Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 kwietnia 2011 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: blacharz izolacji przemysłowych, monter izolacji przemysłowych, operator maszyn i urządzeń do przetwórstwa tworzyw sztucznych, opiekun osoby starszej, technik energetyk, technik gazownictwa, technik przeróbki kopalin stałych, technik sztukatorstwa i kamieniarstwa artystycznego, technik tyfloinformatyk i technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej

1. Określa się podstawy programowe kształce- 4) o piekun osoby starszej — symbol cyfrowy nia w następujących zawodach objętych klasyfikacją 346⁰⁵; zawodów szkolnictwa zawodowego, stanowiącą załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodo- 5) t echnik energetyk — symbol cyfrowy 311⁵⁴; wej z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. Nr 124, 6) t echnik gazownictwa — symbol cyfrowy 311⁵⁵;, z 2008 r. Nr 144, poz. 903 oraz z 2010 r. Nr 60,): 7) t echnik przeróbki kopalin stałych — symbol cyfrowy 311⁵³; 1) blacharz izolacji przemysłowych — symbol cyfrowy 721⁰⁵; 8) t echnik sztukatorstwa i kamieniarstwa artystycznego — symbol cyfrowy 347¹⁰; 1) M inister Edukacji Narodowej kieruje działem administracji 9) t echnik tyfloinformatyk — symbol cyfrowy rządowej — oświata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2 312⁰³; rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania 10) technik urządzeń i systemów energetyki odnawial- Ministra Edukacji Narodowej (Dz. U. Nr 216, poz. 1591). 2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały nej — symbol cyfrowy 311⁵⁶. ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2703 i Nr 281,, z 2005 r. Nr 17, poz. 141, Nr 94, poz. 788, Nr 122, 2. Podstawy programowe, o których mowa, Nr 131, poz. 1091, Nr 167, poz. 1400 i Nr 249, w ust. 1, stanowią załączniki nr 1—10 do rozporządzepoz. 2104, z 2006 r. Nr 144, poz. 1043, Nr 208, poz. 1532 nia. i Nr 227, poz. 1658, z 2007 r. Nr 42, poz. 273, Nr 80, poz. 542, Nr 115, poz. 791, Nr 120, poz. 818, Nr 180, poz. 1280

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie i Nr 181, poz. 1292, z 2008 r. Nr 70, poz. 416, Nr 145, 14 dni od dnia ogłoszenia., Nr 216, poz. 1370 i Nr 235, poz. 1618, z 2009 r. Nr 6, poz. 33, Nr 31, poz. 206, Nr 56, poz. 458, Nr 157, i Nr 219, poz. 1705 oraz z 2010 r. Nr 44, poz. 250, Nr 54, poz. 320, Nr 127, poz. 857 i Nr 148, poz. 991. Minister Edukacji Narodowej: K. Hall Załączniki do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 kwietnia 2011 r. (poz. 582) Załącznik nr 1 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE BLACHARZ IZOLACJI PRZEMYSŁOWYCH SYMBOL CYFROWY 721⁰⁵ I. OPIS ZAWODU 4) określać rolę i zadania płaszczy ochronnych stosowanych do izolacji instalacji i urządzeń prze- 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powi- mysłowych; nien umieć: 5) rozróżniać rodzaje materiałów blacharskich stosowanych do wykonywania płaszczy ochron- 1) rozpoznawać rodzaje podstawowych instalacji nych; i urządzeń przemysłowych wymagających izolacji; 6) rozróżniać rodzaje materiałów konstrukcyjnych oraz określać ich właściwości; 2) rozróżniać rodzaje izolacji przemysłowych; 7) określać warunki magazynowania i składowania 3) określać zasady montażu izolacji przemysło- materiałów stosowanych do wykonywania wych; i montażu płaszczy ochronnych; Nr 100 — 5827 — Poz. 582 8) rozpoznawać rodzaje korozji oraz określać spo- 31) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywasoby zapobiegania; nych zadań zawodowych; 9) wykonywać szkice robocze i izometryczne insta- 32) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa lacji przemysłowych; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 10) wykonywać podstawowe obliczenia warsztatowe; 33) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 11) posługiwać się dokumentacją techniczną i technologiczną; 34) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 12) dobierać materiały, narzędzia i sprzęt do wyko- 35) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące nywania konstrukcji wsporczych i nośnych oraz praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; płaszczy ochronnych izolacji; 36) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 13) dobierać metody i techniki połączeń blach oraz w wypadkach przy pracy; elementów konstrukcyjnych; 37) korzystać z różnych źródeł informacji; 14) posługiwać się przyrządami oraz urządzeniami 38) prowadzić działalność gospodarczą. kontrolno-pomiarowymi; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przy- 15) oceniać jakość materiałów przeznaczonych do gotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przeróżnych rodzajów obróbki; biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, 16) wykonywać trasowanie na podstawie pomia- jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstarów i rysunków; wy przedsiębiorczości”. 17) wykonywać czynności związane z obróbką ręcz- 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie blacharz ną i obróbką skrawaniem; izolacji przemysłowych powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodo- 18) wykonywać operacje blacharskie z zastosowa- wych: niem narzędzi ręcznych, elektronarzędzi i maszyn, zgodnie z zasadami ich użytkowania; 1) w ykonywanie operacji blacharskich i ślusarskich związanych z przygotowaniem elementów kon- 19) wykonywać elementy płaszczy ochronnych z za- strukcyjnych oraz płaszczy ochronnych izolacji stosowaniem różnych rozwiązań konstrukcyj- przemysłowych; nych; 2) w ykonywanie konstrukcji wsporczych i nośnych 20) wykonywać połączenia rozłączne i nierozłączne izolacji przemysłowych; elementów konstrukcji oraz płaszczy ochronnych izolacji; 3) w ykonywanie płaszczy ochronnych izolacji przemysłowych; 21) planować kolejność operacji i czynności związa- 4) w ykonywanie prac związanych z rekonstrukcją nych z wykonywaniem i montażem płaszczy i naprawą elementów konstrukcyjnych i płaszochronnych; czy ochronnych izolacji. 22) wykonywać montaż płaszczy ochronnych izolacji przemysłowych; II. BLOKI PROGRAMOWE 23) użytkować rusztowania i pomosty robocze; Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający 24) zabezpieczać wykonane elementy konstrukcji z opisu zawodu zawierają następujące bloki prograi płaszczy ochronnych izolacji przed uszkodze- mowe: niem oraz szkodliwym wpływem czynników ze- 1) techniczne podstawy zawodu; wnętrznych; 2) technologia blacharstwa izolacji przemysłowych; 25) transportować i składować wyroby blacharskie, elementy konstrukcyjne oraz elementy przezna- 3) podstawy działalności zawodowej. czone do montażu płaszczy ochronnych izolacji; BLOK: TECHNICZNE PODSTAWY ZAWODU 26) wykonywać prace związane z rekonstrukcją i naprawą elementów konstrukcyjnych i płaszczy 1. Cele kształcenia ochronnych izolacji; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 27) oceniać jakość wykonywanych prac; umieć: 28) dokonywać rozliczenia robocizny, materiałów 1) wyjaśniać podstawowe pojęcia i prawa z zakreoraz sprzętu; su mechaniki, elektrotechniki oraz przewodnictwa cieplnego; 29) stosować techniki komputerowe w realizacji zadań zawodowych; 2) rozpoznawać podstawowe źródła i odbiorniki energii elektrycznej; 30) korzystać z norm, katalogów, instrukcji oraz innych źródeł informacji i doradztwa specjalistycz- 3) przewidywać zagrożenia związane z pracą urząnego; dzeń elektrycznych oraz określać ich skutki; Nr 100 — 5828 — Poz. 582 4) wykonywać podstawowe pomiary wielkości 29) określać zasady montażu konstrukcji wsporgeometrycznych oraz interpretować wyniki po- czych i nośnych oraz płaszczy ochronnych izolamiarów; cji; 5) rozróżniać rodzaje rysunków technicznych 30) charakteryzować rodzaje, budowę i zasady eksi określać ich zastosowanie; ploatacji rusztowań. 6) sporządzać rysunki podstawowych konstrukcji 2. Treści kształcenia (działy programowe) geometrycznych; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 7) wykonywać rzuty prostokątne i aksonometryczprogramowych: ne; 1) p rzepływ ciepła, pole magnetyczne, prąd elek- 8) wykonywać rysunki widoków, przekrojów i kłatryczny, elektromagnetyzm; dów; 2) i nstalacje i urządzenia elektryczne; 9) stosować symbole graficzne i uproszczenia rysunkowe; 3) o chrona przeciwporażeniowa oraz bezpieczeństwo pracy przy urządzeniach elektrycznych; 10) sporządzać szkice i rysunki schematyczne; 4) p odstawy miernictwa warsztatowego; 11) wymiarować i opisywać rysunki; 5) p odstawy rysunku technicznego; 12) odczytywać i sporządzać rysunki rozwinięć blacharskich; 6) z asady sporządzania szkiców i rysunków schematycznych; 13) stosować zasady wymiarowania płaszczy ochronnych wykonanych z blachy; 7) r zutowanie prostokątne i aksonometryczne; 14) sporządzać rysunki elementów płaszczy ochron- 8) z asady wykonywania widoków, przekrojów nych o różnych rozwiązaniach konstrukcyjnych; i kładów; 15) wyjaśniać znaczenie izolacji przemysłowych; 9) s ymbole graficzne i uproszczenia rysunkowe; 16) rozróżniać rodzaje instalacji oraz izolacji prze- 10) zasady sporządzania rysunków izometrycznych; mysłowych; 11) zasady wymiarowania płaszczy ochronnych 17) rozróżniać rodzaje płaszczy ochronnych stoso- z blachy; wanych w izolacjach przemysłowych; 12) rysunki różnych rozwiązań konstrukcyjnych płaszczy ochronnych; 18) rozróżniać rodzaje materiałów blacharskich stosowanych w izolacjach przemysłowych oraz 13) rola i zadania izolacji przemysłowych; określać ich właściwości; 14) rodzaje instalacji przemysłowych; 19) określać rodzaje konstrukcji stosowanych w instalacjach przemysłowych; 15) rodzaje izolacji przemysłowych; 20) rozpoznawać rodzaje korozji i określać sposoby 16) rodzaje konstrukcji i płaszczy ochronnych izolazapobiegania; cji przemysłowych; 21) określać warunki magazynowania, przechowy- 17) materiały konstrukcyjne, blacharskie, łączniki wania i składowania materiałów blacharskich, oraz materiały pomocnicze stosowane do monkonstrukcyjnych oraz wyrobów gotowych; tażu izolacji przemysłowych; 22) rozróżniać przyrządy pomiarowe i określać ich 18) rodzaje korozji i sposoby zapobiegania; zastosowanie; 19) przechowywanie i składowanie materiałów bla- 23) charakteryzować podstawowe operacje ślusar- charskich, konstrukcyjnych i wyrobów gotoskie i blacharskie; wych; 24) wyjaśniać zasady wykonywania operacji obrób- 20) przyrządy pomiarowe; ki ręcznej oraz obróbki skrawaniem; 21) podstawowe operacje ślusarskie i blacharskie; 25) określać zasady wykonywania operacji kształto- 22) podstawowe operacje obróbki skrawaniem; wania płaszcza ochronnego; 23) zasady kształtowania elementów płaszczy 26) rozróżniać rodzaje połączeń elementów blacharochronnych; skich i konstrukcyjnych; 24) połączenia rozłączne i nierozłączne; 27) rozróżniać narzędzia, sprzęt i maszyny do obróbki ręcznej oraz obróbki skrawaniem materia- 25) narzędzia ślusarskie i blacharskie; łów blacharskich; 26) maszyny i urządzenia stosowane w blacharstwie 28) wyjaśniać budowę, zasady działania i obsługi izolacji przemysłowych; maszyn stosowanych do wykonywania kon- 27) budowa i eksploatacja rusztowań; strukcji oraz płaszczy ochronnych izolacji przemysłowych; 28) zasady pracy na wysokości. Nr 100 — 5829 — Poz. 582 BLOK: TECHNOLOGIA BLACHARSTWA IZOLACJI 22) wykonywać połączenia elementów blach oraz PRZEMYSŁOWYCH innych materiałów różnymi technikami; 23) wykonywać podstawowe operacje związane 1. Cele kształcenia z przygotowaniem i montażem płaszczy ochron- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien nych izolacji; umieć: 24) wykonywać operacje związane z przygotowa- 1) posługiwać się dokumentacją techniczną i tech- niem i montażem konstrukcji wsporczych i nośnologiczną instalacji oraz izolacji przemysło- nych izolacji przemysłowych; wych; 25) oceniać jakość wykonanych robót ślusarskich 2) odczytywać rysunki izometryczne instalacji prze- i blacharskich; mysłowych; 26) dokonywać konserwacji, naprawy i wymiany 3) dobierać sposoby wykonania konstrukcji i płasz- uszkodzonych elementów płaszczy ochronnych czy ochronnych na podstawie dokumentacji; izolacji przemysłowych oraz konstrukcji wsporczych i nośnych; 4) planować czynności związane z wykonywaniem konstrukcji oraz płaszczy ochronnych izolacji 27) rozliczać robociznę, materiały i sprzęt oraz obliprzemysłowych; czać należność za wykonaną pracę; 5) dobierać materiały i wyroby do wykonywania 28) korzystać z norm, katalogów i instrukcji oraz konstrukcji wsporczych i nośnych oraz płaszczy specjalistycznych programów komputerowych; ochronnych izolacji przemysłowych; 29) stosować środki ochrony indywidualnej podczas robót blacharskich. 6) dobierać wyroby i materiały pomocnicze do wykonywania konstrukcji i płaszczy ochronnych 2. Treści kształcenia (działy programowe) izolacji przemysłowych; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 7) oceniać jakość i przydatność materiałów oraz programowych: wyrobów przeznaczonych do wykonywania konstrukcji oraz płaszczy ochronnych izolacji 1) d okumentacja techniczna i technologiczna; przemysłowych; 2) s posoby wykonania konstrukcji i płaszczy 8) wykonywać przedmiary konstrukcji i płaszczy ochronnych; ochronnych izolacji przemysłowych; 3) t echnologia wykonywania konstrukcji i płaszczy 9) wykonywać podstawowe obliczenia warsztatoochronnych; we; 4) m ateriały konstrukcyjne metalowe i niemetalo- 10) wykonywać pomiary warsztatowe; we oraz materiały pomocnicze; 11) obliczać ilość materiałów potrzebnych do wyko- 5) r odzaje blach stosowanych do wykonywania nania planowanych robót; płaszczy ochronnych izolacji przemysłowych; 12) dobierać narzędzia do planowanych operacji 6) o cena jakości materiałów stosowanych w blablacharskich; charstwie izolacji przemysłowych; 13) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 7) p rzyrządy kontrolno-pomiarowe; 14) przygotowywać blachy i inne materiały do ob- 8) p omiary i obliczenia warsztatowe; róbki; 9) z apotrzebowanie na materiały i wyroby stoso- 15) wykonywać trasowanie blach i innych materia- wane do wykonywania robót blacharskich; łów; 10) narzędzia, maszyny i urządzenia stosowane 16) wykonywać płaszcze ochronne o różnych roz- podczas wykonywania konstrukcji wsporczych wiązaniach konstrukcyjnych; i nośnych oraz obróbki blach; 17) dobierać maszyny i urządzenia do określonych 11) organizacja stanowiska pracy; procesów technologicznych; 12) trasowanie na płaszczyźnie, trasowanie prze- 18) obsługiwać maszyny oraz posługiwać się narzę- strzenne; dziami zgodnie z zasadami eksploatacji; 13) konstrukcje płaszczy ochronnych izolacji; 19) wykonywać operacje obróbki ręcznej oraz obróbki skrawaniem elementów konstrukcyjnych; 14) obróbka ręczna i obróbka skrawaniem elementów konstrukcji wsporczych i nośnych izolacji 20) wykonywać czynności związane z ręcznym i me- przemysłowych; chanicznym kształtowaniem blach; 15) metody kształtowania blach; 21) dobierać metody połączeń elementów konstrukcji oraz płaszczy ochronnych izolacji w zależnoś- 16) technologia wykonywania połączeń rozłącznych ci od ich kształtu i rodzaju materiału; i nierozłącznych; Nr 100 — 5830 — Poz. 582 17) zasady wykonywania płaszczy ochronnych oraz 5) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; konstrukcji wsporczych i nośnych izolacji prze- 6) bezpieczeństwo i higiena pracy; mysłowych; 7) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowi- 18) kontrola jakości wykonywanych robót ślusarska; skich i blacharskich; 8) elementy ergonomii; 19) naprawa konstrukcji wsporczych i nośnych oraz elementów wykonanych z blachy; 9) środki ochrony indywidualnej; 20) konserwacja narzędzi i maszyn; 10) z asady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 21) metody kalkulacji kosztów wykonania wyrobu; 11) z asady i metody komunikowania się; 22) normy, katalogi i instrukcje dotyczące izolacji 12) e lementy socjologii i psychologii pracy; przemysłowych; 13) f ormy doskonalenia zawodowego; 23) specjalistyczne programy komputerowe; 14) ź ródła informacji zawodowej; 24) środki ochrony indywidualnej. 15) e tyka. BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

5) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). 6) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i hi- ** Pozostałe 15% godzin jest przeznaczone do rozdysponogieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowania przez autorów programów nauczania na dostosowej oraz ochrony środowiska; wanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. 7) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 8) stosować środki ochrony indywidualnej; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- 9) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym gramowych są odpowiednie następujące pomieszczew wypadkach przy pracy; nia dydaktyczne: 10) komunikować się i współpracować w zespole; 1) p racownia rysunku i dokumentacji technicznej; 11) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 2) p racownia technologii; 12) podejmować decyzje; 3) p racownia komputerowa; 13) doskonalić umiejętności zawodowe; 4) w arsztaty szkolne. 14) korzystać z różnych źródeł informacji; Pracownia rysunku i dokumentacji technicz- 15) przestrzegać zasad etyki. nej powinna być wyposażona w: 1) s tanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jed- 2. Treści kształcenia (działy programowe) nego ucznia); Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 2) p lansze i modele figur płaskich brył geometryczprogramowych: nych; 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 3) p rzekroje, widoki i rozwinięcia brył geometrycz- 2) metody poszukiwania pracy; nych; 3) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 4) m odel rzutni prostokątnej; 4) podejmowanie i prowadzenie działalności go- 5) p lansze i katalogi do nauki rysowania siatek rozwispodarczej; nięć blacharskich; Nr 100 — 5831 — Poz. 582 6) przybory kreślarskie i przyrządy pomiarowe; 2) s tanowisko komputerowe z dostępem do Internetu dla nauczyciela; 7) materiały dydaktyczne przedstawiające zasady sporządzania rysunków i szkiców, zasady rzutowa- 3) s pecjalistyczne programy komputerowe; nia, wymiarowania, wykonywania widoków oraz 4) z estaw multimedialny; przekrojów i kładów; 5) d rukarkę i skaner. 8) plansze do rysowania uproszczeń rysunkowych instalacji przemysłowych i izolacji oraz połączeń roz- Warsztaty szkolne powinny być wyposażołącznych i nierozłącznych; ne w: 9) rysunki szczegółów różnego typu izolacji przemy- 1) s tanowiska do trasowania (jedno stanowisko dla słowych; trzech uczniów); 10) przykładową dokumentację izolacji przemysło- 2) s tanowiska do prac blacharskich (jedno stanowiwych; sko dla trzech uczniów); 11) modele płaszczy ochronnych izolacji przemysło- 3) s tanowiska ślusarskie do wykonywania konstrukwych; cji izolacji przemysłowych (jedno stanowisko dla 12) poradniki warsztatowe i normy PN, PN-ISO; czterech uczniów); 13) zestaw do prezentacji multimedialnych. 4) s krzynki z zestawem narzędzi do wykonywania płaszczy ochronnych izolacji przemysłowych; Pracownia technologii powinna być wyposażona w: 5) n arzędzia i przyrządy do trasowania; 1) katalogi i prospekty materiałów stosowanych 6) z estaw do lutowania miękkiego i twardego; w izolacjach przemysłowych; 7) n arzędzia do ręcznej obróbki blach; 2) modele instalacji przemysłowych; 8) p rzyrządy i urządzenia kontrolno-pomiarowe; 3) próbki materiałów konstrukcyjnych; 9) w krętarki akumulatorowe; 4) elementy konstrukcji wsporczych i nośnych; 10) wiertarki ręczne z napędem elektrycznym; 5) modele konstrukcji wsporczych i nośnych; 11) wiertarkę elektryczną — stołową; 6) modele płaszczy ochronnych izolacji przemysłowych; 12) szlifierki kątowe; 7) wzorniki blach stosowanych w izolacjach przemy- 13) spawarkę elektryczną; słowych; 14) nożyce ręczne i elektryczne; 8) materiały pomocnicze, uszczelniające i łączniki; 15) rozdzierak elektryczny do cięcia blach powleka- 9) katalogi materiałów i wyrobów stosowanych do nych i kształtowych; wykonywania konstrukcji oraz płaszczy ochronnych; 16) gilotynę ręczną i elektryczną; 10) narzędzia do obróbki ręcznej blach; 17) żłobiarkę ręczną i elektryczną z zestawem rolek kształtowych; 11) katalogi maszyn do cięcia i kształtowania blach; 18) zaginarkę ręczną; 12) przykładowe dokumentacje techniczne i technologiczne; 19) zwijarkę ręczną i elektryczną; 13) przyrządy pomiarowe i narzędzia traserskie; 20) materiały do wykonywania elementów konstrukcyjnych oraz płaszczy ochronnych izolacji przemy- 14) zdjęcia, rysunki, plansze, zestawy foliogramów słowych; i fazogramów oraz materiały rysunkowe i filmowe dotyczące wykonywania płaszczy ochronnych izo- 21) rysunki wykonawcze konstrukcji oraz płaszczy lacji przemysłowych; ochronnych izolacji; 15) sprzęt do prezentacji multimedialnych; 22) instrukcje obsługi maszyn i urządzeń; 16) Katalogi Nakładów Rzeczowych oraz cenniki do 23) środki ochrony indywidualnej; kosztorysowania robót izolacyjnych w przemyśle; 24) regulamin warsztatów szkolnych. 17) przykładowe kosztorysy wykonania konstrukcji i płaszczy ochronnych izolacji przemysłowych. Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy Pracownia komputerowa powinna być wypozapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odposażona w: wiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. W war- 1) stanowiska komputerowe z dostępem do Interne- sztatach szkolnych powinno znajdować się pomiesztu (jedno stanowisko dla jednego ucznia); czenie do instruktażu. Nr 100 — 5832 — Poz. 582 Załącznik nr 2 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE MONTER IZOLACJI PRZEMYSŁOWYCH SYMBOL CYFROWY 713⁰⁹ I. OPIS ZAWODU 23) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpo- 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powi- żarowej oraz ochrony środowiska; nien umieć: 24) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 1) rozróżniać rodzaje instalacji przemysłowych; maganiami ergonomii; 2) rozróżniać rodzaje oraz określać właściwości 25) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; mediów w instalacjach przemysłowych; 26) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 3) charakteryzować rodzaje izolacji przemysłopraw i obowiązków pracownika i pracodawcy; wych; 27) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 4) rozróżniać rodzaje i określać właściwości matew wypadkach przy pracy; riałów izolacyjnych, konstrukcyjnych i osłonowych stosowanych w izolacjach przemysło- 28) korzystać z różnych źródeł informacji; wych; 29) prowadzić działalność gospodarczą. 5) magazynować, składować i transportować ma- Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przyteriały stosowane do wykonywania izolacji przegotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przemysłowych; biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, 6) sporządzać szkice robocze instalacji oraz izolacji jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstaprzemysłowych; wy przedsiębiorczości”. 