja metrorytmiki, agogiki i dynamiki. Inter- wymi sposobami artykulacji. Zgodna z zapisem repretowanie utworu zgodne z jego budową formal- alizacja metrorytmiki, agogiki i dynamiki. Interpreną. towanie utworu zgodne z jego budową formalną. Nr 15 — 1154 — Poz. 70 5. Znajomość notacji w kluczu basowym i tenoro- 6. Umiejętność samodzielnego opracowania łatwego wym oraz umiejętność samodzielnego i bezbłęd- utworu pod względem techniczno-wykonawczym nego odczytania tekstu nutowego. Umiejętność (palcowanie, smyczkowanie, frazowanie, dynamiprawidłowego grania a vista łatwych utworów ka, interpretacja). Umiejętność samodzielnej pracy w wolnym tempie. nad utworem. Umiejętność świadomego ćwiczenia i korekty własnych błędów. 6. Umiejętność samodzielnego opracowania łatwego utworu pod względem techniczno-wykonawczym 7. Umiejętność koncentrowania się i pokonywania (palcowanie, smyczkowanie, frazowanie, dynami- tremy podczas wykonywania utworu. Posługiwaka, interpretacja). Umiejętność samodzielnej pracy nie się różnymi formami zapamiętywania. Przynad utworem. Umiejętność świadomego ćwicze- swojenie podstawowych elementów obycia estrania i korekty własnych błędów. dowego. Umiejętność dokonywania właściwej samooceny wykonania utworu. 7. Umiejętność koncentrowania się i pokonywania tremy podczas wykonywania utworu. Posługiwa- 8. Umiejętność gry pod kierunkiem nauczyciela nie się różnymi formami zapamiętywania. Przy- w różnych formach muzykowania zespołowego swojenie podstawowych elementów obycia estra- (np. unisono, smyczkowe zespoły kameralne, gra dowego. Umiejętność dokonywania właściwej sa- z akompaniamentem). mooceny wykonania utworu. 9. Opanowanie literatury kontrabasowej w następu- 8. Umiejętność gry pod kierunkiem nauczyciela jącym zakresie: etiudy o zróżnicowanej problemaw różnych formach muzykowania zespołowego tyce technicznej, utwory na kontrabas z akompa- (np. unisono, smyczkowe zespoły kameralne, gra niamentem (od baroku do XXI wieku). z akompaniamentem). 10. Poprawne wykonanie dwóch etiud o zróżnicowanej 9. Opanowanie literatury wiolonczelowej w następu- problematyce technicznej z pamięci, dwóch utwojącym zakresie: etiudy o zróżnicowanej problema- rów solowych z akompaniamentem z pamięci. tyce technicznej, utwory na wiolonczelę z akompaniamentem (od baroku do XXI wieku), forma cy- Flet kliczna (do wyboru: sonata, sonatina, koncert), utwory kameralne (duet, trio lub kwartet). 1. Znajomość podstawowych wiadomości z historii instrumentu i umiejętność nazywania poszczegól- 10. Poprawne wykonanie dwóch etiud o zróżnicowanych części fletu, składania i rozkładania instrunej problematyce technicznej, jednego utworu somentu oraz podstaw jego konserwacji i czyszczelowego z akompaniamentem z pamięci, sonaty. nia. Znajomość zasad higieny w zakresie gry na instrumencie. Umiejętność samodzielnego stroje- Kontrabas nia instrumentu. 1. Znajomość podstawowych wiadomości z historii 2. Opanowanie prawidłowej postawy, właściwego instrumentu i umiejętność nazywania poszczególtrzymania fletu, ułożenia rąk i palców. Umiejętność nych części kontrabasu i smyczka oraz poznanie prawidłowego zadęcia oraz swobodnego posługiroli poszczególnych elementów instrumentu wania się aparatem oddechowym z uwzględniei smyczka w procesie powstawania dźwięku. Znaniem znaczenia artykulacyjnego warg i języka. jomość zasad czyszczenia i konserwacji kontrabasu i smyczka. Umiejętność samodzielnego stroje- 3. Opanowanie podstaw techniki gry (legato, non lenia instrumentu. gato i pojedynczego staccato w obrębie c1 — c4, z uwzględnieniem umiejętności gry długich dźwię- 2. Opanowanie prawidłowej postawy przy grze stoków, osiągnięcia podstawowego stopnia biegłości jąc i siedząc, właściwego trzymania kontrabasu palcowej, stopniowego opanowania gry w poi smyczka, prawidłowego ułożenia prawej i lewej szczególnych rejestrach, realizacji ozdobników ręki. Umiejętność wydobycia dźwięku przy zachooraz opanowania umiejętności korekty intonacji. waniu swobodnego aparatu gry. 4. Umiejętność frazowania i operowania podstawo- 3. Opanowanie podstaw techniki gry, z uwzględniewymi sposobami artykulacji. Zgodna z zapisem niem umiejętności gry całym smyczkiem i poszczególnymi częściami smyczka, gry naturalnych flażo- realizacja metrorytmiki, agogiki i dynamiki. Interletów, umiejętności prawidłowego układu prawej pretowanie utworu zgodne z jego budową formali lewej ręki, czystości intonacji, grania w pozycjach, ną. realizacji podstawowych ozdobników. 5. Znajomość notacji oraz umiejętność samodzielne- 4. Umiejętność frazowania i operowania podstawo- go i bezbłędnego odczytania tekstu nutowego. wymi sposobami artykulacji. Zgodna z zapisem Umiejętność prawidłowego grania a vista łatwych realizacja metrorytmiki, agogiki i dynamiki. Inter- utworów w wolnym tempie z uwzględnieniem prepretowanie utworu zgodne z jego budową formal- cyzji rytmicznej. ną. 6. Umiejętność samodzielnego opracowania łatwego 5. Znajomość notacji w kluczu basowym i tenoro- utworu pod względem techniczno-wykonawczym wym oraz umiejętność samodzielnego i bezbłęd- (palcowanie, oddechy, frazowanie, dynamika, innego odczytania tekstu nutowego. Umiejętność terpretacja). Umiejętność samodzielnej pracy nad prawidłowego grania a vista łatwych utworów utworem. Umiejętność świadomego ćwiczenia w wolnym tempie. i korekty własnych błędów. Nr 15 — 1155 — Poz. 70 7. Umiejętność koncentrowania się i pokonywania 7. Umiejętność koncentrowania się i pokonywania tremy podczas wykonywania utworu. Posługiwa- tremy podczas wykonywania utworu. Posługiwanie się różnymi formami zapamiętywania. Przy- nie się różnymi formami zapamiętywania. Przyswojenie podstawowych elementów obycia estra- swojenie podstawowych elementów obycia estradowego. Umiejętność dokonywania właściwej sa- dowego. Umiejętność dokonywania właściwej samooceny wykonania utworu. mooceny wykonania utworu. 8. Umiejętność gry pod kierunkiem nauczyciela 8. Umiejętność gry pod kierunkiem nauczyciela w prostych formach muzykowania zespołowego w prostych formach muzykowania zespołowego (np. unisono, fletowe zespoły kameralne, gra (np. unisono, obojowe zespoły kameralne, gra z akompaniamentem). z akompaniamentem). 9. Opanowanie literatury fletowej w następującym 9. Opanowanie literatury obojowej w następującym zakresie: etiudy o zróżnicowanej problematyce zakresie: etiudy o zróżnicowanej problematyce technicznej, utwory na flet z akompaniamentem technicznej, utwory na obój z akompaniamentem (od baroku do XXI wieku), forma cykliczna (do wy- (od baroku do XXI wieku), forma cykliczna (do wyboru całość lub część sonaty lub koncertu), utwory boru całość lub część: sonatiny, sonaty, wariacji, kameralne (duety). koncertu, suity), utwory kameralne (np. duety). 10. Poprawne wykonanie dwóch etiud o zróżnicowa- 10. Poprawne wykonanie dwóch etiud o zróżnicowanej problematyce technicznej, jednego utworu cynej problematyce technicznej (w tym jednej z paklicznego lub dwóch dowolnych (w tym jednego mięci), jednego utworu cyklicznego z akompaniaz pamięci) z akompaniamentem. mentem z pamięci, jednego utworu solowego lub z akompaniamentem z pamięci. Klarnet Obój 1. Znajomość podstawowych wiadomości z historii instrumentu i umiejętność nazywania poszczegól- 1. Znajomość podstawowych wiadomości z historii nych części klarnetu, składania i rozkładania ininstrumentu i umiejętność nazywania poszczególstrumentu oraz podstaw jego konserwacji i czysznych części oboju, składania i rozkładania instruczenia. Znajomość zasad higieny w zakresie gry na mentu oraz podstaw jego konserwacji i czyszczeinstrumencie. Umiejętność samodzielnego strojenia. Znajomość zasad higieny w zakresie gry na nia instrumentu. instrumencie. Umiejętność samodzielnego strojenia instrumentu. 2. Opanowanie prawidłowej postawy, właściwego trzymania klarnetu, ułożenia rąk i palców. Umiejęt- 2. Opanowanie prawidłowej postawy, właściwego ność prawidłowego zadęcia oraz swobodnego potrzymania oboju, ułożenia rąk i palców. Umiejęt- sługiwania się aparatem oddechowym, z uwzględność prawidłowego zadęcia oraz swobodnego po- nieniem znaczenia artykulacyjnego narządów jamy sługiwania się aparatem oddechowym, z uwzględ- ustnej, warg i mięśni twarzy. nieniem znaczenia artykulacyjnego narządów jamy ustnej, warg i mięśni twarzy. 3. Opanowanie podstaw techniki gry, z uwzględnieniem umiejętności gry długich dźwięków, osiąg- 3. Opanowanie podstaw techniki gry, z uwzględnie- nięcia podstawowego stopnia biegłości palcowej, niem umiejętności gry dźwięków długo wytrzymy- stopniowego opanowania gry w poszczególnych wanych, osiągnięcia podstawowego stopnia bie- rejestrach oraz opanowania umiejętności korekty głości palcowej, stopniowego opanowania gry intonacji. w poszczególnych rejestrach, umiejętności wyko- 4. Umiejętność frazowania i operowania podstawonania najłatwiejszych ozdobników, opanowania wymi sposobami artykulacji. Zgodna z zapisem umiejętności korekty intonacji. realizacja metrorytmiki, agogiki i dynamiki. Interpretowanie utworu zgodne z jego budową formal- 4. Umiejętność frazowania i operowania podstawoną. wymi sposobami artykulacji. Zgodna z zapisem realizacja metrorytmiki, agogiki i dynamiki. Inter- 5. Znajomość notacji oraz umiejętność samodzielnepretowanie utworu zgodne z jego budową formalgo i bezbłędnego odczytania tekstu nutowego. ną. Umiejętność prawidłowego grania a vista łatwych utworów w wolnym tempie, z uwzględnieniem 5. Znajomość notacji oraz umiejętność samodzielneprecyzji rytmicznej. go i bezbłędnego odczytania tekstu nutowego. Umiejętność prawidłowego grania a vista łatwych 6. Umiejętność samodzielnego opracowania łatwego utworów w wolnym tempie, z uwzględnieniem utworu pod względem techniczno-wykonawczym precyzji rytmicznej. (palcowanie, oddechy, frazowanie, dynamika, interpretacja). Umiejętność samodzielnej pracy nad 6. Umiejętność samodzielnego opracowania łatwego utworem. Umiejętność świadomego ćwiczenia utworu pod względem techniczno-wykonawczym i korekty własnych błędów. (palcowanie, oddechy, frazowanie, dynamika, interpretacja). Umiejętność samodzielnej pracy nad 7. Umiejętność koncentrowania się i pokonywania utworem. Umiejętność świadomego ćwiczenia tremy podczas wykonywania utworu. Posługiwai korekty własnych błędów. nie się różnymi formami zapamiętywania. Przy- Nr 15 — 1156 — Poz. 70 swojenie podstawowych elementów obycia estra- 8. Umiejętność gry pod kierunkiem nauczyciela dowego. Umiejętność dokonywania właściwej sa- w prostych formach muzykowania zespołowego mooceny wykonania utworu. (np. unisono, saksofonowe zespoły kameralne, gra z akompaniamentem). 8. Umiejętność gry pod kierunkiem nauczyciela w prostych formach muzykowania zespołowego 9. Opanowanie literatury saksofonowej w następują- (np. unisono, klarnetowe zespoły kameralne, gra cym zakresie: etiudy o zróżnicowanej problematyz akompaniamentem). ce technicznej, utwory na saksofon z akompaniamentem, forma cykliczna (do wyboru całość lub 9. Opanowanie literatury klarnetowej w następują- część), utwory kameralne. cym zakresie: etiudy o zróżnicowanej problematyce technicznej, utwory na klarnet z akompania- 10. Poprawne wykonanie dwóch etiud o zróżnicowamentem (od klasycyzmu do XXI wieku), forma cy- nej problematyce technicznej, dwóch utworów kliczna (do wyboru całość lub część: sonatiny, wa- z akompaniamentem z pamięci. riacji, koncertu), utwory kameralne (duet i trio). Fagot 10. Poprawne wykonanie dwóch etiud o zróżnicowanej problematyce technicznej (w tym jednej z pa- 1. Znajomość podstawowych wiadomości z historii mięci), jednego utworu solowego z akompania- instrumentu i umiejętność nazywania poszczególmentem z pamięci, jednego utworu kameralnego. nych części fagotu, składania i rozkładania instrumentu oraz podstaw jego konserwacji i czyszcze- Saksofon nia. Znajomość zasad higieny w zakresie gry na instrumencie. Umiejętność samodzielnego stroje- 1. Znajomość podstawowych wiadomości z historii nia instrumentu. instrumentu i umiejętność nazywania poszczególnych części saksofonu, składania i rozkładania in- 2. Opanowanie prawidłowej postawy, właściwego strumentu oraz podstaw jego konserwacji i czysz- trzymania fagotu, ułożenia rąk i palców. Umiejętczenia. Znajomość zasad higieny w zakresie gry na ność prawidłowego zadęcia oraz swobodnego poinstrumencie. Umiejętność samodzielnego stroje- sługiwania się aparatem oddechowym, z uwzględnia instrumentu. nieniem znaczenia artykulacyjnego narządów jamy ustnej, warg i mięśni twarzy. 2. Opanowanie prawidłowej postawy, właściwego trzymania saksofonu, ułożenia rąk i palców. Umie- 3. Opanowanie podstaw techniki gry, z uwzględniejętność prawidłowego zadęcia oraz swobodnego niem umiejętności gry długich dźwięków, osiągposługiwania się aparatem oddechowym, nięcia podstawowego stopnia biegłości palcowej, z uwzględnieniem znaczenia artykulacyjnego na- stopniowego opanowania gry w poszczególnych rządów jamy ustnej, warg i mięśni twarzy. rejestrach, prawidłowej aplikatury z użyciem pianomechaniki oraz opanowania umiejętności ko- 3. Opanowanie podstaw techniki gry, z uwzględnie- rekty intonacji. niem umiejętności gry długich dźwięków, osiągnięcia podstawowego stopnia biegłości palcowej, 4. Umiejętność frazowania i operowania podstawostopniowego opanowania gry w poszczególnych wymi sposobami artykulacji. Zgodna z zapisem rejestrach oraz opanowania umiejętności korekty realizacja metrorytmiki, agogiki i dynamiki. Interintonacji. pretowanie utworu zgodne z jego budową formalną. 4. Umiejętność frazowania i operowania podstawowymi sposobami artykulacji. Zgodna z zapisem 5. Znajomość notacji oraz umiejętność samodzielnerealizacja metrorytmiki, agogiki i dynamiki. Inter- go i bezbłędnego odczytania tekstu nutowego. pretowanie utworu zgodne z jego budową formal- Umiejętność prawidłowego grania a vista łatwych ną. utworów w wolnym tempie, z uwzględnieniem precyzji rytmicznej. 5. Znajomość notacji oraz umiejętność samodzielnego i bezbłędnego odczytania tekstu nutowego. 6. Umiejętność samodzielnego opracowania łatwego Umiejętność prawidłowego grania a vista łatwych utworu pod względem techniczno-wykonawczym utworów w wolnym tempie, z uwzględnieniem (palcowanie, oddechy, frazowanie, dynamika, inprecyzji rytmicznej. terpretacja). Umiejętność samodzielnej pracy nad utworem. Umiejętność świadomego ćwiczenia 6. Umiejętność samodzielnego opracowania łatwego i korekty własnych błędów. utworu pod względem techniczno-wykonawczym (palcowanie, oddechy, frazowanie, dynamika, in- 7. Umiejętność koncentrowania się i pokonywania terpretacja). Umiejętność samodzielnej pracy nad tremy podczas wykonywania utworu. Posługiwautworem. Umiejętność świadomego ćwiczenia nie się różnymi formami zapamiętywania. Przyi korekty własnych błędów. swojenie podstawowych elementów obycia estradowego. Umiejętność dokonywania właściwej sa- 7. Umiejętność koncentrowania się i pokonywania mooceny wykonania utworu. tremy podczas wykonywania utworu. Posługiwanie się różnymi formami zapamiętywania. Przy- 8. Umiejętność gry pod kierunkiem nauczyciela swojenie podstawowych elementów obycia estra- w prostych formach muzykowania zespołowego dowego. Umiejętność dokonywania właściwej sa- (np. unisono, fagotowe zespoły kameralne, gra mooceny wykonania utworu. z akompaniamentem). Nr 15 — 1157 — Poz. 70 9. Opanowanie literatury fagotowej w następującym 9. Opanowanie literatury na trąbkę w następującym zakresie: etiudy o zróżnicowanej problematyce zakresie: etiudy o zróżnicowanej problematyce technicznej, utwory na fagot z akompaniamentem technicznej, utwory na trąbkę solo i z akompania- (od baroku do XXI wieku), forma cykliczna (do wy- mentem, utwory kameralne (duet i trio). boru całość lub część: sonatiny lub sonaty, koncertu), utwory kameralne (np. duety). 10. Poprawne wykonanie dwóch prostych etiud o zróżnicowanej problematyce technicznej, jednego 10. Poprawne wykonanie dwóch etiud o zróżnicowautworu solowego z akompaniamentem z pamięci, nej problematyce technicznej, dwóch utworów sojednego utworu kameralnego. lowych z akompaniamentem lub jednego cyklicznego — z pamięci. Róg Trąbka 1. Znajomość podstawowych wiadomości z historii instrumentu i umiejętność nazywania poszczegól- 1. Znajomość podstawowych wiadomości z historii nych części rogu oraz podstaw jego konserwacji instrumentu i umiejętność nazywania poszczególi czyszczenia. Znajomość zasad higieny w zakresie nych części trąbki oraz podstaw jej konserwacji gry na instrumencie. Umiejętność rozkładania, i czyszczenia. Znajomość zasad higieny w zakresie składania i samodzielnego strojenia instrumentu. gry na instrumencie. Umiejętność rozkładania, składania i samodzielnego strojenia instrumentu. 2. Opanowanie prawidłowej postawy (stojąc i sie- Znajomość poszczególnych odmian trąbki (B, C, D, dząc), właściwego trzymania rogu, ułożenia rąk Es). i palców lewej ręki. Umiejętność prawidłowego zadęcia oraz swobodnego posługiwania się apara- 2. Opanowanie prawidłowej postawy (stojąc i sietem oddechowym, z uwzględnieniem znaczenia dząc), właściwego trzymania trąbki, ułożenia rąk artykulacyjnego języka, warg i mięśni twarzy. i palców prawej ręki. Umiejętność prawidłowego Umiejętność posługiwania się pochodem tonów zadęcia oraz swobodnego posługiwania się aparanaturalnych. tem oddechowym, z uwzględnieniem znaczenia artykulacyjnego języka, warg i mięśni twarzy. 3. Opanowanie podstaw techniki gry, z uwzględnieniem umiejętności doboru ustnika, wibracji warg, 3. Opanowanie podstaw techniki gry, z uwzględniegry dźwięków długo wytrzymywanych, osiągnięniem umiejętności gry dźwięków długo wytrzymycia pełnej synchronizacji pracy palców lewej ręki wanych, osiągnięcia pełnej synchronizacji pracy z językiem, stopniowego opanowania gry w popalców prawej ręki z językiem, stopniowego opaszczególnych rejestrach oraz opanowania umiejętnowania gry w poszczególnych rejestrach oraz ności korekty intonacji. opanowania umiejętności korekty intonacji. 4. Umiejętność frazowania i operowania podstawo- 4. Umiejętność frazowania i operowania podstawowymi sposobami artykulacji. Zgodna z zapisem wymi sposobami artykulacji. Zgodna z zapisem realizacja metrorytmiki, agogiki i dynamiki. Interrealizacja metrorytmiki, agogiki i dynamiki. Interpretowanie utworu zgodne z jego budową formalpretowanie utworu zgodne z jego budową formalną. ną. 5. Znajomość notacji oraz umiejętność samodzielne- 5. Znajomość notacji oraz umiejętność samodzielnego i bezbłędnego odczytania tekstu nutowego. go i bezbłędnego odczytania tekstu nutowego. Umiejętność prawidłowego grania a vista łatwych Umiejętność prawidłowego grania a vista łatwych utworów w wolnym tempie, z uwzględnieniem utworów w wolnym tempie, z uwzględnieniem precyzji rytmicznej. precyzji rytmicznej. 6. Umiejętność samodzielnego opracowania łatwego 6. Umiejętność samodzielnego opracowania łatwego utworu pod względem techniczno-wykonawczym utworu pod względem techniczno-wykonawczym (palcowanie, oddechy, frazowanie, dynamika, in- (palcowanie, oddechy, frazowanie, dynamika, interpretacja). Umiejętność samodzielnej pracy nad terpretacja). Umiejętność samodzielnej pracy nad utworem. Umiejętność świadomego ćwiczenia utworem. Umiejętność świadomego ćwiczenia i korekty własnych błędów. i korekty własnych błędów. 7. Umiejętność koncentrowania się i pokonywania 7. Umiejętność koncentrowania się i pokonywania tremy podczas wykonywania utworu. Posługiwa- tremy podczas wykonywania utworu. Posługiwanie się różnymi formami zapamiętywania. Przy- nie się różnymi formami zapamiętywania. Przyswojenie podstawowych elementów obycia estra- swojenie podstawowych elementów obycia estradowego. Umiejętność dokonywania właściwej sa- dowego. Umiejętność dokonywania właściwej samooceny wykonania utworu. mooceny wykonania utworu. 8. Umiejętność gry pod kierunkiem nauczyciela 8. Umiejętność gry pod kierunkiem nauczyciela w prostych formach muzykowania zespołowego w prostych formach muzykowania zespołowego (np. unisono, zespoły kameralne instrumentów (np. unisono, zespoły kameralne instrumentów dętych blaszanych, gra z akompaniamentem). dętych blaszanych, gra z akompaniamentem). Nr 15 — 1158 — Poz. 70 9. Opanowanie literatury na róg w następującym za- 9. Opanowanie literatury na puzon w następującym kresie: etiudy o zróżnicowanej problematyce tech- zakresie: etiudy o zróżnicowanej problematyce nicznej, utwory na róg solo i z akompaniamentem, technicznej, utwory na puzon solo i z akompaniautwory kameralne (duet i trio). mentem, utwory kameralne (duety, tria). 10. Poprawne wykonanie: dwóch etiud o zróżnicowa- 10. Poprawne wykonanie dwóch etiud o zróżnicowanej problematyce technicznej, jednego utworu so- nej problematyce technicznej, jednego utworu solowego z akompaniamentem z pamięci, czytania lowego z akompaniamentem z pamięci, jednego a vista z transponowaniem in Es, in E i in D. duetu. Puzon Tuba 1. Znajomość podstawowych wiadomości z historii 1. Znajomość podstawowych wiadomości z historii instrumentu i umiejętność nazywania poszczegól- instrumentu i umiejętność nazywania poszczególnych części puzonu oraz umiejętność jego konser- nych części tuby oraz podstaw jej konserwacji wacji i czyszczenia w podstawowym zakresie. i czyszczenia. Znajomość zasad higieny w zakresie Umiejętność rozkładania, składania i samodzielne- gry na instrumencie. Dbałość o instrument, go strojenia instrumentu. a w szczególności o ustnik. Umiejętność rozkładania, składania i samodzielnego strojenia instru- 2. Opanowanie prawidłowej postawy, właściwego mentu. trzymania puzonu, a szczególnie suwaka, oraz ułożenia rąk, ze szczególnym uwzględnieniem wyra- 2. Opanowanie prawidłowej postawy, właściwego biania biegłości prawej ręki. Umiejętność prawid- trzymania tuby, ułożenia rąk, ze szczególnym łowego zadęcia oraz swobodnego posługiwania uwzględnieniem wyrabiania biegłości prawej ręki. się aparatem oddechowym, z uwzględnieniem Umiejętność prawidłowego zadęcia oraz swobodznaczenia artykulacyjnego języka, warg i mięśni nego posługiwania się aparatem oddechowym, twarzy. Umiejętność posługiwania się pochodem z uwzględnieniem znaczenia artykulacyjnego języtonów naturalnych. ka, warg i mięśni twarzy. Umiejętność posługiwania się pochodem tonów naturalnych. 3. Opanowanie podstaw techniki gry, z uwzględnieniem umiejętności doboru ustnika, wibracji warg, 3. Opanowanie podstaw techniki gry, z uwzględniegry dźwięków długo wytrzymywanych, przedęć niem umiejętności doboru ustnika, wibracji warg, szeregu alikwotów w poszczególnych pozycjach, gry dźwięków długo wytrzymywanych, przedęć stopniowego opanowania gry w poszczególnych szeregu alikwotów w poszczególnych pozycjach, rejestrach oraz opanowania umiejętności korekty stopniowego opanowania gry w poszczególnych intonacji. rejestrach oraz opanowania umiejętności korekty intonacji. 4. Umiejętność frazowania i operowania podstawowymi sposobami artykulacji. Zgodna z zapisem 4. Umiejętność frazowania i operowania podstaworealizacja metrorytmiki, agogiki i dynamiki. Inter- wymi sposobami artykulacji. Zgodna z zapisem pretowanie utworu zgodne z jego budową formal- realizacja metrorytmiki, agogiki i dynamiki. Interną. pretowanie utworu zgodne z jego budową formalną. 5. Znajomość notacji w kluczu basowym i tenorowym oraz umiejętność samodzielnego i bezbłęd- 5. Znajomość notacji oraz umiejętność samodzielnenego odczytania tekstu nutowego. Umiejętność go i bezbłędnego odczytania tekstu nutowego. prawidłowego grania a vista łatwych utworów Umiejętność prawidłowego grania a vista łatwych w wolnym tempie, z uwzględnieniem precyzji ryt- utworów w wolnym tempie, z uwzględnieniem micznej. precyzji rytmicznej. 6. Umiejętność samodzielnego opracowania łatwego 6. Umiejętność samodzielnego opracowania łatwego utworu pod względem techniczno-wykonawczym utworu pod względem techniczno-wykonawczym (oddechy, frazowanie, dynamika, interpretacja). (palcowanie, oddechy, frazowanie, dynamika, in- Umiejętność samodzielnej pracy nad utworem. terpretacja). Umiejętność samodzielnej pracy nad Umiejętność świadomego ćwiczenia i korekty utworem. Umiejętność świadomego ćwiczenia własnych błędów. i korekty własnych błędów. 7. Umiejętność koncentrowania się i pokonywania 7. Umiejętność koncentrowania się i pokonywania tremy podczas wykonywania utworu. Posługiwa- tremy podczas wykonywania utworu. Posługiwanie się różnymi formami zapamiętywania. Przy- nie się różnymi formami zapamiętywania. Przyswojenie podstawowych elementów obycia estra- swojenie podstawowych elementów obycia estradowego. Umiejętność dokonywania właściwej sa- dowego. Umiejętność dokonywania właściwej samooceny wykonania utworu. mooceny wykonania utworu. 8. Umiejętność gry pod kierunkiem nauczyciela 8. Umiejętność gry pod kierunkiem nauczyciela w prostych formach muzykowania zespołowego w prostych formach muzykowania zespołowego (np. unisono, zespoły kameralne instrumentów (np. unisono, zespoły kameralne instrumentów dętych blaszanych, gra z akompaniamentem). dętych blaszanych, gra z akompaniamentem). Nr 15 — 1159 — Poz. 70 9. Opanowanie literatury na tubę w następującym 10. Poprawne wykonanie na instrumentach melodyczzakresie: etiudy o zróżnicowanej problematyce nych — dwóch etiud o zróżnicowanej problematytechnicznej, łatwe utwory na tubę solo i z akompa- ce technicznej, jednego utworu solowego z akomniamentem, utwory kameralne (duety). paniamentem z pamięci, jednego utworu kameralnego z użyciem pedału na wibrafonie; na instru- 10. Poprawne wykonanie dwóch etiud o zróżnicowa- mentach o nieokreślonej wysokości dźwięku i na nej problematyce technicznej, jednego utworu so- kotłach — dwa ćwiczenia o różnych problemach lowego z akompaniamentem z pamięci, jednego technicznych, dwie etiudy; na zestawie rozrywkoduetu. wym — dwa trzydziestodwutaktowe odcinki oparte na rytmie i metrum wybranego tańca. Perkusja Fortepian dodatkowy 1. Umiejętność nazywania poszczególnych instrumentów w języku polskim i włoskim. Podstawowa Treści nauczania wiedza z historii instrumentów. Umiejętność strojenia kotłów. 1. Podstawowa wiedza w zakresie historii instrumentu i jego budowy. 2. Opanowanie prawidłowej postawy, z uwzględnie- 2. Podstawy prawidłowego aparatu gry. niem specyfiki poszczególnych instrumentów. Opanowanie prawidłowego ustawienia aparatu 3. Wybrane elementy techniki gry. gry na poszczególnych instrumentach, z uwzględ- 4. Zasady notacji oraz czytanie a vista. nieniem relacji pomiędzy lewą i prawą ręką. Umiejętność prawidłowego uderzania w membranofo- 5. Samodzielna praca nad utworem. ny i w idiofony, z uwzględnieniem prawidłowej pracy przedramienia, nadgarstka i palców. 6. Przygotowanie do muzykowania zespołowego. 7. Program na zakończenie etapu edukacyjnego. 3. Opanowanie podstaw techniki gry, z uwzględnieniem umiejętności gry tremolo na membranofo- Osiągnięcia uczniów nach i idiofonach, prawidłowej repetycji, różnych możliwości atakowania płytek, umiejętności ope- 1. Umiejętność nazywania poszczególnych części forrowania pedałem przy kotłach. tepianu. Znajomość podstawowych wiadomości o historii instrumentu. 4. Umiejętność frazowania i operowania podstawowymi sposobami artykulacji. Zgodna z zapisem 2. Umiejętność zachowania prawidłowej postawy, realizacja metrorytmiki, agogiki i dynamiki. Inter- ułożenia prawej i lewej ręki na klawiaturze. pretowanie utworu zgodne z jego budową formal- 3. Umiejętność gry z zachowaniem podstawowych ną. sposobów artykulacji, dynamiki i frazowania. Umiejętność gry akordów i ozdobników. 5. Znajomość notacji oraz umiejętność samodzielnego i bezbłędnego odczytania tekstu nutowego. 4. Umiejętność równoczesnego czytania z dwóch pię- Umiejętność prawidłowego grania a vista łatwych ciolinii w kluczu wiolinowym i basowym. Umiejętutworów w wolnym tempie, z uwzględnieniem ność czytania a vista łatwych i krótkich utworów. precyzji rytmicznej. 5. Umiejętność samodzielnego opracowania łatwego 6. Umiejętność samodzielnego opracowania łatwego utworu, z uwzględnieniem właściwego frazowania, utworu pod względem techniczno-wykonawczym artykulacji, tempa, dynamiki i stylistyki utworu. (frazowanie, dynamika, interpretacja). Umiejętność samodzielnej pracy nad utworem. Umiejęt- 6. Umiejętność grania prostych akompaniamentów ność świadomego ćwiczenia i korekty własnych z repertuaru wykonywanego na instrumencie główbłędów. nym lub gry na cztery ręce. 7. Poprawne wykonanie etiud o zróżnicowanej proble- 7. Umiejętność koncentrowania się i pokonywania matyce technicznej, uwzględniającej możliwości tremy podczas wykonywania utworu. Posługiwaucznia, utworu polifonicznego lub dawnych minie się różnymi formami zapamiętywania. Przystrzów, utworu dowolnego lub na cztery ręce, graswojenie podstawowych elementów obycia estranie a vista. dowego. Umiejętność dokonywania właściwej samooceny wykonania utworu. Kształcenie słuchu 8. Umiejętność gry pod kierunkiem nauczyciela Treści nauczania w prostych formach muzykowania zespołowego (np. zespoły kameralne, gra z akompaniamen- 1. Budowa i sposoby rozpoznawania interwałów, tem). akordów i gam. 9. Opanowanie literatury perkusyjnej w następują- 2. Rozpoznawanie i notacja struktur metrorytmiczcym zakresie: etiudy o zróżnicowanej problematy- nych. ce technicznej, utwory na poszczególne instru- 3. Sposoby czytania nut głosem. menty perkusyjne z akompaniamentem, utwory kameralne — duety. 4. Sposoby zapisywania dyktand. Nr 15 — 1160 — Poz. 70 Osiągnięcia uczniów 3. Umiejętność wykonywania podstawowych kroków tańców polskich i wykorzystanie ich w opracowa- 1. Umiejętność rozpoznawania interwałów do oktawy niach choreograficznych zgodnie z ich stylem i chawłącznie, początkowo w piosenkach i w trakcie zarakterem. baw, a w starszych klasach jako samodzielne struktury. Umiejętność zapisywania interwałów nutami 4. Umiejętność posługiwania się instrumentarium i symbolami oraz wyszukiwania struktur interwało- Orffa. Umiejętność gry na instrumentach Orffa wych w repertuarze. Umiejętność budowania i roz- w zespole orffowskim. Umiejętność interpretowapoznawania trójdźwięków majorowych i minoronia piosenek i miniatur muzycznych ruchem i za wych bez przewrotu i w przewrotach oraz trójdźwiępomocą instrumentów. ków zwiększonych i zmniejszonych. Znajomość budowy dominanty septymowej i umiejętność jej słu- Audycje muzyczne chowego rozpoznania. Umiejętność śpiewania gam majorowych do pięciu znaków i minorowych do Treści nauczania trzech znaków. Umiejętność słuchowego rozpoznania gam majorowych i minorowych oraz ich zapisu 1. Elementy dzieła muzycznego, faktury i środki wyranutami i symbolami. zu. 2. Umiejętność rozpoznawania wartości rytmicznych, 2. Instrumenty muzyczne, głos ludzki i typy zespołów także w połączeniu z rozpoznawaniem wysokości muzycznych. dźwięku. Umiejętność realizacji i zapisu prostych struktur rytmicznych. 3. Tańce polskie i obce. 3. Umiejętność czytania a vista prostych struktur melodyczno-rytmicznych w tonacjach do trzech zna- 4. Podstawowe gatunki i formy muzyczne. ków. 5. Wiedza o czołowych kompozytorach polskich i eu- 4. Umiejętność zapisu dyktand melodycznych jedno- ropejskich. głosowych z zastosowaniem poznanych interwałów i struktur rytmicznych. Umiejętność zapisu z pamię- Osiągnięcia uczniów ci prostych dyktand melodycznych jednogłosowych. Umiejętność świadomego słyszenia podsta- 1. Umiejętność określania w utworach elementów wowych struktur melodycznych, harmonicznych dzieła muzycznego i jego faktury. Umiejętność okreśi rytmicznych jako elementów dzieła muzycznego. lania środków wyrazu zastosowanych w danym Umiejętność określenia słuchowego trybu, metrum, utworze. faktury i budowy okresowej fragmentów z literatury muzycznej. 2. Umiejętność określenia podstawowych cech budowy, możliwości wykonawczych instrumentów i gło- Rytmika su ludzkiego. Umiejętność rozpoznania poszczególnych typów zespołów muzycznych. Umiejętność Treści nauczania właściwego posługiwania się terminologią muzyczną. 1. Znajomość podstawowych zasad metody Emila Jaques’a-Dalcroze’a. 3. Umiejętność rozpoznania i określenia podstawo- 2. Znajomość podstawowych zasad notacji muzycznej wych cech charakterystycznych polskich tańców i podstawowych pojęć z zakresu agogiki, dynamiki, narodowych i narodowych tańców europejskich. artykulacji. 4. Umiejętność określenia cech charakterystycznych 3. Znajomość podstawowych kroków tańców pol- podstawowych gatunków i form muzyki europejskich. skiej. 4. Znajomość instrumentarium Orffa. 5. Opanowanie podstawowych wiadomości o czołowych kompozytorach polskich i europejskich oraz Osiągnięcia uczniów ich twórczości. 1. Umiejętność interpretowania ruchem wartości rytmicznych w różnych grupach i układach (taktowa- Chór nie, interpretacja ruchem różnych ugrupowań rytmicznych). Umiejętność reagowania ruchem na ak- Treści nauczania centy metryczne. Umiejętność interpretowania ruchem artykulacji legato i staccato oraz dynamiki 1. Rozwijanie ogólnej muzykalności i poczucia estetyki (piano, forte, crescendo, diminuendo) i agogiki. oraz wrażliwości na jakość i barwę dźwięku. Umiejętność interpretowania ruchem różnego rodzaju tematów rytmicznych i kanonów. Interpreta- 2. Rozwijanie umiejętności pracy w zespole. Kształtocja ruchowa piosenek. wanie dyscypliny artystycznej oraz poczucia odpowiedzialności. 2. Umiejętność zapisu nutowego w kluczu wiolinowym i basowym na pięciolinii — podstawowych 3. Rozszerzanie znajomości repertuaru chóralnego. wartości i wysokości. Umiejętność posługiwania się podstawowymi pojęciami z zakresu agogiki, dy- 4. Nauczanie prawidłowego śpiewu wraz z ćwiczenianamiki, artykulacji. mi oddechowymi i emisyjnymi. Nr 15 — 1161 — Poz. 70 Osiągnięcia uczniów 3) rozwoju muzykalności; 1. Wzrost ogólnej muzykalności dzięki pracy w zespo- 4) poznania literatury. le chóralnym. Umiejętność poprawnej emisji i prawidłowej intonacji. Zwiększenie wrażliwości na złą Osiągnięcia uczniów intonację u partnerów. Umiejętność naturalnego frazowania. 