Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 lipca 2010 r. w sprawie stosowania środków przymusu bezpośredniego oraz użycia broni palnej lub psa służbowego przez funkcjonariuszy Służby Więziennej

Nr 147 — 11518 — Poz. 983 983 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 27 lipca 2010 r. w sprawie stosowania środków przymusu bezpośredniego oraz użycia broni palnej lub psa służbowego przez funkcjonariuszy Służby Więziennej Na podstawie art. 22 ustawy z dnia 9 kwietnia 5. Notatka służbowa, o której mowa w ust. 4, po- 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523) winna zawierać: zarządza się, co następuje: 1) s łużbowe dane identyfikacyjne osoby podejmują- § 1. Rozporządzenie określa szczegółowe warunki cej decyzję o zastosowaniu środka przymusu bezstosowania środków przymusu bezpośredniego oraz pośredniego oraz osoby dowodzącej, a także poużycia broni palnej lub psa służbowego przez funkcjo- zostałych funkcjonariuszy uczestniczących w stonariuszy Służby Więziennej, zwanych dalej „funkcjo- sowaniu środka przymusu bezpośredniego; nariuszami”, i sposób postępowania w tym zakresie. 2) c zas i miejsce zastosowania środka przymusu bezpośredniego; § 2. 1. Funkcjonariusze mogą stosować środki przymusu bezpośredniego, o których mowa w art. 19 3) d ane osoby, wobec której zastosowano środek ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Wię- przymusu bezpośredniego, a w przypadku braku ziennej, zwanej dalej „ustawą”, używać broni palnej możliwości ich uzyskania, podanie przyczyn, dla oraz psa służbowego, będących na wyposażeniu Służ- których odnotowanie tych danych nie było możliby Więziennej. we; 2. W razie potrzeby można stosować jednocześnie 4) p rzyczyny i rodzaj zastosowanych środków przykilka środków przymusu bezpośredniego. musu bezpośredniego oraz skutki ich zastosowania; 3. Przypadek zastosowania środków przymusu 5) i nne ważne okoliczności zdarzenia, a w szczególbezpośredniego albo użycia broni palnej lub psa służności informacje o ostrzeżeniu o możliwości zastobowego należy odnotować odpowiednio w dokumensowania środków przymusu bezpośredniego oraz tacji z przebiegu służby dowódcy zmiany lub w dokurodzaju i zakresie udzielonej pomocy medycznej; mentacji z przebiegu służby konwojowej. 6) p odpis osoby sporządzającej notatkę; § 3. 1. O zastosowaniu i zaprzestaniu stosowania środka przymusu bezpośredniego decydują Dyrektor 7) u wagi i podpis kierownika jednostki. Generalny Służby Więziennej, dyrektor okręgowy Służby Więziennej, dyrektor zakładu karnego, dyrek- 6. Dane osoby, o których mowa w ust. 5 pkt 3, tor aresztu śledczego lub kierownik podległego im od- obejmują: działu, komendant ośrodka szkolenia, komendant 1) nazwisko, imię, imię ojca, datę urodzenia — jeżeli ośrodka doskonalenia kadr Służby Więziennej, a także dotyczą osoby pozbawionej wolności; osoba ich zastępująca, zwani dalej „kierownikiem jednostki”, każdy w zakresie swoich uprawnień, a w przy- 2) nazwisko, imię, serię i numer dokumentu tożsamopadku wykonywania czynności służbowej poza jed- ści — jeżeli dotyczą osoby, o której mowa w art. 19 nostką organizacyjną Służby Więziennej przez kilku ust. 4 ustawy, zwanej dalej „inną osobą”. funkcjonariuszy, o zastosowaniu środka przymusu bezpośredniego decyduje funkcjonariusz wyznaczony § 4. 1. Osobie pozbawionej wolności, wobec której jako dowodzący. zastosowano środek przymusu bezpośredniego, zapewnia się pomoc medyczną: 2. Funkcjonariusz może samodzielnie decydować 1) gdy nastąpiło jej zranienie; o zastosowaniu i zaprzestaniu stosowania środków przymusu bezpośredniego, w które został wyposażo- 2) g dy pojawiły się widoczne objawy zagrożenia dla ny w związku z wykonywaną czynnością służbową, jej życia lub zdrowia; wyłącznie w przypadkach usiłowania zamachu na życie lub zdrowie ludzkie, usiłowania ucieczki przez oso- 3) n a jej wniosek. bę pozbawioną wolności, a także w pościgu za nią lub osobą, o której mowa w art. 19 ust. 4 ustawy. O zasto- 2. Osobę pozbawioną wolności, wobec której sowaniu i zaprzestaniu stosowania środków przymu- zastosowano środek przymusu bezpośredniego, podsu bezpośredniego funkcjonariusz niezwłocznie mel- daje się oddziaływaniom wychowawczym oraz psychoduje swojemu bezpośredniemu przełożonemu. logicznym. 3. Po zaprzestaniu stosowania środka przymusu 3. W razie konieczności stosowania środków przybezpośredniego kierownik jednostki jest obowiązany musu bezpośredniego, o których mowa w art. 19 ust. 1 wysłuchać osadzonego i pouczyć go o prawie złożenia pkt 2—4 i 13 ustawy, przez okres każdorazowo przeskargi do sądu penitencjarnego. kraczający 24 godziny od rozpoczęcia stosowania tych środków lub od poprzedniego badania, lekarz po prze- 4. Zastosowanie środka przymusu bezpośrednie- prowadzeniu badania przedstawia opinię co do możligo dokumentuje się w notatce służbowej. wości dalszego ich stosowania.