7) posługiwać się dokumentacją techniczną, in- 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie monter strukcjami, normami i katalogami; izolacji przemysłowych powinien być przygotowa- 8) wykonywać przedmiary, obmiary i pomiary in- ny do wykonywania następujących zadań zawodowentaryzacyjne; wych: 9) opracowywać plany realizacji określonych robót 1) m ontaż izolacji ciepłochronnych; izolacyjnych; 2) m ontaż izolacji zimnochronnych; 10) dobierać materiały, narzędzia i sprzęt do wykonywania robót izolacyjnych; 3) m ontaż izolacji akustycznych i przeciwdrganiowych; 11) posługiwać się przyrządami kontrolno-pomiarowymi; 4) m ontaż izolacji ogniochronnych; 12) posługiwać się narzędziami oraz sprzętem do 5) m ontaż konstrukcji wsporczych i nośnych izolamontażu izolacji przemysłowych; cji przemysłowych; 13) użytkować rusztowania i pomosty robocze zgod- 6) m ontaż płaszczy ochronnych izolacji; nie z zasadami eksploatacji; 7) k onserwacja, remont, naprawa i demontaż izo- 14) oceniać stan i przygotowywać podłoże do monlacji przemysłowych. tażu izolacji; 15) przygotowywać i montować konstrukcje wspor- II. BLOKI PROGRAMOWE cze i nośne; Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający 16) wykonywać montaż izolacji ciepłochronnych, z opisu zawodu zawierają następujące bloki prograzimnochronnych, akustycznych, przeciwdrgamowe: niowych, ogniochronnych; 1) t echniczne podstawy zawodu; 17) montować elementy płaszczy ochronnych izolacji przemysłowych; 2) t echnologia izolacji przemysłowych; 18) wykonywać prace związane z konserwacją, re- 3) p odstawy działalności zawodowej. montem, naprawą i demontażem izolacji przemysłowych; BLOK: TECHNICZNE PODSTAWY ZAWODU 19) oceniać jakość wykonywanych robót; 1. Cele kształcenia 20) dokonywać rozliczenia materiałów, sprzętu i robocizny; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 21) stosować techniki komputerowe podczas realizacji zadań zawodowych; 1) w yjaśniać zjawiska fizyczne związane z przepływem cieczy i gazów; 22) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 2) o kreślać sposoby rozchodzenia się ciepła; Nr 100 — 5833 — Poz. 582 3) wyjaśniać zjawiska powstawania oraz przeno- 6) rodzaje instalacji przemysłowych; szenia drgań i fal dźwiękowych; 7) rodzaje mediów w instalacjach przemysłowych; 4) wyjaśniać proces rozprzestrzeniania się ognia 8) rodzaje izolacji przemysłowych; i zapobiegania jego skutkom; 9) rodzaje obciążeń izolacji przemysłowych; 5) rozróżniać rodzaje obiektów i instalacji przemysłowych; 10) m ateriały izolacyjne, konstrukcyjne, osłonowe i pomocnicze; 6) charakteryzować rodzaje mediów w instalacjach przemysłowych; 11) z asady wykonywania izolacji przemysłowych; 7) rozróżniać rodzaje izolacji przemysłowych; 12) r odzaje płaszczy ochronnych izolacji; 8) rozróżniać rodzaje obciążeń i określać ich wpływ 13) m agazynowanie, przechowywanie, składowana izolacje przemysłowe; nie i transport materiałów do izolacji przemysło- 9) rozróżniać rodzaje i określać właściwości mate- wych; riałów izolacyjnych, konstrukcyjnych, osłono- 14) r odzaje, konstrukcje i zastosowanie rusztowań; wych oraz pomocniczych stosowanych w izolacjach przemysłowych; 15) r odzaje rysunków technicznych; 10) określać zasady wykonywania różnych rodza- 16) p odstawowe konstrukcje geometryczne; jów izolacji przemysłowych; 17) z asady rzutowania prostokątnego i aksonome- 11) charakteryzować rodzaje płaszczy ochronnych trycznego; izolacji przemysłowych; 18) w ymiarowanie i opisywanie rysunków; 12) określać zasady montażu płaszczy ochronnych 19) r ysunek odręczny i schematyczny; izolacji przemysłowych; 20) o znaczenia graficzne na rysunkach technicz- 13) określać warunki magazynowania, przechowynych; wania, składowania i transportu materiałów stosowanych do wykonywania izolacji przemy- 21) e lementy dokumentacji technicznej; słowych; 22) p rzyrządy pomiarowe; 14) rozróżniać rodzaje rusztowań oraz określać zasady ich użytkowania; 23) r ysunek inwentaryzacyjny. 15) rozróżniać rodzaje rysunków technicznych; BLOK: TECHNOLOGIA IZOLACJI PRZEMYSŁOWYCH 16) stosować zasady wykonywania rzutów i przekrojów; 1. Cele kształcenia 17) wymiarować i opisywać rysunki; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 18) odczytywać oznaczenia graficzne na rysunkach; 1) korzystać z dokumentacji technicznej obiektów 19) sporządzać szkice oraz rysunki schematyczne ini instalacji przemysłowych; stalacji i izolacji przemysłowych; 2) posługiwać się dokumentacją techniczną i tech- 20) korzystać z dokumentacji technicznej, norm i kanologiczną oraz instrukcjami wykonywania izotalogów; lacji przemysłowych; 21) posługiwać się podstawowymi przyrządami po- 3) wykonywać pomiary inwentaryzacyjne instalamiarowymi; cji przemysłowych; 22) wykonywać przedmiary i obmiary robót izola- 4) dobierać materiały i wyroby do wykonywania cyjnych; określonych izolacji przemysłowych; 23) wykonywać pomiary i szkice inwentaryzacyjne. 5) obliczać ilość materiałów potrzebnych do wykonania izolacji; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 6) oceniać jakość materiałów przeznaczonych do Treści kształcenia są ujęte w następujących działach wykonania izolacji przemysłowych; programowych: 7) planować prace związane z montażem izolacji 1) podstawy mechaniki cieczy i gazów; przemysłowych; 2) sposoby rozchodzenia się ciepła; 8) oceniać stan podłoża i przygotowywać do wy- 3) powstawanie i przenoszenie drgań i fal dźwię- konania izolacji; kowych; 9) dobierać techniki montażu izolacji przemysło- 4) rozprzestrzenianie się ognia i sposoby zapobie- wych; gania; 10) p rzygotowywać materiały izolacyjne do monta- 5) rodzaje obiektów przemysłowych; żu izolacji; Nr 100 — 5834 — Poz. 582 11) dobierać materiały pomocnicze do montażu ele- 6) n arzędzia i sprzęt do montażu izolacji przemymentów izolacji przemysłowych; słowych; 12) przygotowywać podstawowe formy płaszczy 7) e ksploatacja rusztowań i pomostów roboczych; ochronnych izolacji; 8) m agazynowanie, składowanie i transport mate- 13) magazynować, składować i transportować ma- riałów przeznaczonych do wykonywania izolateriały i wyroby izolacyjne, osłonowe oraz mate- cji; riały pomocnicze; 9) o rganizacja stanowiska pracy do montażu izolacji przemysłowych; 14) organizować prace związane z montażem izolacji przemysłowych; 10) montaż izolacji ciepłochronnych; 15) dobierać narzędzia i sprzęt do rodzaju wykony- 11) montaż izolacji zimnochronnych; wanych robót izolacyjnych; 12) montaż izolacji akustycznych i przeciwdrganio- 16) organizować stanowisko pracy do montażu izo- wych; lacji przemysłowych; 13) montaż izolacji ogniochronnych; 17) posługiwać się narzędziami i sprzętem podczas 14) konserwacja, remont i naprawa izolacji przemywykonywania robót izolacyjnych; słowych; 18) użytkować rusztowania i pomosty robocze; 15) ocena jakości robót izolacyjnych; 19) dobierać i przygotowywać materiały do wyko- 16) kalkulacja kosztów materiałów, sprzętu i robocinywania konstrukcji i płaszczy ochronnych izo- zny; lacji; 17) normy, katalogi, instrukcje obsługi i dokumen- 20) przygotowywać i montować konstrukcje nośne tacja techniczno-ruchowa (DTR) maszyn i urząi wsporcze izolacji przemysłowych; dzeń; 21) wykonywać izolacje przemysłowe: ciepłochron- 18) gospodarka odpadami. ne, zimnochronne, akustyczne, przeciwdrganiowe, ogniochronne; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 22) przygotowywać płaszcze ochronne do montażu 1. Cele kształcenia określonymi technikami; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 23) wykonywać montaż płaszczy ochronnych z różumieć: nych materiałów; 1) i nterpretować podstawowe pojęcia gospodarki 24) wykonywać czynności związane z konserwacją, rynkowej; remontami i naprawą izolacji przemysłowych; 2) p odejmować działania związane z poszukiwa- 25) oceniać jakość robót izolacyjnych; niem pracy; 26) wykonywać obmiary robót izolacyjnych; 3) s porządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 27) rozliczać koszty materiałów, sprzętu i robocizny 4) s porządzać dokumenty niezbędne do podejmooraz obliczać należności za wykonaną pracę; wania i prowadzenia działalności gospodarczej; 28) korzystać z norm, katalogów, instrukcji obsługi, 5) s tosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące dokumentacji techniczno-ruchowej (DTR) ma- praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; szyn i urządzeń oraz specjalistycznych progra- 6) s tosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i himów komputerowych; gieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 29) segregować odpady i planować ich zagospodarowanie. 7) stosować przepisy prawa budowlanego; 8) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 2. Treści kształcenia (działy programowe) maganiami ergonomii; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 9) stosować środki ochrony indywidualnej; programowych: 10) u dzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 1) dokumentacja techniczna instalacji przemysłow wypadkach przy pracy; wych; 11) k omunikować się i współpracować w zespole; 2) dokumentacja technologiczna izolacji przemysłowych; 12) r ozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 3) pomiary inwentaryzacyjne instalacji przemysło- 13) p odejmować decyzje; wych; 14) d oskonalić umiejętności zawodowe; 4) materiały i wyroby stosowane do wykonywania izolacji przemysłowych; 15) k orzystać z różnych źródeł informacji; 5) techniki wykonywania izolacji przemysłowych; 16) p rzestrzegać zasad etyki. Nr 100 — 5835 — Poz. 582 2. Treści kształcenia (działy programowe) Pracownia materiałoznawstwa powinna być wyposażona w: Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) p róbki materiałów konstrukcyjnych, izolacyjnych i płaszczy ochronnych; 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 2) metody poszukiwania pracy; 2) e lementy konstrukcyjne; 3) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 3) m odele i plansze przedstawiające elementy izolacji przemysłowych; 4) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej; 4) m odele, plansze i filmy dydaktyczne dotyczące 5) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; produkcji i zastosowania materiałów izolacyjnych; 6) bezpieczeństwo i higiena pracy; 5) p rzyrządy do badania podstawowych właściwości materiałów izolacyjnych; 7) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 6) p rzyrządy pomiarowe; 8) wybrane przepisy prawa budowlanego; 7) k atalogi i prospekty materiałów i wyrobów izola- 9) elementy ergonomii; cyjnych. 10) środki ochrony indywidualnej; Pracownia dokumentacji technicznej powin- 11) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodo- na być wyposażona w: wanym w wypadkach przy pracy; 1) p lansze i modele figur płaskich i brył geometrycz- 12) zasady i metody komunikowania się; nych; 13) elementy socjologii i psychologii pracy; 2) p rzekroje i widoki brył geometrycznych; 14) formy doskonalenia zawodowego; 3) m odel rzutni prostokątnej; 15) źródła informacji zawodowej; 4) r ysunki i modele izolacji przemysłowych różnego 16) etyka. typu; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE 5) p rzykładową dokumentację techniczną i technolo-

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia 10) zestaw do prezentacji multimedialnych. w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 15% godzin jest przeznaczone do rozdyspono- Pracownia komputerowa powinna być wypowania przez autorów programów nauczania na dostoso- sażona w: wanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. 1) s tanowiska komputerowe z dostępem do Interne- IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI tu (jedno stanowisko dla jednego ucznia); KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 2) s tanowisko komputerowe z dostępem do Interne- Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- tu dla nauczyciela; gramowych są odpowiednie następujące pomieszcze- 3) s pecjalistyczne programy komputerowe; nia dydaktyczne: 4) p rojektor multimedialny, ekran; 1) pracownia materiałoznawstwa; 5) d rukarkę i skaner. 2) pracownia dokumentacji technicznej; 3) pracownia komputerowa; Pracownia technologii izolacji przemysłowych powinna być wyposażona w: 4) pracownia technologii izolacji przemysłowych; 1) k atalogi i prospekty materiałów i wyrobów izola- 5) warsztaty szkolne. cyjnych; Nr 100 — 5836 — Poz. 582 2) narzędzia oraz przyrządy pomiarowe; 3) g ilotynę ręczną; 3) narzędzia i sprzęt do wykonywania izolacji, ele- 4) ż łobiarkę ręczną z zestawem kamieni; mentów konstrukcji wsporczych i nośnych oraz 5) ż łobiarkę elektryczną z zestawem kamieni; płaszczy ochronnych izolacji; 6) z aginarkę ręczną; 4) rysunki i modele rusztowań; 7) w alcarkę ręczną; 5) materiały do wykonywania izolacji: ciepłochronnych, zimnochronnych, akustycznych, przeciw- 8) w alcarkę elektryczną; drganiowych, ogniochronnych; 9) ś ciankę do symulacji montażu instalacji i izolacji 6) modele instalacji przemysłowych; przemysłowej; 10) nitownicę, nożyce ręczne i elektryczne; 7) modele i rysunki izolacji przemysłowych; 11) stanowisko spawalnicze; 8) modele systemów mocowań; 12) narzędzia i przyrządy do trasowania; 9) przykładową dokumentację techniczną i technologiczną izolacji przemysłowych; 13) narzędzia do ręcznej obróbki blachy; 10) dokumentację prowadzenia robót; 14) spawarkę elektryczną; 11) instrukcje dotyczące wykonywania izolacji prze- 15) zgrzewarkę elektryczną do montażu szpilek; mysłowych; 16) rysunki wykonawcze izolacji; 12) instrukcje obsługi maszyn i urządzeń; 17) instrukcje obsługi maszyn i urządzeń; 13) normy, aprobaty techniczne, certyfikaty jakości 18) narzędzia i przyrządy kontrolno-pomiarowe; materiałów i wyrobów; 19) materiały do wykonywania izolacji: ciepłochron- 14) katalogi nakładów rzeczowych oraz cenniki do nych, zimnochronnych, akustycznych, przeciwkosztorysowania robót izolacyjnych; drganiowych i ogniochronnych; 15) filmy instruktażowe dotyczące zasad wykonywa- 20) środki ochrony indywidualnej stosowane podczas nia izolacji przemysłowych; wykonywania prac monterskich; 16) zestaw do prezentacji multimedialnych. 21) podest do symulacji prac na wysokości. Warsztaty szkolne powinny być wyposażo- Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplene w: cza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpo- 1) skrzynkę z zestawem narzędzi do montażu izolacji wiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. W warprzemysłowych; sztatach szkolnych powinno znajdować się pomiesz- 2) wkrętarkę akumulatorową; czenie do instruktażu. Załącznik nr 3 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE OPERATOR MASZYN I URZĄDZEŃ DO PRZETWÓRSTWA TWORZYW SZTUCZNYCH SYMBOL CYFROWY 823⁰¹ I. OPIS ZAWODU 6) odczytywać schematy układów mechanicznych, hydraulicznych, pneumatycznych, elektrycznych 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powi- i automatyki przemysłowej; nien umieć: 7) wyjaśniać budowę oraz zasady działania ma- 1) określać podstawowe rodzaje oraz właściwości szyn i urządzeń stosowanych w przetwórstwie i zastosowanie tworzyw sztucznych; tworzyw sztucznych; 2) charakteryzować sposoby wytwarzania tworzyw 8) charakteryzować podstawowe procesy technosztucznych; logiczne wytwarzania wyrobów z tworzyw 3) rozpoznawać podstawowe i pomocnicze surow- sztucznych; ce stosowane w przetwórstwie tworzyw sztucz- 9) posługiwać się dokumentacją techniczną i technych; nologiczną; 4) sporządzać szkice części maszyn; 10) p osługiwać się instrukcjami obsługi maszyn 5) odczytywać proste rysunki techniczne i schema- i urządzeń stosowanych w przetwórstwie twoty technologiczne; rzyw sztucznych; Nr 100 — 5837 — Poz. 582 11) obsługiwać maszyny i urządzenia wykorzysty- 4) dokonywanie przeglądów, regulacji oraz konwane w przetwórstwie tworzyw sztucznych oraz serwacji maszyn i urządzeń stosowanych kontrolować ich pracę; w przetwórstwie tworzyw sztucznych. 12) posługiwać się narzędziami oraz przyrządami II. BLOKI PROGRAMOWE kontrolno-pomiarowymi stosowanymi w procesie wytwarzania wyrobów z tworzyw sztucz- Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający nych; z opisu zawodu zawierają następujące bloki progra- 13) korzystać z urządzeń komputerowych stosowa- mowe: nych w procesach wytwarzania, sterowania 1) techniczny; i kontroli; 2) technologiczny; 14) kontrolować i dokumentować przebieg procesów technologicznych wytwarzania wyrobów 3) podstawy działalności zawodowej. z tworzyw sztucznych; BLOK: TECHNICZNY 15) oceniać jakość półwyrobów i wyrobów wytwarzanych z tworzyw sztucznych; 1. Cele kształcenia 16) oceniać stan techniczny maszyn, narzędzi oraz Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien urządzeń stosowanych w przetwórstwie twoumieć: rzyw sztucznych; 1) określać rodzaje rysunków technicznych; 17) dokonywać prostych napraw, regulacji oraz konserwacji maszyn i urządzeń stosowanych 2) odczytywać rysunki techniczne; w przetwórstwie tworzyw sztucznych; 3) sporządzać szkice części maszyn; 18) segregować odpady z tworzyw sztucznych, przy- 4) charakteryzować czynniki energetyczne wykogotowywać do ponownego wykorzystania lub rzystywane w procesach technologicznych; recyklingu; 5) charakteryzować podstawowe parametry prądu 19) wykonywać czynności związane z obróbką wyelektrycznego; kańczającą, pakowaniem oraz znakowaniem wyrobów z tworzyw sztucznych; 6) wyjaśniać budowę oraz zasady działania maszyn i urządzeń elektrycznych; 20) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 7) wyjaśniać zasady działania układów sterowania: mechanicznych, hydraulicznych, pneumatycz- 21) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa nych i elektrycznych; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 8) rozróżniać typowe części maszyn; 22) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 9) w yjaśniać budowę i działanie podstawowych maganiami ergonomii; maszyn i urządzeń oraz narzędzi stosowanych w przetwórstwie tworzyw sztucznych; 23) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 24) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 10) o kreślać zasady eksploatacji maszyn i urządzeń praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; oraz narzędzi stosowanych w przetwórstwie tworzyw sztucznych; 25) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 11) r ozpoznawać przyrządy kontrolno-pomiarowe; 26) korzystać z różnych źródeł informacji; 12) u żytkować narzędzia warsztatowe; 27) prowadzić działalność gospodarczą. 13) o kreślać zasady obsługi urządzeń komputerowych wykorzystywanych w procesach wytwa- Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przyrzania, sterowania i kontroli; gotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, 14) o kreślać przyczyny nieprawidłowego działania jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podsta- oraz zasady zapobiegania uszkodzeniom narzęwy przedsiębiorczości”. dzi, maszyn i urządzeń; 15) k orzystać z instrukcji obsługi maszyn i urządzeń, 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie operator dokumentacji technicznej, norm i katalogów; maszyn i urządzeń do przetwórstwa tworzyw sztucznych powinien być przygotowany do wykonywania 16) r ozpoznawać i oceniać zagrożenia wynikające ze następujących zadań zawodowych: stosowania sprężonych gazów, substancji pal- 1) obsługa maszyn, urządzeń oraz narzędzi stoso- nych, toksycznych, szkodliwych dla zdrowia wanych w procesie przetwórstwa tworzyw oraz środowiska; sztucznych; 17) z apobiegać zagrożeniom związanym ze stoso- 2) wytwarzanie półwyrobów i wyrobów z tworzyw waniem substancji szkodliwych i niebezpieczsztucznych; nych; 3) kontrola procesów produkcyjnych oraz dokony- 18) d obierać techniki gaszenia pożarów i sprzęt gaśwanie oceny jakości wytwarzanych wyrobów; niczy w zależności od rodzaju zagrożenia. Nr 100 — 5838 — Poz. 582 2. Treści kształcenia (działy programowe) 7) o kreślać właściwości technologiczne tworzyw sztucznych; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 8) c harakteryzować technologie wytwarzania wyrobów z tworzyw sztucznych; 1) rysunek techniczny; 9) p rzygotowywać surowce do produkcji wyrobów 2) szkice części maszyn; z tworzyw sztucznych; 3) czynniki energetyczne wykorzystywane w pro- 10) posługiwać się dokumentacją procesu technocesach technologicznych; logicznego; 4) podstawowe parametry prądu elektrycznego; 11) obsługiwać maszyny i urządzenia oraz narzędzia 5) maszyny i urządzenia elektryczne; stosowane w procesach przetwarzania tworzyw sztucznych; 6) układy sterowania: mechaniczne, hydrauliczne, pneumatyczne, elektryczne; 12) posługiwać się narzędziami warsztatowymi; 7) typowe części maszyn; 13) wytwarzać wyroby z tworzyw sztucznych metodami wtryskiwania; 8) podstawowe narzędzia, maszyny i urządzenia stosowane w przetwórstwie tworzyw sztucz- 14) wytłaczać rury, profile i kable z tworzyw sztucznych; nych; 9) zasady eksploatacji maszyn, narzędzi i urządzeń 15) wytłaczać folie metodą rozdmuchiwania; stosowanych w przetwórstwie tworzyw sztucz- 16) wytwarzać wyroby wewnątrz puste metodą wynych; tłaczania lub wtryskiwania z rozdmuchiwaniem; 10) przyrządy kontrolno-pomiarowe; 17) wytwarzać wyroby z tworzyw sztucznych meto- 11) narzędzia warsztatowe; dami termoformowania; 12) urządzenia komputerowe wykorzystywane 18) wytwarzać wyroby z tworzyw sztucznych metow procesach wytwarzania, sterowania i kontro- dami prasowania; li; 19) wytwarzać wyroby z tworzyw sztucznych metodami spieniania; 13) przyczyny nieprawidłowego działania narzędzi, maszyn i urządzeń oraz metody zapobiegania 20) wytwarzać folie i płyty z tworzyw sztucznych uszkodzeniom; metodami kalandrowania; 14) instrukcje obsługi maszyn, dokumentacja tech- 21) wytwarzać wyroby z tworzyw chemoutwardzalniczna, normy i katalogi; nych; 15) zagrożenia wynikające ze stosowania sprężo- 22) wykonywać czynności związane z łączeniem wynych gazów, substancji palnych, toksycznych, robów z tworzyw sztucznych; szkodliwych dla zdrowia oraz niebezpiecznych 23) wykonywać czynności związane z wykonywadla środowiska; niem nadruków i zdobieniem wyrobów z two- 16) metody zapobiegania zagrożeniom związanym rzyw sztucznych; ze stosowaniem szkodliwych i niebezpiecznych 24) laminować, natryskiwać, powlekać tworzywami substancji; sztucznymi powierzchnie wykonane z różnych 17) techniki gaszenia pożaru, sprzęt gaśniczy. materiałów; 25) oceniać jakość wyrobów gotowych; BLOK: TECHNOLOGICZNY 26) wykonywać czynności związane z obróbką wy- 1. Cele kształcenia kańczającą, pakowaniem, znakowaniem oraz składowaniem wyrobów gotowych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 27) kontrolować pracę maszyn i urządzeń sterowanych automatycznie; 1) klasyfikować tworzywa sztuczne według określonych kryteriów; 28) określać przyczyny zakłóceń pracy maszyn i urządzeń, stosować sposoby usuwania oraz 2) charakteryzować budowę i stany fizyczne polizapobiegania zakłóceniom; merów; 29) segregować odpady produkcyjne i technolo- 3) charakteryzować metody wytwarzania polimegiczne oraz przygotowywać do ponownego wyrów; korzystania lub recyklingu. 4) charakteryzować składniki dodatkowe tworzyw sztucznych; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 5) rozpoznawać podstawowe rodzaje tworzyw Treści kształcenia są ujęte w następujących działach sztucznych; programowych: 6) określać fizyczne, mechaniczne i chemiczne 1) k lasyfikacja tworzyw sztucznych według okreśwłaściwości tworzyw sztucznych; lonych kryteriów; Nr 100 — 5839 — Poz. 582 2) budowa i stany fizyczne polimerów; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 3) metody wytwarzania polimerów; 1. Cele kształcenia 4) składniki dodatkowe tworzyw sztucznych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 5) rodzaje tworzyw sztucznych; umieć: 6) właściwości fizyczne, mechaniczne i chemiczne 1) i nterpretować podstawowe pojęcia gospodarki tworzyw sztucznych; rynkowej; 7) właściwości technologiczne tworzyw sztucz- 2) p odejmować działania związane z poszukiwanych; niem pracy; 8) technologie wytwarzania wyrobów z tworzyw 3) s porządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; sztucznych; 4) s porządzać dokumenty niezbędne do podejmo- 9) przygotowanie surowców do produkcji; wania i prowadzenia działalności gospodarczej; 10) dokumentacja procesu technologicznego; 5) s tosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 11) obsługa maszyn, urządzeń i narzędzi kształtujących, stosowanych w przetwórstwie tworzyw 6) s tosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i hisztucznych; gieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 12) posługiwanie się narzędziami warsztatowymi; 7) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 13) technologia wytwarzania wyrobów z tworzyw maganiami ergonomii; sztucznych metodami wtryskiwania; 8) stosować środki ochrony indywidualnej; 14) technologia wytwarzania rur, profili i kabli z two- 9) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym rzyw sztucznych metodą wytłaczania; w wypadkach przy pracy; 15) technologia wytwarzania folii metodą rozdmu- 10) k omunikować się i współpracować w zespole; chiwania; 11) r ozwiązywać problemy dotyczące działalności 16) technologia wytwarzania wyrobów wewnątrz zawodowej; pustych z tworzyw sztucznych metodą wytłaczania lub wtryskiwania z rozdmuchiwaniem; 12) p odejmować decyzje; 17) technologia wytwarzania wyrobów z tworzyw 13) d oskonalić umiejętności zawodowe; sztucznych metodami termoformowania; 14) k orzystać z różnych źródeł informacji; 18) technologia wytwarzania wyrobów z tworzyw sztucznych metodami prasowania; 15) p rzestrzegać zasad etyki. 19) technologia wytwarzania wyrobów z tworzyw 2. Treści kształcenia (działy programowe) sztucznych metodami spieniania; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 20) technologia wytwarzania folii i płyt z tworzyw programowych: sztucznych metodami kalandrowania; 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 21) technologia wytwarzania wyrobów z tworzyw 2) metody poszukiwania pracy; chemoutwardzalnych; 3) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 22) metody łączenia wyrobów z tworzyw sztucznych; 4) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej; 23) metody nanoszenia druku i zdobienia wyrobów z tworzyw sztucznych; 5) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 24) procesy laminowania, natryskiwania, powleka- 6) bezpieczeństwo i higiena pracy; nia różnych materiałów tworzywami sztuczny- 7) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowimi; ska; 25) metody oceny jakości wyrobów gotowych; 8) elementy ergonomii; 26) obróbka wykańczająca, pakowanie, znakowanie 9) środki ochrony indywidualnej; oraz składowanie wyrobów gotowych; 10) z asady udzielania pierwszej pomocy poszkodo- 27) metody automatycznego sterowania procesem wanym w wypadkach przy pracy; technologicznym; 11) z asady i metody komunikowania się; 28) zakłócenia pracy maszyn i urządzeń — przyczyny, rodzaje, sposoby usuwania oraz zapobiega- 12) e lementy socjologii i psychologii pracy; nia; 13) f ormy doskonalenia zawodowego; 29) metody segregowania oraz przygotowywania 14) ź ródła informacji zawodowej; odpadów produkcyjnych i technologicznych do ponownego wykorzystania lub recyklingu. 15) e tyka. Nr 100 — 5840 — Poz. 582 III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Pracownia technologiczna powinna być wyposażona w:

6) p rzykładowe głowice wytłaczarskie; * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych 7) k alibratory; (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 10% godzin jest przeznaczone do rozdyspono- 8) p róbki tworzyw sztucznych i materiałów pomocniwania przez autorów programów nauczania na dostoso- czych; wanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. 9) w yroby i półwyroby z tworzyw sztucznych; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI 10) przykłady wyrobów wadliwych; KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 11) stanowisko do badania barwy i połysku wyrobów Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach proz tworzyw sztucznych: wzorniki i płytki wzorcowe gramowych są odpowiednie następujące pomieszczebarw; nia dydaktyczne: 12) karty bezpieczeństwa oraz karty techniczne two- 1) pracownia techniczna; rzyw i materiałów pomocniczych; 2) pracownia technologiczna; 13) przykładową dokumentację technologiczną; 3) warsztaty szkolne. 14) filmy dydaktyczne przedstawiające procesy produkcji wyrobów z tworzyw sztucznych; Pracownia techniczna powinna być wyposażona w: 15) plansze przedstawiające klasyfikację oraz metody wytwarzania polimerów i wyrobów z tworzyw 1) części maszyn, urządzeń oraz narzędzia stosowane sztucznych; w przetwórstwie tworzyw sztucznych; 16) katalogi tworzyw sztucznych; 2) modele i przekroje części maszyn; 17) tabele właściwości tworzyw sztucznych; 3) rysunki przedstawiające części maszyn; 18) tabele do identyfikacji tworzyw sztucznych; 4) schematy kinematyczne maszyn i urządzeń; 19) normy dotyczące wytwarzania wyrobów z two- 5) elementy układów hydraulicznych i pneumatycz- rzyw sztucznych. nych; Warsztaty szkolne powinny być wyposażo- 6) przykładową dokumentację konstrukcyjną; ne w: 7) plansze i foliogramy przedstawiające budowę i za- 1) w ciągnik elektryczny lub ręczny; sady działania maszyn i urządzeń; 2) s tanowisko do wtryskiwania: wtryskarkę, formę, 8) filmy dydaktyczne przedstawiające narzędzia, ma- termostat (jedno stanowisko dla trzech uczniów); szyny i urządzenia stosowane w przetwórstwie 3) l inię do wytłaczania wyrobów z tworzyw sztucztworzyw sztucznych; nych: wytłaczarkę, głowice wytłaczarskie, wannę 9) instrukcje obsługi maszyn i urządzeń stosowanych chłodzącą z kalibratorem, odciąg, urządzenie do w przetwórstwie tworzyw sztucznych; cięcia, granulator; 4) s tanowisko do przygotowywania surowców stoso- 10) katalogi części maszyn; wanych w przetwórstwie tworzyw sztucznych: 11) katalogi form, narzędzi kształtujących oraz znor- młyn do mielenia odpadów tworzyw sztucznych, malizowanych elementów maszyn i urządzeń sto- suszarkę do tworzyw, wagę elektroniczną (jedno sowanych w przetwórstwie tworzyw sztucznych; stanowisko dla trzech uczniów); 12) komputerowe stanowisko sterowania pracą ma- 5) s tanowisko kontroli jakości wyrobów: wagę elekszyn i urządzeń; troniczną o dokładności ± 0,01 g, suwmiarkę, mikromierz, termometr, czujnik zegarowy (jedno sta- 13) zestaw do ćwiczeń udzielania pierwszej pomocy. nowisko dla trzech uczniów); Nr 100 — 5841 — Poz. 582 6) stanowisko do łączenia tworzyw: zgrzewarkę opo- 12) środki do czyszczenia i konserwacji narzędzi, marową, aparat do spawania tworzyw sztucznych, szyn i urządzeń; urządzenie do klejenia z miejscowym wyciągiem (jedno stanowisko dla czterech uczniów); 13) środki ochrony indywidualnej; 7) stanowisko do rozpoznawania rodzajów tworzyw: 14) instrukcję alarmową; palnik, pojemnik z wodą, wyciąg miejscowy, tabele identyfikacyjne (jedno stanowisko dla czterech 15) sprzęt przeciwpożarowy; uczniów); 16) apteczkę; 8) stanowisko do termoformowania: termoformierkę, formy, statyw z czujnikiem zegarowym (jedno 17) regulamin warsztatów szkolnych. stanowisko dla trzech uczniów); 9) stoły warsztatowe z imadłami (jeden stół dla trzech Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zapleuczniów); cza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpo- 10) szafki narzędziowe z wyposażeniem; wiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. W war- 11) surowce, półprodukty oraz materiały pomocnicze sztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszdo wytwarzania wyrobów z tworzyw sztucznych; czenie do instruktażu. Załącznik nr 4 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE OPIEKUN OSOBY STARSZEJ SYMBOL CYFROWY 346⁰⁵ I. OPIS ZAWODU 12) w spółuczestniczyć w doborze ćwiczeń odpowiednich do wieku i sprawności fizycznej pod- 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powi- opiecznego oraz przeciwdziałać przeciążeniom nien umieć: układu narządów ruchu; 1) rozpoznawać sytuację społeczną, warunki życia 13) p omagać osobie starszej w utrzymaniu higieny oraz potrzeby i problemy psychofizyczne osoby osobistej i otoczenia; starszej; 14) s tosować zasady zdrowego stylu życia oraz pro- 2) rozpoznawać zaburzenia psychosomatyczne wadzić działalność prozdrowotną i profilaktyczmające wpływ na funkcjonowanie osoby star- ną; szej w środowisku społecznym; 15) p omagać osobie starszej w prowadzeniu gospo- 3) interpretować przyczyny i skutki zaburzeń darstwa domowego oraz wspierać w gospodaw funkcjonowaniu osoby starszej; rowaniu budżetem domowym; 4) oceniać zdolność funkcjonowania osoby star- 16) d ostosowywać metody pracy do wieku i sytuaszej w środowisku społecznym; cji życiowej podopiecznego; 5) identyfikować system wartości, postawy oraz 17) z apewniać osobie starszej bezpieczeństwo podmożliwości i ograniczenia osoby starszej w sfeczas sprawowania opieki; rze somatycznej i psychospołecznej; 18) r ozwiązywać sytuacje trudne i konfliktowe oraz 6) rozpoznawać i wykorzystywać zasoby środowiwystępować w roli rzecznika praw i interesów ska rodzinnego, instytucjonalnego i lokalnego osoby starszej; w pracy z osobą starszą; 7) korzystać z systemu dostępnych świadczeń 19) s tosować metody i techniki radzenia sobie ze i usług w zależności od potrzeb osoby starszej; stresem; 8) współpracować z różnymi podmiotami w celu 20) p omagać osobie starszej w organizowaniu akrozwiązywania problemów zdrowotnych, mate- tywnego spędzania czasu wolnego oraz wspierialnych, mieszkaniowych, rodzinnych i praw- rać w rozwijaniu zdolności twórczych; nych osoby starszej; 21) m otywować osobę starszą do korzystania ze 9) nawiązywać i utrzymywać kontakty międzyludz- sprzętu i urządzeń zaawansowanych techniczkie oraz stosować zasady komunikacji w proce- nie; sie wspierania i pomagania osobie starszej; 22) w spółpracować ze specjalistami w procesie 10) organizować grupy wspólnotowego wsparcia; opieki nad osobą starszą; 11) aktywizować osobę starszą w zakresie utrzyma- 23) r edagować pisma, wypełniać wnioski i inne donia jej samodzielności życiowej i sprawności fi- kumenty oraz kierować je do właściwych instyzycznej; tucji; Nr 100 — 5842 — Poz. 582 24) prowadzić dokumentację pracy z osobą starszą 8) u dzielanie pomocy osobie starszej w korzystaz wykorzystaniem technik informatycznych; niu z usług medycznych i socjalnych; 25) monitorować i oceniać efekty własnej pracy; 9) u dzielanie pomocy osobie starszej w nawiązywaniu i podtrzymywaniu kontaktów społecz- 26) stosować zasady etyki w pracy zawodowej; nych; 27) posługiwać się alternatywnymi metodami ko- 10) wspieranie osoby starszej w rozwijaniu jej zdolmunikacji w stopniu podstawowym, w tym języności twórczych oraz organizowaniu różnych kiem migowym, systemem Braille’a, systemem form spędzania czasu wolnego. Blissa; II. BLOKI PROGRAMOWE 28) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych; Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający 29) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywa- z opisu zawodu zawierają następujące bloki progranych zadań zawodowych; mowe: 30) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 1) p sychologiczno-społeczny; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpo- 2) o rganizacyjno-prawny; żarowej oraz ochrony środowiska; 3) o piekuńczy; 31) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 4) p odstawy działalności zawodowej. 32) kierować zespołem pracowników; BLOK: PSYCHOLOGICZNO-SPOŁECZNY 33) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 1. Cele kształcenia 34) udzielać pierwszej pomocy w sytuacji zagroże- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien nia życia i zdrowia osoby starszej; umieć: 1) p osługiwać się podstawowymi pojęciami z za- 35) korzystać z różnych źródeł informacji oraz z dokresu psychologii, socjologii, polityki społecznej radztwa specjalistycznego; i geriatrii; 36) prowadzić działalność gospodarczą. 2) o kreślać cechy, elementy i zasady funkcjonowa- Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przy- nia mikro- i makrosystemu społecznego; gotowanie do wejścia na rynek pracy powinno prze- 3) c harakteryzować relacje między jednostką, grubiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, pą i społecznością lokalną; jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 4) r ozpoznawać problemy i kwestie społeczne oraz patologie społeczne; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie opiekun 5) o kreślać cele i zadania polityki społecznej Unii osoby starszej powinien być przygotowany do wy- Europejskiej na rzecz osób starszych; konywania następujących zadań zawodowych: 6) o kreślać cele i zadania polityki społecznej w Pol- 1) planowanie kompleksowej pomocy i opieki, sce, w tym na rzecz osób starszych; z uwzględnieniem potrzeb osoby starszej, roz- 7) a nalizować różne aspekty funkcjonowania rowiązań prawnych oraz dostępnych świadczeń dziny i relacje wewnątrzrodzinne; i usług; 8) c harakteryzować proces starzenia się w aspek- 2) udzielanie pomocy w rozwiązywaniu problecie biologicznym, psychologicznym i społeczmów społecznych i osobistych osoby starszej nym; w celu podniesienia jakości jej życia; 9) o kreślać możliwości i ograniczenia funkcjonalne 3) udzielanie pomocy w prowadzeniu gospodar- mające wpływ na jakość życia osoby starszej; stwa domowego i w zarządzaniu materialnymi 10) rozpoznawać przyczyny oraz skutki natychmiai niematerialnymi zasobami osoby starszej oraz stowe i odroczone nieprawidłowego funkcjonowystępowanie w roli rzecznika jej praw i interewania osoby starszej w środowisku społeczsów; nym; 4) stosowanie różnych metod pracy podczas spra- 11) motywować osobę starszą do aktywności i sawowania opieki nad osobą starszą; modzielności życiowej; 5) współdziałanie z rodziną, środowiskiem lokal- 12) diagnozować pozycję osoby starszej w systemie nym oraz specjalistami uczestniczącymi w prorodzinnym; cesie opieki nad osobą starszą; 13) określać problemy, sytuacje trudne oraz kryzysy 6) wykonywanie podstawowych zabiegów higie- występujące w życiu osoby starszej; nicznych oraz czynności opiekuńczych; 14) stosować różne sposoby rozwiązywania sytua- 7) pobudzanie aktywności oraz sprawności fizycz- cji trudnych i kryzysowych, z uwzględnieniem nej i psychicznej osoby starszej; możliwości osoby starszej; Nr 100 — 5843 — Poz. 582 15) stosować zasady komunikowania się z osobą 7) s porządzać harmonogram pracy z osobą starstarszą i osobami ważnymi w jej życiu; szą; 16) zachowywać się asertywnie i wzmacniać aser- 8) p rowadzić korespondencję, wypełniać wnioski, tywne zachowania osoby starszej; sporządzać pisma urzędowe; 17) rozpoznawać przyczyny, dynamikę i symptomy 9) p omagać osobie starszej w załatwianiu spraw stresu; urzędowych; 18) stosować metody i techniki ograniczania nega- 10) udzielać informacji dotyczących różnych form tywnych skutków stresu; pomocy dla osób starszych; 19) rozpoznawać postawy, system wartości i dylematy etyczne występujące w życiu osoby star- 11) pomagać osobie starszej w korzystaniu z usług szej. medycznych, socjalnych i innych świadczeń dla osób starszych; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 12) współpracować z osobami udzielającymi wspar- Treści kształcenia są ujęte w następujących działach cia osobie starszej; programowych: 13) prowadzić dokumentację kompleksowej opieki 1) podstawowe pojęcia z zakresu psychologii, so- nad osobą starszą; cjologii, polityki społecznej i geriatrii; 14) stosować technologie informacyjne w zakresie 2) zasady funkcjonowania mikro- i makrosystemu niezbędnym do wykonywania zadań zawodospołecznego; wych. 3) relacje między jednostką, grupą i społecznością lokalną; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 4) problemy i kwestie społeczne oraz patologie Treści kształcenia są ujęte w następujących działach społeczne; programowych: 5) cele i zadania polityki społecznej w Unii Euro- 1) p odstawowe pojęcia prawne; pejskiej i Polsce; 2) z asady organizacji i zarządzania; 6) psychologia i socjologia rodziny; 3) p rzepisy prawa z zakresu pomocy społecznej, 7) aspekty procesu starzenia się; ubezpieczeń społecznych i zaopatrzenia spo- 8) wymiary jakości życia osoby starszej; łecznego; 9) funkcjonowanie osoby starszej w środowisku 4) w ybrane przepisy prawa rodzinnego, adminispołecznym; stracyjnego i karnego; 10) sposoby rozwiązywania sytuacji trudnych i kry- 5) s truktura organizacyjna pomocy społecznej; zysowych osoby starszej; 6) i nstytucje i organizacje udzielające pomocy oso- 11) umiejętności interpersonalne; bie starszej; 12) metody i techniki radzenia sobie ze stresem; 7) z asady planowania własnej pracy; 13) postawy, wartości, normy i dylematy etyczne osoby starszej. 8) t echniki sporządzania pism urzędowych i prowadzenia korespondencji; BLOK: ORGANIZACYJNO-PRAWNY 9) m etody i zasady organizacji pracy opiekuna osoby starszej; 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 10) zasady współpracy ze specjalistami udzielającyumieć: mi pomocy osobie starszej; 1) posługiwać się podstawowymi pojęciami z za- 11) kompleksowa dokumentacja opieki nad osobą kresu prawa; starszą; 2) stosować zasady organizacji i zarządzania; 12) technologie informacyjne wspomagające wykonywanie zadań zawodowych. 3) stosować przepisy prawa dotyczące pomocy społecznej, ubezpieczenia społecznego i zaopa- BLOK: OPIEKUŃCZY trzenia społecznego; 4) stosować przepisy prawa rodzinnego, admini- 1. Cele kształcenia stracyjnego i karnego; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 5) określać strukturę organizacyjną pomocy spo- umieć: łecznej w Polsce; 1) r ozpoznawać problemy i potrzeby osoby star- 6) charakteryzować działalność instytucji i organiszej; zacji funkcjonujących w środowisku lokalnym zobowiązanych do udzielania pomocy osobom 2) r ozpoznawać podstawowe symptomy chorób starszym; somatycznych wieku starszego; Nr 100 — 5844 — Poz. 582 3) identyfikować zaburzenia występujące: w świa- 26) r ozwijać umiejętności posługiwania się sprzędomości, w sferze poznawczej, emocjonalnej tem i urządzeniami zaawansowanymi techniczi zachowaniu osoby starszej; nie do wykonywania czynności życia codziennego; 4) charakteryzować rodzaje niepełnosprawności sensorycznej, motorycznej, umysłowej i sprzę- 27) u czestniczyć w opiece hospicyjnej nad osobą żonej; starszą pozostającą w środowisku domowym. 5) rozpoznawać ograniczenia i możliwości funkcjo- 2. Treści kształcenia (działy programowe) nalne osób starszych z różnymi rodzajami niepełnosprawności; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 6) opracowywać indywidualny plan opieki nad osobą starszą na podstawie przeprowadzonej 1) problemy i potrzeby osoby starszej; diagnozy; 2) choroby somatyczne, zaburzenia psychiczne i niepełnosprawności występujące u osób star- 7) realizować i monitorować indywidualny plan szych; opieki nad osobą starszą; 3) metody i techniki pracy socjalnej z osobą star- 8) zapewniać osobie starszej poczucie bezpieczeńszą; stwa podczas sprawowania opieki; 4) promocja zdrowia i zdrowego stylu życia; 9) wykorzystywać metody i techniki pracy socjalnej dostosowane do możliwości i sytuacji życio- 5) profilaktyka chorób wieku starszego; wej osoby starszej; 6) higiena osobista i czystość otoczenia osoby 10) promować zdrowy styl życia; starszej; 7) zasady gospodarowania budżetem domowym; 11) prowadzić profilaktykę chorób wieku starszego; 8) metody usprawniania i aktywizowania osoby 12) pomagać osobie starszej w utrzymaniu higieny starszej; osobistej; 9) wyznaczniki doboru świadczeń i usług dla osób 13) pomagać osobie starszej w utrzymaniu mieszstarszych; kania w czystości; 10) organizacja czasu wolnego osoby starszej; 14) pomagać osobie starszej w planowaniu budżetu domowego oraz racjonalnym gospodarowaniu 11) metody i techniki arteterapii; środkami materialnymi; 12) opieka nad osobą starszą w hospicjum domowym. 15) wspierać osobę starszą w samodzielnym wykonywaniu czynności życia codziennego; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 16) wykonywać zabiegi higieniczne u osoby starszej z ograniczoną sprawnością; 1. Cele kształcenia 17) współpracować z fizjoterapeutą w procesie Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien usprawniania osoby niepełnosprawnej; umieć: 18) aktywizować i wspomagać osobę starszą w pod- 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gosponoszeniu sprawności fizycznej; darki rynkowej; 19) stymulować procesy poznawcze i animować ak- 2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedtywność intelektualną osoby starszej; siębiorstw; 20) uwzględniać potrzeby i oczekiwania osoby star- 3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsięszej przy wyborze dostępnych świadczeń biorstwa; i usług; 4) opracowywać plan marketingowy; 21) pomagać osobie starszej w organizacji czasu 5) podejmować działania związane z poszukiwawolnego we współpracy z osobami ważnymi niem pracy; w jej życiu; 6) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 22) wykorzystywać dostępne zasoby środowiska lokalnego do organizacji czasu wolnego osoby 7) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmostarszej; wania i prowadzenia działalności gospodarczej; 23) korzystać z ofert rekreacyjnych i edukacyjnych 8) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące w celu aktywizacji osoby starszej; praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 24) uwzględniać zainteresowania i zdolności osoby 9) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i histarszej podczas korzystania z oferty kultural- gieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożaronej; wej oraz ochrony środowiska; 25) stosować metody i techniki arteterapeutyczne 10) s tosować przepisy prawa dotyczące działalności w pracy z osobą starszą; zawodowej; Nr 100 — 5845 — Poz. 582 11) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 22) j ęzyk obcy w zakresie czterech kompetencji języmaganiami ergonomii; kowych (pisania, czytania, mówienia i słuchania ze zrozumieniem) w zakresie niezbędnym do 12) udzielać pierwszej pomocy w stanach zagrożewykonywania zadań zawodowych; nia życia i zdrowia osoby starszej; 23) e tyka. 13) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność pracy; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

20) doskonalić umiejętności zawodowe; * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych 21) formułować pisemne i ustne wypowiedzi w ję- (w formie stacjonarnej i zaocznej). zyku obcym związane z realizacją zadań zawo- ** Pozostałe 5% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowadowych; nie kształcenia do potrzeb rynku pracy. 22) przestrzegać zasad etyki. IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI 2. Treści kształcenia (działy programowe) KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Treści kształcenia są ujęte w następujących działach Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach proprogramowych: gramowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne: 1) gospodarka rynkowa; 1) p racownia higieny osobistej i pierwszej pomocy; 2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 2) p racownia gospodarstwa domowego; 3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; 3) p racownia umiejętności społecznych; 4) struktura budżetu przedsiębiorstwa; 4) p racownia komputerowa; 5) plan rozwoju przedsiębiorstwa; 5) p racownia zawodowa; 6) strategie marketingowe; 6) p racowania arteterapii; 7) metody poszukiwania pracy; 7) s ala gimnastyczna. 8) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 9) podejmowanie i prowadzenie działalności go- Pracownia higieny osobistej i pierwszej pospodarczej; mocy powinna być wyposażona w: 10) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; 1) p rzybory i środki pielęgnacyjne i toaletowe, basen, kaczkę; 11) bezpieczeństwo i higiena pracy; 2) ś rodki i przybory zapewniające wygodę i bezpie- 12) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowi- czeństwo osobie leżącej, materace przeciwodleżyska; nowe; 13) elementy ergonomii; 3) u rządzenia do pielęgnacji osoby starszej całkowicie unieruchomionej; 14) zasady udzielania pierwszej pomocy w stanach zagrożenia życia i zdrowia osoby starszej; 4) a paraty do pomiaru ciśnienia tętniczego, termometry lekarskie; 15) elementy fizjologii i higieny pracy; 5) ł óżka, pościel, koce, podkłady gumowe, poduszki 16) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; różnej wielkości; 17) zasady i metody komunikowania się; 6) ś rodki opatrunkowe; 18) elementy języka migowego; 7) f antomy do zabiegów reanimacyjnych i elementarnych zabiegów medycznych oraz pielęgnacyj- 19) podstawy systemów Braille’a i Blissa; nych; 20) elementy socjologii i psychologii pracy; 8) m iski i dzbanki różnej wielkości, basenik do mycia 21) formy doskonalenia zawodowego; głowy; Nr 100 — 5846 — Poz. 582 9) udogodnienia dla chorych: wałki, drabinki, lejce, 4) t ablicę białą bezpyłową; kółka; 5) o programowanie specjalistyczne; 10) taboret, krzesło, szafkę przyłóżkową lub mały sto- 6) d rukarkę; lik. 7) s kaner; Pracownia gospodarstwa domowego powin- 8) z estaw podstawowej literatury zawodowej. na być wyposażona w: Pracowania zawodowa powinna być wyposa- 1) kuchenkę gazową lub elektryczną; żona w: 2) mikrofalówkę; 1) t ablicę białą; 3) lodówkę; 2) l istwy przyścienne do zawieszania plansz eduka- 4) szafki kuchenne (wiszące i stojące); cyjnych; 5) zlewozmywak; 3) t ablice flipchart; 4) p rzenośny projektor multimedialny i ekran; 6) zmywarkę; 5) b iblioteczkę. 7) stół kuchenny i krzesła; 8) talerze, sztućce, garnki, patelnie różnej wielkości; Pracowania arteterapii powinna być wyposażona w: 9) miski i półmiski; 1) a parat fotograficzny; 10) kubki i szklanki; 2) m agnetofon, płyty i kasety DVD; 11) sita i cedzaki; 3) m aszynę do szycia; 12) pojemniki do przechowywania produktów i żyw- 4) m ateriały tekstylne; ności; 5) p rzybory do szycia: igły różnej wielkości, nici róż- 13) mikser; nej grubości i w różnych kolorach, guziki; 14) formy do pieczenia; 6) p rzybory do malowania: pędzle do malowania, różne rodzaje papieru, płytki szklane, farby akwa- 15) deski do krojenia; relowe i plakatowe, farby do malowania na szkle 16) zestaw noży kuchennych; oraz do malowania palcami; 17) środki czystości; 7) p rzybory do rzeźbienia: modelinę, materiał do wyrobu masy solnej, glinę, gips, duże kostki mydła 18) ręczniki i ścierki; szarego, przyrządy do rzeźbienia; 19) pojemnik na odpady; 8) p rzybory do wycinania i klejenia: nożyczki z ostrzami o różnej wielkości i fakturze, papier w różnych 20) pralkę automatyczną i wirnikową. kolorach i o różnej grubości, materiały tekstylne, kleje, cekiny, koraliki, kleje brokatowe, bibułę kar- Pracownia umiejętności społecznych powinbowaną i prasowaną. na być wyposażona w: 1) zestaw kaset i płyt, dyktafony, kamerę; Sala gimnastyczna powinna być wyposażona w: 2) materace i krzesła; 1) materace i maty; 3) tablice flipchart; 2) piłki; 4) listwy przyścienne do zawieszania plansz; 3) drabinki; 5) cyfrowy aparat fotograficzny; 4) ławeczki; 6) telewizor z odtwarzaczem DVD; 5) ciężarki; 7) radiomagnetofon z odtwarzaczem CD; 6) drążki; 8) pufy różnej wielkości, siedziska wypełnione granu- 7) obręcze; latem styropianowym. 