Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 czerwca 2010 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: cieśla, elektryk, opiekunka środowiskowa, opiekun w domu pomocy społecznej, posadzkarz, renowator zabytków architektury, technik elektryk, technik leśnik, technik prac biurowych i technik wiertnik

1. Określa się podstawy programowe kształce- 4) o piekun w domu pomocy społecznej — symbol nia w następujących zawodach objętych klasyfikacją cyfrowy 346⁰⁴; zawodów szkolnictwa zawodowego, stanowiącą załącz- 5) p osadzkarz — symbol cyfrowy 713⁰⁵; nik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie klasyfikacji zawo- 6) r enowator zabytków architektury — symbol cyfrodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. Nr 124, poz. 860, wy 712⁰⁷; z 2008 r. Nr 144, poz. 903 oraz z 2010 r. Nr 60, poz. 374): 1) cieśla — symbol cyfrowy 712⁰²; 7) t echnik elektryk — symbol cyfrowy 311⁰⁸; 8) t echnik leśnik — symbol cyfrowy 321⁰²; 1) Minister Edukacji Narodowej kieruje działem administracji rządowej — oświata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2 9) t echnik prac biurowych — symbol cyfrowy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopa- 419⁰¹; da 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Edukacji Narodowej (Dz. U. Nr 216, poz. 1591). 10) technik wiertnik — symbol cyfrowy 311⁴⁰. 2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2703 i Nr 281,, z 2005 r. Nr 17, poz. 141, Nr 94, poz. 788, Nr 122, 2. Podstawy programowe, o których mowa w ust. 1,, Nr 131, poz. 1091, Nr 167, poz. 1400 i Nr 249, stanowią załączniki nr 1—10 do rozporządzenia., z 2006 r. Nr 144, poz. 1043, Nr 208, poz. 1532 i Nr 227, poz. 1658, z 2007 r. Nr 42, poz. 273, Nr 80, poz. 542,

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie Nr 115, poz. 791, Nr 120, poz. 818, Nr 180, poz. 1280 i Nr 181, 14 dni od dnia ogłoszenia., z 2008 r. Nr 70, poz. 416, Nr 145, poz. 917, Nr 216, i Nr 235, poz. 1618, z 2009 r. Nr 6, poz. 33, Nr 31,, Nr 56, poz. 458, Nr 157, poz. 1241 i Nr 219, poz. 1705 oraz z 2010 r. Nr 44, poz. 250 i Nr 54, poz. 320. Minister Edukacji Narodowej: K. Hall Załączniki do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 czerwca 2010 r. (poz. 845) Załącznik nr 1 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE CIEŚLA SYMBOL CYFROWY 712⁰² I. OPIS ZAWODU 5) d obierać materiały i wyroby do robót ciesielskich; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 6) u żytkować narzędzia, urządzenia i sprzęt do robót ciesielskich i pomocniczych; 1) rozpoznawać rodzaje obiektów budowlanych, 7) w ykonywać obróbkę drewna i materiałów ich konstrukcje oraz technologie wykonania; drzewnych; 2) posługiwać się dokumentacją techniczną, nor- 8) p rzygotowywać elementy konstrukcji ciesielmami i instrukcjami w zakresie wykonywanych skich do montażu; zadań zawodowych; 9) w ykonywać złącza i połączenia ciesielskie; 3) składować, przechowywać i transportować surowe drewno, materiały drzewne oraz prefabry- 10) w ykonywać konstrukcje z drewna i materiałów katy; drzewnych; 4) zabezpieczać drewno i materiały drzewne przed 11) w ykonywać montaż, rozbiórkę oraz konserwadziałaniem czynników zewnętrznych; cję deskowań i rusztowań; Nr 125 — 10509 — Poz. 845 12) przygotowywać materiały do zabezpieczania II. BLOKI PROGRAMOWE wykopów; Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający 13) wykonywać konserwację, renowację i rozbiórkę z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące elementów budowlanych z drewna i materiałów bloki programowe: drzewnych; 1) podstawy budownictwa; 14) przeprowadzać naprawy konstrukcji ciesiel- 2) technologia robót ciesielskich; skich; 3) podstawy działalności zawodowej. 15) montować obiekty z prefabrykatów drewnianych; BLOK: PODSTAWY BUDOWNICTWA 16) dokonywać rozliczeń materiałów, pracy sprzętu 1. Cele kształcenia oraz robocizny; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 17) oceniać jakość wykonania robót ciesielskich; umieć: 18) korzystać z urządzeń, wyposażenia i zaplecza 1) p osługiwać się podstawową terminologią butechniczno-socjalnego terenu budowy; dowlaną; 19) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywa- 2) r ozpoznawać elementy budynku i określać ich nych zadań zawodowych; funkcje; 20) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 3) o kreślać konstrukcje i technologie wykonania i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwbudynków; pożarowej oraz ochrony środowiska; 4) o kreślać rodzaje gruntów budowlanych; 21) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 5) o kreślać właściwości materiałów i wyrobów stosowanych do robót ciesielskich i pomocni- 22) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; czych; 23) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 6) s tosować zasady magazynowania, składowania praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; i transportowania drewna i materiałów drzewnych; 24) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 7) o kreślać zasady organizacji stanowiska pracy oraz zagospodarowania terenu budowy; 25) korzystać z różnych źródeł informacji; 8) s porządzać rysunki figur i brył geometrycznych; 26) prowadzić działalność gospodarczą. 9) w ymiarować i opisywać rysunki techniczne; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno prze- 10) stosować zasady wykonywania przekrojów, rzubiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, tów prostokątnych i aksonometrycznych; jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podsta- 11) sporządzać szkice elementów budynków; wy przedsiębiorczości”. 12) rozróżniać rodzaje i elementy dokumentacji 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie cieśla po- technicznej; winien być przygotowany do wykonywania nastę- 13) posługiwać się dokumentacją techniczną; pujących zadań zawodowych: 14) posługiwać się podstawowym sprzętem pomia- 1) wykonywania konstrukcji ciesielskich z drewna rowym; i materiałów drzewnych; 15) wykonywać przedmiary i obmiary robót; 2) montowania obiektów budowlanych z drewnianych elementów prefabrykowanych; 16) sporządzać zapotrzebowanie materiałów do wykonywanych robót ciesielskich; 3) wykonywania form i deskowań z drewna i materiałów drzewnych; 17) sporządzać rysunki inwentaryzacyjne. 4) wykonywania rusztowań i pomostów roboczych 2. Treści kształcenia (działy programowe) z drewna; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 5) wykonywania tymczasowych obiektów z drewna programowych: oraz materiałów drzewnych na terenie budowy; 1) o gólne wiadomości z zakresu budownictwa; 6) wykonywania konserwacji oraz zabezpieczania 2) e lementy konstrukcyjne i niekonstrukcyjne bukonstrukcji ciesielskich przed działaniem czynnidynków; ków zewnętrznych; 3) r odzaje gruntów budowlanych; 7) wykonywania napraw, renowacji i rozbiórki konstrukcji ciesielskich. 4) d rewno i materiały drzewne; Nr 125 — 10510 — Poz. 845 5) magazynowanie, składowanie i transportowa- 16) wykonywać deskowania pod pokrycia dachonie drewna i materiałów drzewnych; we; 6) teren budowy i jego organizacja; 17) wykonywać drewniane rusztowania i pomosty robocze; 7) figury i bryły geometryczne; 18) wykonywać formy i deskowania elementów be- 8) zasady wymiarowania rysunków; tonowych i żelbetowych; 9) przekroje rysunkowe; 19) wykonywać zabezpieczenia ścian w wykopach; 10) rzutowanie prostokątne i aksonometryczne; 20) wykonywać warstwy ochronne elementów konstrukcyjnych z drewna i materiałów drzewnych; 11) rysunek odręczny i schematyczny; 21) montować obiekty z elementów prefabrykowa- 12) rodzaje i elementy dokumentacji technicznej; nych; 13) dokumentacja techniczna; 22) kontrolować jakość wykonywanych robót; 14) elementy miernictwa; 23) wykonywać konserwację zabytkowych drewnia- 15) przedmiary i obmiary robót ciesielskich; nych obiektów budowlanych; 16) rysunek inwentaryzacyjny. 24) wymieniać uszkodzone elementy konstrukcji drewnianych; BLOK: TECHNOLOGIA ROBÓT CIESIELSKICH 25) demontować konstrukcje ciesielskie; 1. Cele kształcenia 26) wykonywać obmiary robót ciesielskich oraz po- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien miary inwentaryzacyjne; umieć: 27) stosować zasady prawidłowej gospodarki odpadami; 1) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami technologicznymi, przepisami i za- 28) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa sadami bezpieczeństwa i higieny pracy, przepi- i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwsami ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony pożarowej oraz ochrony środowiska podczas środowiska; wykonywania robót ciesielskich. 2) dobierać materiały i wyroby do robót ciesiel- 2. Treści kształcenia (działy programowe) skich; Treści kształcenia są ujęte w następujących dzia- 3) dobierać i przygotowywać narzędzia oraz sprzęt łach programowych: do robót ciesielskich; 1) o rganizacja stanowiska pracy; 4) magazynować i składować drewno i materiały drzewne; 2) m ateriały do robót ciesielskich; 5) transportować elementy konstrukcji ciesiel- 3) n arzędzia, urządzenia i sprzęt do robót ciesielskich; skich; 6) nadzorować proces suszenia drewna do robót 4) s kładowanie, przechowywanie i transportowaciesielskich; nie drewna, materiałów drzewnych i prefabrykatów; 7) przygotowywać do montażu elementy konstrukcji z drewna i materiałów drzewnych; 5) s uszenie drewna i materiałów drzewnych; 8) wykonywać ręczną i mechaniczną obróbkę 6) r ęczna i mechaniczna obróbka drewna; drewna; 7) z asady montażu elementów konstrukcji ciesiel- 9) określać konstrukcję ciesielską oraz dobierać skich; sposoby łączenia elementów obiektów budow- 8) z łącza ciesielskie; lanych; 9) ś ciany; 10) wykonywać połączenia elementów konstrukcji ciesielskich; 10) izolacje ścian; 11) montować proste elementy konstrukcji drew- 11) stropy; nianych; 12) schody; 12) wykonywać konstrukcję ścian drewnianych; 13) dachy; 13) wykonywać termiczną, akustyczną i przeciw- 14) rusztowania; wilgociową izolację ściany szkieletowej; 15) deskowania; 14) wykonywać schody o nieskomplikowanej konstrukcji; 16) roboty montażowe z gotowych elementów; 15) wykonywać wiązary dachowe; 17) odbiór robót ciesielskich; Nr 125 — 10511 — Poz. 845 18) zabezpieczanie drewna i materiałów drzewnych 2. Treści kształcenia (działy programowe) przed szkodliwym działaniem czynników biolo- Treści kształcenia są ujęte w następujących dziagicznych, chemicznych, wody i ognia; łach programowych: 19) naprawy, remonty i rozbiórka konstrukcji cie- 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; sielskich; 2) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 20) konserwacje zabytkowych drewnianych obiektów budowlanych; 3) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej; 21) obmiar i inwentaryzacja robót ciesielskich; 4) funkcjonowanie przedsiębiorstw budowlanych; 22) gospodarka surowcami i odpadami; 5) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 23) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pra- 6) bezpieczeństwo i higiena pracy; cy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas robót ciesielskich. 7) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 8) wybrane przepisy prawa budowlanego, podat- 1. Cele kształcenia kowego i bankowego; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 9) elementy ergonomii; umieć: 10) p rzetargi w budownictwie; 1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki 11) k osztorysy budowlane; rynkowej; 12) ś rodki ochrony indywidualnej; 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 13) z asady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 14) z asady i metody komunikowania się; 4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; 15) e lementy socjologii i psychologii pracy; 5) rozróżniać i charakteryzować przedsiębiorstwa 16) f ormy doskonalenia zawodowego; budowlane; 17) ź ródła informacji zawodowej; 6) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 18) e tyka. praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE 7) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i hi-

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia 11) organizować stanowisko pracy zgodnie z wyw szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych maganiami ergonomii; (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdyspono- 12) dobierać środki ochrony indywidualnej do rowania przez autorów programów nauczania na dostosodzaju wykonywanej pracy; wanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. 13) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁ- CENIA W ZAWODZIE 14) komunikować się i współpracować w zespole; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- 15) rozwiązywać problemy dotyczące działalności gramowych są odpowiednie następujące pomieszczezawodowej; nia dydaktyczne: 16) podejmować decyzje; 1) pracownia ogólnobudowlana; 17) doskonalić umiejętności zawodowe; 2) pracownia rysunku technicznego; 18) korzystać z różnych źródeł informacji; 3) pracownia komputerowa; 19) przestrzegać zasad etyki. 4) warsztaty szkolne. Nr 125 — 10512 — Poz. 845 Pracownia ogólnobudowlana powinna być wyposa- Pracownia komputerowa powinna być wyposażożona w: na w: 1) próbki materiałów i wyrobów budowlanych; 1) s tanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów); 2) próbki różnych gatunków drewna oraz materiałów drzewnych; 2) o programowanie użytkowe. 3) narzędzia oraz sprzęt do robót ciesielskich; Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: 4) dokumentacje budowlano-montażowe; 1) s tanowiska do wykonywania robót ciesielskich; 5) instrukcje technologiczne; 2) n arzędzia i sprzęt do robót ciesielskich; 6) normy i certyfikaty stosowane w budownictwie, 3) r óżne gatunki drewna i materiałów drzewnych; aprobaty techniczne; 4) e lementy łączące konstrukcje ciesielskie; 7) prospekty materiałów i wyrobów budowlanych; 5) p rzyrządy pomiarowe; 8) publikacje zawierające jednostkowe nakłady rze- 6) n arzędzia i przyrządy do trasowania; czowe oraz publikacje zawierające ceny i stawki czynników produkcji. 7) ś rodki ochrony indywidualnej; Pracownia rysunku technicznego powinna być wypo- 8) k atalogi i prospekty materiałów i wyrobów busażona w: dowlanych, instrukcje technologiczne. 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplejednego ucznia); cza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpo- 2) wzory znormalizowanego pisma technicznego; wiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. 3) modele figur i brył geometrycznych; W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu. 4) dokumentacje architektoniczno-budowlane; Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w war- 5) normy dotyczące zasad sporządzania rysunków sztatach szkolnych, centrach kształcenia praktycznego, technicznych; centrach kształcenia ustawicznego oraz u przedsię- 6) katalogi i prospekty materiałów i wyrobów stoso- biorców, w tym rzemieślników prowadzących działalwanych w robotach ciesielskich. ność gospodarczą w zakresie ciesielstwa. Załącznik nr 2 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE ELEKTRYK SYMBOL CYFROWY 724⁰¹ I. OPIS ZAWODU 7) wykonywać połączenia elementów elektrycznych, elektronicznych i mechanicznych; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 8) montować układy elektryczne na podstawie schematów ideowych i montażowych; 1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa z zakresu elektrotechniki i elektroniki; 9) wykonywać instalacje elektryczne na podstawie dokumentacji technicznej; 2) rozpoznawać elementy, aparaty, maszyny i urządzenia elektryczne na podstawie symboli gra- 10) w ykonywać linie napowietrzne i kablowe na ficznych, oznaczeń na nich stosowanych, para- podstawie dokumentacji technicznej; metrów oraz wyglądu; 11) i nstalować i uruchamiać maszyny i urządzenia 3) posługiwać się dokumentacją techniczną instaelektryczne na podstawie dokumentacji techlacji, maszyn i urządzeń elektrycznych; nicznej; 4) mierzyć podstawowe wielkości elektryczne i nie- 12) m ontować układy automatyki, zabezpieczeń, elektryczne; sygnalizacji i pomiarów na podstawie dokumen- 5) mierzyć parametry instalacji, urządzeń i sieci tacji technicznej; elektrycznych na podstawie schematów pomia- 13) m ontować urządzenia ochrony odgromowej rowych; i przeciwprzepięciowej w obiektach budowla- 6) dobierać narzędzia i przyrządy do wykonywa- nych i sieciach elektroenergetycznych na podnych prac; stawie dokumentacji technicznej; Nr 125 — 10513 — Poz. 845 14) dokonywać wymiany wskazanych elementów, II. BLOKI PROGRAMOWE aparatów, maszyn i urządzeń elektrycznych; Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający 15) stosować środki oraz urządzenia chroniące z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące przed porażeniem prądem elektrycznym zgod- bloki programowe: nie z obowiązującymi przepisami; 1) elektrotechnika; 16) stosować normy, przepisy i instrukcje z zakresu montażu i eksploatacji urządzeń elektrycznych; 2) techniki wytwarzania; 17) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywa- 3) podstawy działalności zawodowej. nych zadań zawodowych; BLOK: ELEKTROTECHNIKA 18) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 1. Cele kształcenia pożarowej, przeciwporażeniowej oraz ochrony Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien środowiska; umieć: 19) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 1) s tosować podstawowe pojęcia, określenia maganiami ergonomii; i wielkości charakteryzujące pole elektryczne 20) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; i magnetyczne oraz obwody elektryczne; 21) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 2) i nterpretować podstawowe prawa z zakresu praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; elektrotechniki; 22) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 3) w yjaśniać zjawiska zachodzące w polu magnew wypadkach przy pracy; tycznym, elektromagnetycznym i elektrycznym; 23) korzystać z różnych źródeł informacji; 4) r ozróżniać ogniwa galwaniczne i akumulatory oraz ich parametry techniczne; 24) prowadzić działalność gospodarczą. 