Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy

Nr 33 — 2526 — Poz. 166 166 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA1) z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy2) Na podstawie art. 227 § 2 ustawy z dnia 26 czerw- działywanie tych czynników, ze szczególnym uwzględca 1974 r. — Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, nieniem:

, z późn. zm.3)) zarządza się, co następuje: 1) rodzaju tych czynników oraz ich właściwości; 2) procesów technologicznych i ich parametrów; § 1. Rozporządzenie określa: 3) w yposażenia technicznego, w tym maszyn, urzą- 1) tryb, metody, rodzaj i częstotliwość wykonywania dzeń, instalacji i narzędzi, które mogą być źródłem badań i pomiarów czynników szkodliwych dla emisji czynników szkodliwych dla zdrowia, zdrowia występujących w środowisku pracy; z uwzględnieniem wyników pomiarów tej emisji dostarczanych przez producentów; 2) przypadki, w których jest konieczne prowadzenie pomiarów ciągłych; 4) ś rodków ochrony zbiorowej i danych dotyczących ich użytkowania; 3) wymagania, jakie powinny spełniać laboratoria 5) organizacji pracy i sposobu wykonywania pracy; wykonujące badania i pomiary; 6) r zeczywistego czasu narażenia na oddziaływanie 4) sposób rejestrowania i przechowywania wyników czynników szkodliwych dla zdrowia, z uwzględniebadań i pomiarów; niem obowiązującego u pracodawcy systemu i rozkładu czasu pracy. 5) wzory dokumentów oraz sposób udostępniania wyników badań i pomiarów pracownikom. 2. Pracodawca konsultuje z pracownikami lub ich przedstawicielami, w trybie przyjętym u danego praco- § 2. 1. Pracodawca wskazuje czynniki szkodliwe dawcy, działania dotyczące: dla zdrowia w środowisku pracy, dla których wykonu- 1) rozpoznania i typowania czynników szkodliwych je się badania i pomiary, po przeprowadzeniu rozpodla zdrowia w środowisku pracy; znania źródeł ich emisji oraz warunków wykonywania pracy, które mają wpływ na poziom stężeń lub natę- 2) wykonywania badań, pomiarów i pobierania próżeń tych czynników lub na poziom narażenia na od- bek tych czynników na stanowisku pracy. 1) Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej — zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 lipca 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U. Nr 216, poz. 1607). 2) Przepisy niniejszego rozporządzenia częściowo wdrażają postanowienia dyrektyw: 1) 98/24/EWG Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 kwietnia 1998 r. w sprawie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników przed ryzykiem związanym ze środkami chemicznymi w miejscu pracy (czternasta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/931/EWG) (Dz. Urz. WE L 131 z 05.05.1998, str. 11, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 3, str. 279, z późn. zm.); 2) 2002/44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (wibracji) (szesnasta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) (Dz. Urz. WE L 177 z 06.07.2002, str. 13, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 4, str. 235, z późn. zm.); 3) 2003/10/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (hałasem) (siedemnasta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) (Dz. Urz. WE L 42 z 15.02.2003, str. 38, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 4, str. 300, z późn. zm.); 4) 2004/37/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie ochrony pracowników przed zagrożeniem dotyczącym narażenia na działanie czynników rakotwórczych lub mutagenów podczas pracy (szósta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy Rady 89/391/EWG) (Dz. Urz. WE L 158 z 30.04.2004, str. 50; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, str. 35); 5) 2006/25/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 kwietnia 2006 r. w sprawie minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (sztucznym promieniowaniem optycznym) (dziewiętnasta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) (Dz. Urz. UE L 114 z 27.04.2006, str. 38); 6) 2009/148/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony pracowników przed ryzykiem związanym z narażeniem na działanie azbestu w miejscu pracy w zakresie pobierania próbek w przedsiębiorstwach lub w zakładach (Dz. Urz. UE L 330 z 16.12.2009, str. 28). 3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 113, poz. 717, z 1999 r. Nr 99, poz. 1152, z 2000 r. Nr 19, poz. 239, Nr 43, poz. 489, Nr 107, poz. 1127 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 11,