8) szarfy; Pracownia komputerowa powinna być wypo- 9) woreczki; sażona w: 10) lejce; 1) stanowiska komputerowe z dostępem do Interne- 11) rowerek stacjonarny. tu (jedno stanowisko dla jednego ucznia); Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaple- 2) stanowisko komputerowe z dostępem do Internecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy tu dla nauczyciela; zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpo- 3) projektor multimedialny i ekran; wiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. Nr 100 — 5847 — Poz. 582 Załącznik nr 5 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK ENERGETYK SYMBOL CYFROWY 311⁵⁴ I. OPIS ZAWODU 21) przestrzegać przepisów prawa energetycznego; 22) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powii higieny pracy, przepisów ochrony przeciwponien umieć: żarowej oraz ochrony środowiska; 1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa 23) stosować przepisy prawa ochrony środowiska z zakresu mechaniki technicznej, termodynamiw energetyce; ki technicznej, materiałoznawstwa, technologii mechanicznej, elektrotechniki, elektroniki i au- 24) organizować stanowisko pracy zgodnie z wytomatyki; maganiami ergonomii; 2) dobierać materiały konstrukcyjne i eksploata- 25) kierować zespołem pracowników; cyjne zgodnie z dokumentacją techniczną; 26) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 3) stosować podstawowe metody obróbki i łącze- praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; nia materiałów; 27) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 4) instalować i obsługiwać maszyny, urządzenia w wypadkach przy pracy; elektryczne oraz aparaturę sterującą i kontrolno- 28) korzystać z różnych źródeł informacji oraz z do- -pomiarową; radztwa specjalistycznego; 5) posługiwać się dokumentacją konstrukcyjną, 29) prowadzić działalność gospodarczą. technologiczną i eksploatacyjną; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przy- 6) projektować prostą instalację energetyczną; gotowanie do wejścia na rynek pracy powinno prze- 7) wykonywać pomiary podstawowych wielkości biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, fizycznych oraz opracowywać i interpretować jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawyniki pomiarów; wy przedsiębiorczości”. 8) nadzorować procesy wytwarzania energii elek- 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik trycznej i cieplnej; energetyk powinien być przygotowany do wykony- 9) ustalać parametry technologiczne prowadzo- wania następujących zadań zawodowych: nych procesów; 1) nadzorowanie przebiegu procesów wytwarza- 10) analizować zmiany parametrów w trakcie prze- nia energii; mian termodynamicznych; 2) prowadzenie gospodarki paliwowej, wodnej 11) kontrolować przepływ energii cieplnej i elek- oraz gospodarki odpadami; trycznej; 3) nadzorowanie i obsługiwanie maszyn oraz urzą- 12) stosować zasady obowiązujące w gospodarce dzeń w elektrowniach, elektrociepłowniach i ciepaliwowej, wodnej oraz w gospodarce odpada- płowniach; mi; 4) eksploatacja maszyn i urządzeń związanych 13) prowadzić dokumentację produkcyjną; z przepływem i dystrybucją energii elektrycznej i cieplnej; 14) posługiwać się narzędziami i oprzyrządowaniem technologicznym; 5) przeprowadzanie napraw i konserwacji maszyn i urządzeń energetycznych; 15) oceniać stan techniczny maszyn i urządzeń ener- 6) użytkowanie systemów informatycznych, autogetycznych; matyki przemysłowej i urządzeń pomiarowych. 16) stosować zasady eksploatacji podstawowych maszyn i urządzeń wykorzystywanych w proce- 3. Zawód technik energetyk jest zawodem szerokoprosach przetwarzania energii; filowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności spe- 17) stosować techniki komputerowe w realizacji zacjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionaldań zawodowych; nego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tema- 18) stosować normy dotyczące zapewnienia jakości tyka specjalizacji może dotyczyć: produkcji; 1) eksploatacji kotłów i turbin energetycznych; 19) posługiwać się językiem obcym w zakresie nie- 2) chłodnictwa, klimatyzacji i wentylacji; zbędnym do wykonywania zadań zawodowych; 3) przesyłu energii cieplnej; 20) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 4) energetyki rozproszonej. Nr 100 — 5848 — Poz. 582 II. BLOKI PROGRAMOWE 17) wykonywać podstawowe prace z zakresu obróbki ręcznej; Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający 18) wykonywać połączenia rozłączne i nierozłączne; z opisu zawodu zawierają następujące bloki programowe: 19) wykonywać podstawowe operacje obróbki me- 1) konstrukcje i technologie mechaniczne; chanicznej skrawaniem; 2) elektrotechnika, elektronika i automatyka; 20) wykonywać montaż i demontaż maszyn i urządzeń; 3) maszyny i urządzenia energetyczne; 21) stosować programy komputerowe do wspoma- 4) technologie wytwarzania energii; gania projektowania; 5) podstawy działalności zawodowej. 22) dobierać materiały, narzędzia, przyrządy w zależności od wykonywanej pracy; BLOK: KONSTRUKCJE I TECHNOLOGIE MECHANICZ- NE 23) wydawać, przyjmować i ewidencjonować materiały, narzędzia, przyrządy i dokumentować wy- 1. Cele kształcenia konane prace; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 24) korzystać z dokumentacji technicznej, Polskich umieć: Norm, literatury technicznej i czasopism zawodowych; 1) określać właściwości oraz zastosowanie materiałów niemetalowych; 25) posługiwać się instrukcjami obsługi maszyn i urządzeń energetycznych. 2) rozróżniać gatunki, określać właściwości i zastosowanie stopów Fe — C oraz stopów metali nie- 2. Treści kształcenia (działy programowe) żelaznych; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 3) rozróżniać podstawowe operacje obróbki ciepprogramowych: lnej i cieplno-chemicznej oraz określać ich wpływ na strukturę i właściwości stopów; 1) m ateriałoznawstwo; 4) rozpoznawać zjawiska korozyjne i ich skutki oraz 2) o bróbka cieplna i cieplno-chemiczna; dobierać powłoki antykorozyjne w zależności od przeznaczenia i rodzaju wyrobu; 3) k orozja metali; 5) wykonywać szkice i rysunki techniczne części 4) r ysunek techniczny; maszyn, zgodnie z normami dotyczącymi rysun- 5) m echanika techniczna; ku technicznego maszynowego; 6) w ytrzymałość materiałów; 6) wyznaczać warunki równowagi punktu materialnego i ciała sztywnego; 7) c zęści maszyn; 7) wyznaczać siłę i moment tarcia; 8) p omiary warsztatowe; 8) wyznaczać środek ciężkości figury płaskiej; 9) o bróbka ręczna; 9) rozróżniać rodzaje ruchu na podstawie jego pa- 10) obróbka mechaniczna skrawaniem; rametrów oraz obliczać prędkość obwodową, kątową i obrotową; 11) spajanie metali; 10) obliczać pracę, moc, energię oraz sprawność 12) montaż i demontaż maszyn; urządzenia; 13) dokumentacja techniczna i instrukcje obsługi 11) wykonywać podstawowe obliczenia wytrzyma- maszyn i urządzeń. łościowe: zginanie, skręcanie, rozciąganie, ściskanie, wyboczenie, zginanie ze skręcaniem; BLOK: ELEKTROTECHNIKA, ELEKTRONIKA I AUTO- MATYKA 12) rozróżniać konstrukcje połączeń, wałów, łożysk, sprzęgieł, hamulców, mechanizmów oraz okreś- 1. Cele kształcenia lać ich zastosowanie w maszynach; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 13) rozpoznawać elementy składowe maszyn i urząumieć: dzeń oraz określać ich działanie; 1) w yjaśniać zjawiska zachodzące w polu elektrycz- 14) wykonywać projekty części maszyn oraz uza- nym, magnetycznym i elektromagnetycznym; sadniać poprawność zastosowanych rozwiązań; 2) o kreślać wpływ pola elektromagnetycznego na 15) rozróżniać podstawowe techniki wytwarzania organizm ludzki; części maszyn; 3) r ozróżniać elementy obwodów elektrycznych 16) wykonywać pomiary warsztatowe; i elektronicznych; Nr 100 — 5849 — Poz. 582 4) klasyfikować i charakteryzować urządzenia oraz 2. Treści kształcenia (działy programowe) elementy automatyki i układów regulacji; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 5) wykonywać obliczania obwodów elektrycznych programowych: prądu stałego i przemiennego oraz układów elektronicznych z wykorzystaniem podstawo- 1) p ole elektryczne; wych praw elektrotechniki; 2) o bwody elektryczne prądu stałego i zmienne- 6) określać podstawowe parametry elementów go; i układów elektronicznych; 3) p ole magnetyczne i elektromagnetyczne; 7) rozróżniać podstawowe układy analogowe, cy- 4) u kłady trójfazowe; frowe przetworniki A/C i C/A; 5) u kłady automatyki i regulacji; 8) rozróżniać podstawowe układy automatycznego sterowania i regulacji; 6) o bwody elektroniczne; 9) charakteryzować podstawowe właściwości ma- 7) u kłady analogowe i cyfrowe; teriałów konstrukcyjnych, przewodzących, rezystywnych, dielektrycznych, pokryć powierzch- 8) m ateriałoznawstwo elektryczne; niowych oraz tworzyw sztucznych i półprzewodników; 9) m aszyny elektryczne; 10) wyjaśniać zasadę działania maszyn i urządzeń 10) metrologia elektryczna; elektrycznych; 11) pomiary elektroniczne; 11) wyjaśniać zasadę działania transformatorów 12) transformatory energetyczne; energetycznych; 13) napęd elektryczny; 12) wyjaśniać zasadę działania napędu elektrycznego; 14) serwonapędy; 13) wyjaśniać zasadę działania serwonapędów; 15) aparatura zabezpieczeniowa; 14) charakteryzować elementy aparatury zabezpie- 16) instalacje elektryczne; czeniowej; 17) montaż i demontaż układów elektrycznych 15) charakteryzować podstawowe elementy instalai elektronicznych; cji elektrycznej; 18) połączenia elektryczne i elektroniczne; 16) wykonywać pomiary podstawowych wielkości elektrycznych oraz parametrów elementów 19) programy komputerowe do opracowywania elektrycznych i elektronicznych; wyników pomiarów; 17) interpretować wyniki pomiarów przedstawione 20) katalogi, normy i dokumentacja techniczna dow formie tabel lub wykresów; tycząca instalacji i urządzeń elektrycznych. 18) szacować błędy pomiarów na podstawie zasto- BLOK: MASZYNY I URZĄDZENIA ENERGETYCZNE sowanych metod oraz parametrów przyrządów pomiarowych; 1. Cele kształcenia 19) analizować działanie typowych układów elektro- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien nicznych; umieć: 20) rozróżniać maszyny i urządzenia elektryczne 1) k lasyfikować maszyny i urządzenia energetyczoraz urządzenia energoelektroniczne; ne; 21) analizować działanie układów elektrycznych na 2) s tosować prawa mechaniki i termodynamiki; podstawie schematów ideowych; 3) w yjaśniać budowę i zasadę działania układów 22) montować układy elektryczne na podstawie do- hydraulicznych i pneumatycznych; kumentacji technicznej; 4) c zytać schematy napędów hydraulicznych 23) dokonywać montażu i demontażu aparatów, i pneumatycznych; maszyn oraz urządzeń elektrycznych; 5) o kreślać podstawowe parametry pracy maszyn 24) stosować połączenia elektryczne i mechaniczne i urządzeń energetycznych; w maszynach i urządzeniach elektrycznych; 6) c harakteryzować urządzenia transportu wewnętrznego; 25) korzystać z programów komputerowych do opracowywania wyników pomiarów; 7) d obierać środki transportu do wykonywanych zadań; 26) korzystać z katalogów, norm i dokumentacji technicznej, dotyczących instalacji i urządzeń 8) c harakteryzować maszyny i urządzenia wykoelektrycznych. rzystywane w procesach energetycznych; Nr 100 — 5850 — Poz. 582 9) wyjaśniać budowę i zasadę działania silników 3) s chematy napędów hydraulicznych i pneumagazowych, pomp, sprężarek, wentylatorów tycznych; i dmuchaw; 4) u rządzenia transportowe; 10) wyjaśniać budowę i zasadę działania kotłów oraz turbin i urządzeń pomocniczych; 5) s ilniki gazowe; 11) charakteryzować urządzenia do uzdatniania wo- 6) p ompy, sprężarki, wentylatory; dy; 7) k otły i turbiny; 12) klasyfikować i charakteryzować urządzenia 8) u rządzenia pomocnicze turbin; chłodnicze; 9) u rządzenia do uzdatniania wody; 13) charakteryzować urządzenia odpylające, urządzenia do odsiarczania i eliminowania tlenków 10) chłodnice i rurociągi; i podtlenków azotu; 11) urządzenia odpylające, urządzenia do odsiarcza- 14) charakteryzować urządzenia do magazynowa- nia i eliminowania tlenków i podtlenków azotu; nia energii cieplnej; 12) akumulatory ciepła; 15) rozróżniać elementy rurociągów; 13) podstawy eksploatacji maszyn i urządzeń ener- 16) określać wskaźniki niezawodności i trwałości getycznych; maszyn i urządzeń energetycznych; 14) zużycie maszyn i urządzeń energetycznych; 17) interpretować zjawiska fizykochemiczne towarzyszące procesom destrukcyjnym w eksploata- 15) diagnostyka techniczna; cji maszyn i urządzeń energetycznych; 16) użytkowanie maszyn i urządzeń energetycz- 18) określać przyczyny i skutki zużycia maszyn nych; i urządzeń energetycznych oraz metody zapo- 17) przeglądy techniczne maszyn i urządzeń energebiegające nadmiernemu zużyciu; tycznych; 19) rozpoznawać stan techniczny maszyn i urządzeń 18) konserwacja i naprawa urządzeń energetyczenergetycznych; nych; 20) oceniać prawidłowość użytkowania maszyn 19) gospodarka materiałowa i narzędziowa; i urządzeń energetycznych; 20) organizacja stanowiska pracy; 21) wykonywać montaż i demontaż maszyn i urządzeń energetycznych; 21) dokumentacja techniczna maszyn i urządzeń energetycznych; 22) określać zakres prac wykonywanych podczas przeglądu technicznego i naprawy maszyn 22) zalecenia Urzędu Dozoru Technicznego. i urządzeń energetycznych; BLOK: TECHNOLOGIE WYTWARZANIA ENERGII 23) wykonywać czynności konserwacyjne, naprawy, wymianę części, regulację poszczególnych 1. Cele kształcenia zespołów, całego urządzenia oraz przeprowadzać próby po naprawie; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 24) dobierać materiały, narzędzia, przyrządy w zależności od rodzaju wykonywanej pracy; 1) c harakteryzować rodzaje energii, ich przemiany i źródła; 25) wydawać, przyjmować i ewidencjonować materiały, narzędzia, przyrządy oraz dokumentować 2) o kreślać właściwości paliw energetycznych oraz wykonane prace; paliw alternatywnych; 26) przygotowywać stanowisko pracy zgodnie z wy- 3) s tosować podstawowe prawa termodynamiki; maganiami ergonomii; 4) w yjaśniać przemiany gazów i pary wodnej; 27) korzystać z dokumentacji technicznej, instrukcji obsługi maszyn i urządzeń, Polskich Norm, lite- 5) w ykonywać obliczenia podstawowych parameratury technicznej i czasopism zawodowych; trów charakteryzujących przepływ cieczy i gazów; 28) stosować zalecenia Urzędu Dozoru Technicznego podczas eksploatacji maszyn i urządzeń ener- 6) o kreślać zmiany parametrów w przemianach getycznych. termodynamicznych; 7) o bliczać ilości ciepła i pracy w przemianach ga- 2. Treści kształcenia (działy programowe) zowych; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 8) wykonywać pomiary podstawowych wielkości programowych: termodynamicznych; 1) klasyfikacja maszyn i urządzeń energetycznych; 9) określać sprawność obiegów termodynamicz- 2) układy hydrauliczne i pneumatyczne; nych; Nr 100 — 5851 — Poz. 582 10) rozróżniać sposoby wymiany ciepła i wyznaczać 2. Treści kształcenia (działy programowe) strumień wymienianego ciepła; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 11) wyjaśniać proces wytwarzania energii w elek- programowych: trowni, elektrociepłowni i ciepłowni; 1) r odzaje i źródła energii; 12) charakteryzować elektrownie jądrowe; 2) t ermodynamika techniczna; 13) charakteryzować technologie wytwarzania ener- 3) m echanika płynów; gii odnawialnych; 4) p aliwa energetyczne; 14) charakteryzować sposoby przygotowywania i magazynowania paliw; 5) m agazynowanie paliw; 15) określać miejsce lokalizacji elektrowni i elek- 6) e lektrownie, elektrociepłownie i ciepłownie; trociepłowni; 7) t echnologie wytwarzania energii odnawialnej; 16) sporządzać schematy siłowni cieplnych; 8) e lektrownie jądrowe; 17) stosować metody optymalizacji procesów wy- 9) p rzesył i odbiór energii elektrycznej; twarzania energii; 10) instalacje oczyszczania spalin; 18) wyjaśniać sposoby przesyłu i odbioru energii elektrycznej; 11) d yrektywy Unii Europejskiej dotyczące procesów odzysku i recyklingu odpadów; 19) charakteryzować instalację oczyszczania spalin; 12) Krajowy System Energetyczny oraz jego zakłó- 20) analizować wpływ obiektu energetycznego na cenia; środowisko; 13) zanieczyszczenia powstające w procesie wytwa- 21) charakteryzować podstawowe rodzaje zanie- rzania energii; czyszczeń powstających w procesie wytwarza- 14) ochrona środowiska w energetyce; nia energii; 15) przepisy prawa polskiego i międzynarodowego 22) identyfikować rodzaje odpadów pochodzących dotyczące energetyki; z energetyki; 16) rynek energii; 23) postępować zgodnie z dyrektywami Unii Europejskiej dotyczącymi procesów odzysku i recy- 17) gospodarka ubocznymi produktami spalania; klingu odpadów; 18) komputerowe systemy do sterowania procesa- 24) dobierać technologie energetyczne umożliwia- mi technologicznymi. jące redukcję odpadów; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 25) planować sposoby ograniczania emisji zanieczyszczeń gazowych powstających w procesie 1. Cele kształcenia wytwarzania energii; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 26) wyjaśniać zasady funkcjonowania Krajowego umieć: Systemu Energetycznego oraz przyczyny jego 1) w yjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospozakłóceń (blackout); darki rynkowej; 27) określać sposoby zagospodarowania odpadów 2) r ozróżniać formy organizacyjno-prawne przedenergetycznych; siębiorstw; 28) planować ochronę wód powierzchniowych 3) s porządzać budżet i planować rozwój przedsięprzed nadmiernym podgrzaniem; biorstwa; 29) planować ochronę środowiska przed hałasem 4) o pracowywać plan marketingowy; pochodzącym z urządzeń energetycznych; 5) p odejmować działania związane z poszukiwa- 30) korzystać z przepisów prawa oraz norm dotyniem pracy; czących ochrony środowiska; 6) s porządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 31) stosować przepisy prawa polskiego i międzynarodowego dotyczące energetyki; 7) s porządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; 32) wyjaśniać zasady funkcjonowania rynku energii; 8) s tosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 33) określać sposoby gospodarowania ubocznymi 9) s tosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i hiproduktami spalania (UPS); gieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożaro- 34) charakteryzować komputerowe systemy stero- wej i przeciwporażeniowej oraz ochrony środowania procesami technologicznymi. wiska; Nr 100 — 5852 — Poz. 582 10) stosować przepisy prawa dotyczące działalności III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE zawodowej;

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia 4) struktura budżetu przedsiębiorstwa; w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych 5) plan rozwoju przedsiębiorstwa; (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 10% godzin jest przeznaczone do rozdyspono- 6) strategie marketingowe; wania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na spe- 7) metody poszukiwania pracy; cjalizację. 8) dokumenty dotyczące zatrudnienia; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI 9) podejmowanie i prowadzenie działalności go- KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE spodarczej; 10) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszcze- 11) bezpieczeństwo i higiena pracy; nia dydaktyczne: 12) ochrona przeciwpożarowa i przeciwporażenio- 1) p racownia konstrukcji i technologii mechaniczwa oraz ochrona środowiska; nych; 13) elementy ergonomii; 2) p racownia elektrotechniki, elektroniki i automaty- 14) środki ochrony indywidualnej; ki; 15) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodo- 3) p racownia procesów energetycznych; wanym w wypadkach przy pracy; 4) p racownia komputerowa; 16) elementy fizjologii i higieny pracy; 5) w arsztaty szkolne. 17) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; Pracownia konstrukcji i technologii mecha- 18) zasady i metody komunikowania się; nicznych powinna być wyposażona w: 19) elementy socjologii i psychologii pracy; 1) z estawy tworzyw sztucznych, materiałów ognio- 20) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie trwałych, szkła, gumy, materiałów ceramicznych; użytkowe w języku obcym; 2) p róbki metali i ich stopów; 21) formy doskonalenia zawodowego; 3) s tanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jed- 22) etyka. nego ucznia); Nr 100 — 5853 — Poz. 582 4) przybory rysunkowe; 16) katalogi elementów automatyki przemysłowej; 5) rysunki wykonawcze, złożeniowe, zestawieniowe, 17) normy dotyczące instalacji i urządzeń elektryczmontażowe i schematyczne; nych. 6) modele: rzutni, brył geometrycznych, części ma- Pracownia procesów energetycznych powinszyn z przekrojami, sprzęgieł, hamulców, przekładna być wyposażona w: ni mechanicznych, mechanizmów; 1) f oliogramy, przeźrocza dotyczące procesów tech- 7) elementy maszyn: połączenia, wały, osie, łożyska, nologicznych wytwarzania energii oraz maszyn sprężyny; i urządzeń energetycznych; 8) części maszyn z różnymi postaciami zużycia; 2) m odele maszyn i urządzeń energetycznych; 9) przyrządy pomiarowe; 3) e lementy maszyn i urządzeń energetycznych; 10) elementy pasowane, wzorce chropowatości; 4) p rzyrządy do pomiarów termodynamicznych; 11) prezentacje multimedialne dotyczące obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej, mechanicznych technik 5) p rogramy komputerowe do symulacji pracy mawytwarzania, korozji; szyn i urządzeń energetycznych; 12) filmy dydaktyczne dotyczące obróbki cieplnej 6) p rogramy komputerowe do symulacji procesów i cieplno-chemicznej, mechanicznych technik wy- technologicznych wytwarzania energii; twarzania, korozji; 7) p rezentacje multimedialne dotyczące budowy i za- 13) normy dotyczące rysunku technicznego, materia- sady działania maszyn i urządzeń energetycznych; łoznawstwa i części maszyn; 8) p rezentacje multimedialne dotyczące procesów 14) dokumentacje techniczne maszyn i urządzeń; technologicznych wytwarzania energii; 15) katalog łożysk tocznych; 9) f ilmy dydaktyczne dotyczące procesów technologicznych wytwarzania energii; 16) literaturę techniczną. 10) Polskie Normy dotyczące procesów technologicz- Pracownia elektrotechniki, elektroniki i auto- nych wytwarzania energii; matyki powinna być wyposażona w: 11) dokumentacje techniczne, instrukcje obsługi ma- 1) przyrządy pomiarowe; szyn i urządzeń energetycznych; 2) próbki różnych materiałów: przewodzących, elek- 12) literaturę techniczną. troizolacyjnych, magnetycznych i konstrukcyjnych; Pracownia komputerowa powinna być wypo- 3) próbki przewodów elektrycznych; sażona w: 4) elementy urządzeń grzejnych; 1) s tanowiska komputerowe z dostępem do Internetu (jedno stanowisko dla jednego ucznia); 5) elementy układów automatyki przemysłowej; 2) s tanowisko komputerowe z dostępem do Interne- 6) zestawy łączników instalacyjnych; tu dla nauczyciela; 7) typowe zabezpieczenia przed skutkami zwarć 3) p rojektor multimedialny, ekran; i przeciążeń; 4) t ablicę białą bezpyłową; 8) modele: elektrochemiczne źródła prądu, silniki elektryczne prądu stałego i przemiennego, prądni- 5) p akiet programów biurowych; ce, proste instalacje elektryczne, styczniki, przekaź- 6) p rogramy komputerowe do wspomagania projekniki; towania; 9) proste układy elektroniczne (prostowniki, wzmac- 7) p rogramy specjalistyczne do automatycznej reguniacze); lacji procesów technologicznych, kontroli jakości 10) układy elektryczne, stabilizator napięcia, prostow- i sterowania procesami technologicznymi; nik; 8) d rukarkę i ploter; 11) modele prostych układów automatycznej regulacji; 9) s kaner; 12) elementy logiczne typu: OR, NOR, AND, NAND, 10) literaturę zawodową. NOT, EXOR; Warsztaty szkolne powinny być wyposażo- 13) schematy blokowe i ideowe typowych układów ne w: automatyki; 1) p rzyrządy pomiarowe; 14) plansze z symbolami graficznymi elementów automatyki przemysłowej (elektrycznych, pneuma- 2) n arzędzia i przyrządy do: obróbki ręcznej i mechatycznych i hydraulicznych); nicznej skrawaniem, spawania, montażu; 15) plansze zautomatyzowanych procesów technolo- 3) u rządzenia do: nagrzewania, chłodzenia, spawania gicznych; elektrycznego, spawania gazowego; Nr 100 — 5854 — Poz. 582 4) urządzenia, zespoły i elementy maszyn przezna- 13) dokumentację warsztatową; czone do konserwacji i naprawy; 14) instrukcje obsługi maszyn i urządzeń; 5) tokarkę, wiertarkę, frezarkę; 15) książki narzędziowe; 6) nożyce i piły mechaniczne; 16) katalogi narzędzi do obróbki skrawaniem; 7) lutownice; 17) Polskie Normy dotyczące obróbki skrawaniem. 