5) o bliczać i szacować wartości wielkości elektrycz- Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przy- nych w prostych obwodach prądu stałego gotowanie do wejścia na rynek pracy powinno prze- i przemiennego; biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, 6) d obierać przyrządy pomiarowe do pomiaru jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawielkości elektrycznych; wy przedsiębiorczości”. 7) m ierzyć podstawowe wielkości elektryczne; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie elektryk powinien być przygotowany do wykonywania na- 8) ł ączyć na podstawie schematów układy elekstępujących zadań zawodowych: tryczne i elektroniczne; 1) wykonywania montażu instalacji elektrycznych 9) m ierzyć parametry podstawowych elementów zgodnie z dokumentacją techniczną; elektrycznych i elektronicznych; 10) rozróżniać maszyny oraz urządzenia elektryczne; 2) instalowania i uruchamiania maszyn i urządzeń elektrycznych oraz regulowania parametrów ich 11) rozpoznawać podzespoły maszyn, urządzeń, inpracy; stalacji i sieci elektrycznych na schematach elektrycznych; 3) wykonywania przeglądów technicznych, konserwacji oraz drobnych napraw instalacji, maszyn 12) określać funkcje podzespołów stosowanych i urządzeń elektrycznych; w urządzeniach, instalacjach i sieciach elektrycznych; 4) wykonywania przeglądów technicznych, konserwacji oraz drobnych napraw linii napowietrznych 13) rozróżniać parametry techniczne maszyn, urząi kablowych; dzeń, instalacji i sieci elektrycznych; 5) przeprowadzania konserwacji oraz napraw ukła- 14) wykorzystywać dane zawarte na tabliczkach znadów automatyki; mionowych maszyn i urządzeń elektrycznych; 6) wykonywania pomiarów, prób po montażu i na- 15) dobierać długość oraz przekrój przewodów zasiprawie instalacji, maszyn i urządzeń elektrycz- lających maszyny i urządzenia elektryczne nych oraz dokonywania oceny ich stanu technicz- z uwzględnieniem warunków ich pracy; nego. 16) dobierać zabezpieczenia maszyn, urządzeń oraz instalacji elektrycznych; 3. Zawód elektryk jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu 17) posługiwać się dokumentacją techniczną oraz kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjali- katalogami urządzeń elektrycznych; styczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego 18) mierzyć parametry maszyn, urządzeń oraz instarynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka lacji elektrycznych zgodnie z dokumentacją specjalizacji może dotyczyć: techniczno-ruchową (DTR); 1) instalacji elektrycznych; 19) opracowywać wyniki pomiarów z wykorzysta- 2) elektroenergetyki. niem techniki komputerowej; Nr 125 — 10514 — Poz. 845 20) interpretować wyniki pomiarów parametrów 2) c zytać rysunki techniczne maszynowe i elekmaszyn, urządzeń oraz instalacji elektrycznych; tryczne; 21) analizować działanie prostych układów automa- 3) r ozróżniać materiały stosowane w maszynach tyki zabezpieczeniowej; i urządzeniach elektrycznych; 22) rozpoznawać środki ochrony przeciwporażenio- 4) d obierać materiały do prac instalacyjnych wej; i montażu elektrycznego; 23) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 5) d obierać narzędzia i przyrządy do wykonywai higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- nych prac; pożarowej, przeciwporażeniowej oraz ochrony środowiska podczas wykonywania pomiarów. 6) w ykonywać pomiary wielkości geometrycznych; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 7) w ykonywać proste prace z zakresu obróbki ręcz- Treści kształcenia są ujęte w następujących działach nej; programowych: 8) p osługiwać się narzędziami elektromonterskimi, 1) obwody elektryczne prądu stałego; elektronarzędziami oraz typową aparaturą kontrolno-pomiarową; 2) pole elektryczne; 9) s tosować różne sposoby łączenia elementów 3) pole magnetyczne i elektromagnetyzm; konstrukcyjnych w urządzeniach elektrycznych; 4) elektroliza, ogniwa galwaniczne i akumulatory; 10) wykonywać połączenia elektryczne zgodnie 5) obwody jednofazowe prądu przemiennego; z dokumentacją techniczną; 6) układy trójfazowe; 11) wykonywać montaż elektromechaniczny pod- 7) pomiary elektryczne; zespołów maszyn i urządzeń elektrycznych; 8) elementy i układy elektroniczne; 12) montować i demontować aparaturę w układach automatyki, zabezpieczeń, sygnalizacji i pomia- 9) transformatory; rów; 10) maszyny elektryczne; 13) wykonywać montaż instalacji elektroenerge- 11) podstawy napędu elektrycznego; tycznych; 12) urządzenia energoelektroniczne; 14) interpretować normy dotyczące kontroli jakości; 13) urządzenia zasilające i rozdzielcze; 15) instalować i uruchamiać maszyny i urządzenia elektryczne oraz regulować parametry ich pra- 14) instalacje elektryczne; cy; 15) elektryczne źródła światła; 16) wykonywać przeglądy techniczne i konserwacje 16) urządzenia grzejne; oraz usuwać drobne uszkodzenia w maszynach, 17) linie napowietrzne i kablowe; urządzeniach i instalacjach elektrycznych oraz liniach napowietrznych i kablowych; 18) aparaty wysokiego napięcia; 17) dokonywać okresowych przeglądów technicz- 19) stacje elektroenergetyczne; nych urządzeń ochrony odgromowej i przeciw- 20) dokumentacja techniczna; przepięciowej w obiektach budowlanych i sieciach elektroenergetycznych; 21) zabezpieczenia i automatyka zabezpieczeniowa; 18) kontrolować stan techniczny środków i urządzeń 22) ochrona przeciwporażeniowa w urządzeniach chroniących przed porażeniami prądem elekelektrycznych; trycznym, zgodnie z obowiązującymi przepisa- 23) wytwarzanie i gospodarka energią elektryczną; mi; 24) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pra- 19) określać stan instalacji, urządzeń i sieci elekcy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, prze- trycznych na podstawie wyników pomiarów ich ciwporażeniowej oraz ochrony środowiska. parametrów; 20) sporządzać kalkulację kosztów wykonania prac BLOK: TECHNIKI WYTWARZANIA montażowo-instalacyjnych i serwisowych; 1. Cele kształcenia 21) posługiwać się dokumentacją techniczno-rucho- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien wą (DTR) oraz obowiązującymi normami, przeumieć: pisami i instrukcjami z zakresu montażu i eksploatacji urządzeń elektrycznych; 1) organizować stanowisko pracy zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, 22) p rzestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa przepisami ochrony przeciwpożarowej, ochrony i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwśrodowiska oraz przepisów ochrony przeciw- pożarowej, przeciwporażeniowej oraz ochrony porażeniowej; środowiska. Nr 125 — 10515 — Poz. 845 2. Treści kształcenia (działy programowe) 11) komunikować się i współpracować w zespole; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 12) rozwiązywać problemy dotyczące działalności programowych: zawodowej; 1) organizacja stanowiska pracy; 13) podejmować decyzje; 2) rysunek techniczny; 14) doskonalić umiejętności zawodowe; 3) materiały stosowane w elektrotechnice; 15) korzystać z różnych źródeł informacji; 4) obróbka ręczna metali i tworzyw sztucznych; 16) przestrzegać zasad etyki. 5) wykonywanie połączeń mechanicznych i elek- 2. Treści kształcenia (działy programowe) trycznych; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 6) montaż elektromechaniczny podzespołów maprogramowych: szyn i urządzeń elektrycznych; 1) p odstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 7) kontrola elementów i podzespołów; 2) d okumenty dotyczące zatrudnienia; 8) montaż aparatury w układach automatyki, zabezpieczeń, sygnalizacji i pomiarów; 3) p odejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej; 9) montaż instalacji elektroenergetycznych; 4) p rawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 10) instalowanie maszyn i urządzeń elektrycznych; 11) naprawa instalacji i urządzeń elektrycznych; 5) b ezpieczeństwo i higiena pracy; 12) badania odbiorcze i eksploatacyjne instalacji 6) o chrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; i urządzeń elektrycznych; 7) o chrona przeciwporażeniowa; 13) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pra- 8) w ybrane przepisy prawa budowlanego i prawa cy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, przeenergetycznego; ciwporażeniowej oraz ochrony środowiska. 9) e lementy ergonomii; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 10) środki ochrony indywidualnej; 1. Cele kształcenia 11) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 12) zasady i metody komunikowania się; 1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki 13) elementy socjologii i psychologii pracy; rynkowej; 14) formy doskonalenia zawodowego; 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 15) źródła informacji zawodowej; 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 16) etyka. 4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmo- III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE wania i prowadzenia działalności gospodarczej;

8) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych 9) dobierać środki ochrony indywidualnej do ro- (w formie stacjonarnej i zaocznej). dzaju wykonywanej pracy; ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostoso- 10) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym wanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na spew wypadkach przy pracy; cjalizację. Nr 125 — 10516 — Poz. 845 IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI żonych w odpowiednie środki i urządzenia ochro- KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE ny od porażeń prądem elektrycznym, zgodnie z obowiązującymi przepisami, oraz wyposażo- Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- nych w wyłączniki awaryjne i wyłącznik awaryjny gramowych są odpowiednie następujące pomieszcze- centralny; nia dydaktyczne: 2) autotransformatory jednofazowe i trójfazowe, in- 1) pracownia podstaw konstrukcji maszyn i urzą- dukcyjny regulator napięcia; dzeń; 3) przyrządy pomiarowe analogowe i cyfrowe — 2) laboratorium podstaw elektrotechniki i elektroniki; amperomierze, woltomierze, watomierze, omo- 3) laboratorium maszyn i urządzeń elektrycznych; mierze, mostek RLC, miernik cosϕ, częstościomierz, miernik rezystancji izolacji, mierniki impe- 4) warsztaty szkolne. dancji pętli zwarcia, miernik uziemień, czasomierz, mierniki prędkości obrotowej, oscyloskopy Pracownia podstaw konstrukcji maszyn i urządzeń poo paśmie 20 MHz z sondami pomiarowymi; winna być wyposażona w: 4) maszyny i urządzenia elektryczne przystosowane 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla do badań: silniki prądu stałego (obcowzbudne jednego ucznia); i samowzbudne), silniki prądu przemiennego 2) eksponaty i modele części maszyn; (asynchroniczne, synchroniczne i komutatorowe), prądnice prądu stałego i przemiennego, 3) próbki materiałów elektrotechnicznych; transformatory jednofazowe i trójfazowe, przekładniki prądowe i napięciowe oraz wyłączniki 4) elementy elektryczne i elektroniczne; instalacyjne i przemysłowe, wyłączniki różnico- 5) podzespoły elektryczne i mechaniczne maszyn, woprądowe, styczniki i przekaźniki, elektryczne urządzeń, instalacji i sieci elektrycznych; źródła światła; 6) zestawy do demonstracji budowy i działania pod- 5) elementy i podzespoły urządzeń elektroenergezespołów mechanicznych i elektrycznych; tycznych; 7) normy, katalogi, dokumentacje techniczne ma- 6) proste układy energoelektroniczne; szyn i urządzeń elektrycznych; 7) gotowe zestawy ćwiczeniowe elektronicznego 8) programy komputerowe do symulacji działania sterowania maszynami i urządzeniami elektryczmaszyn i urządzeń. nymi; Laboratorium podstaw elektrotechniki i elektroniki po- 8) programy do symulacji pracy maszyn i urządzeń winno być wyposażone w: elektrycznych oraz do obróbki wyników pomiarów. 1) minimum pięć stanowisk pomiarowych (jedno stanowisko dla dwóch uczniów), zasilanych na- Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: pięciem 230/400 V prądu przemiennego, wyposa- 1) stanowiska do obróbki ręcznej; żonych w odpowiednie środki i urządzenia ochrony od porażeń prądem elektrycznym, zgodnie 2) stanowiska do montażu układów elektrycznych z obowiązującymi przepisami, oraz wyposażo- i elektronicznych; nych w wyłączniki awaryjne i wyłącznik awaryjny centralny; 3) stanowiska do montażu i demontażu maszyn i urządzeń elektrycznych; 2) zasilacze stabilizowane napięcia stałego 0—24 V, autotransformatory, generatory funkcyjne; 4) stanowiska do montażu instalacji elektrycznych; 3) przyrządy pomiarowe analogowe i cyfrowe — 5) stanowiska diagnostyczne do sprawdzania paraamperomierze, woltomierze, watomierze, omo- metrów maszyn i urządzeń elektrycznych; mierze, mostki RLC, liczniki energii elektrycznej jednofazowe i trójfazowe, oscyloskopy o paśmie 6) normy i certyfikaty stosowane w budownictwie; 20 MHz z sondami pomiarowymi; 7) dokumentację techniczno-ruchową (DTR). 4) zestawy elementów elektrycznych i elektronicz- Każde stanowisko powinno być wyposażone w komnych; plet narzędzi i przyrządów pomiarowych. Laboratoria 5) makiety (trenażery) z układami elektrycznymi i pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zai elektronicznymi przystosowanymi do badań; plecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej nale- 6) programy komputerowe do symulacji pracy ukła- ży zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpodów elektrycznych i elektronicznych oraz do ob- wiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. róbki wyników pomiarów. W warsztatach szkolnych powinno znajdować się po- Laboratorium maszyn i urządzeń elektrycznych po- mieszczenie do instruktażu. winno być wyposażone w: Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w war- 1) minimum pięć stanowisk pomiarowych (jedno sztatach szkolnych, centrach kształcenia praktycznego, stanowisko dla dwóch uczniów), zasilanych na- centrach kształcenia ustawicznego oraz w zakładach pięciem 230/400 V prądu przemiennego, wyposa- produkcyjnych i usługowych. Nr 125 — 10517 — Poz. 845 Załącznik nr 3 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE OPIEKUNKA ŚRODOWISKOWA SYMBOL CYFROWY 346⁰³ I. OPIS ZAWODU 23) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 24) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego; 1) obserwować i rozpoznawać nieprawidłowości w rozwoju człowieka; 25) planować działalność gospodarczą. 2) rozpoznawać problemy podopiecznego; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno prze- 3) opracowywać plan niesienia pomocy; biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, 4) nawiązywać i utrzymywać kontakty międzyludz- jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstakie; wy przedsiębiorczości”. 5) współpracować z podopiecznym oraz z ważny- 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie opiekunka mi dla niego osobami; środowiskowa powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 6) prowadzić negocjacje w sprawach istotnych dla podopiecznego; 1) p omagania podopiecznemu w codziennych 7) aktywizować podopiecznego i osoby z jego śro- czynnościach domowych, takich jak: robienie dowiska; zakupów, sprzątanie, przygotowywanie posiłków, pranie; 8) rozpoznawać i wykorzystywać możliwości środowiska rodzinnego i lokalnego na rzecz efek- 2) d bania o zdrowie, higienę osobistą ludzi chotywnej pracy z podopiecznym; rych i niesamodzielnych: mycia, kąpania, czesania, golenia, ubierania, słania łóżka i zmiany po- 9) pomagać podopiecznemu w gospodarowaniu ścieli oraz bielizny osobistej osobie unieruchośrodkami finansowymi; mionej w łóżku; 10) organizować czas wolny podopiecznego; 3) u dzielania pierwszej pomocy; 11) dostosowywać dietę do stanu zdrowia pod- 4) m obilizowania podopiecznego do aktywnego opiecznego; spędzania czasu wolnego i rozwijania jego zain- 12) przygotowywać posiłki i pomagać samotnym teresowań; podopiecznym w prowadzeniu gospodarstwa 5) a ktywizowania podopiecznego do zwiększania domowego; jego samodzielności życiowej; 13) dbać o zdrowie i bezpieczeństwo podopiecznego; 6) d oradzania w zakresie planowania i organizacji gospodarstwa domowego; 14) prowadzić ćwiczenia rekreacyjne dostosowane do stanu zdrowia podopiecznego; 7) k ontaktowania się z różnego rodzaju instytucjami w celu rozwiązywania problemów zdrowot- 15) nauczyć podopiecznego wykonywania podstanych, materialnych, mieszkaniowych, rodzinwowych czynności z zakresu prac technicznych nych i prawnych podopiecznego; i plastycznych; 8) i nicjowania pozytywnych relacji międzyludzkich 16) prowadzić dokumentację dotyczącą pracy z podw najbliższym otoczeniu podopiecznego, opiecznym; a zwłaszcza z członkami jego rodziny. 