Nr 147 — 11519 — Poz. 983 4. Zakres pomocy medycznej, o której mowa 2. Używając siły fizycznej, nie należy zadawać udew ust. 1, oraz wyniki badań, o których mowa w ust. 3, rzeń, chyba że funkcjonariusz działa w celu odparcia należy odnotować w dokumentacji medycznej osoby zamachu na życie lub zdrowie własne lub innej osoby pozbawionej wolności. albo zamachu na mienie, a także w celu przeciwdziałania ucieczce osoby pozbawionej wolności. 5. Wyniki oddziaływań wychowawczych oraz psychologicznych odnotowuje się w dokumentacji § 8. 1. Umieszczenie w celi zabezpieczającej stosuosobopoznawczej osoby pozbawionej wolności. je się wobec osoby pozbawionej wolności w celu czasowego odosobnienia. 6. W razie zastosowania środka przymusu bezpośredniego wobec innej osoby, badanie lekarskie wy- 2. Cela zabezpieczająca składa się z: konuje się niezwłocznie po przerwaniu stosowania 1) pomieszczenia dźwiękochłonnego; środka, o ile osoba ta wyrazi zgodę, chyba że zachodzi stan zagrożenia życia lub nie jest ona w stanie wyrazić 2) przedsionka. swojej woli. Wyniki badania lub fakt odmowy dokumentuje się w formie pisemnej. 3. W celu zapewnienia bezpieczeństwa osobę pozbawioną wolności umieszcza się w pomieszczeniu 7. Kontrole zachowania się osoby pozbawionej dźwiękochłonnym objętym monitorowaniem przez wolności lub innej osoby, wobec których zastosowawewnętrzny system urządzeń rejestrujących, a przedno środki przymusu bezpośredniego, należy odnotosionek celi zabezpieczającej wyposaża się w trwale wać odpowiednio w dokumentacji z przebiegu służby mocowane: stolik, taboret, umywalkę i toaletę. dowódcy zmiany lub w dokumentacji z przebiegu służby konwojowej. 4. W przypadku braku możliwości umieszczenia w celi zabezpieczającej spełniającej wymogi określo- § 5. 1. Dowódca zmiany w trakcie bezpośredniej ne w ust. 1—3, za celę zabezpieczającą uznaje się rówkontroli zachowania osoby pozbawionej wolności, nież inne pomieszczenie zapewniające odosobnienie. w odstępach czasu nieprzekraczających 2 godzin, jest obowiązany do dokonywania oceny, czy jest koniecz- § 9. 1. Przed umieszczeniem w celi zabezpieczająne dalsze stosowanie środków, o których mowa cej osobę pozbawioną wolności poddaje się kontroli w art. 19 ust. 1 pkt 2—4 i 13 ustawy. osobistej. 2. Zachowanie osoby pozbawionej wolności, wo- 2. Do utrzymania higieny i spożycia posiłków osobec której zastosowano środki przymusu bezpośredba pozbawiona wolności, na czas wykonania tych niego, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 2—4 i 13 czynności, otrzymuje niezbędne przedmioty osobisteustawy, podlega bezpośredniej kontroli przez funkcjogo użytku. nariusza wyznaczonego przez dowódcę zmiany, nie rzadziej niż co godzinę. 3. Na czas pobytu w celi zabezpieczającej wydaje się osobie pozbawionej wolności odzież, bieliznę 3. Zasad, o których mowa w ust. 2, można nie sto- i pantofle, będące własnością zakładu karnego lub sować wobec osoby pozbawionej wolności umiesz- aresztu śledczego, a na czas określony w porządku czonej w celi zabezpieczającej, gdy jest ona objęta wewnętrznym na sen — materac, koc i prześcieradło. monitorowaniem przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących. 