1. Pogłębienie umiejętności wykonawczych poprzez zbiorowe muzykowanie i pokonywanie podobnych 2. Umiejętność współpracy i wzajemnego słyszenia problemów, jakie występują w solowej grze na insię oraz korekty intonacji. Umiejętność właściwego strumencie. reagowania na ruchy dyrygenta. Umiejętność i właściwe nawyki pracy w grupie. 2. Umiejętność gry z precyzyjną intonacją jako podstawowego warunku prawidłowej realizacji gry zespo- 3. Pogłębienie znajomości literatury chóralnej z różłowej. nych epok, stylów i gatunków muzycznych. 3. Umiejętność współpracy z członkami zespołu i sły- 4. Umiejętność prawidłowego śpiewania oraz kontroszenia innych. Umiejętność gry z precyzyjną rytmilowania jakości wydobywanego dźwięku. ką i orientacją w przebiegu poszczególnych głosów. Pogłębienie znajomości literatury kameralnej z róż- Orkiestra nych epok. Treści nauczania VI. Treści nauczania i osiągnięcia uczniów z obowiąz- 1. Rozwijanie możliwości wykonawczych uczniów, kowych zajęć edukacyjnych — drugi etap edukanabywanych na indywidualnych lekcjach gry na cyjny instrumencie. Rozwijanie zamiłowania do zespołowego muzykowania. A. SPECJALNOŚĆ — INSTRUMENTALISTA 2. Rozwijanie umiejętności pracy w zespole. Kształto- Przedmiot główny — Instrument wanie dyscypliny artystycznej oraz poczucia odpowiedzialności. Treści nauczania 3. Zapoznanie uczniów z repertuarem orkiestrowym o różnym stopniu trudności. 1. Wiedza w zakresie: 4. Rozwijanie umiejętności gry zespołowej (zróżnico- 1) h istorii instrumentu; wanie dynamiczne, puls rytmiczny, reagowanie na 2) b udowy instrumentu i jego odmian; zmiany i uwagi, właściwe odczytanie tekstu i realizacja ozdobników, praca nad zestrojeniem, aktyw- 3) o bsługi instrumentu; ność wykonawcza). 4) k onserwacji instrumentu. Osiągnięcia uczniów 2. Prawidłowy aparat gry umożliwiający swobodę 1. Pogłębienie umiejętności wykonawczych poprzez i biegłość techniczną. zbiorowe muzykowanie i pokonywanie podobnych 3. Technika gry z uwzględnieniem wszystkich sposoproblemów, jakie występują w solowej grze na instrumencie. Aktywność wykonawcza i zaangażowa- bów artykulacji. nie. 4. Wiedza w zakresie interpretacji muzycznej 2. Umiejętność współpracy z członkami własnej grupy z uwzględnieniem znajomości kanonów stylu instrumentalnej i umiejętność słyszenia innych. i formy muzycznej. Umiejętność właściwego reagowania na gesty dyrygenta. Umiejętność i właściwe nawyki pracy 5. Czytanie a vista utworów o różnym stopniu trudw grupie. ności. 3. Pogłębienie znajomości literatury orkiestrowej 6. Samodzielna praca nad utworem w zakresie: z różnych epok, stylów i gatunków muzycznych. 1) o pracowania pod względem techniczno-wyko- 4. Umiejętność grania w zespole oraz kontrolowania nawczym; intonacji. 2) s amodzielnego pokonywania trudnych miejsc; Zespoły kameralne 3) ś wiadomego ćwiczenia i korygowania błędów. Treści nauczania 7. Praktyka estradowa z uwzględnieniem: 1. Zbiorowe muzykowanie. 1) o bycia estradowego; 2. Praca nad precyzyjną intonacją. 2) t echnik koncentracji; 3. Gra zespołowa w aspekcie: 3) t echnik pokonywania tremy; 1) precyzyjnej realizacji rytmu; 4) t echnik zapamiętywania; 2) orientacji we współzależności głosów; 5) k rytycznej oceny wykonywanego utworu. Nr 15 — 1162 — Poz. 70 8. Muzykowanie zespołowe z uwzględnieniem róż- fonicznego (do wyboru: preludium i fuga J.S. Banych form muzyki kameralnej. cha, toccata lub partita w całości), sonaty klasycznej w całości, utworu F. Chopina, utworu dowol- 9. Literatura muzyczna danego instrumentu. nego (do wyboru: romantyczny, neoromantyczny i utwór współczesny), koncertu (do wyboru: ca- 10. Program na zakończenie etapu edukacyjnego. łość, części I lub II i III). Cały program powinien być wykonany z pamięci. Osiągnięcia uczniów Klawesyn Fortepian 1. Umiejętność przygotowania klawesynu do gry. 1. Umiejętność konserwacji fortepianu. Znajomość Umiejętność strojenia klawesynu pod kierunkiem historii instrumentu i historii jego poprzedników. nauczyciela. Znajomość historii instrumentu. 2. Umiejętność prawidłowego wydobycia dźwięku w zależności od rejestru i dynamiki. Umiejętność 2. Opanowanie swobodnego posługiwania się apaswobodnego i elastycznego sposobu wykorzysta- ratem gry, prawidłowej korelacji lewej i prawej ręnia aparatu gry. ki, biegłości palcowej obu rąk, ekonomizacji i swobody ruchu. Umiejętność poprawnego uruchamia- 3. Opanowanie techniki gry, z uwzględnieniem nieza- nia mechanizmu zmiany rejestrów. leżności rąk i palców na klawiaturze, umiejętności grania wszystkimi sposobami artykulacji, umiejęt- 3. Opanowanie techniki gry, z uwzględnieniem zaności posługiwania się prawym i lewym pedałem awansowanej biegłości technicznej palców obu (prostym-taktowym i synkopowanym), umiejętno- rąk i biegłego poruszania się na dwóch manuaści gry oktawowej i akordowej. łach, doskonalenie idiomu klawesynowego, umiejętność gry wielogłosowej, wzbogacanie środków 4. Umiejętność frazowania i operowania zróżnicowaartykulacji, odpowiednie zdobnictwo. ną barwą i sposobami artykulacji. Interpretowanie utworu zgodne z jego budową formalną i charak- 4. Umiejętność frazowania i operowania zróżnicowaterem epoki. Umiejętność posługiwania się dynanymi środkami wyrazu. Interpretowanie utworu miką i agogiką. Rozumienie pojęć muzycznych, zgodne z jego budową formalną i charakterem samodzielne odnajdowanie środków wyrazu epoki. Rozumienie pojęć muzycznych, samodzieli określanie charakteru utworu. ne odnajdowanie środków wyrazu i określanie charakteru utworu. Indywidualna interpretacja 5. Umiejętność samodzielnego i bezbłędnego odczyutworu. tania tekstu nutowego. Umiejętność prawidłowego grania a vista utworów o różnym stopniu trudności w różnym tempie, z uwzględnieniem po- 5. Umiejętność grania a vista utworów o różnym prawnej pedalizacji i precyzji rytmicznej. stopniu trudności, z uwzględnieniem odpowiednich środków wyrazu. 6. Umiejętność samodzielnego opracowania utworu pod względem techniczno-wykonawczym (palco- 6. Umiejętność samodzielnego opracowania utworu wanie, pedalizacja, frazowanie, dynamika, inter- o średniej skali trudności z właściwym odczytapretacja). Umiejętność samodzielnej pracy nad niem tekstu muzycznego, zgodnym z zamysłem utworem (pokonywanie trudnych miejsc, opano- kompozytora, stylem epoki i indywidualną interwanie pamięciowe utworu). Umiejętność świado- pretacją. Umiejętność doboru właściwych metod mego ćwiczenia i korekty własnych błędów. samodzielnej pracy nad utworem. 7. Umiejętność koncentrowania się i pokonywania 7. Posługiwanie się różnymi formami zapamiętywatremy podczas wykonywania utworu na scenie. nia. Umiejętność opanowania pamięciowego du- Przyswojenie elementów obycia estradowego. żych form cyklicznych oraz utworów muzyki współ- Umiejętność dokonywania właściwej samooceny czesnej. Obycie estradowe, umiejętność koncenwykonania utworu. Posługiwanie się różnymi tracji oraz opanowanie tremy podczas wykonywaformami zapamiętywania. nia utworu. Umiejętność dokonywania precyzyjnej analizy wykonania utworu. 8. Umiejętność gry pod kierunkiem nauczyciela w różnych formach muzykowania zespołowego 8. Umiejętność gry w różnych formach muzykowania (np. na cztery ręce, na dwa fortepiany, akompaniozespołowego oraz realizowania basso continuo. wanie, uczestnictwo w różnych formach muzykowania kameralnego). 9. Opanowanie literatury klawesynowej z uwzględ- 9. Opanowanie literatury fortepianowej w następują- nieniem różnorodnych form i gatunków o zróżnicym zakresie: etiudy wirtuozowskie dla prawej i le- cowanej stylistyce, w tym utworów o charakterze wej ręki, utwory polifoniczne, forma cykliczna (so- wirtuozowskim, formy cyklicznej (suita, wariacje, natina, sonata, koncert, wariacje), akompaniamen- sonata, koncert — od muzyki dawnej do współty, muzyka kameralna. czesnej), utworów kameralnych. 10. Poprawne wykonanie trzech etiud wirtuozowskich 10. Poprawne wykonanie dwóch utworów o zróżnicouwzględniających technikę palcową obu rąk, tech- wanej problematyce technicznej, suity, koncertu nikę podwójnych dźwięków i oktawy, utworu poli- oraz utworu dowolnego. Nr 15 — 1163 — Poz. 70 Organy 10. Poprawne wykonanie utworu dawnego mistrza, opracowania chorałowego J.S. Bacha, dużej for- 1. Opanowanie wiadomości z zakresu historii bumy J.S. Bacha (do wyboru: fuga, preludium i fuga, downictwa organowego. Poznanie budowy i dziafantazja, toccata), sonaty J.S. Bacha, utworu rołania organów, w tym znajomość aparatu dźwięku, mantycznego lub współczesnego. Umiejętność traktury, mechanizmu powietrznego i problematypoprawnego wykonania pieśni z harmonizacją ki związanej z obudową instrumentu, w tym histow oparciu o chorał lub inny zbiór akompaniamenrii prospektu organowego. Umiejętność prawidłotów do pieśni kościelnych (odpowiednie tempo, wej pielęgnacji organów, dokonywania drobnych podział na wersety i zdania, właściwa rejestracja napraw oraz strojenia głosów językowych. Znajoi charakter, faktura w układzie trzygłosowym bez mość podstawowej problematyki ochrony zabytpedału i z pedałem w układzie: głosy manuałowe kowych instrumentów. i głos pedałowy). 2. Opanowanie swobodnego posługiwania się aparatem gry poprzez prawidłową korelację lewej Akordeon i prawej ręki, biegłość palcową obu rąk i zmiany sposobu wydobywania dźwięku. Umiejętność pra- 1. Znajomość historii instrumentu. widłowej gry na pedale i biegłej koordynacji pracy rąk i nóg. 2. Opanowanie swobodnego posługiwania się aparatem gry, prawidłowej korelacji lewej i prawej rę- 3. Opanowanie techniki gry, z uwzględnieniem zaki, biegłości palcowej obu rąk. Umiejętność praawansowanej biegłości technicznej, umiejętności widłowego miechowania. gry wielogłosowej na manuałach i swobodnego grania na każdym z nich i na dwóch, umiejętności 3. Biegła znajomość układu klawiatur, ze szczególgry solo na pedale, opanowanie techniki gry trionym uwzględnieniem tabeli basów standardowej. wych i systemu regestrowego wszystkich manua- 4. Umiejętność frazowania i operowania zróżnicowa- łów (skala, notacja, transpozycje) oraz budowy ną barwą i różnymi sposobami artykulacji. Inter- akordów na manuale akordowym. pretowanie utworu zgodne z jego budową formalną i charakterem epoki. Umiejętność prawidłowej 4. Umiejętność frazowania i operowania zróżnicowarealizacji dynamiki (za pomocą registratury i żalu- ną barwą i sposobami artykulacji. Interpretowanie zji) oraz agogiki. Umiejętność samodzielnej, po- utworu zgodne z jego budową formalną i charakprawnie stylistycznej rejestracji, doboru głosów, terem epoki. Umiejętność posługiwania się dynałączenia ich w zestawy dynamiczno-kolorystyczne miką i agogiką. Rozumienie pojęć muzycznych, w zależności od epoki i kraju kompozytora. Rozu- samodzielne odnajdowanie środków wyrazu mienie pojęć muzycznych, samodzielne odnajdo- i określanie charakteru utworu. Indywidualna inwanie środków wyrazu i określanie charakteru terpretacja utworu. utworu. Indywidualna interpretacja utworu. 5. Umiejętność grania a vista utworów o różnym 5. Umiejętność grania a vista utworów, w tym rów- stopniu trudności, z uwzględnieniem prawidłowej nocześnie z pedałem, o różnym stopniu trudności, artykulacji, dynamiki, frazowania, miechowania, z uwzględnieniem prawidłowej artykulacji, dyna- metrorytmiki. miki, frazowania, rejestracji, metrorytmiki. 6. Umiejętność samodzielnego opracowania utworu 6. Umiejętność samodzielnego opracowania utworu o średniej skali trudności z zachowaniem wiernoz zachowaniem wierności tekstowi muzycznemu, ści tekstowi muzycznemu i właściwego stylu epoki właściwego stylu epoki, z indywidualną interpretaoraz z indywidualną interpretacją. Umiejętność cją oraz rejestracją. Umiejętność doboru właścidoboru właściwych metod samodzielnej pracy nad wych metod samodzielnej pracy nad utworem. utworem. 7. Obycie estradowe, umiejętność koncentracji oraz opanowanie tremy podczas wykonywania utworu. 7. Posługiwanie się różnymi formami zapamiętywa- Umiejętność dokonywania precyzyjnej analizy wy- nia. Umiejętność opanowania pamięciowego dukonania utworu. żych form cyklicznych oraz utworów muzyki współczesnej, obycie estradowe, umiejętność koncen- 8. Umiejętność gry w różnych formach muzykowania tracji oraz opanowanie tremy podczas wykonywazespołowego i akompaniowania soliście (wokalinia utworu. Umiejętność dokonywania analizy ście i instrumentaliście) oraz umiejętność realizowykonania utworu. wania basso continuo w muzykowaniu zespołowym. 8. Umiejętność gry w różnych formach muzykowania 9. Opanowanie literatury organowej w następującym zespołowego. zakresie: etiudy, utwory rozwijające niezależność ruchową, biegłość, samodzielną technikę gry, ko- 9. Opanowanie literatury akordeonowej w następuordynację pomiędzy manuałem a pedałem, swo- jącym zakresie: etiudy o zróżnicowanej problemabodę i ekonomię ruchu, wszechstronność aparatu tyce technicznej z uwzględnieniem utworów o chagry, literatura organowa od muzyki dawnej po rakterze wirtuozowskim, formy cykliczne (sonata dzieła XXI wieku, z uwzględnieniem podstawo- lub sonatina, koncert lub wariacje — od muzyki wych form i gatunków muzycznych oraz polskiej dawnej do XXI wieku), utwory polifoniczne, utwomuzyki organowej. ry kameralne. Nr 15 — 1164 — Poz. 70 10. Poprawne wykonanie etiud dla obu rąk, o zróżni- Harfa cowanej problematyce technicznej, utworu przedklasycznego lub klasycznego, utworu polifoniczne- 1. Umiejętność przygotowania harfy do gry. Umiejętgo, utworu cyklicznego, dwóch utworów dowol- ność precyzyjnego strojenia harfy. Znajomość hinych zróżnicowanych pod względem charakteru, storii instrumentu, z uwzględnieniem różnych roformy, epoki i stylu. dzajów harfy. 2. Opanowanie swobodnego posługiwania się apa- Gitara ratem gry, prawidłowej korelacji lewej i prawej rę- 1. Umiejętność przygotowania gitary do gry. Znajo- ki, biegłości palcowej obu rąk i zmiany sposobu mość historii instrumentu oraz umiejętność stroje- wydobywania dźwięku. Umiejętność poprawnej nia gitary. Umiejętność konserwacji, szczególnie pedalizacji, biegłej gry w różnych miejscach strun. instrumentów lutniczych. 3. Opanowanie techniki gry, z uwzględnieniem za- 2. Opanowanie swobodnego posługiwania się apaawansowanej biegłości technicznej palców obu ratem gry, prawidłowej korelacji lewej i prawej ręrąk, umiejętności stosowania flażoletów pojedynki, biegłości palcowej obu rąk i biegłego stosowaczych, podwójnych i potrójnych, biegłego stosonia gry akordowej. wania glissando, étouffé i pres de la table. Umie- 3. Opanowanie techniki gry, z uwzględnieniem za- jętność stosowania transpozycji i techniki tryloawansowanej biegłości technicznej palców obu wej. rąk, biegłego posługiwania się wszystkimi sposo- 4. Umiejętność frazowania i operowania zróżnicowabami uderzeń prawej ręki, stosowania gry arpegną barwą i sposobami artykulacji. Interpretowanie gio, tremolo i rasgueado. Umiejętność stosowania wszystkich rodzajów flażoletów. utworu zgodne z jego budową formalną i charakterem epoki. Umiejętność posługiwania się dyna- 4. Umiejętność frazowania i operowania zróżnicowa- miką i agogiką. Rozumienie pojęć muzycznych, ną barwą i sposobami artykulacji. Umiejętność samodzielne odnajdowanie środków wyrazu stosowania wszystkich rodzajów ozdobników. In- i określanie charakteru utworu. Indywidualna interpretowanie utworu zgodne z jego budową for- terpretacja utworu. malną i charakterem epoki. Umiejętność posługiwania się dynamiką i agogiką, rozumienie pojęć 5. Umiejętność grania a vista utworów o różnym muzycznych, samodzielne odnajdowanie środków stopniu trudności, z uwzględnieniem prawidłowej wyrazu i określanie charakteru utworu. Indywidu- artykulacji, dynamiki, frazowania, pedalizacji, mealna interpretacja utworu. trorytmiki. 5. Umiejętność grania a vista utworów o różnym 6. Umiejętność samodzielnego opracowania utworu stopniu trudności, z uwzględnieniem prawidłowej o średniej skali trudności z zachowaniem wiernoartykulacji, dynamiki, frazowania, flażoletów, meści tekstowi muzycznemu i właściwego stylu epoki trorytmiki. oraz z indywidualną interpretacją. Umiejętność 6. Umiejętność samodzielnego opracowania utworu doboru właściwych metod samodzielnej pracy nad o średniej skali trudności z zachowaniem wierno- utworem. ści tekstowi muzycznemu i właściwego stylu epoki 7. Posługiwanie się różnymi formami zapamiętywaoraz z indywidualną interpretacją. Umiejętność nia. Umiejętność opanowania pamięciowego dudoboru właściwych metod samodzielnej pracy nad żych form cyklicznych oraz utworów muzyki współutworem. czesnej, obycie estradowe, umiejętność koncen- 7. Posługiwanie się różnymi formami zapamiętywa- tracji oraz opanowanie tremy podczas wykonywania. Umiejętność opanowania pamięciowego du- nia utworu, a także umiejętność dokonywania żych form cyklicznych oraz utworów muzyki współ- precyzyjnej analizy wykonania utworu. czesnej. Obycie estradowe, umiejętność koncentracji oraz opanowanie tremy podczas wykonywa- 8. Umiejętność gry w różnych formach muzykowania nia utworu. Umiejętność dokonywania precyzyjnej zespołowego. analizy wykonania utworu. 9. Opanowanie literatury harfowej w następującym 8. Umiejętność gry w różnych formach muzykowania zakresie: etiudy o zróżnicowanej problematyce zespołowego. technicznej, z uwzględnieniem utworów o charakterze wirtuozowskim, formy cykliczne (koncert, 9. Opanowanie literatury gitarowej w następującym wariacje, sonata lub sonatina — od muzyki dawnej zakresie: etiudy o zróżnicowanej problematyce do XXI wieku), utwory kameralne, fragmenty partii technicznej, z uwzględnieniem utworów o charakharfy z literatury orkiestrowej. terze wirtuozowskim, formy cykliczne (sonata, sonatina, koncert, wariacje — od muzyki dawnej do 10. Poprawne wykonanie dwóch etiud o zróżnicowa- XXI wieku), utwory kameralne. nej problematyce technicznej, jednej etiudy kon- 10. Poprawne wykonanie etiudy koncertowej, utworu certowej, utworu muzyki dawnej, sonaty (od baromuzyki dawnej, części suity barokowej, sonaty lub ku do XXI wieku), pierwszej lub drugiej i trzeciej wariacji klasycznych, utworu dowolnego (opraco- części koncertu z akompaniamentem, dwóch wanego samodzielnie przez ucznia), utworu kame- utworów solowych (w tym jeden współczesny), ralnego lub utworu z akompaniamentem, czytania studiów orkiestrowych (przygotowanych fragmena vista. tów). Nr 15 — 1165 — Poz. 70 Skrzypce Altówka 1. Umiejętność konserwacji instrumentu. Znajomość 1. Umiejętność konserwacji instrumentu. Znajomość historii instrumentu — szczególnie znanych szkół historii instrumentu, szczególnie znanych szkół lutniczych włoskich, niemieckich i polskich. Umie- lutniczych włoskich i niemieckich. Umiejętność jętność precyzyjnego strojenia. precyzyjnego strojenia altówki. 2. Opanowanie aparatu gry — swobodnego trzyma- 2. Opanowanie swobodnego posługiwania się apania altówki i smyczka, prawidłowej korelacji lewej ratem gry — prawidłowej korelacji lewej i prawej i prawej ręki, biegłości palcowej lewej ręki i sworęki, biegłości palcowej lewej ręki i swobodnego bodnego operowania smyczkiem. operowania smyczkiem. 3. Opanowanie techniki gry umożliwiającej różne ro- 3. Opanowanie techniki gry umożliwiającej różne rodzaje artykulacji i smyczkowania, granie flażoletów dzaje artykulacji i smyczkowania, granie flażoletów naturalnych i sztucznych, dwudźwięków, akordów naturalnych i sztucznych, dwudźwięków, akordów i ozdobników. i ozdobników. Umiejętności świadomego kształtowania dźwięku. 4. Umiejętność frazowania i operowania zróżnicowaną barwą i sposobami artykulacji. Interpretowanie 4. Umiejętność frazowania i operowania zróżnicowa- utworu zgodne z jego budową formalną i charakną barwą i sposobami artykulacji. Interpretowanie terem epoki. Umiejętność posługiwania się dynautworu zgodne z jego budową formalną i charak- miką i agogiką. Rozumienie pojęć muzycznych, terem epoki. Umiejętność posługiwania się dyna- samodzielne odnajdowanie środków wyrazu miką i agogiką. Rozumienie pojęć muzycznych, i określanie charakteru utworu. Indywidualna insamodzielne odnajdowanie środków wyrazu terpretacja utworu. i określanie charakteru utworu. Indywidualna interpretacja utworu. 5. Umiejętność grania w kluczu altowym a vista utworów o różnym stopniu trudności, z uwzględ- 5. Umiejętność grania a vista utworów o różnym nieniem prawidłowej artykulacji, dynamiki, frazostopniu trudności, z uwzględnieniem prawidłowej wania, intonacji, metrorytmiki. artykulacji, dynamiki, frazowania, intonacji, metro- 6. Umiejętność samodzielnego opracowania utworu rytmiki. o średniej skali trudności z zachowaniem wierno- 6. Umiejętność samodzielnego opracowania utworu ści tekstowi muzycznemu i właściwego stylu epoki o średniej skali trudności z zachowaniem wierno- oraz z indywidualną interpretacją. Umiejętność ści tekstowi muzycznemu i właściwego stylu epoki doboru właściwych metod samodzielnej pracy nad oraz z indywidualną interpretacją. Umiejętność utworem. doboru właściwych metod samodzielnej pracy nad 7. Posługiwanie się różnymi formami zapamiętywautworem. nia. Umiejętność opanowania pamięciowego dużych form cyklicznych oraz utworów muzyki współ- 7. Posługiwanie się różnymi formami zapamiętywaczesnej. Obycie estradowe, umiejętność koncennia. Umiejętność opanowania pamięciowego dutracji oraz opanowanie tremy podczas wykonyważych form cyklicznych oraz utworów muzyki współnia utworu, a także umiejętność dokonywania czesnej, obycie estradowe, umiejętność koncenprecyzyjnej analizy wykonania utworu. tracji oraz opanowanie tremy podczas wykonywania utworu, a także umiejętność dokonywania 8. Umiejętność współpracy z akompaniatorem oraz precyzyjnej analizy wykonania utworu. gry w różnych formach muzykowania zespołowego. 8. Umiejętność współpracy z akompaniatorem oraz gry w różnych formach muzykowania zespołowe- 9. Opanowanie literatury altówkowej w następujągo. cym zakresie: etiudy i kaprysy o zróżnicowanej problematyce technicznej, z uwzględnieniem 9. Opanowanie literatury skrzypcowej w następująutworów o charakterze wirtuozowskim (w tym cym zakresie: etiudy i kaprysy o zróżnicowanej dwudźwiękowe), utwory na altówkę solo oraz na problematyce technicznej, z uwzględnieniem altówkę z akompaniamentem, formy cykliczne utworów o charakterze wirtuozowskim, utwory na (koncert, wariacje, sonata lub sonatina — od muskrzypce solo oraz na skrzypce z akompaniamenzyki dawnej do XXI wieku), utwory kameralne, tem, formy cykliczne (koncert, wariacje, sonatina fragmenty partii altówki z literatury orkiestrowej. lub sonata — od muzyki dawnej do XXI wieku), utwory kameralne, fragmenty partii skrzypiec z li- 10. Poprawne wykonanie dwóch kaprysów o zróżnicoteratury orkiestrowej. wanej problematyce technicznej — z pamięci, koncertu — z pamięci, sonaty, utworu dowolnego 10. Poprawne wykonanie dwóch kaprysów o zróżnico- z akompaniamentem, grania a vista, studiów orwanej problematyce technicznej — w tym jednego kiestrowych (przygotowanych fragmentów). dwudźwiękowego, koncertu, sonaty, dwóch części dowolnej sonaty (partity) J.S. Bacha lub fantazji Wiolonczela G.Ph. Telemanna, utworu dowolnego z akompaniamentem, studiów orkiestrowych (przygotowa- 1. Umiejętność konserwacji wiolonczeli i smyczka. nych fragmentów). Z wyjątkiem studiów orkiestro- Znajomość historii instrumentu, szczególnie znawych cały program powinien być wykonany z pa- nych szkół lutniczych włoskich i niemieckich. mięci. Umiejętność precyzyjnego strojenia. Nr 15 — 1166 — Poz. 70 2. Opanowanie aparatu gry — prawidłowej korelacji 2. Opanowanie aparatu gry — swobodnego trzymalewej i prawej ręki, biegłości palcowej lewej ręki nia kontrabasu i smyczka, prawidłowej korelacji i swobodnego operowania smyczkiem. lewej i prawej ręki, biegłości palcowej lewej ręki i swobodnego operowania smyczkiem. 3. Opanowanie techniki gry umożliwiającej różne rodzaje artykulacji i smyczkowania, wydobywanie 3. Opanowanie techniki gry umożliwiającej różne roflażoletów naturalnych i sztucznych, dwudźwię- dzaje artykulacji i smyczkowania, granie flażoletów ków, akordów i ozdobników, biegłego grania w po- naturalnych i sztucznych, dwudźwięków, akordów, zycjach kciukowych. Opanowanie umiejętności ozdobników, biegłego grania w pozycjach kciukokorekty intonacji podczas grania oraz świadomego wych. Opanowanie umiejętności korekty intonacji kształtowania dźwięku. podczas grania oraz świadomego kształtowania dźwięku. 4. Umiejętność frazowania i operowania zróżnicowa- 4. Umiejętność frazowania i operowania zróżnicowaną barwą i sposobami artykulacji. Interpretowanie ną barwą i sposobami artykulacji. Interpretowanie utworu zgodne z jego budową formalną i charakutworu zgodne z jego budową formalną i charakterem epoki. Umiejętność posługiwania się dynaterem epoki. Umiejętność posługiwania się dynamiką i agogiką. Rozumienie pojęć muzycznych, miką i agogiką. Rozumienie pojęć muzycznych, samodzielne odnajdowanie środków wyrazu samodzielne odnajdowanie środków wyrazu i określanie charakteru utworu. Indywidualna ini określanie charakteru utworu. Indywidualna interpretacja utworu. terpretacja utworu. 5. Umiejętność grania a vista w kluczu basowym, te- 5. Umiejętność grania a vista w kluczu basowym i tenorowym i wiolinowym utworów o różnym stopnorowym utworów o różnym stopniu trudności, niu trudności, z uwzględnieniem prawidłowej artyz uwzględnieniem prawidłowej artykulacji, dynakulacji, dynamiki, frazowania, intonacji, metrorytmiki, frazowania, intonacji, metrorytmiki. miki. 6. Umiejętność samodzielnego opracowania utworu 6. Umiejętność samodzielnego opracowania utworu o średniej skali trudności z zachowaniem wiernoo średniej skali trudności z zachowaniem wierno- ści tekstowi muzycznemu i właściwego stylu epoki ści tekstowi muzycznemu i właściwego stylu epoki oraz z indywidualną interpretacją. Umiejętność oraz z indywidualną interpretacją. Umiejętność doboru właściwych metod samodzielnej pracy nad doboru właściwych metod samodzielnej pracy nad utworem. utworem. 7. Posługiwanie się różnymi formami zapamiętywa- 7. Posługiwanie się różnymi formami zapamiętywa- nia. Umiejętność opanowania pamięciowego dunia. Umiejętność opanowania pamięciowego du- żych form cyklicznych oraz prostych utworów mużych form cyklicznych oraz prostszych utworów zyki współczesnej, obycie estradowe, umiejętność muzyki współczesnej. Obycie estradowe, umiejęt- koncentracji oraz opanowanie tremy podczas wyność koncentracji oraz opanowanie tremy podczas konywania utworu, umiejętność dokonywania wykonywania utworu, a także umiejętność doko- precyzyjnej analizy wykonania utworu. nywania precyzyjnej analizy wykonania utworu. 8. Umiejętność współpracy z akompaniatorem oraz gry w różnych formach muzykowania zespołowe- 8. Umiejętność współpracy z akompaniatorem oraz go. gry w różnych formach muzykowania zespołowego. 9. Opanowanie literatury kontrabasowej w następującym zakresie: etiudy o zróżnicowanej problema- 9. Opanowanie literatury wiolonczelowej w następutyce technicznej, utwory na kontrabas solo oraz na jącym zakresie: etiudy i kaprysy o zróżnicowanej kontrabas z akompaniamentem, formy cykliczne problematyce technicznej, z uwzględnieniem (koncert, wariacje, sonata lub sonatina — od muzyutworów o charakterze wirtuozowskim, utwory na ki dawnej do XXI wieku), utwory kameralne, fragwiolonczelę solo oraz na wiolonczelę z akompamenty partii kontrabasu z literatury orkiestrowej. niamentem, formy cykliczne (koncert, wariacje, sonata lub sonatina — od muzyki dawnej do XXI 10. Poprawne wykonanie etiudy z towarzyszeniem wieku), utwory kameralne, fragmenty partii wio- fortepianu lub solo — z pamięci, koncertu — z palonczeli z literatury orkiestrowej. mięci, sonaty — z pamięci, utworu dowolnego z akompaniamentem — z pamięci, studiów orkie- 10. Poprawne wykonanie dwóch etiud lub kaprysów strowych (przygotowanych fragmentów). o zróżnicowanej problematyce technicznej — w tym jednego dwudźwiękowego, koncertu, sona- Flet ty staroklasycznej, utworu dowolnego z akompaniamentem, studiów orkiestrowych (przygotowa- 1. Umiejętność konserwacji instrumentu. Znajomość nych fragmentów). historii instrumentu, z uwzględnieniem rodziny fletów prostych, barokowych i współczesnych. Kontrabas 2. Opanowanie swobodnego posługiwania się apa- 1. Umiejętność konserwacji instrumentu. Znajomość ratem oddechowym. Opanowanie ćwiczeń mięśni historii instrumentu, szczególnie znanych szkół przepony w celu ekonomicznego gospodarowania lutniczych włoskich i niemieckich. Umiejętność oddechem. Opanowanie właściwego zadęcia, ataprecyzyjnego strojenia. ku i kończenia dźwięku. Nr 15 — 1167 — Poz. 70 3. Opanowanie techniki gry, z uwzględnieniem za- 3. Opanowanie techniki gry, z uwzględnieniem zaawansowanej biegłości technicznej palców, pracy awansowanej biegłości technicznej palców i pracy języka oraz zmiennej plastyki jamy ustnej, umożli- języka, umożliwiającej różne rodzaje artykulacji wiającej różne rodzaje artykulacji. Opanowanie i wibrato. Opanowanie umiejętności korekty intoumiejętności korekty intonacji podczas grania, nacji podczas grania oraz świadomego kształtowaświadomego kształtowania dźwięku oraz wibracji. nia dźwięku. 4. Umiejętność frazowania i operowania zróżnicowa- 4. Umiejętność frazowania i operowania zróżnicowaną barwą i sposobami artykulacji. Interpretowanie ną barwą i sposobami artykulacji. Interpretowanie utworu zgodne z jego budową formalną i charakutworu zgodne z jego budową formalną i charakterem epoki. Umiejętność posługiwania się dynaterem epoki. Umiejętność posługiwania się dynamiką i agogiką. Rozumienie pojęć muzycznych, miką i agogiką. Rozumienie pojęć muzycznych, samodzielne odnajdowanie środków wyrazu samodzielne odnajdowanie środków wyrazu i określanie charakteru utworu. Indywidualna ini określanie charakteru utworu. Indywidualna interpretacja utworu. terpretacja utworu. 5. Umiejętność grania a vista utworów, z uwzględnieniem prawidłowej artykulacji, dynamiki, frazo- 5. Umiejętność grania a vista utworów, z uwzględwania, intonacji, metrorytmiki. Umiejętność swo- nieniem prawidłowej artykulacji, dynamiki, frazobodnego posługiwania się różnymi odmianami wania, intonacji, metrorytmiki. fletu. 6. Umiejętność samodzielnego opracowania utworu 6. Umiejętność samodzielnego opracowania utworu o średniej skali trudności z zachowaniem wiernoo średniej skali trudności z zachowaniem wierno- ści tekstowi muzycznemu i właściwego stylu epoki ści tekstowi muzycznemu i właściwego stylu epoki oraz z indywidualną interpretacją. Umiejętność oraz z indywidualną interpretacją. Umiejętność doboru właściwych metod samodzielnej pracy nad doboru właściwych metod samodzielnej pracy nad utworem. utworem. 7. Posługiwanie się różnymi formami zapamiętywa- 7. Posługiwanie się różnymi formami zapamiętywania. Umiejętność opanowania pamięciowego form nia. Umiejętność opanowania pamięciowego ducyklicznych oraz utworów muzyki współczesnej. żych form cyklicznych oraz utworów muzyki współ- Obycie estradowe, umiejętność koncentracji oraz czesnej. Obycie estradowe, umiejętność koncenopanowanie tremy podczas wykonywania utworu. tracji oraz opanowanie tremy podczas wykonywa- Umiejętność dokonywania precyzyjnej analizy wynia utworu. Umiejętność dokonywania precyzyjnej konania utworu. analizy wykonania utworu. 8. Umiejętność współpracy z akompaniatorem oraz 8. Umiejętność współpracy z akompaniatorem oraz gry w różnych formach muzykowania zespołowe- gry w różnych formach muzykowania zespołowego. go. 9. Opanowanie literatury fletowej w następującym 9. Opanowanie literatury obojowej w następującym zakresie: etiudy o zróżnicowanej problematyce zakresie: etiudy o zróżnicowanej problematyce technicznej, z uwzględnieniem etiud o charakterze technicznej, utwory na obój solo oraz na obój wirtuozowskim, utwory na flet solo oraz na flet z akompaniamentem (od baroku do XXI wieku), z akompaniamentem (od muzyki dawnej do XXI formy cykliczne (koncert, suita, sonata lub sonatiwieku), formy cykliczne (koncert, wariacje, suita, na), utwory kameralne (duet, trio lub kwartet), sonata lub sonatina), utwory kameralne (duet, trio fragmenty partii oboju z literatury orkiestrowej. lub kwartet), fragmenty partii fletu z literatury orkiestrowej. 10. Poprawne wykonanie dwóch etiud o zróżnicowanej problematyce, koncertu lub concertina, sonaty 10. Poprawne wykonanie gam majorowych w interlub sonatiny, utworu dowolnego, studiów orkiewałach, gamy chromatycznej, dwóch etiud o zróżstrowych (przygotowanych fragmentów). Jeden nicowanej problematyce technicznej — w tym jedz ww. utworów powinien być wykonany z pamięnej z pamięci, koncertu — z pamięci, sonaty lub ci. sonatiny, utworu dowolnego solo lub z akompaniamentem, utworu kameralnego, studiów orkie- Klarnet strowych (przygotowanych fragmentów). 1. Umiejętność konserwacji instrumentu. Znajomość Obój historii instrumentu, systemu francuskiego i nie- 1. Umiejętność konserwacji instrumentu. Znajomość mieckiego oraz odmian klarnetu (Es, B, A, basowy historii instrumentu oraz odmian oboju (rożek an- — transpozycje). gielski). 2. Opanowanie swobodnego posługiwania się apa- 2. Opanowanie swobodnego posługiwania się apa- ratem oddechowym. Opanowanie ćwiczeń mięśni ratem oddechowym. Opanowanie ćwiczeń mięśni przepony w celu prawidłowej realizacji „długich przepony w celu prawidłowej realizacji dźwięków. dźwięków” i rozszerzonych fraz. Umiejętność gra- Umiejętność grania piano i forte we wszystkich re- nia w oktawie małej i trzykreślnej piano i forte bez jestrach instrumentu. zmiany położenia instrumentu. Nr 15 — 1168 — Poz. 70 3. Opanowanie techniki gry, z uwzględnieniem za- języka oraz zmiennej plastyki jamy ustnej, umożliawansowanej biegłości technicznej palców, pracy wiającej różne rodzaje artykulacji. Opanowanie języka oraz zmiennej plastyki jamy ustnej, umożli- umiejętności korekty intonacji podczas grania oraz wiającej różne rodzaje artykulacji. Opanowanie świadomego kształtowania dźwięku. umiejętności korekty intonacji podczas grania oraz świadomego kształtowania dźwięku. 