17) postępować zgodnie z zasadami etyki; II. BLOKI PROGRAMOWE 18) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający 19) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- bloki programowe: pożarowej oraz ochrony środowiska; 1) psychospołeczne uwarunkowania pracy z pod- 20) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- opiecznym; maganiami ergonomii; 2) rozwiązywanie problemów podopiecznego; 21) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 3) opieka nad podopiecznym; 22) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 4) podstawy działalności zawodowej. Nr 125 — 10518 — Poz. 845 BLOK: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA 4) p osługiwać się wybranymi przepisami prawa; PRACY Z PODOPIECZNYM 5) f ormułować pisma urzędowe; 1. Cele kształcenia 6) o kreślać rolę i zadania polityki społecznej pań- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien stwa oraz dostrzegać zmieniające się funkcje umieć: poszczególnych sektorów polityki społecznej; 1) posługiwać się podstawowymi pojęciami z za- 7) c harakteryzować modele rodziny oraz typy rokresu pedagogiki społecznej, opiekuńczej i spe- dzin; cjalnej, psychologii ogólnej, społecznej i rozwojowej, psychopatologii; 8) c harakteryzować subkultury środowiskowe; 2) określać problemy wychowawcze i psychospo- 9) i dentyfikować oraz przewidywać skutki problełeczne występujące w środowisku podopieczne- mów wychowawczych i psychospołecznych dogo; tyczących podopiecznego i jego środowiska; 3) określać istotę problemów społecznych, przewi- 10) rozwiązywać problemy z uwzględnieniem poddywać skutki oraz zapobiegać ich występowa- miotowego udziału podopiecznego i jego rodziniu; ny; 4) diagnozować potrzeby społeczne podopieczne- 11) nawiązywać kontakty „interkulturowe”; go; 12) nawiązywać kontakty z instytucjami społeczny- 5) współdziałać z rodziną i środowiskiem pod- mi wspomagającymi w pracy zawodowej; opiecznego; 13) charakteryzować działalność placówek sprawu- 6) współdziałać w projektowaniu planów wycho- jących opiekę nad osobami potrzebującymi powawczo-terapeutycznych dla podopiecznego; mocy; 7) podejmować optymalne decyzje w określonych 14) dostosowywać metody pracy do możliwości sytuacjach problemowych; środowiska, w którym pracuje opiekunka. 8) motywować podopiecznego do nawiązywania 2. Treści kształcenia (działy programowe) i podtrzymywania kontaktów społecznych; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 9) wspomagać podopiecznego w realizacji różnych programowych: ról społecznych; 1) elementy prawa; 10) udzielać wsparcia psychicznego w sytuacjach 2) polityka społeczna państwa z elementami organikryzysowych. zacji pomocy społecznej oraz ochrony zdrowia 2. Treści kształcenia (działy programowe) w Polsce; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 3) wybrane zagadnienia z metodyki pracy z ludźmi programowych: niepełnosprawnymi; 1) elementy pedagogiki społecznej i opiekuńczej; 4) problemy i kwestie społeczne oraz sposoby ich rozwiązywania; 2) elementy pedagogiki specjalnej; 5) wybrane elementy organizacji i zarządzania. 3) wybrane zagadnienia z psychologii ogólnej i społecznej; BLOK: OPIEKA NAD PODOPIECZNYM 4) wybrane zagadnienia z psychologii rozwojowej; 1. Cele kształcenia 5) podstawy psychopatologii. Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: BLOK: ROZWIĄZYWANIE PROBLEMÓW PODOPIECZ- NEGO 1) o kreślać zasady opieki nad podopiecznym; 1. Cele kształcenia 2) o kreślać zasady zapobiegania powikłaniom związanym z higieną osobistą podopiecznego; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 3) c harakteryzować zasady utrzymywania higieny otoczenia i miejsca zamieszkania podopieczne- 1) określać prakseologiczne zasady rozwiązywania go; problemów; 4) u dzielać pierwszej pomocy; 2) wyjaśniać podstawowe pojęcia prawne oraz określać organy ochrony prawnej i obsługi 5) w ykorzystywać w praktyce zasady organizacji prawnej; opieki; 3) charakteryzować strukturę systemu prawa i ak- 6) o kreślać zasady kształtowania przestrzeni miesztów prawnych; kaniowej; Nr 125 — 10519 — Poz. 845 7) wskazywać sprzęt i udogodnienia techniczne BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ ułatwiające osobie niepełnosprawnej poruszanie się w mieszkaniu oraz utrzymanie higieny 1. Cele kształcenia osobistej; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 8) kształtować i zaspokajać potrzeby podopiecznego; 1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 9) nawiązywać kontakt z podopiecznym i jego najbliższym otoczeniem; 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 10) rozwiązywać sytuacje konfliktowe; 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 11) organizować czas wolny dla poszczególnych grup podopiecznych; 4) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 12) organizować środowisko mieszkaniowe zgodnie z potrzebami podopiecznego; 5) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpoża- 13) dbać o bezpieczeństwo podopiecznego; rowej oraz ochrony środowiska; 14) stosować różne formy aktywnego spędzania 6) nawiązywać i podtrzymywać kontakty z podczasu wolnego i rozbudzać zainteresowania opiecznym i jego najbliższym otoczeniem; podopiecznego; 7) udzielać wsparcia emocjonalnego; 15) uczyć podopiecznego wykonywania drobnych 8) przewidywać kierunek rozwoju problemów spoużytecznych prac plastycznych i technicznych; łecznych oraz ich skutki w środowisku lokal- 16) stosować zasady prawidłowego żywienia i przy- nym; gotowywania posiłków; 9) porozumiewać się z osobami głuchymi z wyko- 17) charakteryzować różne rodzaje diet; rzystaniem systemu językowo-migowego; 10) wykorzystywać elementy samoobrony w sytua- 18) opracowywać jadłospis z wykorzystaniem pocjach zagrożenia bezpieczeństwa własnego rad dietetyka; i podopiecznego; 19) przygotowywać różnorodne posiłki z uwzględ- 11) organizować stanowisko pracy zgodnie z wynieniem upodobań i przyzwyczajeń podopieczmaganiami ergonomii; nego; 12) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 20) wykonywać zabiegi higieniczne w sytuacjach w wypadkach przy pracy; ograniczonej sprawności podopiecznego; 13) komunikować się i współpracować w zespole; 21) utrzymywać czystość osobistą podopiecznego i jego najbliższego otoczenia; 14) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 22) dobierać ćwiczenia rekreacyjne odpowiednie do wieku i sprawności fizycznej podopiecznego; 15) podejmować decyzje, w szczególności w sytuacjach zagrożeń; 23) dostrzegać problemy człowieka przewlekle chorego i psychicznie chorego oraz problemy oso- 16) doskonalić własną sprawność psychofizyczną; by niepełnosprawnej i okresu starzenia się. 17) organizować i oceniać własną pracę; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 18) doskonalić umiejętności zawodowe; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 19) korzystać z różnych źródeł informacji; programowych: 20) przestrzegać zasad etyki. 1) zasady opieki nad podopiecznym; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 2) zasady higieny osobistej i higieny otoczenia; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 3) rozróżnianie potrzeb podopiecznego; programowych: 4) metodyka organizacji czasu wolnego; 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 2) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 5) zasady udzielania pierwszej pomocy; 3) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 6) higiena żywienia; 4) bezpieczeństwo i higiena pracy; 7) metodyka wykonywania zabiegów pielęgnacyjnych; 5) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 8) rozpoznawanie zaburzeń psychicznych i problemów podopiecznego. 6) wybrane umiejętności społeczne; Nr 125 — 10520 — Poz. 845 7) język migowy; 3) ś rodki higieniczne; 8) wychowanie fizyczne z elementami samoobro- 4) ł óżko; ny; 5) s zafki zamykane, taborety; 9) elementy ergonomii; 6) m aterace specjalistyczne, w tym przeciwodleży- 10) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodo- nowe; wanym w wypadkach przy pracy; 7) p rzybory do kąpieli w łóżku; 11) zasady i metody komunikowania się; 8) u rządzenia ułatwiające pielęgnację osoby całko- 12) elementy socjologii i psychologii pracy; wicie unieruchomionej; 13) formy doskonalenia zawodowego; 9) m aterace lub maty do ćwiczeń na podłodze; 14) źródła informacji zawodowej; 10) fantomy do reanimacji; 15) etyka. 11) środki opatrunkowe. III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Pracownia gospodarstwa domowego powinna być

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia 9) kosz na odpadki. w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). Pracownia zajęć techniczno-plastycznych powinna ** Pozostałe 5 % godzin jest przeznaczone na rozdysponobyć wyposażona w: wanie przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. 1) s zafki; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI 2) s toły; KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 3) k rzesła; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- 4) m aszynę i przybory do szycia; gramowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne: 5) m ateriały i przybory do malowania i rysowania; 1) pracownia komputerowa; 6) m ateriały i przybory do haftowania, wyszywania oraz tkania; 2) pracownia higieny osobistej i pierwszej pomocy; 7) ż elazko i deskę do prasowania; 3) pracownia gospodarstwa domowego; 8) p rzewodniki i mapy turystyczne; 4) pracownia zajęć techniczno-plastycznych. 9) p lecaki; Pracownia komputerowa powinna być wyposażo- 10) kamerę; na w: 11) aparat fotograficzny. 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów); Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaple- 2) oprogramowanie użytkowe; cza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpo- 3) drukarki. wiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. Pracownia higieny osobistej i pierwszej pomocy po- Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w prawinna być wyposażona w: cowniach szkolnych, ośrodkach pomocy społecznej, instytucjach oraz organizacjach udzielających pomocy 1) urządzenia sanitarne; i świadczących usługi opiekuńcze osobom potrzebują- 2) przybory i środki do pielęgnacji; cym pomocy w ich miejscu zamieszkania. Nr 125 — 10521 — Poz. 845 Załącznik nr 4 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE OPIEKUN W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ SYMBOL CYFROWY 346⁰⁴ I. OPIS ZAWODU 21) s tosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 22) p rzestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 1) określać misję instytucji pomocy społecznej pożarowej oraz ochrony środowiska; w zmieniających się warunkach społecznych; 23) o rganizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 2) określać zadania i kompetencje zawodowe opiemaganiami ergonomii; kuna w pomocy instytucjonalnej; 24) k ierować zespołem pracowników; 3) rozpoznawać potrzeby i problemy podopiecznego; 25) s tosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 4) analizować możliwości i ograniczenia w zaspokajaniu potrzeb podopiecznego; 26) u dzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 5) pomagać podopiecznemu w czynnościach życia codziennego oraz dbać o jego bezpieczeństwo; 27) k orzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego; 6) wykorzystywać różne metody terapii i aktywizacji podopiecznego; 28) p lanować działalność gospodarczą. 7) współpracować z podopiecznym oraz z innymi, Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przyważnymi dla niego osobami: rodziną, znajomygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przemi, specjalistami; biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podsta- 8) pomagać w adaptacji jednostki do warunków wy przedsiębiorczości”. życia w placówkach opiekuńczych oraz do zmian związanych z przewlekłą chorobą, niepełno- 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie opiekun sprawnością lub starością; w domu pomocy społecznej powinien być przygo- 9) promować zdrowy styl życia; towany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 10) dokonywać systematycznej ewaluacji pracy z podopiecznym; 1) stymulacji rozwoju i aktywizacji osób przebywających w domu pomocy społecznej z zastosowa- 11) komunikować się z różnymi grupami podopiecz- niem różnych metod terapii; nych oraz udzielać im wsparcia i porad w sytuacjach trudnych lub kryzysowych; 2) pomagania podopiecznemu domu pomocy społecznej w zaspokajaniu potrzeb i wykonywaniu 12) postępować zgodnie z zasadami etyki; różnych czynności z zakresu samoobsługi i higieny osobistej; 13) podnosić jakość świadczonych usług opiekuńczych; 3) organizowania czasu wolnego w sposób umożliwiający podopiecznemu samorealizację, rozwój 14) aktywnie uczestniczyć w projektach integracji zainteresowań, integrację z rodziną i z osobami podopiecznych ze środowiskiem lokalnym; przebywającymi w domu pomocy społecznej 15) organizować i oceniać własną pracę; oraz ze społecznością lokalną; 16) negocjować i rozwiązywać problemy oraz kon- 4) tworzenia indywidualnego planu pomocy i profeflikty zaistniałe wśród podopiecznych placówek sjonalnego udziału w realizacji zaplanowanych opiekuńczych; zadań; 17) współpracować z mediami, prezentować na fo- 5) pielęgnowania oraz dbania o zdrowie i higienę rum publicznym interesy podopiecznego; osobistą osób chorych i niesamodzielnych; 18) prowadzić z podopiecznym zajęcia ruchowe, 6) aktywizowania podopiecznego do zwiększenia plastyczne lub techniczne; samodzielności życiowej; 19) prowadzić dokumentację pracy z podopiecz- 7) doradzania w zakresie planowania wydatków nym; oraz sposobu spędzania czasu wolnego; 20) porozumiewać się w języku obcym w zakresie 8) uczestniczenia w procesie rehabilitacji i aktywizaniezbędnym do wykonywanych zadań zawodo- cji podopiecznego pod nadzorem lub na zlecenie wych; lekarza bądź terapeuty. Nr 125 — 10522 — Poz. 845 II. BLOKI PROGRAMOWE 20) s tymulować różnymi metodami rozwój i możliwości adaptacyjne osób korzystających z pomo- Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający cy instytucjonalnej; z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące bloki programowe: 21) d ostrzegać potrzebę oraz znaczenie profesjonalizmu w wykonywaniu zadań zawodowych; 1) społeczny; 22) w ykorzystywać bogatą ofertę instytucji społecz- 2) edukacja zdrowotna i opieka; nych do rozwiązywania problemów i zaspokaja- 3) metody terapii i aktywizacji; nia potrzeb podopiecznego. 4) podstawy działalności zawodowej. 2. Treści kształcenia (działy programowe) BLOK: SPOŁECZNY Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1. Cele kształcenia 1) w ybrane zagadnienia z psychologii ogólnej i spo- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien łecznej; umieć: 2) podstawy psychologii rozwojowej; 1) posługiwać się podstawowymi pojęciami z zakresu nauk społecznych; 3) pedagogika specjalna z elementami nauczania specjalnego; 2) interpretować mechanizmy funkcjonowania człowieka oraz motywy jego postępowania 4) podstawy gerontologii; w różnych sytuacjach społecznych; 5) podstawy psychopatologii; 3) określać cele i zadania polityki społecznej pań- 6) wybrane zagadnienia z socjologii z uwzględniestwa; niem struktury i procesów małych grup społecz- 4) określać i wykorzystywać możliwości tkwiące nych; w człowieku; 7) wybrane przepisy prawa; 5) analizować zachowania społeczne zbiorowości i jednostki; 8) organizacja pomocy społecznej, rola i zadania instytucji świadczących pomoc społeczną. 6) stosować różne metody udzielania pomocy podopiecznym; BLOK: EDUKACJA ZDROWOTNA I OPIEKA 7) stosować metody i techniki badań społecznych; 1. Cele kształcenia 8) podejmować współpracę ze specjalistami Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien świadczącymi usługi na rzecz podopiecznych umieć: w domu pomocy społecznej; 1) posługiwać się terminologią z zakresu wiedzy 9) współpracować z zespołem zadaniowym; o zdrowiu; 10) dostrzegać czynniki wspomagające i organizujące jakość społecznego funkcjonowania zbioro- 2) charakteryzować czynniki zagrożenia zdrowia wości i jednostki; związane ze stylem życia i warunkami środowiska; 11) rozpoznawać i formułować problemy społeczne podopiecznego; 3) współpracować z pracownikami ochrony zdrowia; 12) doceniać znaczenie zasobów tkwiących w jednostce i uwzględniać je w podejmowanych dzia- 4) współtworzyć warunki do zachowań prozdrołaniach; wotnych; 13) podejmować inicjatywy ułatwiające człowieko- 5) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym wi aktywny udział w życiu społeczności; w wypadkach przy pracy; 14) prezentować kreatywną postawę podczas roz- 6) planować edukację zdrowotną w zależności od wiązywania problemów podopiecznego; potrzeb i wieku podopiecznego oraz jego wiedzy o zdrowiu; 15) dostrzegać potrzebę kierowania własnym rozwojem i doskonalić kwalifikacje zawodowe; 7) wspierać podopiecznego w dbaniu o własne 16) wskazywać uprawnienia i sposoby działania zdrowie; różnych podmiotów pomocy instytucjonalnej; 8) analizować dynamikę przeżyć emocjonalnych 17) organizować i włączać się do współpracy z róż- i ich wpływ na funkcjonowanie psychosomanymi instytucjami prowadzącymi działalność tyczne jednostki; socjalną; 9) ujmować problemy osób niepełnosprawnych 18) posługiwać się wybranymi przepisami prawa; w sposób kompleksowy i perspektywiczny; 19) dostosowywać metody pracy do sytuacji życio- 10) identyfikować organizacje i instytucje zajmujące wej, wieku i możliwości jednostki; się problemami promocji i ochrony zdrowia; Nr 125 — 10523 — Poz. 845 11) uczestniczyć w procesie kompleksowej rehabili- 9) u możliwiać podopiecznemu udział w imprezach tacji różnych grup podopiecznych pomocy in- integracyjnych; stytucjonalnej; 10) umożliwiać wykonywanie prac artystycznych 12) dokonywać elementarnej diagnozy niepełno- lub rozwijanie innych zainteresowań podopieczsprawności; nego; 13) dostosowywać metody pracy do możliwości 11) wykorzystywać arteterapię do integracji grupy psychosomatycznych podopiecznego; lub rozwiązywania trudnych sytuacji jednostki i społeczności domu pomocy społecznej; 14) angażować rodzinę i środowisko lokalne w działania opiekuńcze; 12) dokonywać ewaluacji pracy z podopiecznym; 15) poszukiwać informacji o podopiecznym i jego 13) dostosowywać metody terapii i aktywizacji do problemach; potrzeb i możliwości podopiecznego; 16) nawiązywać kontakt z różnymi grupami pod- 14) współpracować ze specjalistami odpowiedzialopiecznych; nymi za rehabilitację i aktywizację podopieczne- 17) współdziałać ze specjalistami w procesie świad- go oraz określać własną rolę i kompetencje czenia kompleksowej pomocy podopiecznym. w tym procesie; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 15) ponosić odpowiedzialność za podejmowane działania; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 16) stosować metody aktywizacji i organizować czas wolny podopiecznego w celu ułatwienia adap- 1) zdrowie w różnych okresach życia; tacji do warunków pracy oraz zapobiegania zja- 2) promocja zdrowia; wisku izolacji; 3) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodo- 17) przygotowywać podopiecznego do radzenia sowanym w wypadkach przy pracy; bie ze stresem. 