4. W czasie pobytu w celi zabezpieczającej, należy zapewnić osobie pozbawionej wolności możliwość 4. Dowódca zmiany, realizując kontrolę w czasie korzystania z posiłków oraz załatwienia potrzeb fizjosnu osoby pozbawionej wolności w porze na to prze- logicznych. znaczonej, określonej w porządku wewnętrznym zakładu karnego lub aresztu śledczego, nie dokonuje 5. Sposób stosowania środków przymusu bezpooceny konieczności dalszego stosowania środków średniego w czasie wykonywania przez osobę pozbaprzymusu bezpośredniego. wioną wolności czynności, o których mowa w ust. 4, dostosowuje się do możliwości ich realizacji. Na ten 5. Dowódcą zmiany jest funkcjonariusz kierujący czas można odstąpić od zasad określających sposób zmianą w zakładzie karnym lub areszcie śledczym stosowania poszczególnych środków przymusu bezalbo jego zastępca, a także funkcjonariusz kierujący pośredniego, o których mowa odpowiednio w § 10 zmianą w podległym im oddziale. i 12—14. § 6. W jednostce organizacyjnej Służby Więzien- 6. Opuszczenia celi zabezpieczającej w trakcie stonej, niebędącej zakładem karnym lub aresztem śled- sowania środka przymusu bezpośredniego w celu czym, stosowanie kajdanek wobec innej osoby albo udzielenia pomocy medycznej w przypadku zagrożekajdanek lub jednoczęściowego pasa obezwładniają- nia życia lub zdrowia albo w celu udzielenia świadczeń cego wobec osoby pozbawionej wolności kontroluje zdrowotnych, których przeprowadzenie nie jest możlifunkcjonariusz wyznaczony przez kierownika tej jed- we w miejscu stosowania środka przymusu bezponostki. średniego, nie uważa się za zakończenie stosowania środka przymusu bezpośredniego. § 7. 1. Siłę fizyczną stosuje się w celu doraźnego, krótkotrwałego obezwładnienia lub zmuszenia do wy- § 10. 1. Kajdanki lub prowadnice stosuje się w celu konania polecenia. częściowego unieruchomienia kończyn.

Nr 147 — 11520 — Poz. 983 2. Kajdanki zakłada się na ręce trzymane z tyłu, § 18. 1. Siatkę obezwładniającą stosuje się w celu a gdy osoba jest agresywna lub zagrażająca bezpie- częściowego unieruchomienia osoby. czeństwu, kajdanki można założyć na nogi lub założyć kajdanki zespolone. 2. Siatkę obezwładniającą miota się z broni palnej lub innych urządzeń albo zarzuca ręcznie. 3. Jeden z chwytów prowadnicy zakłada się na rę- § 19. 1. Chemiczne środki obezwładniające i inne ce osoby pozbawionej wolności lub innej osoby, środki o podobnym działaniu stosuje się w celu króta drugi jest trzymany przez funkcjonariusza. kotrwałego zakłócenia zdolności widzenia lub obezwładnienia osoby. 4. Urządzenie techniczne powodujące blokadę stawu kolanowego zakłada się na nogę w celu ogranicze- 2. Chemicznych środków obezwładniających i innia możliwości swobodnego poruszania się osoby. nych środków o podobnym działaniu używa się, miotając je z broni palnej lub z innych urządzeń albo ręcz- § 11. 1. Środki techniczne w postaci maski, zasłony nie. na twarz albo kasku z przyłbicą, tłumiących głos, lub zestawu głośnikowego stosuje się wobec osoby po- § 20. Urządzenie olśniewające stosuje się w celu zbawionej wolności na czas niezbędny na doprowa- krótkotrwałego zakłócenia widzenia, zwłaszcza dla dzenie do celi zabezpieczającej, a także doprowadza- zwiększenia efektów stosowania innych środków przynia przed rozpoczęciem konwojowania. musu bezpośredniego. 