§ 1.

W rozporządzeniu Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 sierpnia 2005 r. w sprawie szczegółowych 3) w załączniku nr 1.1: wymagań dla silników spalinowych w zakresie ograa) pkt 2 otrzymuje brzmienie: niczenia emisji zanieczyszczeń gazowych i cząstek stałych przez te silniki (Dz. U. Nr 202, poz. 1681) wprowa- „2. Środki przeciw emisjom. dza się następujące zmiany: g2.1. Układ recyrkulacji gazów ze skrzyni korbowej: tak/nie(2) 1) w § 20 dodaje się ust. 3 i 4 w brzmieniu: 2.2. Dodatkowe urządzenia przeciw zanieczysz- „3. Producent urządzenia oryginalnego, na żąda- czeniom (jeżeli dotyczy). nie jednostki, która dokonała badań zgodności 2.2.1. Reaktor katalityczny: tak/nie(2) typu silnika lub rodziny silników, przekazuje tej. jednostce wszelkie informacje dotyczące wdro- 2.2.1.1. Marka(-i):................................................. żenia formuły elastycznej. 2.2.1.2. Typ(-y):..................................................... l 4. Producent urządzenia oryginalnego przekazuje 2.2.1.3. L iczba reaktorów katalitycznych i ich jednostce, która dokonała badań zgodności ty- części:....................................................... pu silnika lub rodziny silnikówc, wszelkie infor- 2.2.1.4. W ymiary i pojemność reaktora(-ów) macje, których jednostka ta wymaga w celu katalitycznego(-ych):................................ potwierdzenia, że dla każdego silnika informacje lub oznakowanie dotyczące wprowadzenia 2.2.1.5. Rodzaj działania katalitycznego:............. do obrotu według formuły elastycznej są zgod- 2.2.1.6. C ałkowita zawartość metali szlachetne z prawdą.”; r nych:......................................................... 2) w § 25 dodaje się ust. 3—5 w brzmieniu: 2.2.1.7. Stężenie względne:.................................. „3. Okres, o którym mo.wa w ust. 1 i 2, ulega prze- 2.2.1.8. Nośnik (struktura i materiał):.................. dłużeniu do dnia 31 lipca 2013 r. dla silników 2.2.1.9. Gęstość komórek:.................................... klasy SH:3 montowanych w: w 2.2.1.10. Typ obudowy reaktora(-ów) kata- 1) piłach łańcuchowych do cięcia drewna, litycznego(-ych):.................................... o których mowa w ust. 1 pkt 3 lit. b; 2.2.1.11. Położenie reaktora(-ów) katalitycznego 2) przycinarkach do żywopłotów trzymanych (-ych) (miejsce i największa/najmniejw ręku, wymienionych w ust. 1 pkt 3 lit. d. sza odległość od silnika):....................... 4. Do dnia 31 lipca 2013 r. nie stosuje się wartości 2.2.1.12. Normalny zakres temperatur roboczych granicznych, o których mowa w § 26 pkt 2, dla (K):........................................................... w silników klasy SH:2 montowanych w: 2.2.1.13. Reagent ulegający zużyciu (jeżeli doty- 1) piłach łańcuchowych do cięcia drewna, czy):......................................................... o których mowa w ust. 1 pkt 3 lit. b; 2.2.1.13.1. Typ i stężenie reagentu niezbędnego 2) przycinarkach do żywopłotów trzymanych do reakcji katalitycznej:...................... w ręku, wymienionych w ust. 1 pkt 3 lit. d. 2.2.1.13.2. Normalny zakres temperatur roboczych reagentu:................................... w 1) Minister Gospodarki kieruje działem administracji rządo- 2.2.1.13.3. Norma międzynarodowa (jeżeli dotywej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządze- czy):...................................................... nia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. 2.2.1.14. Czujnik NO: tak/nie(2) w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra x Gospodarki (Dz. U. Nr 216, poz. 1593). 2.2.2. Czujnik tlenu: tak/nie(2) 2) Przepisy niniejszego rozporządzenia wdrażają postano- 2.2.2.1. Marka(-i):.................................................. wienia dyrektywy 2010/26/UE Komisji z dnia 31 marca 2010 r. zmieniającej dyrektywę 97/68/WE w sprawie zbli- 2.2.2.2. Typ:........................................................... żenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do środków dotyczących ograniczenia emisji zanie- 2.2.2.3. Położenie:................................................. czyszczeń gazowych i pyłowych z silników spalinowych 2.2.3. Wtrysk powietrza: tak/nie(2) montowanych w maszynach samojezdnych nieporuszających się po drogach (Dz. Urz. UE L 86 z 01.04.2010, 2.2.3.1. Typ (pulsacyjny, pompa powietrza itp.): str. 29).................................................................... l Nr 69 — 4319 — Poz. 366 p 2.2.4. EGR: tak/nie(2) 5) prędkość obrotowa biegu jałowego(3) (obr/min)................................................. 2.2.4.1. Właściwości (np. chłodzony/niechłodzony, wysoko-/niskoprężny itp.)................. 3.7. Układ zimnego rozruchu: 2.2.5. Wychwytywacz cząstek stałych: tak/nie(2) 1) marka........................................................... 2.2.5.1. Wymiary i pojemność wychwytywacza 2) typ............................................................... cząstek stałych:........................................ 