4. Umiejętność frazowania i operowania zróżnicowaną barwą i sposobami artykulacji. Interpretowanie 4. Umiejętność frazowania i operowania zróżnicowa- utworu zgodne z jego budową formalną i charakną barwą i sposobami artykulacji. Interpretowanie terem epoki. Umiejętność posługiwania się dynautworu zgodne z jego budową formalną i charak- miką i agogiką. Rozumienie pojęć muzycznych, terem epoki. Umiejętność posługiwania się dyna- samodzielne odnajdowanie środków wyrazu miką i agogiką. Rozumienie pojęć muzycznych, i określanie charakteru utworu. Indywidualna insamodzielne odnajdowanie środków wyrazu terpretacja utworu. i określanie charakteru utworu. Indywidualna interpretacja utworu. 5. Umiejętność grania a vista utworów, z uwzględnieniem prawidłowej artykulacji, dynamiki, frazo- 5. Umiejętność grania a vista utworów, z uwzględ- wania, intonacji, metrorytmiki. Umiejętność transnieniem prawidłowej artykulacji, dynamiki, frazo- pozycji in B i in Es. wania, intonacji, metrorytmiki. Umiejętność transpozycji in C i in A. 6. Umiejętność samodzielnego opracowania utworu o średniej skali trudności z zachowaniem wierno- 6. Umiejętność samodzielnego opracowania utworu ści tekstowi muzycznemu i właściwego stylu epoki o średniej skali trudności z zachowaniem wierno- oraz z indywidualną interpretacją. Umiejętność ści tekstowi muzycznemu i właściwego stylu epoki doboru właściwych metod samodzielnej pracy nad oraz z indywidualną interpretacją. Umiejętność utworem. doboru właściwych metod samodzielnej pracy nad utworem. 7. Posługiwanie się różnymi formami zapamiętywania. Umiejętność opanowania pamięciowego du- 7. Posługiwanie się różnymi formami zapamiętyważych form cyklicznych oraz utworów muzyki współnia. Umiejętność opanowania pamięciowego duczesnej. Obycie estradowe, umiejętność koncenżych form cyklicznych oraz utworów muzyki współtracji oraz opanowanie tremy podczas wykonywaczesnej. Obycie estradowe, umiejętność koncennia utworu. Umiejętność dokonywania precyzyjnej tracji oraz opanowanie tremy podczas wykonywaanalizy wykonania utworu. nia utworu. Umiejętność dokonywania precyzyjnej analizy wykonania utworu. 8. Umiejętność współpracy z akompaniatorem oraz gry w różnych formach muzykowania zespołowe- 8. Umiejętność współpracy z akompaniatorem oraz go. gry w różnych formach muzykowania zespołowego. 9. Opanowanie literatury saksofonowej w następującym zakresie: etiudy o zróżnicowanej problematy- 9. Opanowanie literatury klarnetowej w następujące technicznej, utwory na saksofon solo oraz na cym zakresie: etiudy o zróżnicowanej problematysaksofon z akompaniamentem, formy cykliczne ce technicznej, z uwzględnieniem etiud o charakte- (koncert, wariacje, sonata lub sonatina), utwory rze wirtuozowskim, utwory na klarnet solo oraz na kameralne, fragmenty partii saksofonu z literatury klarnet z akompaniamentem (od klasycyzmu do orkiestrowej. XXI wieku), formy cykliczne (koncert, wariacje, sonata lub sonatina), utwory kameralne (duet, trio 10. Poprawne wykonanie dwóch etiud o zróżnicowalub kwartet), fragmenty partii klarnetu z literatury nej problematyce technicznej (w tym jednej z paorkiestrowej. mięci), koncertu — z pamięci, sonaty, utworu dowolnego, utworu kameralnego, studiów orkiestro- 10. Poprawne wykonanie dwóch etiud o zróżnicowawych (przygotowanych fragmentów). nej problematyce technicznej (w tym jednej z pamięci), koncertu lub concertina — z pamięci, sona- Fagot ty lub sonatiny, utworu dowolnego, utworu kameralnego, studiów orkiestrowych (przygotowanych 1. Umiejętność konserwacji instrumentu. Znajomość fragmentów). historii instrumentu i jego odmian. Umiejętność posługiwania się kluczem tenorowym. Saksofon 2. Opanowanie swobodnego posługiwania się apa- 1. Umiejętność konserwacji instrumentu. Znajomość ratem oddechowym. Opanowanie ćwiczeń mięśni historii instrumentu, różnych jego odmian i transprzepony w celu prawidłowej realizacji „długich pozycji. dźwięków” i rozszerzonych fraz. 2. Opanowanie swobodnego posługiwania się apa- 3. Opanowanie techniki gry, z uwzględnieniem ratem oddechowym. Opanowanie ćwiczeń mięśni przepony w celu prawidłowej realizacji „długich zaawansowanej biegłości technicznej palców dźwięków” i rozszerzonych fraz. Umiejętność gra- (z uwzględnieniem pianomechaniki), pracy języka nia w różnych rejestrach piano i forte. oraz zmiennej plastyki jamy ustnej, umożliwiającej różne rodzaje artykulacji. Opanowanie umiejętno- 3. Opanowanie techniki gry, z uwzględnieniem za- ści korekty intonacji podczas grania oraz świadoawansowanej biegłości technicznej palców, pracy mego kształtowania dźwięku. Nr 15 — 1169 — Poz. 70 4. Umiejętność frazowania i operowania zróżnicowa- samodzielne odnajdowanie środków wyrazu ną barwą i sposobami artykulacji. Interpretowanie i określanie charakteru utworu. Indywidualna inutworu zgodne z jego budową formalną i charak- terpretacja utworu. terem epoki. Umiejętność posługiwania się dyna- 5. Umiejętność grania a vista utworów, z uwzględmiką i agogiką. Rozumienie pojęć muzycznych, nieniem prawidłowej artykulacji, dynamiki, frazosamodzielne odnajdowanie środków wyrazu wania, intonacji, metrorytmiki. Umiejętność transi określanie charakteru utworu. Indywidualna inpozycji in A, in C, in D i in Es. terpretacja utworu. 6. Umiejętność samodzielnego opracowania utworu 5. Umiejętność grania a vista utworów, z uwzględo średniej skali trudności z zachowaniem wiernonieniem prawidłowej artykulacji, dynamiki, frazości tekstowi muzycznemu i właściwego stylu epoki wania, intonacji, metrorytmiki. oraz z indywidualną interpretacją. Umiejętność 6. Umiejętność samodzielnego opracowania utworu doboru właściwych metod samodzielnej pracy nad o średniej skali trudności z zachowaniem wierno- utworem. ści tekstowi muzycznemu i właściwego stylu epoki 7. Posługiwanie się różnymi formami zapamiętywaoraz z indywidualną interpretacją. Umiejętność nia. Umiejętność opanowania pamięciowego dudoboru właściwych metod samodzielnej pracy nad żych form cyklicznych oraz utworów muzyki współutworem. czesnej. Obycie estradowe, umiejętność koncen- 7. Posługiwanie się różnymi formami zapamiętywa- tracji oraz opanowanie tremy podczas wykonywania. Umiejętność opanowania pamięciowego du- nia utworu. Umiejętność dokonywania precyzyjnej żych form cyklicznych oraz utworów muzyki współ- analizy wykonania utworu. czesnej. Obycie estradowe, umiejętność koncen- 8. Umiejętność współpracy z akompaniatorem oraz tracji oraz opanowanie tremy podczas wykonywagry w różnych formach muzykowania zespołowenia utworu. Umiejętność dokonywania precyzyjnej go. analizy wykonania utworu. 9. Opanowanie literatury na trąbkę w następującym 8. Umiejętność współpracy z akompaniatorem oraz zakresie: etiudy o zróżnicowanej problematyce gry w różnych formach muzykowania zespołowetechnicznej, z uwzględnieniem etiud o charakterze go. wirtuozowskim, utwory na trąbkę solo oraz na 9. Opanowanie literatury fagotowej w następującym trąbkę z akompaniamentem (od baroku do XXI zakresie: etiudy o zróżnicowanej problematyce wieku), formy cykliczne (koncert, wariacje, sonata technicznej, utwory na fagot solo oraz na fagot lub sonatina), utwory kameralne (duet, trio lub z akompaniamentem (od baroku do XXI wieku), kwartet), fragmenty partii trąbki z literatury orkieformy cykliczne (concertino lub koncert, wariacje, strowej. sonata lub sonatina), utwory kameralne (duet, trio 10. Poprawne wykonanie dwóch etiud o zróżnicowalub kwartet), fragmenty partii fagotu z literatury nej problematyce technicznej (w tym jednej z paorkiestrowej. mięci), koncertu lub concertina — z pamięci, sona- 10. Poprawne wykonanie dwóch etiud o zróżnicowa- ty lub sonatiny, utworu dowolnego, utworu kamenej problematyce technicznej, koncertu lub con- ralnego, studiów orkiestrowych (przygotowanych certina — z pamięci, sonaty lub sonatiny, utworu fragmentów). dowolnego, studiów orkiestrowych (przygotowanych fragmentów). Róg 1. Umiejętność konserwacji instrumentu oraz precy- Trąbka zyjnego strojenia rogu. 1. Umiejętność konserwacji instrumentu. Znajomość 2. Opanowanie swobodnego posługiwania się oddehistorii i różnych odmian instrumentu — transpochem, zadęciem, układem prawej i lewej ręki, palzycje. Umiejętność precyzyjnego strojenia trąbki. cowaniem lewej ręki. Opanowanie prawidłowego 2. Opanowanie swobodnego posługiwania się odde- ćwiczenia dźwięków długo wytrzymywanych. chem, zadęciem, układem prawej i lewej ręki, pal- 3. Opanowanie techniki gry, z uwzględnieniem zacowaniem. Umiejętność posługiwania się pochoawansowanej biegłości technicznej palców, pracy dem tonów naturalnych. języka oraz zmiennej plastyki warg, umożliwiającej 3. Opanowanie techniki gry, z uwzględnieniem za- różne rodzaje artykulacji. Umiejętność swobodnej awansowanej biegłości technicznej palców, pracy gry w pełnej skali instrumentu. Opanowanie umiejęzyka oraz zmiennej plastyki warg, umożliwiającej jętności korekty intonacji podczas grania oraz różne rodzaje artykulacji. Umiejętność swobodnej świadomego kształtowania dźwięku. gry w skali fis — c3. Opanowanie umiejętności ko- 4. Umiejętność frazowania i operowania zróżnicowarekty intonacji podczas grania oraz świadomego ną barwą i sposobami artykulacji. Interpretowanie kształtowania dźwięku. utworu zgodne z jego budową formalną i charak- 4. Umiejętność frazowania i operowania zróżnicowa- terem epoki. Umiejętność posługiwania się dynaną barwą i sposobami artykulacji. Interpretowanie miką i agogiką. Rozumienie pojęć muzycznych, utworu zgodne z jego budową formalną i charak- samodzielne odnajdowanie środków wyrazu terem epoki. Umiejętność posługiwania się dyna- i określanie charakteru utworu. Indywidualna inmiką i agogiką. Rozumienie pojęć muzycznych, terpretacja utworu. Nr 15 — 1170 — Poz. 70 5. Umiejętność grania a vista utworów, z uwzględ- 5. Umiejętność grania a vista utworów, z uwzględnieniem prawidłowej artykulacji, dynamiki, frazo- nieniem prawidłowej artykulacji, dynamiki, frazowania, intonacji, metrorytmiki, transpozycji in Es, wania, intonacji, metrorytmiki. Umiejętność czyta- C, A, B, G. nia nut w kluczu altowym, tenorowym i basowym. 6. Umiejętność samodzielnego opracowania utworu o średniej skali trudności z zachowaniem wierno- 6. Umiejętność samodzielnego opracowania utworu ści tekstowi muzycznemu i właściwego stylu epoki o średniej skali trudności z zachowaniem wiernooraz z indywidualną interpretacją. Umiejętność ści tekstowi muzycznemu i właściwego stylu epoki doboru właściwych metod samodzielnej pracy nad oraz z indywidualną interpretacją. Umiejętność utworem. doboru właściwych metod samodzielnej pracy nad utworem. 7. Posługiwanie się różnymi formami zapamiętywania. Umiejętność opanowania pamięciowego du- 7. Posługiwanie się różnymi formami zapamiętyważych form cyklicznych oraz utworów muzyki współ- nia oraz umiejętność opanowania pamięciowego czesnej. Obycie estradowe, umiejętność koncen- dużych form cyklicznych oraz utworów muzyki tracji oraz opanowanie tremy podczas wykonywa- współczesnej. Obycie estradowe, umiejętność nia utworu. Umiejętność dokonywania precyzyjnej koncentracji oraz opanowanie tremy podczas wyanalizy wykonania utworu. konywania utworu. Umiejętność dokonywania precyzyjnej analizy wykonania utworu. 8. Umiejętność współpracy z akompaniatorem oraz gry w różnych formach muzykowania zespołowe- 8. Umiejętność współpracy z akompaniatorem. go. Umiejętność gry w różnych formach muzykowania zespołowego. 9. Opanowanie literatury na róg w następującym zakresie: etiudy o zróżnicowanej problematyce tech- 9. Opanowanie literatury na puzon w następującym nicznej, utwory na róg solo oraz na róg z akompa- zakresie: etiudy o zróżnicowanej problematyce niamentem (od klasycyzmu do XXI wieku), formy technicznej, utwory na puzon solo oraz na puzon cykliczne (koncert, sonata lub sonatina), utwory z akompaniamentem (od baroku do XXI wieku), kameralne (duet, trio lub kwartet), fragmenty partii formy cykliczne (koncert lub concertino, wariacje, rogu z literatury orkiestrowej. sonata lub sonatina), utwory kameralne (duet, trio lub kwartet), fragmenty partii puzonu z literatury 10. Poprawne wykonanie dwóch etiud o zróżnicowa- orkiestrowej. nej problematyce technicznej — z pamięci, koncertu — z pamięci, sonaty, utworu dowolnego, grania 10. Poprawne wykonanie: dwóch etiud o zróżnicowaa vista z transponowaniem, studiów orkiestrowych nej problematyce technicznej, koncertu, sonaty, (przygotowanych fragmentów). utworu dowolnego (jeden z tych utworów z pamięci), grania a vista, studiów orkiestrowych (przy- Puzon gotowanych fragmentów). 1. Umiejętność konserwacji instrumentu. Znajomość Tuba historii i różnych odmian instrumentu — puzon wentylowy. Umiejętność precyzyjnego strojenia 1. Umiejętność konserwacji instrumentu. Znajomość puzonu. historii i różnych odmian instrumentu — sakshorny. Umiejętność precyzyjnego strojenia tuby. 2. Opanowanie swobodnego posługiwania się: oddechem, zadęciem, układem prawej i lewej ręki. 2. Opanowanie swobodnego posługiwania się odde- Opanowanie prawidłowego ćwiczenia dźwięków chem, zadęciem, układem prawej i lewej ręki. Opadługo wytrzymywanych. nowanie prawidłowego ćwiczenia dźwięków długo wytrzymywanych. 3. Opanowanie techniki gry, z uwzględnieniem zaawansowanej biegłości technicznej prawej ręki 3. Opanowanie techniki gry, z uwzględnieniem za- (ruch suwaka, pozycje), pracy języka oraz zmiennej awansowanej biegłości technicznej prawej ręki, plastyki warg, umożliwiającej różne rodzaje arty- pracy języka oraz zmiennej plastyki warg, umożlikulacji. Umiejętność swobodnej gry w pełnej skali wiającej różne rodzaje artykulacji. Umiejętność instrumentu. Opanowanie umiejętności korekty swobodnej gry w pełnej skali instrumentu. Opanointonacji podczas grania oraz świadomego kształ- wanie umiejętności korekty intonacji podczas gratowania dźwięku. nia oraz świadomego kształtowania dźwięku. 4. Umiejętność frazowania i operowania zróżnicowa- 4. Umiejętność frazowania i operowania zróżnicowaną barwą i sposobami artykulacji. Interpretowanie ną barwą i sposobami artykulacji. Interpretowanie utworu zgodne z jego budową formalną i charak- utworu zgodne z jego budową formalną i charakterem epoki. Umiejętność posługiwania się dyna- terem epoki. Umiejętność posługiwania się dynamiką, agogiką i ozdobnikami. Rozumienie pojęć miką, agogiką i ozdobnikami. Rozumienie pojęć muzycznych, samodzielne odnajdowanie środków muzycznych, samodzielne odnajdowanie środków wyrazu i określanie charakteru utworu. Indywidu- wyrazu i określanie charakteru utworu. Indywidualna interpretacja utworu. alna interpretacja utworu. Nr 15 — 1171 — Poz. 70 5. Umiejętność grania a vista utworów, z uwzględ- 7. Posługiwanie się różnymi formami zapamiętywanieniem prawidłowej artykulacji, dynamiki, frazo- nia. Umiejętność opanowania pamięciowego duwania, intonacji, metrorytmiki. żych form cyklicznych, utworów muzyki współczesnej oraz utworów specjalnie napisanych na 6. Umiejętność samodzielnego opracowania utworu instrumenty perkusyjne. Obycie estradowe, umieo średniej skali trudności z zachowaniem wierno- jętność koncentracji oraz opanowanie tremy podści tekstowi muzycznemu i właściwego stylu epoki czas wykonywania utworu. Umiejętność dokonyoraz z indywidualną interpretacją. Umiejętność wania precyzyjnej analizy wykonania utworu. doboru właściwych metod samodzielnej pracy nad utworem. 8. Umiejętność współpracy z akompaniatorem oraz umiejętność gry w różnych formach muzykowania 7. Posługiwanie się różnymi formami zapamiętywazespołowego. nia. Obycie estradowe, umiejętność koncentracji oraz opanowanie tremy podczas wykonywania 9. Opanowanie literatury perkusyjnej w następująutworu. Umiejętność dokonywania precyzyjnej cym zakresie: etiudy o zróżnicowanej problematyanalizy wykonania utworu. ce technicznej, z uwzględnieniem etiud o charakterze wirtuozowskim, utwory na instrumenty perku- 8. Umiejętność współpracy z akompaniatorem oraz syjne solo oraz z akompaniamentem, formy cyumiejętność gry w różnych formach muzykowania kliczne (koncert, wariacje, sonata lub sonatina), zespołowego. utwory kameralne (duet, trio lub kwartet), frag- 9. Opanowanie literatury na tubę w następującym menty partii instrumentów perkusyjnych z literazakresie: utwory na tubę solo oraz na tubę z akom- tury orkiestrowej. paniamentem, utwory kameralne, fragmenty partii tuby z literatury orkiestrowej. 10. Poprawne wykonanie: na instrumentach melodycznych — dwóch etiud o zróżnicowanej proble- 10. Poprawne wykonanie: dwóch etiud o zróżnicowa- matyce technicznej (w tym jednej z pamięci), utwonej problematyce technicznej, koncertu lub sona- ru z akompaniamentem, studiów orkiestrowych ty, utworu dowolnego, grania a vista, studiów or- (przygotowanych fragmentów); na membranofokiestrowych (przygotowanych fragmentów). nach i innych instrumentach o nieokreślonej wysokości dźwięku — wyprowadzenie precyzyjnego Perkusja tremola, etiudy technicznej, utworu solowego z akompaniamentem, rytmów muzyki tanecznej 1. Umiejętność konserwacji instrumentów. Znajo- i rozrywkowej. mość historii instrumentów i umiejętność strojenia membranofonów. Nauka akompaniamentu (dla pianistów) 2. Opanowanie swobodnego posługiwania się czte- Treści nauczania rema pałkami przy grze na instrumentach melodycznych. Umiejętność właściwej pracy rąk i nóg 1. Granie a vista, elementy transpozycji. biorących udział w grze. 2. Współpraca z solistą (wokalistą i instrumentalistą). 3. Opanowanie techniki gry, z uwzględnieniem zaawansowanej biegłości technicznej obu rąk, gry 3. Postrzeganie utworu jako organicznej całości. akordowej na wibrafonie, ksylofonie i marimbafonie. Umiejętność stosowania różnych rodzajów ar- 4. Współpraca pianisty z kilkoma wykonawcami (do tykulacji. Opanowanie umiejętności korekty into- wyboru: trio, tercet, kwartet, kwintet, inne zespoły). nacji podczas grania na kotłach oraz świadomego kształtowania dźwięku. Osiągnięcia uczniów 4. Umiejętność frazowania i operowania zróżnicowa- 1. Umiejętność orientacji w partyturze, nabycie okreśną barwą i sposobami artykulacji. Interpretowanie lonych nawyków ruchowych. Umiejętność orientautworu zgodne z jego budową formalną i charak- cji na klawiaturze, nabycie umiejętności szybkiej terem epoki. Umiejętność posługiwania się dyna- analizy, syntezy i dokonywania wyboru pewnych miką i agogiką. Rozumienie pojęć muzycznych, elementów kosztem innych. Umiejętność śledzenia samodzielne odnajdowanie środków wyrazu więcej niż dwóch pięciolinii. Rozumienie języka mui określanie charakteru utworu. Indywidualna in- zycznego różnych epok i stylów. Umiejętność czytaterpretacja utworu. nia zapisu muzyki XXI wieku. Umiejętność transpozycji prostych utworów homofonicznych. 5. Umiejętność grania a vista utworów, z uwzględnieniem prawidłowej artykulacji, dynamiki, frazo- 2. Umiejętność rozumienia całej struktury utworu wania, intonacji, metrorytmiki. z rozbiciem na poszczególne elementy i wspólnego z solistą budowania przebiegu energetycznego. 6. Umiejętność samodzielnego opracowania utworu Umiejętność tzw. synchronizacji wertykalnej (wspólo średniej skali trudności z zachowaniem wierno- nego zaczynania i kończenia utworu, oddychania ści tekstowi muzycznemu i właściwego stylu epoki z wokalistą i instrumentalistą dętym). Znajomość oraz z indywidualną interpretacją. Umiejętność typowej artykulacji poszczególnych instrumentów. doboru właściwych metod samodzielnej pracy nad Umiejętność elastycznego reagowania na ewentuutworem. alne błędy solisty w czasie wykonania utworu. Nr 15 — 1172 — Poz. 70 3. Umiejętność postrzegania utworu jako organicznej 5. Umiejętność tworzenia przygrywki chorałowej całości. Umiejętność aktywnego słuchania siebie w oparciu o polskie pieśni kościelne. Umiejętność i innych. Umiejętność koordynacji poczynań włas- napisania preludium chorałowego z prostą figuranych i działań partnerów. Umiejętność rozumienia cją. Umiejętność napisania trzygłosowej fughetty. i współpracy z tekstem literackim. Wyrobienie na- Umiejętność napisania swobodnej formy z elewyku psychicznego uczestnictwa w wykonywanym mentami współczesnych technik kompozytorutworze. skich. 4. Umiejętność śledzenia całej partytury i świadomość Fortepian obowiązkowy (dla instrumentalistów, z wyroli poszczególnych wykonawców w przebiegu jątkiem pianistów) utworu. Umiejętność wspólnego budowania całości z wielu elementów. Umiejętność komunikowa- Treści nauczania nia się z partnerami. Kultura bycia i umiejętność pracy w zespole. 1. Historia instrumentu i jego budowy. Improwizacja organowa (dla organistów) 2. Podstawy prawidłowego aparatu gry. Treści nauczania 3. Wybrane elementy techniki gry. 1. Elementy improwizacji: motyw, struktura, faktura, 4. Podstawy interpretacji muzycznej. forma, harmonika, rytmika, barwa, styl. Analiza utworów. 5. Zasady notacji oraz czytanie a vista. 2. Improwizacja homofoniczna. 6. Samodzielna praca nad utworem. 3. Improwizacja polifoniczna. 7. Przygotowanie do muzykowania zespołowego. 4. Realizacja basso continuo. 8. Program na zakończenie etapu edukacyjnego. 5. Ćwiczenia kompozytorskie. Osiągnięcia uczniów Osiągnięcia uczniów 1. Umiejętność łączenia akordów w kadencjach, pro- 1. Umiejętność nazywania poszczególnych części forgresjach niemodulujących i modulujących oraz tepianu. Znajomość historii instrumentu. strukturach melodyczno-harmonicznych, z uwzględnieniem motywiki, formy, harmonii, rytmiki, róż- 2. Umiejętność zachowania prawidłowej postawy przy nych rejestrów. Umiejętność transponowania róż- instrumencie i swobodnej pracy obu rąk. nego rodzaju struktur melodycznych jednogłosowych i wielogłosowych. Umiejętność grania róż- 3. Umiejętność gry z zachowaniem podstawowych nych pochodów gamowych w różnych odmianach sposobów artykulacji, dynamiki, frazowania oraz skali dur i moll. Umiejętność analizy preludiów właściwej agogiki. i toccat z różnych epok, fug J.S. Bacha i utworów w bardziej swobodnej formie z okresów później- 4. Umiejętność interpretacji prostych utworów zgodszych. nie ze stylem epoki i zachowaniem zasad frazowania, dynamiki i artykulacji. Umiejętność realizowa- 2. Umiejętność improwizacji w układzie dwugłoso- nia podstawowych ozdobników. wym, trzygłosowym i czterogłosowym akompaniamentu do podanej melodii — od realizacji głosu 5. Umiejętność równoczesnego czytania z dwóch piętowarzyszącego do harmonizacji (prostymi akorciolinii w kluczu wiolinowym i basowym. Umiejętdami oraz z figuracją), preludiów o różnym charakność czytania a vista krótkich utworów. terze z zastosowaniem zwrotów figuracyjnych i ozdobników. Umiejętność improwizowania pre- 6. Umiejętność samodzielnego opracowania łatwego ludiów o różnym charakterze z zastosowaniem fiutworu, z uwzględnieniem właściwego frazowania, guracji, snucia motywicznego, rozwijania motywu, artykulacji, tempa, dynamiki i stylistyki utworu. zdobnictwa, kontrastu fakturalnego. Umiejętność improwizacji swobodnej fantazji. 7. Umiejętność grania prostych akompaniamentów z repertuaru wykonywanego na instrumencie głów- 3. Umiejętność improwizowania kilku głosów do ponym. Umiejętność odczytywania partii fortepianu danej melodii w oparciu o zasady kontrapunktu. w prostych utworach muzyki kameralnej. Umiejętność improwizacji inwencji dwugłosowej i krótkiej fughetty. 8. Umiejętność gry etiud o zróżnicowanej problematy- 4. Umiejętność realizacji ćwiczeń z basem cyfrowa- ce technicznej uwzględniającej możliwości ucznia, nym. Umiejętność realizacji prostych zadań z bas- utworów polifonicznych lub dawnych mistrzów so continuo, opartych na materiale nutowym (w tym J.S. Bacha), utworów cyklicznych (sonatina z epoki baroku (głos basowy umieszczony w peda- lub wariacje) — od baroku do XXI wieku, utworu le), z zachowaniem stylu epoki i z użyciem prostej dowolnego lub utworu na cztery ręce albo dwa fori celowej figuracji. tepiany, czytanie a vista. Nr 15 — 1173 — Poz. 70 Zespół kameralny 2. Opanowanie prawidłowej postawy, swobodnego posługiwania się aparatem oddechowym z uwzględ- Treści nauczania nieniem znaczenia artykulacyjnego poszczególnych elementów, opanowanie zasad prawidłowej emisji 1. Rozwijanie możliwości wykonawczych uczniów. i umiejętności biegłego wykonywania wokaliz. 2. Rozwijanie umiejętności pracy w zespole. 3. Doskonalenie techniki śpiewu, z uwzględnieniem kształtowania samogłosek i spółgłosek, właściwe- 3. Zapoznanie z literaturą kameralną różnych epok. go wdechu i wydechu, odpowiedniej pracy przepony, opanowania umiejętności korekty intonacji, wypracowania prawidłowego ataku dźwięku, sto- Osiągnięcia uczniów sowania legato jako podstawowej formy artykulacji, wyrabiania nawyku precyzji wymowy. 1. Pogłębienie umiejętności wykonawczych poprzez zbiorowe muzykowanie. Umiejętność orientacji 4. Umiejętność frazowania i operowania zróżnicowaw partyturze i śledzenia więcej niż dwóch pięcioliną barwą i sposobami artykulacji. Interpretowanie nii, nabycie umiejętności szybkiej analizy. Umiejętutworu zgodne z jego budową formalną i charakność czytania zapisu muzyki XXI wieku. terem epoki. Umiejętność posługiwania się dynamiką i agogiką. Rozumienie pojęć muzycznych, 2. Umiejętność rozumienia całej struktury utworu samodzielne odnajdowanie środków wyrazu z rozbiciem na poszczególne elementy i wspólnego i określanie charakteru utworu. Indywidualna inbudowania całości z wielu elementów. Umiejętność terpretacja utworu. tzw. synchronizacji wertykalnej (wspólnego zaczynania i kończenia utworu). Umiejętność aktywnego 5. Umiejętność samodzielnego i bezbłędnego odczysłuchania siebie i innych. Świadomość roli poszcze- tania tekstu nutowego. Umiejętność prawidłowególnych wykonawców w przebiegu utworu. Umie- go czytania a vista utworów o różnym stopniu jętność koordynacji poczynań własnych i działań trudności we właściwym tempie. partnerów. Wyrobienie nawyku psychicznego uczestnictwa w wykonywanym utworze. Umiejęt- 6. Umiejętność samodzielnego przygotowania łatweność komunikowania się z partnerami. Kultura by- go utworu pod względem techniczno-wykonawcia i umiejętność współpracy w zespole. czym. Umiejętność samodzielnej pracy nad utworem (pokonywanie trudnych miejsc, opanowanie 3. Pogłębienie znajomości literatury kameralnej z róż- pamięciowe utworu). Umiejętność świadomego nych epok. ćwiczenia i właściwej współpracy z akompaniatorem. B. SPECJALNOŚĆ — WOKALISTA 7. Umiejętność koncentrowania się i pokonywania tremy podczas wykonywania utworu. Umiejętność Przedmiot główny — Śpiew osiągnięcia swobody podczas występu estradowego. Umiejętność dokonywania właściwej samo- Treści nauczania oceny wykonania utworu. Posługiwanie się różnymi formami zapamiętywania. 1. Historia wokalistyki, budowa organu głosowego i jego higiena. 8. Umiejętność muzykowania zespołowego. 2. Prawidłowe funkcjonowanie organu głosowego. 9. Opanowanie literatury wokalnej w następującym zakresie: wprawki i ćwiczenia różnych autorów, 3. Technika śpiewu. pieśni i arie klasyczne, romantyczne i współczes- 4. Interpretacja muzyczna, z uwzględnieniem znajo- ne. mości kanonów stylu i formy muzycznej. 10. Poprawne wykonanie cyklu pieśni i arii lub dwóch 5. Czytanie a vista. arii i dwóch pieśni, z uwzględnieniem poprawnej emisji i właściwej interpretacji. 6. Samodzielna praca nad utworem. Dykcja i recytacja 7. Technika pracy nad opanowaniem pamięciowym utworu i praktyka estradowa. Treści nauczania 8. Muzykowanie zespołowe. 1. Teoretyczne podstawy techniki mówienia oraz budowa i funkcje aparatu mowy. 9. Literatura wokalna. 2. Poprawna wymowa. 10. Program na zakończenie etapu edukacyjnego. 3. Interpretacja tekstu i środki wyrazu. Osiągnięcia uczniów Osiągnięcia uczniów 1. Znajomość budowy aparatu głosowego, jego części i zasad ich wzajemnego współdziałania (nos, 1. Znajomość podstawowych zagadnień z zakresu jępodniebienie, krtań, płuca, przepona). Znajomość zyka polskiego. Znajomość budowy anatomicznej zasad higieny głosu. aparatu głosowego i narządów mowy. Nr 15 — 1174 — Poz. 70 2. Znajomość i umiejętność zastosowania podstawo- 3. Wybrane elementy techniki gry. wych elementów wersyfikacji polskiej (akcent, fra- 4. Zasady notacji oraz czytanie a vista. za, oddech, pauza, tempo, rytm, analiza treści i środków wyrazu). Umiejętność prawidłowego ćwi- 5. Samodzielna praca nad utworem. czenia tych elementów. 6. Przygotowanie do muzykowania zespołowego. 3. Umiejętność zastosowania poznanych środków wyrazu oraz odpowiednich ćwiczeń na samogłoskach 7. Program na zakończenie etapu edukacyjnego. i spółgłoskach do właściwej interpretacji tekstu literackiego. Umiejętność interpretacji artystycznej wy- Osiągnięcia uczniów branych tekstów. 1. Umiejętność nazywania poszczególnych części fortepianu. Znajomość historii instrumentu. Czytanie nut głosem 2. Umiejętność zachowania prawidłowej postawy przy Treści nauczania instrumencie i swobodnej pracy obu rąk. 1. Prawidłowe czytanie tekstu nutowego. 3. Umiejętność gry z zachowaniem podstawowych 2. Czytanie a vista. sposobów artykulacji, dynamiki, frazowania oraz właściwej agogiki. 3. Przygotowanie do pracy nad repertuarem solowym. 4. Umiejętność równoczesnego czytania z dwóch pięciolinii w kluczu wiolinowym i basowym. Umiejęt- Osiągnięcia uczniów ność czytania a vista krótkich utworów. 1. Umiejętność śpiewania solmizacją i literowo wy- 5. Umiejętność samodzielnego opracowania łatwego branych ćwiczeń w celu uzyskania czystości intona- utworu, z uwzględnieniem właściwego frazowania, cji i wyrobienia posługiwania się słuchem wysokoś- artykulacji, tempa, dynamiki i stylistyki utworu. ciowym. 6. Umiejętność grania prostych akompaniamentów 2. Umiejętność poprawnego odczytania a vista solmi- z repertuaru wykonywanego na lekcjach śpiewu lub zacją i z tekstem utworów (od najprostszych piose- gry na cztery ręce. nek ludowych po utwory z literatury wokalnej) z zachowaniem czystości intonacji i poprawności ryt- 7. Umiejętność gry: etiud o zróżnicowanej problemamicznej. tyce technicznej uwzględniającej możliwości ucznia, utworów polifonicznych lub dawnych mistrzów 3. Opanowanie umiejętności czytania nut głosem z za- (w tym J.S. Bacha), utworów dowolnych lub na stosowaniem określeń agogicznych, dynamicznych cztery ręce, czytania a vista. i artykulacyjnych w utworach tonalnych, o rozszerzonej tonalności i atonalnych. Zespół wokalny Rytmika Treści nauczania Treści nauczania 1. Rozwijanie możliwości wykonawczych uczniów. 1. Podstawowe zasady metody Emila Jaques’a- 2. Rozwijanie umiejętności pracy w zespole. -Dalcroze’a. 3. Zapoznanie z wokalną literaturą kameralną różnych 2. Tańce polskie. epok. Osiągnięcia uczniów Osiągnięcia uczniów 1. Umiejętność interpretowania ruchem wartości ryt- 1. Pogłębienie umiejętności wykonawczych poprzez micznych w różnych grupach i układach (taktowazbiorowe muzykowanie. Umiejętność orientacji nie rękami i nogami, interpretacja ruchem różnych w partyturze i śledzenia więcej niż dwóch pięcioliugrupowań rytmicznych). Umiejętność reagowania nii, nabycie umiejętności szybkiej analizy. ruchem na akcenty metryczne. Umiejętność interpretowania ruchem artykulacji legato i staccato oraz 2. Umiejętność rozumienia całej struktury utworu dynamiki (piano, forte, crescendo, diminuendo) z rozbiciem na poszczególne elementy i wspólnego i agogiki. Umiejętność interpretowania ruchem różbudowania całości z wielu elementów. Umiejętność nego rodzaju tematów rytmicznych i kanonów. synchronizacji wertykalnej (wspólnego zaczynania 2. Umiejętność interpretacji ruchem tańców polskich i kończenia utworu). Umiejętność aktywnego słuzgodnie z ich stylem i charakterem. chania siebie i innych. Świadomość roli poszczególnych wykonawców w przebiegu utworu. Umiejęt- Fortepian ność koordynacji poczynań własnych i działań partnerów. Wyrobienie nawyku psychicznego uczestni- Treści nauczania ctwa w wykonywanym utworze. Umiejętność komunikowania się z partnerami. Kultura bycia i umie- 1. Podstawowa wiedza w zakresie historii instrumentu jętność współpracy w zespole. i jego budowy. 3. Pogłębienie znajomości wokalnej literatury kame- 2. Podstawy prawidłowego aparatu gry. ralnej z różnych epok. Nr 15 — 1175 — Poz. 70 C. SPECJALNOŚĆ — RYTMIKA 8. Zaprezentowanie i wykonanie przez grupę rytmiczną interpretacji muzyczno-ruchowej całości lub — Przedmiot główny — Rytmika w przypadku utworu cyklicznego — części wybranego dzieła muzycznego. Treści nauczania Technika ruchu 1. Budowa ciała ludzkiego, sprawność fizyczna i ruchowa. Historia rytmiki. Treści nauczania 2. Metoda Emila Jaques’a-Dalcroze’a. 1. Ćwiczenia: 3. Odtwarzanie ruchem elementów muzyki. 1) w yrabiające ruchomość stawów; 4. Metrorytmika. 2) w zmacniające mięśnie; 5. Dyspozycje muzyczno-ruchowe, wyobraźnia mu- 3) r ównoważne; zyczna i przestrzenno-ruchowa. 4) k oncentrujące; 6. Koncentracja, samokontrola i współdziałanie w zespole. 5) r elaksowe. 7. Realizacja kompozycji przestrzenno-ruchowych. 2. Chód: do przodu, do tyłu, w bok. 8. Program na zakończenie etapu edukacyjnego. 3. Biegi. Osiągnięcia uczniów 4. Skoki: obunóż, na jednej nodze, przeskoki, podskoki. 1. Umiejętność zachowania prawidłowej postawy w chodzeniu, bieganiu i podskokach z zachowa- 5. Podstawowe kroki taneczne. niem estetyki chodu i biegu. Wiedza z zakresu bu- 6. Poruszanie się po sali: dowy ciała ludzkiego i jego fizjologii. Umiejętność posługiwania się rekwizytem (piłką, szarfą, chust- 1) po liniach prostych; ką, obręczą). Znajomość historii rytmiki i działalności jej czołowych przedstawicieli. 2) po liniach półkolistych; 3) po określonych liniach. 