2. W czasie konwojowania stosuje się środki, o któ- § 21. Petardy lub inne środki hukowo-błyskowe rych mowa w ust. 1, wobec osoby pozbawionej wolno- stosuje się na otwartej przestrzeni lub w pomieszcześci, która nawołując do buntu lub nieposłuszeństwa, niach, w celu krótkotrwałego zakłócenia orientacji stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa konwoju. osoby. § 12. 1. Stosuje się pasy obezwładniające jedno- § 22. Środki do obezwładniania za pomocą ładunczęściowe lub wieloczęściowe. ku elektrycznego stosuje się w celu krótkotrwałego obezwładnienia osoby. 2. Pas obezwładniający jednoczęściowy stosuje § 23. 1. Pałkę służbową stosuje się w celu odparcia się w celu unieruchomienia rąk. czynnej napaści lub pokonania oporu. 3. Pierścienie, w których umieszcza się nadgarstki 2. Zabrania się: obu rąk, powinny znajdować się na wysokości bioder, z przodu tułowia. 1) zadawania uderzeń i pchnięć pałką służbową w głowę, szyję oraz brzuch; 4. Pas obezwładniający wieloczęściowy stosuje się 2) zadawania uderzeń rękojeścią pałki służbowej; wobec osoby pozbawionej wolności w celu całkowitego unieruchomienia w celi zabezpieczającej. W trakcie 3) stosowania pałki służbowej wobec osoby, której jego stosowania w nocy nie wydaje się pościeli. założono pasy obezwładniające, kaftan bezpieczeństwa, kajdanki albo która jest unieruchomiona § 13. Kaftan bezpieczeństwa stosuje się wobec siatką obezwładniającą lub wobec której zastosoosoby pozbawionej wolności w celu całkowitego unie- wano środek do obezwładniania za pomocą ładunruchomienia rąk. ku elektrycznego. § 14. 1. Kask ochronny stosuje się wobec osoby 3. Uderzenia i pchnięcia pałką służbową mogą być pozbawionej wolności umieszczonej w celi zabezpie- zadawane we wszystkie części ciała w celu odparcia czającej, w celu udaremnienia samookaleczenia gło- bezpośredniego zamachu na życie lub zdrowie ludzkie. wy, po uprzednim założeniu pasa obezwładniającego jednoczęściowego lub kaftana bezpieczeństwa. § 24. Pociski niepenetracyjne, miotane z broni palnej lub innych urządzeń, stosuje się w celu obezwład- 2. Środki przymusu bezpośredniego, o których nienia osoby. Przepisów § 25 nie stosuje się. mowa w ust. 1, można stosować wobec osoby pozbawionej wolności w czasie konwojowania lub dopro- § 25. 1. Jeżeli nie zachodzą przesłanki, o których wadzania. mowa w art. 21 ust. 2 ustawy, funkcjonariusz przed użyciem broni palnej lub psa służbowego jest obowią- § 15. Na czas stosowania pasa obezwładniającego zany: jednoczęściowego lub kaftana bezpieczeństwa osobę 1) wezwać osobę pozbawioną wolności lub inną osopozbawioną wolności umieszcza się w celi zabezpiebę do zachowania zgodnego z prawem, a w szczeczającej lub innym pomieszczeniu zapewniającym odgólności do natychmiastowego porzucenia broni osobnienie, z zastrzeżeniem § 14 ust. 2. lub niebezpiecznego narzędzia, zaniechania ucieczki, odstąpienia od bezprawnych działań lub użycia § 16. Stosowanie środków przymusu bezpośredprzemocy; wezwanie w stosunku do innej osoby niego, o których mowa w § 10 i 12—14, nie może ponależy poprzedzić okrzykiem „Służba Więzienna”; wodować nadmiernego ucisku, a także utrudniać oddychania i tamować obiegu krwi. 2) w razie niepodporządkowania się wezwaniu określonemu w pkt 1, uprzedzić o możliwości użycia § 17. Wodne środki obezwładniające stosuje się broni palnej lub psa służbowego okrzykiem „Stój, w celu krótkotrwałego obezwładnienia osoby. bo strzelam” albo „Stój, bo użyję psa”.