3) opis............................................................. 2.2.5.2. Typ i konstrukcja wychwytywacza czą- v 4. Układ rozrządu. stek stałych:............................................. 4.1. Maksymalny wznios oraz kąt otwarcia 2.2.5.3. Położenie (miejsce i największa/naji zamknięcia w stosunku do położenia zwrotmniejsza odległość od silnika):.............. nego lub dane ekwiwalentne …………......... 2.2.5.4. Metoda lub układ regeneracji, opis lub 4o.2. Luzy zaworowe kontrolne lub roborysunek:.................................................... cze(2).............................................................”; 2.2.5.5. Normalny zakres temperatur roboczych (K) i ciśnienia (kPa):................................. 4) w załączniku nr 1.3: 2.2.6. Inne układy: tak/nie(2) a) pkt 2 otrzymuje brzmienie: g 2.2.6.1. Opis i działanie:.....................................”, „2. Środki przeciw emisjom. b) dodaje się pkt 3 i 4 w brzmieniu: 2.1. Układ recyrkulacji gazów ze skrzyni korbowej: tak/nie(2) „3. Zasilanie paliwem. 2.2. Dodatkowe urządzenia przeciw zanieczysz- 3.1. Pompa podająca..czeniom (jeżeli dotyczy). 3.1.1. Ciśnienie zasilania(3) lub wykres charakte- 2.2.1. Reaktor katalityczny: tak/nie(2) rystyki (kPa).................................................. l2.2.1.1. Marka(-i):.................................................. 3.2. Układ wtryskowy. 2.2.1.2. Typ(-y):..................................................... 3.2.1. Pompa: c 2.2.1.3. Liczba reaktorów katalitycznych i ich 1) marka...................................................... części:....................................................... 2) typ........................................................... 2.2.1.4. W ymiary i pojemność reaktora(-ów) 3) w ydatek:...............i..............mm3(3) na katalitycznego(-ych):................................ skok lub cykl przyr maksymalnej dawce 2.2.1.5. Rodzaj działania katalitycznego:............. prędkości obrotowej pompy 2.2.1.6. C ałkowita zawartość metali szlachet-.....................obr/min znamionowej nych:......................................................... prędkości obrotowej i odpowiednio.........................obr/min (prędkości obro- 2.2.1.7. Stężenie względne:.................................. towej momentu maksymalnego) lub 2.2.1.8. Nośnik (struktura i materiał):.................. wwykres charakterystyki (podać metodę pomiaru: na silniku/na stanowisku pro- 2.2.1.9. Gęstość komórek:.................................... bierczym(1)). 2.2.1.10. Typ obudowy reaktora(-ów) kata- 3.3. Wyprzedzenie wtrysku: litycznego(-ych):.................................... 1) krzywa wyprzedzenia wtrysku(3)............... 2.2.1.11. Położenie reaktora(-ów) katalitycznego (-ych) (miejsce i największa/najmniej- 2) ustawienie początku wtrysku(3)................ sza odległość od silnika):....................... w3.4. Przewody wtryskowe: 2.2.1.12. Normalny zakres temperatur robo- 1) długość (mm)............................................. czych (K):................................................ 2) średnica wewnętrzna (mm)....................... 2.2.1.13. Reagent ulegający zużyciu (jeżeli dotyczy):......................................................... 3.5. Wtryskiwacz: 2.2.1.13.1. Typ i stężenie reagentu niezbędnego 1) marka.......................................................... do reakcji katalitycznej:...................... w2) typ............................................................... 2.2.1.13.2. Normalny zakres temperatur robo- 3) ciśnienie otwarcia wtryskiwacza lub wy- czych reagentu:................................... kres charakterystyki(2).......................(kPa) 2.2.1.13.3. Norma międzynarodowa (jeżeli doty- 3.6. Regulator: czy):...................................................... 1) marka.......................................................... 2.2.1.14. Czujnik NO: tak/nie(2) x 2) typ............................................................... 2.2.2. Czujnik tlenu: tak/nie(2) 3) prędkość obrotowa początku odcinania 2.2.2.1. Marka(-i):.................................................. przy pełnym obciążeniu(3) (obr/min)......... 2.2.2.2. Typ:................................................................................................................................ 2.2.2.3. Położenie:................................................. 4) maksymalna prędkość obrotowa bez obciążenia(3) (obr/min)................................... 2.2.3. Wtrysk powietrza: tak/nie(2) l Nr 69 — 4320 — Poz. 366 p 2.2.3.1. Typ (pulsacyjny, pompa powietrza 2.2.5.4. M etoda lub układ regeneracji, opis lub itp.):........................................................... rysunek:.................................................... 2.2.4. EGR: tak/nie(2) 2.2.5.5. N ormalny zakres temperatur roboczych (K) i ciśnienia (kPa):................................. 