2. Swobodne posługiwanie się wszystkimi elementami zawartymi w metodzie Emila Jaques’a- 7. Posługiwanie się rekwizytami. -Dalcroze’a i umiejętność zastosowania tych elementów w pracy z dziećmi. 8. Kształtowanie ruchu według kierunku linii melodycznej. 3. Umiejętność podporządkowania ruchu do poszczególnych rodzajów tempa: stałego, przyspieszeń 9. Odzwierciedlenie w ruchu rytmu, tempa, dynamiki i zwolnień. Umiejętność realizacji ruchem różnych i artykulacji. grup rytmicznych z taktowaniem i bez taktowania. Umiejętność odtwarzania ruchem różnych rodza- 10. Prowadzenie ruchu w różnych płaszczyznach zgodjów metrum. Umiejętność pokazania za pomocą nie z czasem trwania dźwięku, motywem, frazą, ruchu innych elementów dzieła muzycznego (dy- zdaniem czy okresem muzycznym. namika, melodyka). 11. Koordynacja różnych rodzajów ruchu bez muzyki 4. Biegła znajomość zagadnień metrorytmiki. Umie- i z muzyką. jętność tworzenia ciągów rytmicznych ametrycznych oraz rytmów w taktach prostych i złożonych 12. Komponowanie ruchu w przestrzeni. z użyciem grup niemiarowych. Umiejętność tworzenia tematów polirytmicznych i polimetrycznych Osiągnięcia uczniów oraz kanonów rytmicznych. Umiejętność tworzenia poprzedników i następników rytmicznych. 1. Umiejętność określania metrum i tempa słuchanej muzyki. 5. Umiejętność przenoszenia poszczególnych elementów dzieła muzycznego na ruch. Umiejętność 2. Umiejętność przekładania akcentów metrycznych posługiwania się wyobraźnią muzyczno-ruchową na język ruchu. przy improwizowaniu ruchem poszczególnych ele- 3. Umiejętność realizowania ruchem przebiegu rytmentów dzieła muzycznego. micznego: 6. Umiejętność koncentracji i samokontroli podczas 1) w ciszy; pokazów interpretacji muzyczno-ruchowej. Umiejętność współdziałania w grupie i podporządkowa- 2) w czasie słuchania: nia się zaleceniom prowadzącego. a) muzyki przebiegającej w realizowanym rytmie, 7. Umiejętność samodzielnej interpretacji muzyczno- b) muzyki przebiegającej w innym rytmie. -ruchowej dzieła z literatury muzycznej (od muzyki dawnej do współczesności) i zademonstrowania 4. Wykonywanie ruchem różnych tematów rytmiczjej z grupą. nych. Nr 15 — 1176 — Poz. 70 5. Umiejętność konstruowania i improwizowania prze- 3. Opanowanie techniki gry, z uwzględnieniem niezabiegów rytmicznych. leżności rąk i palców na klawiaturze, umiejętności grania wszystkimi sposobami artykulacji, umiejęt- 6. Przełożenie na język ruchu wyodrębnionego z utwoności posługiwania się prawym i lewym pedałem ru muzycznego motywu, frazy, zdania czy okresu. (prostym-taktowym i synkopowanym), umiejęt- 7. Umiejętność określenia charakteru interpretowanej ność gry oktawowej i akordowej. muzyki i odzwierciedlenia go w sposobie porusza- 4. Umiejętność frazowania i operowania wszystkimi nia się. sposobami artykulacji. Interpretowanie dynamiki i agogiki zgodnie z zapisem. Poprawna realizacja Zespół rytmiki zapisu metrorytmicznego. Interpretowanie utworu zgodne z jego budową formalną. Treści nauczania 5. Umiejętność samodzielnego i bezbłędnego odczy- 1. Praca w zespole. tania tekstu nutowego. Umiejętność prawidłowe- 2. Interpretacje ruchowe opracowywane przez nauczy- go grania a vista utworów o różnym stopniu trudcieli i uczniów. ności w różnym tempie, z uwzględnieniem poprawnej pedalizacji i precyzji rytmicznej i z zacho- 3. Pogłębianie i utrwalanie umiejętności nabytych na waniem właściwej utworowi stylistyki. innych zajęciach ruchowych. 6. Umiejętność samodzielnego opracowania utworu Osiągnięcia uczniów pod względem techniczno-wykonawczym (palcowanie, pedalizacja, frazowanie, dynamika, inter- 1. Umiejętność pracy w dużym zespole. Umiejętność pretacja). Umiejętność samodzielnej pracy nad współdziałania w grupie. Umiejętność podporządutworem (pokonywanie trudnych miejsc, opanokowania się solistom i realizowania poleceń prowawanie pamięciowe utworu). Umiejętność świadodzących. mego ćwiczenia i korekty własnych błędów. 2. Umiejętność opracowania interpretacji ruchowej 7. Umiejętność koncentrowania się i pokonywania utworu muzycznego i zrealizowania tego opracotremy podczas wykonywania utworu. Posługiwawania z grupą koleżeńską. nie się różnymi formami zapamiętywania. Przy- 3. Umiejętność zastosowania wiedzy nabytej na in- swojenie elementów obycia estradowego i pokonych zajęciach ruchowych przy realizacji poszcze- nywania tremy na scenie. Umiejętność dokonywagólnych interpretacji. nia właściwej samooceny wykonania utworu. Fortepian 8. Umiejętność gry pod kierunkiem nauczyciela w różnych formach muzykowania zespołowego: Treści nauczania na cztery ręce lub na dwa fortepiany, akompaniowanie. 1. Historia instrumentu, jego budowa. 9. Opanowanie literatury fortepianowej w następują- 2. Prawidłowy aparat gry. cym zakresie: etiudy dla prawej i lewej ręki, utwory polifoniczne, forma cykliczna (do wyboru: sona- 3. Technika gry. ta, sonatina, koncert, wariacje), akompaniamenty, 4. Interpretacja muzyczna z uwzględnieniem znajo- muzyka kameralna. mości kanonów stylu i formy muzycznej. 10. Poprawne wykonanie: dwóch etiud uwzględniają- 5. Granie a vista. cych technikę palcową obu rąk, utworu polifonicznego, sonaty, utworu dowolnego (do wyboru: ro- 6. Samodzielna praca nad utworem. mantyczny, neoromantyczny, współczesny), części 7. Opanowanie pamięciowe utworu. koncertu, artystyczne wykonanie utworu z literatury zawodowej. 8. Muzykowanie zespołowe. 9. Literatura muzyczna. Improwizacja fortepianowa 10. Program na zakończenie etapu edukacyjnego. Treści nauczania Osiągnięcia uczniów 1. Materiał dźwiękowy: skale. 1. Umiejętność nazywania poszczególnych części for- 2. Sposoby kształtowania melodii. tepianu. Znajomość zasad działania mechanizmu 3. Sposoby kształtowania pozostałych elementów młoteczkowego. Umiejętność konserwacji i czyszdzieła muzycznego. czenia fortepianu. Znajomość historii instrumentu. 4. Sposoby improwizowania w różnych stylach. 2. Opanowanie prawidłowej postawy, ułożenia rąk na klawiaturze, prawidłowego ułożenia nóg. Umie- 5. Improwizacja do przebiegów rytmicznych. jętność prawidłowego wydobycia dźwięku w zależności od rejestru i dynamiki. Umiejętność swo- 6. Opracowywanie piosenek i melodii ludowych. bodnego i elastycznego sposobu wykorzystania aparatu gry. 7. Realizacja ćwiczeń. Nr 15 — 1177 — Poz. 70 Osiągnięcia uczniów 4. Program i ćwiczenia na zakończenie etapu edukacyjnego. 1. Umiejętność budowania skal: od prostych dwudźwiękowych do skali dwunastostopniowej. Umie- Osiągnięcia uczniów jętność tworzenia w tych skalach prostych melodii, progresji i prostych przebiegów wertykalnych. 1. Umiejętność przyjęcia prawidłowej postawy ciała podczas śpiewu i prawidłowego oddychania. 2. Umiejętność improwizowania motywów dwu- i trzyczęściowych oraz melodii o strukturze okresowej 2. Umiejętność stosowania „podparcia oddechowe- (motyw, fraza, zdanie, okres). Umiejętność improgo” i koordynacji słuchowo-głosowej wszystkich wizowania symetrycznych i niesymetrycznych fraz narządów odpowiedzialnych za wydobycie dźwięi zdań muzycznych. Umiejętność improwizowania ku. Umiejętność prawidłowej artykulacji i frazowaod różnych dźwięków krótkich motywów. Umiejętnia w śpiewie. Umiejętność poprawnej intonacji. ność grania progresji melodycznych. Znajomość zasad higieny głosu. 3. Umiejętność grania wszystkich rodzajów kadencji 3. Umiejętność interpretowania treści piosenek w celu w układzie skupionym i rozległym. Umiejętność uzyskania u dzieci prawidłowej ich percepcji. Umieharmonizowania gam majorowych, minorowych jętność dobierania odpowiednich ćwiczeń emisyji chromatycznych. Umiejętność grania konstrukcji nych dla dzieci. Umiejętność poprawnego śpiewaharmonicznych oraz modulacji (diatonicznych nia piosenek z własnym akompaniamentem. Umiei chromatycznych). Umiejętność posługiwania się jętność krytycznej oceny emisyjnej śpiewu. Umieinnymi rodzajami wielogłosowości. Umiejętność jętność podawania dzieciom wzoru do naśladowaimprowizowania z nagłymi zmianami tempa i dynania własnym głosem. miki oraz stopniowego przyspieszania, zwalniania, ściszania czy wzmacniania. Umiejętność improwi- 4. Poprawne wykonanie pieśni z dowolnego repertuazowania z możliwością zmiany rejestrów fortepiaru oraz piosenki z repertuaru przedszkolnego lub nu, zmiany rodzaju artykulacji czy faktury. Umiejętszkolnego z własnym akompaniamentem lub bez. ność improwizowania miniatur o tematyce ilustra- Przystępna dla dzieci interpretacja treści literackiej cyjnej w różnej formie, w różnym nastroju i w różwykonanej piosenki. Wykazanie się podstawowymi nych gatunkach. Umiejętność improwizowania wiadomościami z zakresu wiedzy o emisji głosu form tanecznych, tworzenia akompaniamentów do i metodyki pracy z głosem dziecka. piosenek i struktur polifonicznych. 4. Umiejętność tworzenia swobodnej polifonii dwu- Metodyka nauczania rytmiki głosowej wzorowanej na utworach J.S. Bacha oraz barokowych form tanecznych (menuet, gawot). Treści nauczania Umiejętność tworzenia krótkich form klasycznych, 1. Współczesne koncepcje wychowania muzycznego. romantycznych i współczesnych wzorowanych na twórczości czołowych kompozytorów danej epoki. 2. Wybrane zagadnienia z dydaktyki ogólnej. 5. Umiejętność improwizowania melodyczno-harmo- 3. Metodyka prowadzenia zajęć rytmiki w przedszkonicznego różnych ciągów rytmicznych: jednorodlu. nych, ze zmianami wartości, z grupami regularnymi i nieregularnymi. Umiejętność improwizowania do 4. Prowadzenie rytmiki w placówkach wychowania różnego rodzaju przemieszczania się w przestrzeni pozaszkolnego. (marsz, bieg, podskoki). Umiejętność improwizowania do ćwiczeń oddechowych. Umiejętność wspo- Osiągnięcia uczniów magania improwizacją fortepianową improwizacji ruchowej. 1. Znajomość metody rytmiki Emila Jaques’a-Dalcro- 6. Umiejętność opracowywania i improwizowania ze’a, Carla Orffa i Zoltana Kodálya. Umiejętność popiosenek i melodii ludowych. sługiwania się ćwiczeniami proponowanymi przez tych metodyków. Umiejętność wykazania podo- 7. Improwizowanie na zadany temat rytmiczny z uży- bieństw i różnic w tych metodach. ciem wszystkich poznanych środków. Przedstawienie kilku skomponowanych form muzycznych. Im- 2. Znajomość podstawowych wiadomości z zakresu prowizowanie na zadany wcześniej i samodzielnie procesu nauczania, umiejętność określania celów przemyślany temat ilustracyjny. Improwizowanie dydaktyczno-wychowawczych i planowania pracy podczas prowadzenia lekcji. dydaktycznej. Emisja głosu 3. Umiejętność wdrożenia metody E. Jaques’a-Dalcroze’a w pracy z dziećmi w przedszkolu. Umiejętność Treści nauczania zorganizowania zajęć i ich korelacji z innymi zajęciami w przedszkolu. Umiejętność realizacji programu 1. Podstawowe pojęcia wokalne, anatomia i fizjologia zajęć w zależności od poszczególnych grup wiekoaparatu głosowego. wych. Znajomość zasad higieny i bezpiecznego prowadzenia zajęć. Umiejętność prawidłowego zorga- 2. Opanowanie poprawnego śpiewu. nizowania procesu dydaktycznego i odpowiednie- 3. Wokalny słuch funkcjonalny, eksponowanie i inter- go, uzasadnionego metodycznie wprowadzania pretowanie treści muzycznej i literackiej opracowy- poszczególnych elementów programu. Umiejętwanych piosenek i pieśni. ność prowadzenia zajęć w sposób atrakcyjny i cie- Nr 15 — 1178 — Poz. 70 kawy, z dużą ilością elementów zabawy. Umiejęt- 15. Dziedziny zainteresowań i płaszczyzny badań psyność właściwego doboru materiału pod kątem moż- chologii muzyki. Psychologiczne aspekty nauczaliwości i umiejętności dzieci. nia muzyki i charakterystyka form muzycznej aktywności (tworzenie, wykonywanie, słuchanie — 4. Świadomość specyfiki zajęć prowadzonych w pla- percepcja muzyki) człowieka. cówkach wychowania pozaszkolnego. Umiejętność dobrania właściwego materiału, odpowiedniego do 16. Zdolności muzyczne — talent muzyczny. Poglądy, poziomu i zainteresowań dzieci. metody badań, stymulacja rozwoju. Psychologia 17. Specjalne funkcje muzyki w życiu jednostki i zbiorowości. Treści nauczania Osiągnięcia uczniów 1. Psychologia jako nauka. Rys historyczny. Teorie, prądy, kierunki. Przedmiot badań psychologii 1. Opanowanie podstawowego zasobu pojęć, nazw współczesnej. Człowiek — jego zachowania. i terminów z naukowego języka psychologii. 2. Metody badań i diagnostyki psychologicznej. 2. Uzyskanie orientacji w całokształcie naukowego do- Struktura psychologii jako nauki. Psychologia teo- robku psychologii. retyczna i stosowana. 3. Opanowanie podstawowego zasobu wiedzy psy- 3. Neurofizjologiczne podłoże życia psychicznego. chologicznej umożliwiającego rozumienie drugiego Budowa i funkcjonowanie układu nerwowego. Dy- człowieka oraz uczestniczenie w procesie kształtonamika procesów nerwowych. wania jego osobowości. 4. Rozwój psychiki w filogenezie. Człowiek jako istota 4. Rozumienie i swobodne posługiwanie się podstaświadoma. wowymi pojęciami i językiem psychologii (szczególnie psychologii rozwojowej, wychowawczej, 5. Regulacja wzajemnego stosunku człowieka z oto- społecznej oraz psychologii muzyki) do opisu i wyczeniem jako podstawowy problem psychologii. jaśniania ludzkich zachowań. Fizjologiczne i psychologiczne mechanizmy regulacji. Metabolizm energetyczny i metabolizm infor- 5. Znajomość metod badań psychologicznych i umiemacyjny. Człowiek jako układ informacyjny. Pod- jętność posługiwania się nimi w zdobywaniu wiestawowe formy i rodzaje ludzkiej aktywności. dzy o drugim człowieku. 6. Orientacja w otoczeniu — czynności poznawcze. 6. Umiejętność określania psychologicznych aspek- Myślenie i mowa. Istota. Podstawowe operacje. tów aktywności muzycznej człowieka. Strategie poznawcze. Inteligencja i uczenie się. Podstawy pomiaru psychologicznego. Podstawo- Pedagogika we pojęcia prawne. Treści nauczania 7. Pamięć. Procesy pamięciowe, rodzaje, cechy i typy pamięci. Uwaga. 1. Pedagogika jako nauka (w krótkim rysie historycznym oraz w ujęciu metodologicznym). 8. Uczucia i ich podłoże neurofizjologiczne. Uczenie się uczuć. Inteligencja emocjonalna. 2. Działy pedagogiki — system nauk o wychowaniu. 9. Pobudki ludzkiego działania. Motywacja. Potrze- 3. Zadania i zakres kompetencyjny pedagogiki. Funkby. cje. 10. Osobowość, jej struktura i funkcje. Niektóre teorie 4. Podstawowe pojęcia — zakres terminologiczny peosobowości. Cechy osobowości, różnice indywi- dagogiki. dualne, styl poznawczy. 5. Wychowanie — definicja minimalna i definicje re- 11. Ontogenetyczny rozwój człowieka. Czynniki roz- alne. Wychowanie jako kształtowanie osobowości woju. Mechanizmy i prawa rozwoju. Stadia rozwo- — czynniki determinujące rozwój osobowości. ju. 6. Środowisko wychowawcze naturalne: 12. Rozwój dziecka: somatyczny, ruchowy; rozwój pro- 1) r odzina jako grupa społeczna, jej zadania i funkcesów sensorycznych i percepcyjnych, rozwój wycje; organizacja i atmosfera życia w rodzinie, roobraźni i pamięci, rozwój mowy, rozwój czynności dzaje więzi, postawy rodzicielskie, kultura pedamyślenia, rozwój emocjonalny i społeczno-moralgogiczna rodziców; ny, rozwój osobowości. 2) g rupa rówieśnicza a rozwój społeczny dziecka. 13. Środowisko i jego wpływ na wychowanie człowieka. 7. Środowisko wychowawcze intencjonalne: 14. Psychologiczne problemy uczenia się, nauczania 1) s zkoła i jej miejsce w społeczeństwie, system i wychowania. Psychologiczna analiza niepowo- oświaty, zadania szkoły, składniki środowiska dzeń szkolnych uczniów. szkolnego, współpraca szkoły i rodziców; Nr 15 — 1179 — Poz. 70 2) przedszkole, zadania opiekuńczo-wychowawcze, Osiągnięcia uczniów działy wychowania przedszkolnego, metody 1. Praktyczne opanowanie zasad projektowania i koni formy pracy, rola i zadania nauczyciela muzyki struowania instrumentów lutniczych. Umiejętność (umuzykalnienia) i rytmiki. rysowania modelu korpusu rezonansowego, szyjki 8. Proces nauczania. Dydaktyka jako teoria nauczania i podstawki. Umiejętność rysowania akcesoriów do i uczenia się. Nauczanie jako kierowanie uczeniem instrumentów smyczkowych. się. Proces dydaktyczny jako proces poznania. 2. Umiejętność rozpoznawania gatunków drewna uży- Struktura procesu dydaktycznego. Zasady nauczawanego do budowy instrumentów lutniczych. nia. Formy organizacyjne nauczania. Struktura Umiejętność oceny własności fizycznych i akustyczi typy lekcji. Metody nauczania. nych drewna. Umiejętność sposobu wstępnej obróbki drewna. 9. Nauczanie a kształcenie (ogólne, specjalistyczne), samokształcenie, kształcenie ustawiczne. Klasa 3. Umiejętność rozpoznania narzędzi używanych do szkolna jako zespół wychowawczy. budowy instrumentów, ich nazwy, właściwości i przeznaczenia. Umiejętność ostrzenia narzędzi lut- 10. Proces wychowania. Teoria wychowania jako naniczych. Znajomość zasad bezpiecznego używania uka o wychowaniu. Ideał i cele wychowania. Dzienarzędzi lutniczych. dziny wychowania. Wychowanie jako kształtowanie systemu wartości i postaw ideowych, społecz- 4. Umiejętność rozpoznawania i przygotowania matenych, interpersonalnych i intrapersonalnych. Wy- riału na płyty rezonansowe, boczki i główkę. Znajochowanie w placówkach oświaty pozaszkolnej. mość zasad wykonania formy do budowy instru- Andragogika. Nauczyciel — wychowawca jako mentu smyczkowego. Umiejętność wykonania „opiekun spolegliwy”. Deontologia zawodu na- boczków i modelowania sklepień płyt rezonansouczyciela. wych. Umiejętność wykonania i założenia pozostałych elementów instrumentu: belki basowej, otwo- Osiągnięcia uczniów rów rezonansowych, szyjki. Umiejętność wykonania instrumentów według cech stylistycznych znanych 1. Opanowanie podstawowego zasobu nazw, pojęć, szkół lutniczych. terminów z języka naukowego pedagogiki. 5. Umiejętność rozpoznawania różnych rodzajów la- 2. Zapamiętanie, zrozumienie i swobodne posługiwa- kierów lutniczych i ich składu. Umiejętność wykonie się wiedzą o wychowaniu. nania lakieru według określonych receptur. Umiejętność prawidłowego lakierowania instrumentów. 3. Umiejętność opisu, analizy i wyjaśniania procesów wychowawczych. 6. Umiejętność wykonania dokumentacji teoretycznej instrumentu historycznego. Umiejętność praktycz- 4. Posługiwanie się wiedzą pedagogiczną w projekto- nego wykonania elementów (do rekonstrukcji) lub waniu, realizacji i ocenianiu działań pedagogicz- całego instrumentu z grupy viol da gamba, viol da nych. braccio, violino piccolo, lir da braccio i innych. Umiejętność zastosowania w budowanych instru- 5. Zainteresowanie samodoskonaleniem się, nowa- mentach historycznych elementów zdobionych intorstwem i twórczością w pracy pedagogicznej. krustacją, intarsją, rzeźbą lub ażurem. 6. Posługiwanie się wiedzą pedagogiczną w podejmo- 7. Poprawne wykonanie instrumentu smyczkowego. waniu działań wychowawczych. Skrzypce lub inny instrument lutniczy 7. Umiejętność rozumienia siebie i innych oraz podnoszenie poziomu i obszaru społecznego funkcjono- Treści nauczania wania nauczyciela. 1. Historia instrumentu, jego budowa, obsługa i kon- D. SPECJALNOŚĆ — LUTNIK serwacja oraz podstawy samodzielnego strojenia. 2. Podstawy prawidłowego aparatu gry. Lutnictwo 3. Wybrane elementy techniki gry. Treści nauczania 4. Podstawy interpretacji muzycznej. 1. Model instrumentu lutniczego. 5. Zasady notacji właściwej dla danego instrumentu 2. Drewno rezonansowe. oraz techniki czytania a vista. 3. Narzędzia lutnicze. 6. Samodzielna praca nad utworem. 4. Zasady budowy instrumentu lutniczego (smyczko- 7. Technika pracy nad opanowaniem pamięciowym wego). utworu. 5. Lakiery lutnicze. 8. Literatura muzyczna dla danego instrumentu, dobrana przez nauczyciela w zależności od możliwości 6. Budowa instrumentów historycznych. i preferencji ucznia. 7. Budowa instrumentu smyczkowego. 9. Program na zakończenie etapu edukacyjnego. Nr 15 — 1180 — Poz. 70 Osiągnięcia uczniów 2. Rozpoznawanie i notacja struktur metrorytmicznych. 1. Umiejętność nazywania poszczególnych części in- 3. Czytanie nut głosem. strumentu i smyczka oraz poznanie roli poszczególnych elementów instrumentu i smyczka w procesie 4. Zapisywanie dyktand. powstawania dźwięku. Znajomość zasad czyszczenia i konserwacji skrzypiec i smyczka oraz podsta- 5. Analiza słuchowa przykładów z literatury muzyczwowych wiadomości z historii powstania instru- nej. mentu. Umiejętność samodzielnego strojenia instrumentu. 6. Kształcenie pamięci i wyobraźni muzycznej. 2. Opanowanie prawidłowej postawy, właściwego Osiągnięcia uczniów trzymania skrzypiec i smyczka, prawidłowego ułożenia prawej i lewej ręki. Umiejętność wydobycia 1. Umiejętność rozpoznawania, określania, nazywadźwięku z zachowaniem swobodnego aparatu gry. nia, zapisywania: 3. Opanowanie podstaw techniki gry, z uwzględnie- 1) interwałów prostych i złożonych (także urytmizoniem umiejętności gry całym smyczkiem i poszcze- wanych); gólnymi częściami smyczka, gry naturalnych flażo- 2) wszystkich postaci trójdźwięków i czterodźwięletów, umiejętności prawidłowego układu prawej i lewej ręki, czystości intonacji, grania w pozycjach, ków w układzie 3- i 4-głosowym, skupionym i rozrealizacji podstawowych ozdobników i wibracji. ległym; 4. Umiejętność frazowania i operowania zróżnicowa- 3) gam majorowych i minorowych we wszystkich ną barwą i sposobami artykulacji. Interpretowanie odmianach oraz pozostałych skal muzycznych. utworu zgodne z jego budową formalną i charakte- 2. Umiejętność rozpoznawania, określania, nazywarem epoki. Umiejętność posługiwania się dynamiką nia, zapisywania struktur rytmicznych 1- i 2-głosoi agogiką. Rozumienie pojęć muzycznych, samowych, zawierających różnego rodzaju grupy rytdzielne odnajdowanie środków wyrazu i określanie miczne (także niemiarowe). charakteru utworu. Indywidualna interpretacja utworu. 3. Umiejętność czytania (w tym a vista): 5. Znajomość notacji oraz umiejętność samodzielne- 1) jednogłosowych przebiegów melodycznych togo i bezbłędnego odczytania tekstu nutowego. nalnych i w tonalności rozszerzonej; Umiejętność prawidłowego czytania a vista łatwych utworów w wolnym tempie, z uwzględnieniem po- 2) melodii z jednoczesnym graniem na fortepianie prawnej intonacji i precyzji rytmicznej. innych głosów struktury wielogłosowej; 6. Umiejętność samodzielnego opracowania łatwego 3) melodii atonalnych; utworu pod względem techniczno-wykonawczym (palcowanie, smyczkowanie, interpretacja itp.). 4) melodii zapisanych w różnych kluczach; Umiejętność samodzielnej pracy nad utworem (po- 5) realizacji melodycznej przebiegów rytmicznych. konywanie trudnych miejsc, opanowanie pamięciowe utworu itp.). Umiejętność świadomego ćwicze- 4. Umiejętność zapisywania dyktand: nia i korekty własnych błędów. 1) jednogłosowych, pamięciowych, tonalnych i w to- 7. Posługiwanie się różnymi formami zapamiętywanalności rozszerzonej; nia. Umiejętność dokonywania właściwej samooceny wykonania utworu. 2) polifonicznych lub polifonizujących 2-głosowych; 8. Opanowanie literatury skrzypcowej w następującym zakresie: etiudy o zróżnicowanej problematyce 3) harmonicznych (z określeniem funkcji harmonicztechnicznej, utwory na skrzypce z akompaniamen- nych); tem (od baroku do XXI wieku), forma cykliczna (do 4) rytmicznych 1- i 2-głosowych. wyboru: sonata, concertino, koncert, wariacje), utwory kameralne (duet lub trio). 5. Umiejętność postrzegania charakterystycznych 9. Poprawne wykonanie dwóch etiud o zróżnicowanej cech melodyki, harmoniki i metrorytmiki w przykłaproblematyce technicznej, w tym jednej dwudźwię- dach z literatury muzycznej. kowej, jednego utworu solowego z akompaniamentem z pamięci, części pierwszej lub drugiej i trzeciej 6. Umiejętność zapamiętywania prostych i złożonych koncertu, dwóch kontrastujących części sonaty. struktur melodycznych, harmonicznych i rytmicznych poprzez uaktywnianie pamięci słuchowej, OBOWIĄZKOWE ZAJĘCIA EDUKACYJNE WSPÓLNE wzrokowej i manualnej ucznia, co daje podstawy do DLA WSZYSTKICH SPECJALNOŚCI wszechstronnej percepcji dzieła muzycznego. Kształcenie słuchu Zasady muzyki Treści nauczania Treści nauczania 1. Rozpoznawanie słuchowe interwałów, akordów, 1. Cechy materiału dźwiękowego i elementy notacji gam i skal. muzycznej. Nr 15 — 1181 — Poz. 70 2. Skale: Osiągnięcia uczniów 1) systemu dur-moll; 1. Umiejętność budowania i łączenia trójdźwięków 2) modalne; triady w stosunku kwinty i sekundy bez przewrotu 3) pozostałe. i w przewrotach (drogą najbliższą i swobodnie). Umiejętność określania i łączenia trójdźwięków po- 3. Metrorytmika. bocznych. Umiejętność budowania i łączenia dominanty septymowej i nonowej (także w tonalności 4. Interwały i akordy. rozszerzonej). Umiejętność budowania i łączenia trójdźwięków z dodaną sekstą i innych akordów 5. Agogika, dynamika, artykulacja. septymowych i nonowych. 6. Podstawowe elementy muzyki. 2. Umiejętność tworzenia konstrukcji harmonicznych (ośmiotaktów) z użyciem każdego rodzaju pozna- Osiągnięcia uczniów nych akordów według podanego sopranu, basu cyf- 1. Umiejętność zdefiniowania podstawowych cech rowanego lub funkcji harmonicznych. dźwięku, zasad pisowni muzycznej (pięciolinia, klucze, nazwy oktaw i inne), sposobów zapisywania 3. Umiejętność posługiwania się różnymi rodzajami nut i pauz. dźwięków obcych (w tym pozaakordowych i alterowanych). Znajomość akordu chopinowskiego i akor- 2. Umiejętność definiowania określeń: skala, gama, du tristanowskiego. Umiejętność zastosowania tonacja, budowy skal systemu dur-moll we wszyst- figuracji w konstrukcji harmonicznej. kich odmianach, pokrewieństwa tonacji i koła kwintowego. Umiejętność definiowania i budowania 4. Umiejętność modulowania za pomocą modulacji skali pentatonicznej, skal starogreckich, średnio- diatonicznej, chromatycznej i enharmonicznej (przez wiecznych, skali całotonowej, chromatycznej, cy- czterodźwięk zmniejszony), tak w formie zapisanej gańskiej i góralskiej. Umiejętność budowania trój- konstrukcji harmonicznej, jak i praktycznie. dźwięków (w tym trójdźwięków triady), czterodźwięków i pięciodźwięków oraz rozwiązywania D7. 5. Umiejętność analizy harmonicznej utworów z okresu baroku, klasycyzmu i romantyzmu z uwzględnie- 3. Umiejętność definiowania podstawowych pojęć niem zastosowanej w nich figuracji. metrorytmicznych. Umiejętność określania podziału wartości rytmicznych (dwójkowego i trójkowego 6. Umiejętność tworzenia konstrukcji harmonicznej i innych). Umiejętność grupowania wartości rytw innych niż chóralna rodzajach faktury (fortepiamicznych w różnego rodzaju taktach. nowa, smyczkowa, dęta i inne). 4. Umiejętność budowania interwałów do dwóch 7. Umiejętność orientacji w podstawowych kierunoktaw. Umiejętność określania położenia interwakach i środkach nietonalnej harmonii XX wieku. łów w gamach. Umiejętność budowania i rozwiązywania interwałów charakterystycznych i określa- Literatura muzyczna nia ich miejsca we wszystkich odmianach gam systemu dur-moll. Umiejętność budowy trójdźwię- Treści nauczania ków, czterodźwięków i pięciodźwięków. Umiejętność określania przewrotów trójdźwięków i cztero- 1. Utwory reprezentatywne dla: dźwięków. 1) kolejnych epok; 5. Znajomość podstawowych pojęć z zakresu agogiki, dynamiki i artykulacji. Umiejętność określania i de- 2) czołowych kompozytorów; finiowania podstawowych ozdobników. 3) głównych form, gatunków i stylów muzycznych. 6. Umiejętność definiowania podstawowych elemen- 2. Elementy muzyki, faktury muzyczne, elementy tów muzyki w oparciu o poznany materiał. i sposoby kształtowania formy muzycznej. Harmonia 3. Instrumenty muzyczne, głosy ludzkie, rodzaje zespołów muzycznych i ich zastosowania w praktyce Treści nauczania wykonawczej różnych epok. 1. Akordyka. 4. Cechy polskiej muzyki ludowej. Muzyka ludowa 2. Konstrukcje harmoniczne. w twórczości artystycznej. 3. Dźwięki obce i figuracja. 5. Funkcje muzyki. 4. Modulacja. 6. Chronologia dziejów muzyki. 5. Analiza harmoniczna. Osiągnięcia uczniów 6. Faktura instrumentalna. 1. Znajomość i rozpoznawanie wybranych utworów 7. Tendencje przezwyciężania systemu dur-moll muzycznych, określanie ich przynależności do stylu i kształtowania się harmoniki atonalnej. epoki historycznej. Nr 15 — 1182 — Poz. 70 2. Umiejętność rozpoznawania i określania: 7) podstawowe gatunki i formy muzyczne; 1) elementów muzyki, faktury, środków wyrazu, 8) treść i znaczenie w muzyce: ilustracyjność i prosposobów kształtowania dzieła muzycznego; gramowość; 2) charakterystycznych cech podstawowych form 9) t wórczość wybranych kompozytorów reprezeni gatunków muzyki wokalnej, instrumentalnej tatywnych dla epoki, stylu, ośrodka, z odniesiei wokalno-instrumentalnej; niem do biografii; 3) aparatu wykonawczego. 10) p odstawowe notacje muzyczne; 3. Znajomość i rozpoznawanie instrumentów muzycz- 11) w ielcy wykonawcy. nych. 4. Analiza źródeł nutowych, dźwiękowych, ikonogra- 4. Przyswojenie podstawowych wiadomości o pieś- ficznych i tekstów o muzyce. niach, tańcach, instrumentach i zespołach, zwyczajach i obrzędach w polskiej kulturze ludowej oraz Osiągnięcia uczniów o stylizacjach muzyki ludowej w twórczości artystycznej. 1. Znajomość terminów i pojęć z zakresu wiedzy o muzyce i poprawne ich stosowanie do opisu i analizy 5. Znajomość różnorodnych funkcji muzyki. zjawisk historycznych. 6. Znajomość chronologii dziejów muzyki. Umiejęt- 2. Łączenie wiedzy z historii muzyki z wiedzą o kultuność określania charakterystycznych cech stylu his- rze. torycznego. 3. Chronologiczne porządkowanie: Historia muzyki 1) faktów, dzieł, twórców; Poziom podstawowy 2) szkół kompozytorskich, ugrupowań artystycznych, okresów i epok historii muzyki; Treści nauczania 3) języka dźwiękowego, technik kompozytorskich, 1. Terminy i pojęcia niezbędne do opisu, analizy i in- stylów muzycznych. terpretacji historii muzyki. 4. Prezentowanie znajomości: 2. Chronologia epok, szkół kompozytorskich, ośrodków artystycznych, stylów, postaci w muzyce: 1) wybranych dzieł muzycznych, biografii i twórczości kompozytorów, szkół kompozytorskich i ugru- 1) starożytnej Grecji; powań artystycznych; 2) średniowiecza; 2) właściwych dla różnych epok: form i gatunków 3) renesansu; muzycznych, technik kompozytorskich, stylów muzycznych i praktyk wykonawczych. 4) baroku; 5. Samodzielne rozwiązywanie zadań w oparciu o za- 5) klasycyzmu; pis nutowy, nagrania muzyczne, źródła ikonogra- 6) XIX wieku (romantyzmu i neoromantyzmu); ficzne, podręczniki. 7) współczesnej. Poziom rozszerzony 3. Zagadnienia szczegółowe realizowane w odniesie- Treści nauczania niu do wskazanych wyżej epok: 1. Terminy i pojęcia niezbędne do opisu, analizy i in- 1) ramy czasowe epok, okresów i stylów w muzyce; terpretacji historii muzyki. 2) kultura muzyczna epoki z odniesieniem do innych dziedzin sztuki; 2. Chronologia epok, szkół kompozytorskich, ośrodków artystycznych, stylów, postaci w muzyce: 3) cechy stylu muzycznego: 1) starożytnej Grecji i innych wybranych kultur staa) historycznego, rożytnych; b) lokalnego, narodowego, 2) średniowiecza; c) indywidualnego; 3) renesansu; 4) praktyka wykonawcza: instrumenty, głosy ludzkie, rodzaje zespołów muzycznych; 4) baroku; 5) język dźwiękowy: skale, melodyka, harmonika, 5) klasycyzmu; metrorytmika, kolorystyka, faktura; 6) XIX wieku (romantyzmu i neoromantyzmu); 6) techniki kompozytorskie, sposoby kształtowania formy; 7) współczesnej. Nr 15 — 1183 — Poz. 70 3. Zagadnienia szczegółowe realizowane w odniesie- 2) właściwych dla różnych epok: form i gatunków niu do wskazanych wyżej epok: muzycznych, technik kompozytorskich, stylów muzycznych i praktyk wykonawczych; 1) ramy czasowe epok, okresów i stylów w muzyce, historyczne i kulturowe determinanty cezur 3) procesów (ciągłości, przeobrażeń, rozwoju, zaniperiodyzacyjnych epok, okresów i stylów w mu- ku, afiliacji) występujących w muzyce kolejnych zyce; epok. 2) k ultura muzyczna epoki z odniesieniem do in- 5. Samodzielne rozwiązywanie zadań oraz formułonych dziedzin sztuki oraz wydarzeń politycznych wanie sądów i ocen zjawisk i procesów występująi społecznych; cych w muzyce i kulturze muzycznej w oparciu o zapis nutowy, nagrania muzyczne, źródła tekstowe 3) c echy stylu muzycznego: i ikonograficzne, encyklopedie, podręczniki, literaa) historycznego, turę przedmiotu i medialne źródła informacji. b) lokalnego, narodowego, Formy muzyczne c) indywidualnego, d) funkcjonalnego (np. styl teatralny, kościelny), Treści nauczania e) wykonawczego, 1. Formy i gatunki muzyczne. Sposoby klasyfikacji. f) stylizacja; 2. Elementy muzyki, elementy formy muzycznej i ich 4) p raktyka wykonawcza: instrumenty, głosy ludz- współdziałanie w tworzeniu struktur, faktury, enerkie, rodzaje zespołów muzycznych, sposoby ich getyki i wyrazowości dzieła muzycznego. stosowania w gatunkach i stylach muzycznych; 3. Sposoby kształtowania formy właściwe dla stylów 5) j ęzyk dźwiękowy: skale, melodyka, harmonika, historycznych i technik kompozytorskich. metrorytmika, kolorystyka, faktura; 4. Jednoczęściowe formy muzyki instrumentalnej 6) t echniki kompozytorskie, sposoby kształtowania i wokalno-instrumentalnej. formy; 5. Cykliczne formy muzyki instrumentalnej (i wokalno- 7) p odstawowe gatunki i formy muzyczne, ich ge- -instrumentalnej — do uznania nauczyciela). neza, przeobrażenia i funkcje; 8) t reść i znaczenie w muzyce: ilustracyjność i pro- Osiągnięcia uczniów gramowość, retoryka, symbolika; 1. Znajomość pojęć i terminów z zakresu wiedzy o for- 9) t wórczość, biografia i recepcja dzieł wybranych mie muzycznej. kompozytorów reprezentatywnych dla epoki, stylu, ośrodka; 2. Właściwe stosowanie aparatu pojęciowego do rozpoznawania, analizowania (omawiania i opisywa- 10) rodzaje zapisu muzyki; nia) formy utworów instrumentalnych i wokalno- -instrumentalnych, w tym: 11) wielcy wykonawcy i teoretycy muzyki. 1) formy repryzowej; 4. Analiza źródeł nutowych, dźwiękowych, ikonograficznych i tekstów o muzyce w kontekście stylistycz- 2) stylizowanych tańców; nym i historycznym. 3) ronda; Osiągnięcia uczniów 4) form figuracyjnych (preludium, wariacje); 1. Znajomość terminów i pojęć z zakresu wiedzy o mu- 5) formy sonatowej; zyce i poprawne ich stosowanie do opisu i analizy 6) fugi; zjawisk historycznych. 