, Nr 28, poz. 301, Nr 52, poz. 538, Nr 99, poz. 1075, Nr 111, poz. 1194, Nr 123, poz. 1354, Nr 128, poz. 1405 i Nr 154,

, z 2002 r. Nr 74, poz. 676, Nr 135, poz. 1146, Nr 196, poz. 1660, Nr 199, poz. 1673 i Nr 200, poz. 1679, z 2003 r. Nr 166, poz. 1608 i Nr 213, poz. 2081, z 2004 r. Nr 96, poz. 959, Nr 99, poz. 1001, Nr 120, poz. 1252 i Nr 240, poz. 2407, z 2005 r. Nr 10, poz. 71, Nr 68, poz. 610, Nr 86, poz. 732 i Nr 167, poz. 1398, z 2006 r. Nr 104, poz. 708 i 711, Nr 133, poz. 935, Nr 217, poz. 1587 i Nr 221, poz. 1615, z 2007 r. Nr 64, poz. 426, Nr 89, poz. 589, Nr 176, poz. 1239, Nr 181, poz. 1288 i Nr 225,

, z 2008 r. Nr 93, poz. 586, Nr 116, poz. 740, Nr 223, poz. 1460 i Nr 237, poz. 1654, z 2009 r. Nr 6, poz. 33, Nr 56,

, Nr 58, poz. 485, Nr 98, poz. 817, Nr 99, poz. 825, Nr 115, poz. 958, Nr 157, poz. 1241 i Nr 219, poz. 1704 oraz z 2010 r. Nr 105, poz. 655, Nr 135, poz. 912, Nr 182, poz. 1228, Nr 224, poz. 1459, Nr 249, poz. 1655 i Nr 254, poz. 1700.