2.2.4.1. Właściwości (np. chłodzony/niechłodzony, wysoko-/niskoprężny itp.)................. 2.2.6. Inne układy:. tak/nie(2) 2.2.5. Wychwytywacz cząstek stałych: tak/nie(2) 2.2.6.1. Opis i działanie:.....................................”, 2.2.5.1. Wymiary i pojemność wychwytywacza b) w ppkt 8.3 w tabeli „Paliwo wzorcowe do silnicząstek stałych:........................................ ków o zapłonie samoczynnym niedrogowych 2.2.5.2. Typ i konstrukcja wychwytywacza cząmaszyn ruchomych homologowanych według stek stałych:............................................. wartości granicznych dla etapu IIIB i IV” rubryka 2.2.5.3. Położenie (miejsce i największa/naj- rozpoczynająca się od wyrazów „Gęstość przy mniejsza odległość od silnika):.............. 15°C” otrzymuje brzmienie:

5) po załączniku nr 1.3 dodaje się załącznik nr 1.4g 1) p ierwszy raz (rozruch zimny) po kondycjonow brzmieniu określonym w załączniku do niniej- waniu silnika w temperaturze laboratorium, szego rozporządzenia; gdy temperatury czynnika chłodzącego i oleju w silniku, urządzeń do dodatkowego 6) w załączniku nr 2: oczyszczania spalin i wszystkich urządzeń poa) pkt 1 otrzymuje brzmienie: mocniczych do ograniczenia emisji z silnika „1. W niniejszym załączniku jest opisana m. eto- ustabilizowały się w przedziale między 20°C da pomiarów emisji zanieczyszczeń gazo- a 30°C; wych i cząstek stałych z badanego s l ilnika.”, 2) d rugi raz (rozruch gorący) po 20 minutach b) ppkt 1.1 otrzymuje brzmienie: kondycjonowania w stanie nagrzanym, które zaczyna się bezpośrednio po zakończeniu cy- „1.1. Z astosowanie znajdują nacstępujące cykle klu zimnego rozruchu. testów: Podczas tej sekwencji testu bada się wymienio- 1) c ykl NRSC (cykl stacjonarny dla maszyn ne zanieczyszczenia. Sekwencja testu obejmuje niedrogowych), który stosuje się w celu cykl zimnego rozruchu po naturalnym lub wypomiaru emisji tlenku węgla, węglowodorów, tlenków arzotu oraz cząstek sta- muszonym ochłodzeniu silnika, kondycjonowanie w stanie nagrzanym oraz cykl gorącego rozłych w etapach I, II, IIIA, IIIB i IV z silniruchu, a wynikiem jest obliczenie całkowitej ków opisanych w § 3 ust. 1 pkt 1 lit. a i b wielkości emisji. Wykorzystując sygnały sprzęrozporządzen.ia; żenia zwrotnego momentu obrotowego i pręd- 2) cykl NRTC (cykl niestacjonarny dla makości obrotowej hamulca dynamometrycznego, szyn niedrogowych), który stosuje się całkuje się moc względem czasu cyklu i w ten w w celu pomiaru emisji tlenku węgla, sposób określa pracę wytworzoną przez silnik węglowodorów, tlenków azotu oraz cząw całym cyklu. Stężenia składników gazowych stek stałych w etapach IIIB i IV z silników określa się dla całego cyklu bądź w spalinach opisanych w § 3 ust. 1 pkt 1 lit. a rozponierozcieńczonych przez całkowanie sygnału rządzenia; analizatora spalin zgodnie z pkt 11, bądź w spa- 3) p rocedura badań zgodna z normą linach rozcieńczonych w układzie CVS rozcień- ISO 8178-4:2002 (E) i IMO MAR- czenia przepływu całkowitego przez całkowanie w POL 73/78, którą stosuje się do silników lub pobór próbki do worków zgodnie z pkt 11. przeznaczonych do stosowania w stat- W przypadku cząstek stałych pobiera się na odkach żeglugi śródlądowej; powiednim filtrze proporcjonalną próbkę ze 4) c ykl NRSC, który stosuje się do pomiaru spalin rozcieńczonych metodą rozcieńczenia emisji zanieczyszczeń gazowych i czą- całkowitego lub częściowego przepływu. W zastek stałych w etapach IIIA i IIIB do silni- leżności od stosowanej metody określa się naków przeznaczonych do napędu wago- tężenie przepływu spalin rozcieńczonych lub w nów silnikowych; nierozcieńczonych w całym cyklu, w celu obliczenia wartości emisji masowej zanieczyszczeń. 5) c ykl NRSC, który stosuje się do pomiaru Wartości emisji masowej odnosi się do pracy emisji zanieczyszczeń gazowych i cząsilnika, w celu określenia liczby gramów każdestek stałych w etapach IIIA i IIIB do silnigo wydalanego zanieczyszczenia w przeliczeniu ków przeznaczonych do napędu lokona kilowatogodzinę. motyw.”, Emisję (g/kWh) mierzy się zarówno podczas cyc) ppkt 1.3.2 otrzymuje brzmienie: klu zimnego, jak i gorącego rozruchu. Całkowitą „1.3.2. Test NRTC. emisję ważoną określa się przez zastosowanie Ustalony cykl testu niestacjonarnego, bazowa- wagi równej 10% dla wyników cyklu zimnego ny ściśle na warunkach pracy silników o zapło- rozruchu i 90% dla wyników cyklu gorącego nie samoczynnym w niedrogowych maszynach rozruchu. Wyniki emisji całkowitej nie powinny ruchomych, przeprowadza się dwa razy: przekraczać wartości granicznych.”, l Nr 69 — 4321 — Poz. 366 d) ppkt 3.7.1 otrzymuje brzmienie: 3.7.1.1. Charakterystyka A. Dla niedrogowych urządzeń ruchomych, o któ- „3.7.1. Wykaz niedrogowych urządzeń rucho- rych mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 lit. a i d rozporząmych, w których jest zamontowany sil- dzenia, należy przeprowadzić następujący 8-fanik o zapłonie samoczynnym, określa § 3 zowy cykl pracy(1) badanego silnika połączoneust. 1 rozporządzenia. go z hamulcem dynamometrycznym:

(1) Identyczny z cyklem C1 podanym w pkt 8.3.1.1 normy ISO 8178-4: 2007 (wersja poprawiona 2008-07-01). 3.7.1.2. Charakterystyka B. nia, należy przeprowadzić następujący 5-fazowy cykl pracy(1) badanego silnika połączonego Dla niedrogowych urządzeń ruchomych, o któz hamulcem dynamometrycznym: rych mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządze-

(1) Identyczny z cyklem D2 podanym w pkt 8.4.1 normy ISO 8178-4: 2002(E). Wartości obciążenia są wyrażone jako procen- 3.7.1.3. Charakterystyka C. towe wartości momentu obrotowego odpowia- W przypadku silników napędowych(1) przeznadające podstawowej mocy znamionowej zdefi- czonych do stosowania w statkach żeglugi śródniowanej jako maksymalna moc możliwa do lądowej stosuje się procedurę badań ISO zgodną z normą ISO 8178-4:2002 i IMO MARPOL uzyskania podczas sekwencji zmiennych mocy, 73/78. które mogą być wykonywane w czasie nielimi- Silniki napędowe pracujące według charakterytowanej liczby godzin pracy silnika w ciągu rostyki śruby o stałym skoku bada się na hamulcu ku, między ustalonymi okresami obsługowymi dynamometrycznym, stosując podany niżej i w podanych warunkach otoczenia, przy ob- 4-fazowy cykl stacjonarny(2) opracowany w celu słudze prowadzonej według instrukcji wytwór- odwzorowania pracy w eksploatacji silników cy. o zapłonie samoczynnym żeglugi morskiej:

l Nr 69 — 4322 — Poz. 366 Próby silników napędowych o stałej prędkości jący się takim samym obciążeniem i takimi saobrotowej statków żeglugi śródlądowej mają- mymi współczynnikami wagowymi jak cykl pocych śruby napędowe o zmiennym skoku lub dany wyżej, lecz różniący się tym, że w każdej sprzęgane elektrycznie przeprowadza się na ha- fazie praca odbywa się przy znamionowej prędmulcu dynamometrycznym, stosując następu- kości obrotowej: jący 4-fazowy cykl stacjonarny(3) charakteryzu-

(1) Silniki pomocnicze o stałej prędkości obrotowej homologuje się według cyklu pracy ISO D2, tzn. 5-fazowego cyklu stacjonarnego podanego w ppkt 3.7.1.2, zaś silniki pomocnicze o zmiennej prędkości obrotowej homologuje się według cyklu pracy ISO C1, tzn. 8-fazowego cyklu stacjonarnego podanego w ppkt 3.7.1.1. (2) Identyczny z cyklem E3 opisanym w pkt 8.5.1, 8.5.2 i 8.5.3 normy ISO 8178-4: 2002(E). Cztery fazy znajdują się na średniej charakterystyce śruby napędowej określonej na podstawie pomiarów w eksploatacji. (3) Identyczny z cyklem E2 opisanym w pkt 8.5.1, 8.5.2 i 8.5.3 normy ISO 8178-4: 2002(E). 3.7.1.4. Charakterystyka D. na hamulcu dynamometrycznym należy prze- W przypadku silników, o których mowa w § 3 prowadzić według następującego cyklu 3-fazoust. 1 pkt 1 lit. e rozporządzenia, próbę silnika wego(1):

(1) Identyczny z cyklem F podanym w normie ISO 8178-4: 2002(E).”, e) ppkt 4.3.1 otrzymuje.brzmienie: szą prędkością obrotową, przy której silnik wytwarza 50% mocy znamionowej). „4.3.1. Prędkość obrotowa odniesienia. Prędkośćw obrotowa odniesienia (n) odpowia- Jeżeli zmierzona prędkość odniesienia mieści ref się w granicach +/– 3% prędkości odniesienia da 100% wartości prędkości znormalizowanej podanej w programie cyklu na stanowisku ha- podanej przez producenta, deklarowana prędmulcowym w ppkt 12.3. Rzeczywisty cykl wyni- kość odniesienia może być wykorzystana do kający z denormalizacji prędkości obrotowej badania poziomu emisji. Jeżeli tolerancja zostaodniesienia zależy w dużym stopniu od właści- nie przekroczona, do badania poziomu emisji wego wyboru prędkości odniesienia. Prędkość wykorzystuje się zmierzoną prędkość odniesiewodniesienia określa się w podany niżej sposób: nia(1). ___________ n = prędkość mała + 0,95 × (1) Jest to zgodne z normą ISO 8178-11:2006.”, ref × (prędkość duża – prędkość mała) f) ppkt 4.5 otrzymuje brzmienie: „4.5. Przebieg badania poziomu emisji. (prędkość duża stanowi największą prędkość obrotową, przy której silnik wytwarza 70% mo- Podany niżej schemat blokowy przedstawia kow cy znamionowej, a prędkość mała jest najmniej- lejność badań: l Nr 69 — 4323 — Poz. 366 p Przygotowanie silnika, pomiary wstępne i przeprowadzenie kalibracji ↓ NRTC. ↓ Wyznaczenie charakterystyki silnika (krzywa maksymalnego momentu v obrotowego). Tworzenie cyklu odniesienia badania ↓ Wykonanie jednego lub więcej, według potrzeb, cykli próbnych w celu sprawdzenia silnika/stanowiska pomiaroowego/układów emisji ↓ Ochłodzenie naturalne lub wymuszone ↓ g Przygotowanie wszystkich układów (włącznie z kalibracją analizatora) do pobierania próbek i danych ↓ Faza emisji spalin p.odczas cyklu zimnego rozruchu ↓ l Kondycjonowanie w stanie nagrzanym c↓ Faza emisji spalin podczas cyklu gorącego rozruchu W celu sprawdzenia silnika, stanowiska badaw- wyregulowany, aby wyeliminować kondensację czego i układów emisji prrzed cyklem pomiaro- wody w układzie i uzyskać temperaturę powym może być odtwarzany, jeżeli jest to nie- wierzchni filtru w przedziale między 315 K (42°C) zbędne, jeden lub więcej cykli próbnych. a 325 K (52°C). 