8) elektronarzędzia; 9) środki chłodzące; Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaple- 10) luty, topniki, kleje, spoiwa, elektrody; cza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpo- 11) odzież ochronną; wiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. W war- 12) eksponaty: elementy łączone za pomocą lutowa- sztatach szkolnych powinno znajdować się pomiesznia i klejenia, złącza spawane z wadami; czenie do instruktażu. Załącznik nr 6 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK GAZOWNICTWA SYMBOL CYFROWY 311⁵⁵ I. OPIS ZAWODU 13) p osługiwać się instrukcjami obsługi maszyn i urządzeń gazowych; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powi- 14) i nstalować urządzenia gazowe oraz wykonywać nien umieć: prace związane z ich regulacją, naprawą i kon- 1) klasyfikować paliwa gazowe i określać ich właś- serwacją; ciwości; 15) d okumentować przebieg procesów budowy sie- 2) wyjaśniać zjawiska i procesy energetyczne zwią- ci i instalacji gazowych; zane z przepływem i przemianami termodyna- 16) k ontrolować jakość wykonywanych robót siemicznymi gazów; ciowych i instalacyjnych; 3) wyjaśniać zasady działania układów elektrycz- 17) w ykonywać próby szczelności sieci i instalacji nych, elektronicznych oraz automatyki przemy- gazowych; słowej stosowanych w sieciach i instalacjach 18) p rzygotowywać sieci i instalacje gazowe do odgazowych; bioru technicznego; 4) rozróżniać rodzaje oraz elementy sieci i instala- 19) w ykonywać przedmiary oraz obmiary robót siecji gazowych; ciowych i instalacyjnych; 5) określać właściwości materiałów stosowanych 20) w ykonywać pomiary oraz szkice inwentaryzado wykonywania sieci i instalacji gazowych; cyjne sieci i instalacji gazowych; 6) określać przyczyny powstawania korozji oraz 21) s tosować zasady projektowania sieci i instalacji sposoby jej zapobiegania; gazowych; 7) posługiwać się dokumentacją techniczną, tech- 22) p rzestrzegać norm, warunków technicznych wynologiczną i eksploatacyjną sieci i instalacji ga- konania i odbioru robót oraz przepisów prawa zowych; budowlanego i energetycznego dotyczących sieci i instalacji gazowych; 8) dobierać materiały, narzędzia i sprzęt do wykonywania sieci i instalacji gazowych w określonej 23) p rzestrzegać zasad eksploatacji sieci, urządzeń technologii; i instalacji gazowych; 9) dobierać oraz instalować aparaturę kontrolno- 24) p rzeprowadzać kontrolę stanu technicznego sie- -pomiarową; ci i instalacji gazowych; 10) użytkować narzędzia, urządzenia i przyrządy 25) l okalizować i usuwać awarie w sieciach i instakontrolno-pomiarowe zgodnie z zasadami eks- lacjach gazowych; ploatacji; 26) p lanować prace związane z modernizacją sieci i instalacji gazowych; 11) organizować i koordynować roboty ziemne związane z budową sieci gazowych; 27) s tosować techniki komputerowe w realizacji zadań zawodowych; 12) organizować i koordynować roboty związane z budową sieci oraz montażem instalacji gazo- 28) p osługiwać się językiem obcym w zakresie niewych; zbędnym do wykonywania zadań zawodowych; Nr 100 — 5855 — Poz. 582 29) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywa- BLOK: PODSTAWY GAZOWNICTWA nych zadań zawodowych; 1. Cele kształcenia 30) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpo- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien żarowej oraz ochrony środowiska; umieć: 31) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 1) r ozróżniać rodzaje paliw gazowych i określać maganiami ergonomii; ich skład chemiczny; 32) kierować zespołem pracowników; 2) o kreślać fizykochemiczne właściwości paliw gazowych; 33) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 3) o kreślać możliwości wykorzystywania paliw gazowych; 34) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 4) c harakteryzować sposoby pozyskiwania paliw gazowych; 35) korzystać z różnych źródeł informacji oraz z doradztwa specjalistycznego; 5) o kreślać sposoby oraz warunki wydobywania i magazynowania paliw gazowych; 36) prowadzić działalność gospodarczą. 6) c harakteryzować procesy przeróbki, uzdatniania Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno prze- i rozdzielania paliw gazowych; biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, 7) c harakteryzować sposoby nawaniania gazu jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstaziemnego i płynnego; wy przedsiębiorczości”. 8) c harakteryzować metody wykonywania pomia- 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik rów podstawowych parametrów paliw gazogazownictwa powinien być przygotowany do wyko- wych; nywania następujących zadań zawodowych: 9) c harakteryzować procesy zachodzące podczas 1) organizowanie oraz wykonywanie robót związa- spalania paliw gazowych; nych z budową sieci i montażem instalacji gazo- 10) charakteryzować urządzenia energetyczne stowych; sowane podczas montażu oraz eksploatacji sieci 2) przygotowywanie sieci i instalacji gazowych do i instalacji gazowych; odbioru technicznego; 11) wyjaśniać podstawowe prawa termodynamiki; 3) instalowanie, uruchamianie i kontrola stanu technicznego urządzeń gazowych; 12) charakteryzować przemiany fazowe gazów; 4) obsługa sieci, urządzeń i instalacji gazowych; 13) wykonywać obliczenia podstawowych parametrów charakteryzujących przepływ cieczy i ga- 5) wykonywanie konserwacji, napraw oraz moder- zów; nizacji sieci, urządzeń i instalacji gazowych; 14) użytkować urządzenia i instalacje elektryczne; 6) lokalizowanie oraz usuwanie awarii sieci i instalacji gazowych. 15) wyjaśniać zasady działania i zastosowanie podstawowych układów elektrycznych oraz auto- 3. Zawód technik gazownictwa jest zawodem szeroko- matyki i sterowania; profilowym, umożliwiającym specjalizację pod ko- 16) wyjaśniać budowę i zasadę działania napędów niec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności hydraulicznych i pneumatycznych; specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Te- 17) określać właściwości materiałów stosowanych matyka specjalizacji może dotyczyć: do wykonywania sieci i instalacji gazowych; 1) transportu gazu; 18) rozpoznawać elementy maszyn i urządzeń sto- 2) magazynowania gazu; sowanych w gazownictwie; 3) instalacji skroplonego gazu ziemnego. 19) wykonywać podstawowe obliczenia wytrzymałościowe; II. BLOKI PROGRAMOWE 20) rozpoznawać zjawiska korozyjne oraz określać ich skutki; Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opisu zawodu zawierają następujące bloki progra- 21) sporządzać rysunki techniczne; mowe: 22) wykonywać rysunki robocze elementów budow- 1) podstawy gazownictwa; lanych, mechanicznych i instalacyjnych; 2) sieci gazowe; 23) sporządzać szkice i rysunki inwentaryzacyjne; 3) instalacje gazowe; 24) posługiwać się normami dotyczącymi sieci i in- 4) podstawy działalności zawodowej. stalacji gazowych; Nr 100 — 5856 — Poz. 582 25) przestrzegać przepisów prawa budowlanego 23) przepisy prawa budowlanego i energetycznego i energetycznego dotyczących sieci i instalacji dotyczące sieci i instalacji gazowych; gazowych; 24) dokumentacja techniczna i technologiczna sieci 26) posługiwać się dokumentacją techniczną obiek- i instalacji gazowych; tów budowlanych, sieci i instalacji gazowych; 25) dokumentacja budowy; 27) stosować zasady projektowania przyłączy gazo- 26) zapotrzebowanie na gaz; wych i sieci rozdzielczych niskiego ciśnienia; 27) zasady lokalizacji gazociągów; 28) stosować zasady projektowania instalacji gazowych; 28) podstawy projektowania sieci rozdzielczych niskiego ciśnienia oraz przyłączy gazowych; 29) sporządzać przedmiary robót sieciowych i instalacyjnych; 29) podstawy projektowania instalacji gazowych; 30) sporządzać dokumentację sieci oraz instalacji 30) przedmiar robót sieciowych i instalacyjnych; gazowych z wykorzystaniem specjalistycznych programów komputerowych. 31) specjalistyczne programy komputerowe do sporządzania dokumentacji sieci oraz instalacji ga- 2. Treści kształcenia (działy programowe) zowych. Treści kształcenia są ujęte w następujących działach BLOK: SIECI GAZOWE programowych: 1. Cele kształcenia 1) rodzaje paliw gazowych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 2) skład i fizykochemiczne właściwości paliw gazoumieć: wych; 1) c harakteryzować rodzaje sieci komunalnych; 3) metody pozyskiwania paliw gazowych; 2) k orzystać z map geodezyjnych oraz z planów 4) eksploatacja odwiertów gazowych; sytuacyjno-wysokościowych; 5) metody magazynowania paliw gazowych; 3) r ozróżniać rodzaje gruntów budowlanych oraz określać ich właściwości; 6) przeróbka, uzdatnianie i rozdzielanie paliw gazowych; 4) r ozróżniać rodzaje, układy i elementy sieci gazowych; 7) nawanianie gazu ziemnego i płynnego; 5) p osługiwać się dokumentacją techniczną sieci 8) metody wykonywania pomiarów podstawogazowych; wych parametrów paliw gazowych; 6) o kreślać warunki techniczne, jakim powinny od- 9) procesy spalania; powiadać sieci gazowe; 10) urządzenia energetyczne stosowane podczas 7) d obierać materiały, uzbrojenie, narzędzia i sprzęt eksploatacji sieci i instalacji gazowych: turbiny, do budowy sieci gazowej w określonej technosprężarki, dmuchawy, wentylatory, pompy; logii; 11) równania stanu gazu doskonałego i gazów rze- 8) o rganizować prace związane z wykonywaniem czywistych; robót ziemnych i zabezpieczaniem wykopów; 12) przemiany fazowe gazów; 9) o rganizować i wykonywać prace związane z budową sieci gazowych; 13) podstawy mechaniki płynów; 10) oceniać jakość wykonanych robót montażo- 14) instalacje i urządzenia elektryczne; wych; 15) układy automatyki i sterowania; 11) wykonywać antykorozyjne zabezpieczenia gazociągów; 16) podstawy materiałoznawstwa; 12) wykonywać przyłącza gazowe; 17) wytrzymałość materiałów; 13) montować uzbrojenie sieci, reduktory i gazo- 18) korozja i zabezpieczenia antykorozyjne materiamierze; łów; 14) znakować gazociągi; 19) zasady sporządzania, wymiarowania i opisywania rysunków technicznych; 15) wykonywać próby szczelności i wytrzymałości gazociągów; 20) rysunki odręczne; 16) przygotowywać sieci gazowe do odbioru tech- 21) szkice inwentaryzacyjne; nicznego; 22) normy i normatywy techniczne dotyczące insta- 17) wykonywać prace niebezpieczne i gazoniebezlacji i sieci gazowych; pieczne zgodnie z przepisami; Nr 100 — 5857 — Poz. 582 18) wykonywać prace związane z przygotowaniem 14) technologie wykonywania gazociągów; i przekazaniem gazociągu do eksploatacji; 15) kontrola jakości wykonania gazociągów; 19) określać warunki lokalizacji stacji gazowych; 16) rodzaje korozji, metody zapobiegania; 20) rozróżniać rodzaje stacji gazowych oraz określać 17) technologia wykonywania zabezpieczeń antykoich wyposażenie; rozyjnych; 21) wyjaśniać zasady działania urządzeń stacji gazo- 18) przyłącza gazowe; wych; 19) zasady montażu uzbrojenia reduktorów, gazo- 22) dobierać i instalować aparaturę kontrolno-pomierzy; miarową w stacjach gazowych; 20) zasady znakowania gazociągów; 23) kontrolować parametry pracy urządzeń gazowych oraz podejmować działania w sytuacjach 21) próby szczelności i wytrzymałości gazociągów; awaryjnych; 22) prace niebezpieczne i gazoniebezpieczne; 24) wykonywać prace związane z obsługą urządzeń stacji gazowych; 23) stacje gazowe, wyposażenie, miejsca lokalizacji; 25) określać zasady lokalizacji i wyposażenia tłoczni gazu; 24) aparatura kontrolno-pomiarowa w stacjach gazowych; 26) wyjaśniać zasady doboru i działania urządzeń energetycznych stanowiących wyposażenie 25) zasady eksploatacji urządzeń stacji gazowych; tłoczni gazu; 26) tłocznie gazu i ich wyposażenie; 27) stosować zasady eksploatacji sieci i urządzeń 27) eksploatacja sieci i urządzeń gazowych; gazowych; 28) kontrola stanu technicznego sieci gazowych; 28) kontrolować stan techniczny sieci gazowej; 29) awarie sieci gazowych; 29) lokalizować i usuwać awarie w sieciach gazowych; 30) konserwacja i remonty sieci gazowych; 30) planować oraz koordynować prace związane 31) koszty wykonania sieci gazowych; z konserwacją i remontem sieci gazowych; 32) warunki odbioru sieci gazowych. 31) obliczać koszty wykonania sieci gazowych; BLOK: INSTALACJE GAZOWE 32) przestrzegać warunków technicznych wykonania i odbioru sieci gazowych. 1. Cele kształcenia 2. Treści kształcenia (działy programowe) Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) r ozpoznawać rodzaje obiektów budowlanych; 1) rodzaje sieci komunalnych, zasady i warunki ich 2) o kreślać konstrukcje oraz technologie wykonawykonywania; nia obiektów budowlanych; 2) dokumentacja geodezyjna; 3) r ozpoznawać rodzaje materiałów budowlanych i określać ich właściwości; 3) pomiary geodezyjne, tyczenie obiektów w terenie; 4) r ozróżniać instalacje budowlane; 4) klasyfikacja gazociągów; 5) r ozróżniać rodzaje i elementy instalacji gazowych; 5) dokumentacja techniczna sieci gazowych; 6) o kreślać właściwości materiałów stosowanych 6) normy, instrukcje, aprobaty techniczne stoso- do wykonywania instalacji gazowych; wane w gazownictwie; 7) o kreślać warunki prowadzenia przewodów in- 7) warunki lokalizacji i wykonywania gazociągów; stalacji gazowych; 8) materiały do budowy sieci gazowych; 8) o kreślać warunki, jakie powinny spełniać pomieszczenia, w których można instalować urzą- 9) uzbrojenie gazociągów; dzenia gazowe; 10) organizacja robót związanych z budową sieci 9) p rzestrzegać warunków technicznych wykonagazowych; nia i odbioru instalacji gazowych; 11) narzędzia i sprzęt do budowy sieci gazowych; 10) dobierać materiały, narzędzia i sprzęt do monta- 12) roboty ziemne; żu instalacji gazowych; 13) metody zabezpieczania i odwadniania wyko- 11) dobierać techniki połączeń w zależności od ropów; dzaju stosowanych materiałów; Nr 100 — 5858 — Poz. 582 12) wykonywać prace z zakresu obróbki ręcznej 8) o rganizacja robót montażowych; i mechanicznej związane z montażem instalacji 9) s przęt i narzędzia stosowane w pracach instalagazowych; cyjnych; 13) organizować prace związane z montażem insta- 10) t echnologie wykonywania instalacji gazowych; lacji gazowych, instalacji zbiornikowych i przemysłowych; 11) u rządzenia gazowe; 14) klasyfikować urządzenia gazowe; 12) p alniki gazowe; 15) klasyfikować palniki gazowe oraz wyjaśniać za- 13) k otły gazowe, instalacje kotłowe; sadę ich działania; 14) k otłownie na paliwo gazowe; 16) charakteryzować budowę, warunki montażu i eksploatacji urządzeń gazowych; 15) m ontaż, uruchamianie oraz ocena stanu technicznego urządzeń gazowych; 17) montować i uruchamiać urządzenia gazowe; 16) g azomierze: klasyfikacja, zasada działania; 18) rozróżniać rodzaje gazomierzy; 17) m ontaż i demontaż gazomierzy; 19) określać warunki lokalizacji gazomierzy; 18) z asady magazynowania i transportu gazów 20) wykonywać montaż i demontaż gazomierzy; płynnych; 21) przestrzegać zasad magazynowania i transportu 19) i nstalacje na gaz płynny i instalacje zbiornikogazu płynnego; we; 22) oceniać zgodność wykonania instalacji gazo- 20) p rzemysłowe instalacje gazowe; wych z dokumentacją techniczną oraz warunkami technicznymi wykonania i odbioru robót; 21) p róby szczelności instalacji gazowych; 23) przeprowadzać próby szczelności instalacji ga- 22) o dbiór techniczny instalacji gazowych; zowych; 23) w arunki techniczne eksploatacji instalacji gazo- 24) przygotowywać instalacje gazowe do odbioru wych; technicznego; 24) w entylacja pomieszczeń; 25) uruchamiać instalacje gazowe; 25) z asady odprowadzania spalin z urządzeń gazo- 26) określać warunki i sposoby wentylacji pomieszwych; czeń oraz odprowadzania spalin z urządzeń gazowych; 26) p rzeglądy techniczne instalacji gazowych; 27) określać wymagania, jakie powinny spełniać 27) k onserwacja oraz naprawa instalacji i urządzeń kotłownie gazowe; gazowych; 28) dokonywać przeglądów technicznych instalacji 28) k oszty wykonania instalacji gazowych; gazowych; 29) u rządzenia gazometryczne, instalacje do moni- 29) wykonywać czynności związane z konserwacją torowania obecności gazu w pomieszczeniach. oraz naprawą instalacji i urządzeń gazowych; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 30) obliczać koszty wykonania instalacji gazowych; 31) montować instalacje do monitorowania obec- 1. Cele kształcenia ności gazu w pomieszczeniach. Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 2. Treści kształcenia (działy programowe) 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospo- Treści kształcenia są ujęte w następujących działach darki rynkowej; programowych: 2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przed- 1) obiekty budowlane i ich elementy; siębiorstw; 2) materiały budowlane; 3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsię- 3) rodzaje instalacji budowlanych; biorstwa; 4) rodzaje i elementy instalacji gazowej; 4) opracowywać plan marketingowy; 5) materiały stosowane do montażu instalacji ga- 5) podejmować działania związane z poszukiwazowych; niem pracy; 6) warunki techniczno-prawne wykonywania in- 6) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; stalacji gazowych oraz lokalizacji urządzeń gazowych w pomieszczeniach; 7) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; 7) dokumentacja techniczna, normy, instrukcje oraz wytyczne wykonania i odbioru instalacji 8) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące gazowych; praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; Nr 100 — 5859 — Poz. 582 9) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i hi- 19) e lementy socjologii i psychologii pracy; gieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożaro- 20) ź ródła informacji zawodowej i oprogramowanie wej oraz ochrony środowiska; użytkowe w języku obcym; 10) stosować przepisy prawa dotyczące działalności 21) f ormy doskonalenia zawodowego; zawodowej; 22) e tyka. 11) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE 12) stosować środki ochrony indywidualnej;

3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych 4) struktura budżetu przedsiębiorstwa; (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 15% godzin jest przeznaczone do rozdyspono- 5) plan rozwoju przedsiębiorstwa; wania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na spe- 6) strategie marketingowe; cjalizację. 7) metody poszukiwania pracy; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI 8) dokumenty dotyczące zatrudnienia; KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 9) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszcze- 10) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; nia dydaktyczne: 11) bezpieczeństwo i higiena pracy; 1) p racownia rysunku technicznego; 12) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowi- 2) p racownia gazownictwa; ska; 3) p racownia technologiczna. 13) elementy ergonomii; Pracownia rysunku technicznego powinna 14) środki ochrony indywidualnej; być wyposażona w: 15) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodo- 1) s tanowiska komputerowe z dostępem do Internewanym w wypadkach przy pracy; tu (jedno stanowisko dla jednego ucznia); 16) elementy fizjologii i higieny pracy; 2) s tanowisko komputerowe z dostępem do Interne- 17) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; tu dla nauczyciela; 18) zasady i metody komunikowania się; 3) p rojektor multimedialny, ekran; Nr 100 — 5860 — Poz. 582 4) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jed- Pracownia technologiczna powinna być wynego ucznia); posażona w: 5) modele wspomagające kształtowanie wyobraźni 1) s tanowisko do wykonywania połączeń zgrzewaprzestrzennej; nych; 6) normy dotyczące rysunku technicznego oraz sieci 2) s tanowisko do wykonywania połączeń spawai instalacji gazowych; nych; 7) katalogi maszyn i urządzeń do robót ziemnych; 3) s tanowisko do wykonywania połączeń lutowanych; 8) katalogi nakładów rzeczowych, cenniki; 4) s tanowisko komputerowe z dostępem do Interne- 9) dokumentacje budowlane, instalacyjne, sieciowe tu dla nauczyciela; i konstrukcyjne; 5) s przęt i narzędzia do wykonywania połączeń gwin- 10) eksponaty i modele części maszyn; towych i kołnierzowych; 11) wytyczne techniczne dotyczące wykonania oraz 6) n arzędzia i przyrządy do trasowania; odbioru robót sieciowych i instalacyjnych; 7) p rzyrządy pomiarowe; 12) drukarkę, ploter, skaner; 8) r ury i kształtki do montażu sieci i instalacji gazowych; 13) programy do wspomagania projektowania; 9) materiały uszczelniające; 14) wewnętrzną sieć komputerową. 10) m ateriały i wyroby budowlane; Pracownia gazownictwa powinna być wypo- 11) m odele zabezpieczenia wykopów; sażona w: 12) m ateriały izolacyjne i antykorozyjne; 1) stanowisko komputerowe z dostępem do Internetu dla nauczyciela; 13) g azomierze różnych typów; 2) projektor multimedialny, ekran; 14) p alniki gazowe, kuchenki gazowe, podgrzewacze wody; 3) filmy dydaktyczne dotyczące poszukiwania, wydobywania oraz magazynowania paliw gazowych; 15) a rmaturę stosowaną w sieciach i instalacjach gazowych; 4) plansze i modele przedstawiające technologie wy- 16) i nstrukcje obsługi urządzeń gazowych; konywania oraz zasady obsługi instalacji, sieci i stacji gazowych oraz tłoczni i magazynów gazu; 17) f ilmy dydaktyczne dotyczące wykonywania oraz eksploatacji sieci, instalacji i urządzeń gazowych; 5) plansze i modele urządzeń gazowych; 18) n ormy, katalogi, aprobaty techniczne oraz certyfi- 6) przyrządy pomiarowe; katy materiałów i wyrobów instalacyjnych; 7) elementy oraz układy elektryczne i elektroniczne; 19) d okumentacje techniczne sieci i instalacji gazo- 8) schematy instalacji elektrycznych; wych. 9) elementy oraz układy automatyki i sterowania; Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy 10) napędy pneumatyczne i hydrauliczne; zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpo- 11) literaturę i czasopisma zawodowe. wiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. Załącznik nr 7 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK PRZERÓBKI KOPALIN STAŁYCH SYMBOL CYFROWY 311⁵³ I. OPIS ZAWODU 5) dobierać i dozować odczynniki chemiczne; 6) pobierać próby do badań właściwości fizycz- 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: nych, chemicznych, wytrzymałościowych i technologicznych surowców, półproduktów i pro- 1) rozróżniać rodzaje kopalin stałych; duktów; 2) określać właściwości surowców, półproduktów 7) wykonywać analizy techniczne surowców, półi produktów gotowych; produktów i produktów; 3) posługiwać się dokumentacją techniczną; 8) przygotowywać nadawę do procesów przeróbki 4) sporządzać schematy technologiczne; kopalin stałych; Nr 100 — 5861 — Poz. 582 9) prowadzić i nadzorować procesy przeróbki wę- 3) p rowadzenie dokumentacji technologicznej progla kamiennego, węgla brunatnego, rud metali, cesów przeróbki kopalin stałych; surowców chemicznych i skalnych; 4) o rganizowanie pracy zespołów obsługujących 10) ustalać parametry technologiczne prowadzo- maszyny i urządzenia do przeróbki kopalin stanych procesów na podstawie dokumentacji łych w poszczególnych węzłach technologicztechnicznej; nych; 11) oceniać jakość produktów gotowych; 5) k ontrolowanie przebiegu procesu przeróbki kopalin stałych na podstawie dokumentacji tech- 12) przygotowywać i prowadzić dokumentację pronologicznej; dukcyjną; 6) k ontrolowanie stanu technicznego maszyn 13) sporządzać bilans materiałowy procesów przei urządzeń oraz nadzorowanie czynności związaróbki kopalin stałych; nych z prowadzeniem bieżących przeglądów, 14) projektować proste procesy technologiczne; remontów i konserwacji; 15) posługiwać się przyrządami oraz urządzeniami 7) k alkulowanie kosztów przeróbki kopalin stapomiarowymi; łych; 16) oceniać stan techniczny narzędzi i przyrządów 8) k ontrolowanie jakości produktów procesu przestosowanych w procesach technologicznych; róbki kopalin stałych; 17) obsługiwać maszyny i urządzenia stosowane 9) p rowadzenie gospodarki wodno-mułowej i odw procesie przeróbki kopalin stałych; padowej. 18) wykonywać czynności związane z przeglądem technicznym, konserwacją, naprawą i regulacją 3. Zawód technik przeróbki kopalin stałych jest zawomaszyn i urządzeń stosowanych w procesach dem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjaliprzeróbki kopalin stałych; zację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę po- 19) stosować techniki komputerowe w realizacji za- trzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania dań zawodowych; uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 20) posługiwać się językiem obcym w zakresie nie- 1) p rzeróbki węgla kamiennego; zbędnym do wykonywania zadań zawodowych; 2) p rzeróbki węgla brunatnego; 21) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 3) p rzeróbki rud metali; 22) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 4) p rzeróbki surowców chemicznych; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpo- 5) p rzeróbki surowców skalnych i innych. żarowej oraz ochrony środowiska; 23) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- II. BLOKI PROGRAMOWE maganiami ergonomii; Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający 24) kierować zespołem pracowników; z opisu zawodu zawierają następujące bloki progra- 25) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące mowe: praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 1) techniczny; 26) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 2) technologiczny; w wypadkach przy pracy; 3) podstawy działalności zawodowej. 