4) wybrane zagadnienia z rehabilitacji; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 5) elementy psychoterapii; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 6) wybrane zagadnienia z metodyki pracy z pod- programowych: opiecznymi w instytucjach opiekuńczych. 1) problematyka aktywizacji i terapii; BLOK: METODY TERAPII I AKTYWIZACJI 2) planowanie i organizacja czasu wolnego; 1. Cele kształcenia 3) elementy arteterapii; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 4) wychowanie fizyczne z elementami rehabilitacji; umieć: 5) strategie radzenia sobie ze stresem. 1) wykorzystywać wiedzę z zakresu terapii, aktywizacji oraz organizacji czasu wolnego w celu pla- BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ nowania i udzielania pomocy jednostce; 1. Cele kształcenia 2) poszukiwać możliwości wykorzystania różnych metod terapii i aktywizacji; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 3) diagnozować potrzeby podopiecznego dotyczące spędzania czasu wolnego; 1) w yjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej; 4) rozbudzać zainteresowania sztuką i wykorzystywać elementy arteterapii w procesie komplek- 2) r ozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsowej opieki i stymulacji funkcjonowania pod- siębiorstw; opiecznego; 3) p odejmować działania związane z poszukiwa- 5) stosować zasady planowania i organizacji czasu niem pracy; wolnego we współpracy z rodziną, przyjaciółmi 4) s porządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; i znajomymi podopiecznego; 5) s porządzać dokumenty niezbędne do podejmo- 6) wykorzystywać elementy kultury fizycznej do wania i prowadzenia działalności gospodarczej; podnoszenia sprawności i wydolności podopiecznego; 6) s tosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 7) wykorzystywać czynności życia codziennego i samoobsługi do podnoszenia sprawności 7) s tosować przepisy bezpieczeństwa i higieny fizycznej i samodzielności podopiecznego; pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 8) motywować podopiecznego do aktywnego udziału w różnych uroczystościach okazjonal- 8) s tosować przepisy prawa dotyczące działalności nych lub imprezach wypoczynkowych; zawodowej; Nr 125 — 10524 — Poz. 845 9) prezentować interesy podopiecznego na forum III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

14) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w wypadkach przy pracy; w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych 15) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 5 % godzin jest przeznaczone do rozdyspono- 16) prowadzić negocjacje; wania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. 17) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI 18) podejmować decyzje; KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 19) formułować i rozumieć pisemne i ustne wypo- Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach prowiedzi w języku obcym, związane z realizacją zagramowych są odpowiednie następujące pomieszczedań zawodowych; nia dydaktyczne: 20) korzystać z różnych źródeł informacji; 1) pracownia komputerowa; 21) organizować doskonalenie zawodowe pracow- 2) pracownia treningu integracyjnego; ników; 22) przestrzegać zasad etyki. 3) pracownia higieny osobistej i pierwszej pomocy; 4) sala gimnastyczna do prowadzenia zajęć wycho- 2. Treści kształcenia (działy programowe) wania fizycznego z elementami rehabilitacji Treści kształcenia są ujęte w następujących działach fizycznej; programowych: 5) pracownia artystyczna. 1) gospodarka rynkowa; Pracownia komputerowa powinna być wyposażo- 2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw na w: usługowych; 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla 3) metody poszukiwania pracy; dwóch uczniów); 4) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 2) drukarki, skaner; 5) podejmowanie i prowadzenie działalności 3) oprogramowanie użytkowe; gospodarczej; 4) programy specjalistyczne. 6) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; Pracownia treningu integracyjnego powinna być wy- 7) bezpieczeństwo i higiena pracy; posażona w: 8) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowi- 1) zestaw kaset wideo oraz płyt DVD i CD; ska; 2) materace; 9) elementy technologii informacyjnej; 3) tablice flip-chart; 10) elementy ergonomii; 4) małe piłki, kłębki włóczki, woreczki, szarfy. 11) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; Pracownia higieny osobistej i pierwszej pomocy powinna być wyposażona w: 12) zasady i metody komunikowania się; 1) przybory i środki pielęgnacyjno-toaletowe; 13) elementy socjologii i psychologii pracy; 2) środki i przybory zapewniające wygodę i bezpie- 14) język obcy zawodowy w zakresie czterech komczeństwo osobie leżącej; petencji językowych (rozumienie ze słuchu, mówienie, czytanie i pisanie); 3) urządzenia do pielęgnacji osoby całkowicie unieruchomionej; 15) źródła informacji zawodowej; 4) aparaty do pomiaru ciśnienia tętniczego, termo- 16) formy doskonalenia zawodowego; metry lekarskie; 17) etyka. 5) maty i koce; Nr 125 — 10525 — Poz. 845 6) środki opatrunkowe; Przy sali gimnastycznej powinny znajdować się: szatnia, natryski, magazynek na sprzęt oraz pokój dla na- 7) fantomy do zabiegów reanimacyjnych i elemenuczyciela. tarnych zabiegów medycznych. Pracownia artystyczna powinna być wyposażona w: Sala gimnastyczna do prowadzenia zajęć wychowania fizycznego z elementami rehabilitacji fizycznej powin- 1) aparat fotograficzny; na być wyposażona w: 2) magnetofon, płyty DVD i CD oraz kasety wideo; 1) materace i maty; 3) przybory do szycia, malowania, rysowania, rzeź- 2) piłki; bienia, wycinania, klejenia. 3) drabinki; Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy 4) ławeczki; zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpo- 5) ciężarki; wiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. 6) drążki; Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w pracowniach szkolnych, domach pomocy społecznej, pla- 7) obręcze; cówkach prowadzonych przez organizacje pozarządo- 8) szarfy. we oraz placówkach dziennego pobytu. Załącznik nr 5 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE POSADZKARZ SYMBOL CYFROWY 713⁰⁵ I. OPIS ZAWODU 14) s tosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powi- 15) p rzestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa nien umieć: i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 1) posługiwać się dokumentacją techniczną, nor- pożarowej oraz ochrony środowiska; mami i instrukcjami w zakresie wykonywanych 16) o rganizować stanowisko pracy zgodnie z wyzadań zawodowych; maganiami ergonomii; 2) określać właściwości techniczne oraz przydat- 17) k omunikować się z uczestnikami procesu pracy; ność materiałów i wyrobów budowlanych do robót podłogowych i okładzinowych; 18) s tosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 3) magazynować, składować i transportować materiały i wyroby budowlane; 19) u dzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 4) użytkować narzędzia, urządzenia i sprzęt do robót posadzkarskich i okładzinowych; 20) k orzystać z różnych źródeł informacji; 5) wykonywać podłogi o różnych konstrukcjach; 21) p rowadzić działalność gospodarczą. 6) wykonywać izolacje akustyczne, termiczne, Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przyprzeciwwilgociowe, paroszczelne oraz wodogotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przeszczelne w podłogach i okładzinach ścian; biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, 7) wykonywać podkłady pod różne rodzaje posa- jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstadzek; wy przedsiębiorczości”. 8) wykonywać nawierzchnie podłogowe z różnych 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie posadzmateriałów; karz powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 9) wykonywać okładziny ścienne wewnętrzne i zewnętrzne; 1) przygotowania zapraw, mieszanek betonowych oraz materiałów pomocniczych do wykonywania 10) wykonywać naprawy i renowacje podłóg oraz robót podłogowych i okładzinowych; okładzin; 11) wykonywać przedmiary i obmiary robót oraz 2) wykonywania izolacji akustycznych, termicznych, pomiary inwentaryzacyjne; przeciwwilgociowych, paroszczelnych oraz wodoszczelnych podłóg; 12) dokonywać rozliczeń materiałów, pracy sprzętu oraz robocizny; 3) wykonywania podkładów pod różne rodzaje posadzek; 13) korzystać z urządzeń, wyposażenia i zaplecza techniczno-socjalnego terenu budowy; 4) wykonywania posadzek z różnych materiałów; Nr 125 — 10526 — Poz. 845 5) wykonywania wewnętrznych i zewnętrznych 2. Treści kształcenia (działy programowe) okładzin ściennych; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 6) wykonywania napraw i renowacji podłóg oraz programowych: okładzin. 1) ogólne wiadomości z zakresu budownictwa; II. BLOKI PROGRAMOWE 2) elementy konstrukcyjne i niekonstrukcyjne budynków; Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące 3) grunty budowlane; bloki programowe: 4) teren budowy i jego organizacja; 1) podstawy budownictwa; 5) materiały i wyroby budowlane; 2) technologia robót podłogowych i okładzinowych; 6) magazynowanie, składowanie i transportowa- 3) podstawy działalności zawodowej. nie materiałów i wyrobów budowlanych; BLOK: PODSTAWY BUDOWNICTWA 7) pomocnicze roboty murarskie, betoniarskie, tynkarskie, malarskie; 1. Cele kształcenia 8) rysunek techniczny; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 9) figury i bryły geometryczne; 1) posługiwać się podstawową terminologią bu- 10) z asady wymiarowania rysunków; dowlaną; 11) p rzekroje rysunkowe; 2) rozpoznawać elementy budynku i określać ich funkcje; 12) r zutowanie prostokątne i aksonometryczne; 3) określać konstrukcje i technologie wykonania 13) r ysunek odręczny i schematyczny; budynków; 14) z asady doboru barw; 4) rozróżniać rodzaje gruntów budowlanych; 15) r ysunki podłóg i okładzin; 5) określać zasady organizacji stanowiska pracy oraz zagospodarowania terenu budowy; 16) r ysunek architektoniczno-budowlany; 6) określać właściwości materiałów i wyrobów bu- 17) o znaczenia graficzne elementów budowlanych dowlanych; i posadzkarskich; 7) rozróżniać elementy i konstrukcje podłóg; 18) r odzaje i elementy dokumentacji technicznej; 8) określać zasady magazynowania, składowania 19) d okumentacja techniczna; i transportowania materiałów i wyrobów bu- 20) e lementy miernictwa budowlanego; dowlanych; 9) określać zasady wykonywania pomocniczych 21) p rzedmiary i obmiary robót; robót murarskich, betoniarskich, tynkarskich 22) r ysunek inwentaryzacyjny. i malarskich; 10) sporządzać rysunki figur i brył geometrycznych; BLOK: TECHNOLOGIA ROBÓT PODŁOGOWYCH I OKŁADZINOWYCH 11) wymiarować i opisywać rysunki techniczne; 12) stosować zasady wykonywania przekrojów, rzu- 1. Cele kształcenia tów prostokątnych i aksonometrycznych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 13) sporządzać proste rysunki elementów budowla- umieć: nych; 1) organizować, użytkować i likwidować stanowi- 14) sporządzać szkice posadzek; sko pracy zgodnie z wymaganiami technologicznymi, przepisami i zasadami bezpieczeń- 15) dobierać układy kompozycyjne posadzek i okłastwa i higieny pracy, przepisami ochrony przedzin z zastosowaniem zasad doboru barw, złuciwpożarowej oraz ochrony środowiska; dzeń optycznych i ornamentyki; 2) dobierać materiały, narzędzia i sprzęt do okreś- 16) rozróżniać rodzaje i elementy dokumentacji lonych robót posadzkarskich i okładzinowych; technicznej; 3) rozróżniać rodzaje konstrukcji podłóg; 17) posługiwać się dokumentacją techniczną przy wykonywaniu robót podłogowych i okładzino- 4) przygotowywać zaprawy i mieszanki betonowe wych; na podkłady oraz nawierzchnie podłogowe; 18) posługiwać się podstawowym sprzętem pomia- 5) wykonywać pomocnicze prace murarskie, tynrowym; karskie, betoniarskie i zbrojarskie; 19) wykonywać przedmiary i obmiary robót; 6) przygotowywać podłoża pod różnego rodzaju 20) sporządzać rysunki inwentaryzacyjne. podłogi; Nr 125 — 10527 — Poz. 845 7) wykonywać izolacje termiczne, akustyczne, pa- 19) technologia robót naprawczych i renowacyjroszczelne, wodoszczelne i przeciwwilgociowe; nych podłóg i okładzin; 8) wykonywać podkłady pod różne rodzaje posa- 20) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pradzek; cy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska obowiązujące podczas wy- 9) wykonywać dylatacje podłóg i okładzin; konywania robót podłogowych i okładzino- 10) wyznaczać powierzchnie posadzek; wych. 11) wykonywać posadzki z materiałów mineralnych, BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ drewna, materiałów drewnopochodnych oraz tworzyw sztucznych; 1. Cele kształcenia 12) wykonywać cokoliki oraz mocować listwy przy- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien podłogowe; umieć: 13) wykonywać warstwy ochronne podłóg i posa- 1) i nterpretować podstawowe pojęcia gospodarki dzek; rynkowej; 14) wykonywać okładziny ścienne wewnętrzne i ze- 2) p odejmować działania związane z poszukiwawnętrzne; niem pracy; 3) s porządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 15) wykonywać okładziny sufitowe; 4) s porządzać dokumenty niezbędne do podejmo- 16) oceniać jakość wykonywanych robót podłogowania i prowadzenia działalności gospodarczej; wych i okładzinowych; 5) r ozróżniać i charakteryzować przedsiębiorstwa 17) wykonywać naprawy i renowacje podłóg i okłabudowlane; dzin; 6) s tosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 18) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas 7) s tosować przepisy i zasady bezpieczeństwa wykonywania robót podłogowych i okładzino- i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożawych. rowej oraz ochrony środowiska; 8) p rzestrzegać przepisów prawa budowlanego, 2. Treści kształcenia (działy programowe) podatkowego i bankowego; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 9) p rzygotowywać oferty przetargowe na nieskomprogramowych: plikowane roboty budowlane; 1) organizacja, użytkowanie i likwidacja stanowi- 10) sporządzać kosztorysy oraz obliczać wynagroska pracy; dzenie za wykonaną pracę; 2) materiały podłogowe i okładzinowe; 11) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 3) roboty podłogowe; 12) dobierać środki ochrony indywidualnej do ro- 4) pomocnicze roboty murarskie, betoniarskie dzaju wykonywanej pracy; i zbrojarskie; 13) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 5) podłoża na gruncie; w wypadkach przy pracy; 6) przygotowanie podłoży pod podłogi; 14) komunikować się i współpracować w zespole; 7) izolacje termiczne i akustyczne; 15) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 8) izolacje przeciwwilgociowe, paroszczelne i wodoszczelne; 16) podejmować decyzje; 9) podkłady; 17) doskonalić umiejętności zawodowe; 10) dylatacje podłóg; 18) korzystać z różnych źródeł informacji; 11) posadzki; 19) przestrzegać zasad etyki. 12) prace wykończeniowe; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 13) warstwy ochronne; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 14) roboty okładzinowe; 1) p odstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 15) przygotowanie podłoży pod okładziny; 2) d okumenty dotyczące zatrudnienia; 16) okładziny wewnętrzne i zewnętrzne; 3) p odejmowanie i prowadzenie działalności 17) tynki zewnętrzne i wewnętrzne; gospodarczej; 18) odbiór robót podłogowych i okładzinowych; 4) f unkcjonowanie przedsiębiorstw budowlanych; Nr 125 — 10528 — Poz. 845 5) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 5) m odele podłóg o różnych konstrukcjach; 6) bezpieczeństwo i higiena pracy; 6) n arzędzia, urządzenia i sprzęt do robót posadzkarskich; 7) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 7) i nstrukcje technologiczne oraz filmy instruktażowe z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy; 8) wybrane przepisy prawa budowlanego, podatkowego i bankowego; 8) n ormy i certyfikaty stosowane w budownictwie, aprobaty techniczne; 9) przetargi w budownictwie; 9) prospekty materiałów i wyrobów budowlanych; 10) kosztorysy budowlane; 10) p ublikacje zawierające jednostkowe nakłady 11) elementy ergonomii; rzeczowe oraz publikacje zawierające ceny 12) środki ochrony indywidualnej; i stawki czynników produkcji. 13) zasady udzielenia pierwszej pomocy poszkodo- Pracownia rysunku technicznego powinna być wypowanym w wypadkach przy pracy; sażona w: 14) zasady i metody komunikowania się; 1) s tanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia); 15) elementy socjologii i psychologii pracy; 2) w zory znormalizowanego pisma technicznego; 16) formy doskonalenia zawodowego; 3) m odele brył i plansze figur geometrycznych; 17) źródła informacji zawodowej; 4) d okumentacje architektoniczno-budowlane; 18) etyka. 5) r ysunki elementów budowlanych; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE 6) n ormy dotyczące zasad sporządzania rysunków