4.5.1. Przygotowanie.filtrów do pobierania pró- 4.5.4. Uruchomienie układu poboru cząstek stabek. łych. Każdy filtwr powinien być umieszczony na co naj- Układ poboru cząstek stałych powinien zostać mniej 1 godzinę przed badaniem w szalce Pe- uruchomiony i pracować w obiegu bocznikotriego, która jest zabezpieczona przed zanie- wym. Zawartość cząstek stałych w powietrzu czyszczeniem pyłem i pozwala na wymianę po- rozcieńczającym (tle) należy określić przez jego wietrza, oraz umieszczony w komorze wagowej pobór przed wejściem spalin do tunelu rozcieńw celu stabilizacji. Po zakończeniu okresu stabi- czającego. Jest pożądane, aby próbka cząstek lizacji należy zważyć każdy filtr i zarejestrować stałych zawartych w tle została zebrana podczas wmasę. Następnie filtr należy przechowywać badania niestacjonarnego, jeżeli inny układ pow zamkniętej szalce Petriego lub w obudowie boru cząstek jest dostępny. W przeciwnym przyfiltru aż do momentu użycia go w teście. Należy padku układ stosowany do poboru cząstek staużyć filtru w ciągu 8 h od jego wyjęcia z komo- łych w teście niestacjonarnym może być użyty. ry. Masa filtru (tara) powinna być zarejestrowa- Jeżeli powietrze rozcieńczające jest filtrowane, na. jeden pomiar może być przeprowadzony przed lub po teście. Jeżeli powietrze to nie jest filtro- 4.5.2. Instalowanie wyposażenia pomiarowego. wane, pomiary należy przeprowadzić przed pow Przyrządy i sondy do pobierania próbek powin- czątkiem i po zakończeniu cyklu, a wartości nany być zainstalowane zgodnie z wymaganiami. leży uśrednić. W przypadku zastosowania układu rozcieńcza- 4.5.5. Sprawdzenie analizatorów. nia spalin przepływu całkowitego należy do niego podłączyć przewód wylotowy. Należy sprawdzić punkt zerowy i punkt końcowy zakresu pomiarowego analizatorów emisji. 4.5.3. U ruchomienie układu rozcieńczania spa- Jeżeli stosuje się worki do poboru próbki, nalelin. ży je opróżnić. Należy uruchomić układ rozcieńczania. Całkowi- 4.5.6. W ymagania dotyczące procedury ochłaty przepływ rozcieńczonych spalin w układzie dzania. rozcieńczenia przepływu całkowitego lub przepływ rozcieńczonych spalin przez układ rozcień- Może być zastosowana procedura naturalnego czenia przepływu częściowego powinien być tak lub wymuszonego ochłodzenia silnika. W przyl Nr 69 — 4324 — Poz. 366 p padku wymuszonego ochłodzenia, należy opie- 3) p omiar ilości rozcieńczonych spalin oraz wyrać się na dobrej praktyce inżynierskiej, w celu maganych temperatur i ciśnień; przygotowania systemu nawiewającego chło- 4) r ejestrację masowego natężenia przepływu dzące powietrze w stronę silnika, wysyłającego spalin, jeżeli jest stosowana analiza spalin zimny olej przez układ smarowania silnika, obnierozcieńczonych; niżającego temperaturę czynnika chłodzącego. w systemie chłodzenia oraz obniżającego tem- 5) r ejestrację danych sprzężenia zwrotnego dla peraturę układu dodatkowego oczyszczania prędkości obrotowej i momentu obrotowego v spalin. W przypadku wymuszonego chłodzenia hamulca. układu dodatkowego oczyszczania spalin, po- Jeżeli stosuje się pomiar spalin nierozcieńczowietrze chłodzące powinno zostać zastosowane nych, to stężenie zanieczyszczeń (HC, CO i NO) x dopiero w chwili, gdy układ ochłodził się poni- i masowe natężenie przepływu spalin powinny żej swojej temperatury aktywacji katalizatora. być mierzone w sposób ciągły i wprowadzane o Niedozwolone są wszelkie procedury chłodze- do pamięci układu komputerowego z częstotlinia, w wyniku których silnik wydziela nierepre- wością co najmniej 2 Hz. Wszystkie pozostałe zentatywny poziom emisji. dane powinny być rejestrowane z częstotliwoś- Badanie emisji spalin podczas cyklu zimnego cią próbkowania co najmniej 1 Hz. W przypadku rozruchu może się rozpocząć po ochłodzeniu analizatorów analogowych odpowiedź powinna dopiero wtedy, gdy temperatura oleju silniko- gbyć rejestrowana, a dane wzorcowania powinwego, czynnika chłodzącego i układu dodatko- ny być stosowane bezpośrednio (online) lub wego oczyszczania spalin ustabilizowała się pośrednio (offline) podczas oceny danych. w przedziale między 20°C a 30°C przez co naj- Jeżeli stosuje się układ rozcieńczenia przepływu mniej piętnaście minut. całkowitego, to stężenia HC i NO w tunelu rozx 4.5.7. Przebieg cyklu..cieńczającym powinny być mierzone w sposób ciągły z częstotliwością co najmniej 2 Hz. Stęże- 4.5.7.1. Cykl zimnego rozruchu. nia średnie powinny być określone przez całko- Badania rozpoczyna się cyklem zimneglo rozru- wanie sygnału analizatorów w całym cyklu techu po zakończeniu ochładzania, kiedy są speł- stu. Czas odpowiedzi układu nie powinien przenione wszystkie wymaganiac przedstawione kraczać 20 s i, w razie potrzeby, powinien być w ppkt 4.5.6. zsynchronizowany z wahaniami przepływu w CVS i przesunięciami czasu próbkowania Silnik należy uruchomić zgodnie z zaleceniami względem cyklu testu. Stężenia CO i CO powytwórcy