Nr 33 — 2527 — Poz. 166 § 3. Pracodawca zapewnia wykonanie badań i po- § 8. 1. Badania i pomiary promieniowania optyczmiarów czynnika szkodliwego dla zdrowia w środowi- nego nielaserowego wykonuje się, jeżeli są eksploatosku pracy, nie później niż w terminie 30 dni od dnia wane źródła tego promieniowania inne niż źródła rozpoczęcia działalności. światła służące do oświetlania pomieszczeń lub stanowisk pracy, stosowane w przeznaczonych dla nich oprawach oświetleniowych oraz w odpowiedniej od- § 4. W przypadku występowania szkodliwego dla ległości od eksponowanych części ciała. zdrowia czynnika chemicznego lub pyłu, z wyjątkiem czynnika o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, 2. Badania i pomiary promieniowania optycznego badania i pomiary wykonuje się: nielaserowego wykonuje się: 1) co najmniej raz na dwa lata — jeżeli podczas ostat- 1) co najmniej raz na dwa lata — jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono stężenie niego badania i pomiaru stwierdzono poziom eksczynnika szkodliwego dla zdrowia powyżej 0,1 do pozycji powyżej 0,4 do 0,7 wartości maksymalnej 0,5 wartości najwyższego dopuszczalnego stężedopuszczalnej ekspozycji (MDE), określonej nia (NDS), określonego w przepisach wydanych w przepisach wydanych na podstawie art. 228 § 3 na podstawie art. 228 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy, 1974 r. — Kodeks pracy, zwanego dalej „NDS”; zwanej dalej „MDE”; 2) co najmniej raz w roku — jeżeli podczas ostatnie- 2) co najmniej raz w roku — jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono stężenie czyn- go badania i pomiaru stwierdzono poziom eksponika szkodliwego dla zdrowia powyżej 0,5 wartości zycji powyżej 0,7 wartości MDE. NDS. § 9. 1. Badania i pomiary promieniowania laserowego wykonuje się, jeżeli eksploatowane są źródła te- § 5. W przypadku występowania szkodliwego dla go promieniowania inne niż: zdrowia czynnika chemicznego, dla którego została ustalona wartość najwyższego dopuszczalnego stęże- 1) lasery zaliczone, zgodnie z Polską Normą5), do klania pułapowego (NDSP), określonego w przepisach sy 1, 1M, 2, 2M lub 3R, które pracują w warunkach wydanych na podstawie art. 228 § 3 ustawy z dnia określonych przez producenta urządzenia, lub 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy, pracodawca wykonuje we własnym zakresie pomiary ciągłe stężenia 2) lasery zaliczone, zgodnie z Polską Normą5), do klatego czynnika za pomocą urządzeń lub z uwzględnie- sy 3B lub 4, do których zostały zastosowane środki niem procedur spełniających wymagania określone ochrony zbiorowej, pozwalające na zaklasyfikowaw Polskiej Normie4). nie urządzenia do klasy 1. 2. Badania i pomiary promieniowania laserowego § 6. 1. W przypadku występowania czynnika o dziawykonuje się: łaniu rakotwórczym lub mutagennym, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 1) c o najmniej raz na dwa lata — jeżeli podczas ostatustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy, ba- niego badania i pomiaru stwierdzono poziom eksdania i pomiary wykonuje się: pozycji powyżej 0,4 do 0,8 wartości MDE; 2) c o najmniej raz w roku — jeżeli podczas ostatnie- 1) co najmniej raz na sześć miesięcy — jeżeli podczas go badania i pomiaru stwierdzono poziom ekspoostatniego badania i pomiaru stwierdzono stężezycji powyżej 0,8 wartości MDE. nie czynnika o działaniu rakotwórczym lub mutagennym powyżej 0,1 do 0,5 wartości NDS; § 10. Jeżeli podczas dwóch ostatnich badań i pomiarów promieniowania optycznego nielaserowego 2) co najmniej raz na trzy miesiące — jeżeli podczas albo laserowego, o których mowa w § 8 i 9, wykonaostatniego badania i pomiaru stwierdzono stężenych w odstępie dwóch lat, poziom ekspozycji nie nie czynnika o działaniu rakotwórczym lub mutaprzekraczał 0,4 wartości MDE, pracodawca może odgennym powyżej 0,5 wartości NDS. stąpić od wykonywania pomiarów. 2. W przypadku narażenia na pył zawierający az- § 11. 1. Badania i pomiary pól lub promieniowania best, badania i pomiary wykonuje się co najmniej raz elektromagnetycznego o częstotliwości z zakresu na trzy miesiące. Jeżeli wyniki dwóch ostatnich badań 0 Hz—300 GHz wykonuje się w przypadku występowai pomiarów nie przekroczyły 0,5 wartości NDS, często- nia w miejscach wykonywania pracy stref ochrontliwość ta może być zmniejszona do określonej w ust. 1 nych, określonych w przepisach wydanych na podstapkt 1. wie art. 228 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy: § 7. Jeżeli wyniki dwóch ostatnich badań i pomia- 1) c o najmniej raz na dwa lata — jeżeli podczas ostatrów szkodliwych dla zdrowia czynników chemicznych niego pomiaru stwierdzono występowanie tylko lub pyłów, o których mowa w § 4, wykonanych w odstrefy pośredniej; stępie co najmniej dwóch lat, a w przypadku czynników o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, 2) c o najmniej raz w roku — jeżeli podczas ostatnieo których mowa w § 6 — co najmniej sześciu miesię- go pomiaru stwierdzono występowanie również cy, nie przekroczyły 0,1 wartości NDS, pracodawca strefy zagrożenia albo strefy zagrożenia i strefy może odstąpić od wykonywania badań i pomiarów. niebezpiecznej. 4) PN-EN 482 lub normie ją zastępującej. 5) PN-EN 60825- 1 lub normą ją zastępującą.