3) m ateriały pomocnicze: zaprawy, kleje, kity, lepiki, * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia masy plastyczne; w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w systemie stacjonarnym i zaocznym). 4) m ateriały izolacyjne; ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostoso- 5) s tożek do badania konsystencji zapraw; wanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. 6) n arzędzia i sprzęt do robót posadzkarskich i okładzinowych; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 7) i nstrukcje technologiczne; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- 8) ś rodki ochrony indywidualnej; gramowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne: 9) d okumentacje techniczne, katalogi i prospekty posadzek oraz okładzin. 1) pracownia ogólnobudowlana; Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaple- 2) pracownia rysunku technicznego; cza magazynowo-socjalnego. 3) warsztaty szkolne. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla Pracownia ogólnobudowlana powinna być wyposa- nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla żona w: uczniów. 1) modele i rysunki budynków; W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu. 2) próbki podstawowych materiałów i wyrobów budowlanych; Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w warsztatach szkolnych, centrach kształcenia praktycznego, 3) próbki materiałów izolacyjnych; centrach kształcenia ustawicznego oraz zakładach 4) próbki i eksponaty wyrobów ściennych, stropo- specjalizujących się w wykonywaniu podłóg i okładzin wych, okładzinowych i podłogowych; z różnych materiałów. Nr 125 — 10529 — Poz. 845 Załącznik nr 6 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE RENOWATOR ZABYTKÓW ARCHITEKTURY SYMBOL CYFROWY 712⁰⁷ I. OPIS ZAWODU 22) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 23) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 1) posługiwać się dokumentacją budowlaną i kon- 24) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące serwatorską; praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 2) określać cechy stylów architektonicznych; 25) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 3) charakteryzować stratygrafię nawarstwień 26) korzystać z różnych źródeł informacji; w murowanych obiektach zabytkowych; 27) planować działalność gospodarczą. 4) określać rodzaje uszkodzeń na podstawie objawów zniszczeń; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno prze- 5) określać stopień zniszczenia elementów budowbiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, lanych i detali architektonicznych; jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podsta- 6) wykonywać pomiary oraz sporządzać szkice in- wy przedsiębiorczości”. wentaryzacyjne; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie renowator 7) dobierać materiały budowlane do określonych zabytków architektury powinien być przygotowany prac renowacyjnych; do wykonywania następujących zadań zawodowych: 8) posługiwać się narzędziami, urządzeniami i sprzętem budowlanym; 1) wykonywania prac remontowo-budowlanych obiektów zabytkowych z zastosowaniem techno- 9) wykonywać zabezpieczenia czasowe i trwałe logii tradycyjnych i współczesnych; oryginalnych fragmentów historycznej dekoracji i wyposażenia; 2) wykonywania prac renowacyjnych i restauratorskich elementów budowlanych oraz detali archi- 10) wykonywać prace renowacyjne zgodnie z dokutektonicznych; mentacją techniczną; 3) wytwarzania kopii detali zabytkowych i dekoracji 11) uzupełniać ubytki w warstwie powierzchniowej architektonicznej. wypraw, stiuków i sztukaterii; 12) odtwarzać uszkodzoną fakturę powierzchni wy- II. BLOKI PROGRAMOWE robów i detali architektoniczno-budowlanych; Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający 13) uzupełniać fragmenty dekoracji architektonicz- z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące nej i elementów budowlanych; bloki programowe: 14) wykonywać kopie detali oraz elementów bu- 1) t echnologia konserwatorskich prac renowacyjdowlanych na podstawie tradycyjnych i histo- nych; rycznych technologii; 2) podstawy konserwacji zabytków; 15) oceniać technologiczną poprawność wykony- 3) podstawy działalności zawodowej. wanych robót renowacyjnych; 16) wykonywać przedmiary i obmiary robót związa- BLOK: TECHNOLOGIA KONSERWATORSKICH PRAC ne z realizacją zadań zawodowych; RENOWACYJNYCH 17) sporządzać zapotrzebowanie oraz rozliczenia 1. Cele kształcenia materiałów i sprzętu; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 18) korzystać z urządzeń, wyposażenia i zaplecza umieć: techniczno-socjalnego terenu budowy; 1) w ykonywać prace konserwatorskie z zachowa- 19) współpracować z kierownictwem budowy, nad- niem wartości artystycznych, historycznych, zorem konserwatorskim i zespołem pracowni- kulturowych, architektonicznych obiektów podków; dawanych renowacji; 20) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywa- 2) u czestniczyć w pracach inwentaryzacyjnych arnych zadań zawodowych; chitektoniczno-budowlanych; 21) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 3) o rganizować stanowisko do wykonywania prac i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- ogólnobudowlanych, renowacyjnych i pomocpożarowej oraz ochrony środowiska; niczych; Nr 125 — 10530 — Poz. 845 4) dobierać materiały, narzędzia i sprzęt do wyko- 8) t echnologia renowacji i naprawy powierzchni nywanych prac konserwatorskich i renowacyj- murowanych z kamienia i cegły; nych; 9) d okumentacja techniczna i technologiczna; 5) składować i transportować materiały oraz sprzęt 10) rysunek techniczny; budowlany; 11) rysunek odręczny; 6) posługiwać się sprzętem do wykonywania pomiarów budowlanych; 12) prace murarskie, tynkarskie, malarskie; 7) oceniać stopień zniszczenia detali architekto- 13) prace kamieniarskie, sztukatorskie; niczno-budowlanych; 14) renowacja kamienia, cegły i ceramiki; 8) przygotowywać zaprawy, wyprawy, betony oraz zaczyny; 15) naprawa warstwy zewnętrznej budynku; 9) zabezpieczać oryginalne fragmenty dekoracji 16) zabezpieczenie oryginalnych elementów dekoarchitektonicznej; racji i wystrojów; 10) odczytywać architektoniczno-budowlaną doku- 17) nadzór budowlano-konserwatorski; mentację techniczną i technologiczną; 18) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pra- 11) posługiwać się dokumentacją projektową i kon- cy. serwatorską; BLOK: PODSTAWY KONSERWACJI ZABYTKÓW 12) sporządzać szkice i rysunki inwentaryzacyjne; 1. Cele kształcenia 13) przeskalowywać rysunki; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 14) malować powierzchnię elementów z gipsu, kaumieć: mienia sztucznego, ceramiki; 1) c harakteryzować elementy i konstrukcje budow- 15) łączyć i uzupełniać elementy uszkodzonych wylane w określonej epoce; robów i detali architektoniczno-budowlanych na podstawie dokumentacji konserwatorskiej; 2) w ykonywać prace z zakresu renowacji i konserwacji z poszanowaniem wartości zabytkowych, 16) wykonywać prace retuszerskie w miejscach historycznych i kulturowych odnawianych eleubytków i połączeń; mentów i konstrukcji budowlanych; 17) uzupełniać brakujące fragmenty malatury; 3) r ozróżniać porządki i style architektoniczne; 18) utwardzać powierzchnię odnowionych wyro- 4) r ozpoznawać objawy zniszczenia powierzchni bów; zabytkowych obiektów budowlanych oraz detali 19) nakładać na odnowioną powierzchnię warstwy architektonicznych; zabezpieczające; 5) d okonywać wyboru określonej metody napra- 20) zabezpieczać elementy wykończenia budynku wy elementów i detali zabytkowych; znajdujące się w stadium awarii technicznej; 6) s tosować tradycyjne i nowoczesne technologie 21) współpracować z nadzorem budowlano-konser- podczas realizacji zadań zawodowych; watorskim i konserwatorami zabytków; 7) p rzeprowadzać techniczne zabiegi z zakresu re- 22) przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higie- nowacji i konserwacji powierzchniowej oraz ny pracy podczas wykonywania konserwator- strukturalnej elementów i konstrukcji muroskich prac renowacyjnych. wych; 8) w ykonywać zabiegi renowacyjne i rewaloryza- 2. Treści kształcenia (działy programowe) cyjne powierzchni zwykłych, ozdobnych i szla- Treści kształcenia są ujęte w następujących działach chetnych; programowych: 9) o dnawiać, uzupełniać i konserwować wyroby 1) inwentaryzacja architektoniczno-budowlana; gipsowe, wapienne oraz z kamienia sztucznego; 10) w ykonywać zabiegi konserwatorskie oraz reno- 2) organizacja stanowiska pracy; wację powierzchniową detali architektonicznych 3) materiały budowlane; z kamienia naturalnego i sztucznego; 4) składowanie materiałów; 11) w ykonywać prace przygotowawcze i pomocnicze przy konserwacji polichromii i fresków; 5) przyrządy pomiarowe; 12) w ykonywać prace odkrywkowe ziemne i war- 6) przyczyny i objawy zniszczeń zabytkowych ele- stwy epidermicznej budynku; mentów konstrukcji budowlanych, elementów 13) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i detali architektonicznych; i higieny pracy podczas wykonywania prac kon- 7) zaprawy, wyprawy, betony, zaczyny; serwatorskich. Nr 125 — 10531 — Poz. 845 2. Treści kształcenia (działy programowe) 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: programowych: 1) p odstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 1) style architektoniczne; 2) d okumenty dotyczące zatrudnienia; 2) zarys historii architektury; 3) p rawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 3) zniszczenia zabytkowych obiektów budowlanych i detali architektonicznych; 4) b ezpieczeństwo i higiena pracy; 4) metody zabezpieczania i ochrony obiektu zabyt- 5) o chrona przeciwpożarowa i ochrona środowikowego; ska; 6) e lementy ergonomii; 5) technologia renowacji, konserwacji, restauracji, rewaloryzacji; 7) ś rodki ochrony indywidualnej; 6) renowacja wypraw; 8) z asady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 7) renowacja sztukaterii, sztablatur i stiuków; 9) z asady i metody komunikowania się; 8) renowacja detali architektonicznych; 10) elementy socjologii i psychologii pracy; 9) konserwacja polichromii i fresków; 11) formy doskonalenia zawodowego; 10) inwentaryzacja architektoniczna i budowlano- 12) źródła informacji zawodowej; -konserwatorska; 13) etyka. 11) przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy. III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). 4) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponopraw i obowiązków pracownika i pracodawcy; wania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. 5) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI ochrony środowiska; KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 6) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach promaganiami ergonomii; gramowych są odpowiednie następujące pomieszcze- 7) dobierać środki ochrony indywidualnej do ro- nia dydaktyczne: dzaju wykonywanej pracy; 1) pracownia rysunku technicznego; 8) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 2) pracownia budownictwa i materiałów budowlaw wypadkach przy pracy; nych; 9) komunikować się i współpracować w zespole; 3) pracownia modelarsko-konserwatorska; 10) rozwiązywać problemy dotyczące działalności 4) warsztaty szkolne. zawodowej; Pracownia rysunku technicznego powinna być wypo- 11) podejmować decyzje; sażona w: 12) doskonalić umiejętności zawodowe; 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia); 13) korzystać z różnych źródeł informacji; 2) modele elementów budowlanych i konstrukcyj- 14) przestrzegać zasad etyki. nych; Nr 125 — 10532 — Poz. 845 3) modele detali i dekoracji architektonicznych; 9) s tanowiska odlewnicze; 4) dokumentację budowlaną i konserwatorską; 10) stanowiska do wykonywania form; 5) normy i certyfikaty stosowane w budownictwie. 11) materiały pomocnicze; Pracownia budownictwa i materiałów budowlanych 12) narzędzia specjalistyczne; powinna być wyposażona w: 13) modele dekoracji i detali architektonicznych; 1) wyroby i materiały budowlane; 14) formy, wzorniki, szablony, noże do szablonów; 2) modele konstrukcji i elementów budowlanych; 15) normy i certyfikaty stosowane w budowni- 3) sprzęt i przyrządy pomiarowe; ctwie. 4) normy i certyfikaty stosowane w budownictwie. Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: Pracownia modelarsko-konserwatorska powinna być 1) stanowiska do wykonywania prac murarskich, wyposażona w: tynkarskich, ciesielskich, betoniarskich, sztukatorskich; 1) stoły modelarskie; 2) stoły zbrojarskie. 2) modele i formy; Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaple- 3) narzędzia, sprzęt; cza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy 4) materiały do wykonywania form i odlewów; zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy uczniów. 5) szablony do profili ciągnionych; W warsztatach szkolnych powinno znajdować się po- 6) stanowiska do ciągnienia obrotowego; mieszczenie do instruktażu. 7) stanowiska przygotowawcze wyposażone Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w warw imadła, wiertarki, narzędzia ręczne i elektrosztatach szkolnych, centrach kształcenia praktycznego, narzędzia; zakładach prowadzących prace renowacyjne i konser- 8) stanowiska robót mokrych; watorskie. Załącznik nr 7 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK ELEKTRYK SYMBOL CYFROWY 311⁰⁸ I. OPIS ZAWODU 7) dobierać metody i przyrządy pomiarowe oraz mierzyć wielkości elektryczne i nieelektryczne, 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powi- parametry i charakterystyki instalacji, urządzeń nien umieć: i sieci elektrycznych oraz interpretować wyniki pomiarów; 1) analizować i interpretować podstawowe zjawiska oraz prawa z zakresu elektrotechniki i elek- 8) dobierać elementy składowe, podzespoły oraz troniki; zabezpieczenia do instalacji, urządzeń i sieci elektrycznych w zależności od zadanych warun- 2) rozpoznawać elementy, aparaty, maszyny i urząków pracy; dzenia elektryczne na podstawie symboli graficznych, oznaczeń na nich stosowanych, para- 9) wykonywać połączenia elementów elektryczmetrów, charakterystyk oraz wyglądu; nych, elektronicznych i mechanicznych; 3) posługiwać się dokumentacją techniczną insta- 10) dobierać, instalować i obsługiwać maszyny lacji, maszyn i urządzeń elektrycznych; i urządzenia elektryczne oraz aparaturę sterującą i kontrolno-pomiarową; 4) określać rolę poszczególnych elementów i pod- 11) dobierać, instalować i sprawdzać środki ochrozespołów stosowanych w instalacjach, urządzeny przeciwporażeniowej; niach i sieciach elektrycznych; 12) wykonywać instalacje elektryczne i elektroener- 5) analizować działanie układów elektrycznych na getyczne; podstawie schematów ideowych; 13) instalować i obsługiwać układy energoelektro- 6) oceniać wpływ parametrów poszczególnych niczne; elementów i podzespołów elektrycznych na pracę układów i urządzeń elektrycznych; 14) projektować proste układy elektryczne; Nr 125 — 10533 — Poz. 845 15) stosować skuteczną ochronę urządzeń elektrycz- 4) wykonywania instalacji elektrycznych oraz przenych przed skutkami zwarć, przeciążeń i prze- prowadzania badań odbiorczych i eksploatacyjpięć; nych; 16) prowadzić racjonalną gospodarkę elektroener- 5) instalowania i eksploatowania maszyn i urządzeń getyczną; elektrycznych, układów energoelektronicznych oraz aparatury sterującej i kontrolno-pomiarowej; 17) dokonywać kontroli technicznej podczas produkcji i naprawy urządzeń elektrycznych; 6) d obierania, instalowania i sprawdzania środków ochrony przeciwporażeniowej; 18) dokonywać przeglądów technicznych instalacji, maszyn i urządzeń elektrycznych; 7) p rowadzenia budowy i eksploatacji linii napowietrznych i kablowych; 19) wykonywać badania eksploatacyjne urządzeń elektrycznych oraz oceniać ich stan techniczny; 8) p rowadzenia racjonalnej gospodarki elektroenergetycznej; 20) wykonywać badania odbiorcze i eksploatacyjne instalacji elektrycznych oraz oceniać ich stan 9) s porządzania dokumentacji projektowej prostych techniczny; urządzeń, instalacji i sieci elektrycznych. 21) lokalizować i usuwać uszkodzenia instalacji, 3. Zawód technik elektryk jest zawodem szerokoprofiukładu lub urządzenia elektrycznego; lowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec 22) posługiwać się komputerowym oprogramowa- okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności speniem narzędziowym i użytkowym w zakresie cjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalniezbędnym do wykonywanej pracy; nego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 23) stosować normy, przepisy i instrukcje dotyczące montażu i eksploatacji urządzeń elektrycznych 1) e nergoelektroniki; i elektroenergetycznych; 2) m aszyn elektrycznych; 24) posługiwać się językiem obcym w zakresie nie- 3) i nstalacji elektrycznych; zbędnym do wykonywania zadań zawodowych; 4) e lektroenergetyki. 25) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; II. BLOKI PROGRAMOWE 26) przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający przeciwporażeniowej oraz ochrony środowiska; z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące bloki programowe: 27) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 1) p odstawy elektrotechniki i elektroniki; 28) kierować zespołem pracowników; 2) m aszyny i urządzenia elektryczne; 29) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 3) t echniki wytwarzania; praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 4) p odstawy działalności zawodowej. 30) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; BLOK: PODSTAWY ELEKTROTECHNIKI I ELEKTRONIKI 31) korzystać z różnych źródeł informacji oraz do- 1. Cele kształcenia radztwa specjalistycznego; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 32) prowadzić działalność gospodarczą. umieć: Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przy- 1) stosować podstawowe pojęcia i wielkości chagotowanie do wejścia na rynek pracy powinno prze- rakteryzujące pole elektryczne, magnetyczne biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, i elektromagnetyczne oraz obwody elektryczne; jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 2) charakteryzować podstawowe zjawiska zachodzące w polu elektrycznym, magnetycznym 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik i elektromagnetycznym; elektryk powinien być przygotowany do wykony- 3) rozróżniać elementy obwodów elektrycznych wania następujących zadań zawodowych: i układów elektronicznych oraz określać ich 1) organizowania oraz nadzorowania prac instala- funkcje; cyjno-montażowych i eksploatacyjnych urządzeń 4) stosować podstawowe prawa elektrotechniki do elektrycznych; obliczania obwodów elektrycznych prądu stałe- 2) przeprowadzania kontroli technicznej we wszyst- go i przemiennego oraz prostych układów elekkich fazach produkcji lub naprawy aparatów tronicznych; i maszyn elektrycznych; 5) szacować wartości wielkości elektrycznych 3) przeprowadzania badań eksploatacyjnych urzą- w obwodach elektrycznych i prostych układach dzeń elektrycznych; elektronicznych; Nr 125 — 10534 — Poz. 845 6) wyjaśniać proces elektrolizy i określać technicz- 10) stany nieustalone; ne zastosowanie; 11) elementy elektryczne i elektroniczne; 7) charakteryzować ogniwa galwaniczne i akumu- 12) układy elektroniczne; latory oraz ich parametry techniczne; 13) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pra- 8) przewidywać skutki stanów nieustalonych w obcy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, ochrowodach oraz wpływ odkształcenia prądu lub nany środowiska oraz przepisy ochrony przeciwpięcia na pracę urządzeń elektrycznych; porażeniowej. 9) charakteryzować podstawowe parametry elementów i układów elektronicznych; BLOK: MASZYNY I URZĄDZENIA ELEKTRYCZNE 10) analizować na podstawie schematów ideowych 1. Cele kształcenia działanie układów elektrycznych i elektronicznych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 11) oceniać wpływ parametrów poszczególnych elementów na pracę układów elektrycznych 1) o rganizować stanowiska do montażu i badania i elektronicznych; urządzeń elektrycznych zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, prze- 12) dobierać metody i przyrządy do pomiaru wiel- pisami ochrony przeciwpożarowej, przeciwkości elektrycznych; porażeniowej oraz ochrony środowiska; 13) posługiwać się przyrządami pomiarowymi wiel- 2) r ozróżniać maszyny i urządzenia elektryczne kości elektrycznych; oraz urządzenia energoelektroniczne; 14) łączyć układy elektryczne i elektroniczne na pod- 3) o kreślać funkcje elementów i podzespołów stostawie schematów ideowych i montażowych; sowanych w instalacjach, urządzeniach i sieciach elektrycznych; 15) mierzyć podstawowe wielkości elektryczne oraz parametry elementów elektrycznych i elektro- 4) o ceniać wpływ parametrów poszczególnych nicznych; elementów i podzespołów na pracę układów i urządzeń elektrycznych; 16) szacować błędy pomiarów na podstawie zastosowanych metod oraz parametrów przyrządów 5) a nalizować na podstawie schematów ideowych pomiarowych; działanie układów elektrycznych; 17) interpretować wyniki pomiarów przedstawione 6) i nterpretować i wykorzystywać dane zawarte na w formie tabel lub wykresów; tabliczkach znamionowych maszyn i urządzeń elektrycznych; 18) analizować na podstawie wyników pomiarów pracę układów elektrycznych i elektronicznych; 7) p rojektować proste układy i urządzenia elektryczne; 19) wykorzystywać komputer do opracowywania wyników wykonanych pomiarów; 8) d obierać zabezpieczenia urządzeń elektrycznych; 20) korzystać z katalogów, norm i dokumentacji technicznej; 9) m ontować i uruchamiać podzespoły w urządzeniu elektrycznym; 21) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 10) d obierać i eksploatować układy automatyki pożarowej, ochrony środowiska oraz przepisów w urządzeniach elektrycznych; ochrony przeciwporażeniowej. 11) l okalizować i usuwać zakłócenia w pracy urzą- 2. Treści kształcenia (działy programowe) dzeń elektrycznych; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 12) d obierać filtry zabezpieczające urządzenia przed programowych: zakłóceniami; 1) pole elektryczne; 13) d obierać układy do kompensacji mocy biernej; 2) obwody elektryczne prądu stałego; 14) d obierać sposoby chłodzenia urządzeń elektrycznych; 3) elektroliza, ogniwa galwaniczne i akumulatory; 15) d obierać zasilanie do odbiorników energii elek- 4) pole magnetyczne i elektromagnetyzm; trycznej; 5) obwody prądu przemiennego; 16) d obierać urządzenia elektryczne do różnych rodzajów maszyn roboczych; 6) układy trójfazowe; 17) d obierać, instalować i sprawdzać środki ochro- 7) pomiary elektryczne; ny przeciwporażeniowej; 8) przebiegi odkształcone; 18) m ierzyć parametry maszyn, urządzeń i instalacji 9) czwórniki i filtry; elektrycznych; Nr 125 — 10535 — Poz. 845 19) interpretować wyniki pomiarów parametrów 18) maszyny indukcyjne; maszyn, urządzeń i instalacji elektrycznych; 19) maszyny synchroniczne; 20) wyznaczać charakterystyki ruchowe maszyn 20) maszyny prądu stałego; i urządzeń elektrycznych; 21) maszyny komutatorowe prądu przemiennego; 21) interpretować charakterystyki ruchowe maszyn i urządzeń elektrycznych; 22) półprzewodnikowe przyrządy mocy; 22) stosować zasady eksploatacji urządzeń energo- 23) przekształtniki i łączniki energoelektroniczne; elektronicznych; 24) układy sterowania i regulacji oraz zabezpiecze- 23) określać czynności konserwacyjne warunkujące nia urządzeń energoelektronicznych; prawidłową eksploatację urządzeń elektrycznych; 25) układ napędowy i jego elementy; 24) wykonywać oględziny i przeglądy maszyn elek- 26) układy sterowania maszyn i urządzeń elektrycztrycznych oraz urządzeń elektrycznych i energo- nych; elektronicznych; 27) energoelektroniczne układy napędowe; 25) lokalizować uszkodzenia maszyn i urządzeń elektrycznych oraz wykonywać proste naprawy; 28) inne zastosowania urządzeń energoelektronicznych; 26) sporządzać sprawozdania i protokoły z badań i pomiarów urządzeń elektrycznych; 29) środki i urządzenia ochrony przeciwporażeniowej stosowane w sieciach i urządzeniach elek- 27) prowadzić racjonalną gospodarkę elektroener- troenergetycznych; getyczną zakładu pracy; 30) wymagania kwalifikacyjne w zakresie eksploata- 28) stosować normy, przepisy i instrukcje dotyczące cji urządzeń elektroenergetycznych; montażu i eksploatacji urządzeń elektrycznych; 31) pomiary parametrów maszyn i urządzeń elek- 29) posługiwać się dokumentacją techniczną oraz trycznych; katalogami maszyn, urządzeń elektrycznych i energoelektronicznych; 32) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, prze- 30) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa ciwporażeniowej oraz ochrony środowiska podi higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpoczas badań i eksploatacji maszyn i urządzeń żarowej, przeciwporażeniowej oraz ochrony elektrycznych. środowiska podczas badań i eksploatacji urządzeń elektrycznych. BLOK: TECHNIKI WYTWARZANIA 2. Treści kształcenia (działy programowe) 1. Cele kształcenia Treści kształcenia są ujęte w następujących działach Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien programowych: umieć: 1) organizacja stanowiska pracy; 1) o rganizować stanowisko pracy zgodnie z prze- 2) przewody i kable; pisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisami ochrony przeciwpożarowej, 3) aparaty i urządzenia niskiego napięcia; ochrony środowiska oraz przepisami ochrony 4) instalacje elektryczne; przeciwporażeniowej; 5) urządzenia zasilające i rozdzielcze; 2) c zytać oraz sporządzać rysunki techniczne maszynowe i elektryczne; 6) oświetlenie elektryczne; 3) r ozróżniać i dobierać materiały stosowane 7) zabezpieczenia instalacji elektrycznych; w maszynach i urządzeniach elektrycznych; 8) instalacje specjalnego przeznaczenia; 4) w ykonywać proste prace z zakresu obróbki ręcz- 9) urządzenia grzejne i chłodnicze; nej metali i tworzyw sztucznych; 10) wytwarzanie energii elektrycznej; 5) d obierać przyrządy do pomiaru wielkości geometrycznych i elektrycznych, narzędzia i elektro- 11) zwarcia i przepięcia; narzędzia oraz posługiwać się nimi; 12) linie napowietrzne i kablowe; 6) r ozróżniać i stosować połączenia elektryczne 13) aparaty wysokiego napięcia; i mechaniczne w maszynach i urządzeniach elektrycznych; 14) stacje elektroenergetyczne; 7) m ontować podzespoły mechaniczne aparatów, 15) automatyka zabezpieczeniowa; maszyn i urządzeń elektrycznych; 16) gospodarka elektroenergetyczna; 8) m ontować układy elektryczne na podstawie do- 17) transformatory; kumentacji technicznej; Nr 125 — 10536 — Poz. 845 9) dokonywać demontażu i montażu aparatów, 3) s porządzać budżet i planować rozwój firmy; maszyn i urządzeń elektrycznych; 4) o pracowywać plan marketingowy; 10) instalować aparaty, maszyny i urządzenia w układach elektrycznych; 5) p odejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 11) montować instalacje elektryczne; 6) s porządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 12) oceniać stan techniczny aparatów, maszyn i urządzeń elektrycznych; 7) s porządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; 13) uruchamiać aparaty, maszyny i urządzenia elektryczne; 8) s tosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 14) lokalizować i usuwać proste uszkodzenia maszyn i urządzeń elektrycznych; 9) s tosować przepisy i zasady bezpieczeństwa 15) rozróżniać etapy procesu produkcyjnego; i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, przeciwporażeniowej oraz ochrony śro- 16) interpretować normy dotyczące kontroli jakości; dowiska; 17) prowadzić racjonalną gospodarkę materiałową; 10) stosować przepisy prawa dotyczące działalności 18) kalkulować koszty wytworzonego urządzenia zawodowej; lub koszt wykonanej usługi; 11) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 19) posługiwać się dokumentacją techniczną, in- maganiami ergonomii; strukcjami, schematami ideowymi i montażo- 12) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym wymi; w wypadkach przy pracy; 20) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpoża- 13) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psyrowej, przeciwporażeniowej oraz ochrony śro- chicznego na efektywność pracy; dowiska podczas wykonywania pracy. 14) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 15) prowadzić negocjacje; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 16) rozwiązywać problemy dotyczące działalności programowych: zawodowej; 1) organizacja stanowiska pracy; 17) podejmować decyzje; 2) rysunek techniczny; 18) formułować i rozumieć pisemne i ustne wypo- 3) materiały stosowane w elektrotechnice; wiedzi w języku obcym, związane z realizacją za- 4) obróbka ręczna metali i tworzyw sztucznych; dań zawodowych; 5) proces produkcyjny; 19) organizować doskonalenie zawodowe pracowników; 6) montaż podzespołów mechanicznych maszyn i urządzeń elektrycznych; 20) korzystać z różnych źródeł informacji; 7) montaż i instalowanie maszyn, aparatów i urzą- 21) przestrzegać zasad etyki. dzeń elektrycznych; 8) montaż instalacji elektrycznych; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 9) koszty wytwarzania urządzeń i realizacji usług; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 10) dokumentacja techniczna, instrukcje, schematy ideowe i montażowe; 1) g ospodarka rynkowa; 11) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pra- 2) f ormy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; cy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, przeciwporażeniowej oraz ochrony środowiska. 3) a naliza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 4) s truktura budżetu przedsiębiorstwa; 1. Cele kształcenia 5) p lan rozwoju przedsiębiorstwa; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 6) s trategie marketingowe; umieć: 7) m etody poszukiwania pracy; 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej; 8) d okumenty dotyczące zatrudnienia; 2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przed- 9) p odejmowanie i prowadzenie działalności siębiorstw; gospodarczej; Nr 125 — 10537 — Poz. 845 10) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; 17) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; 11) bezpieczeństwo i higiena pracy; 18) zasady i metody komunikowania się; 12) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowi- 19) elementy socjologii i psychologii pracy; ska; 20) język obcy zawodowy w zakresie czterech kom- 13) ochrona przeciwporażeniowa; petencji językowych (rozumienie ze słuchu, mówienie, czytanie i pisanie); 14) elementy ergonomii; 21) formy doskonalenia zawodowego; 15) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 22) źródła informacji zawodowej; 16) elementy fizjologii i higieny pracy; 23) etyka. III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 10 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI 3) próbki materiałów elektrotechnicznych; KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 4) elementy elektryczne i elektroniczne; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- 5) podzespoły elektryczne i mechaniczne maszyn, gramowych są odpowiednie następujące pomieszczeurządzeń, instalacji i sieci elektrycznych; nia dydaktyczne: 6) zestawy do demonstracji budowy i działania pod- 1) pracownia podstaw konstrukcji maszyn i urzązespołów mechanicznych i elektrycznych; dzeń; 7) normy, katalogi, dokumentacje techniczne ma- 2) laboratorium podstaw elektrotechniki i elektroszyn i urządzeń elektrycznych; niki; 8) programy komputerowe do symulacji działania 3) laboratorium maszyn i urządzeń elektrycznych; maszyn i urządzeń. 4) laboratorium energoelektroniki i elektroenerge- Laboratorium podstaw elektrotechniki i elektroniki potyki; winno być wyposażone w: 5) warsztaty szkolne. 1) minimum pięć stanowisk pomiarowych (jedno stanowisko dla dwóch uczniów), zasilanych na- Pracownia podstaw konstrukcji maszyn i urządzeń popięciem 230/400 V prądu przemiennego, wyposawinna być wyposażona w: żonych w odpowiednie środki i urządzenia ochro- 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla ny od porażeń prądem elektrycznym, zgodnie jednego ucznia); z obowiązującymi przepisami oraz wyposażonych w wyłączniki awaryjne i wyłącznik awaryjny 2) eksponaty i modele części maszyn; centralny; Nr 125 — 10538 — Poz. 845 2) zasilacze stabilizowane napięcia stałego 0—24 V, Laboratorium energoelektroniki i elektroenergetyki 0—100 V, autotransformatory, generatory funk- powinno być wyposażone w: cyjne; 1) minimum pięć stanowisk pomiarowych (jedno 3) przyrządy pomiarowe analogowe i cyfrowe — stanowisko dla dwóch uczniów), zasilanych napięciem 230/400 V prądu przemiennego, zabezamperomierze, woltomierze, watomierze, omopieczonych ochroną przeciwporażeniową zgodmierze, mostki RLC, liczniki energii elektrycznej nie z obowiązującymi przepisami, oraz wyposajednofazowe i trójfazowe, oscyloskopy o paśmie żonych w wyłączniki awaryjne i wyłącznik awa- 20 MHz z sondami pomiarowymi; ryjny centralny; 4) zestawy elementów elektrycznych i elektronicz- 2) zasilacze stabilizowane napięcia stałego 0—12 V, nych; +/-15 V, autotransformatory jednofazowe i trójfazowe, generatory różnych napięć i mocy; 5) makiety (trenażery) z układami elektrycznymi i elektronicznymi przystosowanymi do badań; 3) przyrządy pomiarowe analogowe i cyfrowe — amperomierze, woltomierze, watomierze, omo- 6) programy komputerowe do symulacji pracy ukłamierze, mostek RLC, miernik cosϕ, częstościodów elektrycznych i elektronicznych oraz do ob- mierz, miernik rezystancji izolacji, mierniki prędróbki wyników pomiarów. kości obrotowej, oscyloskopy o paśmie 20 MHz z sondami pomiarowymi; Laboratorium maszyn i urządzeń elektrycznych po- 4) przekształtniki i łączniki półprzewodnikowe przywinno być wyposażone w: stosowane do badań; 1) minimum pięć stanowisk pomiarowych (jedno 5) energoelektroniczne układy napędowe prądu stastanowisko dla dwóch uczniów), zasilanych nałego i prądu przemiennego przystosowane do pięciem 230/400 V prądu przemiennego, wyposabadań; żonych w odpowiednie środki i urządzenia ochrony od porażeń prądem elektrycznym, zabezpie- 6) stanowisko do lokalizacji uszkodzeń urządzeń czonych ochroną przeciwporażeniową, zgodnie energoelektronicznych; z obowiązującymi przepisami, oraz wyposażo- 7) zestawy układów automatyki, stosowanych nych w wyłączniki awaryjne i wyłącznik awaryjny w elektroenergetyce; centralny; 8) programy komputerowe do symulacji pracy urzą- 2) autotransformatory jednofazowe i trójfazowe, indzeń energoelektronicznych i elektroenergetyczdukcyjny regulator napięcia; nych, układów automatyki zabezpieczeniowej oraz do obróbki wyników pomiarów. 