podanymi w instrukcji użytkowania, 2 winny być określone przez całkowanie lub anastosując rozrusznik produkcyjny lub hamulec. r lizę próbki zgromadzonej w worku w czasie ca- Niezwłocznie po stwierdzeniu uruchomienia silłego cyklu. Stężenia zanieczyszczeń gazowych nika należy uruchomić czasomierz pracy na biew powietrzu rozcieńczającym powinny być gu jałowym. Silnik powinien pracować na biegu. określone przez całkowanie lub zgromadzenie jałowym bez obciążenia przez 23 ± 1 s. Następw worku tła. Wszystkie pozostałe parametry ponie należy rozpocząć cykl niestacjonarny w taki winny być rejestrowane z częstotliwością co sposób, awby pierwszy zapis dotyczący pracy silnajmniej jednego pomiaru na sekundę (1 Hz). nika pod obciążeniem pojawił się po 23 ± 1 s. 4.5.7.3. Pobieranie próbki cząstek stałych. Czas pracy na biegu jałowym jest zawarty w przedziale czasu 23 ± 1 s. W momencie uruchomienia silnika układ pobierania próbek cząstek stałych powinien być prze- Badanie należy realizować zgodnie z cyklem odniesienia ustalonym w ppkt 12.3. Nastawy pręd- łączony z trybu bocznikowego do trybu pobiekości obrotowej i momentu obrotowego silnika rania cząstek stałych. wustala się na 5 Hz (zaleca się 10 Hz) lub więcej. Jeżeli stosuje się układ rozcieńczenia przepływu Nastawy oblicza się metodą interpolacji linio- częściowego, to pompę(-y) pobierającą(-e) wej między nastawami o częstotliwości 1 Hz próbki należy wyregulować w ten sposób, aby w cyklu odniesienia. Sygnały sprzężenia zwrot- natężenie przepływu przez sondę do poboru nego prędkości obrotowej i momentu obroto- próbki cząstek stałych lub przewód przesyłający wego silnika należy rejestrować podczas cyklu było proporcjonalne do masowego natężenia testu co najmniej jeden raz na sekundę, przy przepływu spalin. wczym sygnały te mogą być filtrowane elektro- Jeżeli stosuje się układ rozcieńczenia przepływu nicznie. całkowitego, to pompę(-y) pobierającą(-e) prób- 4.5.7.2. Reakcja analizatora. ki należy wyregulować w ten sposób, aby natę- W momencie uruchomienia silnika należy uru- żenie przepływu przez sondę do poboru próbki chomić urządzenia pomiarowe i jednocześnie cząstek stałych lub przewód przesyłający było rozpocząć: utrzymywane w granicach ± 5% ustawionego natężenia przepływu. Jeżeli stosuje się kompen- 1) gromadzenie lub analizę powietrza rozcieńsację przepływu (tzn. regulację proporcjonalną czającego, jeżeli jest stosowany układ rozprzepływu próbki), należy wykazać, że stosunek cieńczenia przepływu całkowitego; głównego przepływu w tunelu do przepływu 2) gromadzenie lub analizę rozcieńczonych lub próbki poboru cząstek stałych nie zmienia się nierozcieńczonych spalin, zależnie od stoso- o więcej niż ± 5% ustawionej wartości (z wyjątwanej metody; kiem pierwszych 10 sekund pobierania próbki). l Nr 69 — 4325 — Poz. 366 p Uwaga: W przypadku podwójnego rozcieńcze- powietrza rozcieńczającego podłącza się opróżnia przepływ próbki jest równy różnicy netto nione worki do pobierania próbek. Układ CVS między natężeniem przepływu przez filtry do uruchamia się (jeżeli jest stosowany i nie został pobierania cząstek i natężeniem przepływu już włączony) lub układ wydechowy podłącza wtórnego powietrza rozcieńczającego. się do układu CVS (jeżeli jest rozłączony). Włącza się pompy do. pobierania próbek (z wyjąt- Temperatura średnia i ciśnienie średnie na wlokiem pomp(-y) poboru próbki cząstek stałych, cie do gazomierza(-y) lub na wlocie do przyrząwentylatora(-ów) chłodzącego(-ych) silnik i sysdów mierzących przepływ powinny być reje- v tem zbierania danych). strowane. Jeżeli ustalone natężenie przepływu nie może być utrzymane przez cały cykl (w gra- Wymiennik ciepła układu CVS (jeśli jest stosonicach ± 5%) ze względu na duże obciążenie fil- wany) i ogrzewane elementy układu(-ów) ciągtru cząstkami stałymi, to badanie należy unie- łego pobierania próbek (jeżeli dotyczy) powinny ważnić. Należy powtórnie wykonać badanie, boyć wstępnie podgrzane do obliczeniowej temstosując mniejsze natężenie przepływu i/lub filtr peratury roboczej przed rozpoczęciem badania. o większej średnicy. Natężenie przepływu próbki należy ustawić tak, 4.5.7.4. Unieruchomienie silnika podczas cyklu aby odpowiadało pożądanemu poziomowi natestu zimnego rozruchu. tężenia przepływu i wyzerować urządzenia CVS Jeżeli silnik zatrzymał się w czasie cyklu testug do pomiaru przepływu gazu. Należy ostrożnie zimnego rozruchu, to silnik należy poddać kon- zamocować czysty filtr cząstek stałych w każdej dycjonowaniu wstępnemu, ponownie go ochło- obsadce filtra i zainstalować zmontowane obdzić, a następnie uruchomić oraz powtórzyć ba- sadki filtra na linii przepływu próbek. danie. Jeżeli pojawiają się nieprawidłowości 4.5.7.7. Cykl gorącego rozruchu. w działaniu któregokolwiek stosowanego urzą-.Niezwłocznie po stwierdzeniu uruchomienia sildzenia badawczego podczas cyklu testu, to banika należy uruchomić czasomierz pracy na biedanie powinno zostać unieważnione. gu