7) pieśni na głos z akompaniamentem; 2. Łączenie wiedzy z historii muzyki z wiedzą o kulturze, wydarzeniach politycznych i społecznych. 8) cyklu sonatowego; 3. Chronologiczne porządkowanie: 9) cyklu suitowego. 1) faktów, dzieł, twórców; 3. Umiejętność określania w analizowanych utworach: faktury muzycznej, sposobów kształtowania formy, 2) szkół kompozytorskich, ugrupowań artystyczśrodków techniki kompozytorskiej i cech stylu. nych, okresów i epok historii muzyki; Chór 3) języka dźwiękowego, technik kompozytorskich, stylów muzycznych. Treści nauczania 4. Prezentowanie znajomości: 1. Rozwijanie umiejętności artystycznego wykonaw- 1) wybranych dzieł muzycznych, biografii i twórczo- stwa muzyki chóralnej, poczucia estetyki oraz wrażści kompozytorów, szkół kompozytorskich i ugru- liwości na jakość i barwę dźwięku. Rozwijanie zamipowań artystycznych; łowania do zespołowego śpiewania. Nr 15 — 1184 — Poz. 70 2. Rozwijanie umiejętności pracy w zespole. Kształto- 2. Rozwijanie umiejętności pracy w zespole. Kształtowanie dyscypliny artystycznej oraz poczucia odpo- wanie dyscypliny artystycznej oraz poczucia odpowiedzialności. wiedzialności. 3. Rozszerzanie znajomości repertuaru chóralnego. 3. Zapoznanie uczniów z repertuarem orkiestrowym o różnym stopniu trudności. 4. Prawidłowa emisja głosu, intonacja i dykcja. Rozwijanie techniki wokalnej. 4. Rozwijanie umiejętności gry zespołowej (zróżnicowanie dynamiczne, puls rytmiczny, reagowanie na Osiągnięcia uczniów zmiany i uwagi, właściwe odczytanie tekstu i realizacja ozdobników, praca nad zestrojeniem, aktyw- 1. Wzrost umiejętności śpiewu zespołowego. Wrażli- ność wykonawcza). wość na wartości artystyczne. Umiejętność naturalnego frazowania i świadomego wyzwalania osobi- Osiągnięcia uczniów stej ekspresji. 1. Pogłębienie umiejętności wykonawczych poprzez 2. Umiejętność współpracy i wzajemnego słyszenia zbiorowe muzykowanie i pokonywanie podobnych się oraz korekty intonacji. Umiejętność właściwego problemów, jakie występują w solowej grze na inreagowania na gesty dyrygenta. Umiejętność pracy strumencie. Aktywność wykonawcza i zaangażowaw grupie i właściwa postawa. nie. 3. Pogłębienie znajomości literatury chóralnej z róż- 2. Umiejętność współpracy z członkami własnej grupy nych epok, stylów i gatunków muzycznych. instrumentalnej i umiejętność słyszenia innych. Umiejętność właściwego reagowania na gesty dy- 4. Umiejętność prawidłowego śpiewania oraz kontro- rygenta. Umiejętność i właściwe nawyki pracy lowania jakości wydobywanego dźwięku. Umiejęt- w grupie. Współdziałanie w ustaleniach dotycząność poprawnej emisji głosu. cych zestrojenia, oddechów, palcowania, smyczkowania. Orkiestra 3. Pogłębienie znajomości literatury orkiestrowej Treści nauczania z różnych epok, stylów i gatunków muzycznych. 1. Rozwijanie możliwości wykonawczych uczniów, na- 4. Umiejętność prawidłowego grania w zespole oraz bywanych na indywidualnych lekcjach gry na in- kontrolowania jakości wydobywanego dźwięku. strumencie. Rozwijanie zamiłowania do zespołowe- Umiejętność pracy nad intonacją w ramach pogo muzykowania. szczególnych sekcji i całej orkiestry. Załącznik nr 6 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE PLASTYK I. Opis kształcenia H. Formy użytkowe: Kształcenie w zawodzie plastyk odbywa się w szko- a) artystyczny druk sitowy, łach plastycznych w specjalnościach: b) ceramika, A. Fotografia. c) dekorowanie wnętrz, B. Marketing dzieł sztuki. d) jubilerstwo, C. Reklama wizualna. e) lutnictwo, D. Techniki graficzne. f) meblarstwo, E. Techniki rzeźbiarskie. g) metaloplastyka, F. Techniki renowacyjne: h) projektowanie zabawek, a) renowacja elementów architektury, i) snycerstwo, b) renowacja mebli i wyrobów snycerskich, j) szkło artystyczne i witraż, c) renowacja witraży. k) techniki malarskie i pozłotnicze, G. Techniki scenograficzne: a) charakteryzacja i stylizacja, l) tkanina artystyczna, b) modelatorstwo i dekoratorstwo. m) w yroby unikatowe. Nr 15 — 1185 — Poz. 70 II. Cele nauczania 2) profesjonalnie korzystać z wiedzy oraz umiejętności warsztatowych w zakresie kształconych dzie- 1. Przygotowanie do statusu odbiorcy i twórcy dziedzin sztuk plastycznych, w szczególności rysunku dzictwa kulturowego. i malarstwa oraz nauczanej specjalności zawodowej (sztuki stosowanej) przy realizowaniu projek- 2. Wyposażenie uczniów w wiedzę oraz umiejętności tów; manualne i warsztatowe w zakresie kształconych dziedzin sztuk plastycznych. 3) posiadać znajomość terminów i pojęć z zakresu sztuk pięknych i technik sztuk plastycznych oraz 3. Rozbudzanie twórczej i refleksyjnej postawy woprofesjonalnie korzystać z wiedzy z różnych źródeł, bec siebie i świata, wartości estetycznych, etyczw tym najnowszych (m.in. z Internetu); nych i innych. 4) biegle czytać i sporządzać dokumentację projek- 4. Pobudzanie aktywności intelektualnej, kształtowatową i wykonawczą (realizacyjną) w zakresie wynie postaw kreatywnych, zainteresowań i zamiłouczonych dziedzin sztuk plastycznych; wań w tworzeniu szeroko pojmowanej kultury plastycznej. 5) profesjonalnie stosować w praktyce zasady techniczne i technologiczne związane z wykonywa- 5. Rozwijanie inwencji, wyobraźni i wrażliwości planiem zawodu plastyka wyuczonych specjalności stycznej uczniów poprzez własną aktywność twór- (sztuki stosowanej); czą oraz poznawanie najwybitniejszych osiągnięć sztuki. 6) umiejętnie i racjonalnie organizować własny warsztat pracy, współpracować w grupie (zespole) 6. Wyrabianie umiejętności wnikliwej i wrażliwej obpod nadzorem osoby odpowiedzialnej za całość serwacji natury. realizowanego projektu; 7. Kształtowanie umiejętności interpretowania, war- 7) profesjonalnie korzystać z różnych źródeł informatościowania oraz świadomego korzystania z szerocji technicznej i technologicznej oraz z zakresu kryko pojętych zjawisk z zakresu sztuki. tyki i historii sztuki; 8. Pogłębienie zainteresowań uczniów poprzez poszukiwanie wiedzy, zdobywanie doświadczeń, 8) przestrzegać przepisów prawa z zakresu bezpiedziałania innowacyjne i eksperymentalne. czeństwa i higieny pracy oraz posiadać elementarną wiedzę z zakresu regulacji prawnych związa- 9. Stwarzanie warunków dla twórczego rozwoju oraz nych z ochroną dziedzictwa kulturowego i prawa indywidualnej artykulacji plastycznej osobowości autorskiego; ucznia, do integrowania wiedzy plastycznej zdobywanej na wszystkich przedmiotach artystycznych. 9) posiadać umiejętność chronologicznego przeglądu dziejów sztuki i dokonywania charakterystyki 10. Kształtowanie wrażliwości na świat i ludzi w opar- poszczególnych epok, stylów i kierunków, a także ciu o ogólnoludzkie wartości moralne, etyczne dokonania analizy cech twórczości wybitnych ari estetyczne zawarte w dziełach sztuki. tystów, w szczególności współczesnych; 11. Rozwijanie sprawności i umiejętności poprzez sto- 10) umiejętnie dokonywać analizy strukturalnej, forsowanie uniwersalnych metod posługiwania się malnej, artystycznej i estetycznej dzieł sztuki — środkami artystycznymi i technologicznymi. w tym własnych — pod względem stylu, gatunku, materii itp.; 12. Systematyczne ukazywanie kultury i tradycji jako podstawy ciągłości sztuki światowej i narodowej 11) u miejętnie formułować sądy, opinie i oceny oraz czynnika ich twórczych przemian. w oparciu o własne kryteria wartości artystycznych; 13. Ukazywanie uczniom różnych funkcji sztuki — estetycznej, poznawczej, użytkowej, emocjonalno- 12) profesjonalnie prezentować i konfrontować włas- -terapeutycznej, religijnej. ne poglądy i dokonania twórcze oraz umiejętnie je dokumentować; 14. Inspirowanie uczniów do aktywności twórczej, udziału w różnych formach konfrontacji artystycz- 13) aktywnie uczestniczyć w życiu artystycznym, nych. w szczególności plastycznym; 15. Podejmowanie działań promujących uczniów ak- 14) dbać o własny rozwój, podnosić kwalifikacje i aspitywnych i szczególnie uzdolnionych. racje, dążyć do kształcenia i zdobywania wyższych stopni zawodowych; 16. Stwarzanie profesjonalnych warunków do dalszego kształcenia, w szczególności na studiach pla- 15) dostrzegać wkład dziedzictwa kulturowego regiostycznych. nu w kulturę ogólnopolską i europejską; III. Opis kwalifikacji absolwenta 16) znać podstawowe zasady regulujące gospodarkę rynkową, w szczególności dotyczące możliwości W wyniku kształcenia absolwent powinien: prowadzenia własnej działalności gospodarczej (artystycznej); 1) twórczo kreować dzieła sztuki, świadomie posługując się językiem plastycznym w wyrażaniu indy- 17) stosować w życiu zasady i normy etyczne kultury widualnej osobowości artystycznej; życia społecznego i etosu zawodowego. Nr 15 — 1186 — Poz. 70 IV. Treści nauczania i osiągnięcia uczniów z obowiąz- 2) promocja instytucji kultury i sztuki, urzędów, stokowych zajęć edukacyjnych warzyszeń i innych podmiotów publicznych i niepublicznych; A. SPECJALNOŚĆ — FOTOGRAFIA 3) reklama jako narzędzie promocji w działalności Treści nauczania marketingowej; role mediów i agencji reklamowych; 1. Fotografia i film jako dziedziny sztuki; fotografia 4) zasady warunkujące prowadzenie kampanii rew różnych dziedzinach życia człowieka, m.in. w naklamowej i promocji dzieł sztuki; spójność i skuuce, mediach. teczność działań promocyjnych; planowanie, 2. Kierunki, rodzaje i trendy w sztuce fotografii. projektowanie i dokumentowanie. 3. Sztuka fotografowania — czynniki wpływające na 4. Zasady i prawa obowiązujące w gospodarce rynkowartość dzieła fotograficznego (fotogramu). wej: propedeutyka prawa, ekonomii i rachunkowości. 4. Podstawy optyki (m.in. teoria światła, zasady powstawania obrazu, budowa i właściwości socze- 5. Prawo autorskie, przepisy regulujące zasady ochrowek). ny dziedzictwa kulturowego; praworządność; prawa konsumentów a prawa handlowców i producen- 5. Zapis obrazu w różnych technikach — srebrowy, tów; etyka zawodowa. cyfrowy, wideo i inne. 6. Sponsoring jako element marketingu w sztuce. 6. Procesy laboratoryjne w fotografii. Osiągnięcia uczniów 7. Atelier fotograficzne. 1. Samodzielny udział w procesach charakterystycz- 8. Technika i technologia; bezpieczeństwo i higiena nych dla gospodarki rynkowej. pracy. Najnowsze osiągnięcia techniczne i technologiczne w fotografii. 2. Umiejętność wykorzystania kreatywnego myślenia i działania w marketingu. 9. Wykorzystanie fotografii i technik wideo w różnych dziedzinach działań wizualnych, w tym multimedial- 3. Dokonywanie własnej oceny bieżącej sytuacji na nych. rynku dzieł sztuki. Osiągnięcia uczniów 4. W łaściwe analizowanie kryteriów wpływających na wartość dzieła sztuki. 1. Kreatywne myślenie, analiza i działanie, wyrażanie własnych poglądów artystycznych. 5. Samodzielne projektowanie strategii marketingowej na rynku dzieł sztuki. 2. Świadome posługiwanie się językiem plastycznym w obrazie fotograficznym. 6. Zaplanowanie i zorganizowanie kampanii reklamowej i promocji dzieł sztuki. 3. Profesjonalne posługiwanie się technikami zapisu obrazu do realizacji własnych pomysłów artystycz- 7. Świadome i celowe korzystanie z różnorodnych źrónych i realizacji wynikających z zadań zleconych. deł wiedzy, m.in. ekonomicznej, prawnej, znajomo- 4. Wykorzystywanie posiadanej wiedzy z zakresu hi- ści historii sztuki. storii i teorii fotografii i filmu do samodzielnej twór- 8. Dokumentowanie własnych dokonań twórczych. czości plastycznej. 9. Profesjonalne prezentowanie własnych poglądów 5. Dokumentowanie własnych dokonań twórczych. i dokonań twórczych. 6. Profesjonalne prezentowanie własnych poglądów i dokonań twórczych. C. SPECJALNOŚĆ — REKLAMA WIZUALNA B. SPECJALNOŚĆ — MARKETING DZIEŁ SZTUKI Treści nauczania Treści nauczania 1. Psychofizjologiczne mechanizmy percepcji. 1. Nauka i wiedza (m.in. psychologiczna, socjologicz- 2. Artystyczne i racjonalne przesłanki kształtowania na) a marketing. komunikatu wizualnego. 2. Dzieło sztuki — kryteria warunkujące jego wartość 3. Funkcje i formy reklamy wizualnej. kulturową i rynkową. 4. Przekład informacji na język wizualny. 3. Elementy marketingu i ich specyfika w instytucjach 5. Obraz i litera w kontekście funkcjonalno-estetyczzwiązanych ze sztuką (produkt, promocja, cena i miejsce): nym. 1) techniki działań marketingowych; marketing róż- 6. Środki wyrazu plastycznego a działania na płasznych dziedzin sztuki; czyźnie i w przestrzeni. Nr 15 — 1187 — Poz. 70 7. Struktura i budowa form przestrzennych. Projekto- 8. Techniki komputerowe: wanie przestrzeni użytkowych, ekspozycyjnych 1) g rafika wektorowa i grafika bitmapowa; łączenie oraz ich przedstawianie na planszach, w modelach obrazów; cyfrowa obróbka barw; i makietach. 2) s kład wydawniczy; montaże grafiki wektorowej, 8. Racjonalność, funkcjonalność, estetyka w kształto- zdjęć i tekstu; studio DTP; waniu przestrzeni. Zagadnienie ergonomii w reklamie. 3) t worzenie zapisu multimedialnego; zasady łączenia grafiki wektorowej, bitmapowej (malarskiej), 9. Systemy i formy notacji i prezentacji projektów przestrzennej (3D) z muzyką; proste animacje (fildwuwymiarowych i trójwymiarowych: rysunek my) cyfrowe; tworzenie prezentacji; techniczny i zawodowy; pełna dokumentacja pro- 4) p rojektowanie grafiki w sieciach komputerowych jektowa. Zapis cyfrowy projektu. (Internet — m.in. strony WWW); 10. Techniki i technologie stosowane w reklamie wizu- 5) p odstawy procesu przygotowania poligraficznealnej. go (publikacji), tzw. prepress i współpraca z drukarnią; 11. Reklama wizualna a inne działania artystyczne. Działania intermedialne. 6) s ystemy operacyjne, wybrane programy graficzne, fotograficzne, edytorskie, bazy danych, arku- Osiągnięcia uczniów sze kalkulacyjne itp., sprzęt komputerowy i urządzenia peryferyjne. 1. Kreatywne myślenie i działanie, wyrażanie własnych poglądów artystycznych. 9. Planowanie pracy indywidualnej i zespołowej. Relacje projekt — realizacja. 2. Świadome posługiwanie się językiem plastycznym w projektowaniu reklamy wizualnej. Osiągnięcia uczniów 3. Samodzielne konstruowanie przekazu wizualnego 1. Kreatywne myślenie i działanie, wyrażanie własdla autokreacji. nych poglądów artystycznych. 4. Umiejętność kreowania struktur funkcjonalnych, 2. Świadome posługiwanie się językiem plastycznym opartych na współczesnych technikach i technolo- w użytkowych technikach graficznych. giach komunikacji wizualnej. 3. Samodzielne konstruowanie przekazu wizualnego 5. Umiejętność łączenia zasad funkcjonalności, estety- (reklamy graficznej) wybranymi środkami. ki, techniki i technologii. 4. Budowanie przekazów wizualnych opartych na 6. Dokumentowanie własnych dokonań twórczych. współczesnych technikach i technologiach komunikacji wizualnej (techniki cyfrowe). 7. Profesjonalne prezentowanie własnych poglądów i dokonań twórczych. 5. Opanowanie podstaw procesu typograficznego i przygotowanie projektu do druku. D. SPECJALNOŚĆ — TECHNIKI GRAFICZNE 6. Wykorzystanie zdobytej wiedzy i umiejętności do Treści nauczania realizacji projektów. 1. Podstawy wiedzy wizualnej — psychofizjologiczne 7. Dokumentowanie własnych dokonań twórczych. mechanizmy percepcji. 8. Profesjonalne prezentowanie własnych poglądów 2. Artystyczne i racjonalne przesłanki kształtowania i dokonań twórczych. komunikatu wizualnego. E. SPECJALNOŚĆ — TECHNIKI RZEŹBIARSKIE 3. Projektowanie graficzne i typografia. Druki akcydensowe, znak graficzny, grafika wydawnicza, afisz, Treści nauczania plakat. 1. Środki wyrazu plastycznego i posługiwanie się nimi w rzeźbie. 4. Techniki fotograficzne w grafice użytkowej. 2. Współzależność bryły, faktury i koloru. 5. Techniki powielania na różnorodnych podłożach. 3. Studia z natury i prace z wyobraźni o zróżnicowa- 6. Dokumentacja projektowa, techniki opracowania nej problematyce formalnej i treściowej. Modeloprojektów użytkowych do powielania — zasady rywanie w glinie i odlew gipsowy. sunku zawodowego, a także m.in. kolorystyka, raportowanie, wyciągi barwne. 4. Rzeźba w drewnie: relief wklęsły i wypukły, płaskorzeźba, rzeźba pełna. 7. Techniki i technologie stosowane w użytkowych, reklamowych i wydawniczych technikach graficz- 5. Techniki ceramiczne: techniki płaskiego i przenych. strzennego formowania w glinie. Nr 15 — 1188 — Poz. 70 6. Podstawowe zagadnienia związane z obróbką ka- 9. Dokumentacja konserwatorska — rysunkowa, fomienia. tograficzna, opisowa. 7. Podstawy technik odlewniczych; specyfika odlewu 10. Planowanie pracy indywidualnej i zespołowej, pow brązie „na wosk tracony”. dział pracy, koordynacja zadań, rachunek ekonomiczny. 8. Elementy sztukatorskie w architekturze — techniki i technologie. Osiągnięcia uczniów 9. Użycie przedmiotu gotowego w rzeźbie. 1. Ocenianie zakresu prac konserwatorskich; progra- 10. Artystyczne działania interdyscyplinarne a rzeźba. mowanie. 11. Materiały i narzędzia oraz procesy technologiczne 2. Czytanie i sporządzanie dokumentacji konserwatorwykorzystywane w projektowaniu i realizowaniu skiej. zadań rzeźbiarskich. 3. Przeprowadzanie prac renowacyjnych w zespole 12. Dokumentacja projektowa stosowana w techni- pod nadzorem osoby uprawnionej. kach rzeźbiarskich. 4. Samodzielne wykonywanie pomocniczych prac Osiągnięcia uczniów technicznych przy konserwowanym obiekcie. 1. Świadome posługiwanie się językiem plastycznym 5. Bezpieczne i sprawne posługiwanie się narzędziaw rzeźbie. mi, przyrządami i urządzeniami; dobieranie ich do realizowanych zadań; utrzymywanie w stanie 2. Opanowanie warsztatu technicznego i technologiczsprawności. nego w zakresie technik rzeźbiarskich. 3. Dokonywanie oceny wartości artystycznych, este- Specjalizacja: Renowacja mebli i wyrobów snycertycznych oraz technicznych w rzeźbie współczesnej skich i historycznej. Treści nauczania 4. Bezpieczne i sprawne posługiwanie się narzędziami i urządzeniami oraz praktyczne wykorzystanie 1. Klasyfikacja obiektów pod względem artystyczsprawności technicznych do realizacji zadań. nym, historycznym i ikonograficznym. 5. Wykorzystanie zdobytej wiedzy i umiejętności do 2. Konserwacja i renowacja dzieł sztuki w świetle realizacji projektów. obowiązującego prawa; etyka zawodowa. 6. Dokumentowanie własnych dokonań twórczych. 3. Podstawowe zasady i zalecenia w procesie renowacji i rekonstrukcji obiektu zabytkowego. 7. Profesjonalne prezentowanie własnych poglądów i dokonań twórczych. 4. Tradycyjne i współczesne techniki i technologie stosowane w konserwacji mebli i wyrobów sny- F. SPECJALNOŚĆ — TECHNIKI RENOWACYJNE cerskich. Specjalizacja: Renowacja elementów architektury 5. Techniki zdobnicze w meblarstwie. Treści nauczania 6. Charakterystyka materiałów tradycyjnych i współczesnych w meblarstwie i snycerstwie. 1. Wartościowanie obiektów pod względem artystycznym, historycznym i ikonograficznym. 7. Materiały konserwatorskie — charakterystyka i wykorzystywanie. 2. Konserwacja i renowacja dzieł sztuki w świetle obowiązującego prawa; etyka zawodowa. 8. Narzędzia i urządzenia stosowane w pracach konserwatorskich; pomiary i regulacje techniczne; 3. Podstawowe zasady i zalecenia w procesie renobezpieczeństwo i higiena pracy. wacji i rekonstrukcji obiektu zabytkowego. 9. Dokumentacja konserwatorska — rysunkowa, fo- 4. Tradycyjne i współczesne techniki i technologie tograficzna, opisowa. stosowane w konserwacji elementów architektury. 10. Planowanie pracy indywidualnej i zespołowej, po- 5. Techniki zdobnicze w architekturze. dział pracy, koordynacja zadań, rachunek ekono- 6. Materiały stosowane w pracach sztukatorskich, ka- miczny. mieniarskich, ciesielskich i murarskich. Osiągnięcia uczniów 7. Materiały konserwatorskie — charakterystyka i wykorzystywanie. 1. Ocenianie zakresu prac konserwatorskich; programowanie. 8. Narzędzia i urządzenia stosowane w pracach konserwatorskich; pomiary i regulacje techniczne; 2. Czytanie i sporządzanie dokumentacji konserwatorbezpieczeństwo i higiena pracy. skiej. Nr 15 — 1189 — Poz. 70 3. Przeprowadzanie prac renowacyjnych w zespole 2. Kanony estetyczne i moda na przestrzeni wieków; pod nadzorem osoby uprawnionej. współczesny człowiek a sztuka i otaczający go świat. 4. Samodzielne wykonywanie pomocniczych prac technicznych przy konserwowanym obiekcie. 3. Środki wyrazu artystycznego w charakteryzacji — m.in. barwa, światło, ruch, odległość i perspekty- 5. Bezpieczne i sprawne posługiwanie się narzędzia- wa. mi, przyrządami i urządzeniami; dobieranie ich do realizowanych zadań; utrzymywanie w stanie 4. Budowa głowy i sylwetki człowieka. sprawności. 5. Materiały stosowane w charakteryzacji i ich przechowywanie. Specjalizacja: Renowacja witraży 6. Dokumentacja projektowa i realizacyjna — rysun- Treści nauczania kowa, fotograficzna, opisowa. 1. Klasyfikacja obiektów pod względem artystycz- 7. Przybory, narzędzia i techniki charakteryzatorskie; nym, historycznym i ikonograficznym. zasady higieny. 2. Konserwacja i renowacja dzieł sztuki w świetle 8. Zasady charakteryzacji osobistej: m.in. modelowaobowiązującego prawa; etyka zawodowa. nie i korygowanie rysów twarzy. 3. Podstawowe zasady i zalecenia w procesie renowacji i rekonstrukcji obiektu zabytkowego. 9. Zasady makijażu klasycznego i okolicznościowego. 4. Tradycyjne i współczesne techniki i technologie stosowane w konserwacji witraży. 10. Charakteryzacja z użyciem elementów perukarskich. 5. Techniki zdobnicze szkła. 11. Stylizacja sylwetki człowieka — kształtowanie no- 6. Charakterystyka materiałów tradycyjnych i współwego image’u; ubiór a moda. czesnych związanych z witrażem. 7. Materiały konserwatorskie — charakterystyka i wy- Osiągnięcia uczniów korzystywanie. 1. Świadome posługiwanie się językiem plastycznym 8. Narzędzia i urządzenia stosowane w pracach kon- w projektowaniu i realizowaniu zadań. serwatorskich; pomiary i regulacje techniczne; 2. Samodzielne wykonanie charakteryzacji postaci bezpieczeństwo i higiena pracy. według własnego projektu. 9. Dokumentacja konserwatorska — rysunkowa, fotograficzna, opisowa. 3. Umiejętne kreowanie wizerunku kobiety i mężczyzny; stylizowanie postaci. 10. Planowanie pracy indywidualnej i zespołowej, podział pracy, koordynacja zadań, rachunek ekono- 4. Ścisłe przestrzeganie higieny. miczny. 5. Czytanie i sporządzanie dokumentacji projektowej, Osiągnięcia uczniów w tym scenograficznej. 1. Ocenianie zakresu prac konserwatorskich; progra- 6. Wykorzystanie zdobytej wiedzy i umiejętności do mowanie. realizacji projektów. 2. Czytanie i sporządzanie dokumentacji konserwator- 7. Dokumentowanie własnych dokonań twórczych. skiej. 8. Profesjonalne prezentowanie własnych poglądów 3. Przeprowadzanie prac renowacyjnych w zespole i dokonań twórczych. pod nadzorem osoby uprawnionej. Specjalizacja: Modelatorstwo i dekoratorstwo 4. Samodzielne wykonywanie pomocniczych prac technicznych przy konserwowanym obiekcie. Treści nauczania 5. Bezpieczne i sprawne posługiwanie się narzędzia- 1. Modelatorstwo w teatrze, filmie, telewizji, reklamie. mi, przyrządami i urządzeniami; dobieranie ich do realizowanych zadań; utrzymywanie w stanie 2. Środki wyrazu artystycznego w scenografii i modesprawności. latorstwie — m.in. barwa, światło, ruch, odległość i perspektywa. G. SPECJALNOŚĆ — TECHNIKI SCENOGRAFICZNE 3. Formy i sposoby prezentacji elementów scenogra- Specjalizacja: Charakteryzacja i stylizacja fii. Treści nauczania 4. Materiały i surowce, narzędzia i urządzenia oraz procesy technologiczne stosowane w projektowa- 1. Charakteryzacja w teatrze, filmie, telewizji, rekla- niu i realizacji prac modelatorskich; bezpieczeństwo mie. i higiena pracy. Nr 15 — 1190 — Poz. 70 5. Dokumentacja projektowa i wykonawcza — rysun- 6. Warsztaty — druk eksperymentalny — operowanie kowa, fotograficzna i opisowa. gotowym szablonem. 6. Sposoby i zasady modelowania, łączenia oraz pla- 7. Technika opracowania projektu do realizacji w oparstycznego wykończenia. ciu o techniki komputerowe (grafika wektorowa i bitmapowa). 7. Pojęcie modelu i formy w powiązaniu z zagadnieniami kopii i imitacji. 8. Przygotowanie warsztatu i realizacja zadań w ścisłym powiązaniu z projektem. 8. Projektowanie i wykonywanie rekwizytu, makiety, atrapy. 9. Planowanie pracy indywidualnej i zespołowej. Relacje projekt — realizacja. Osiągnięcia uczniów Osiągnięcia uczniów 1. Świadome posługiwanie się językiem plastycznym w projektowaniu prac modelatorskich. 1. Kreatywne myślenie i działanie, wyrażanie własnych poglądów artystycznych. 2. Opanowanie warsztatu technicznego i technologicznego w zakresie modelatorstwa. 2. Świadome posługiwanie się językiem plastycznym w projektowaniu użytkowego i unikatowego druku 3. Czytanie i sporządzanie dokumentacji projektowej, sitowego. w tym scenograficznej. 3. Opanowanie warsztatu technicznego. 4. Bezpieczne i sprawne posługiwanie się narzędziami i urządzeniami oraz praktyczne wykorzystanie 4. Czytanie i sporządzanie dokumentacji projektowej. sprawności technicznych do realizacji zadań. 5. Bezpieczne i sprawne posługiwanie się narzędziami 5. Wykorzystanie zdobytej wiedzy i umiejętności do i urządzeniami oraz praktyczne wykorzystanie realizacji projektów. sprawności technicznych do realizacji zadań. 6. Dokumentowanie własnych dokonań twórczych. 6. Wykorzystanie zdobytej wiedzy i umiejętności do realizacji projektów. 7. Profesjonalne prezentowanie własnych poglądów i dokonań twórczych. 7. Dokumentowanie własnych dokonań twórczych. H. SPECJALNOŚĆ — FORMY UŻYTKOWE 8. Profesjonalne prezentowanie własnych poglądów i dokonań twórczych. Specjalizacja: Artystyczny druk sitowy Specjalizacja: Ceramika Treści nauczania Treści nauczania 1. Artystyczny druk sitowy i inne artystyczne techniki graficzne. 1. Ceramika — charakterystyka, rodzaje (wyroby garncarskie i terakota, fajanse, kamionka, porcela- 2. Środki wyrazu artystycznego w projektowaniu. na), funkcje, przeznaczenie. Struktura i logika tworzenia szablonu. 2. Tradycja i historia a współczesna ceramika arty- 3. Teoretyczna i praktyczna znajomość druku sitowe- styczna. go: 3. Środki wyrazu artystycznego w projektowaniu ce- 1) materiały i surowce; ramiki. Struktura. 2) procesy technologiczne; 4. Celowość eksperymentowania artystycznego 3) obsługa urządzeń technicznych używanych i technologicznego. w druku sitowym; 5. Ceramika artystyczna a formy użytkowe. 4) bezpieczeństwo i higiena pracy. 6. Funkcjonalność, ergonomia i bezpieczeństwo form 4. Projektowanie w oparciu o możliwości techniczne użytkowych. druku: 7. Charakterystyka i wykorzystywanie materiałów 1) szybka realizacja wielozadaniowa; i surowców w ceramice. 2) zmienne operowanie szablonem (powielanie, se- 8. Różne rodzaje zdobin i sposoby wykończenia polekcje); wierzchni ceramiki — tradycyjne (artystyczne i rze- 3) wykorzystanie raportu wzoru i raportu drukar- mieślnicze) i przemysłowe (mechaniczne). skiego. 9. Narzędzia, przyrządy, przybory — możliwości tech- 5. Przygotowanie projektu zgodnie z możliwościami niczne; bezpieczeństwo i higiena pracy. wykorzystania techniki druku sitowego. Technika 10. Dokumentacja projektowa i realizacyjna — rysundruku na różnych materiałach: tradycyjnych (papier, kowa, fotograficzna i opisowa. tkanina) i nietradycyjnych (np. ceramika, kamień, szkło). Techniki fotograficzne w artystycznym druku 11. Planowanie pracy indywidualnej i zespołowej. Resitowym. lacje projekt — realizacja. Nr 15 — 1191 — Poz. 70 Osiągnięcia uczniów 6. Bezpieczne i sprawne posługiwanie się narzędziami i urządzeniami oraz praktyczne wykorzystanie 1. Świadome posługiwanie się językiem plastycznym sprawności technicznych do realizacji zadań. w projektowaniu ceramiki. 7. Wykorzystanie zdobytej wiedzy i umiejętności do 2. Opanowanie warsztatu technicznego i technologicz- realizacji projektów. nego w zakresie prac ceramicznych. 8. Dokumentowanie własnych dokonań twórczych. 3. Czytanie i sporządzanie dokumentacji projektowej i wykonawczej (realizacyjnej). 9. Profesjonalne prezentowanie własnych poglądów i dokonań twórczych. 4. Bezpieczne i sprawne posługiwanie się narzędziami i urządzeniami oraz praktyczne wykorzystanie Specjalizacja: Jubilerstwo sprawności technicznych do realizacji zadań. Treści nauczania 5. Wykorzystanie zdobytej wiedzy i umiejętności do realizacji projektów. 1. Złotnictwo artystyczne a jubilerstwo — charakterystyka, rodzaje, funkcje, przeznaczenie, techniki po- 6. Dokumentowanie własnych dokonań twórczych. mocnicze i pokrewne (emalierstwo, gliptyka, inkrustacja, repuserstwo). 7. Profesjonalne prezentowanie własnych poglądów i dokonań twórczych. 2. Tradycja i historia a współczesne złotnictwo i jubilerstwo. Specjalizacja: Dekorowanie wnętrz 3. Środki wyrazu artystycznego w projektowaniu bi- Treści nauczania żuterii. Struktura i logika. 1. Środki wyrazu plastycznego a przestrzeń. 4. Tradycja artystyczna i technologiczna a celowość eksperymentowania. 2. Struktura i budowa form przestrzennych. 5. Jubilerstwo artystyczne a formy użytkowe. 3. Analiza zachowań form przestrzennych w otoczeniu. Przestrzeń otwarta i zamknięta, skala porów- 6. Sygnowanie wyrobów w złotnictwie i jubilerstwie. nawcza, oddziaływanie światła, koloru, faktury. 7. Funkcjonalność, ergonomia i bezpieczeństwo form 4. Racjonalność, funkcjonalność, estetyka w kształto- użytkowych. waniu przestrzeni. Podstawy ergonomii. 8. Charakterystyka i wykorzystywanie materiałów 5. Techniki, technologie oraz procesy technologiczne i surowców w jubilerstwie. stosowane w pracach dekoratorskich. 9. Różne sposoby obróbki wyrobów jubilerskich, 6. Materiały i surowce, narzędzia i urządzenia stoso- w tym m.in. szlifowania i oprawiania drogich kawane w projektowaniu i realizacji prac dekorator- mieni, kształtowania blach i drutów, wycinania, skich; bezpieczeństwo i higiena pracy. lutowania, barwienia i polerowania. 7. Systemy i formy notacji przestrzeni na płaszczyźnie 10. Narzędzia, przyrządy, przybory — możliwości tech- — zasady perspektywy, aksonometrii, rysunku tech- niczne; bezpieczeństwo i higiena pracy. nicznego i zawodowego; pełna dokumentacja projektowa. 11. Dokumentacja projektowa i realizacyjna — rysunkowa, fotograficzna i opisowa. 8. Różnorodne sposoby prezentacji projektów przestrzennych (modele, makiety) oraz zapisu projektów 12. Planowanie pracy indywidualnej i zespołowej. Reprzestrzennych (m.in. zapisy cyfrowe). lacje projekt — realizacja. Rachunek ekonomiczny. Solidność i uczciwość zawodowa. 9. Projektowanie przestrzenne a inne działania artystyczne. Osiągnięcia uczniów Osiągnięcia uczniów 1. Świadome posługiwanie się językiem plastycznym w projektowaniu wyrobów jubilerskich. 1. Kreatywne myślenie i działanie, wyrażanie własnych poglądów artystycznych. 2. Opanowanie warsztatu technicznego i technologicznego w zakresie prac jubilerskich. 2. Świadome posługiwanie się językiem plastycznym w zakresie dekorowania wnętrz. 3. Czytanie i sporządzanie dokumentacji projektowej i wykonawczej (realizacyjnej). 3. Umiejętne łączenie zasad funkcjonalności, estetyki, techniki i technologii. 4. Bezpieczne i sprawne posługiwanie się narzędziami i urządzeniami oraz praktyczne wykorzystanie 4. Czytanie i sporządzanie dokumentacji projektowej. sprawności technicznych do realizacji zadań. 5. Opanowanie warsztatu technicznego i technologicz- 5. Wykorzystanie zdobytej wiedzy i umiejętności do nego w zakresie dekorowania wnętrz. realizacji projektów. Nr 15 — 1192 — Poz. 70 6. Dokumentowanie własnych dokonań twórczych. 2. Środki wyrazu artystycznego w meblarstwie. Struktura i logika. 7. Profesjonalne prezentowanie własnych poglądów i dokonań twórczych. 3. Tradycja artystyczna i technologiczna w meblarstwie a współczesne projektowanie mebli. Specjalizacja: Lutnictwo 4. Zasady ergonomii, funkcji, konstrukcji a forma pla- Treści nauczania styczna mebla. 1. Lutnictwo — charakterystyka, funkcje, przeznacze- 5. Meble unikatowe, zestawy meblarskie oraz aranżanie. cje wnętrz. Kopie mebli zabytkowych. 2. Środki wyrazu artystycznego w lutnictwie. Struktu- 6. Charakterystyka i wykorzystywanie materiałów ra i logika. i surowców w meblarstwie, m.in. takich jak drewno i półfabrykaty drewnopochodne. 3. Tradycja artystyczna i technologiczna w lutnictwie a współczesne instrumenty muzyczne. 7. Konstrukcje meblarskie, sposoby łączenia. Podsta- 4. Podstawy akustyki i zasad wiedzy pokrewnej. wy renowacji. 5. Aspekty akustyki, ergonomii, funkcji, konstrukcji, 8. Zdobnictwo, w tym snycerstwo, w meblarstwie. koloru, bryły a wartość artystyczna dzieła sztuki Sposoby wykończenia mebla. lutniczej. 9. Narzędzia, przyrządy, przybory — możliwości tech- 6. Budowa — konstrukcja i sposoby wykonania i wy- niczne; bezpieczeństwo i higiena pracy. kończenia — instrumentów z grupy chordofonów. 10. Dokumentacja projektowa i realizacyjna — rysun- 7. Podstawy renowacji. kowa, fotograficzna i opisowa. 8. Charakterystyka i wykorzystywanie materiałów 11. Planowanie pracy indywidualnej i zespołowej. Rei surowców w lutnictwie. lacje projekt — realizacja. 9. Narzędzia, przyrządy, przybory — możliwości techniczne; bezpieczeństwo i higiena pracy. Osiągnięcia uczniów 10. Dokumentacja projektowa i realizacyjna — rysun- 1. Świadome posługiwanie się językiem plastycznym kowa, fotograficzna i opisowa. w pracach meblarskich. 11. Planowanie pracy indywidualnej i zespołowej. Re- 2. Opanowanie warsztatu stolarskiego, w tym konlacje projekt — realizacja. strukcji meblarskich, i snycerskiego. Osiągnięcia uczniów 3. Czytanie i sporządzanie dokumentacji projektowej i wykonawczej (realizacyjnej). 1. Świadome posługiwanie się językiem plastycznym w pracach lutniczych. 4. Bezpieczne i sprawne posługiwanie się narzędziami i urządzeniami oraz praktyczne wykorzystanie 2. Profesjonalna ocena instrumentów w aspekcie akusprawności technicznych do realizacji zadań. stycznym i artystycznym. 5. Wykorzystanie zdobytej wiedzy i umiejętności do 3. Opanowanie warsztatu stolarskiego, w tym ściśle realizacji projektów. lutniczego, i snycerskiego. 