27) korzystać z różnych źródeł informacji oraz z doradztwa specjalistycznego; BLOK: TECHNICZNY 28) prowadzić działalność gospodarczą. 1. Cele kształcenia Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno prze- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, umieć: jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podsta- 1) o kreślać właściwości oraz zastosowanie matewy przedsiębiorczości”. riałów niemetalowych; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik 2) r ozróżniać gatunki, określać właściwości i zastoprzeróbki kopalin stałych powinien być przygoto- sowanie stopów żelaza oraz metali nieżelaznych wany do wykonywania następujących zadań zawo- i ich stopów; dowych: 3) rozróżniać podstawowe operacje obróbki ciep- 1) wykonywanie pomiarów i badań laboratoryj- lnej i cieplno-chemicznej oraz określać ich nych surowców, półproduktów i produktów; wpływ na strukturę i właściwości stopów; 2) organizowanie procesów technologicznych 4) rozpoznawać zjawiska korozyjne i ich skutki oraz przeróbki kopalin stałych zgodnie z zasadami ra- dobierać powłoki antykorozyjne w zależności od cjonalnej gospodarki surowcami; przeznaczenia i rodzaju wyrobu; Nr 100 — 5862 — Poz. 582 5) wykonywać szkice części maszyn; 31) rozróżniać urządzenia pomiarowe i regulacyjne w obwodach automatyki; 6) wykonywać rysunki techniczne części maszyn, zgodnie z obowiązującymi normami; 32) dobierać do zadanych warunków proste układy: sterowania, sygnalizacji i zabezpieczeń; 7) wyznaczać warunki równowagi punktu materialnego i ciała sztywnego; 33) wyjaśniać budowę i zasadę działania napędów hydraulicznych i pneumatycznych; 8) wyznaczać siłę i moment tarcia; 34) klasyfikować oraz określać zastosowanie pomp, 9) wyznaczać środek ciężkości figury płaskiej; sprężarek i wentylatorów w procesach technologicznych; 10) rozróżniać rodzaje ruchu na podstawie jego parametrów oraz obliczać prędkość: obwodową, 35) określać podstawowe parametry pracy pomp, kątową i obrotową; sprężarek i wentylatorów; 11) obliczać pracę, moc, energię oraz sprawność 36) charakteryzować urządzenia transportu weurządzenia; wnętrznego; 12) wykonywać podstawowe obliczenia wytrzyma- 37) dobierać środki transportu w zależności od rołościowe: zginanie, skręcanie, rozciąganie, ści- dzaju nadawy i produktów uzyskanych w proceskanie, wyboczenie, zginanie ze skręcaniem; sie przeróbki kopalin stałych; 13) rozróżniać konstrukcje: połączeń, osi, wałów, ło- 38) klasyfikować i charakteryzować maszyny i urzążysk, sprzęgieł, hamulców i mechanizmów oraz dzenia podstawowe i pomocnicze stosowane określać ich zastosowanie w budowie maszyn; w procesach technologicznych; 14) określać elementy składowe maszyn i urządzeń 39) określać podstawowe zasady eksploatacji maoraz wyjaśniać ich działanie; szyn i urządzeń do przeróbki kopalin stałych; 40) określać wskaźniki niezawodności i trwałości 15) wykonywać projekty elementów maszyn; maszyn i urządzeń do przeróbki kopalin stałych; 16) rozróżniać podstawowe techniki wytwarzania 41) interpretować zjawiska fizyko-chemiczne zachoczęści maszyn; dzące w procesie eksploatacji maszyn i urzą- 17) wykonywać pomiary warsztatowe; dzeń stosowanych do przeróbki kopalin stałych; 18) wykonywać podstawowe prace z zakresu ob- 42) określać przyczyny i skutki zużycia maszyn róbki ręcznej; i urządzeń do przeróbki kopalin stałych oraz metody zapobiegania nadmiernemu ich zużyciu; 19) wykonywać połączenia rozłączne i nierozłączne; 43) oceniać stan techniczny maszyn i urządzeń do 20) wykonywać podstawowe operacje obróbki meprzeróbki kopalin stałych; chanicznej; 44) posługiwać się dokumentacją oraz normami 21) planować przebieg procesu montażu i demon- i instrukcjami obsługi maszyn i urządzeń; tażu maszyn i urządzeń; 45) dobierać narzędzia, przyrządy i materiały w za- 22) klasyfikować i charakteryzować elementy obwo- leżności od rodzaju wykonywanej pracy; dów prądu stałego i przemiennego; 46) nadzorować proces eksploatacji maszyn i urzą- 23) obliczać proste obwody elektryczne; dzeń podczas przeróbki kopalin stałych; 24) klasyfikować i charakteryzować elementy pół- 47) określać zakres prac wykonywanych podczas przewodnikowe (diody, tranzystory, tyrystory, przeglądu technicznego i naprawy; układy scalone); 48) wykonywać czynności konserwacyjne, drobne 25) analizować schematy podstawowych układów naprawy, wymianę części, regulację poszczeelektronicznych; gólnych zespołów i całego urządzenia oraz przeprowadzać próby po naprawie; 26) dobierać przyrządy pomiarowe i dokonywać pomiarów podstawowych wielkości elektrycznych 49) planować zapotrzebowanie na media w przedw obwodach prądu stałego i przemiennego; siębiorstwie przeróbki kopalin stałych; 50) przeprowadzać kontrolę jakości; 27) wyjaśniać budowę i zasady działania oraz eksploatacji maszyn i urządzeń elektrycznych prądu 51) stosować programy komputerowe do wspomastałego i przemiennego; gania projektowania, eksploatacji maszyn i urządzeń oraz automatycznej regulacji procesów 28) identyfikować elementy zabezpieczające obwotechnologicznych. dy elektryczne; 29) rozróżniać podstawowe elementy instalacji elek- 2. Treści kształcenia (działy programowe) trycznej; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 30) klasyfikować i charakteryzować układy i elemen- programowych: ty automatycznej regulacji oraz interpretować 1) m ateriałoznawstwo; schematy blokowe układów sterowania procesami technologicznymi; 2) r ysunek techniczny; Nr 100 — 5863 — Poz. 582 3) mechanika techniczna; 8) p lanować procesy produkcyjne; 4) wytrzymałość materiałów; 9) p rojektować węzły technologiczne; 5) elementy maszyn; 10) wykonywać szkice i schematy technologiczne; 6) tolerancje, pasowania i chropowatość po- 11) dobierać maszyny i urządzenia, przyrządy i mawierzchni; teriały do przeróbki kopalin stałych; 7) pomiary warsztatowe; 12) d obierać materiały eksploatacyjne stosowane 8) techniki wytwarzania części maszyn; w procesie przeróbki kopalin stałych; 9) montaż i demontaż części maszyn; 13) w ykonywać analizy techniczne i technologiczne surowców, procesów i produktów; 10) podstawy elektrotechniki; 14) p rzyjmować, magazynować i dozować nadawę 11) podstawy elektroniki; do procesów przeróbczych; 12) podstawy miernictwa elektrycznego; 15) d obierać metody wzbogacania kopalin stałych; 13) maszyny elektryczne; 16) n adzorować procesy klasyfikacji wstępnej i koń- 14) instalacje elektryczne i odbiorniki energii elek- cowej oraz rozdrabiania, wzbogacania i odwadtrycznej; niania produktów; 15) układy i elementy automatycznej regulacji; 17) n adzorować procesy pomocnicze: odmulania, 16) układy zasilania, sterowania, zabezpieczenia odpylania, suszenia, brykietowania, granulowai sygnalizacji; nia, zagęszczania, klarowania, rekuperacji magnetycznej oraz magazynowania i transportu; 17) napędy hydrauliczne i pneumatyczne; 18) o bsługiwać maszyny i urządzenia w węzłach 18) pompy, sprężarki i wentylatory; technologicznych; 19) urządzenia transportu wewnętrznego; 19) k ontrolować przebieg procesów technologicz- 20) podstawowe i pomocnicze maszyny i urządze- nych; nia technologiczne; 20) r ozpoznawać przyczyny występowania zagro- 21) niezawodność i trwałość maszyn i urządzeń; żeń w procesach technologicznych; 22) diagnostyka techniczna maszyn i urządzeń; 21) o pracowywać i interpretować wyniki kontroli ja- 23) zasady eksploatacji maszyn i urządzeń; kości; 24) gospodarka materiałowa i elektroenergetyczna; 22) r ozpoznawać zagrożenia wybuchem pyłów i gazów oraz stosować środki zapobiegawcze; 25) organizacja, zarządzanie i ekonomika eksploatacji maszyn i urządzeń; 23) s porządzać bilans produkcji w przedsiębiorstwie przeróbki kopalin stałych; 26) kontrola jakości; 24) p lanować sposoby ograniczenia powstawania 27) specjalistyczne oprogramowanie komputeroodpadów w procesie technologicznym; we. 25) o kreślać sposoby zagospodarowania i utylizacji BLOK: TECHNOLOGICZNY odpadów; 1. Cele kształcenia 26) s tosować komputerowe programy do planowania procesów produkcyjnych, kontroli jakości Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien oraz sterowania procesami technologicznymi. umieć: 2. Treści kształcenia (działy programowe) 1) charakteryzować budowę Ziemi; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 2) określać formy zalegania złóż i skał towarzysząprogramowych: cych; 1) b udowa Ziemi; 3) rozróżniać minerały i skały; 2) f ormy zalegania złóż i skał towarzyszących; 4) badać i określać właściwości chemiczne minerałów; 3) p odstawy mineralogii; 5) rozróżniać systemy eksploatacji kopalin stałych; 4) e ksploatacja złóż kopalin stałych; 5) p rocesy zachodzące podczas przeróbki kopalin 6) charakteryzować procesy zachodzące podczas stałych; przeróbki kopalin stałych: węgla kamiennego, węgla brunatnego, rud metali, surowców che- 6) d okumentacja technologiczna, normy oraz inmicznych i skalnych; strukcje obsługi maszyn i urządzeń do przeróbki kopalin; 7) posługiwać się dokumentacją technologiczną, normami oraz instrukcjami obsługi maszyn 7) z asady projektowania węzłów technologiczi urządzeń przeróbczych; nych; Nr 100 — 5864 — Poz. 582 8) szkice i schematy technologiczne; 11) s tosować przepisy prawa górniczego i geologicznego oraz prawa budowlanego; 9) maszyny, urządzenia, narzędzia i przyrządy stosowane w procesie przeróbki kopalin stałych; 12) o kreślać główne źródła zanieczyszczeń emitowanych przez przedsiębiorstwa przeróbki kopa- 10) materiały eksploatacyjne stosowane w procesie lin stałych oraz wskazywać ich wpływ na człoprzeróbki kopalin stałych; wieka i środowisko; 11) analiza techniczna i technologiczna w procesach 13) o rganizować stanowisko pracy zgodnie z wyprzeróbki kopalin stałych; maganiami ergonomii; 12) zasady przygotowywania surowców do przeróbki kopalin; 14) s tosować środki ochrony indywidualnej; 13) procesy wzbogacania i odwadniania produk- 15) u dzielać pierwszej pomocy poszkodowanym tów; w wypadkach przy pracy; 14) klasyfikacja wstępna i końcowa, procesy rozdra- 16) o kreślać wpływ zmęczenia fizycznego i psybiania; chicznego na efektywność pracy; 15) procesy odmulania, odpylania, suszenia, brykie- 17) k omunikować się z uczestnikami procesu pracy; towania, granulowania, zagęszczania, klarowa- 18) p rowadzić negocjacje; nia, rekuperacji magnetycznej; 19) r ozwiązywać problemy dotyczące działalności 16) magazynowanie i transport produktów; zawodowej; 17) parametry procesów technologicznych; 20) p odejmować decyzje; 18) eksploatacja maszyn i urządzeń; 21) k orzystać z obcojęzycznych źródeł informacji, 19) kontrola jakości; dokumentacji technicznej, norm, katalogów 20) gospodarka materiałowa; oraz oprogramowania użytkowego; 21) przyczyny występowania i metody zapobiega- 22) o rganizować doskonalenie zawodowe pracownia wybuchom pyłów i gazów; ników; 22) sposoby zagospodarowania i utylizacji odpa- 23) p rzestrzegać zasad etyki. dów; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 23) programy komputerowe wspomagające planowanie i sterowanie procesami technologiczny- Treści kształcenia są ujęte w następujących działach mi. programowych: 1) gospodarka rynkowa; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 1. Cele kształcenia 3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 4) struktura budżetu przedsiębiorstwa; 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospo- 5) plan rozwoju przedsiębiorstwa; darki rynkowej; 6) strategie marketingowe; 2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przed- 7) metody poszukiwania pracy; siębiorstw; 8) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsiębiorstwa; 9) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej; 4) opracowywać plan marketingowy; 10) p rawo pracy i prawo działalności gospodarczej; 5) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 11) w ybrane przepisy prawa geologicznego i górniczego; 6) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 12) w ybrane przepisy prawa budowlanego; 7) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; 13) b ezpieczeństwo i higiena pracy; 8) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 14) o chrona przeciwpożarowa i ochrona środowipraw i obowiązków pracownika i pracodawcy; ska; 9) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i hi- 15) e lementy ergonomii; gieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 16) ś rodki ochrony indywidualnej; 10) stosować przepisy prawa dotyczące działalności 17) z asady udzielania pierwszej pomocy poszkodozawodowej; wanym w wypadkach przy pracy; Nr 100 — 5865 — Poz. 582 18) elementy fizjologii i higieny pracy; 6) m odele: rzutni, brył geometrycznych, części maszyn z przekrojami, sprzęgieł, hamulców, przekład- 19) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; ni mechanicznych, mechanizmów; 20) zasady i metody komunikowania się; 7) e lementy maszyn: połączenia, wały, osie, łożyska, 21) elementy socjologii i psychologii pracy; sprężyny; 22) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie 8) c zęści maszyn z różnymi postaciami zużycia; użytkowe w języku obcym; 9) p rzyrządy pomiarowe; 23) formy doskonalenia zawodowego; 10) elementy pasowane, wzorce chropowatości; 24) etyka. 11) modele maszyn i urządzeń do przeróbki kopalin III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE stałych;

16) dokumentacje techniczne, dokumentacje technicz- * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia no-ruchowe (DTR); w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). 17) katalog łożysk tocznych. ** Pozostałe 15% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programu nauczania na dostosowa- Pracownia elektrotechniki i automatyki przenie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjali- mysłowej powinna być wyposażona w: zację. 1) p rzyrządy pomiarowe; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 2) p róbki różnych materiałów: przewodzących, elektroizolacyjnych, magnetycznych, konstrukcyjnych; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszcze- 3) p róbki przewodów elektrycznych; nia dydaktyczne: 4) e lementy urządzeń grzejnych; 1) pracownia maszyn i urządzeń do przeróbki kopalin stałych; 5) e lementy układów automatyki przemysłowej; 2) pracownia elektrotechniki i automatyki przemysło- 6) z estawy łączników instalacyjnych; wej; 7) t ypowe zabezpieczenia przed skutkami zwarć i przeciążeń; 3) pracownia komputerowa; 8) m odele: elektrochemiczne źródła prądu, silniki 4) pracownia techniczna; elektryczne prądu stałego i przemiennego, prądni- 5) warsztaty szkolne. ce, proste instalacje elektryczne, styczniki, przekaźniki; Pracownia maszyn i urządzeń do przeróbki 9) p roste układy elektroniczne (prostowniki, wzmackopalin stałych powinna być wyposażona w: niacze); 1) zestawy gatunków drewna, tworzyw sztucznych, 10) układy elektryczne, stabilizator napięcia, prostowmateriałów ogniotrwałych, szkła, gumy; nik; 2) próbki metali i ich stopów; 11) modele prostych układów automatycznej regula- 3) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jed- cji; nego ucznia); 12) elementy logiczne typu: OR, NOR, AND, NAND, 4) przybory kreślarskie; NOT, EFOR; 5) rysunki wykonawcze, złożeniowe, zestawieniowe, 13) schematy blokowe i ideowe typowych układów montażowe i schematyczne; automatyki; Nr 100 — 5866 — Poz. 582 14) plansze z symbolami graficznymi elementów au- 11) analizatory do oznaczania parametrów jakościotomatyki przemysłowej (elektrycznych, pneuma- wych metodami radiometrycznymi ciągłymi i statycznych i hydraulicznych); cjonarnymi — dwie sztuki; 15) plansze zautomatyzowanych procesów technolo- 12) plansze przedstawiające krzywe wzbogacalności gicznych; (Henry, Mayer, Dell) oraz krzywe wzbogacania dla różnych wartości rozproszeń prawdopodobnych 16) katalogi elementów automatyki przemysłowej; i imperfekcji; 17) normy dotyczące wykonywania pomiarów elek- 13) schematy układów krystalograficznych; trycznych. 14) schematy zakładów przeróbczych, technologiczne, Pracownia komputerowa powinna być wypo- jakościowo-ilościowe, maszynowe, opróbowania; sażona w: 15) schematy obiegów wodno-mułowych; 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów); 16) programy komputerowe do symulacji przebiegu procesów technologicznych; 2) drukarki i ploter; 17) filmy dydaktyczne, foliogramy, przeźrocza doty- 3) pakiet programów biurowych; czące procesów technologicznych; 4) programy do wspomagania projektowania; 18) literatura techniczna. 5) programy specjalistyczne z zakresu automatycznej Warsztaty szkolne powinny być wyposażoregulacji procesów technologicznych, planowania ne w: procesów produkcyjnych, kontroli jakości oraz sterowania procesami technologicznymi. 1) p rzyrządy pomiarowe; Pracownia techniczna powinna być wyposa- 2) n arzędzia i przyrządy do: obróbki ręcznej i mechażona w: nicznej skrawaniem, kucia ręcznego, spawania, montażu; 1) próbki skał, minerałów i węgli; 3) u rządzenia do: nagrzewania, chłodzenia, spawania 2) przyrządy do przygotowania próbek laboratoryj- elektrycznego, spawania gazowego; nych i analitycznych; 4) z espoły i elementy maszyn przeznaczone do kon- 3) przyrządy do wykonania analizy sitowej; serwacji i naprawy; 4) stanowiska do oznaczania parametrów jakościo- 5) o brabiarki: tokarki, wiertarki, frezarki; wych kopalin: 6) n ożyce i piły mechaniczne; a) wilgoci: całkowitej, analitycznej i w stanie powietrzno-suchym, 7) l utownice; b) zawartości popiołu, 8) e lektronarzędzia; c) kaloryczności i wartości opałowej, 9) ś rodki chłodzące; d) zawartości części lotnych, 10) luty, topniki, kleje, spoiwa, elektrody; e) zawartości części stałych; 11) środki ochrony indywidualnej; 5) stanowiska do oznaczania własności koksotwór- 12) eksponaty: elementy łączone za pomocą lutowaczych (jedno stanowisko dla trzech do pięciu ucznia i klejenia, złącza spawane z wadami; niów); 6) stanowiska do oznaczania podatności przemiało- 13) dokumentację warsztatową; wej (jedno stanowisko dla trzech do pięciu ucz- 14) dokumentację techniczno-ruchową (DTR); niów); 15) książki narzędziowe; 7) stanowiska do oznaczania twardości w skali Mohsa (jedno stanowisko dla trzech do pięciu ucz- 16) katalog narzędzi; niów); 17) normy dotyczące obróbki skrawaniem i eksploata- 8) stanowisko do wykonywania analiz densymetrycz- cji maszyn i urządzeń. nych; Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaple- 9) stanowisko do oznaczania zawartości metali w rucza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy dach metali i parametrów jakościowych surowców zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpochemicznych; wiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. W war- 10) stanowiska do badania jakości wód (jedno stano- sztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszwisko dla trzech do pięciu uczniów); czenie do instruktażu. Nr 100 — 5867 — Poz. 582 Załącznik nr 8 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK SZTUKATORSTWA I KAMIENIARSTWA ARTYSTYCZNEGO SYMBOL CYFROWY 347¹⁰ I. OPIS ZAWODU 24) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpo- 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powi- żarowej oraz ochrony środowiska; nien umieć: 25) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 1) wykorzystywać wiedzę z zakresu historii archi- maganiami ergonomii; tektury i sztuki; 26) kierować zespołem pracowników; 2) sporządzać szkice i rysunki techniczne; 27) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 3) wykonywać modele i repliki wyrobów sztukator- praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; skich i kamieniarskich; 28) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 4) posługiwać się normami i instrukcjami; 29) korzystać z różnych źródeł informacji oraz z do- 5) określać warunki transportu, składowania oraz radztwa specjalistycznego; magazynowania surowców i materiałów; 30) prowadzić działalność gospodarczą. 6) posługiwać się dokumentacją techniczną i technologiczną; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno prze- 7) organizować stanowiska prac sztukatorskich biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, i kamieniarskich; jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podsta- 8) dobierać materiały, narzędzia i sprzęt do realiza- wy przedsiębiorczości”. cji określonych zadań; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik 9) wykonywać przedmiary oraz obmiary robót; sztukatorstwa i kamieniarstwa artystycznego powinien być przygotowany do wykonywania następu- 10) ustalać proporcje obiektów sztukatorskich i kających zadań zawodowych: mieniarskich; 1) p lanowanie oraz organizowanie prac sztukator- 11) sporządzać kosztorysy wykonania prac oraz skich i kamieniarskich; świadczenia usług; 2) n adzorowanie oraz wykonywanie prac sztuka- 12) stosować różne techniki pracy z zakresu sztukatorskich i kamieniarskich; torstwa i kamieniarstwa artystycznego; 13) wykonywać czynności związane z ręczną i me- 3) r ekonstrukcja oraz odtwarzanie elementów, dechaniczną obróbką materiałów; tali sztukatorskich i kamieniarskich. 14) posługiwać się narzędziami stosowanymi 3. Zawód technik sztukatorstwa i kamieniarstwa artyw sztukatorstwie i kamieniarstwie; stycznego jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształce- 15) obsługiwać maszyny i urządzenia; nia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, 16) wykonywać prace sztukatorskie i kamieniarskie biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku zgodnie z wymaganiami technicznymi i techno- pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalogicznymi; lizacji może dotyczyć: 17) rozpoznawać rodzaje uszkodzeń elementów 1) w ykonywania oraz odtwarzania stiuków; sztukatorskich i kamieniarskich; 2) w ykonywania replik elementów sztukatorskich 18) wykonywać kopie historycznych i współczes- i kamieniarskich o wartości artystycznej; nych wyrobów sztukatorskich i kamieniarskich; 3) p rojektowania oraz wykonywania obiektów ma- 19) dokonywać oceny jakości pracy; łej architektury z materiałów kamieniarskich i sztukatorskich; 20) przestrzegać zasad magazynowania, przechowywania i transportu materiałów oraz wyrobów 4) w ykonywania polichromii oraz stosowania techsztukatorskich i kamieniarskich; nik pozłotniczych. 21) korzystać z katalogów oraz specjalistycznych II. BLOKI PROGRAMOWE programów komputerowych; 22) posługiwać się językiem obcym w zakresie nie- Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający zbędnym do wykonywania zadań zawodowych; z opisu zawodu zawierają następujące bloki programowe: 23) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 1) podstawy zawodu; Nr 100 — 5868 — Poz. 582 2) technologia prac sztukatorskich; 3) p odstawy liternictwa; 3) technologia prac kamieniarskich; 4) z asady kompozycji; 4) podstawy działalności zawodowej. 5) ś rodki wyrazu artystycznego; 6) o rnamentyka; BLOK: PODSTAWY ZAWODU 7) t echniki zdobnicze; 1. Cele kształcenia 8) s tyle i detale architektoniczne; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 9) m ateriały sztukatorskie i kamieniarskie; 1) sporządzać szkice i rysunki robocze; 10) elementy konstrukcji budowlanych; 2) wykonywać modele elementów sztukatorskich 11) dokumentacja inwentaryzacyjna i fotograficzna; i kamieniarskich w określonej skali; 12) dokumentacja techniczna; 3) rozpoznawać style architektoniczne; 13) normy dotyczące rysunku technicznego oraz materiałów sztukatorskich i kamieniarskich; 4) charakteryzować elementy i detale architektoniczne; 14) zasady obróbki wyrobów sztukatorskich i kamieniarskich; 5) odczytywać oraz wykonywać szkice i rysunki techniczne elementów i detali architektonicz- 15) narzędzia, maszyny i urządzenia; nych; 16) instrukcje obsługi maszyn i urządzeń; 6) odczytywać oraz sporządzać uproszczoną doku- 17) rodzaje prac podstawowych i pomocniczych. mentację techniczną; 7) rozpoznawać rodzaje oraz określać właściwości BLOK: TECHNOLOGIA PRAC SZTUKATORSKICH materiałów sztukatorskich; 1. Cele kształcenia 8) rozpoznawać rodzaje oraz określać właściwości skał i minerałów; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 9) dokonywać charakterystyki poszczególnych rodzajów kamienia; 1) o kreślać zakres prac sztukatorskich; 10) charakteryzować elementy konstrukcji budow- 2) p osługiwać się dokumentacją techniczną; lanych; 3) k orzystać z dokumentacji inwentaryzacyjnej i fo- 11) wykonywać pomiary i dokumentację inwentary- tograficznej; zacyjną; 4) odczytywać oraz sporządzać dokumentację 12) korzystać z dokumentacji fotograficznej; technologiczną; 13) charakteryzować rodzaje prac sztukatorskich 5) ustalać proporcje elementów sztukatorskich; i kamieniarskich; 6) sporządzać kosztorysy prac sztukatorskich; 14) charakteryzować techniki artystycznej obróbki wyrobów sztukatorskich i kamieniarskich; 7) organizować stanowiska pracy; 15) posługiwać się instrukcjami dotyczącymi obrób- 8) dobierać narzędzia oraz materiały podstawowe ki materiałów; i pomocnicze do wykonania prac sztukatorskich; 16) charakteryzować narzędzia, maszyny i urządzenia stosowane w sztukatorstwie i kamieniar- 9) posługiwać się narzędziami do prac sztukatorstwie artystycznym; skich; 17) posługiwać się instrukcjami obsługi maszyn 10) w ykonywać przedmiary i obmiary robót sztukai urządzeń; torskich; 18) przestrzegać norm dotyczących rysunku tech- 11) d obierać oraz stosować techniki i technologie nicznego oraz materiałów sztukatorskich i ka- prac sztukatorskich; mieniarskich; 12) s tosować różne techniki wykonania sztukaterii; 19) posługiwać się specjalistycznymi programami 13) s tosować zasady kompozycji; komputerowymi. 