jałowym. Silnik powinien pracować na biegu 4.5.7.5. Czynności wykonywane po cyklul zimne- jałowym bez obciążenia przez 23 ± 1 s. Następgo rozruchu. nie należy rozpocząć cykl niestacjonarny w taki Po zakończeniu badania obe c jmującego cykl sposób, aby pierwszy zapis dotyczący pracy silzimnego rozruchu należy zatrzymać pomiar ma- nika pod obciążeniem pojawił się po 23 ± 1 s. sowego natężenia przepływu spalin i objętości Czas pracy na biegu jałowym jest zawarty rozcieńczonych spalin, przepływ gazów do wor- w przedziale czasu 23 ± 1 s. ków poboru próbek i pompę poboru próbki czą- Badanie należy realizować zgodnie z cyklem odr stek stałych. Układ całkowania w analizatorach niesienia ustalonym w ppkt 12.3. Nastawy prędpowinien pracować do upływu czasu odpowie- kości obrotowej i momentu obrotowego silnika dzi układu. ustala się na 5 Hz (zaleca się 10 Hz) lub więcej.. Analizę stężeń w workach poboru próbek, jeżeli Nastawy oblicza się metodą interpolacji liniosą stosowane, należy przeprowadzić możliwie wej między nastawami o częstotliwości 1 Hz jak najwcwześniej, lecz w żadnym przypadku nie w cyklu odniesienia. Sygnały sprzężenia zwrotpóźniej niż 20 minut po zakończeniu cyklu testu. nego prędkości obrotowej i momentu obrotowego silnika należy rejestrować podczas cyklu Po badaniu emisji należy stosować gaz zerowy testu co najmniej jeden raz na sekundę, przy i ten sam gaz wzorcowy ustawiania zakresu poczym sygnały te mogą być filtrowane elektromiarowego do powtórnego sprawdzenia analinicznie. zatorów. Badanie uważa się za ważne, jeżeli różnica między wartościami przed i po badaniu Następnie należy powtórzyć procedurę opisaną wjest mniejsza niż 2% wartości tego gazu wzor- w ppkt 4.5.7.2 i 4.5.7.3. cowego. 4.5.7.8. U nieruchomienie silnika podczas cyklu Filtry cząstek stałych powinny być wstawione gorącego rozruchu. do komory wagowej nie później niż w ciągu go- Jeżeli silnik zatrzymał się w czasie cyklu gorącedziny po zakończeniu badania. Powinny być go rozruchu, to można go wyłączyć i ponownie one kondycjonowane przez co najmniej jedną kondycjonować przez 20 minut. Następnie możgodzinę w szalce Petriego, która jest zabezpiena powtórzyć cykl gorącego rozruchu. Dopuszwczona przed zanieczyszczeniem pyłem i umożlicza się tylko jedno ponowne kondycjonowanie wia wymianę powietrza, a następnie — zważow stanie nagrzanym i ponowne rozpoczęcie cyne. Należy zarejestrować masę brutto filtrów. klu gorącego rozruchu. 4.5.7.6. Kondycjonowanie w stanie nagrzanym. 4.5.7.9. C zynności wykonywane po cyklu gorą- Jeżeli stosowano wentylator(-y) chłodzący(-e) cego rozruchu. oraz dmuchawę CVS, należy je wyłączyć (lub Po zakończeniu cyklu gorącego rozruchu należy odłączyć układ CVS od układu wydechowego) zatrzymać pomiar masowego natężenia przenatychmiast po wyłączeniu silnika. pływu spalin i objętości rozcieńczonych spalin, Silnik kondycjonuje się przez 20 ± 1 minut. Sil- przepływ gazów do worków poboru próbek nik i hamulec dynamometryczny przygotowuje i pompę poboru próbki cząstek stałych. Układ się do cyklu gorącego rozruchu. Do układu roz- całkowania w analizatorach powinien pracować cieńczania spalin i układu pobierania próbek do upływu czasu odpowiedzi układu. l Nr 69 — 4326 — Poz. 366 p Analizę stężeń w workach poboru próbek, jeżeli Masę całkowitą równoważnych mas rozcieńczosą stosowane, należy przeprowadzić możliwie nych spalin określa się w następujący sposób: jak najwcześniej, lecz w żadnym przypadku nie później niż 20 minut po zakończeniu cyklu testu.. Po badaniu emisji należy stosować gaz zerowy i ten sam gaz wzorcowy ustawiania zakresu pomiarowego do powtórnego sprawdzenia anali- v zatorów. Badanie uważa się za ważne, jeżeli różnica między wartościami przed i po badaniu jest mniejsza niż 2% wartości tego gazu wzorcowego. o Filtry cząstek stałych powinny być wstawione do komory wagowej nie później niż w ciągu go- gdzie: dziny po zakończeniu badania. Powinny być G — chwilowe równoważne masowe naone kondycjonowane przez co najmniej jedną EDFW,i tężenie przepływu rozcieńczonych godzinę w szalce Petriego, która jest zabezpiespalin (kg/s), czona przed zanieczyszczeniem pyłem i umożli-g wia wymianę powietrza, a następnie — zważo- G — chwilowe masowe natężenie prze- EXHW,i ne. Należy zarejestrować masę brutto filtrów.”, pływu spalin (kg/s), q — chwilowy stopień rozcieńczenia, g) ppkt 11.1.2.4 otrzymuje brzmienie: i „11.1.2.4. Obliczanie emisji jednostkowych. G TOTW,i — chwilowe masowe natężenie prze-.pływu rozcieńczonych spalin przez Emisję jednostkową (g/kWh) oblicza się dla każtunel rozcieńczający (kg/s), dego składnika w następujący sposób: lG DILW,i — chwilowe masowe natężenie przepływu mokrego powietrza rozcieńczającego (kg/s), c f — częstotliwość próbkowania (Hz), gdzie: n — liczba pomiarów, M — c ałkowita masa zanieczyszczeń gagas,cold zowych w cyrklu zimnego rozruchu (g), M — całkowita masa zanieczyszczeń gagas,hot zowych w. cyklu gorącego