4. Czytanie i sporządzanie dokumentacji projektowej 6. Dokumentowanie własnych dokonań twórczych. i wykonawczej (realizacyjnej). 7. Profesjonalne prezentowanie własnych poglądów 5. Bezpieczne i sprawne posługiwanie się narzędziami i dokonań twórczych. i urządzeniami oraz praktyczne wykorzystanie sprawności technicznych do realizacji zadań. Specjalizacja: Metaloplastyka 6. Wykorzystanie zdobytej wiedzy i umiejętności do Treści nauczania realizacji projektów. 1. Metaloplastyka — charakterystyka, funkcje, prze- 7. Dokumentowanie własnych dokonań twórczych. znaczenie, techniki pomocnicze i pokrewne (złotni- 8. Profesjonalne prezentowanie własnych poglądów ctwo, jubilerstwo, emalierstwo, repuserstwo). i dokonań twórczych. 2. Tradycja i historia a współczesna metaloplastyka. Specjalizacja: Meblarstwo 3. Środki wyrazu artystycznego w projektowaniu przedmiotów użytkowych i dekoracyjnych z meta- Treści nauczania lu (blachy). Struktura i logika. 1. Meblarstwo — charakterystyka, funkcje, zasady 4. Tradycja artystyczna i technologiczna a celowość konstrukcji (szkieletowe i skrzyniowe), przeznacze- eksperymentowania. nie. Meble a inne dziedziny sztuki i rzemiosło artystyczne. 5. Metaloplastyka a formy użytkowe. Nr 15 — 1193 — Poz. 70 6. Funkcjonalność, ergonomia i bezpieczeństwo form 8. Różne sposoby obróbki materiałów użytych do użytkowych. wykonania zabawki, m.in. drewna i tkanin. 7. Charakterystyka i wykorzystywanie materiałów 9. Narzędzia, przyrządy, przybory — możliwości techi surowców w metaloplastyce. niczne; bezpieczeństwo i higiena pracy. 8. Różne sposoby obróbki przedmiotów użytkowych 10. Dokumentacja projektowa i realizacyjna — rysuni dekoracyjnych z metalu, w tym m.in. kształtowa- kowa, fotograficzna i opisowa. nia blach i drutów, wycinania, lutowania, barwienia, emaliowania, polerowania itp. 11. Planowanie pracy indywidualnej i zespołowej. Relacje projekt — realizacja. 9. Narzędzia, przyrządy, przybory — możliwości techniczne; bezpieczeństwo i higiena pracy. Osiągnięcia uczniów 10. Dokumentacja projektowa i realizacyjna — rysun- 1. Świadome posługiwanie się językiem plastycznym w projektowaniu zabawek. kowa, fotograficzna i opisowa. 2. Opanowanie warsztatu technicznego i technolo- 11. Planowanie pracy indywidualnej i zespołowej. Regicznego w wykonawstwie zabawek. lacje projekt — realizacja. 3. Czytanie i sporządzanie dokumentacji projektowej Osiągnięcia uczniów i wykonawczej (realizacyjnej). 1. Świadome posługiwanie się językiem plastycznym 4. Bezpieczne i sprawne posługiwanie się narzędziaw projektowaniu wyrobów z metalu. mi i urządzeniami oraz praktyczne wykorzystanie 2. Opanowanie warsztatu technicznego i technologicz- sprawności technicznych do realizacji zadań. nego w zakresie artystycznych prac z metali. 5. Wykorzystanie zdobytej wiedzy i umiejętności do 3. Czytanie i sporządzanie dokumentacji projektowej realizacji projektów. i wykonawczej (realizacyjnej). 6. Dokumentowanie własnych dokonań twórczych. 4. Bezpieczne i sprawne posługiwanie się narzędziami 7. Profesjonalne prezentowanie własnych poglądów i urządzeniami oraz praktyczne wykorzystanie i dokonań twórczych. sprawności technicznych do realizacji zadań. 5. Wykorzystanie zdobytej wiedzy i umiejętności do Specjalizacja: Snycerstwo realizacji projektów. Treści nauczania 6. Dokumentowanie własnych dokonań twórczych. 1. Snycerstwo — charakterystyka, funkcje, przezna- 7. Profesjonalne prezentowanie własnych poglądów czenie rzeźby w drewnie; związki z innymi dziedzii dokonań twórczych. nami sztuki i rzemiosła artystycznego. 2. Środki wyrazu artystycznego w rzeźbie i płasko- Specjalizacja: Projektowanie zabawek rzeźbie. Struktura i logika. Treści nauczania 3. Tradycja artystyczna i technologiczna w snycerstwie a rzeźba współczesna. 1. Zabawka — charakterystyka, funkcje (m.in. dydaktyczne, terapeutyczne), przeznaczenie. 4. Snycerstwo a formy użytkowe. 2. Podstawowe zagadnienia z psychologii dziecka, 5. Zasady i sposoby realizacji rzeźb w drewnie — na w tym rola zabawy w rozwoju dziecka. Ergonomia podstawie modelu (lub wykonywanie kopii na i antropometria. podstawie oryginału) lub dokumentacji projektowej (w tym rysunkowej). 3. Środki wyrazu artystycznego w projektowaniu zabawek. Struktura i logika. 6. Charakterystyka i wykorzystywanie materiałów i surowców w snycerstwie. 4. Tradycja artystyczna i technologiczna a potrzeby i oczekiwania dziecka. Współczesne zabawki uni- 7. Zdobnictwo w drewnie. Sposoby wykończenia pokatowe i produkcji masowej. wierzchni — bezpowłokowe i powłokowe. Podstawy renowacji. 5. Zabawki o zastosowaniu specjalnym. Kącik dziecka. 8. Narzędzia, przyrządy, przybory — możliwości techniczne; bezpieczeństwo i higiena pracy. 6. Funkcjonalność, ergonomia i bezpieczeństwo zabawek — zarówno w odniesieniu do funkcji, kształ- 9. Dokumentacja projektowa i realizacyjna — rysuntu, jak i użytych materiałów. kowa, fotograficzna i opisowa. 7. Charakterystyka i wykorzystywanie materiałów 10. Planowanie pracy indywidualnej i zespołowej. Rei surowców w projektowaniu zabawek. lacje projekt — realizacja. Nr 15 — 1194 — Poz. 70 Osiągnięcia uczniów 4. Bezpieczne i sprawne posługiwanie się narzędziami i urządzeniami. 1. Świadome posługiwanie się językiem plastycznym w pracach snycerskich. 5. Wykorzystanie zdobytej wiedzy i umiejętności do realizacji projektów. 2. Opanowanie warsztatu technicznego, w szczególności umiejętności przenoszenia odpowiednich 6. Dokumentowanie własnych dokonań twórczych. wartości przestrzennych na płaskorzeźbę i bryłę rzeźbiarską. 7. Profesjonalne prezentowanie własnych poglądów i dokonań twórczych. 3. Czytanie i sporządzanie dokumentacji projektowej i wykonawczej (realizacyjnej). Specjalizacja: Techniki malarskie i pozłotnicze 4. Bezpieczne i sprawne posługiwanie się narzędziami Treści nauczania i urządzeniami oraz praktyczne wykorzystanie sprawności technicznych do realizacji zadań. 1. Środki wyrazu plastycznego — elementy budowy 5. Wykorzystanie zdobytej wiedzy i umiejętności do dzieła sztuki plastycznej. realizacji projektów. 2. Charakterystyka i historia podstawowych technik 6. Dokumentowanie własnych dokonań twórczych. rysunkowych, malarskich i pozłotniczych; techniki malowania, techniki malarskie organiczne i mine- 7. Profesjonalne prezentowanie własnych poglądów ralne. i dokonań twórczych. 3. Studia z natury i prace z wyobraźni o zróżnicowa- Specjalizacja: Szkło artystyczne i witraż nej problematyce formalnej i treściowej. Treści nauczania 4. Techniki malarskie i pozłotnicze realizowane w oparciu o wzory dawnych mistrzów. 1. Szkło artystyczne i witraż — charakterystyka, funkcje, przeznaczenie. 5. Zasady doboru technik do odpowiednich przedsięwzięć artystycznych. 2. Tradycja i historia a współczesne szkło i witraż. 6. Transponowanie dzieła malarskiego na język ry- 3. Środki wyrazu artystycznego w projektowaniu szkła sunkowy w różnych technikach. artystycznego i witrażu. 7. Narzędzia i urządzenia stosowane w pracach ma- 4. Kompozycje na szkle płaskim oraz na formach przelarskich i pozłotniczych, warsztat techniczny i techstrzennych. Techniki zdobnicze w szkle — dawne nologiczny; bezpieczeństwo i higiena pracy. i współczesne; rodzaje zdobin. 8. Materiały (podobrazia, zaprawy, spoiwa, farby) 5. Formy użytkowe — poszukiwanie nowatorskich rozi procesy technologiczne stosowane w projektowiązań. waniu i realizowaniu zadań malarskich i pozłotni- 6. Kompozycje przestrzenne ze szkła, techniki miesza- czych. ne, eksperymenty. 9. Warsztatowe metody obróbki materiałów pomoc- 7. Materiały i surowce, narzędzia i urządzenia oraz niczych; oprawa prac. procesy technologiczne stosowane w projektowaniu i realizacji form użytkowych ze szkła i witraży; 10. Dokumentacja projektowa stosowana w technibezpieczeństwo i higiena pracy. kach malarskich i pozłotniczych. 8. Dokumentacja projektowa i wykonawcza — rysun- Osiągnięcia uczniów kowa, fotograficzna, opisowa. 1. Świadome posługiwanie się językiem plastycznym 9. Samodzielna wypowiedź w tworzywie szklanym na w pracach malarskich i pozłotniczych. bazie zdobytej wiedzy oraz doświadczeń warsztatowych i manualnych. 2. Opanowanie technik — warsztatu technicznego i technologicznego. Osiągnięcia uczniów 3. Dokonywanie oceny wartości artystycznych, este- 1. Świadome posługiwanie się językiem plastycznym tycznych oraz technicznych w malarstwie współw projektowaniu form użytkowych ze szkła oraz wi- czesnym i historycznym; rozpoznawanie technik traży. i procesów technologicznych. 2. Opanowanie warsztatu technicznego i technologicz- 4. Bezpieczne i sprawne posługiwanie się narzędziami nego, praktyczne wykorzystanie sprawności tech- i urządzeniami oraz praktyczne wykorzystanie nicznych do realizacji własnych projektów. sprawności technicznych do realizacji zadań. 3. Czytanie i sporządzanie dokumentacji projektowej 5. Wykorzystanie zdobytej wiedzy i umiejętności do i wykonawczej (realizacyjnej). realizacji projektów. Nr 15 — 1195 — Poz. 70 6. Dokumentowanie własnych dokonań twórczych. 3. Celowość eksperymentowania artystycznego i technologicznego. 7. Profesjonalne prezentowanie własnych poglądów i dokonań twórczych. 4. Wyroby unikatowe a formy użytkowe. Specjalizacja: Tkanina artystyczna 5. Funkcjonalność, ergonomia i bezpieczeństwo form użytkowych. Treści nauczania 6. Materiały i surowce wykorzystywane w projekto- 1. Tkanina — charakterystyka, rodzaje, funkcje, prze- waniu i realizacji zadań, w szczególności drewno znaczenie. i jego pochodne, metale, ceramika, szkło, tworzywa sztuczne, skóra, tkanina, papier itp. 2. Historia tkactwa a współczesna tkanina artystyczna i użytkowa. Tradycje regionalne. 7. Różne sposoby wykończenia powierzchni materiałów — tradycyjne (artystyczne i rzemieślnicze) 3. Środki wyrazu artystycznego w projektowaniu tka- i przemysłowe. niny artystycznej. Struktura i logika. 8. Narzędzia, przyrządy, przybory — możliwości tech- 4. Materiały, surowce oraz procesy technologiczne. niczne; bezpieczeństwo i higiena pracy. 5. Krosna i urządzenia pomocnicze używane w tka- 9. Dokumentacja projektowa i realizacyjna — rysunctwie — możliwości techniczne; bezpieczeństwo kowa, fotograficzna i opisowa. i higiena pracy. 10. Planowanie pracy indywidualnej i zespołowej. Re- 6. Techniki tkackie. lacje projekt — realizacja. 7. Eksperymentalna tkanina artystyczna płaska i prze- Osiągnięcia uczniów strzenna. 1. Świadome posługiwanie się językiem plastycznym 8. Specyfika przygotowania projektów i dyspozycji w projektowaniu wyrobów unikatowych. w oparciu o podstawy splotowe. 2. Opanowanie warsztatu technicznego i technologicz- 9. Przygotowanie projektu do realizacji. nego w jego szerokim, wynikającym ze specyfiki podjętych zadań, zakresie (m.in. drewno, ceramika, 10. Przygotowanie warsztatu i realizacja zadań w ścitkanina, skóra, metal). słym powiązaniu z projektem. 3. Czytanie i sporządzanie dokumentacji projektowej 11. Planowanie pracy indywidualnej i zespołowej. Rei wykonawczej (realizacyjnej). lacje projekt — realizacja. 4. Bezpieczne i sprawne posługiwanie się narzędziami Osiągnięcia uczniów i urządzeniami oraz praktyczne wykorzystanie sprawności technicznych do realizacji zadań. 1. Świadome posługiwanie się językiem plastycznym w projektowaniu tkaniny artystycznej. 5. Wykorzystanie zdobytej wiedzy i umiejętności do realizacji projektów. 2. Opanowanie warsztatu technicznego. 6. Dokumentowanie własnych dokonań twórczych. 3. Czytanie i sporządzanie dokumentacji projektowej (m.in. zasad rysowania splotów). 7. Profesjonalne prezentowanie własnych poglądów i dokonań twórczych. 4. Bezpieczne i sprawne posługiwanie się narzędziami i urządzeniami oraz praktyczne wykorzystanie Historia sztuki sprawności technicznych do realizacji zadań. Poziom podstawowy 5. Wykorzystanie zdobytej wiedzy i umiejętności do realizacji projektów. Treści nauczania 6. Dokumentowanie własnych dokonań twórczych. 1. Terminy i pojęcia z zakresu sztuk pięknych. 7. Profesjonalne prezentowanie własnych poglądów 2. Gatunki i techniki sztuk plastycznych. i dokonań twórczych. 3. Chronologia i charakterystyka epok, stylów i kierun- Specjalizacja: Wyroby unikatowe ków w sztuce: 1) starożytnej (Egipt, Grecja, Rzym, w tym sztuka Treści nauczania wczesnochrześcijańska); 1. Tradycja i historia a współczesne artystyczne wy- 2) średniowiecznej (sztuka bizantyńska, romańska, roby unikatowe. gotycka); 2. Środki wyrazu artystycznego w projektowaniu wy- 3) nowożytnej (renesans, manieryzm, barok, rokorobów unikatowych. Struktura i logika. ko); Nr 15 — 1196 — Poz. 70 4) XIX wieku (od klasycyzmu po secesję); 5. Dzieło sztuki — forma, treść, funkcja na tle uwarunkowań historyczno-kulturowych. 5) XX wieku (kierunki i tendencje w sztuce do 1970 r.). 6. Zależność dzieła sztuki i zjawiska artystycznego od uwarunkowań geograficznych, mistrza lub szkoły, 4. Twórczość wybranych artystów. centrów sztuki, dziedzictwa kulturowego regionu. 5. Dzieło sztuki — forma, treść, funkcja na tle uwarun- 7. Mecenat artystyczny i jego wpływ na kształt dzieła kowań historyczno-kulturowych. artystycznego na wybranych przykładach. 6. Mecenat artystyczny i jego wpływ na kształt dzieła 8. Najważniejsze muzea i zbiory dzieł sztuki w Polsce artystycznego na wybranych przykładach. i na świecie. 7. Najważniejsze muzea i zbiory dzieł sztuki w Polsce Osiągnięcia uczniów i na świecie. 1. Znajomość terminów i pojęć z zakresu sztuk pięk- Osiągnięcia uczniów nych, w tym gatunków i technik sztuk plastycznych. 1. Znajomość terminów i pojęć z zakresu sztuk pięknych, w tym gatunków i technik sztuk plastycznych. 2. Umiejętność dokonywania chronologicznego przeglądu dziejów sztuk plastycznych i przedstawianie 2. Dokonywanie chronologicznego przeglądu dziejów charakterystyki poszczególnych epok, stylów i kiesztuk plastycznych i przedstawianie charakterystyki runków, w tym pod kątem treści i środków plaposzczególnych epok, stylów i kierunków, w tym stycznych. pod kątem treści i środków plastycznych. 3. Dostrzeganie i charakterystyka podstawowych 3. Dostrzeganie i charakterystyka podstawowych cech cech twórczości wybitnych artystów i szkół artytwórczości wybitnych artystów i szkół artystycz- stycznych. nych. 4. Wykazywanie oddziaływań na dzieło sztuki mi- 4. Wiązanie dzieła sztuki i zjawisk artystycznych z uwa- strza, szkoły, wiodących ośrodków artystycznych, runkowaniami historyczno-kulturowymi (funkcje centrów sztuki czy uwarunkowań topograficznych. sztuki i środowisko powstania dzieła). 5. Rozumienie powiązań i zależności między zjawi- 5. Znajomość pojęcia mecenatu artystycznego i umie- skami artystycznymi a miejscem i czasem ich pojętność określania jego wpływu na kształt dzieła. wstania (funkcje sztuki i środowisko powstania dzieła, sytuacja społeczno-polityczna, ośrodki kul- 6. Opisywanie i analizowanie dzieła sztuki pod wzglę- turotwórcze, centra religijne i instytucje życia artydem formy i treści. stycznego). 7. Znajomość podstawowych tematów treści dzieł. 6. Znajomość pojęcia mecenatu artystycznego i jego wpływu na kształt dzieła. 8. Umiejętność przeprowadzania analizy porównawczej dzieł na podstawie podanych przykładów. 7. Profesjonalne analizowanie struktury, formy i treści dzieła sztuki pod względem stylu, gatunku Poziom rozszerzony i materii. 8. Umiejętność interpretacji podstawowych tematów Treści nauczania i treści. 1. Terminy i pojęcia z zakresu sztuk pięknych. 9. Umiejętność przeprowadzania analizy porównaw- 2. Gatunki i techniki sztuk plastycznych. czej dzieł, stylów i kierunków na podstawie podanych lub samodzielnie dobranych przykładów. 3. Chronologia i charakterystyka epok, stylów i kierunków w sztuce: 10. Dokonywanie krytycznej oceny dzieła lub zjawiska w sztuce pod względem artystycznym. 1) starożytnej (Egipt, Mezopotamia, Grecja, Rzym, w tym sztuka wczesnochrześcijańska); 11. Świadome formułowanie sądów, opinii i ocen na podstawie własnych kryteriów wartości artystycz- 2) średniowiecznej (bizantyńska sztuka wczesnonych. średniowieczna, przedromańska, romańska, gotycka); Rysunek i malarstwo 3) nowożytnej (renesans, manieryzm, barok, rokoko); Treści nauczania 4) XIX wieku (od klasycyzmu po secesję); 1. Rysunek i malarstwo — ich struktura i logika. 5) XX wieku (kierunki i tendencje w sztuce do 2. Środki wyrazu plastycznego: barwa, linia, plama, 1970 r.); forma, światło, nasycenie, kontrast. 6) wybrane zjawiska w sztuce najnowszej. 3. Komponowanie na płaszczyźnie, role proporcji i konstrukcji, operowanie kreską, plamą, walorem, 4. Twórczość wybranych artystów. światłocieniem. Nr 15 — 1197 — Poz. 70 4. Przestrzeń w rysunku i malarstwie — różne sposo- 8. Warsztat rzeźbiarski — narzędzia, urządzenia; bezby przedstawienia głębi w obrazie. pieczeństwo i higiena pracy. 5. Szkice i studia rysunkowe oraz malarskie w opar- 9. Wykorzystywanie rzeźby w innych dziedzinach artyciu o naturę i wyobraźnię. stycznych. 6. Interpretacja jako forma ekspresji. Osiągnięcia uczniów 7. Percepcja wizualna zjawisk otaczającego świata. 1. Kreatywne myślenie i działanie, wyrażanie własnych poglądów artystycznych. 8. Związki dzieła sztuki malarskiej z człowiekiem, szczególnie z jego wnętrzem, przeżyciami, emocja- 2. Świadome posługiwanie się językiem plastycznym mi, stosunkiem do innych, jego wiedzą i świadow rzeźbie. mością. 3. Znajomość podstaw warsztatu rzeźbiarskiego; prze- 9. Analiza i synteza formy. Treści dzieła malarskiego. strzeganie zasad bezpieczeństwa. 10. Techniki rysunkowe i malarskie a wyraz artystycz- 4. Dokonywanie analizy różnorodnych zjawisk artyny tworzonego dzieła. stycznych i logiczne ich wiązanie w tworzeniu dzieła rzeźbiarskiego. Osiągnięcia uczniów 5. Wykorzystanie zdobytej wiedzy i umiejętności we 1. Świadome posługiwanie się językiem plastycznym. własnych działaniach artystycznych z zakresu rzeź- 2. Wyrażanie swoich doznań, przeżyć, poglądów itp. by. językiem malarskim. 6. Dokumentowanie własnych dokonań twórczych. 3. Kreatywne myślenie i działanie w malarstwie, rysunku i szeroko pojętym działaniu artystycznym. 7. Profesjonalne prezentowanie własnych poglądów i dokonań twórczych. 4. Postrzeganie dzieła sztuki malarskiej w szerokim związku z życiem społecznym oraz życiem we- Podstawy fotografii i filmu wnętrznym człowieka. Treści nauczania 5. Opanowanie warsztatu technicznego i technologicznego w zakresie rysunku i malarstwa. 1. Formalne środki wypowiedzi artystycznej w fotografii i filmie. 6. Dokonywanie analizy różnorodnych zjawisk artystycznych i logiczne ich łączenie w proces tworze- 2. Współczesne podstawowe techniki i technologie nia. w fotografii i filmie wideo. 7. Dokumentowanie własnych dokonań twórczych. 3. Techniki rejestrowania obrazu fotograficznego i wideo; zasady działania sprzętu do tradycyjnego i cy- 8. Profesjonalne prezentowanie własnych poglądów frowego zapisu obrazu. i dokonań twórczych. 4. Podstawy obróbki obrazu fotograficznego i filmo- Rzeźba wego; wykorzystanie technik komputerowych. Treści nauczania 5. Dobór właściwych środków technicznych w celu uzyskania zamierzonych efektów artystycznych. 1. Środki wyrazu artystycznego i posługiwanie się nimi w rzeźbie. 6. Wykorzystanie fotografii i filmu w innych dziedzinach artystycznych. 2. Świadome konstruowanie i komponowanie płaszczyzny oraz bryły w oparciu o wyobraźnię i studia 7. Fotografia, film i techniki wideo w środkach masoz natury; twórcza inspiracja otoczeniem. wej komunikacji. 3. Wykorzystywanie różnych dziedzin wiedzy (pla- Osiągnięcia uczniów stycznej, technicznej i innej) do formowania przestrzeni. 1. Kreatywne myślenie i działanie, wyrażanie własnych poglądów artystycznych. 4. Rzeźba i płaskorzeźba. Mała forma rzeźbiarska. 2. Posługiwanie się językiem plastycznym w obrazie 5. Forma a temat w rzeźbie. fotograficznym i w filmie. 6. Podstawowe techniki rzeźbiarskie — m.in. z gliny, 3. Znajomość podstaw technik rejestracji fotografii gipsu, metalu, kamienia, drewna, materiałów róż- i filmu wideo. nych. 4. Dokonywanie analizy różnorodnych zjawisk arty- 7. Podstawowe sposoby wykończenia rzeźby — uszla- stycznych i logiczne ich wiązanie w tworzeniu dzieła chetnianie i utrwalanie. wykorzystującego obraz fotograficzny i filmowy. Nr 15 — 1198 — Poz. 70 5. Wykorzystanie zdobytej wiedzy i umiejętności we 8. Praktyczna strona działań artystycznych — projektowłasnych działaniach artystycznych z zakresu foto- wania w zakresie sztuk plastycznych: grafii. 1) tradycyjne i współczesne (w tym komputerowe) 6. Dokumentowanie własnych dokonań twórczych. techniki i technologie; 7. Profesjonalne prezentowanie własnych poglądów 2) dokumentacja projektowa: rysunkowa (w tym i dokonań twórczych. znormalizowane rysunki techniczne i opisy), graficzna, malarska, fotograficzna i cyfrowa (z uży- Podstawy projektowania — kompozycja ciem urządzeń i programów komputerowych — graficznych, malarskich, wydawniczych i innych). Treści nauczania Osiągnięcia uczniów 1. Środki wyrazu artystycznego w różnych dziedzinach sztuki — analogie i relacje. 1. Funkcjonalne operowanie obrazem (znakiem) i sło- 2. Analiza percepcji wzrokowej. Podstawy psychofi- wem (literą). zjologii widzenia. 2. Świadome posługiwanie się warsztatem technicz- 3. Zasady kompozycji na płaszczyźnie i w przestrzeni nym w projektowaniu, w tym urządzeniami wyko- — istota przekazu w działaniach plastycznych. rzystującymi zapis cyfrowy. 4. Studia i interpretacje z natury w procesie projekto- 3. Opanowanie umiejętności tworzenia wielowarianwania. towych dokumentacji projektowych. 5. Relacje między obrazem (znakiem) i słowem (literą), 4. Wykorzystywanie nabytej wiedzy i umiejętności treścią a formą przekazu artystycznego. w tworzeniu prac plastycznych z zakresu kształconej 6. Kompozycja zapisu, jedność stylistyczna liternictwa specjalności. i innych znaków. 5. Dokumentowanie własnych dokonań twórczych. 7. Litera i układ literniczy; zasady budowy litery i kompozycji literniczej. Podstawy typografii i technik wy- 6. Profesjonalne prezentowanie własnych poglądów dawniczych. i dokonań twórczych. Załącznik nr 7 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TANCERZ I. Opis kształcenia 5. Zaznajomienie z najważniejszymi etapami rozwoju sztuki tańca w Polsce i w świecie, z uwzględnieniem Kształcenie w zawodzie tancerz odbywa się w szko- konwencji estetycznych, działalności wybitnych łach baletowych i obejmuje trzy etapy edukacyjne: tancerzy, choreografów i teoretyków, kanonu dzieł tanecznych. — pierwszy etap edukacyjny (obejmuje klasy I—III), — drugi etap edukacyjny (obejmuje klasy IV—VI), 6. Przygotowanie do krytycznej obserwacji i analizy dzieł tanecznych. — trzeci etap edukacyjny (obejmuje klasy VII—IX). 7. Rozwijanie uzdolnień tanecznych uczniów oraz roz- II. Cele nauczania budzanie ich zamiłowania do tańca. 1. Nabycie przez uczniów kwalifikacji w zawodzie tan- 8. Rozbudzanie motywacji do aktywnej, twórczej i odcerz. powiedzialnej pracy na scenie oraz aktywnego i świadomego uczestnictwa w odbiorze sztuki tań- 2. Wszechstronne opanowanie praktycznych i teoreca. tycznych umiejętności w zakresie różnych form i stylów tańca. 9. Przekazanie uczniom podstawowej wiedzy o funkcjonowaniu ciała jako narzędzia pracy tancerza. 3. Kształtowanie osobowości uczniów, ich wrażliwości na piękno, zdolności odczuwania i rozumienia war- III. Opis kwalifikacji absolwenta tości estetycznych. W wyniku kształcenia absolwent powinien posiadać: 4. Rozwijanie wszechstronnych zainteresowań artystycznych uczniów przez ukazanie związków między 1) o panowaną technikę tańca klasycznego w artytańcem a innymi dziedzinami sztuki. stycznej formie; Nr 15 — 1199 — Poz. 70 2) opanowane umiejętności partnerowania; 10) g rands battements jetés we wszystkich kierunkach; 3) opanowaną technikę tańca ludowego i charaktery- 11) pas de bourrée; stycznego wraz z umiejętnością wykonywania wybranych regionalnych i narodowych tańców pol- 12) przegięcia korpusu; skich oraz tańców charakterystycznych innych narodów; 13) półobroty i całe obroty w V pozycji; 14) pirouettes; 4) opanowane techniki tańca współczesnego oraz umiejętność wykonywania układów tanecznych 15) małe i duże pozy; w oparciu o daną technikę; 16) demi-rond i grand rond de jambe; 5) podstawowe wiadomości o muzyce — jej rodza- 17) temps relevé; jach, formach, stylach w rozwoju historycznym; 18) flic-flac; 6) znajomość podstawowego dorobku literatury mu- 19) pas tombé, pas coupé; zycznej ze szczególnym uwzględnieniem dzieł baletowych; 20) é quilibre na dwóch nogach, na jednej nodze, na półpalcach. 7) umiejętność realizacji różnych rytmów muzycznych oraz posiadanie rozwiniętej wyobraźni i pa- Ćwiczenia przy drążku są również wykonywane na mięci muzyczno-ruchowej; środku sali. 8) podstawowe wiadomości dotyczące najważniej- 2. Ćwiczenia na środku sali: szych etapów rozwoju sztuki tańca w Polsce i na 1) położenia: en face i épaulement; świecie, z uwzględnieniem: konwencji estetycznych, działalności wybitnych tancerzy, choreogra- 2) wszystkie port de bras; fów i teoretyków tańca; 3) wszystkie pozy i arabesques; 9) opanowane zasady interpretacji i kreowania po- 4) pas de bourrée; staci scenicznej w wybranej technice i w dowolnym stylu choreograficznym; 5) temps lié par terre i grand temps lié; 6) équilibre; 10) podstawową wiedzę i umiejętności z zakresu charakteryzacji, stosowanej w teatrze, filmie i telewi- 7) przygotowanie i pirouettes; zji; 8) p as glissade en tournant o 1/2 obrotu i cały ob- 11) przygotowanie do podjęcia dalszych studiów arty- rót; stycznych. 9) pas jeté fondu; IV. Treści nauczania i osiągnięcia uczniów z obowiąz- 10) adagio — kombinacja. kowych zajęć edukacyjnych — pierwszy etap edukacyjny 3. Allegro: 1) temps sauté w pozycjach I, II, IV, V; Taniec klasyczny 2) changement de pieds; Treści nauczania 3) pas échappé; 1. Ćwiczenia przy drążku: 4) pas assemblé; 1) poznanie i przyswojenie klasycznych pozycji rąk 5) pas jeté; i nóg; 6) pas de basque; 2) w szystkie rodzaje demi-pliés i grands pliés; 7) pas balancé; 3) w szystkie rodzaje battements tendus i battements tendus jetés; 8) petits pas chassés, pas coupés, pas glissade; 4) p raca nóg na wysokości 45°, następnie na 90° 9) sissonnes; (battements fondus, battements soutenus, bat- 10) krok polka; tements relevés lents, battements développés); 11) pas de chat; 5) r elevés na półpalcach we wszystkich pozycjach; 12) pas emboîté; 6) p ołożenie stopy sur le cou-de-pied; 13) tour en l’air (dla chłopców); 7) b attements frappés i petits battements sur le cou-de-pied; 14) temps lié sauté w przód i w tył; 8) r onds de jambe par terre i en l’air; 15) pas ballonnés; 9) p ojęcie retiré, pojęcie passé; 16) entrechats i batteries. Nr 15 — 1200 — Poz. 70 4. Ćwiczenia na palcach: 2. Podstawowe kroki taneczne: krok dosuwany, dostawiany, chód, bieg, podskoki. 1) relevés we wszystkich pozycjach; 2) pas échappé; 3. Zakończenia taneczne: przytupy, zeskoki. 3) pas assemblé soutenu; 4. Wybrane tańce z regionu śląskiego, wielkopolskie- 4) pas de bourrée; go, lubelskiego, kurpiowskiego, kaszubskiego, rzeszowskiego. 5) pas couru; 6) pas glissade; 5. Polskie tańce narodowe: polonez, krakowiak, oberek, kujawiak — podstawowe kroki i figury. 7) sissonne simple; 6. Podstawowe kroki polki i walca. 8) temps lié; 9) półobroty i całe obroty w V pozycji; Osiągnięcia uczniów 10) pas jeté; 1. Opanowanie podstawowych kroków i figur wybra- 11) pas ballonné; nych tańców regionalnych w formie autentycznej oraz polskich tańców narodowych. 12) pirouettes; 13) sissonne ouverte; 2. Umiejętność pracy w parze: w obrotach, w wirowaniu, w różnych trzymaniach. 14) krok polka; 3. Umiejętność wykonywania elementów tańców re- 15) changements de pied. gionalnych i narodowych w prostych układach ta- Osiągnięcia uczniów necznych przy uwzględnieniu podstawowych form przestrzennych: linie, koła. 1. Opanowanie podstaw techniki tańca klasycznego 4. Opanowanie podstawowej wiedzy dotyczącej realii wykazanie się znajomością zasad dotyczących zowanych form tańców regionalnych i narodowych wykonywania realizowanych ćwiczeń oraz znajoz uwzględnieniem charakterystycznej dla tych tańmością terminologii tych ćwiczeń. ców muzyki i stroju. 2. Opanowanie umiejętności ustawienia ciała w ćwiczeniach przy drążku i na środku sali, przenoszenia Rytmika ciężaru ciała z nogi na nogę, uzyskania równowagi, świadomego używania stóp w kontakcie z pod- Treści nauczania łogą. 1. Metrorytmika: wartości rytmiczne nut i pauz, akcent, takt w ćwierćnutowej i ósemkowej jednostce miary, 3. Wypracowanie siły. ugrupowania rytmiczne, przedtakt, polirytmia i po- 4. Świadomość funkcjonowania własnego ciała słu- limetria. żąca prawidłowemu wykonywaniu realizowanych 2. Ćwiczenia rytmiczne: ćwiczenia inhibicyjno-incytazadań ruchowych. cyjne, kanon rytmiczny, różne sposoby realizacji rytmu, kontrapunkt i rytmy uzupełniające, augmen- 5. Umiejętność diagnozowania własnych osiągnięć tacja i dyminucja. ruchowych oraz postrzegania i korygowania błędów. 3. Wybrane elementy dzieła muzycznego: rytm, melodia, harmonia, agogika, dynamika, artykulacja, bar- 6. Świadomość dyscypliny i umiejętność podporządwa, forma. kowania się wymogom stawianym przez pedagoga. 4. Kształcenie słuchu: śpiew, piosenki jednogłosowe, kanon dwu- i trzygłosowy, dykcja, intonacja, gama 7. Umiejętność dostrzegania czynników pozytywmajorowa i minorowa. nych mających zdecydowany wpływ na zdrowie i kondycję fizyczną. 5. Instrumentarium Orffa. 6. Rozwijanie wyobraźni i inwencji twórczej: 8. Umiejętność wykonywania ćwiczeń z poczuciem rytmu, koordynacją muzyczno-ruchową, wrażli- 1) i mprowizowanie rytmów, motywów melodyczwością muzyczną. nych, własnych przykładów do zagadnień omawianych na lekcjach; 9. Umiejętność opanowywania tremy. 2) p rzekazywanie ruchem i dźwiękiem stanów emo- 10. Nabycie elementarnych nawyków higienicznych cjonalnych i pojęć; związanych z uprawianiem ćwiczeń. 3) w ykorzystywanie naturalnych dźwięków przyro- Taniec ludowy i charakterystyczny dy, rytmu słowa, zdania, melodii języka; 4) plastyka ruchu; Treści nauczania 5) i nterpretacja ruchowa utworów muzycznych, 1. Ćwiczenia techniczne i ćwiczenia pomocnicze w zaobrazów i utworów literackich; kresie opanowania elementów i tańca oraz pozycji i położeń rąk. 6) kompozycja ruchowa. Nr 15 — 1201 — Poz. 70 Osiągnięcia uczniów 5. Znajomość typowych form polskich tańców regionalnych oraz polskich tańców narodowych. 1. Umiejętność określenia metrum, charakteru i formy dzieła muzycznego. 6. Umiejętność skomentowania różnych sposobów interpretacji dzieł tanecznych. 2. Umiejętność przekładania poszczególnych elementów muzyki na język ciała. 7. Umiejętność korzystania z różnych form samokształcenia i źródeł wiedzy o tańcu. 3. Wykonywanie ruchem tematu rytmicznego w połączeniu z jego uzupełnieniem, podwójną szybkością 8. Świadoma recepcja zjawisk artystycznych w dziei podwójnym zwolnieniem, z innym, kontrastują- dzinie sztuki tańca i postawa aktywnego uczestnika cym tematem rytmicznym. kultury tanecznej. 4. Interpretowanie muzyki w kompozycjach prze- Poziom rozszerzony strzenno-ruchowych. 5. Wykonywanie piosenek jednogłosowych i kanonów Treści nauczania pamięciowo i za pomocą nut. 1. Różne dziedziny i zjawiska kultury ze szczególnym 6. Posługiwanie się podstawowymi pojęciami i ozna- uwzględnieniem kultury tanecznej. czeniami muzycznymi. 2. Terminy i pojęcia z zakresu teorii, historii i estetyki 7. Umiejętność posługiwania się instrumentarium tańca. Orffa. 3. Składniki ruchu jako tworzywo tańca. Wiedza o tańcu 4. Składniki dzieła tanecznego oraz kanony estetyczne w sztuce tańca. Poziom podstawowy 5. Dzieło taneczne w kontekście różnych dziedzin Treści nauczania sztuki (na wybranych przykładach). 1. Podstawowe terminy i pojęcia z zakresu teorii i hi- 6. Warsztat tancerza, choreografa i pedagoga tańca. storii tańca. 7. Teatr jako podstawowe miejsce działalności arty- 2. Podstawowe składniki ruchu jako tworzywo tańca. stycznej tancerza i choreografa. 4. Artystyczne formy dzieł tanecznych, ich elementy 8. Taniec poza teatrem zawodowym. oraz związki z innymi dziedzinami sztuki (w oparciu o wybrane przykłady). 9. Taniec w folklorze polskim, polskie tańce narodowe. 5. Warsztat tancerza i choreografa. 10. Taniec we współczesnej Polsce. 6. Taniec poza teatrem zawodowym. 11. Taniec we współczesnym świecie. 7. Polskie tańce regionalne (wybrane formy typowe dla dużych regionów) i narodowe. 12. Fakty i procesy dziejowe w różnych epokach historii tańca z uwzględnieniem ich kontekstu społecz- 8. Chronologia i cechy charakterystyczne najważniejnego i historyczno-kulturowego: szych epok, stylów i kierunków w dziedzinie sztuki tańca. 1) techniki, style i kierunki rozwoju tańca; 9. Twórczość wybitnych choreografów i dorobek ar- 2) twórczość wybitnych choreografów i teoretytystyczny wybitnych tancerzy. ków tańca; 3) dorobek artystyczny wybitnych tancerzy; 10. Współczesne zjawiska artystyczne w dziedzinie sztuki tańca. 4) działalność dydaktyczna wybitnych nauczycieli tańca. Osiągnięcia uczniów 13. Związki i zależności pomiędzy konwencjami, zjawi- 1. Znajomość podstawowych terminów i pojęć z za- skami artystycznymi i sposobami interpretacji kresu teorii i historii tańca. w dziedzinie sztuki tańca. 2. Umiejętność obserwacji podstawowych składników Osiągnięcia uczniów ruchu oraz elementów dzieła tanecznego, dokonywania ich opisu i prostej analizy. 1. Umiejętność obserwacji i identyfikacji różnych przejawów i form kultury ze szczególnym uwzględ- 3. Rozróżnianie artystycznych form dzieł tanecznych nieniem kultury tanecznej. oraz dostrzeganie ich związków z innymi dziedzinami sztuki. 2. Znajomość terminów i pojęć z zakresu teorii, historii i estetyki tańca. 