14) p rojektować nieskomplikowane wyroby sztuka- 2. Treści kształcenia (działy programowe) torskie; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 15) r ozpoznawać rodzaje uszkodzeń sztukaterii; programowych: 16) d okonywać napraw sztukaterii; 1) rysunek odręczny; 17) s porządzać kopie detali i elementów sztukator- 2) elementy rysunku technicznego; skich; Nr 100 — 5869 — Poz. 582 18) odtwarzać historyczny wystrój sztukatorski; 12) s tosować różne techniki wykonania prac kamieniarskich; 19) dokonywać oceny jakości, poprawności i estetyki wykonania pracy; 13) r ozwarstwiać bloki skalne na określone formaki; 20) transportować oraz magazynować materiały, formy i wyroby sztukatorskie. 14) w ykonywać szablony i kontrszablony; 15) w ykonywać napisy i faktury; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 16) s tosować zasady kompozycji; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 17) p rojektować nieskomplikowane wyroby; 1) dokumentacja techniczna; 18) u stalać proporcje elementów kamieniarskich; 2) dokumentacja inwentaryzacyjna i fotograficzna; 19) d okonywać ręcznej i mechanicznej obróbki różnych rodzajów kamienia; 3) dokumentacja technologiczna; 20) w ykonywać kopie artystycznych wyrobów ka- 4) organizacja stanowisk pracy; mieniarskich; 5) podstawy kosztorysowania; 21) r ozpoznawać uszkodzenia kamienia i wyrobów kamieniarskich; 6) zasady doboru materiałów sztukatorskich; 22) o kreślać przyczyny uszkodzeń; 7) zasady transportu i magazynowania; 23) d okonywać podstawowych napraw wyrobów 8) zasady posługiwania się narzędziami i sprzętem kamieniarskich; sztukatorskim; 24) o dtwarzać dawne i współczesne wyroby kamie- 9) przedmiary i obmiary robót sztukatorskich; niarskie o wartości artystycznej; 10) techniki i technologie prac sztukatorskich; 25) w ykonywać prace kamieniarskie zgodnie z wy- 11) podstawy projektowania wyrobów; maganiami technicznymi i procesem technologicznym; 12) uszkodzenia sztukaterii, przyczyny powstawania; 26) d okonywać oceny jakości pracy; 13) sposoby naprawy uszkodzeń; 27) t ransportować oraz magazynować surowce i wyroby z kamienia. 14) ocena jakości pracy. 2. Treści kształcenia (działy programowe) BLOK: TECHNOLOGIA PRAC KAMIENIARSKICH Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 1. Cele kształcenia programowych: Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 1) rodzaje kamienia i innych materiałów kamieumieć: niarskich; 1) rozpoznawać rodzaje kamienia i innych materia- 2) dokumentacja techniczna; łów stosowanych w kamieniarstwie; 3) dokumentacja inwentaryzacyjna i fotograficzna; 2) posługiwać się dokumentacją techniczną; 4) dokumentacja technologiczna; 3) korzystać z dokumentacji inwentaryzacyjnej i fo- 5) zasady doboru materiałów, narzędzi i sprzętu; tograficznej; 6) organizacja stanowisk pracy; 4) odczytywać oraz opracowywać dokumentację technologiczną; 7) zasady wykonywania szablonów i kontrszablonów; 5) dobierać rodzaje kamienia do wykonania określonych wyrobów; 8) zasady wykonywania napisów i faktur; 6) dobierać narzędzia i sprzęt do wykonania prac 9) przedmiary i obmiary robót kamieniarskich; kamieniarskich; 10) n arzędzia do obróbki kamienia; 7) sporządzać kalkulację kosztów prac kamieniar- 11) z asady obsługi maszyn i urządzeń; skich; 12) o bróbka kamienia; 8) organizować stanowiska prac kamieniarskich; 13) t echniki prac kamieniarskich; 9) wykonywać przedmiary i obmiary robót kamieniarskich; 14) r odzaje oraz przyczyny uszkodzeń kamienia i wyrobów kamieniarskich; 10) posługiwać się narzędziami do obróbki kamienia; 15) p odstawowe naprawy wyrobów kamieniarskich; 11) obsługiwać maszyny i urządzenia stosowane w procesie technologicznym; 16) z asady projektowania wyrobów; Nr 100 — 5870 — Poz. 582 17) techniki wykonywania kopii oraz odtwarzania 2. Treści kształcenia (działy programowe) wyrobów kamieniarskich; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 18) techniczne i technologiczne warunki realizacji programowych: prac kamieniarskich; 1) gospodarka rynkowa; 19) ocena jakości pracy; 2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 20) zasady transportu i magazynowania. 3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 4) struktura budżetu przedsiębiorstwa; 1. Cele kształcenia 5) plan rozwoju przedsiębiorstwa; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 6) strategie marketingowe; umieć: 7) metody poszukiwania pracy; 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospo- 8) dokumenty dotyczące zatrudnienia; darki rynkowej; 9) podejmowanie i prowadzenie działalności go- 2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedspodarczej; siębiorstw; 10) p rawo pracy i prawo działalności gospodarczej; 3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsiębiorstwa; 11) b ezpieczeństwo i higiena pracy; 4) opracowywać plan marketingowy; 12) o chrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 5) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 13) e lementy ergonomii; 14) ś rodki ochrony indywidualnej; 6) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 15) z asady udzielania pierwszej pomocy poszkodo- 7) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowanym w wypadkach przy pracy; wania i prowadzenia działalności gospodarczej; 16) e lementy fizjologii i higieny pracy; 8) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 17) z agrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; 9) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i hi- 18) z asady i metody komunikowania się; gieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożaro- 19) e lementy socjologii i psychologii pracy; wej oraz ochrony środowiska; 20) p odstawy reklamy; 10) stosować przepisy prawa dotyczące działalności zawodowej; 21) z asady sporządzania ofert; 11) organizować stanowiska pracy zgodnie z wyma- 22) ź ródła informacji zawodowej i oprogramowanie ganiami ergonomii; użytkowe w języku obcym; 12) stosować środki ochrony indywidualnej; 23) f ormy doskonalenia zawodowego; 13) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 24) e tyka. w wypadkach przy pracy; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE 14) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psy-

dokumentacji technicznej, norm, katalogów oraz specjalistycznego oprogramowania użyt- * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia kowego; w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). 21) organizować doskonalenie zawodowe pracow- ** Pozostałe 15% godzin jest przeznaczone do rozdyspononików; wania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na spe- 22) przestrzegać zasad etyki. cjalizację. Nr 100 — 5871 — Poz. 582 IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI 10) foliogramy i fazogramy przedstawiające artystycz- KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE ną obróbkę wyrobów sztukatorskich i kamieniarskich; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszcze- 11) rzutniki. nia dydaktyczne: Pracownia sztukatorstwa artystycznego po- 1) pracownia rysunku; winna być wyposażona w: 2) pracownia technologiczna; 1) s urowce, materiały i narzędzia; 3) pracownia sztukatorstwa artystycznego; 2) p rzykłady artystycznych wyrobów sztukatorskich; 4) pracownia kamieniarstwa artystycznego. 3) f ilmy dydaktyczne; Pracownia rysunku powinna być wyposażo- 4) p rogramy multimedialne; na w: 5) s tanowiska wykonywania modeli (jedno stanowi- 1) sztalugi; sko dla trzech do czterech uczniów); 2) stoliki kreślarskie (jeden stolik dla jednego ucz- 6) s tanowiska formowania i odlewania (jedno stanonia); wisko dla trzech do czterech uczniów); 3) materiały papiernicze; 7) s tanowiska robót ciągnionych (jedno stanowisko dla dwóch do trzech uczniów); 4) przybory rysunkowe i kreślarskie; 8) s tanowisko ślusarsko-stolarskie; 5) sprzęt pomiarowy; 9) s tanowisko robót stiukowych; 6) specjalistyczne oprogramowanie komputerowe; 10) stanowisko patyn i polichromii; 7) teczki do przechowywania rysunków; 11) instalację elektryczną, wentylacyjną i odpylającą; 8) modele brył i elementów przestrzennych; 12) instalację wodno-kanalizacyjną. 9) plansze z zakresu liternictwa, ornamentyki i zdobnictwa; Pracownia kamieniarstwa artystycznego powinna być wyposażona w: 10) foliogramy i fazogramy przedstawiające elementy i detale architektoniczne; 1) s urowce, materiały i narzędzia; 11) model rzutni; 2) k atalogi surowców, materiałów i wyrobów kamieniarskich; 12) rzutniki. 3) p rzykłady artystycznych wyrobów z kamienia; Pracownia technologiczna powinna być wyposażona w: 4) f ilmy dydaktyczne; 1) zestawy norm dotyczących materiałów sztukator- 5) s tanowisko regeneracji narzędzi do obróbki ręczskich i kamieniarskich; nej; 6) s tanowiska ręcznej obróbki kamienia (jedno stano- 2) próbki materiałów sztukatorskich i kamieniarwisko dla dwóch do trzech uczniów); skich; 7) s tanowiska mechanicznej obróbki kamienia (jedno 3) wagi, dozowniki, pojemniki, mieszalniki; stanowisko dla dwóch do trzech uczniów); 4) katalogi materiałów, narzędzi i sprzętu; 8) s tanowisko montażu wyrobów kamieniarskich; 5) katalogi cen wyrobów i usług; 9) i nstalację elektryczną, wentylacyjną i odpylającą; 6) schematy i plansze przedstawiające przebieg prac 10) instalację wodno-kanalizacyjną. sztukatorskich i kamieniarskich; 7) przykładowe dokumentacje techniczne; Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej, zaplecza magazynowo-socjalnego oraz magazynów surow- 8) przykładowe dokumentacje technologiczne; ców, materiałów i narzędzi. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowied- 9) przykłady dokumentacji fotograficznej; nią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. Nr 100 — 5872 — Poz. 582 Załącznik nr 9 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK TYFLOINFORMATYK SYMBOL CYFROWY 312⁰³ I. OPIS ZAWODU 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik tyfloinformatyk powinien być przygotowany do wy- 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powi- konywania następujących zadań zawodowych: nien umieć: 1) p osługiwanie się programami użytkowymi i na- 1) posługiwać się terminologią z zakresu tyfloinfo- rzędziowymi; matyki; 2) k onfiguracja sprzętu i oprogramowania kompu- 2) posługiwać się sprzętem komputerowym; terowego; 3) instalować oraz konfigurować oprogramowanie 3) g romadzenie i przetwarzanie danych. i sprzęt komputerowy; 3. Zawód technik tyfloinformatyk jest zawodem szero- 4) posługiwać się systemami operacyjnymi; koprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod 5) stosować systemy zabezpieczeń; koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby 6) posługiwać się sprzętem i oprogramowaniem regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczwspomagającym; niów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 7) obsługiwać elektroniczne urządzenia wspoma- 1) o bsługi oraz konfiguracji sprzętu powiększajągające; cego, programów powiększających i powiększa- 8) konfigurować sprzęt i oprogramowanie do pra- jąco-udźwiękowiających; cy w sieci komputerowej; 2) o bsługi oraz konfiguracji urządzeń brajlowskich 9) gromadzić, selekcjonować i przetwarzać dane; i programów udźwiękowiających. 10) tworzyć bazy danych; II. BLOKI PROGRAMOWE 11) przetwarzać informacje do postaci dostępnej osobom niewidomym i słabowidzącym; Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający z opisu zawodu zawierają następujące bloki progra- 12) prowadzić szkolenia dla osób z niepełnosprawmowe: nością wzrokową; 1) systemy komputerowe; 13) komunikować się w sieci internetowej; 2) programy użytkowe; 14) tworzyć strony WWW; 3) technologie wspomagające; 15) posługiwać się dokumentacją techniczną; 4) podstawy działalności zawodowej. 16) posługiwać się językiem angielskim w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodo- BLOK: SYSTEMY KOMPUTEROWE wych; 17) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywa- 1. Cele kształcenia nych zadań zawodowych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 18) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa umieć: i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpo- 1) c harakteryzować budowę oraz wyjaśniać zasażarowej oraz ochrony środowiska; dy działania urządzeń zestawu komputerowe- 19) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- go; maganiami ergonomii; 2) o kreślać funkcje oraz zastosowanie elementów 20) współpracować z zespołem pracowników; jednostki centralnej; 21) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 3) o rganizować stanowisko pracy zgodnie z wypraw i obowiązków pracownika i pracodawcy; maganiami ergonomii; 22) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 4) k orzystać ze sprzętu komputerowego zgodnie w wypadkach przy pracy; z przepisami; 23) korzystać z różnych źródeł informacji oraz z do- 5) o dczytywać dokumentację techniczną; radztwa specjalistycznego; 6) p osługiwać się systemami operacyjnymi oraz 24) prowadzić działalność gospodarczą. dokonywać ich konfiguracji; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przy- 7) i nstalować i konfigurować urządzenia zestawu gotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przekomputerowego; biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podsta- 8) t worzyć programy komputerowe z wykorzystawy przedsiębiorczości”. niem prostych algorytmów; Nr 100 — 5873 — Poz. 582 9) odczytywać parametry urządzeń komputero- 4) t worzyć i edytować arkusz kalkulacyjny; wych; 5) p rzedstawiać dane liczbowe w postaci wykre- 10) rozbudowywać i modernizować systemy kom- sów; puterowe; 6) t worzyć bazę danych w postaci tabeli przestaw- 11) odczytywać i zapisywać informacje na różnych nej; nośnikach; 7) t worzyć formularze i zapytania służące do prze- 12) dokonywać charakterystyki podstawowych twarzania danych; standardów lokalnych sieci komputerowych; 8) d okonywać komputerowego rejestrowania 13) instalować oraz konfigurować urządzenia siei przetwarzania dźwięku; ciowe; 9) o pracowywać prezentacje multimedialne; 14) stosować zabezpieczenia sprzętu komputerowego i systemu operacyjnego; 10) korzystać z programów do zarządzania plikami; 15) tworzyć strony WWW zgodnie z wytycznymi do- 11) stosować zabezpieczenia gromadzonych i przestępności treści internetowych (Web Content twarzanych danych; Accessibility Guidelines — WCAG); 12) drukować dokumenty; 16) wykorzystywać oraz aktualizować wiedzę dotyczącą systemów komputerowych; 13) posługiwać się dokumentacją oprogramowania oraz materiałami informacyjnymi; 17) korzystać ze współczesnych rozwiązań stosowanych w technologii informacyjnej; 14) pozyskiwać i przekazywać informacje z wykorzystaniem sieci internetowej; 18) korzystać z materiałów informacyjnych oraz instrukcji obsługi sprzętu i oprogramowania. 15) korzystać z programów do obsługi poczty elektronicznej; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 16) korzystać z publikacji elektronicznych; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 17) instalować oraz konfigurować programy użytkowe w wersji sieciowej; 1) budowa systemu komputerowego; 18) korzystać z aktualnych programów użytkowych. 2) elementy jednostki centralnej; 3) organizacja stanowiska pracy; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 4) zasady korzystania ze sprzętu komputerowego; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 5) dokumentacja techniczna; 1) r odzaje oprogramowania użytkowego; 6) systemy operacyjne; 2) e dytory tekstu; 7) urządzenia zestawu komputerowego; 3) z asady formatowania dokumentów tekstowych; 8) nośniki informacji; 4) p rogramy do optycznego rozpoznawania teks- 9) standardy sieci komputerowych; tu; 10) urządzenia sieciowe; 5) a rkusze kalkulacyjne; 11) systemy zabezpieczeń; 6) p rogramy do tworzenia bazy danych; 12) podstawy programowania; 7) e dytory dźwięku; 13) źródła informacji technicznej. 8) p rogramy do opracowywania prezentacji multi- BLOK: PROGRAMY UŻYTKOWE medialnych; 9) m enadżery plików; 1. Cele kształcenia 10) bezpieczeństwo danych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 11) dokumentacja oprogramowania; 1) instalować i konfigurować programy użytkowe; 12) przeglądarki internetowe; 2) tworzyć, edytować i formatować dokumenty 13) komunikatory internetowe; tekstowe; 14) poczta elektroniczna; 3) skanować i rozpoznawać tekst drukowany za pomocą programów do optycznego rozpozna- 15) publikacje elektroniczne; wania znaków (Optical Character Recognition — OCR); 16) programy użytkowe w wersji sieciowej. Nr 100 — 5874 — Poz. 582 BLOK: TECHNOLOGIE WSPOMAGAJĄCE 3) metoda bezwzrokowego pisania na klawiaturze komputera; 1. Cele kształcenia 4) programy do czytania ekranu; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 5) syntezatory mowy; umieć: 6) notatniki i monitory brajlowskie; 1) posługiwać się dokumentacją techniczną sprzętu i oprogramowania komputerowego; 7) oprogramowanie do wydruku tekstu brajlowskiego i grafiki wypukłej; 2) posługiwać się klawiaturą komputera z zastosowaniem metody bezwzrokowej; 8) drukarki brajlowskie; 3) instalować oraz konfigurować sprzęt i programy 9) wygrzewarki do uwypuklania grafiki; wspomagające użytkowanie komputera przez 10) p rogramy powiększające i powiększającoosoby z niepełnosprawnością wzrokową; -udźwiękowiające ekran; 4) korzystać z programów do czytania ekranu; 11) p owiększalniki; 5) korzystać z syntezatorów mowy; 12) u rządzenia lektorskie; 6) posługiwać się notatnikami brajlowskimi; 13) p rogramy do udźwiękowienia telefonów komór- 7) posługiwać się monitorami brajlowskimi; kowych i innych urządzeń przenośnych; 8) charakteryzować zasady tworzenia i adaptacji 14) e lektroniczne urządzenia udźwiękowione; grafiki dotykowej; 15) s przęt i oprogramowanie wspomagające w wer- 9) obsługiwać programy komputerowe do przygo- sjach sieciowych. towania wydruku brajlowskiego; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 10) obsługiwać graficzne i tekstowe drukarki brajlowskie oraz wygrzewarki do uwypuklania grafi- 1. Cele kształcenia ki; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 11) korzystać z programów powiększających i po- umieć: większająco-udźwiękowiających ekran; 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospo- 12) obsługiwać powiększalniki komputerowe, tele- darki rynkowej; wizyjne i przenośne; 2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przed- 13) obsługiwać urządzenia lektorskie; siębiorstw; 14) obsługiwać urządzenia do odtwarzania książek 3) sporządzać budżet przedsiębiorstwa; mówionych; 4) opracowywać plan marketingowy; 15) obsługiwać urządzenia i programy do tworzenia książek mówionych; 5) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 16) obsługiwać programy do przetwarzania plików 6) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; tekstowych na pliki dźwiękowe; 7) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmo- 17) konfigurować i obsługiwać oprogramowanie wania i prowadzenia działalności gospodarczej; udźwiękowiające telefony komórkowe i inne urządzenia przenośne; 8) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 18) obsługiwać udźwiękowione urządzenia elektroniczne; 9) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożaro- 19) konfigurować sprzęt i oprogramowanie wspowej oraz ochrony środowiska; magające w wersjach sieciowych; 10) s tosować przepisy prawa dotyczące działalności 20) korzystać z programów i urządzeń wspomagajązawodowej; cych; 11) s tosować przepisy prawa dotyczące ochrony 21) posługiwać się terminologią dotyczącą technowłasności intelektualnej; logii wspomagających. 12) o rganizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 2. Treści kształcenia (działy programowe) maganiami ergonomii; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 13) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym programowych: w wypadkach przy pracy; 1) klasyfikacja sprzętu i oprogramowania wspo- 14) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psymagającego; chicznego na efektywność pracy; 2) dokumentacja techniczna; 15) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; Nr 100 — 5875 — Poz. 582 16) prowadzić negocjacje; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