rozruchu gdzie: (g), M — M dla cyklu zimnego rozruchu, W — praca rzeczywista w cyklu zimne- PT PT,cold act,coldw go rozruchu, jak określono M PT — M PT,hot dla cyklu gorącego rozruchu, w ppkt 4.6.2 (kWh), M — m asa cząstek stałych zebranych w cyf W — praca rzeczywista w cyklu gorące- klu (mg), act,hot go rozruchu, jak określono r — średni stosunek próbkowania w cyklu s w ppkt 4.6.2 (kWh).”, testu, h) ppkt 11.1.3.1 otrzymuje brzmienie: w „11.1.3.1. Obliczenie emisji masowej. gdzie: Masę cząstek stałych M i M (g/test) PT,cold PT,hot oblicza się według jednej z poniższych metod: M — m asa spalin zebranych w cyklu SE (kg), w M — całkowity masowy przepływ spalin gdzie: EXHW w cyklu (kg), M — M dla cyklu zimnego rozruchu, PT PT,cold M — m asa rozcieńczonych spalin prze- SAM M — M dla cyklu gorącego rozruchu, chodzących przez filtry cząstek sta- PT PT,hot łych (kg), M — masa cząstek stałych zebranych f w cyklu (mg), M — c ałkowita masa rozcieńczonych TOTW mokrych spalin przepływających M — masa równoważnych rozcieńczo- EDFW przez tunel rozcieńczający (kg). nych spalin w cyklu (kg), M — masa rozcieńczonych spalin prze- SAM U w a g a: W przypadku układu poboru całkowichodzących przez filtry cząstek statego, M i M są identyczne.”, łych (kg). SAM TOTW l Nr 69 — 4327 — Poz. 366 p i) ppkt 11.1.3.3 otrzymuje brzmienie: gdzie: M — M dla cyklu zimnego rozruchu, „11.1.3.3. Obliczanie emisji jednostkowych. PT PT,cold M — M dla cyklu gorącego rozruchu, Emisję jednostkową (g/kWh) oblicza się w na- PT PT,hot stępujący sposób: M f — m asa cząstek stałych zebranych w cyklu. (mg), M — całkowita masa rozcieńczonych spa- TOTW lin w cyklu, określona w ppkt 11.2.1 v(kg), M — masa rozcieńczonych spalin pobragdzie: SAM nych z tunelu rozcieńczającego do M — masa cząstek stałych w cyklu zim- pobierania cząstek stałych (kg) PT,cold nego rozruchu (g/test), ooraz M — m asa cząstek stałych w cyklu gorą- M — M + M, jeżeli ważone oddzielnie PT,hot f f,p f,b cego rozruchu (g/test), (mg), K — współczynnik korekcji wilgotności M — m asa cząstek stałych zebranych na p,cold f,p dla cząstek stałych w cyklu zimnego filtrze pierwotnym (mg), rozruchu, gM — m asa cząstek stałych zebranych na f,b K — w spółczynnik korekcji wilgotności filtrze wtórnym (mg). p, hot dla cząstek stałych w cyklu gorące- Jeżeli stosuje się układ podwójnego rozcieńczego rozruchu, nia, masę wtórnego powietrza rozcieńczającego W — praca rzeczywista w cyklu zim- odejmuje się od masy całkowitej podwójnie act, cold nego rozruchu, okreś.lona rozcieńczonych spalin przepływających przez w ppkt 4.6.2 (kWh), filtry cząstek stałych. W — praca rzeczywista w cyklu gorąact, hot lM = M – M cego rozruchu, określona SAM TOT SEC w ppkt 4.6.2 (kWh).”, cgdzie: M — całkowita masa podwójnie rozcieńj) ppkt 11.2.4 otrzymuje brzmienie: TOT czonych spalin przepływających przez „11.2.4. Obliczanie emisji jednostkowych. filtr cząstek stałych (kg), Emisję jednostkową (g/kW r h) oblicza się dla każ- M SEC — masa wtórnego powietrza rozcieńczadego składnika w następujący sposób: jącego (kg). Jeżeli zawartość cząstek stałych w powietrzu rozcieńczającym (w tle) jest określana zgodnie. z ppkt 4.5.4, to masa cząstek stałych może być skorygowana ze względu na tło. W takim przypadku masę cząstek stałych M i M w PT,cold PT,hot (g/test) oblicza się następująco: gdzie: M — c ałkowita masa zanieczyszczeń gagas,cold zowych w cyklu zimnego rozruchu (g), wM gas,hot — całkowita masa zanieczyszczeń gagdzie: zowych w cyklu gorącego rozruchu (g), M — M dla cyklu zimne- PT PT,cold W — praca rzeczywista w cyklu zim- go rozruchu, act,cold nego rozruchu, jak określono M — M dla cyklu gorące- PT PT,hot w ppkt 4.6.2 (kWh), go rozruchu, w W act,hot — p c e ra g c o a r r z o e z c r z u y c w h i u s, t a j w ak cy o k k lu re ś g l o o r n ą o - M f, M SAM, M TOTW — patrz powyżej, M — masa pierwotnego pow ppkt 4.6.2 (kWh).”, DIL wietrza rozcieńczającego przechodzącego przez k) ppkt 11.2.5.1. otrzymuje brzmienie: układ pobierania cząstek stałych w tle (kg), „11.2.5.1. Obliczanie emisji masowej. M — masa cząstek stałych ze- Masę cząstek stałych M i M (g/test) d PT,cold PT,hot branych z próbki pierwotoblicza się w następujący sposób: nego powietrza rozcieńczającego (mg), DF — współczynnik rozcieńczenia określony według ppkt 11.2.3.1.1.”, l Nr 69 — 4328 — Poz. 366 p l) ppkt 12.2.5.3 otrzymuje brzmienie: K — współczynnik korekcji wilgotności p, cold dla cząstek stałych w cyklu zimne- „12.2.5.3. Obliczanie emisji jednostkowych. go rozruchu, Emisję jednostkową (g/kWh) oblicza się w na- K — w spółczynnik korekcji wilgotności stępujący sposób: p, hot dla cząstek stałych w cyklu gorące-. go rozruchu, W — praca rzeczywista w cyklu zimact, cold vnego rozruchu, określona w ppkt 4.6.2 (kWh), W — praca rzeczywista w cyklu gorąact, hot gdzie: cego rozruchu, określona M — masa cząstek stałych w cyklu zim- w ppkt 4.6.2 (kWh).”. PT,cold o nego rozruchu NRTC (g/test),