3) przyrządy pomiarowe analogowe i cyfrowe — amperomierze, woltomierze, watomierze, Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: omomierze, mostek RLC, miernik cosϕ, częstościomierz, miernik rezystancji izolacji, mierniki 1) stanowiska do obróbki ręcznej; impedancji pętli zwarcia, miernik uziemień, czasomierz, mierniki prędkości obrotowej, oscy- 2) stanowiska do montażu układów elektrycznych loskopy o paśmie 20 MHz z sondami pomiaro- i elektronicznych; wymi; 3) stanowiska do montażu i demontażu maszyn i urządzeń elektrycznych; 4) maszyny i urządzenia elektryczne przystosowane do badań: silniki prądu stałego (obcowzbudne 4) stanowiska do montażu instalacji elektrycznych; i samowzbudne), silniki prądu przemiennego (asynchroniczne, synchroniczne i komutatoro- 5) normy i certyfikaty stosowane w budownictwie; we), prądnice prądu stałego i przemiennego, 6) dokumentację techniczną, dokumentację techtransformatory jednofazowe i trójfazowe, przeniczno-ruchową (DTR). kładniki prądowe i napięciowe oraz wyłączniki instalacyjne i przemysłowe, wyłączniki różnico- Każde stanowisko powinno być wyposażone w komwoprądowe, styczniki i przekaźniki, elektryczne plet narzędzi i przyrządów pomiarowych. Laboratoria źródła światła; i pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej nale- 5) stanowisko do lokalizacji uszkodzeń maszyn ży zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpoi urządzeń elektrycznych; wiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. 6) stanowiska umożliwiające sterowanie pracą maszyn elektrycznych, w określonym cyklu techno- W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pologicznym, za pomocą sterowników programo- mieszczenie do instruktażu. walnych; Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w war- 7) programy komputerowe do symulacji pracy ma- sztatach szkolnych, centrach kształcenia praktycznego, szyn i urządzeń elektrycznych oraz do obróbki centrach kształcenia ustawicznego oraz przedsiębiorwyników pomiarów. stwach. Nr 125 — 10539 — Poz. 845 Załącznik nr 8 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK LEŚNIK SYMBOL CYFROWY 321⁰² I. OPIS ZAWODU 21) p osługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 22) s tosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 1) podejmować decyzje dotyczące prowadzenia prac gospodarczo-leśnych; 23) p rzestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 2) planować i organizować prace z zakresu nasienpożarowej oraz ochrony środowiska; nictwa, szkółkarstwa i odnowienia lasu; 24) o rganizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 3) planować, organizować i kierować wykonywamaganiami ergonomii; niem prac z zakresu zakładania i pielęgnacji zadrzewień; 25) k ierować zespołem pracowników; 4) planować i organizować wykonywanie zabie- 26) s tosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące gów pielęgnacyjnych w poszczególnych fazach praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; rozwojowych drzew i drzewostanów; 27) u dzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 5) dokonywać analizy i diagnozy zagrożeń ze strow wypadkach przy pracy; ny czynników biotycznych i abiotycznych; 28) k orzystać z różnych źródeł informacji oraz do- 6) planować i organizować wykonywanie zabieradztwa specjalistycznego; gów z zakresu ochrony lasu; 7) wykonywać prace pomiarowe i szacunkowe 29) p rowadzić działalność gospodarczą. struktury gatunkowej, wiekowej, miąższościo- Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przywej i jakościowej drzewostanów; gotowanie do wejścia na rynek pracy powinno prze- 8) planować i organizować prace z zakresu pozy- biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, skiwania drewna; jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 9) wykonywać czynności pomiarowe, klasyfikacyjne, ewidencyjne i rachunkowe z wykorzysta- 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik niem rejestratora leśniczego Systemu Informaleśnik powinien być przygotowany do wykonywatycznego Lasów Państwowych (SILP); nia następujących zadań zawodowych: 10) przygotowywać i organizować prace z zakresu 1) p owiększania zasobów leśnych; transportu drewna i innych produktów leśnych; 2) o chrony ekosystemów leśnych; 11) posługiwać się sprzętem i narzędziami mechanicznymi stosowanymi w zagospodarowaniu 3) u dostępniania lasów społeczeństwu; i użytkowaniu lasu; 4) r ozwoju produkcji leśnej. 12) udzielać instruktażu w zakresie posługiwania się sprzętem oraz narzędziami mechanicznymi sto- 3. Zawód technik leśnik jest zawodem szerokoprofilosowanymi w zagospodarowaniu i użytkowaniu wym, umożliwiającym specjalizację pod koniec lasu; okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności spe- 13) oceniać stan techniczny narzędzi i sprzętu sto- cjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalsowanego w pracach gospodarczo-leśnych; nego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 14) organizować prace z zakresu zagospodarowania łowieckiego w terenach leśnych i nieleśnych; 1) g ospodarki leśnej — zarządzania gospodarstwem leśnym; 15) wykonywać podstawowe prace z zakresu miernictwa leśnego; 2) u rządzania lasu; 16) czytać i interpretować szkice, plany i mapy sto- 3) g ospodarowania łowieckiego; sowane w leśnictwie; 4) p opularyzacji wiedzy przyrodniczo-leśnej. 17) czytać i wykonywać rysunki techniczne; 18) udostępniać tereny leśne dla celów turystyczno- II. BLOKI PROGRAMOWE -rekreacyjnych; Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający 19) reprezentować interesy gospodarki leśnej w lo- z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące kalnym środowisku; bloki programowe: 20) prowadzić i obsługiwać ciągnik rolniczy w za- 1) p rzyrodnicze podstawy leśnictwa; kresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii T; 2) z agospodarowanie lasu; Nr 125 — 10540 — Poz. 845 3) techniczno-technologiczny; 19) wyjaśniać rolę układu nerwowego i hormonalnego w regulacji procesów fizjologicznych zwie- 4) podstawy działalności zawodowej. rząt i człowieka oraz charakteryzować rodzaje zachowań organizmów żywych; BLOK: PRZYRODNICZE PODSTAWY LEŚNICTWA 20) analizować i interpretować wpływ czynników 1. Cele kształcenia środowiskowych na wzrost oraz rozwój organizmów żywych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 21) wyjaśniać podstawowe pojęcia i prawa z zakresu genetyki i dziedziczności oraz określać ich 1) wykonywać preparaty różnych rodzajów tkanek praktyczne zastosowanie; i obserwować je pod mikroskopem; 22) charakteryzować najważniejsze rodzaje minera- 2) dokonywać mikroskopowej analizy budowy kołów i skał oraz ich znaczenie w procesie glebomórki zwierzęcej i roślinnej; twórczym i kształtowaniu się warunków środo- 3) charakteryzować budowę tkanek zwierzęcych wiskowych; i roślinnych na podstawie analizy preparatów 23) c harakteryzować procesy glebotwórcze oraz oraz wskazywać zależności pomiędzy budową kształtowanie się właściwości fizycznych, chea funkcją tkanek; micznych i biologicznych poszczególnych rodzajów gleb leśnych; 4) charakteryzować budowę i określać funkcje poszczególnych układów i narządów zwierząt; 24) r ozpoznawać typy, rodzaje gleb oraz ich właściwości; 5) opisywać przebieg rozrodu i rozwoju zarodkowego organizmów żywych; 25) c harakteryzować budowę atmosfery, zjawiska atmosferyczne, przeprowadzać pomiary i obser- 6) posługiwać się terminologią taksonomiczną wacje stanu atmosfery w terenie otwartym i przedstawiać podział systematyczny zwierząt; i w lesie; 7) charakteryzować typy i gromady świata zwie- 26) o kreślać zależności zachodzące pomiędzy zjawirzęcego; skami atmosferycznymi i pogodotwórczymi 8) rozpoznawać na podstawie eksponatów, zdjęć a kształtowaniem się mikroklimatów, klimatów fotograficznych oraz preparatów przedstawicieli lokalnych i klimatu obszarów oraz analizować poszczególnych gromad bezkręgowców i krę- wpływ zjawisk atmosferycznych na roślinność; gowców; 27) w yjaśniać podstawowe pojęcia i prawa dotyczą- 9) określać zależności zachodzące pomiędzy budo- ce środowiska, ekologii, obiegu materii i przewą organizmów zwierzęcych, ich rozwojem pływu energii w biocenozach; i przystosowaniem do środowiska; 28) c hronić zasoby przyrody i kształtować je przez 10) określać przejawy sezonowego rytmu życia roś- wykorzystanie naturalnej dynamiki komponenlin i wyróżniać fenologiczne pory roku; tów ekosystemów; 11) charakteryzować budowę anatomiczną, rozwój 29) d okonywać oceny stanu przyrody ożywionej i funkcje życiowe korzeni, pędów, łodyg, liści, oraz skutków zanieczyszczeń wynikających kwiatów, owoców i nasion; z działalności człowieka; 30) o kreślać sposoby zabezpieczania i ochrony cen- 12) wyjaśniać rolę wody i składników pokarmowych nych obiektów przyrodniczych; we wzroście i rozwoju roślin; 31) d okonywać oceny obszarów leśnych pod wzglę- 13) charakteryzować budowę, procesy życiowe oraz dem atrakcyjności turystycznej; znaczenie przyrodnicze i gospodarcze najważniejszych przedstawicieli: grzybów, bakterii, glo- 32) p osługiwać się podstawowymi aktami prawnynów, porostów, mchów, widłaków, skrzypów mi dotyczącymi ochrony środowiska; i paproci; 33) p opularyzować wiedzę przyrodniczo-leśną; 14) charakteryzować budowę, cechy morfologiczne, procesy życiowe i wymagania ekologiczne roś- 34) p romować działania na rzecz ochrony środowilin okrytozalążkowych i nagozalążkowych; ska. 15) rozpoznawać gatunki drzew, krzewów i roślin 2. Treści kształcenia (działy programowe) zielnych w warunkach siedlisk leśnych; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 16) charakteryzować procesy anaboliczne i katabo- programowych: liczne; 1) komórki zwierzęce i roślinne; 17) uzasadniać biologiczne znaczenie enzymów 2) tkanki zwierzęce i roślinne; i hormonów; 3) anatomia i embriologia zwierząt; 18) charakteryzować przyczyny i mechanizm powstawania odruchów, instynkty oraz behawior 4) podstawy systematyki zwierząt i charakterystyzwierząt; ka typów; Nr 125 — 10541 — Poz. 845 5) podstawy systematyki roślin; 6) p rognozować zagrożenia i przeciwdziałać szkodom powodowanym przez szkodniki glebowe, 6) organy roślin i ich charakterystyka; w szkółkach, na uprawach leśnych i w nasadze- 7) gospodarka wodna roślin; niach; 8) wzrost, rozwój i rozmnażanie roślin; 7) p rojektować i nadzorować różne sposoby przygotowania gleby do odnowień, zalesień i posa- 9) sezonowy rytm życia roślin; dzeń w różnorodnych warunkach terenowych, 10) charakterystyka gromad zwierzęcych i roślin- z zastosowaniem zabiegów melioracyjnych nych; i fitomelioracji; 8) r ozpoznawać typy siedlisk leśnych i ustalać 11) jednorodność świata organicznego; gospodarcze typy drzewostanów; 12) rozmnażanie, wzrost i rozwój organizmów ży- 9) p rojektować skład odnowień, zalesień i podsawych; dzeń z zachowaniem wymogów typologii siedli- 13) zmienność i dziedziczność — budowa DNA, kod skowej i regionalizacji przyrodniczo-leśnej Polgenetyczny, zasady inżynierii genetycznej, za- ski; stosowanie biotechnologii; 10) planować i organizować prace w zakresie odno- 14) współzależność między organizmami; wienia lasu; 15) ewolucja świata organicznego; 11) dokonywać oceny udatności upraw; 16) antropogeneza; 12) planować, organizować i kierować wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych we wszystkich eta- 17) powstanie Ziemi i kształtowanie się skorupy pach wzrostu i rozwoju drzewostanów; ziemskiej; 13) oceniać zagrożenia ze strony szkodliwych grzy- 18) atmosfera ziemska, zjawiska atmosferyczne oraz bów i owadów w różnych fazach rozwoju drzekształtowanie się klimatu; wostanu oraz przeciwdziałać szkodom; 19) charakterystyka środowisk przyrodniczych; 14) r ozpoznawać szkodliwe działania czynników 20) biocenozy i ich charakterystyka; abiotycznych na las i zapobiegać ich skutkom; 15) o ceniać nieużytki i grunty porolne pod kątem 21) podstawowe prawa przepływu energii i obiegu ich zagospodarowania; materii w biocenozie; 16) p rojektować, zakładać i pielęgnować zadrzewie- 22) las jako system ekologiczny; nia i zakrzewienia; 23) podstawowe prawa ekologiczne; 17) z akładać i prowadzić uprawy plantacyjne i plan- 24) ochrona przyrody ożywionej i nieożywionej; tacje szybko rosnących drzew leśnych, gatunków rodzimych i introdukowanych; 25) ochrona powietrza atmosferycznego, wód i powierzchni ziemi; 18) p lanować i prowadzić prace hodowlane i ochronne w lesie; 26) ochrona środowiska życia człowieka; 19) s tosować zasady hodowlane, instrukcję ochro- 27) turystyka a ochrona środowiska; ny lasu i wytyczne postępowania gospodarczo- 28) prawne aspekty ochrony środowiska; -leśnego; 29) wiedza przyrodniczo-leśna; 20) r ozpoznawać gatunki szkodliwych grzybów i owadów w różnych stadiach rozwojowych na 30) promocja działań na rzecz ochrony środowiska. podstawie cech morfologicznych oraz objawów chorobowych i obrazów żerowania; BLOK: ZAGOSPODAROWANIE LASU 21) d iagnozować i prognozować choroby lasów 1. Cele kształcenia oraz planować ich zwalczanie; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 22) r ozpoznawać i oceniać możliwości gospodarumieć: czego wykorzystania entomofagów; 1) określać rolę lasu oraz funkcje drzewostanów 23) o rganizować i kierować akcją zwalczania patoi kompleksów leśnych w gospodarce leśnej; genów z wykorzystaniem różnych metod walki ze szkodnikami i chorobami lasu; 2) oceniać i kształtować strukturę drzewostanu; 24) r ozpoznawać, szacować i przeciwdziałać szkodom 3) stosować zasady selekcji drzew we wszystkich powodowanym przez gryzonie, ptaki i ssaki; fazach produkcji leśnej; 25) e gzekwować przepisy prawa w przypadku 4) prognozować urodzaj, dokonywać zbioru i oce- stwierdzenia przestępstw i wykroczeń w zakreny nasion drzew i krzewów leśnych oraz prze- sie szkodnictwa leśnego; chowywać je i przysposabiać do wysiewu; 26) r ozpoznawać gatunki i płeć oraz szacować wiek 5) prowadzić gospodarkę szkółkarską na potrzeby zwierząt łownych na podstawie wyglądu oraz odnowień, zalesień i zadrzewień; tropów, śladów i głosów; Nr 125 — 10542 — Poz. 845 27) określać pojemność łowisk i obszarów łowie- 26) b ezpieczeństwo i higiena pracy; ckich; 27) o chrona przeciwpożarowa i ochrona środowi- 28) wzbogacać skład gatunkowy, zdrowotność i li- ska; czebność populacji zwierząt; 28) m etody zapobiegania, wykrywania i przeciw- 29) stosować procedurę postępowania wobec cho- działania pożarom lasu i innym nadzwyczajnym rego, okaleczonego lub pozbawionego opieki zagrożeniom. rodzicielskiej przedstawiciela fauny; BLOK: TECHNICZNO-TECHNOLOGICZNY 30) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 1. Cele kształcenia pożarowej oraz wymagań ergonomii podczas wykonywania prac związanych z hodowlą Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien i ochroną lasu; umieć: 31) stosować metody zapobiegania, wykrywania 1) odczytywać i wykonywać rysunki techniczne; i przeciwdziałania pożarom lasu i innym nad- 2) wykonywać szkice sytuacyjne terenu; zwyczajnym zagrożeniom, szacować straty materialne i ekologiczne. 