23) opracowywać programy szkoleń dla osób z dys- * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia funkcją wzroku; w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). 24) prowadzić zajęcia szkoleniowe; ** Pozostałe 15% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostoso- 25) przestrzegać zasad etyki. wanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI programowych: KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 1) gospodarka rynkowa; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- 2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; gramowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne: 3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; 1) p racownia tyfloinformatyczna; 4) struktura budżetu przedsiębiorstwa; 2) l aboratorium komputerowe. 5) strategie marketingowe; 6) metody poszukiwania pracy; Pracownia tyfloinformatyczna powinna być wyposażona w: 7) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 8) podejmowanie i prowadzenie działalności go- 1) s erwer z oprogramowaniem i monitorem; spodarczej; 2) s tanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla 9) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; jednego ucznia) wyposażone w: 10) bezpieczeństwo i higiena pracy; a) komputer z procesorem wielordzeniowym, b) monitor LCD z głośnikami i wyjściem słuchaw- 11) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowikowym, ska; c) s kaner, 12) wybrane przepisy z zakresu ochrony własności intelektualnej; d) słuchawki, 13) elementy ergonomii; e) m ikrofon, 14) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodo- f) system operacyjny, wanym w wypadkach przy pracy; g) pakiet biurowy, 15) elementy fizjologii i higieny pracy; h) program do zamiany tekstu drukowanego na tekst edytowalny (Optical Character Recogni- 16) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; tion — OCR), 17) zasady i metody komunikowania się; i) programy udźwiękowiające, 18) elementy socjologii i psychologii pracy; j) programy powiększająco-udźwiękowiające, 19) język angielski w zakresie czterech kompetencji k) syntezatory mowy, językowych (pisania, czytania, mówienia i słuchania ze zrozumieniem) w zakresie niezbęd- l) notatnik brajlowski z monitorem brajlowskim nym do wykonywania zadań zawodowych; 40-znakowym, 20) źródła informacji zawodowej; m) oprogramowanie do przygotowania wydruku brajlowskiego, 21) formy doskonalenia zawodowego; n) program do przetwarzania plików tekstowych 22) programy szkoleń; na pliki dźwiękowe, 23) metody prowadzenia zajęć; o) edytor dźwięku, 24) etyka. p) program do tworzenia książek mówionych; Nr 100 — 5876 — Poz. 582 3) sieciową monochromatyczną drukarkę laserową; c) s łuchawki, d) mikrofon, 4) zasilacz awaryjny UPS; e) s ystem operacyjny, 5) router; f) pakiet biurowy, 6) switch; g) program udźwiękowiający, 7) projektor multimedialny z ekranem; h) program powiększająco-udźwiękowiający, 8) drukarkę brajlowską tekstową; i) s yntezator mowy, j) o programowanie do partycjonowania dysków, 9) drukarkę brajlowską graficzną; k) oprogramowanie do tworzenia obrazów dy- 10) wygrzewarkę do uwypuklania grafiki; sków, 11) stacjonarne powiększalniki komputerowe; l) u rządzenie pamięci typu pendrive; 12) powiększalniki przenośne; 3) s ieciową drukarkę laserową; 13) urządzenie lektorskie; 4) w ielofunkcyjne urządzenie laserowe; 14) urządzenia do odtwarzania książek mówionych; 5) z asilacz awaryjny UPS; 15) urządzenie do tworzenia i odtwarzania książek mó- 6) d ysk twardy przenośny; wionych; 7) d ysk sieciowy; 16) telefony komórkowe z systemem operacyjnym 8) r outer; i oprogramowaniem udźwiękowiającym (jeden telefon dla jednego ucznia); 9) s witch. 17) udźwiękowione urządzenia elektroniczne: czytniki Pracownia tyfloinformatyczna i laboratorium kompukolorów, taśma miernicza, waga kuchenna, waga terowe powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza łazienkowa, dyktafony cyfrowe. magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy za- Laboratorium komputerowe powinno być wy- pewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiedposażone w: nią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. Pracownia tyfloinformatyczna i laboratorium komputerowe powin- 1) serwer z oprogramowaniem i monitorem; ny być wyposażone w komputery z dostępem do Internetu, multimedialne źródła informacji oraz teksto- 2) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla we materiały informacyjne w czarnodruku i brajlu. jednego ucznia) wyposażone w: a) komputer z procesorem wielordzeniowym, Wskazane jest wyposażenie pracowni tyfloinformab) monitor LCD z głośnikami i wyjściem słuchaw- tycznej i laboratorium komputerowego w oprogramokowym, wanie w wersji sieciowej wielostanowiskowej. Załącznik nr 10 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK URZĄDZEŃ I SYSTEMÓW ENERGETYKI ODNAWIALNEJ SYMBOL CYFROWY 311⁵⁶ I. OPIS ZAWODU 5) charakteryzować systemy energetyki odnawialnej; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powi- 6) określać warunki lokalizacji urządzeń stosowanien umieć: nych do wytwarzania energii cieplnej, mecha- 1) rozróżniać rodzaje energii oraz określać jej para- nicznej i elektrycznej; metry; 7) planować prace związane z montażem instalacji 2) charakteryzować źródła energii słonecznej, geo- wyposażonych w urządzenia do wykorzystywatermalnej, wiatru, wody, biopaliw oraz energii nia energii odnawialnej; wodoru; 8) dobierać urządzenia do pozyskiwania energii 3) określać zasoby odnawialnych źródeł energii odnawialnej; w Polsce oraz możliwości ich wykorzystania; 9) organizować i nadzorować prace związane 4) wyjaśniać procesy zachodzące podczas wytwa- z montażem urządzeń stosowanych w systerzania energii odnawialnej; mach energetyki odnawialnej; Nr 100 — 5877 — Poz. 582 10) posługiwać się dokumentacją techniczną oraz 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik instrukcjami obsługi maszyn i urządzeń; urządzeń i systemów energetyki odnawialnej powinien być przygotowany do wykonywania następu- 11) dobierać elementy instalacji oraz urządzenia do jących zadań zawodowych: przetwarzania energii cieplnej, mechanicznej i elektrycznej; 1) organizowanie i wykonywanie prac związanych z montażem instalacji systemów energetyki od- 12) wykonywać montaż urządzeń stosowanych do nawialnej; pozyskiwania energii odnawialnej; 2) montaż i demontaż urządzeń do pozyskiwania 13) dokonywać oceny jakości montażu urządzeń energii odnawialnej; i instalacji stosowanych w systemach energetyki odnawialnej; 3) kontrolowanie pracy urządzeń i instalacji systemów energetyki odnawialnej; 14) stosować procedury rozpatrywania reklamacji oraz roszczeń dotyczących wykonywanych 4) wykonywanie konserwacji oraz naprawy urząusług; dzeń i instalacji systemów energetyki odnawialnej. 15) kontrolować działanie urządzeń i instalacji oraz funkcjonowanie systemów energetyki odna- 3. Zawód technik urządzeń i systemów energetyki odwialnej; nawialnej jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształce- 16) dokonywać przeglądów technicznych, konser- nia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, wacji i napraw urządzeń i instalacji stosowanych biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku systemów energetyki odnawialnej; pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 17) posługiwać się narzędziami podczas montażu i demontażu instalacji; 1) energetyki wodnej; 18) przestrzegać zasad racjonalnej gospodarki ener- 2) energetyki wiatrowej; gią; 3) energetyki geotermalnej; 19) obliczać koszty materiałów i robót instalacyjnych; 4) energetyki wodorowej. 20) stosować techniki komputerowe do realizacji za- II. BLOKI PROGRAMOWE dań zawodowych; Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikający 21) współpracować z krajowymi i zagranicznymi orz opisu zawodu zawierają następujące bloki prograganizacjami, przedsiębiorstwami oraz instytumowe: cjami w zakresie energetyki odnawialnej; 1) energetyczny; 22) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych; 2) techniczny; 3) technologiczny; 23) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 4) podstawy działalności zawodowej. 24) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa BLOK: ENERGETYCZNY i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 1. Cele kształcenia 25) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien maganiami ergonomii; umieć: 26) kierować zespołem pracowników; 1) charakteryzować procesy wytwarzania energii elektrycznej, mechanicznej i cieplnej; 27) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 2) klasyfikować źródła energii według określonych kryteriów; 28) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 3) charakteryzować konwencjonalne i niekonwencjonalne źródła energii; 29) korzystać z różnych źródeł informacji oraz z doradztwa specjalistycznego; 4) określać zasoby energii odnawialnej w Polsce oraz możliwości jej wykorzystania; 30) prowadzić działalność gospodarczą. 5) określać warunki lokalizacji urządzeń stosowa- Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przynych do pozyskiwania i wykorzystywania energotowanie do wejścia na rynek pracy powinno prze- gii cieplnej, mechanicznej i elektrycznej; biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podsta- 6) określać cechy i parametry jakościowe określowy przedsiębiorczości”. nych rodzajów energii odnawialnej; Nr 100 — 5878 — Poz. 582 7) charakteryzować sposoby pozyskiwania oraz 3) warunki lokalizacji urządzeń stosowanych do magazynowania energii słonecznej, geotermal- wytwarzania energii cieplnej, mechanicznej nej, wiatru, wody oraz biopaliw; i elektrycznej; 8) charakteryzować sposoby wykorzystywania 4) akumulacja i przetwarzanie energii; energii słonecznej, geotermalnej, wiatru, wody 5) energia promieniowania słonecznego; oraz biomasy; 6) energia termiczna i mechaniczna wód; 9) określać sposoby pozyskiwania i wykorzystywania energii z odpadów; 7) energia wiatru; 10) określać sposoby pozyskiwania, wykorzystywa- 8) energia geotermalna; nia oraz magazynowania wodoru; 9) biopaliwa stałe, ciekłe i gazowe; 11) charakteryzować budownictwo energooszczęd- 10) t echnologie wodorowe; ne; 11) o dpady jako źródło energii; 12) określać wpływ obiektów energetycznych na środowisko; 12) b udownictwo energooszczędne; 13) określać sposoby efektywnego wykorzystania 13) p rzewodnictwo cieplne; energii elektrycznej, cieplnej i mechanicznej; 14) w pływ obiektów energetycznych na środowi- 14) uzasadniać korzyści wynikające ze stosowania sko; energii pozyskiwanej z odnawialnych źródeł; 15) r acjonalna gospodarka energią elektryczną, cieplną, mechaniczną; 15) charakteryzować strukturę zużycia energii w Polsce i na świecie; 16) e konomiczne i społeczne aspekty wykorzystania energii odnawialnej; 16) wyjaśniać zjawiska fizyczne związane z przepływem cieczy i gazów; 17) s truktura zużycia energii w Polsce i na świece; 17) wykonywać obliczenia podstawowych parame- 18) p odstawy mechaniki cieczy i gazów; trów charakteryzujących przepływ cieczy i ga- 19) p odstawy elektrotechniki; zów; 20) s posoby pozyskiwania oraz magazynowania 18) charakteryzować procesy konwersji energii energii cieplnej; cieplnej; 21) p rocesy spalania paliw; 19) charakteryzować procesy spalania paliw; 22) p omiary natężenia przepływu, temperatury oraz 20) wyjaśniać zjawiska fizyczne związane z przepłyciśnienia cieczy i gazów; wem prądu elektrycznego; 23) p omiary podstawowych wielkości elektrycznych 21) wyjaśniać podstawowe prawa z zakresu mechaprądu stałego i przemiennego; niki, elektrotechniki oraz ciepłownictwa; 24) p omiary wielkości fizycznych; 22) stosować podstawowe prawa elektrotechniki do obliczania obwodów elektrycznych; 25) p rzepisy prawa polskiego i międzynarodowego dotyczące energetyki odnawialnej; 23) posługiwać się przyrządami do pomiaru natężenia przepływu, temperatury, ciśnienia cieczy 26) p rzepisy prawa i normy dotyczące ochrony środowiska. i gazów oraz wielkości elektrycznych; 24) wykonywać pomiary podstawowych wielkości BLOK: TECHNICZNY elektrycznych prądu stałego i przemiennego; 1. Cele kształcenia 25) wykonywać pomiary wielkości fizycznych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 26) przestrzegać przepisów prawa polskiego i mię- umieć: dzynarodowego dotyczących energetyki odnawialnej; 1) wykonywać rysunki techniczne instalacji, zgodnie z obowiązującymi normami; 27) korzystać z przepisów prawa i norm dotyczących ochrony środowiska. 2) odczytywać oznaczenia graficzne na rysunkach; 3) posługiwać się instrukcjami obsługi urządzeń 2. Treści kształcenia (działy programowe) oraz dokumentacją techniczną; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 4) wykonywać pomiary i szkice inwentaryzacyjne; programowych: 5) klasyfikować grunty budowlane oraz określać 1) podstawy energetyki; ich właściwości; 2) źródła energii konwencjonalnej i niekonwencjo- 6) rozpoznawać obiekty budowlane oraz technolonalnej; gie wykonania budynków; Nr 100 — 5879 — Poz. 582 7) rozróżniać elementy budynków i określać ich 11) pompy, wentylatory i sprężarki; funkcje; 12) kolektory słoneczne, moduły fotowoltaiczne, 8) określać właściwości oraz zastosowanie mate- pompy ciepła, kotły opalane biomasą; riałów i wyrobów budowlanych; 13) turbiny wodne, turbiny wiatrowe, instalacje 9) określać właściwości oraz zastosowanie mategeotermalne, instalacje wodorowe; riałów stosowanych w instalacjach energetyki odnawialnej; 14) układy automatycznego sterowania i regulacji urządzeń oraz systemów energetyki odnawial- 10) rozróżniać rodzaje i elementy instalacji budownej; lanych; 15) programy komputerowe do wspomagania pro- 11) charakteryzować osprzęt i armaturę stosowaną jektowania instalacji wyposażonych w urządzew instalacjach: wodociągowych, kanalizacyjnia energetyki odnawialnej; nych, gazowych, grzewczych, wentylacyjnych i klimatyzacyjnych; 16) normy, katalogi, czasopisma, literatura zawodo- 12) charakteryzować osprzęt stosowany w instala- wa oraz inne źródła informacji. cjach elektrycznych i fotowoltaicznych; BLOK: TECHNOLOGICZNY 13) określać podstawowe parametry pracy pomp, wentylatorów i sprężarek; 1. Cele kształcenia 14) wyjaśniać budowę i zasady działania turbin Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien wodnych, turbin wiatrowych, instalacji geoterumieć: malnych oraz wodorowych; 1) p osługiwać się dokumentacją techniczną syste- 15) wyjaśniać budowę i zasady działania kolektorów mów energetyki odnawialnej; słonecznych, modułów fotowoltaicznych, pomp ciepła oraz kotłów opalanych biomasą; 2) d obierać materiały, narzędzia i sprzęt do montażu instalacji systemów energetyki odnawialnej; 16) charakteryzować rodzaje, budowę i funkcjonowanie instalacji stosowanych w systemach 3) p osługiwać się narzędziami i sprzętem podczas energetyki odnawialnej; robót instalacyjnych; 17) rozróżniać elementy oraz określać zasady dzia- 4) p lanować prace związane z montażem instalacji łania układów automatycznego sterowania i rewyposażonych w kolektory słoneczne, moduły gulacji urządzeń stosowanych w systemach fotowoltaiczne, pompy ciepła i kotły opalane energetyki odnawialnej; biomasą; 18) stosować programy komputerowe do wspomagania projektowania instalacji wyposażonych 5) w ykonywać operacje: cięcia, gięcia, gwintowaw urządzenia energetyki odnawialnej; nia i wiercenia; 19) korzystać z norm, katalogów, czasopism i litera- 6) w ykonywać połączenia gwintowe, lutowane, tury zawodowej oraz innych źródeł informacji. zgrzewane, spawane, klejone i zaciskane; 7) w ykonywać montaż instalacji wyposażonych 2. Treści kształcenia (działy programowe) w kolektory słoneczne, moduły fotowoltaiczne, Treści kształcenia są ujęte w następujących działach pompy ciepła i kotły opalane biomasą; programowych: 8) o ceniać jakość robót instalacyjnych; 1) rysunek techniczny; 9) p rzygotowywać instalacje do odbioru technicz- 2) dokumentacja techniczna i technologiczna; nego; 3) pomiary i szkice inwentaryzacyjne instalacji; 10) wykonywać przeglądy stanu technicznego instalacji wyposażonych w kolektory słoneczne, 4) materiały i wyroby budowlane; moduły fotowoltaiczne, pompy ciepła i kotły 5) materiały i wyroby stosowane w instalacjach opalane biomasą; energetyki odnawialnej; 11) wykonywać pomiary inwentaryzacyjne instala- 6) grunty budowlane; cji; 7) obiekty budowlane, systemy technologiczno- 12) rozliczać koszty materiałów, sprzętu i robocizny -konstrukcyjne; oraz obliczać należność za wykonaną pracę; 8) rodzaje i elementy instalacji budowlanych; 13) prowadzić racjonalną gospodarkę materiałową; 9) instalacje energetyki odnawialnej; 14) ustalać parametry i dokonywać regulacji auto- 10) urządzenia oraz elementy instalacji wodociągo- matycznego sterowania instalacji wyposażowej, kanalizacyjnej, grzewczej, wentylacyjnej, nych w kolektory słoneczne, moduły fotowoltaklimatyzacyjnej, elektrycznej i fotowoltaicznej; iczne, pompy ciepła i kotły opalane biomasą; Nr 100 — 5880 — Poz. 582 15) wykonywać czynności związane z konserwacją, BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ remontami i naprawą instalacji, w których wykorzystuje się energię odnawialną; 1. Cele kształcenia 16) stosować techniki komputerowe do sterowania Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien procesami technologicznymi; umieć: 17) stosować przepisy prawa budowlanego i ener- 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospogetycznego. darki rynkowej; 2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przed- 2. Treści kształcenia (działy programowe) siębiorstw; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsięprogramowych: biorstwa; 1) dokumentacja techniczna systemów energetyki 4) opracowywać plan marketingowy; odnawialnej; 5) podejmować działania związane z poszukiwa- 2) materiały stosowane do wykonywania instala- niem pracy; cji; 6) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 3) narzędzia i sprzęt do montażu instalacji; 7) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmo- 4) organizacja prac związanych z montażem urzą- wania i prowadzenia działalności gospodarczej; dzeń i instalacji; 8) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 5) zasady wykonywania cięcia, gięcia, gwintowa- praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; nia i wiercenia; 9) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i hi- 6) zasady wykonywania połączeń gwintowych, lu- gieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarotowanych, zgrzewanych, spawanych, klejonych wej oraz ochrony środowiska; i zaciskanych; 10) stosować przepisy prawa dotyczące działalności 7) montaż: kolektorów słonecznych, modułów fo- zawodowej; towoltaicznych, pomp ciepła i kotłów opalanych 11) organizować stanowisko pracy zgodnie z wybiomasą; maganiami ergonomii; 8) montaż instalacji wody zimnej i ciepłej wody 12) stosować środki ochrony indywidualnej; użytkowej; 13) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 9) montaż instalacji kanalizacyjnej; w wypadkach przy pracy; 10) montaż instalacji gazowej; 14) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność pracy; 11) montaż instalacji grzewczej; 15) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 12) montaż instalacji wentylacyjnej i klimatyzacyjnej; 16) prowadzić negocjacje; 13) montaż instalacji elektrycznej; 17) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 14) montaż instalacji fotowoltaicznej; 18) podejmować decyzje; 15) kontrola stanu technicznego urządzeń energetyki odnawialnej; 19) korzystać z obcojęzycznych źródeł informacji, dokumentacji technicznej, norm, katalogów 16) odbiór techniczny instalacji energetyki odnaoraz specjalistycznego oprogramowania użytwialnej; kowego; 17) obsługa, konserwacja i naprawa urządzeń i in- 20) organizować doskonalenie zawodowe pracowstalacji energetyki odnawialnej; ników; 18) pomiary inwentaryzacyjne instalacji; 21) przestrzegać zasad etyki. 19) kosztorysy robót instalacyjnych; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 20) gospodarka materiałowa; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 21) automatyczne sterowanie systemów wyposażo- programowych: nych w kolektory słoneczne, moduły fotowolta- 1) gospodarka rynkowa; iczne, pompy ciepła i kotły opalane biomasą; 2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 22) programy komputerowe do sterowania procesami technologicznymi; 3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; 23) prawo budowlane i energetyczne. 4) struktura budżetu przedsiębiorstwa; Nr 100 — 5881 — Poz. 582 5) plan rozwoju przedsiębiorstwa; Pracownia rysunku technicznego powinna być wyposażona w: 6) strategie marketingowe; 1) p rzybory rysunkowe i kreślarskie; 7) metody poszukiwania pracy; 2) m odele brył geometrycznych; 8) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 3) r ysunki wykonawcze, zestawieniowe, złożeniowe, 9) podejmowanie i prowadzenie działalności gomontażowe i schematyczne; spodarczej; 4) s tanowiska komputerowe wyposażone w plotery, 10) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; drukarki, skanery (jedno stanowisko dla jednego 11) bezpieczeństwo i higiena pracy; ucznia); 12) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowi- 5) s tanowisko komputerowe z dostępem do Interneska; tu dla nauczyciela; 13) elementy ergonomii; 6) p rogramy komputerowe do wspomagania projektowania; 14) środki ochrony indywidualnej; 7) p rojektor multimedialny, ekran; 15) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 8) n ormy dotyczące rysunku technicznego i projektowania; 16) elementy fizjologii i higieny pracy; 9) d okumentacje techniczne; 17) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; 10) literaturę techniczną i czasopisma zawodowe. 18) zasady i metody komunikowania się; 19) elementy socjologii i psychologii pracy; Pracownia techniczna powinna być wyposażona w: 20) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie użytkowe w języku obcym; 1) p lansze ilustrujące elementy obiektów budowlanych; 21) formy doskonalenia zawodowego; 2) m odele obiektów budowlanych; 22) etyka. 3) p lansze i modele urządzeń i instalacji systemów III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE energetyki odnawialnej;

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia Pracownia urządzeń energetyki odnawialnej w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych powinna być wyposażona w: (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 10% godzin jest przeznaczone do rozdyspono- 1) m odele i eksponaty urządzeń energetyki odnawialwania przez autorów programów nauczania na dostosonej; wanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. 2) p róbki materiałów stosowanych w instalacjach energetycznych; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 3) f oliogramy i plansze przedstawiające urządzenia i instalacje wchodzące w skład systemów energe- Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- tyki odnawialnej; gramowych są odpowiednie następujące pomieszcze- 4) s chematy instalacji stosowanych w systemach nia dydaktyczne: energetyki odnawialnej; 1) pracownia rysunku technicznego; 5) p rzyrządy do pomiarów wielkości elektrycznych, 2) pracownia techniczna; temperatury, ciśnienia, przepływu, gęstości cieczy 3) pracownia urządzeń energetyki odnawialnej; i gazów; 4) warsztaty szkolne. 6) n arzędzia do montażu instalacji; Nr 100 — 5882 — Poz. 582 7) stanowisko dydaktyczne do akwizycji danych me- 3) stanowisko wyposażone w sprzęt i narzędzia do teorologicznych; wykonywania połączeń gwintowanych, lutowanych, zgrzewanych, spawanych, klejonych i zacis- 8) prezentacje multimedialne i filmy dydaktyczne dokanych (jedno stanowisko dla trzech uczniów); tyczące odnawialnych źródeł energii; 4) s tanowisko wyposażone w sprzęt i narzędzia do 9) instruktażowe filmy dydaktyczne dotyczące monwykonywania instalacji elektrycznych oraz fototażu instalacji wyposażonych w urządzenia enerwoltaicznych (jedno stanowisko dla jednego uczgetyki odnawialnej; nia); 10) programy komputerowe do wspomagania projektowania i kosztorysowania; 5) stanowisko wyposażone w sprzęt i narzędzia do wykonywania instalacji zawierających kolektory 11) instrukcje obsługi urządzeń energetyki odnawial- słoneczne, moduły fotowoltaiczne, pompy ciepła nej; i kotły opalane biomasą (jedno stanowisko dla 12) katalogi narzędzi do montażu instalacji; trzech uczniów); 13) normy dotyczące systemów energetyki odnawial- 6) urządzenia do automatycznego sterowania systenej; mami energetyki odnawialnej wyposażone w sterowniki, regulatory oraz aparaturę pomiarową; 14) literaturę techniczną i czasopisma zawodowe. 7) apteczkę. Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy 1) materiały instalacyjne; zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpo- 2) stanowisko wyposażone w sprzęt i narzędzia do wiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. W wartrasowania, cięcia, gięcia, gwintowania i wierce- sztatach szkolnych powinno znajdować się pomiesznia (jedno stanowisko dla trzech uczniów); czenie do instruktażu. PUNKTY SPRZEDAŻY DZIENNIKÓW URZĘDOWYCH Punkty sprzedaży Centrum Usług Wspólnych Wydział Wydawnictw i Poligrafii: A - aktualna lokalizacja punktu sprzedaży dzienników urzędowych 00-582 Warszawa, al. J. Ch. Szucha 2/4 tel. 22 629-61-73 czynny pn-pt w godz. 800—1600 02-903 Warszawa, ul. Powsińska 69/71 lokalizacja r=uuz%— tel. 22 694-62-96 czynny pn-pt w godz. 800—1600 W punktach sprzedaży Dziennika Ustaw i Monitora Polskiego sprzedaż wyłącznie za gotówkę. Adresy pozostałych punktów sprzedaży: Biała Podlaska 21-500, ul. Droga Wojskowa 1, Punkt Sprzedaży DU i MP, tel. 606-348-577 Bielsko-Biała 43-300, ul. Cieszyńska 8, Księgarnia Prawnicza, tel. 33 812-37-16 Bielsko-Biała 43-300, ul. Kustronia 19, Sklep „Wszystko do Nauki Jazdy”, tel. 33 815-02-09 Bydgoszcz 85-102, ul. Jezuicka 3, Księgarnia „KODEKS”, tel. 52 321-28-48 Bydgoszcz 85-032, ul. Rejtana 5, Księgarnia Prawnicza „Toga”, tel./faks 52 322-62-20 Chorzów 41-500, ul. Składowa 17, PPUH DOGMA s.c., tel. 32 346-15-35 Gdynia 81-393, ul. Żwirki i Wigury 8a, Księgarnia Prawnicza „ABC”, tel. 58 661-44-36 Gorzów Wielkopolski 66-413, ul. Jagiellończyka 8, Lubuski Urząd Wojewódzki, tel. 95 711-55-96 Katowice 40-078, Plac Wolności 10A, Księgarnia Prawnicza, tel. 32 206-89-96 Konin 62-507, ul. Chopina 15m, Księgarnia „ATRAKCYJNA”, tel. 63 245-72-02 Kraków 31-118, ul. Podwale 6, Główna Księgarnia Naukowa, tel. 12 422-37-17 w. 20 Lublin 20-076, ul. Krakowskie Przedmieście 43a, Księgarnia „KODEKS”, tel. 81 535-91-44 Lwówek 64-310, ul. Ogrodowa 4, „NORCOM” Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe, tel. 61 814-85-84 Łódź 92-524, ul. Gorkiego 21/31, SUNRISE PHU, tel./faks 42 673-48-14 Łódź 91-415, Plac Wolności 10/11, P.H.U. „LEX” s.c., Księgarnia Prawnicza, tel. 42 632-49-30 Opole 45-057, ul. Ozimska 8, Księgarnia „NOWA”, tel./faks 77 441-76-22 Opole 45-710, ul. Niemodlińska 19 lok. 36, Firma Handlowo-Usługowa MATMAR, tel. 77 474-78-79 Piaseczno 05-500, Nowa Iwiczna, ul. Krasickiego 11, „AS PRESS”, tel./faks 22 750-84-24 Płock 09-400, ul. Kościuszki 6, Książnica Płocka Biblioteka, tel. 24 268-00-01, faks 24 262-31-17 Radom 26-600, ul. Czachowskiego 21A, Kiosk „MIR”, tel. 48 340-27-80 Skoczów 43-430, ul. Powstańców Śląskich 3, Usługi Rynkowe, tel. 33 851-37-33, faks 33 853-30-14 Szczecin 70-560, ul. Grodzka 13/1, „Proleks”, tel. 91 489-34-31, faks 91 489-30-69 Warszawa 01-785, ul. Broniewskiego 8A, Firma Prywatna AMOS, tel. 22 639-73-67 Warszawa 02-967, ul. Uprawna 2, G.L.M. Sp. z o.o., tel./faks 22 649-41-61 Wrocław 50-046, ul. Sądowa 4, Księgarnia Adwokacka, tel./faks 71 347-13-07 Wrocław 50-075, ul. Krupnicza 6/8, „Paragraf” Akcydensy s.c., tel./faks 71 341-75-44 w. 24 Wrocław 50-046, ul. Sądowa 1, Księgarnia „KODEKS”, tel. 71 370-42-96 WIĘCEJ INFORMACJI: www.wydawnictwa.cuw.gov.pl Wydawca: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Redakcja: Rządowe Centrum Legislacji — Departament Dziennika Ustaw i Monitora Polskiego al. J. Ch. Szucha 2/4, 00-582 Warszawa, tel. 22 622-66-56 Skład, druk i kolportaż: Centrum Usług Wspólnych — Wydział Wydawnictw i Poligrafii, ul. Powsińska 69/71, 02-903 Warszawa, tel. 22 694-67-52; faks 22 694-60-48 www.wydawnictwa.cuw.gov.pl e-mail: wydawnictwa@cuw.gov.pl Tłoczono z polecenia Prezesa Rady Ministrów w Centrum Usług Wspólnych — Wydział Wydawnictw i Poligrafii, ul. Powsińska 69/71, 02-903 Warszawa Zam. 1326/W/C/2011 ISSN 0867-3411 Cena 7,10 zł (w tym VAT)