4. Znajomość dzieł tanecznych charakterystycznych dla różnych epok, stylów i kierunków tańca, twór- 3. Umiejętność obserwacji i opisu składników ruchu czości wybitnych choreografów oraz dorobku arty- tanecznego i innych elementów dzieła tanecznestycznego wybitnych tancerzy. go. Nr 15 — 1202 — Poz. 70 4. Dostrzeganie związków różnych dziedzin sztuki ze Osiągnięcia uczniów sztuką taneczną. 1. Zrozumienie procesu realizacji zadań ruchowych. 5. Znajomość kanonu dzieł tanecznych z polskiego i światowego repertuaru klasycznego i współczes- 2. Uzyskanie prawidłowego ustawienia korpusu. nego oraz wybitnych artystów sztuki tańca. 3. Uzyskanie sprężystości nóg, maksymalnej siły, elastyczności stóp i stawów kolanowych, rozwartości 6. Umiejętność dokonywania chronologicznego przei ruchomości stawów biodrowych i kolanowych. glądu, charakterystyki oraz oceny faktów i procesów w różnych epokach historii tańca. 4. Uzyskanie wzmocnienia mięśni brzucha i pleców w pozycjach na podłodze bez obciążenia nóg cięża- 7. Dokonywanie samodzielnej i pogłębionej analizy rem ciała. dzieła tanecznego, stylów i kierunków w sztuce tańca (na przykładach zaczerpniętych z kanonu). 5. Opanowanie umiejętności izolowania i koordynacji ruchów. 8. Umiejętność samodzielnego interpretowania dzieła tanecznego oraz formułowania wniosków 6. Opanowanie umiejętności prawidłowego oddychaświadczących o jego świadomej percepcji. nia. 9. Umiejętność korzystania z różnych form samo- Akrobatyka kształcenia i źródeł wiedzy o tańcu. 10. Postawa aktywnego i świadomego uczestnika kul- Treści nauczania tury tanecznej. 1. Ćwiczenia kształtujące postawę ciała i predyspozycje aparatu ruchowego. Techniki uzupełniające 2. Ćwiczenia stymulujące rozwój układów: ruchowe- Barré au sol go, oddechowego, krążeniowego i mięśniowego. Treści nauczania 3. Ćwiczenia zwinnościowo-akrobatyczne. 1. Ćwiczenia podstawowe: 4. Skoki, ze szczególnym uwzględnieniem skoków akrobatycznych. 1) ćwiczenia w VI pozycji nóg (w różnych pozycjach); 5. Ćwiczenia dwójkowe. 2) d emi-plié (w różnych pozycjach); 6. Piramidy. 3) b attement tendu I i II (różne sposoby wykonywania); Osiągnięcia uczniów 4) p reparacja — arabesque penché (180°); 1. Zrozumienie przydatności i bezpośredniej celowości realizowanych zadań ruchowych. 5) r ond de jambe en l’air z petit adagio, z fouetté w II arabesque; 2. Nabycie niezbędnej sprawności ruchowej — koordynacji, szybkości, zwinności, siły, wytrzymałości 6) b attement fondu (w różnych kierunkach); — mającej zdecydowany wpływ na kształtowanie 7) g rand battement jeté (w różnych kierunkach); predyspozycji ruchowych oraz na osiągane wyniki w zakresie nauczania przedmiotów tanecznych. 8) b attement frappé (w różnych kierunkach); V. Treści nauczania i osiągnięcia uczniów z obowiąz- 9) c hangement de pied (różne sposoby wykonykowych zajęć edukacyjnych — drugi etap edukawania); cyjny 10) adagio z III pozycji port de bras (w różnych kierunkach). Taniec klasyczny 2. Ćwiczenia uzupełniające: Treści nauczania 1) ułatwiające techniczne wykonywanie zadań ru- 1. Ćwiczenia przy drążku: chowych; 1) zwroty fouettés; 2) wyrabiające umiejętności prawidłowego oddychania; 2) battements battus sur le cou-de-pied; 3) wzmacniające poszczególne grupy mięśniowe; 3) adagio w pozach; 4) wyrabiające elastyczność i wydłużanie ruchów 4) battements développés ballottés, d’ici de la tommięśni; bé; 5) wyrabiające siłę i szybkość pracy nóg; 5) grand rond de jambe jeté; 6) relaksacyjne. 6) grands battements jetés balançoire; Nr 15 — 1203 — Poz. 70 7) tours fouettés na 45°; 17) pas soubresaut; 8) tours fouettés na 90° z pozy w pozę. 18) pas jeté passé; Wszystkie ćwiczenia przy drążku są również wyko- 19) duże skoki en tournant; nywane na środku sali z uwzględnieniem en tournant. 20) tours en l’air — różne rodzaje i dwa obroty. 2. Ćwiczenia na środku sali: 4. Ćwiczenia na palcach: 1) t emps lié na 90° na półpalcach; 1) pas de bourrée en tournant — wszystkie rodzaje; 2) t ours lents we wszystkich dużych pozach; 2) sissonnes ouvertes na 45° i 90°; 3) p reparation i tours w dużych pozach; 3) pas jetés w duże pozy; 4) p irouettes z V pozycji do V pozycji po jednym pod rząd; 4) pirouettes — różne rodzaje i zwiększona liczba; 5) tours chaînés; 5) tours chaîné; 6) rond de jambe en l’air; 6) grand temps relevé; 7) relevés na jednej nodze w pozach i en tournant; 7) g rand fouetté en face z kroku coupé zakończone w attitude effacée oraz w I i II arabesque; 8) tours fouettés na 45°; 8) battements divisés en quarts; 9) grands fouettés; 9) temps lié par terre z pirouettes; 10) tours w dużych pozach; 10) pirouettes z różnych podejść; 11) skoki na palcach. 11) pirouettes i tour tire-bouchon z grand plié; Osiągnięcia uczniów 12) tours fouettés na 45°; 1. Opanowanie ćwiczeń z zakresu techniki tańca kla- 13) grands fouettés; sycznego na danym etapie edukacyjnym z uwzględnieniem znajomości terminologii oraz umiejętności 14) grandes pirouettes à la seconde en dehors; stosowania zasad dotyczących ich wykonywania. 15) quatre pirouettes. 2. Umiejętność precyzyjnego wykonywania ćwiczeń 3. Allegro: w szybszym tempie, w trudniejszych kombinacjach przy świadomym kontrolowaniu pracy mięśni. 1) entrechats i batteries — formy trudniejsze; 3. Umiejętność swobodnej, odciążonej pracy nóg po- 2) pas assemblé z przesunięciem i en tournant; przez świadome podciąganie i wydłużanie korpusu w celu uzyskania lekkości i estetyki tańca. 3) g rande sissonne ouverte i sissonne ouverte en tournant; 4. Uzyskanie niezbędnej rozwartości, stabilności, pełnego en dehors obu nóg oraz umiejętności wykony- 4) sissonne simple en tournant; wania we właściwej formie adagio. 5) grands pas emboîtés; 5. Umiejętności poprawnej koordynacji i poprawnego 6) r ond de jambe en l’air sauté en dehors i en de- wykonywania ćwiczeń wchodzących w zakres małedans; go, średniego i dużego allegro, a szczególnie batteries, entrechat trois, entrechat quatre, cabrioles, 7) pas jeté fermé; brisés, pirouettes, grand tours, fouettés na 45°; uzyskanie niezbędnej siły i elastyczności przy wykony- 8) pas brisé; waniu tych ćwiczeń. 9) pas ballotté; 6. Umiejętność wykonywania obrotów po przekątnej. 10) pas failli; 7. Osiągnięcie maksymalnej wytrzymałości fizycznej 11) grande sissonne tombé i grand temps lié sauté; przy wykonywaniu ćwiczeń, z wykorzystaniem znajomości własnego ciała, umiejętności oddychania, 12) grand pas assemblé; samokontroli realizowanych zadań ruchowych. 13) grand pas jeté w pozach; 8. Umiejętność wykonywania wybranych wariacji z klasycznego repertuaru baletowego z uwzględnie- 14) grand pas de chat; niem stylu i charakteru tańca, nienagannej techniki, 15) pas cabriole; elegancji linii ciała, wyrazu, wrażliwości muzycznej. 16) gargouillade; 9. Dostrzeganie różnorodności form sztuki tanecznej. Nr 15 — 1204 — Poz. 70 Taniec ludowy i charakterystyczny Umuzykalnienie Treści nauczania Treści nauczania 1. Podstawowa wiedza dotycząca kultury danego na- 1. Ćwiczenia słuchowe i głosowe, gra na instrumenrodu i regionu, obyczajów, stroju, muzyki oraz wpły- tach: wu warunków geograficznych i uwarunkowań spo- 1) ćwiczenia oddechowe, emisyjne i dykcyjne; łecznych na kształtowanie się stylu i charakteru tańca. 2) recytowanie wierszy; 3) śpiewanie ze słuchu: pieśni i piosenek jedno- 2. Technika przygotowawcza ułatwiająca opanowanie i dwugłosowych bez akompaniamentu i z akomelementów i figur polskich i obcych form taneczpaniamentem; nych. 4) śpiewanie kanonów dwugłosowych bez akompa- 3. Doskonalenie opanowanych elementów i figur ta- niamentu i z akompaniamentem; necznych oraz zastosowanie ich w nowych kombinacjach, a także w formie improwizacji. 5) śpiewanie nazwami solmizacyjnymi i literowymi oraz granie prostych melodii w tonacji C-dur, 4. Tańce regionalne z dowolnie wybranych makrore- a-moll, F-dur, d-moll; gionów Polski. 6) rozpoznawanie elementów dzieła muzycznego, ich związków i roli w utworze; 5. Tańce góralskie — do wyboru. 7) rozpoznawanie i odtwarzanie: interwałów, gam, 6. Tańce narodowe polskie: wielki, chodzony, polonez, motywów i schematów rytmicznych; mazur, krakowiak, oberek, kujawiak. 8) próby zapisywania nutami prostych melodii. 7. Tańce narodowe rosyjskie — do wyboru. 2. Wiadomości: Osiągnięcia uczniów 1) znajomość pisma nutowego; 1. Nabycie sprawności i umiejętności niezbędnych do 2) wartości rytmiczne nut i pauz; wykonywania różnych form tańca. 3) poznanie skali dźwiękowej fortepianu; 2. Umiejętność działania zespołowego, pracy z part- 4) oznaczenia dynamiki i tempa. nerem oraz sprawnego poruszania się w przestrzeni. Osiągnięcia uczniów 3. Umiejętność zastosowania wiedzy teoretycznej 1. Podstawowa znajomość zasad muzyki. w praktyce. 2. Umiejętność świadomego odczuwania, wykonywa- Taniec historyczny nia i słuchania muzyki, operowania głosem, zbiorowego muzykowania, grania na instrumentach oraz Treści nauczania improwizowania i tworzenia muzyki. 1. Tańce obyczajowe i dworskie z XVI wieku (pawana, 3. Umiejętność realizowania podstawowych rytmów gaillarde, volta, branle). narodowych tańców polskich i obcych. 2. Tańce dworskie i sceniczne z XVII i XVIII wieku: Wiedza o tańcu branle, menuet, sarabanda, gawot. Treści nauczania 3. Kompozycje sceniczne z XVIII wieku — do wyboru. 1. Spektakl taneczny jako dzieło sztuki. 4. Tańce salonowe i towarzyskie z przełomu XVIII i XIX wieku. 2. Dzieło taneczne w kontekście różnych dziedzin sztuki. Osiągnięcia uczniów 3. Taniec we współczesnej Polsce. 1. Precyzyjne wykonywanie kroków i elementów tań- 4. Taniec we współczesnym świecie. ca, dbałość o manierę poruszania się i wyraz w tańcu, stylowy kontakt partnerów i właściwy rysunek Osiągnięcia uczniów tańca. 1. Znajomość wybranych pozycji z kanonu dzieł ta- 2. Umiejętność dostrzegania i śledzenia we współ- necznych z repertuaru klasycznego i współczesneczesnej sztuce tańca elementów i form ze spuścizny go. historycznej. 2. Znajomość najważniejszych aktualnych polskich 3. Umiejętność wykonywania tańców historycznych i światowych wydarzeń oraz wybitnych indywidualw formie scenicznej. ności artystycznych w dziedzinie sztuki tańca. Nr 15 — 1205 — Poz. 70 3. Umiejętność identyfikacji i analizy poszczególnych 4. Allegro: elementów składowych dzieła tanecznego oraz for- 1) wszystkie rodzaje entrechats; mułowania wniosków wynikających ze świadomego jego odbioru. 2) wszystkie rodzaje batteries; 3) sissonne tombé z przesunięciem w przód — 2 ob- 4. Umiejętność dostrzegania związków różnych dzieroty; dzin sztuki ze sztuką taneczną. 4) saut de basque; 5. Umiejętność dokonywania samodzielnej oceny 5) wszystkie formy dużego allegro wykonywane po dzieła tanecznego. przekątnej, en tournant z podwójnymi obrotami i po kole (manèges); Techniki uzupełniające 6) révoltade; Treści nauczania 7) pas jeté entrelacé. 1. Ćwiczenia w technice barré au sol: 5. Ćwiczenia na palcach: 1) zakres ćwiczeń z I etapu edukacyjnego wykony- 1) wszystkie rodzaje obrotów z różnych ćwiczeń wanych w szybszym tempie przy uwzględnieniu wyjściowych, po linii prostej, po przekątnej, po liczenia ósemkowego; kole; 2) tours fouettés; 2) przejście z II pozycji a la seconde do II pozycji a la seconde par terre. 3) grande sissonne ouverte — wszystkie rodzaje; 4) tours chaînés po przekątnej i po kole; 2. Ćwiczenia uzupełniające: wzmacniające mięśnie przywodzące i odwodzące kończyn dolnych. 5) wszystkie rodzaje grands fouettés; 6) wszystkie rodzaje tours; Osiągnięcia uczniów 7) wszystkie rodzaje skoków na palcach z przesunię- 1. Umiejętność wykonywania ćwiczeń wynikających ciem; z procesu nauczania realizowanego w I i II etapie 8) wszystkie rodzaje pas de bourrée z przesunięedukacyjnym. ciem w różnych kierunkach. 2. Dostrzeganie ścisłego związku realizowanych zadań Osiągnięcia uczniów ruchowych z techniki barré au sol z ćwiczeniami z techniki tańca klasycznego. 1. Opanowanie techniki tańca klasycznego z jej najtrudniejszymi, wirtuozowskimi elementami w stop- VI. Treści nauczania i osiągnięcia uczniów z obowiąz- niu pozwalającym na wykonywanie zadań taneczkowych zajęć edukacyjnych — trzeci etap eduka- nych w artystycznej formie na poziomie corps de cyjny ballet. Taniec klasyczny 2. Znajomość terminologii realizowanych ćwiczeń i umiejętność stosowania zasad dotyczących ich Treści nauczania wykonywania. 1. Treści nauczania I i II etapu edukacyjnego. 3. Umiejętność wykonywania ćwiczeń realizowanych przy drążku i na środku sali przy uwzględnianiu 2. Ćwiczenia przy drążku: zmiany tempa, rytmu i akcentów. 1) grands battements jetés ze zwrotem fouetté z rzu- 4. Umiejętność dobrego i pewnego wykonywania tem nogi przez I pozycję; pirouettes, tours, skoków oraz ćwiczeń na palcach w kombinacjach tanecznych. 2) grands battements jetés z demi-arond i grand rond de jambe en dehors i en dedans. 5. Umiejętność wykonywania wybranych wariacji i pas de deux z klasycznego repertuaru baletowe- 3. Ćwiczenia na środku sali: go. 1) port de bras w pozach z nogą na 90° z pracą korpusu; 6. Świadomy i twórczy stosunek do podejmowanych zadań tanecznych wynikających ze specyfiki zawo- 2) renversé — wszystkie rodzaje; du artysty baletu. 3) pirouettes — wszystkie formy i zwiększona licz- Partnerowanie ba; 4) przejście z tours en dehors i en dedans w piroue- Treści nauczania ttes; 1. Podstawowe zasady partnerowania par terre 5) tours w dużych pozach z grand plié; i en l’air: 6) grandes pirouettes a la seconde en dehors; 1) technika tańca w duecie; 7) grands fouettés en tournant włoskie. 2) czynności partnera i partnerki; Nr 15 — 1206 — Poz. 70 3) współdziałanie partnerów; 6. Tańce cygańskie (do wyboru). 4) ułożenie i układ rąk; 7. Realizacja etiud i układów tanecznych w formie scenicznej. 5) forma póz i ustawień; 6) ruchy łączące i pomocnicze z zakresu tańca kla- 8. Stylizacja elementów i figur tanecznych polskich sycznego. tańców narodowych oraz tańców innych narodów. 2. Sposoby partnerowania par terre: 9. Przykłady z repertuaru baletowego i operowego. 1) podtrzymywanie oburącz za talię; Osiągnięcia uczniów 2) podtrzymywanie za ręce; 1. Opanowanie elementów i figur realizowanych tańców w formie autentycznej bądź w formie właści- 3) podtrzymywanie jedną ręką. wej dla danego stylu tanecznego, ze zwróceniem 3. Sposoby partnerowania en l’air: szczególnej uwagi na precyzję i artystyczny kształt ich wykonania. 1) unoszenie oburącz za talię; 2. Opanowanie zasad wykonywania podstawowych 2) uniesienia do wysokości pasa partnera — podelementów oraz typowych cech przestrzennotrzymywanie za ręce; -ruchowych tańców poszczególnych narodów. 3) podniesienia z utrwaleniem położenia na barku 3. Umiejętność improwizacji i samodzielnego przypartnera; gotowania przez uczniów fragmentów układów 4) podniesienia do wysokości bioder partnera i po- tanecznych do wybranej stylizowanej muzyki folklozy na biodrze; rystycznej jako formy sprawdzianu wiadomości, wyczucia stylu oraz umiejętności tanecznych i inter- 5) podniesienia na bark; pretacyjnych. 6) podniesienia na barku z kolana; 4. Umiejętność wykonywania w formie scenicznej tań- 7) podnoszenia na wyciągniętych rękach; ców ludowych i charakterystycznych występujących w repertuarze operowym i baletowym w tradycyj- 8) skoki z zakończeniem na rękach; nej lub współczesnej choreografii. 9) skoki z zakończeniem na barku partnera; Taniec współczesny 10) przenoszenia na wyciągniętych rękach; Treści nauczania 11) podnoszenia na wyciągniętych rękach; 1. Technika Marthy Graham: 12) zmiany póz en l’air. 1) podstawowy zakres wiedzy: 4. Fragmenty duetów z klasycznego repertuaru baletowego. a) centrum ruchu i grawitacja ciała, b) praca pleców, Osiągnięcia uczniów c) p raca nóg, 1. Opanowanie techniki różnych sposobów partnero- d) praca rąk, wania w tańcu klasycznym i umiejętności współe) przenoszenie ciężaru ciała, działania partnerów. f) ciężar ciała, 2. Umiejętność wykonywania fragmentów duetów g) praca korpusu, z klasycznego repertuaru baletowego w artystycznej formie. h) tworzenie przestrzeni; impuls i reakcja tancerza na przestrzeń, 3. Dostrzeganie zależności między wykonywanym tańi) a llegro; cem w duecie a całością spektaklu baletowego. 2) podstawowe elementy techniki: Taniec ludowy i charakterystyczny a) ćwiczenia na podłodze, Treści nauczania b) ćwiczenia na środku sali, c) ć wiczenia przestrzenne, 1. Tańce polskie ze szczególnym uwzględnieniem tańców góralskich. d) ćwiczenia izolacyjne; 3) stopniowanie trudności w zakresie realizowanych 2. Tańce rosyjskie. ćwiczeń i wykonywanie ćwiczeń w różnych tem- 3. Tańce węgierskie. pach muzycznych. 4. Taniec hiszpański (do wyboru). 2. Podstawowy zakres wiedzy i elementy jednej z technik (do wyboru: Merce Cunningham, José Limón, 5. Taniec wschodni. Lester Horton). Nr 15 — 1207 — Poz. 70 3. Techniki poszerzające spektrum ruchu. wydłużanie, zmniejszanie lub powiększanie jej elementów, makijaż, charakteryzacja z użyciem ele- 4. Techniki relaksująco-koncentrujące zapożyczone mentów perukarskich. z technik Wschodu lub techniki Alexandra. 6. Zasady higieny w charakteryzacji (skóra twarzy 5. Kombinacje ruchowe zróżnicowane pod względem i rąk). ekspresji, dynamiki, charakteru oraz czasu trwania i stopnia trudności. Osiągnięcia uczniów 6. Rozwijanie możliwości kreatywnych. 1. Umiejętność wykorzystania wiedzy teoretycznej w praktycznej realizacji ćwiczeń z techniki charakte- Osiągnięcia uczniów ryzacji. 1. Opanowanie podstawowych zasad techniki tańca 2. Umiejętność oczyszczania skóry zmywaczem, nawspółczesnego Marthy Graham oraz jednej z tech- kładanie i rozprowadzanie podkładu, pudrowanie nik (do wyboru: Merce Cunningham, José Limón, — utrwalanie, nakładanie szminek i zmywanie cha- Lester Horton). rakteryzacji. 3. Umiejętność stosowania światłocienia oraz kontra- 2. Wykorzystanie możliwości ruchowych ciała przy stu barwnego i walorowego, modelowania szminką pełnej świadomości i kontroli pracy mięśni i starysów twarzy, zastosowania kolorystyki charakterywów w czasie wykonywania każdego ruchu. zacji w zależności od oprawy scenicznej. 3. Uzyskanie pełnej sprawności ruchowej, siły i wy- 4. Umiejętność korygowania rysów twarzy w oparciu trzymałości aparatu ruchowego oraz opanowanie o podane zasady, za pomocą szminki; modelowanie prawidłowego oddychania w czasie wykonywanych różnych typów twarzy. ćwiczeń. 5. Umiejętność klejenia peruk i zarostów, stosowania 4. Umiejętność operowania świadomym, dynamicz- krepy, zdejmowania kleju z twarzy. nym i celowym ruchem. 6. Dbałość o przestrzeganie higieny. 5. Umiejętność izolowania ruchów, utrzymania równowagi przy zmianie środka ciężkości ciała oraz ko- Audycje muzyczne ordynacji ruchowej. Treści nauczania 6. Umiejętność przenoszenia ciężaru ciała z wykorzystaniem plié, relevé i pracy stóp; opanowanie pozy- 1. Aparat wykonawczy — głos ludzki i instrumenty cji paralel, obrotów, skoków w ćwiczeniach prze- muzyczne. strzennych oraz umiejętności pokonywania prze- 2. Faktura homofoniczna i polifoniczna. strzeni. 3. Formy i gatunki muzyczne. 7. Dostrzeganie związków między techniką tańca klasycznego a techniką tańca współczesnego. 4. Pojęcie stylu muzycznego. 8. Umiejętność interpretowania muzyki poprzez różne 5. Muzyka programowa. sposoby poruszania się z uwzględnieniem wyrazistości i harmonii ruchu. 6. Muzyka ludowa różnych narodów — oryginalna i stylizowana. 9. Nabycie umiejętności wykonywania układów ta- 7. Muzyka jazzowa i rockowa. necznych realizowanych w oparciu o technikę tańca współczesnego. 8. Muzyka kultur pozaeuropejskich. Zasady charakteryzacji 9. Historia muzyki od średniowiecza do XX wieku. Treści nauczania 10. Współczesne życie muzyczne. 1. Charakteryzacja w teatrze, filmie, telewizji, jej rola Osiągnięcia uczniów i celowość, zależność od wymogów scenografii: znaczenie odległości i perspektywy. 1. Świadome słuchanie muzyki i rozpoznawanie utworów muzycznych, ich stylu, epoki, ze szczególnym 2. Budowa głowy (wybrane wiadomości). uwzględnieniem muzyki baletowej i muzyki polskiej. 3. Barwa, światło i jego właściwości, zależność barwy kosmetyków od różnego rodzaju oświetlenia; zasa- 2. Umiejętność indywidualnej oceny utworów mudy światłocienia i kontrastu. zycznych z uwzględnieniem własnych upodobań i preferencji. 4. Różnorodne materiały i narzędzia stosowane w charakteryzacji i ich przechowywanie. 3. Korzystanie z wiedzy teoretycznej oraz posługiwanie się terminologią muzyczną. 5. Ćwiczenia praktyczne uwzględniające podstawowe zasady charakteryzacji osobistej; modelowanie 4. Umiejętność świadomego uczestnictwa w życiu i korygowanie szminką rysów twarzy — skracanie, muzycznym. Nr 15 — 1208 — Poz. 70 Interpretacja muzyczno-ruchowa Osiągnięcia uczniów Treści nauczania 1. Znajomość podstawowych terminów i pojęć z zakresu teorii i historii tańca. 1. Ciało jako środek wyrazu, jako warsztat twórczy. Poznanie własnego ciała, analiza jego funkcji i możli- 2. Umiejętność obserwacji podstawowych składników wości. ruchu oraz elementów dzieła tanecznego, dokonywania ich opisu i prostej analizy. 2. Ruch i sposoby jego wyrażania. Ruchowe reakcje na sytuacje rzeczywiste i wytwarzane w wyobraźni. 3. Rozróżnianie artystycznych form dzieł tanecznych oraz dostrzeganie ich związków z innymi dziedzina- 3. „Ja” w realizacji z otoczeniem. mi sztuki. 4. Cechy charakterystyczne różnych stylów sztuki. Powiązanie formy ruchu ze stylem. 4. Znajomość dzieł tanecznych charakterystycznych dla różnych epok, stylów i kierunków tańca, twór- 5. Powiązanie muzyki z ruchem. czości wybitnych choreografów oraz dorobku artystycznego wybitnych tancerzy. 6. Tworzenie postaci scenicznych. 7. Mizansceny z baletów. 5. Znajomość typowych form polskich tańców regionalnych oraz polskich tańców narodowych. 8. Krótka forma (wariacja) jako wyodrębniona część formy baletu — przebieg dramaturgiczny, analiza 6. Umiejętność skomentowania różnych sposobów intechniki i jej interpretacji w powiązaniu z całością terpretacji dzieł tanecznych. spektaklu. 7. Umiejętność korzystania z różnych form samo- Osiągnięcia uczniów kształcenia i źródeł wiedzy o tańcu. 1. Znajomość podstawowych zasad interpretacji i kre- 8. Świadoma recepcja zjawisk artystycznych w dzieowania postaci scenicznej. dzinie sztuki tańca i postawa aktywnego uczestnika kultury tanecznej. 2. Nabycie umiejętności przekazywania poprzez własną osobowość idei muzycznej i idei choreograficz- Poziom rozszerzony nej. Treści nauczania 3. Nabycie umiejętności budowania charakteru postaci scenicznej na podstawie określonej techniki ta- 1. Różne dziedziny i zjawiska kultury, ze szczególnym necznej. uwzględnieniem kultury tanecznej. 4. Odnajdywanie wartości, jaką stanowi sztuka w rea- 2. Terminy i pojęcia z zakresu teorii, historii i estetyki lizacji określonych zadań wynikających z realizacji tańca. przedmiotu. 3. Składniki ruchu jako tworzywo tańca. Wiedza o tańcu 4. S kładniki dzieła tanecznego oraz kanony estetycz- Poziom podstawowy ne w sztuce tańca. Treści nauczania 5. Dzieło taneczne w kontekście różnych dziedzin sztuki (na wybranych przykładach). 1. Podstawowe terminy i pojęcia z zakresu teorii i historii tańca. 6. Warsztat tancerza, choreografa i pedagoga tańca. 2. Podstawowe składniki ruchu jako tworzywo tańca. 7. Teatr jako podstawowe miejsce działalności artystycznej tancerza i choreografa. 3. Artystyczne formy dzieł tanecznych, ich elementy oraz związki z innymi dziedzinami sztuki (w oparciu 8. Taniec poza teatrem zawodowym. o wybrane przykłady). 9. Taniec w folklorze polskim, polskie tańce narodo- 4. Warsztat tancerza i choreografa. we. 5. Taniec poza teatrem zawodowym. 10. Taniec we współczesnej Polsce. 6. Polskie tańce regionalne (wybrane formy typowe 11. Taniec we współczesnym świecie. dla dużych regionów) i narodowe. 12. Fakty i procesy dziejowe w różnych epokach histo- 7. Chronologia i cechy charakterystyczne najważniejrii tańca z uwzględnieniem ich kontekstu społeczszych epok, stylów i kierunków w dziedzinie sztuki nego i historyczno-kulturowego: tańca. 1) t echniki, style i kierunki rozwoju tańca; 8. Twórczość wybitnych choreografów i dorobek artystyczny wybitnych tancerzy. 2) t wórczość wybitnych choreografów i teoretyków tańca; 9. Współczesne zjawiska artystyczne w dziedzinie sztuki tańca. 3) d orobek artystyczny wybitnych tancerzy; Nr 15 — 1209 — Poz. 70 4) działalność dydaktyczna wybitnych nauczycieli 5. Znajomość kanonu dzieł tanecznych z polskiego tańca. i światowego repertuaru klasycznego i współczesnego oraz wybitnych artystów sztuki tańca. 13. Związki i zależności pomiędzy konwencjami, zjawiskami artystycznymi i sposobami interpretacji 6. Umiejętność dokonywania chronologicznego przew dziedzinie sztuki tańca. glądu, charakterystyki oraz oceny faktów i procesów w różnych epokach historii tańca. Osiągnięcia uczniów 7. Dokonywanie samodzielnej i pogłębionej analizy 1. Umiejętność obserwacji i identyfikacji różnych dzieła tanecznego, stylów i kierunków w sztuce przejawów i form kultury, ze szczególnym uwzględtańca (na przykładach zaczerpniętych z kanonu). nieniem kultury tanecznej. 8. Umiejętność samodzielnego interpretowania dzie- 2. Znajomość terminów i pojęć z zakresu teorii, histoła tanecznego oraz formułowania wniosków rii i estetyki tańca. świadczących o świadomej jego percepcji. 3. Umiejętność obserwacji i opisu składników ruchu tanecznego i innych elementów dzieła taneczne- 9. Umiejętność korzystania z różnych form samogo. kształcenia i źródeł wiedzy o tańcu. 4. Dostrzeganie związków różnych dziedzin sztuki ze 10. Postawa aktywnego i świadomego uczestnika kulsztuką taneczną. tury tanecznej. (cid:22)(cid:17)(cid:16)(cid:24)(cid:1)(cid:26)(cid:13)(cid:1)(cid:28)(cid:29)(cid:1)(cid:15)(cid:13)(cid:28)(cid:1)(cid:21)(cid:18)(cid:1)(cid:14)(cid:30)(cid:13) (cid:1) (cid:41)(cid:43)(cid:1)(cid:51)(cid:59)(cid:1)(cid:40)(cid:54)(cid:57)(cid:56)(cid:1)(cid:56)(cid:52) (cid:25)(cid:41)(cid:45)(cid:47)(cid:45)(cid:52)(cid:39)(cid:34)(cid:54)(cid:1)(cid:45)(cid:32)(cid:45)(cid:52)(cid:39)(cid:60)(cid:54)(cid:50)(cid:40)(cid:60)(cid:33)(cid:53)(cid:33)(cid:38)(cid:1)(cid:46)(cid:47)(cid:54)(cid:35)(cid:46)(cid:39)(cid:48)(cid:56)(cid:52)(cid:1)(cid:46)(cid:47)(cid:31)(cid:52)(cid:44)(cid:53)(cid:33)(cid:38)(cid:1)(cid:8)(cid:11)(cid:8)(cid:10)(cid:55)(cid:9)(cid:7)(cid:8)(cid:7) (cid:52)(cid:44)(cid:2)(cid:52)(cid:55)(cid:60)(cid:52)(cid:51)(cid:59)(cid:41)(cid:45)(cid:1)(cid:58)(cid:1)(cid:1)(cid:21)(cid:60)(cid:46)(cid:43)(cid:51)(cid:51)(cid:46)(cid:48)(cid:57)(cid:1)(cid:35)(cid:55)(cid:56)(cid:39)(cid:58)(cid:1)(cid:46)(cid:1)(cid:28)(cid:52)(cid:51)(cid:46)(cid:56)(cid:52)(cid:54)(cid:60)(cid:43)(cid:1)(cid:31)(cid:52)(cid:49)(cid:55)(cid:48)(cid:46)(cid:50)(cid:1)(cid:1) (cid:58)(cid:1)(cid:49)(cid:39)(cid:56)(cid:39)(cid:41)(cid:45)(cid:1)(cid:10)(cid:18)(cid:10)(cid:17)(cid:62)(cid:10)(cid:18)(cid:12)(cid:18)(cid:1)(cid:52)(cid:54)(cid:39)(cid:60)(cid:1)(cid:10)(cid:18)(cid:13)(cid:13)(cid:62)(cid:11)(cid:9)(cid:10)(cid:9)(cid:1) (cid:36)(cid:24)(cid:23)(cid:2)(cid:35)(cid:25)(cid:1)(cid:33)(cid:34)(cid:21)(cid:29)(cid:35)(cid:1)(cid:31)(cid:32)(cid:21)(cid:36)(cid:29)(cid:24)(cid:25)(cid:30)(cid:1)(cid:29)(cid:21)(cid:1)(cid:23)(cid:37)(cid:26)(cid:24)(cid:41)(cid:1)(cid:6)(cid:1)(cid:31)(cid:21)(cid:40)(cid:23)(cid:37)(cid:26)(cid:24)(cid:32)(cid:29)(cid:26)(cid:27)(cid:21)(cid:1)(cid:7)(cid:5)(cid:6)(cid:5)(cid:1)(cid:32)(cid:4)(cid:1) (cid:23)(cid:30)(cid:1)(cid:17)(cid:32)(cid:1)(cid:6)(cid:13)(cid:8)(cid:1)(cid:15)(cid:37)(cid:26)(cid:24)(cid:29)(cid:29)(cid:26)(cid:27)(cid:21)(cid:1)(cid:19)(cid:33)(cid:34)(cid:21)(cid:36)(cid:1)(cid:26)(cid:1)(cid:17)(cid:32)(cid:1)(cid:11)(cid:13)(cid:1)(cid:16)(cid:30)(cid:29)(cid:26)(cid:34)(cid:30)(cid:32)(cid:21)(cid:1)(cid:18)(cid:30)(cid:28)(cid:33)(cid:27)(cid:26)(cid:24)(cid:25)(cid:30)(cid:1) (cid:10)(cid:17)(cid:17)(cid:5)(cid:9)(cid:9)(cid:1)(cid:60)(cid:2) (cid:23)(cid:47)(cid:45)(cid:37)(cid:47)(cid:31)(cid:43)(cid:1)(cid:32)(cid:31)(cid:34)(cid:31)(cid:59)(cid:1)(cid:48)(cid:49)(cid:31)(cid:49)(cid:53)(cid:48)(cid:49)(cid:53)(cid:33)(cid:54)(cid:44)(cid:53)(cid:33)(cid:38)(cid:1)(cid:48)(cid:49)(cid:31)(cid:49)(cid:53)(cid:48)(cid:49)(cid:53)(cid:41)(cid:39)(cid:1)(cid:46)(cid:50)(cid:32)(cid:42)(cid:39)(cid:33)(cid:54)(cid:44)(cid:35)(cid:40)(cid:1)(cid:44)(cid:31)(cid:1)(cid:9)(cid:7)(cid:8)(cid:8)(cid:1)(cid:47)(cid:6) (cid:20)(cid:21)(cid:2)(cid:39)(cid:22)(cid:37)(cid:29)(cid:26)(cid:27)(cid:1)(cid:23)(cid:30)(cid:1)(cid:15)(cid:37)(cid:26)(cid:24)(cid:29)(cid:29)(cid:26)(cid:27)(cid:21)(cid:1)(cid:19)(cid:33)(cid:34)(cid:21)(cid:36)(cid:1)(cid:37)(cid:1)(cid:7)(cid:5)(cid:6)(cid:5)(cid:1)(cid:32)(cid:4)(cid:1)(cid:17)(cid:32)(cid:1)(cid:7)(cid:8)(cid:14)(cid:3)(cid:1)(cid:31)(cid:30)(cid:37)(cid:4)(cid:1)(cid:6)(cid:10)(cid:14)(cid:9)(cid:1) (cid:10)(cid:12)(cid:16)(cid:5)(cid:17)(cid:9)(cid:1)(cid:60)(cid:2) (cid:27)(cid:43)(cid:45)(cid:52)(cid:31)(cid:1)(cid:16)(cid:50)(cid:47)(cid:45)(cid:46)(cid:35)(cid:40)(cid:48)(cid:41)(cid:31)(cid:1)(cid:34)(cid:45)(cid:49)(cid:53)(cid:33)(cid:54)(cid:60)(cid:33)(cid:31)(cid:1)(cid:43)(cid:39)(cid:58)(cid:34)(cid:54)(cid:53)(cid:44)(cid:31)(cid:47)(cid:45)(cid:34)(cid:45)(cid:52)(cid:35)(cid:37)(cid:45)(cid:1)(cid:46)(cid:47)(cid:54)(cid:35)(cid:52)(cid:45)(cid:54)(cid:50)(cid:1)(cid:57)(cid:47)(cid:56)(cid:34)(cid:42)(cid:60)(cid:34)(cid:45)(cid:52)(cid:53)(cid:43)(cid:39)(cid:1) (cid:34)(cid:47)(cid:45)(cid:37)(cid:31)(cid:43)(cid:39)(cid:1)(cid:52)(cid:45)(cid:34)(cid:44)(cid:53)(cid:43)(cid:39)(cid:1)(cid:49)(cid:45)(cid:52)(cid:31)(cid:47)(cid:56)(cid:52)(cid:1)(cid:44)(cid:39)(cid:35)(cid:32)(cid:35)(cid:54)(cid:46)(cid:39)(cid:35)(cid:33)(cid:54)(cid:44)(cid:53)(cid:33)(cid:38)(cid:1)(cid:3)(cid:13)(cid:15)(cid:21)(cid:4) (cid:20)(cid:21)(cid:1)(cid:2)(cid:39)(cid:22)(cid:37)(cid:1)(cid:29)(cid:26)(cid:27)(cid:1)(cid:23)(cid:30)(cid:1)(cid:15)(cid:37)(cid:26)(cid:24)(cid:29)(cid:29)(cid:1) (cid:26)(cid:27)(cid:1)(cid:21)(cid:1)(cid:19)(cid:33)(cid:34)(cid:21)(cid:36)(cid:1)(cid:37)(cid:1)(cid:7)(cid:5)(cid:6)(cid:5)(cid:1)(cid:32)(cid:4)(cid:1)(cid:17)(cid:32)(cid:1)(cid:7)(cid:8)(cid:10)(cid:3)(cid:1)(cid:31)(cid:30)(cid:37)(cid:4)(cid:1)(cid:6)(cid:10)(cid:8)(cid:12)(cid:1) (cid:37)(cid:43)(cid:54)(cid:55)(cid:47)(cid:39)(cid:1)(cid:53)(cid:52)(cid:49)(cid:55)(cid:48)(cid:39)(cid:1)(cid:11)(cid:1)(cid:56)(cid:52)(cid:50)(cid:59)(cid:1)(cid:1) (cid:12)(cid:10)(cid:9)(cid:5)(cid:13)(cid:9)(cid:1)(cid:60)(cid:2) (cid:37)(cid:43)(cid:54)(cid:55)(cid:47)(cid:39)(cid:1)(cid:39)(cid:51)(cid:44)(cid:46)(cid:43)(cid:49)(cid:55)(cid:48)(cid:39)(cid:1)(cid:11)(cid:1)(cid:56)(cid:52)(cid:50)(cid:59)(cid:1)(cid:1) (cid:12)(cid:9)(cid:12)(cid:5)(cid:11)(cid:9)(cid:1)(cid:60)(cid:2) (cid:25)(cid:49)(cid:47)(cid:50)(cid:41)(cid:49)(cid:50)(cid:47)(cid:31)(cid:1)(cid:42)(cid:45)(cid:37)(cid:39)(cid:33)(cid:54)(cid:44)(cid:31)(cid:1)(cid:34)(cid:35)(cid:41)(cid:42)(cid:31)(cid:47)(cid:31)(cid:33)(cid:40)(cid:39)(cid:1)(cid:39)(cid:1)(cid:46)(cid:45)(cid:34)(cid:31)(cid:59) (cid:20)(cid:21)(cid:1)(cid:2)(cid:39)(cid:22)(cid:37)(cid:1)(cid:29)(cid:26)(cid:27)(cid:1)(cid:23)(cid:30)(cid:1)(cid:15)(cid:37)(cid:26)(cid:24)(cid:29)(cid:29)(cid:1) (cid:26)(cid:27)(cid:1)(cid:21)(cid:1)(cid:19)(cid:33)(cid:34)(cid:21)(cid:36)(cid:1)(cid:37)(cid:1)(cid:7)(cid:5)(cid:6)(cid:5)(cid:1)(cid:32)(cid:4)(cid:1)(cid:17)(cid:32)(cid:1)(cid:7)(cid:5)(cid:14)(cid:3)(cid:1)(cid:31)(cid:30)(cid:37)(cid:4)(cid:1)(cid:6)(cid:8)(cid:12)(cid:13)(cid:1) (cid:13)(cid:18)(cid:5)(cid:10)(cid:9)(cid:1)(cid:60)(cid:2) (cid:28)(cid:54)(cid:45)(cid:47)(cid:53)(cid:1)(cid:36)(cid:45)(cid:47)(cid:43)(cid:50)(cid:42)(cid:31)(cid:47)(cid:54)(cid:53)(cid:1)(cid:48)(cid:46)(cid:47)(cid:31)(cid:52)(cid:45)(cid:54)(cid:34)(cid:31)(cid:52)(cid:33)(cid:54)(cid:53)(cid:33)(cid:38)(cid:5)(cid:1)(cid:41)(cid:52)(cid:35)(cid:48)(cid:49)(cid:39)(cid:45)(cid:44)(cid:31)(cid:47)(cid:39)(cid:50)(cid:48)(cid:54)(cid:53)(cid:1)(cid:39)(cid:1)(cid:31)(cid:44)(cid:41)(cid:39)(cid:35)(cid:49)(cid:1)(cid:48)(cid:49)(cid:31)(cid:49)(cid:53)(cid:48)(cid:49)(cid:53)(cid:33)(cid:54)(cid:44)(cid:53)(cid:33)(cid:38)(cid:1) (cid:48)(cid:49)(cid:45)(cid:48)(cid:45)(cid:52)(cid:31)(cid:44)(cid:53)(cid:33)(cid:38)(cid:1)(cid:52)(cid:1)(cid:32)(cid:31)(cid:34)(cid:31)(cid:44)(cid:39)(cid:31)(cid:33)(cid:38)(cid:1)(cid:48)(cid:49)(cid:31)(cid:49)(cid:53)(cid:48)(cid:49)(cid:53)(cid:33)(cid:54)(cid:44)(cid:53)(cid:33)(cid:38)(cid:1)(cid:44)(cid:31)(cid:1)(cid:9)(cid:7)(cid:8)(cid:7)(cid:1)(cid:47)(cid:6) (cid:20)(cid:21)(cid:1)(cid:2)(cid:39)(cid:22)(cid:37)(cid:1)(cid:29)(cid:26)(cid:27)(cid:1)(cid:23)(cid:30)(cid:1)(cid:15)(cid:37)(cid:26)(cid:24)(cid:29)(cid:29)(cid:1) (cid:26)(cid:27)(cid:1)(cid:21)(cid:1)(cid:19)(cid:33)(cid:34)(cid:21)(cid:36)(cid:1)(cid:37)(cid:1)(cid:7)(cid:5)(cid:6)(cid:5)(cid:1)(cid:32)(cid:4)(cid:1)(cid:17)(cid:32)(cid:1)(cid:6)(cid:14)(cid:10)(cid:3)(cid:1)(cid:31)(cid:30)(cid:37)(cid:4)(cid:1)(cid:6)(cid:7)(cid:14)(cid:10)(cid:1) (cid:18)(cid:18)(cid:5)(cid:14)(cid:9)(cid:1)(cid:60)(cid:2) (cid:28)(cid:54)(cid:45)(cid:47)(cid:53)(cid:1)(cid:36)(cid:45)(cid:47)(cid:43)(cid:50)(cid:42)(cid:31)(cid:47)(cid:54)(cid:53)(cid:1)(cid:48)(cid:46)(cid:47)(cid:31)(cid:52)(cid:45)(cid:54)(cid:34)(cid:31)(cid:52)(cid:33)(cid:54)(cid:53)(cid:33)(cid:38)(cid:5)(cid:1)(cid:41)(cid:52)(cid:35)(cid:48)(cid:49)(cid:39)(cid:45)(cid:44)(cid:31)(cid:47)(cid:39)(cid:50)(cid:48)(cid:54)(cid:53)(cid:1)(cid:39)(cid:1)(cid:31)(cid:44)(cid:41)(cid:39)(cid:35)(cid:49)(cid:1)(cid:48)(cid:49)(cid:31)(cid:49)(cid:53)(cid:48)(cid:49)(cid:53)(cid:33)(cid:54)(cid:44)(cid:53)(cid:33)(cid:38)(cid:1) (cid:48)(cid:49)(cid:45)(cid:48)(cid:45)(cid:52)(cid:31)(cid:44)(cid:53)(cid:33)(cid:38)(cid:1)(cid:52)(cid:1)(cid:32)(cid:31)(cid:34)(cid:31)(cid:44)(cid:39)(cid:31)(cid:33)(cid:38)(cid:1)(cid:48)(cid:49)(cid:31)(cid:49)(cid:53)(cid:48)(cid:49)(cid:53)(cid:33)(cid:54)(cid:44)(cid:53)(cid:33)(cid:38)(cid:1)(cid:44)(cid:31)(cid:1)(cid:9)(cid:7)(cid:8)(cid:7)(cid:1)(cid:47)(cid:6)(cid:1)(cid:3)(cid:12)(cid:1)(cid:56)(cid:52)(cid:50)