Nr 33 — 2528 — Poz. 166 2. Jeżeli podczas dwóch ostatnich badań i pomia- 2) laboratoria Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Wojrów pól lub promieniowania elekromagnetycznego, skowej Inspekcji Sanitarnej i Państwowej Inspekcji wykonanych w odstępie dwóch lat, nie stwierdzono Sanitarnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych występowania stref ochronnych w miejscach wykony- i Administracji — jeżeli mają wdrożony system zawania pracy, pracodawca może odstąpić od wykony- pewnienia jakości lub wania badań i pomiarów. 3) laboratoria prowadzone przez jednostki organiza- § 12. 1. W przypadku występowania mikroklimatu cyjne lub osoby fizyczne, które uzyskały certyfikat zimnego albo gorącego badania i pomiary wskaźni- kompetencji w zakresie wykonywania badań i poków mikroklimatu, o których mowa w przepisach wymiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środanych na podstawie art. 228 § 3 ustawy z dnia dowisku pracy na podstawie przepisów ustawy 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy, wykonuje się raz z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodw roku. ności, dysponujące aparaturą do badań i pomia- 2. Jeżeli podczas dwóch ostatnich badań wartości rów tych czynników, która podlega udokumentowskaźników mikroklimatu nie przekraczały wartości wanemu nadzorowi metrologicznemu obejmujądopuszczalnych dla 8 -godzinnego dobowego wymia- cemu okresowe wzorcowania lub sprawdzania ru czasu pracy, pracodawca może wykonywać je raz i konserwację. na dwa lata. § 16. Badania i pomiary wykonuje się zgodnie § 13. 1. Badania i pomiary szkodliwego dla zdro- z metodami określonymi w Polskich Normach, wia czynnika fizycznego, występującego w postaci: a w przypadku braku takich norm, metodami rekohałasu, hałasu ultradźwiękowego, drgań mechanicz- mendowanymi i zwalidowanymi przez laboratoria, nych działających na organizm człowieka przez koń- o których mowa w § 15 ust. 1 i ust. 2 pkt 1. czyny górne lub drgań mechanicznych o ogólnym działaniu na organizm człowieka wykonuje się: § 17. 1. Wyniki badań i pomiarów, o których mowa w § 3—13, pracodawca przechowuje przez okres 3 lat, 1) co najmniej raz na dwa lata — jeżeli podczas ostatlicząc od daty ich wykonania. niego badania i pomiaru stwierdzono natężenie czynnika powyżej 0,2 do 0,5 wartości najwyższego 2. Pracodawca niezwłocznie informuje pracownidopuszczalnego natężenia (NDN), określonego ków narażonych na oddziaływanie czynników szkodliw przepisach wydanych na podstawie art. 228 § 3 wych dla zdrowia w środowisku pracy o aktualnych ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy, wynikach badań i pomiarów oraz udostępnia im te zwanego dalej „NDN”; wyniki i wyjaśnia ich znaczenie. 2) co najmniej raz w roku — jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono natężenie czyn- § 18. 1. Pracodawca prowadzi na bieżąco rejestr nika powyżej 0,5 wartości NDN. czynników szkodliwych dla zdrowia występujących na stanowisku pracy, zwany dalej „rejestrem”, którego 2. Jeżeli podczas dwóch ostatnich badań i pomiawzór jest określony w załączniku nr 1 do rozporządzerów hałasu lub drgań mechanicznych, wykonanych nia. w odstępie dwóch lat, natężenie czynnika nie przekraczało 0,2 wartości NDN, pracodawca może odstąpić 2. Pracodawca wpisuje na bieżąco wyniki badań od wykonywania badań i pomiarów. i pomiarów czynnika szkodliwego dla zdrowia do karty badań i pomiarów, zwanej dalej „kartą”, której wzór § 14. Badania i pomiary chemicznych i fizycznych jest określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia. czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, o których mowa w § 4—13, wykonuje się każdo- 3. W przypadku likwidacji zakładu pracy, pracorazowo, jeżeli nastąpiły zmiany w wyposażeniu techdawca niezwłocznie przekazuje rejestr oraz kartę właśnicznym, w procesie technologicznym lub w warunciwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu, kach wykonywania pracy, które mogły mieć wpływ na a w odniesieniu do jednostek, o których mowa zmianę poziomu emisji, poziomu narażenia albo wyw art. 20 ust. 1 i art. 20a ust. 1 ustawy z dnia 14 marca stąpiły okoliczności, które uzasadniają ich ponowne 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. wykonanie. z 2006 r. Nr 122, poz. 851, z późn. zm.6)) — odpowiednio właściwemu państwowemu inspektorowi sanitar- § 15. 1. Badania i pomiary czynników szkodliwych nemu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Adminidla zdrowia w środowisku pracy wykonują laboratostracji albo właściwemu komendantowi wojskowego ria, które uzyskały akredytację w tym zakresie na podośrodka medycyny prewencyjnej. stawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2010 r. Nr 138, 4. Pracodawca i podmiot, o którym mowa w ust. 3,