Nr 147 — 11521 — Poz. 983 2. W przypadku gdy wezwania, o których mowa 5) d ane identyfikacyjne użytej broni palnej oraz ilość w ust. 1 pkt 1 i 2, okażą się bezskuteczne, funkcjona- użytej amunicji lub nazwę psa służbowego i jego riusz jest obowiązany oddać strzał ostrzegawczy. numer elektroniczny; § 26. 1. Użycie broni palnej polega na oddaniu 6) d ane osoby, wobec której użyto broni palnej lub strzału w kierunku osoby. psa służbowego, określone w § 3 ust. 6; 7) p odstawę prawną użycia broni palnej lub psa służ- 2. Użycie psa służbowego polega na puszczeniu bowego; psa w kierunku osoby. 8) i nformację o ostrzeżeniu o możliwości użycia bro- 3. W razie podjęcia ucieczki przez osobę pozbawioni palnej lub psa służbowego; ną wolności z terenu zakładu karnego lub aresztu śledczego, funkcjonariusz może użyć broni palnej lub psa 9) miejsce i okoliczności użycia broni palnej lub psa służbowego dopiero wówczas, gdy osoba pozbawiosłużbowego oraz skutki ich użycia; na wolności wkroczy na pas ochronny wyznaczony między linią ogrodzenia zewnętrznego i linią 10) d ane świadków zdarzenia, określone w § 3 ust. 6, wewnętrzną lub w śluzę bramy wjazdowej. lub służbowe dane identyfikacyjne, jeżeli świadkami zdarzenia byli funkcjonariusze; 4. O każdym przypadku użycia broni palnej lub psa służbowego funkcjonariusz jest obowiązany niezwłocz- 11) rodzaj udzielonej pomocy, wyniki badań i zakres nie powiadomić bezpośredniego przełożonego. udzielonej pomocy medycznej, podpis i pieczęć lekarza opatrzoną datą i godziną; § 27. 1. Jeżeli wskutek zastosowania środków przymusu bezpośredniego, użycia broni palnej lub psa 12) służbowe dane identyfikacyjne osoby, która sposłużbowego nastąpiło zranienie człowieka, funkcjona- rządziła protokół; riusz jest obowiązany, z zachowaniem bezpieczeństwa 13) decyzje kierownika jednostki po zapoznaniu się własnego i osób postronnych, udzielić pierwszej poz treścią protokołu; mocy lub zapewnić jej udzielenie, a następnie spowodować udzielenie pomocy medycznej. 14) podpis i pieczęć kierownika jednostki opatrzoną datą i godziną. 2. Jeżeli wskutek zastosowania środków przymusu bezpośredniego, użycia broni palnej lub psa służbo- § 30. Po zapoznaniu się z protokołem, o którym wego nastąpiło zranienie lub śmierć człowieka, funkmowa w § 29, kierownik jednostki wszczyna czynności cjonariusz jest obowiązany bezzwłocznie powiadomić wyjaśniające. o tym kierownika jednostki oraz zabezpieczyć miejsce zdarzenia i, w miarę możliwości, ustalić świadków § 31. 1. W czasie konwojowania lub doprowadzazdarzenia. nia, z wykorzystaniem środków przymusu bezpośredniego — kajdanek lub urządzeń technicznych powodu- 3. Kierownik jednostki jest obowiązany zawiadojących blokadę stawu kolanowego — jako środków mić właściwego prokuratora o skutkach, o których prewencyjnych, o których mowa w art. 19 ust. 6 ustamowa w ust. 2. wy, stosuje się następujące zasady: § 28. Funkcjonariuszowi, który użył broni palnej 1) kajdanki zakłada się na ręce trzymane z przodu, lub psa służbowego, w przypadkach określonych a w przypadku kajdanek zespolonych — na ręce w art. 20 ustawy, udziela się niezwłocznie pomocy i nogi; psychologicznej. 2) urządzenia techniczne powodujące blokadę stawu § 29. 1. Funkcjonariusz, który użył broni palnej lub kolanowego zakłada się na nogę w celu ograniczepsa służbowego, sporządza protokół. nia możliwości swobodnego poruszania się osoby. 2. Protokół, o którym mowa w ust. 1, powinien za- 2. W przypadku zapobieżenia objawom czynnej wierać: agresji lub autoagresji można założyć kajdanki na ręce trzymane z tyłu lub na ręce trzymane z tyłu i nogi. 1) nazwę jednostki organizacyjnej Służby Więziennej, gdzie użyto broni palnej lub psa służbowego; 3. Zasady, o których mowa w § 16, stosuje się odpowiednio. 2) datę sporządzenia protokołu; 3) datę i godzinę użycia broni palnej lub psa służbo- § 32. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem wego; 13 sierpnia 2010 r. 4) służbowe dane identyfikacyjne osoby, która podjęła decyzję o użyciu broni palnej lub psa służbowego; Prezes Rady Ministrów: D. Tusk