(cid:59)(cid:4) (cid:20)(cid:21)(cid:1)(cid:2)(cid:39)(cid:22)(cid:37)(cid:1)(cid:29)(cid:26)(cid:27)(cid:1)(cid:23)(cid:30)(cid:1)(cid:15)(cid:37)(cid:26)(cid:24)(cid:29)(cid:29)(cid:1) (cid:26)(cid:27)(cid:1)(cid:21)(cid:1)(cid:19)(cid:33)(cid:34)(cid:21)(cid:36)(cid:1)(cid:37)(cid:1)(cid:7)(cid:5)(cid:6)(cid:5)(cid:1)(cid:32)(cid:4)(cid:1)(cid:17)(cid:32)(cid:1)(cid:6)(cid:5)(cid:11)(cid:3)(cid:1)(cid:31)(cid:30)(cid:37)(cid:4)(cid:1)(cid:11)(cid:12)(cid:11)(cid:1) (cid:17)(cid:12)(cid:11)(cid:5)(cid:18)(cid:9)(cid:1)(cid:60)(cid:2) (cid:27)(cid:47)(cid:54)(cid:58)(cid:1)(cid:34)(cid:45)(cid:1)(cid:52)(cid:53)(cid:1)(cid:28)(cid:53)(cid:1)(cid:41)(cid:31)(cid:54)(cid:1)(cid:23)(cid:47)(cid:45)(cid:1)(cid:34)(cid:50)(cid:41)(cid:1)(cid:49)(cid:56)(cid:52)(cid:1)(cid:20)(cid:35)(cid:33)(cid:54)(cid:1)(cid:44)(cid:39)(cid:1)(cid:33)(cid:54)(cid:53)(cid:33)(cid:38)(cid:1)(cid:15)(cid:45)(cid:46)(cid:1) (cid:50)(cid:48)(cid:54)(cid:1)(cid:33)(cid:54)(cid:45)(cid:1)(cid:44)(cid:53)(cid:33)(cid:38)(cid:1)(cid:34)(cid:45)(cid:1)(cid:22)(cid:32)(cid:1)(cid:47)(cid:45)(cid:1)(cid:49)(cid:50)(cid:1)(cid:1) (cid:44)(cid:31)(cid:1)(cid:49)(cid:35)(cid:1)(cid:47)(cid:53)(cid:1)(cid:49)(cid:45)(cid:1)(cid:47)(cid:39)(cid:50)(cid:43)(cid:1)(cid:24)(cid:54)(cid:35)(cid:33)(cid:54)(cid:53)(cid:1)(cid:46)(cid:45)(cid:1)(cid:48)(cid:46)(cid:45)(cid:1)(cid:42)(cid:39)(cid:49)(cid:1)(cid:35)(cid:40)(cid:1)(cid:23)(cid:45)(cid:42)(cid:48)(cid:1)(cid:41)(cid:39)(cid:35)(cid:40)(cid:6)(cid:1)(cid:33)(cid:56)(cid:39)(cid:51)(cid:1)(cid:51)(cid:39)(cid:1)(cid:42)(cid:60)(cid:46)(cid:43)(cid:63)(cid:1)(cid:12)(cid:10)(cid:1)(cid:55)(cid:56)(cid:59)(cid:41)(cid:60)(cid:51)(cid:1) (cid:46)(cid:39)(cid:1)(cid:11)(cid:9)(cid:10)(cid:9)(cid:1)(cid:54)(cid:7) (cid:20)(cid:21)(cid:1)(cid:2)(cid:39)(cid:22)(cid:37)(cid:1)(cid:29)(cid:26)(cid:27)(cid:1)(cid:23)(cid:30)(cid:1)(cid:15)(cid:37)(cid:26)(cid:24)(cid:29)(cid:29)(cid:1) (cid:26)(cid:27)(cid:1)(cid:21)(cid:1)(cid:19)(cid:32)(cid:37)(cid:38)(cid:1)(cid:23)(cid:30)(cid:1)(cid:36)(cid:24)(cid:1)(cid:25)(cid:30)(cid:1)(cid:16)(cid:26)(cid:1)(cid:29)(cid:26)(cid:33)(cid:1)(cid:34)(cid:32)(cid:21)(cid:1)(cid:20)(cid:23)(cid:32)(cid:30)(cid:1)(cid:36)(cid:26)(cid:21)(cid:1)(cid:37)(cid:1)(cid:7)(cid:5)(cid:6)(cid:5)(cid:1)(cid:32)(cid:4)(cid:1)(cid:17)(cid:32)(cid:1)(cid:11)(cid:3)(cid:1)(cid:31)(cid:30)(cid:37)(cid:4)(cid:1)(cid:9)(cid:5)(cid:1) (cid:34)(cid:30)(cid:28)(cid:1)(cid:24)(cid:1)(cid:1) (cid:18)(cid:14)(cid:16)(cid:5)(cid:9)(cid:9)(cid:1)(cid:60)(cid:2) (cid:34)(cid:30)(cid:28)(cid:1)(cid:24)(cid:24)(cid:1)(cid:1) (cid:13)(cid:13)(cid:9)(cid:5)(cid:15)(cid:9)(cid:1)(cid:60)(cid:2) (cid:25)(cid:49)(cid:31)(cid:44)(cid:34)(cid:31)(cid:47)(cid:34)(cid:53)(cid:1)(cid:31)(cid:41)(cid:47)(cid:35)(cid:34)(cid:53)(cid:49)(cid:31)(cid:33)(cid:53)(cid:40)(cid:44)(cid:35)(cid:1)(cid:52)(cid:1)(cid:54)(cid:31)(cid:41)(cid:47)(cid:35)(cid:48)(cid:39)(cid:35)(cid:1)(cid:50)(cid:34)(cid:54)(cid:39)(cid:35)(cid:42)(cid:31)(cid:44)(cid:39)(cid:31)(cid:1)(cid:57)(cid:52)(cid:39)(cid:31)(cid:34)(cid:33)(cid:54)(cid:35)(cid:59)(cid:1)(cid:54)(cid:34)(cid:47)(cid:45)(cid:52)(cid:45)(cid:49)(cid:44)(cid:53)(cid:33)(cid:38)(cid:1) (cid:45)(cid:47)(cid:31)(cid:54)(cid:1)(cid:36)(cid:50)(cid:44)(cid:41)(cid:33)(cid:40)(cid:45)(cid:44)(cid:45)(cid:52)(cid:31)(cid:44)(cid:39)(cid:31)(cid:1)(cid:48)(cid:54)(cid:46)(cid:39)(cid:49)(cid:31)(cid:42)(cid:39) (cid:20)(cid:21)(cid:1)(cid:2)(cid:39)(cid:22)(cid:37)(cid:1)(cid:29)(cid:26)(cid:27)(cid:1)(cid:23)(cid:30)(cid:1)(cid:15)(cid:37)(cid:26)(cid:24)(cid:29)(cid:29)(cid:26)(cid:27)(cid:21)(cid:1)(cid:19)(cid:32)(cid:37)(cid:38)(cid:23)(cid:30)(cid:36)(cid:24)(cid:25)(cid:30)(cid:1)(cid:16)(cid:26)(cid:29)(cid:26)(cid:33)(cid:34)(cid:32)(cid:21)(cid:1)(cid:20)(cid:23)(cid:32)(cid:30)(cid:36)(cid:26)(cid:21)(cid:1)(cid:37)(cid:1)(cid:7)(cid:5)(cid:6)(cid:5)(cid:1)(cid:32)(cid:4)(cid:1)(cid:17)(cid:32)(cid:1)(cid:7)(cid:3)(cid:1)(cid:31)(cid:30)(cid:37)(cid:4)(cid:1)(cid:7)(cid:9)(cid:1) (cid:10)(cid:14)(cid:10)(cid:5)(cid:12)(cid:9)(cid:1)(cid:60)(cid:2) (cid:30)(cid:31)(cid:2)(cid:60)(cid:33)(cid:54)(cid:44)(cid:39)(cid:41)(cid:1)(cid:34)(cid:45)(cid:1)(cid:47)(cid:35)(cid:37)(cid:50)(cid:42)(cid:31)(cid:43)(cid:39)(cid:44)(cid:50)(cid:1)(cid:43)(cid:39)(cid:58)(cid:34)(cid:54)(cid:53)(cid:44)(cid:31)(cid:47)(cid:45)(cid:34)(cid:45)(cid:52)(cid:35)(cid:37)(cid:45)(cid:1)(cid:46)(cid:47)(cid:54)(cid:35)(cid:52)(cid:45)(cid:54)(cid:50)(cid:1)(cid:41)(cid:45)(cid:42)(cid:35)(cid:40)(cid:31)(cid:43)(cid:39)(cid:1)(cid:49)(cid:45)(cid:52)(cid:31)(cid:47)(cid:56)(cid:52)(cid:1)(cid:1) (cid:44)(cid:39)(cid:35)(cid:32)(cid:35)(cid:54)(cid:46)(cid:39)(cid:35)(cid:33)(cid:54)(cid:44)(cid:53)(cid:33)(cid:38)(cid:1)(cid:3)(cid:24)(cid:18)(cid:15)(cid:4)(cid:5)(cid:1)(cid:48)(cid:49)(cid:31)(cid:44)(cid:45)(cid:52)(cid:39)(cid:60)(cid:33)(cid:35)(cid:37)(cid:45)(cid:1)(cid:54)(cid:31)(cid:2)(cid:60)(cid:33)(cid:54)(cid:44)(cid:39)(cid:41)(cid:1)(cid:14)(cid:1)(cid:34)(cid:45)(cid:1)(cid:41)(cid:45)(cid:44)(cid:52)(cid:35)(cid:44)(cid:33)(cid:40)(cid:39)(cid:1)(cid:1) (cid:45)(cid:1)(cid:43)(cid:39)(cid:58)(cid:34)(cid:54)(cid:53)(cid:44)(cid:31)(cid:47)(cid:45)(cid:34)(cid:45)(cid:52)(cid:53)(cid:43)(cid:1)(cid:46)(cid:47)(cid:54)(cid:35)(cid:52)(cid:45)(cid:54)(cid:39)(cid:35)(cid:1)(cid:41)(cid:45)(cid:42)(cid:35)(cid:40)(cid:31)(cid:43)(cid:39)(cid:1)(cid:3)(cid:14)(cid:22)(cid:26)(cid:18)(cid:17)(cid:4) (cid:20)(cid:21)(cid:2)(cid:39)(cid:22)(cid:37)(cid:29)(cid:26)(cid:27)(cid:1)(cid:23)(cid:30)(cid:1)(cid:15)(cid:37)(cid:26)(cid:24)(cid:29)(cid:29)(cid:26)(cid:27)(cid:21)(cid:1)(cid:19)(cid:33)(cid:34)(cid:21)(cid:36)(cid:1)(cid:37)(cid:1)(cid:7)(cid:5)(cid:5)(cid:14)(cid:1)(cid:32)(cid:4)(cid:1)(cid:17)(cid:32)(cid:1)(cid:6)(cid:11)(cid:12)(cid:3)(cid:1)(cid:31)(cid:30)(cid:37)(cid:4)(cid:1)(cid:6)(cid:8)(cid:6)(cid:13) (cid:34)(cid:30)(cid:28)(cid:1)(cid:24)(cid:1)(cid:62)(cid:1)(cid:58)(cid:43)(cid:54)(cid:55)(cid:47)(cid:39)(cid:1)(cid:53)(cid:52)(cid:49)(cid:55)(cid:48)(cid:39)(cid:1) (cid:10)(cid:9)(cid:14)(cid:5)(cid:9)(cid:9)(cid:1)(cid:60)(cid:2) (cid:34)(cid:30)(cid:28)(cid:1)(cid:24)(cid:24)(cid:1)(cid:62)(cid:1)(cid:58)(cid:43)(cid:54)(cid:55)(cid:48)(cid:39)(cid:1)(cid:39)(cid:51)(cid:44)(cid:46)(cid:43)(cid:49)(cid:55)(cid:48)(cid:39)(cid:1) (cid:10)(cid:10)(cid:12)(cid:5)(cid:13)(cid:9)(cid:1)(cid:60)(cid:2) (cid:27)(cid:43)(cid:45)(cid:1)(cid:52)(cid:31)(cid:1)(cid:16)(cid:50)(cid:1)(cid:47)(cid:45)(cid:1)(cid:46)(cid:35)(cid:40)(cid:1)(cid:48)(cid:41)(cid:31)(cid:1)(cid:34)(cid:45)(cid:1)(cid:49)(cid:53)(cid:1)(cid:33)(cid:54)(cid:60)(cid:1)(cid:33)(cid:31)(cid:1)(cid:43)(cid:39)(cid:58)(cid:1)(cid:34)(cid:54)(cid:53)(cid:1)(cid:44)(cid:31)(cid:1)(cid:47)(cid:45)(cid:1)(cid:34)(cid:45)(cid:1)(cid:52)(cid:35)(cid:1)(cid:37)(cid:45)(cid:1)(cid:46)(cid:47)(cid:54)(cid:35)(cid:1)(cid:52)(cid:45)(cid:1)(cid:54)(cid:50)(cid:1)(cid:34)(cid:47)(cid:45)(cid:37)(cid:45)(cid:52)(cid:35)(cid:37)(cid:45)(cid:1)(cid:1) (cid:49)(cid:45)(cid:1)(cid:52)(cid:31)(cid:1)(cid:47)(cid:56)(cid:52)(cid:1)(cid:44)(cid:39)(cid:35)(cid:1)(cid:32)(cid:35)(cid:54)(cid:46)(cid:1) (cid:39)(cid:35)(cid:33)(cid:54)(cid:44)(cid:1) (cid:53)(cid:33)(cid:38)(cid:1)(cid:3)(cid:13)(cid:15)(cid:24)(cid:4) (cid:20)(cid:21)(cid:1)(cid:2)(cid:39)(cid:22)(cid:37)(cid:1)(cid:29)(cid:26)(cid:27)(cid:1)(cid:23)(cid:30)(cid:1)(cid:15)(cid:37)(cid:26)(cid:24)(cid:29)(cid:1)(cid:29)(cid:26)(cid:27)(cid:1)(cid:21)(cid:1)(cid:19)(cid:33)(cid:34)(cid:21)(cid:36)(cid:1)(cid:37)(cid:1)(cid:7)(cid:5)(cid:5)(cid:14)(cid:1)(cid:32)(cid:4)(cid:1)(cid:17)(cid:32)(cid:1)(cid:7)(cid:12)(cid:3)(cid:1)(cid:31)(cid:30)(cid:37)(cid:4)(cid:1)(cid:6)(cid:11)(cid:7) (cid:37)(cid:43)(cid:54)(cid:1)(cid:55)(cid:47)(cid:39)(cid:1)(cid:53)(cid:52)(cid:49)(cid:1)(cid:55)(cid:48)(cid:39)(cid:1)(cid:11)(cid:1)(cid:56)(cid:52)(cid:50)(cid:1) (cid:59)(cid:1) (cid:10)(cid:13)(cid:15)(cid:5)(cid:9)(cid:9)(cid:1)(cid:60)(cid:2) (cid:37)(cid:43)(cid:54)(cid:1)(cid:55)(cid:47)(cid:39)(cid:1)(cid:39)(cid:51)(cid:1)(cid:44)(cid:46)(cid:43)(cid:49)(cid:1)(cid:55)(cid:48)(cid:39)(cid:1)(cid:11)(cid:1)(cid:56)(cid:52)(cid:1)(cid:50)(cid:59)(cid:1) (cid:10)(cid:14)(cid:11)(cid:5)(cid:10)(cid:9)(cid:1)(cid:60)(cid:2) (cid:23)(cid:45)(cid:42)(cid:48)(cid:41)(cid:31)(cid:1)(cid:19)(cid:42)(cid:31)(cid:48)(cid:53)(cid:36)(cid:39)(cid:41)(cid:31)(cid:33)(cid:40)(cid:31)(cid:1)(cid:28)(cid:53)(cid:47)(cid:45)(cid:32)(cid:56)(cid:52)(cid:1)(cid:39)(cid:1)(cid:27)(cid:48)(cid:2)(cid:50)(cid:37)(cid:1)(cid:3)(cid:23)(cid:19)(cid:28)(cid:39)(cid:27)(cid:4) (cid:20)(cid:21)(cid:1)(cid:2)(cid:39)(cid:22)(cid:37)(cid:1)(cid:29)(cid:26)(cid:27)(cid:1)(cid:23)(cid:30)(cid:1)(cid:15)(cid:37)(cid:26)(cid:24)(cid:29)(cid:1)(cid:29)(cid:26)(cid:27)(cid:1)(cid:21)(cid:1)(cid:19)(cid:33)(cid:34)(cid:21)(cid:36)(cid:1)(cid:37)(cid:1)(cid:7)(cid:5)(cid:5)(cid:13)(cid:1)(cid:32)(cid:4)(cid:1)(cid:17)(cid:32)(cid:1)(cid:7)(cid:5)(cid:12)(cid:3)(cid:1)(cid:31)(cid:30)(cid:37)(cid:4)(cid:1)(cid:6)(cid:7)(cid:14)(cid:8)(cid:1) (cid:11)(cid:16)(cid:10)(cid:5)(cid:15)(cid:9)(cid:1)(cid:60)(cid:2) (cid:22)(cid:33)(cid:38)(cid:47)(cid:45)(cid:1)(cid:44)(cid:31)(cid:1)(cid:22)(cid:32)(cid:1)(cid:48)(cid:54)(cid:31)(cid:1)(cid:47)(cid:56)(cid:52)(cid:1)(cid:25)(cid:46)(cid:35)(cid:33)(cid:1)(cid:40)(cid:31)(cid:42)(cid:1)(cid:44)(cid:35)(cid:40)(cid:1)(cid:22)(cid:33)(cid:38)(cid:47)(cid:45)(cid:1)(cid:44)(cid:53)(cid:1)(cid:23)(cid:49)(cid:31)(cid:1)(cid:41)(cid:56)(cid:52)(cid:1)(cid:21)(cid:13)(cid:26)(cid:1) (cid:27)(cid:1)(cid:24)(cid:13)(cid:1)(cid:9)(cid:7)(cid:7)(cid:7) (cid:20)(cid:21)(cid:1)(cid:2)(cid:39)(cid:22)(cid:37)(cid:1)(cid:29)(cid:26)(cid:27)(cid:1)(cid:23)(cid:30)(cid:1)(cid:15)(cid:37)(cid:26)(cid:24)(cid:29)(cid:29)(cid:1) (cid:26)(cid:27)(cid:1)(cid:21)(cid:1)(cid:19)(cid:33)(cid:34)(cid:21)(cid:36)(cid:1)(cid:37)(cid:1)(cid:7)(cid:5)(cid:5)(cid:13)(cid:1)(cid:32)(cid:4)(cid:1)(cid:17)(cid:32)(cid:1)(cid:6)(cid:14)(cid:13)(cid:3)(cid:1)(cid:31)(cid:30)(cid:37)(cid:4)(cid:1)(cid:6)(cid:7)(cid:7)(cid:11)(cid:1) (cid:12)(cid:13)(cid:12)(cid:5)(cid:11)(cid:9)(cid:1)(cid:60)(cid:2) (cid:37)(cid:43)(cid:54)(cid:1)(cid:55)(cid:47)(cid:39)(cid:1)(cid:43)(cid:49)(cid:43)(cid:48)(cid:1)(cid:56)(cid:54)(cid:52)(cid:1)(cid:51)(cid:46)(cid:41)(cid:60)(cid:1)(cid:51)(cid:39)(cid:1)(cid:29)(cid:19)(cid:1)(cid:34)(cid:35)(cid:1)(cid:32)(cid:19)(cid:1)(cid:11)(cid:9)(cid:9)(cid:9)(cid:1)(cid:53)(cid:2)(cid:59)(cid:1)(cid:56)(cid:39)(cid:1)(cid:21)(cid:36)(cid:21)(cid:1) (cid:14)(cid:15)(cid:5)(cid:9)(cid:9)(cid:1)(cid:60)(cid:2) (cid:23)(cid:45)(cid:42)(cid:1)(cid:48)(cid:41)(cid:31)(cid:1)(cid:19)(cid:42)(cid:31)(cid:1)(cid:48)(cid:53)(cid:1)(cid:36)(cid:39)(cid:1)(cid:41)(cid:31)(cid:1)(cid:33)(cid:40)(cid:31)(cid:1)(cid:15)(cid:54)(cid:39)(cid:31)(cid:2)(cid:31)(cid:42)(cid:44)(cid:45)(cid:1)(cid:57)(cid:33)(cid:39)(cid:1)(cid:3)(cid:23)(cid:19)(cid:15)(cid:4) (cid:20)(cid:21)(cid:1)(cid:2)(cid:39)(cid:22)(cid:37)(cid:1)(cid:29)(cid:26)(cid:27)(cid:1)(cid:23)(cid:30)(cid:1)(cid:15)(cid:37)(cid:26)(cid:24)(cid:29)(cid:29)(cid:1) (cid:26)(cid:27)(cid:21)(cid:1)(cid:19)(cid:33)(cid:34)(cid:21)(cid:36)(cid:1)(cid:37)(cid:1)(cid:7)(cid:5)(cid:5)(cid:12)(cid:1)(cid:32)(cid:4)(cid:1)(cid:17)(cid:32)(cid:1)(cid:7)(cid:10)(cid:6)(cid:3)(cid:1)(cid:31)(cid:30)(cid:37)(cid:4)(cid:1)(cid:6)(cid:13)(cid:13)(cid:10)(cid:1) (cid:11)(cid:16)(cid:9)(cid:5)(cid:16)(cid:9)(cid:1)(cid:60)(cid:2) (cid:25)(cid:49)(cid:31)(cid:44)(cid:1)(cid:34)(cid:31)(cid:47)(cid:1)(cid:34)(cid:53)(cid:1)(cid:19)(cid:48)(cid:54)(cid:49)(cid:31)(cid:2)(cid:1)(cid:33)(cid:35)(cid:1)(cid:44)(cid:39)(cid:31)(cid:1)(cid:61)(cid:1)(cid:11)(cid:1)(cid:56)(cid:52)(cid:50)(cid:59) (cid:20)(cid:21)(cid:1)(cid:2)(cid:39)(cid:22)(cid:37)(cid:1)(cid:29)(cid:26)(cid:27)(cid:1)(cid:23)(cid:30)(cid:1)(cid:15)(cid:37)(cid:26)(cid:24)(cid:29)(cid:29)(cid:1) (cid:26)(cid:27)(cid:1)(cid:21)(cid:1)(cid:19)(cid:33)(cid:34)(cid:21)(cid:36)(cid:1)(cid:37)(cid:1)(cid:7)(cid:5)(cid:5)(cid:12)(cid:1)(cid:32)(cid:4)(cid:1)(cid:17)(cid:32)(cid:1)(cid:6)(cid:11)(cid:9)(cid:3)(cid:1)(cid:31)(cid:30)(cid:37)(cid:4)(cid:1)(cid:6)(cid:6)(cid:11)(cid:11)(cid:1) (cid:15)(cid:9)(cid:9)(cid:5)(cid:12)(cid:9)(cid:1)(cid:60)(cid:2) (cid:30)(cid:31)(cid:41)(cid:47)(cid:35)(cid:48)(cid:1)(cid:32)(cid:31)(cid:34)(cid:31)(cid:59)(cid:5)(cid:1)(cid:39)(cid:44)(cid:36)(cid:45)(cid:47)(cid:43)(cid:31)(cid:33)(cid:40)(cid:39)(cid:1)(cid:39)(cid:1)(cid:34)(cid:31)(cid:44)(cid:53)(cid:33)(cid:38)(cid:1)(cid:34)(cid:45)(cid:49)(cid:53)(cid:33)(cid:54)(cid:60)(cid:33)(cid:53)(cid:33)(cid:38)(cid:1)(cid:57)(cid:47)(cid:45)(cid:34)(cid:41)(cid:31)(cid:1)(cid:45)(cid:33)(cid:38)(cid:47)(cid:45)(cid:44)(cid:53)(cid:1)(cid:47)(cid:45)(cid:57)(cid:42)(cid:39)(cid:44) (cid:20)(cid:21)(cid:1)(cid:2)(cid:39)(cid:22)(cid:37)(cid:1)(cid:29)(cid:26)(cid:27)(cid:1)(cid:23)(cid:30)(cid:1)(cid:15)(cid:37)(cid:26)(cid:24)(cid:29)(cid:29)(cid:1) (cid:26)(cid:27)(cid:1)(cid:21)(cid:1)(cid:19)(cid:33)(cid:34)(cid:21)(cid:36)(cid:1)(cid:37)(cid:1)(cid:7)(cid:5)(cid:5)(cid:10)(cid:1)(cid:32)(cid:4)(cid:1)(cid:17)(cid:32)(cid:1)(cid:6)(cid:5)(cid:5)(cid:3)(cid:1)(cid:31)(cid:30)(cid:37)(cid:4)(cid:1)(cid:13)(cid:8)(cid:14)(cid:1) (cid:14)(cid:17)(cid:5)(cid:9)(cid:9)(cid:1)(cid:60)(cid:2) (cid:25)(cid:54)(cid:33)(cid:54)(cid:35)(cid:1)(cid:37)(cid:56)(cid:1)(cid:2)(cid:45)(cid:1)(cid:52)(cid:35)(cid:1)(cid:52)(cid:31)(cid:1)(cid:47)(cid:50)(cid:44)(cid:1)(cid:41)(cid:39)(cid:1)(cid:49)(cid:35)(cid:33)(cid:38)(cid:1)(cid:44)(cid:39)(cid:33)(cid:54)(cid:44)(cid:1) (cid:35)(cid:1)(cid:34)(cid:42)(cid:31)(cid:1)(cid:54)(cid:44)(cid:31)(cid:1)(cid:41)(cid:56)(cid:52)(cid:1)(cid:39)(cid:1)(cid:48)(cid:53)(cid:37)(cid:1) (cid:44)(cid:31)(cid:1)(cid:2)(cid:56)(cid:52)(cid:1)(cid:34)(cid:47)(cid:45)(cid:1)(cid:37)(cid:45)(cid:1)(cid:52)(cid:53)(cid:33)(cid:38)(cid:1)(cid:45)(cid:47)(cid:31)(cid:54)(cid:1)(cid:50)(cid:47)(cid:54)(cid:60)(cid:1)(cid:34)(cid:54)(cid:35)(cid:59) (cid:32)(cid:35)(cid:54)(cid:1)(cid:46)(cid:39)(cid:35)(cid:1)(cid:33)(cid:54)(cid:35)(cid:59)(cid:1)(cid:48)(cid:49)(cid:52)(cid:31)(cid:1)(cid:47)(cid:50)(cid:1)(cid:33)(cid:38)(cid:50)(cid:1)(cid:34)(cid:47)(cid:45)(cid:1)(cid:37)(cid:45)(cid:1)(cid:52)(cid:35)(cid:1)(cid:37)(cid:45)(cid:1)(cid:39)(cid:1)(cid:52)(cid:31)(cid:1)(cid:47)(cid:50)(cid:44)(cid:1)(cid:41)(cid:39)(cid:1)(cid:39)(cid:33)(cid:38)(cid:1)(cid:50)(cid:43)(cid:39)(cid:35)(cid:48)(cid:54)(cid:1)(cid:33)(cid:54)(cid:31)(cid:1)(cid:44)(cid:39)(cid:31)(cid:1)(cid:44)(cid:31)(cid:1)(cid:34)(cid:47)(cid:45)(cid:1)(cid:37)(cid:31)(cid:33)(cid:38)(cid:1) (cid:20)(cid:21)(cid:1)(cid:2)(cid:39)(cid:22)(cid:37)(cid:1)(cid:29)(cid:26)(cid:27)(cid:1)(cid:23)(cid:30)(cid:1)(cid:15)(cid:37)(cid:26)(cid:24)(cid:29)(cid:29)(cid:1) (cid:26)(cid:27)(cid:1)(cid:21)(cid:1)(cid:19)(cid:33)(cid:34)(cid:21)(cid:36)(cid:1)(cid:37)(cid:1)(cid:7)(cid:5)(cid:5)(cid:8)(cid:1)(cid:32)(cid:4)(cid:1)(cid:17)(cid:32)(cid:1)(cid:7)(cid:7)(cid:5)(cid:3)(cid:1)(cid:31)(cid:30)(cid:37)(cid:4)(cid:1)(cid:7)(cid:6)(cid:13)(cid:6)(cid:1) (cid:11)(cid:13)(cid:13)(cid:5)(cid:14)(cid:9)(cid:1)(cid:60)(cid:2) (cid:25)(cid:26)(cid:24)(cid:22)(cid:1)(cid:21)(cid:13)(cid:1)(cid:18)(cid:21)(cid:1)(cid:26)(cid:16)(cid:24)(cid:1)(cid:21)(cid:16)(cid:1)(cid:26)(cid:22)(cid:1)(cid:28)(cid:13)(cid:12)(cid:1)(cid:52)(cid:52)(cid:52)(cid:6)(cid:52)(cid:53)(cid:1)(cid:34)(cid:31)(cid:52)(cid:44)(cid:1) (cid:39)(cid:33)(cid:1)(cid:49)(cid:52)(cid:31)(cid:6)(cid:33)(cid:50)(cid:52)(cid:6)(cid:37)(cid:45)(cid:51)(cid:6)(cid:46)(cid:42) (cid:23)(cid:25)(cid:34)(cid:1)(cid:39)(cid:37)(cid:40)(cid:33)(cid:1)(cid:40)(cid:38)(cid:2)(cid:40)(cid:27)(cid:1)(cid:41)(cid:38)(cid:36)(cid:69)(cid:32)(cid:34)(cid:42)(cid:23)(cid:28) (cid:41)(cid:42)(cid:1)(cid:24)(cid:43)(cid:29)(cid:22)(cid:2)(cid:1)(cid:41)(cid:42)(cid:1)(cid:24)(cid:22)(cid:41)(cid:1)(cid:34)(cid:29)(cid:23)(cid:39)(cid:41)(cid:1)(cid:29)(cid:1)(cid:36)(cid:35)(cid:1)(cid:32)(cid:29)(cid:1)(cid:27)(cid:37)(cid:22)(cid:1)(cid:26)(cid:29)(cid:29) (cid:58)(cid:49)(cid:48)(cid:1)(cid:60)(cid:63)(cid:1)(cid:53)(cid:48) (cid:43)(cid:44)(cid:1)(cid:3)(cid:74)(cid:46)(cid:67)(cid:1)(cid:57)(cid:52)(cid:1)(cid:54)(cid:52)(cid:1)(cid:47)(cid:58)(cid:1)(cid:33)(cid:58)(cid:1)(cid:57)(cid:52)(cid:1)(cid:62)(cid:58)(cid:1)(cid:60)(cid:44)(cid:1)(cid:36)(cid:58)(cid:55)(cid:1)(cid:61)(cid:54)(cid:52)(cid:48)(cid:1)(cid:50)(cid:58)(cid:1)(cid:34)(cid:60)(cid:1)(cid:14)(cid:17)(cid:6)(cid:1)(cid:59)(cid:58)(cid:67)(cid:8)(cid:1)(cid:16)(cid:19)(cid:10)(cid:1)(cid:67)(cid:1)(cid:47)(cid:57)(cid:52)(cid:44)(cid:1)(cid:12)(cid:18)(cid:1)(cid:55)(cid:52)(cid:59)(cid:1)(cid:46)(cid:44)(cid:1)(cid:12)(cid:10)(cid:10)(cid:19)(cid:1)(cid:60)(cid:8) (cid:47)(cid:58)(cid:1)(cid:58)(cid:45)(cid:1)(cid:65)(cid:52)(cid:48)(cid:61)(cid:67)(cid:1)(cid:46)(cid:67)(cid:48)(cid:1)(cid:57)(cid:52)(cid:44)(cid:1)(cid:33)(cid:52)(cid:1)(cid:57)(cid:52)(cid:1)(cid:61)(cid:62)(cid:60)(cid:44)(cid:1)(cid:37)(cid:58)(cid:55)(cid:1)(cid:57)(cid:52)(cid:46)(cid:1)(cid:62)(cid:65)(cid:44)(cid:1)(cid:52)(cid:1)(cid:37)(cid:58)(cid:67)(cid:1)(cid:65)(cid:58)(cid:1)(cid:53)(cid:63)(cid:1)(cid:41)(cid:61)(cid:52)(cid:1)(cid:67)(cid:1)(cid:47)(cid:57)(cid:52)(cid:44)(cid:1)(cid:12)(cid:15)(cid:1)(cid:56)(cid:44)(cid:1)(cid:53)(cid:44)(cid:1)(cid:12)(cid:10)(cid:10)(cid:19)(cid:1)(cid:60)(cid:8)(cid:1) (cid:37)(cid:39)(cid:1)(cid:26)(cid:18)(cid:40)(cid:1)(cid:40)(cid:18)(cid:1)(cid:26)(cid:2)(cid:18)(cid:1)(cid:21)(cid:64)(cid:37)(cid:1)(cid:40)(cid:18)(cid:25)(cid:1)(cid:28)(cid:35)(cid:1)(cid:25)(cid:70)(cid:1)(cid:20)(cid:39)(cid:20)(cid:23)(cid:1)(cid:33)(cid:24)(cid:69) (cid:37)(cid:39)(cid:1)(cid:34)(cid:37)(cid:18)(cid:1)(cid:32)(cid:40)(cid:18)(cid:1)(cid:29)(cid:24)(cid:22)(cid:28)(cid:1)(cid:27)(cid:35)(cid:19)(cid:1)(cid:30)(cid:19)(cid:1)(cid:32)(cid:30)(cid:1)(cid:34)(cid:22)(cid:28)(cid:1)(cid:31)(cid:18)(cid:1)(cid:33)(cid:40)(cid:18)(cid:1)(cid:28)(cid:24) (cid:43)(cid:44)(cid:1)(cid:3)(cid:74)(cid:46)(cid:67)(cid:1)(cid:57)(cid:52)(cid:54)(cid:1)(cid:57)(cid:60)(cid:1)(cid:11) (cid:1)(cid:29)(cid:8)(cid:1)(cid:1)(cid:41)(cid:66)(cid:1)(cid:54)(cid:44)(cid:67)(cid:1)(cid:67)(cid:44)(cid:1)(cid:54)(cid:3)(cid:44)(cid:1)(cid:47)(cid:70)(cid:65)(cid:1)(cid:65)(cid:66)(cid:1)(cid:62)(cid:65)(cid:44)(cid:1)(cid:60)(cid:67)(cid:44)(cid:1)(cid:53)(cid:74)(cid:1)(cid:46)(cid:66)(cid:46)(cid:51)(cid:1)(cid:55)(cid:63)(cid:45)(cid:1)(cid:65)(cid:59)(cid:60)(cid:58)(cid:1)(cid:65)(cid:44)(cid:1)(cid:47)(cid:67)(cid:44)(cid:1)(cid:53)(cid:74)(cid:1)(cid:46)(cid:66)(cid:46)(cid:51)(cid:1)(cid:47)(cid:58)(cid:1)(cid:58)(cid:45)(cid:1)(cid:60)(cid:58)(cid:1)(cid:62)(cid:63)(cid:1)(cid:59)(cid:44)(cid:1)(cid:61)(cid:67)(cid:48)(cid:1)(cid:65)(cid:59)(cid:52)(cid:1)(cid:61)(cid:44)(cid:1)(cid:57)(cid:66)(cid:46)(cid:51)(cid:1)(cid:47)(cid:58)(cid:1)(cid:60)(cid:48)(cid:1)(cid:53)(cid:48)(cid:1)(cid:61)(cid:62)(cid:60)(cid:63)(cid:1)(cid:67)(cid:50)(cid:58)(cid:47)(cid:7) (cid:57)(cid:52)(cid:48)(cid:1)(cid:67)(cid:1)(cid:44)(cid:60)(cid:62)(cid:8)(cid:1)(cid:19)(cid:1)(cid:60)(cid:58)(cid:67)(cid:1)(cid:59)(cid:58)(cid:1)(cid:60)(cid:67)(cid:74)(cid:1)(cid:47)(cid:67)(cid:48)(cid:1)(cid:57)(cid:52)(cid:44)(cid:1)(cid:4)(cid:41)(cid:25)(cid:5)(cid:1)(cid:57)(cid:60)(cid:1)(cid:11)(cid:18)(cid:13)(cid:9)(cid:12)(cid:10)(cid:10)(cid:15)(cid:1)(cid:36)(cid:44)(cid:60)(cid:1)(cid:55)(cid:44)(cid:1)(cid:56)(cid:48)(cid:57)(cid:1)(cid:62)(cid:63)(cid:1)(cid:25)(cid:63)(cid:1)(cid:60)(cid:58)(cid:1)(cid:59)(cid:48)(cid:53)(cid:1)(cid:61)(cid:54)(cid:52)(cid:48)(cid:1)(cid:50)(cid:58)(cid:1)(cid:52)(cid:1)(cid:37)(cid:44)(cid:1)(cid:47)(cid:66)(cid:1)(cid:67)(cid:1)(cid:47)(cid:57)(cid:52)(cid:44)(cid:1)(cid:11)(cid:12)(cid:1)(cid:61)(cid:62)(cid:66)(cid:46)(cid:67)(cid:1)(cid:57)(cid:52)(cid:44)(cid:1) (cid:12)(cid:10)(cid:10)(cid:15)(cid:1)(cid:60)(cid:8)(cid:1)(cid:63)(cid:61)(cid:62)(cid:44)(cid:1)(cid:57)(cid:44)(cid:1)(cid:65)(cid:52)(cid:44)(cid:1)(cid:53)(cid:74)(cid:1)(cid:46)(cid:48)(cid:1)(cid:50)(cid:58)(cid:1)(cid:65)(cid:66)(cid:1)(cid:56)(cid:44)(cid:1)(cid:50)(cid:44)(cid:1)(cid:57)(cid:52)(cid:44)(cid:1)(cid:47)(cid:58)(cid:1)(cid:62)(cid:66)(cid:1)(cid:46)(cid:67)(cid:74)(cid:1)(cid:46)(cid:48)(cid:1)(cid:51)(cid:52)(cid:1)(cid:50)(cid:52)(cid:48)(cid:1)(cid:57)(cid:66)(cid:1)(cid:59)(cid:44)(cid:61)(cid:67) (cid:34)(cid:54)(cid:52)(cid:1)(cid:24)(cid:1) (cid:68)(cid:1)(cid:65)(cid:58)(cid:1)(cid:53)(cid:48)(cid:1)(cid:65)(cid:70)(cid:47)(cid:67)(cid:1)(cid:62)(cid:65)(cid:44)(cid:20)(cid:1)(cid:47)(cid:58)(cid:55)(cid:1)(cid:57)(cid:58)(cid:73)(cid:55)(cid:74)(cid:1)(cid:61)(cid:54)(cid:52)(cid:48)(cid:6)(cid:1)(cid:58)(cid:59)(cid:58)(cid:55)(cid:1)(cid:61)(cid:54)(cid:52)(cid:48)(cid:6)(cid:1)(cid:73)(cid:55)(cid:74)(cid:1)(cid:61)(cid:54)(cid:52)(cid:48)(cid:6)(cid:1)(cid:67)(cid:44)(cid:1)(cid:46)(cid:51)(cid:58)(cid:47)(cid:1)(cid:57)(cid:52)(cid:58)(cid:1)(cid:59)(cid:58)(cid:1)(cid:56)(cid:58)(cid:60)(cid:1)(cid:61)(cid:54)(cid:52)(cid:48) (cid:1) (cid:20)(cid:45)(cid:1)(cid:53)(cid:41)(cid:1)(cid:42)(cid:56)(cid:59)(cid:58)(cid:1)(cid:58)(cid:54)(cid:1)(cid:12)(cid:12)(cid:15)(cid:4)(cid:8)(cid:7)(cid:1)(cid:63)(cid:3) (cid:34)(cid:54)(cid:52)(cid:1)(cid:24)(cid:24)(cid:1) (cid:68)(cid:1)(cid:65)(cid:58)(cid:1)(cid:53)(cid:48)(cid:1)(cid:65)(cid:70)(cid:47)(cid:67)(cid:1)(cid:62)(cid:65)(cid:44)(cid:20)(cid:1)(cid:55)(cid:63)(cid:1)(cid:45)(cid:63)(cid:1)(cid:61)(cid:54)(cid:52)(cid:48)(cid:6)(cid:1)(cid:65)(cid:52)(cid:48)(cid:55)(cid:1)(cid:54)(cid:58)(cid:1)(cid:59)(cid:58)(cid:55)(cid:1)(cid:61)(cid:54)(cid:52)(cid:48) (cid:1) (cid:20)(cid:45)(cid:1)(cid:53)(cid:41)(cid:1)(cid:42)(cid:56)(cid:59)(cid:58)(cid:1)(cid:58)(cid:54)(cid:1)(cid:11)(cid:15)(cid:12)(cid:4)(cid:11)(cid:7)(cid:1)(cid:63)(cid:3) (cid:34)(cid:54)(cid:52)(cid:1)(cid:24)(cid:24)(cid:24)(cid:1) (cid:68)(cid:1)(cid:65)(cid:58)(cid:1)(cid:53)(cid:48)(cid:1)(cid:65)(cid:70)(cid:47)(cid:67)(cid:1)(cid:62)(cid:65)(cid:58)(cid:1)(cid:55)(cid:63)(cid:1)(cid:45)(cid:48)(cid:55)(cid:1)(cid:61)(cid:54)(cid:52)(cid:48) (cid:1) (cid:20)(cid:45)(cid:1)(cid:53)(cid:41)(cid:1)(cid:42)(cid:56)(cid:59)(cid:58)(cid:1)(cid:58)(cid:54)(cid:1)(cid:12)(cid:10)(cid:16)(cid:4)(cid:10)(cid:7)(cid:1)(cid:63)(cid:3) (cid:34)(cid:54)(cid:52)(cid:1)(cid:24)(cid:36)(cid:1) (cid:68)(cid:1)(cid:65)(cid:58)(cid:1)(cid:53)(cid:48)(cid:1)(cid:65)(cid:70)(cid:47)(cid:67)(cid:1)(cid:62)(cid:65)(cid:58)(cid:1)(cid:56)(cid:44)(cid:1)(cid:67)(cid:58)(cid:1)(cid:65)(cid:52)(cid:48)(cid:46)(cid:1)(cid:54)(cid:52)(cid:48) (cid:1) (cid:20)(cid:45)(cid:1)(cid:53)(cid:41)(cid:1)(cid:42)(cid:56)(cid:59)(cid:58)(cid:1)(cid:58)(cid:54)(cid:1)(cid:11)(cid:11)(cid:9)(cid:4)(cid:9)(cid:7)(cid:1)(cid:63)(cid:3) (cid:34)(cid:54)(cid:52)(cid:1)(cid:36)(cid:1) (cid:68)(cid:1)(cid:65)(cid:58)(cid:1)(cid:53)(cid:48)(cid:1)(cid:65)(cid:70)(cid:47)(cid:67)(cid:1)(cid:62)(cid:65)(cid:44)(cid:20)(cid:1)(cid:59)(cid:58)(cid:47)(cid:1)(cid:54)(cid:44)(cid:60)(cid:59)(cid:1) (cid:44)(cid:46)(cid:1)(cid:54)(cid:52)(cid:48)(cid:6)(cid:1)(cid:59)(cid:58)(cid:1)(cid:56)(cid:58)(cid:60)(cid:1)(cid:61)(cid:54)(cid:52)(cid:48) (cid:1) (cid:20)(cid:45)(cid:1)(cid:53)(cid:41)(cid:1)(cid:42)(cid:56)(cid:59)(cid:58)(cid:1)(cid:58)(cid:54)(cid:1)(cid:12)(cid:12)(cid:12)(cid:4)(cid:11)(cid:7)(cid:1)(cid:63)(cid:3) (cid:34)(cid:54)(cid:52)(cid:1)(cid:36)(cid:24)(cid:1) (cid:68)(cid:1)(cid:65)(cid:58)(cid:1)(cid:53)(cid:48)(cid:1)(cid:65)(cid:70)(cid:47)(cid:67)(cid:1)(cid:62)(cid:65)(cid:58)(cid:1)(cid:59)(cid:58)(cid:47)(cid:1)(cid:55)(cid:44)(cid:1)(cid:61)(cid:54)(cid:52)(cid:48) (cid:1) (cid:20)(cid:45)(cid:1)(cid:53)(cid:41)(cid:1)(cid:42)(cid:56)(cid:59)(cid:58)(cid:1)(cid:58)(cid:54)(cid:1)(cid:11)(cid:10)(cid:11)(cid:4)(cid:8)(cid:7)(cid:1)(cid:63)(cid:3) (cid:34)(cid:54)(cid:52)(cid:1)(cid:36)(cid:24)(cid:24)(cid:1) (cid:68)(cid:1)(cid:65)(cid:58)(cid:1)(cid:53)(cid:48)(cid:1)(cid:65)(cid:70)(cid:47)(cid:67)(cid:1)(cid:62)(cid:65)(cid:44)(cid:20)(cid:1)(cid:54)(cid:63)(cid:1)(cid:53)(cid:44)(cid:65)(cid:1)(cid:61)(cid:54)(cid:58)(cid:1)(cid:7)(cid:59)(cid:58)(cid:1)(cid:56)(cid:58)(cid:60)(cid:1)(cid:61)(cid:54)(cid:52)(cid:48)(cid:6)(cid:1)(cid:3)(cid:70)(cid:47)(cid:67)(cid:1)(cid:54)(cid:52)(cid:48) (cid:1) (cid:20)(cid:45)(cid:1)(cid:53)(cid:41)(cid:1)(cid:42)(cid:56)(cid:59)(cid:58)(cid:1)(cid:58)(cid:54)(cid:1)(cid:10)(cid:14)(cid:11)(cid:4)(cid:15)(cid:7)(cid:1)(cid:63)(cid:3) (cid:34)(cid:54)(cid:52)(cid:1)(cid:36)(cid:24)(cid:24)(cid:24)(cid:1)(cid:68)(cid:1)(cid:65)(cid:58)(cid:1)(cid:53)(cid:48)(cid:1)(cid:65)(cid:70)(cid:47)(cid:67)(cid:1)(cid:62)(cid:65)(cid:44)(cid:20)(cid:1)(cid:56)(cid:44)(cid:1)(cid:3)(cid:58)(cid:1)(cid:59)(cid:58)(cid:55)(cid:1)(cid:61)(cid:54)(cid:52)(cid:48)(cid:6)(cid:1)(cid:65)(cid:44)(cid:60)(cid:1)(cid:56)(cid:52)(cid:72)(cid:1)(cid:61)(cid:54)(cid:58)(cid:1)(cid:7)(cid:56)(cid:44)(cid:1)(cid:67)(cid:63)(cid:60)(cid:1)(cid:61)(cid:54)(cid:52)(cid:48) (cid:1) (cid:20)(cid:45)(cid:1)(cid:53)(cid:41)(cid:1)(cid:42)(cid:56)(cid:59)(cid:58)(cid:1)(cid:58)(cid:54)(cid:1)(cid:11)(cid:14)(cid:14)(cid:4)(cid:9)(cid:7)(cid:1)(cid:63)(cid:3) (cid:34)(cid:54)(cid:52)(cid:1)(cid:24)(cid:38)(cid:1) (cid:68)(cid:1)(cid:65)(cid:58)(cid:1)(cid:53)(cid:48)(cid:1)(cid:65)(cid:70)(cid:47)(cid:67)(cid:1)(cid:62)(cid:65)(cid:58)(cid:1)(cid:73)(cid:65)(cid:52)(cid:71)(cid:1)(cid:62)(cid:58)(cid:1)(cid:54)(cid:60)(cid:67)(cid:66)(cid:61)(cid:1)(cid:54)(cid:52)(cid:48) (cid:29)(cid:29)(cid:8)(cid:1)(cid:1)(cid:41)(cid:66)(cid:1)(cid:54)(cid:44)(cid:67)(cid:1)(cid:59)(cid:58)(cid:47)(cid:1)(cid:56)(cid:52)(cid:58)(cid:1)(cid:62)(cid:70)(cid:65)(cid:1)(cid:47)(cid:67)(cid:52)(cid:44)(cid:1)(cid:3)(cid:44)(cid:1)(cid:53)(cid:74)(cid:1)(cid:46)(cid:66)(cid:46)(cid:51)(cid:1)(cid:57)(cid:44)(cid:1)(cid:60)(cid:66)(cid:57)(cid:1)(cid:54)(cid:63)(cid:1)(cid:59)(cid:44)(cid:61)(cid:67)(cid:1)(cid:67)(cid:44)(cid:1)(cid:62)(cid:65)(cid:52)(cid:48)(cid:60)(cid:1)(cid:47)(cid:67)(cid:58)(cid:1)(cid:57)(cid:66)(cid:46)(cid:51)(cid:1)(cid:67)(cid:50)(cid:58)(cid:47)(cid:1)(cid:57)(cid:52)(cid:48)(cid:1)(cid:67)(cid:1)(cid:44)(cid:60)(cid:62)(cid:8)(cid:1)(cid:11)(cid:13)(cid:1)(cid:60)(cid:58)(cid:67)(cid:59)(cid:1) (cid:58)(cid:1)(cid:60)(cid:67)(cid:74)(cid:1)(cid:47)(cid:67)(cid:48)(cid:1)(cid:57)(cid:52)(cid:44)(cid:1)(cid:4)(cid:41)(cid:25)(cid:5)(cid:1) (cid:57)(cid:60)(cid:1)(cid:11)(cid:18)(cid:13)(cid:9)(cid:12)(cid:10)(cid:10)(cid:15)(cid:1)(cid:36)(cid:44)(cid:60)(cid:1)(cid:55)(cid:44)(cid:1)(cid:56)(cid:48)(cid:57)(cid:1)(cid:62)(cid:63)(cid:1)(cid:25)(cid:63)(cid:1)(cid:60)(cid:58)(cid:1)(cid:59)(cid:48)(cid:53)(cid:1)(cid:61)(cid:54)(cid:52)(cid:48)(cid:1)(cid:50)(cid:58)(cid:1)(cid:52)(cid:1)(cid:37)(cid:44)(cid:1)(cid:47)(cid:66)(cid:1)(cid:67)(cid:1)(cid:47)(cid:57)(cid:52)(cid:44)(cid:1)(cid:11)(cid:12)(cid:1)(cid:61)(cid:62)(cid:66)(cid:46)(cid:67)(cid:1)(cid:57)(cid:52)(cid:44)(cid:1)(cid:12)(cid:10)(cid:10)(cid:15)(cid:1)(cid:60)(cid:8)(cid:1)(cid:63)(cid:61)(cid:62)(cid:44)(cid:1)(cid:57)(cid:44)(cid:1)(cid:65)(cid:52)(cid:44)(cid:1)(cid:53)(cid:74)(cid:1)(cid:46)(cid:48)(cid:1)(cid:50)(cid:58)(cid:1)(cid:65)(cid:66)(cid:1)(cid:56)(cid:44)(cid:1)(cid:50)(cid:44)(cid:1)(cid:57)(cid:52)(cid:44)(cid:1) (cid:47)(cid:58)(cid:1)(cid:62)(cid:66)(cid:1)(cid:46)(cid:67)(cid:74)(cid:1)(cid:46)(cid:48)(cid:1)(cid:51)(cid:52)(cid:1)(cid:50)(cid:52)(cid:48)(cid:1)(cid:57)(cid:66)(cid:1)(cid:59)(cid:44)(cid:61)(cid:67)(cid:1)(cid:65)(cid:48)(cid:1)(cid:65)(cid:61)(cid:67)(cid:66)(cid:61)(cid:62)(cid:1)(cid:54)(cid:52)(cid:46)(cid:51)(cid:1)(cid:65)(cid:58)(cid:1)(cid:53)(cid:48)(cid:1)(cid:65)(cid:70)(cid:47)(cid:67)(cid:1)(cid:62)(cid:65)(cid:44)(cid:46)(cid:51) (cid:43)(cid:44)(cid:1)(cid:3)(cid:74)(cid:46)(cid:67)(cid:1)(cid:57)(cid:52)(cid:54)(cid:1)(cid:57)(cid:60)(cid:1)(cid:12)(cid:1) (cid:41)(cid:66)(cid:1)(cid:54)(cid:44)(cid:67)(cid:1)(cid:67)(cid:44)(cid:1)(cid:54)(cid:3)(cid:44)(cid:1)(cid:47)(cid:70)(cid:65)(cid:1)(cid:59)(cid:44)(cid:72)(cid:61)(cid:62)(cid:65)(cid:1)(cid:62)(cid:60)(cid:67)(cid:48)(cid:1)(cid:46)(cid:52)(cid:46)(cid:51)(cid:1)(cid:67)(cid:44)(cid:1)(cid:62)(cid:65)(cid:52)(cid:48)(cid:60)(cid:1)(cid:47)(cid:67)(cid:58)(cid:1)(cid:57)(cid:66)(cid:46)(cid:51)(cid:1)(cid:67)(cid:50)(cid:58)(cid:47)(cid:1)(cid:57)(cid:52)(cid:48)(cid:1)(cid:67)(cid:1)(cid:44)(cid:60)(cid:62)(cid:8)(cid:1)(cid:11)(cid:13)(cid:1)(cid:60)(cid:58)(cid:67)(cid:1)(cid:59)(cid:58)(cid:1)(cid:60)(cid:67)(cid:74)(cid:47)(cid:1) (cid:67)(cid:48)(cid:1)(cid:57)(cid:52)(cid:44)(cid:1)(cid:4)(cid:41)(cid:25)(cid:5)(cid:1)(cid:57)(cid:60)(cid:1)(cid:11)(cid:18)(cid:13)(cid:9)(cid:12)(cid:10)(cid:10)(cid:15)(cid:1) (cid:36)(cid:44)(cid:60)(cid:1)(cid:55)(cid:44)(cid:1)(cid:56)(cid:48)(cid:57)(cid:1)(cid:62)(cid:63)(cid:1)(cid:25)(cid:63)(cid:1)(cid:60)(cid:58)(cid:1)(cid:59)(cid:48)(cid:53)(cid:1)(cid:61)(cid:54)(cid:52)(cid:48)(cid:1)(cid:50)(cid:58)(cid:1)(cid:52)(cid:1)(cid:37)(cid:44)(cid:1)(cid:47)(cid:66)(cid:1)(cid:67)(cid:1)(cid:47)(cid:57)(cid:52)(cid:44)(cid:1)(cid:11)(cid:12)(cid:1)(cid:61)(cid:62)(cid:66)(cid:46)(cid:67)(cid:1)(cid:57)(cid:52)(cid:44)(cid:1)(cid:12)(cid:10)(cid:10)(cid:15)(cid:1)(cid:60)(cid:8)(cid:1)(cid:63)(cid:61)(cid:62)(cid:44)(cid:1)(cid:57)(cid:44)(cid:1)(cid:65)(cid:52)(cid:44)(cid:1)(cid:53)(cid:74)(cid:1)(cid:46)(cid:48)(cid:1)(cid:50)(cid:58)(cid:1)(cid:65)(cid:66)(cid:1)(cid:56)(cid:44)(cid:1)(cid:50)(cid:44)(cid:1)(cid:57)(cid:52)(cid:44)(cid:1)(cid:47)(cid:58)(cid:1)(cid:62)(cid:66)(cid:1)(cid:46)(cid:67)(cid:74)(cid:1)(cid:46)(cid:48)(cid:1) (cid:51)(cid:52)(cid:1)(cid:50)(cid:52)(cid:48)(cid:1)(cid:57)(cid:66)(cid:1)(cid:59)(cid:44)(cid:61)(cid:67)(cid:6)(cid:1)(cid:67)(cid:1)(cid:54)(cid:62)(cid:70)(cid:1)(cid:60)(cid:66)(cid:46)(cid:51)(cid:1)(cid:47)(cid:58)(cid:1)(cid:59)(cid:63)(cid:61)(cid:67)(cid:1)(cid:46)(cid:67)(cid:44)(cid:1)(cid:61)(cid:52)(cid:71)(cid:1)(cid:59)(cid:60)(cid:67)(cid:48)(cid:1)(cid:65)(cid:70)(cid:67)(cid:1)(cid:59)(cid:44)(cid:61)(cid:67)(cid:1) (cid:1) (cid:20)(cid:45)(cid:1)(cid:53)(cid:41)(cid:1)(cid:42)(cid:56)(cid:59)(cid:58)(cid:1)(cid:58)(cid:54)(cid:1)(cid:10)(cid:15)(cid:12)(cid:4)(cid:13)(cid:7)(cid:1)(cid:63)(cid:3) (cid:40)(cid:41)(cid:1)(cid:52)(cid:65)(cid:1)(cid:61)(cid:48)(cid:45)(cid:1)(cid:53)(cid:48)(cid:41)(cid:1)(cid:55)(cid:56)(cid:54)(cid:1)(cid:57)(cid:48)(cid:1)(cid:52)(cid:62)(cid:1)(cid:57)(cid:50)(cid:3)(cid:41)(cid:1)(cid:44)(cid:41)(cid:68)(cid:17) (cid:46)(cid:41)(cid:50)(cid:1)(cid:57)(cid:45)(cid:52)(cid:17)(cid:1)(cid:1) (cid:12)(cid:12)(cid:1)(cid:16)(cid:19)(cid:14)(cid:7)(cid:16)(cid:10)(cid:7)(cid:14)(cid:18) (cid:45)(cid:1)(cid:5)(cid:52)(cid:41)(cid:1)(cid:48)(cid:51)(cid:45)(cid:52)(cid:17)(cid:1) (cid:65)(cid:66)(cid:47)(cid:1) (cid:44)(cid:65)(cid:1)(cid:57)(cid:52)(cid:46)(cid:1)(cid:62)(cid:65)(cid:44)(cid:21)(cid:46)(cid:63)(cid:65)(cid:8)(cid:50)(cid:58)(cid:64)(cid:8)(cid:59)(cid:55) (cid:55)(cid:54)(cid:1)(cid:55)(cid:56)(cid:63)(cid:45)(cid:63)(cid:1)(cid:57)(cid:58)(cid:56)(cid:54)(cid:1)(cid:53)(cid:67)(cid:1)(cid:48)(cid:53)(cid:1)(cid:58)(cid:45)(cid:56)(cid:1)(cid:53)(cid:45)(cid:1)(cid:58)(cid:54)(cid:1)(cid:61)(cid:66)(cid:17)(cid:1)(cid:65)(cid:65)(cid:65)(cid:8)(cid:65)(cid:66)(cid:47)(cid:1) (cid:44)(cid:65)(cid:1)(cid:57)(cid:52)(cid:46)(cid:1)(cid:62)(cid:65)(cid:44)(cid:8)(cid:46)(cid:63)(cid:65)(cid:8)(cid:50)(cid:58)(cid:64)(cid:8)(cid:59)(cid:55) (cid:31)(cid:45)(cid:3)(cid:1)(cid:53)(cid:41)(cid:1)(cid:54)(cid:46)(cid:45)(cid:56)(cid:1)(cid:58)(cid:41)(cid:1)(cid:53)(cid:41)(cid:1)(cid:57)(cid:58)(cid:56)(cid:54)(cid:1)(cid:53)(cid:48)(cid:45)(cid:1)(cid:48)(cid:53)(cid:1)(cid:58)(cid:45)(cid:56)(cid:1)(cid:53)(cid:45)(cid:1)(cid:58)(cid:54)(cid:1)(cid:61)(cid:45)(cid:49)(cid:17)(cid:1)(cid:61)(cid:61)(cid:61)(cid:6)(cid:61)(cid:62)(cid:1)(cid:44)(cid:41)(cid:61)(cid:1)(cid:53)(cid:48)(cid:43)(cid:1)(cid:58)(cid:61)(cid:41)(cid:6)(cid:43)(cid:59)(cid:61)(cid:6)(cid:47)(cid:54)(cid:60)(cid:6)(cid:55)(cid:51) CENTRUM USŁUG WSPÓLNYCH WYDZIAŁ WYDAWNICTW I POLIGRAFII proponuje SKOROWIDZ OBOWIĄZUJĄCYCH PRZEPISÓW PRAWNYCH 1918–2010 ogłoszonych w Dzienniku Ustaw i Monitorze Polskim w latach 1918–1939 oraz 1944–2010 według stanu prawnego na dzień 1 października 2010 r. (do numeru 183 Dziennika Ustaw i numeru 68 Monitora Polskiego) Cena — 188 zł (w tym VAT) Zamówienia prosimy składać: dokonując wpłaty na konto bankowe: Bank Handlowy S.A. 36 1030 1508 0000 0008 1566 3012 (podając nazwę, adres, NIP zamawiającego) faksem: 22 694-60-48 e-mailem: wydawnictwa@cuw.gov.pl poprzez stronę internetową: www.wydawnictwa.cuw.gov.pl listownie pod adresem: Centrum Usług Wspólnych Wydział Wydawnictw i Poligrafii ul. Powsińska 69/71, 02-903 Warszawa Wszelkie informacje na temat realizacji zamówień można uzyskać pod numerami telefonów: 22 694-67-52, bezpłatna infolinia 800 287 581 (czynna w godz. 730–1530). PEŁNA OFERTA NA STRONIE INTERNETOWEJ: www.wydawnictwa.cuw.gov.pl Wydawca: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Redakcja: Rządowe Centrum Legislacji — Departament Dziennika Ustaw i Monitora Polskiego al. J. Ch. Szucha 2/4, 00-582 Warszawa, tel. 22 622-66-56 Skład, druk i kolportaż: Centrum Usług Wspólnych — Wydział Wydawnictw i Poligrafii, ul. Powsińska 69/71, 02-903 Warszawa, tel. 22 694-67-52; faks 22 694-60-48 Bezpłatna infolinia: 800 287 581 (czynna w godz. 730–1530) www.wydawnictwa.cuw.gov.pl e-mail: wydawnictwa@cuw.gov.pl Tłoczono z polecenia Prezesa Rady Ministrów w Centrum Usług Wspólnych — Wydział Wydawnictw i Poligrafii, ul. Powsińska 69/71, 02-903 Warszawa Zam. 23/W/C/2011 ISSN 0867-3411 Cena 19,40 zł (w tym VAT)