). przechowują rejestr oraz karty przez okres 40 lat, 2. W przypadku braku wymienionych w ust. 1 licząc od daty ostatniego wpisu. laboratoriów akredytowanych do badania lub pomiarów określonego czynnika, badania i pomiary wyko- 6) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały nują: ogłoszone w Dz. U. z 2006 r. Nr 104, poz. 708, Nr 143,

, Nr 170, poz. 1217, Nr 171, poz. 1225 i Nr 220, 1) laboratoria szkół wyższych, instytutów naukowych

, z 2007 r. Nr 176, poz. 1238, z 2008 r. Nr 227, Polskiej Akademii Nauk lub instytutów badawpoz. 1505 i Nr 234, poz. 1570, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 20, czych, które prowadzą badania i pomiary czynni- poz. 106, Nr 92, poz. 753 i Nr 157, poz. 1241 oraz z 2010 r. ków szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy Nr 21, poz. 105, Nr 81, poz. 529, Nr 130, poz. 871, Nr 182, i mają wdrożony system zapewnienia jakości lub poz. 1228 i Nr 213, poz. 1396.

Nr 33 — 2529 — Poz. 166 § 19. 1. Wyniki badań i pomiarów wpisane do reje- § 20. Traci moc rozporządzenie Ministra Zdrowia stru i karty są niezwłocznie udostępniane pracowniko- z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie badań i pomiawi, byłemu pracownikowi, ich przedstawicielowi usta- rów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku wowemu lub pełnomocnikowi, na jego pisemne żąda- pracy (Dz. U. Nr 73, poz. 645 oraz z 2007 r. Nr 241, nie. poz. 1772). 2. Osoba, o której mowa w ust. 1, może wystąpić § 21. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie do pracodawcy lub podmiotu przechowującego re- 14 dni od dnia ogłoszenia. jestr oraz karty o sporządzenie wyciągów, odpisów lub kopii zawartych w nich wyników badań i pomiarów. Minister Zdrowia: E. Kopacz

Nr 33 — 2530 — Poz. 166 Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. (poz. 166) Załącznik nr 1 WZÓR REJESTR CZYNNIKÓW SZKODLIWYCH DLA ZDROWIA WYSTĘPUJĄCYCH NA STANOWISKU PRACY

Nr 33 — 2531 — Poz. 166

Nr 33 — 2532 — Poz. 166 Załącznik nr 2 WZÓR KARTA BADAŃ I POMIARÓW CZYNNIKÓW SZKODLIWYCH CZYNNIK CHEMICZNY PYŁ

Nr 33

Metoda pomiaru

Wynik pomiaru — ocena NDS

Interpretacja wyniku

Stanowisko pracy

Nazwa czynnika

Data pomiaru

Miejsce pomiaru

Wykonujący pomiar

Metoda pomiaru

Wynik pomiaru

Interpretacja wyniku

Stanowisko pracy