3) posługiwać się mapami leśnymi; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 4) aktualizować wycinkowo mapę na podstawie sytuacyjnych pomiarów uzupełniających; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 5) sporządzać plan terenu wraz z obliczeniem po- 1) cele i funkcje lasu; wierzchni działek na podstawie wykonanych pomiarów wysokościowych, powierzchniowych 2) budowa i cechy drzewostanu; oraz niwelacji technicznej i deniwelacji; 3) selekcja, nasiennictwo i szkółkarstwo; 6) posługiwać się katastrem gruntowym i ewiden- 4) uprawa i pielęgnowanie gleb leśnych; cją gruntów zawartą w Systemie Informacyjnym Lasów Państwowych (SILP); 5) typologia leśna; 7) określać podstawowe elementy składowe ma- 6) odnowienie lasu; szyn i urządzeń oraz rozróżniać materiały konstrukcyjne użyte do ich budowy; 7) plantacje leśne; 8) melioracje, rekultywacje i zalesienia; 8) obsługiwać silniki spalinowe oraz napędzane tymi silnikami narzędzia i maszyny stosowane 9) zadrzewienia i pielęgnacja gatunków ozdob- w hodowli, ochronie lasu oraz przy pozyskiwanych; niu drewna; 10) ekologiczne podstawy hodowli lasu; 9) dobierać maszyny i urządzenia ścinkowe oraz sprzęt zrywkowy i wywozowy do systemu 11) pielęgnowanie lasu; technologicznego pozyskania i warunków tere- 12) sposoby zagospodarowania lasu i stosowane nowych; rębnie; 10) r ozpoznawać rodzaje i określać właściwości 13) szczegółowa hodowla lasu; i przeznaczenie drewna; 14) cele i zasady ochrony i rekultywacji systemów 11) p rowadzić i obsługiwać ciągnik rolniczy w zaleśnych; kresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy 15) czynniki oporu środowiska; kategorii T; 16) stan sanitarny i biologiczna odporność lasu; 12) p rzestrzegać obowiązujących przepisów ruchu drogowego; 17) wpływ czynników abiotycznych na las; 13) p lanować i organizować pozyskiwanie roślin, 18) ochrona przeciwpożarowa lasu; runa leśnego i innych użytków niedrzewnych; 19) grzyby patogeniczne; 14) p lanować i organizować prace związane z róż- 20) szkodliwe owady leśne; nymi systemami technologicznymi ścinki i zrywki drewna, zgodnie z przepisami i zasadami bez- 21) szkody powodowane przez ptaki i ssaki; pieczeństwa i higieny pracy oraz wymaganiami ergonomii; 22) diagnostyka i prognozowanie w ochronie lasu; 23) szkodnictwo leśne; 15) o kreślać miąższość drzew stojących i leżących; 24) biologia i etologia zwierząt łownych i prawnie 16) o rganizować i przeprowadzać szacunki brakarchronionych; skie; 25) hodowla i ochrona zwierzyny w łowisku, szkody 17) p rzygotowywać do odbioru, mierzyć, cechować łowieckie; i klasyfikować drewno; Nr 125 — 10543 — Poz. 845 18) sporządzać dokumentację z pozyskania, odbio- 38) z akładać szkółki leśne; ru, transportu drewna oraz produktów ubocz- 39) o rganizować prace związane z wyjmowaniem, nych użytkowania lasu, zgodnie z wymogami sortowaniem, dołowaniem oraz pozyskiwa- Systemu Informatycznego Lasów Państwowych niem, przechowywaniem i transportem sadzo- (SILP); nek; 19) prowadzić racjonalną gospodarkę drewnem 40) p lanować prace związane z pielęgnacją i nawooraz przeciwdziałać jego deprecjacji w lesie żeniem szkółek; i składnicach; 41) d obierać sposoby przygotowania gleby do ro- 20) określać wiek drzew i drzewostanu; dzaju powierzchni przeznaczonych do zalesień 21) posługiwać się tablicami zasobności do określe- i odnowień; nia niektórych cech drzewostanu; 42) p lanować prace w zakresie odnowień i zalesień 22) opisywać stan ilościowy i jakościowy, oceniać oraz obliczać ich koszt; potrzeby w zakresie konserwacji oraz remontów 43) o rganizować i wykonywać odnowienia oraz zaobiektów inżynieryjnego zagospodarowania lalesienia, udzielać instruktażu wykonawcom; su, zgodnie z wymogami Systemu Informacyjnego Lasów Państwowych (SILP); 44) w ykonywać poprawki i uzupełnienia w uprawach sztucznych i w odnowieniach natural- 23) dobierać materiały do prac konserwacyjnych nych; i remontowo-budowlanych budynków, urządzeń melioracji wodnych, dróg leśnych z wyko- 45) s adzić gatunki drzewiaste i krzewy pod okapem rzystaniem materiałów miejscowych; drzewostanu, żywopłoty i zadrzewienia; 24) planować i organizować prace techniczne zwią- 46) p lanować i organizować prace związane z zakłazane z naprawą dróg leśnych i szlaków zrywko- daniem plantacji drzew oraz udzielać niezbędwych oraz utrzymaniem punktów i miejsc rekre- nego instruktażu w tym zakresie; acyjno-turystycznych; 47) p lanować i organizować prace związane z rege- 25) projektować, wykonywać i utrzymywać budow- neracją gleb zdegradowanych, ustaleniem i zale drewniane zgodnie z turystyczno-rekreacyj- lesieniem lotnych piasków i wydm, zagospodanym i łowieckim zagospodarowaniem lasu; rowaniem terenów nadmiernie wilgotnych, niszczeniem warstwy rudawca i rudy darnio- 26) określać cele i zasady prowadzenia gospodarwej; stwa leśnego; 48) w ykonywać prace związane z poprawą formy 27) planować działalność gospodarczą w lesie z zai pokroju drzew, wyznaczaniem i znakowaniem chowaniem ładu czasowo-przestrzennego; drzew dorodnych oraz drzew do usunięcia; 28) rozróżniać poszczególne etaty cięć; 49) p lanować i organizować prace związane z czysz- 29) oceniać jakość siedliska i drzewostanu; czeniem i trzebieżą w drzewostanach; 30) określać kategorie użytkowania gruntów i ro- 50) p lanować i organizować prace związane z zadzaje lasów ochronnych; bezpieczeniem przed szkodami powodowanymi przez zwierzynę łowną; 31) stosować kryteria tworzenia wyłączeń taksacyjnych na gruntach leśnych i nieleśnych oraz wy- 51) w ykonywać prace związane z ochroną mrowisk konywać opisy taksacyjne wyłączeń na doku- i ich kolonizacją; mentach źródłowych z wykorzystaniem kompu- 52) w ykonywać prace związane z wyznaczaniem terowych systemów przetwarzania danych; miejsc i rozmieszczaniem sztucznych gniazd lę- 32) stosować różne metody taksacji i wielkoobsza- gowych oraz zakładaniem i konserwacją remiz rowej inwentaryzacji lasu; dla ptaków; 33) korzystać z zestawień inwentaryzacyjnych i po- 53) w ykonywać urządzenia łowieckie związane z zazostałych części operatu urządzania lasu; gospodarowaniem łowieckim; 34) posługiwać się operatem urządzania lasu dla 54) p lanować i organizować prace związane z wykonadleśnictwa, operatem leśniczego, kartami nywaniem i konserwacją pasów przeciwpożaroewidencji drzewostanów oraz mapami leśnymi wych, punktów czerpania wody i dróg dojazdoprzy realizacji zadań gospodarczych; wych do nich wraz z rozmieszczeniem znaków, urządzeń i podręcznego sprzętu przeciwpożaro- 35) projektować i realizować turystyczne zagospowego; darowanie lasu zgodnie z zasadami i potrzebami udostępniania lasu oraz przepisami ochrony 55) p rzeciwdziałać szkodom w łowisku oraz regulolasu i przyrody; wać liczebność i jakość zwierzyny łownej; 36) organizować zbiór nasion, szyszek, owoców 56) o rganizować i bezpiecznie prowadzić polowania z drzew i krzewów; zbiorowe i indywidualne; 37) pobierać i przekazywać próbki nasion do oce- 57) o ceniać prawidłowość odstrzałów oraz dokonyny; wać wyceny trofeów łowieckich; Nr 125 — 10544 — Poz. 845 58) przestrzegać zasad bezpiecznego przechowywa- 31) określanie zapasu drzewostanu; nia i konserwacji broni; 32) określanie wieku drzew i drzewostanów; 59) przestrzegać zasad i prawa łowieckiego, cere- 33) przyrodnicze i organizacyjne podstawy urządzamoniału i etyki; nia lasu; 60) planować i organizować prace związane 34) technika prac urządzeniowych; z gospodarką łowiecką. 35) operat urządzania lasu; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 36) turystyczne zagospodarowanie lasu; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 37) inwentaryzacja wielkoobszarowa; 1) rysunek techniczny; 38) prace z zakresu nasiennictwa i szkółkarstwa leśnego; 2) reprodukcja map leśnych i ich odwzorowanie rysunkowe; 39) p rzygotowanie gleby do odnowień i zalesień; 3) plany, mapy i szkice terenu, skala i podziałka; 40) o dnowienia, zalesienia, ocena udatności upraw, poprawki, dolesienia, uzupełnienia; 4) podstawy materiałoznawstwa; 41) p ielęgnowanie drzewostanów; 5) części maszyn; 42) z akładanie i pielęgnowanie upraw plantacyj- 6) podstawowe urządzenia pneumatyczne, hydraunych i zadrzewień; liczne i elektryczne; 43) p rognozowanie zagrożeń i organizacja zabie- 7) silniki spalinowe; gów ograniczających populacje szkodliwych 8) budowa i eksploatacja maszyn i urządzeń do owadów i grzybów patogenicznych przy użyciu prac leśnych; dostępnych preparatów i technik aplikacyjnych; 9) technika kierowania ciągnikiem rolniczym; 44) w ykładanie pułapek na szkodniki owadzie; 10) przepisy ruchu drogowego; 45) z abezpieczanie upraw i młodników przed szkodami wyrządzanymi przez zwierzynę; 11) budowa i właściwości drewna; 46) o gniskowo-kompleksowa metoda ochrony lasu; 12) pomiar, klasyfikacja i wady drewna; 47) k ształtowanie stanu sanitarnego lasu; 13) użytki uboczne w lesie i ich pozyskiwanie; 48) b roń, amunicja, akcesoria i trofea myśliwskie; 14) planowanie i organizacja prac dotyczących pozyskiwania drewna w różnych warunkach; 49) z agospodarowanie obwodu łowieckiego, organizacja i sposoby prowadzenia polowań, rola 15) ścieżka operacyjna wyrobu sortymentów i ro- psa myśliwskiego, prawo i etyka łowiecka. dzaje sortymentów; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 16) pozyskiwanie drewna w cięciach przedrębnych i rębnych; 1. Cele kształcenia 17) składowanie i konserwacja drewna; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 18) zrywka, załadunek i transport drewna; 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospo- 19) zastosowanie drewna; darki rynkowej; 20) mechaniczna i ręczna obróbka drewna; 2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przed- 21) podstawy budownictwa; siębiorstw oraz charakteryzować strukturę organizacyjną Państwowego Gospodarstwa Leśne- 22) melioracje wodne w lasach; go Lasy Państwowe; 23) zasady gospodarki remontowo-budowlanej; 3) charakteryzować powiązania gospodarki leśnej 24) pomiary liniowe i busolowe oraz ich kartowanie; z pozostałymi działami gospodarki narodowej; 25) pomiary realizacyjne, wysokościowe terenu 4) określać kierunki rozwoju gospodarki leśnej; oraz zasady pomiaru drzew i drewna; 5) obsługiwać terminal sieci komputerowej z ogól- 26) ewidencja gruntów w lasach państwowych; ną znajomością systemu operacyjnego UNIX i metodycznych założeń Systemu Informacyjne- 27) określanie powierzchni działek i wydzieleń; go Lasów Państwowych (SILP); 28) zastosowanie fotogrametrii w leśnictwie; 6) prowadzić ewidencję czasu pracy i płacy oraz stosować normy pracy, stawki i taryfikatory do 29) digitalizacja map leśnych; obliczania wynagrodzenia w różnych systemach 30) określanie miąższości drewna stojącego i leżą- płac, zgodnie z wymogami Systemu Informacyjcego; nego Lasów Państwowych (SILP); Nr 125 — 10545 — Poz. 845 7) używać rejestratora leśniczego w terenie i ko- 31) korzystać z obcojęzycznych źródeł informacji, munikować go z terminalem Systemu Informa- dokumentacji technicznej, norm, katalogów cyjnego Lasów Państwowych (SILP); oraz oprogramowania użytkowego; 8) obsługiwać oprogramowanie współpracujące 32) organizować doskonalenie zawodowe pracoworaz przenosić dane pomiędzy nim a Systemem ników; Informacyjnym Lasów Państwowych (SILP); 33) korzystać z różnych źródeł informacji; 9) organizować proces produkcji i kierować pracą 34) przestrzegać zasad etyki. pracowników i usługodawców; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 10) przygotowywać dokumentację magazynowo- -materiałową gospodarki towarowej na drukach Treści kształcenia są ujęte w następujących działach wejściowych, wprowadzać dane do Systemu In- programowych: formacyjnego Lasów Państwowych (SILP) i sporządzać niezbędne dokumenty; 1) g ospodarka rynkowa; 2) f ormy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 11) zbierać dane i przygotowywać plany gospodarcze zgodnie z metodologią Systemu Informacyj- 3) l eśnictwo jako dział gospodarki narodowej; nego Lasów Państwowych (SILP); 4) s iły wytwórcze w gospodarstwie leśnym; 12) sporządzać plany operacyjne i harmonogramy: dzienne, okresowe i zadaniowe; 5) o rganizacja pracy i produkcji leśnej; 13) dokonywać kalkulacji kosztów i poszukiwać spo- 6) p lanowanie i sprawozdawczość w gospodarce sobów ich obniżenia; leśnej; 7) założenia metodyczne i organizacja Systemu In- 14) charakteryzować siły wytwórcze i środki proformacyjnego Lasów Państwowych (SILP); dukcji w gospodarstwie leśnym oraz wskazywać kierunki ich rozwoju; 8) oprogramowanie użytkowe w nadleśnictwie; 15) wykazywać specyfikę procesu produkcji w gos- 9) rejestrator leśniczego; podarstwie leśnym i rozróżniać elementy procesu technologicznego; 10) s ystemy informacji geograficznej (Geographic Information Systems — GIS) i monitoring tele- 16) sporządzać budżet i planować rozwój przedsię- detekcyjny a System Informacyjny Lasów Pańbiorstwa; stwowych (SILP); 17) opracowywać plan marketingowy; 11) a naliza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; 18) podejmować działania związane z poszukiwa- 12) s truktura budżetu przedsiębiorstwa; niem pracy; 13) p lan rozwoju przedsiębiorstwa; 19) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 14) s trategie marketingowe; 20) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmo- 15) m etody poszukiwania pracy; wania i prowadzenia działalności gospodarczej; 16) d okumenty dotyczące zatrudnienia; 21) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 17) p odejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej; 22) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpoża- 18) p rawo pracy i prawo działalności gospodarczej; rowej oraz ochrony środowiska; 19) b ezpieczeństwo i higiena pracy; 23) stosować przepisy prawa dotyczące działalności 20) o chrona przeciwpożarowa i ochrona środowizawodowej; ska; 24) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 21) e lementy ergonomii; maganiami ergonomii; 22) z asady udzielania pierwszej pomocy poszkodo- 25) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym wanym w wypadkach przy pracy; w wypadkach przy pracy; 23) e lementy fizjologii i higieny pracy; 26) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność pracy; 24) z agrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; 25) z asady i metody komunikowania się; 27) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 26) e lementy socjologii i psychologii pracy; 28) prowadzić negocjacje; 27) f ormy doskonalenia zawodowego; 29) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 28) ź ródła informacji zawodowej; 30) podejmować decyzje; 29) e tyka. Nr 125 — 10546 — Poz. 845 III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 10 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI Pracownia zoologii i łowiectwa powinna być wyposa- KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE żona w: Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- 1) z biory zoologiczne; gramowych są odpowiednie następujące pomieszcze- 2) b arwne tablice zwierząt chronionych; nia dydaktyczne: 3) b arwne atlasy owadów i kręgowców; 1) pracownia biologii leśnej i ekologii; 4) z biory entomologiczne owadów; 2) pracownia zoologii i łowiectwa; 5) f ilmy dydaktyczne i zestawy przezroczy dotyczą- 3) pracownia hodowli lasu; ce budowy komórek i tkanek zwierzęcych oraz 4) pracownia ochrony lasu; hodowli i ochrony zwierząt; 5) pracownia użytkowania lasu; 6) p lansze plastyczne modelowego zagospodaro- 6) pracownia urządzania lasu; wania łowisk; 7) pracownia maszynoznawstwa; 7) m odele urządzeń łowieckich; 8) pracownia komputerowa. 8) p reparaty żuchwy jeleniowatych do oznaczania wieku; Pracownia biologii leśnej i ekologii powinna być wyposażona w: 9) z estawy przykładowych trofeów myśliwskich zwierząt łownych (w tym prawidłowo i niepra- 1) zestaw preparatów mikroskopowych; widłowo ukształtowane poroża); 2) modele komórek oraz aparatów asymilacyjnych 10) z estaw przekrojów amunicji myśliwskiej; roślin nasiennych; 11) p rzykładowe egzemplarze akcesoriów myśliw- 3) gabloty z rodzajami kwiatów, kwiatostanów, skich, przyrządów do czyszczenia i konserwacji owoców i owocostanów; broni; 4) barwne tablice roślin chronionych; 12) z estawy narzędzi do preparowania trofeów łowieckich; 5) zbiory zielnikowe roślin okrytozalążkowych i nagozalążkowych w różnych fazach rozwoju; 13) m odele sztucznych gniazd ptactwa łownego; 6) klucze do oznaczania drzew i krzewów; 14) z estaw urządzeń i narzędzi stosowanych przez kłusowników. 7) barwne atlasy rodzimych i obcych gatunków roślin drzewiastych; Pracownia hodowli lasu powinna być wyposażona w: 8) filmy dydaktyczne i zestawy przezroczy dotyczące 1) zestaw skał i minerałów; budowy komórek i tkanek roślinnych, cyklów rozwojowych mszaków, paprotników i roślin nasien- 2) barwne tablice przedstawiające rozwój życia na nych. Ziemi; Nr 125 — 10547 — Poz. 845 3) plansze ilustrujące budowę Ziemi; Pracownia użytkowania lasu powinna być wyposażona w: 4) barwne tablice oraz miniatury przedstawiające profile glebowe różnych typów gleb; 1) wzory dokumentów obowiązujących w Państwowym Gospodarstwie Leśnym Lasy Pań- 5) termometr zwykły, maksymalny, minimalny stwowe; i glebowy; 2) wzory aktualnych druków do ćwiczeń obowiązu- 6) kwasomierz glebowy; jących w Państwowym Gospodarstwie Leśnym 7) klatkę meteorologiczną z wyposażeniem; Lasy Państwowe dotyczących użytkowania lasu; 8) zestawy roślin wskaźnikowych; 9) zbiory nasion i szyszek; 3) instrukcje bezpieczeństwa i higieny pracy, instrukcje użytkowania lasu; 10) kiełkownik nasion; 4) tablice zasobności i przyrostu drzewostanu; 11) urządzenia do zbioru nasion; 5) tematyczne mapy leśne, mapy gospodarcze 12) klucze do rozpoznawania nasion; i mapy cięć; 13) skrzynki i pojemniki do pakowania sadzonek; 6) narzędzia i urządzenia (lub ich modele w odpo- 14) gabloty zawierające pędy, kwiaty, owoce, nasio- wiedniej skali) przeznaczone do prac z zakresu na oraz przekroje różnych gatunków roślin; użytkowania lasu: 15) różne rodzaje drewna z korą; a) rejestrator leśniczego wraz z drukarką, b) wysokościomierz, średnicomierz, rysak, 16) klucze do rozpoznawania drzew i krzewów leśnych; c) urządzenie do numerowania drewna, d) kliny i siekiery różnego przeznaczenia, 17) barwne atlasy drzew i krzewów leśnych; e) pilarki, ściągacz linowy, 18) próbki nawozów; f) modele samochodów, 19) tablice przedstawiające fazy rozwojowe drzew; g) modele urządzeń do zrywki drewna; 20) filmy dydaktyczne dotyczące nasiennictwa, 7) wilgotnościomierz i wagę laboratoryjną; szkółkarstwa, sztucznego i naturalnego odnowienia lasu, zalesień, zadrzewień i plantacji, pie- 8) modele, zdjęcia i przezrocza obrazujące budowę lęgnowania lasu i rębni; i wady drewna, procesy produkcyjne; 21) urządzenia pomiarowe, sprzęt i odczynniki do 9) modele systemów pozyskiwania i wzory ścinki wykonywania: drzew; a) analiz jakościowych i ilościowych substancji 10) k lucze do rozpoznawania drewna; nieorganicznych i organicznych, b) badań preparatów roślinnych oraz próbek 11) p rzekroje poprzeczne, promieniowe i styczne wodnych i glebowych. drewna do rozpoznawania drewna w korze i bez kory; Pracownia ochrony lasu powinna być wyposażona w: 12) e ksponaty obrazujące wady drewna i wady tar- 1) eksponaty obrazujące choroby drzew; cicy. 2) zbiory fitopatologiczne; Pracownia urządzania lasu powinna być wyposażona w: 3) zbiory entomologiczne owadów drapieżnych i pasożytniczych; 1) komplet tyczek geodezyjnych; 4) zbiory entomologiczne obrazujące rozwój biolo- 2) taśmy geodezyjne i szpilki; giczny owadów; 3) węgielnice pentagonalne; 5) gabloty z owadami doskonałymi; 4) szkicowniki; 6) zbiory żerowisk owadów; 5) instrumenty busolowe, teodolity; 7) klucze do oznaczania owadów; 6) niwelator samopoziomujący i łaty niwelacyjne; 8) barwne atlasy owadów; 7) planimetry biegunowe; 9) barwne tablice entomofagów; 8) średnicomierze; 10) modele karmników, pojników, skrzynek lęgowych dla ptaków i nietoperzy; 9) wysokościomierze; 11) instrukcje przeciwpożarowe i ochrony lasu; 10) z estawy materiałów budowlanych; 12) filmy dydaktyczne dotyczące zapobiegania po- 11) t ematyczne mapy leśne; żarom lasów, czynnikom abiotycznym, szkodli- 12) p lan urządzenia lasu; wym owadom leśnym, szkodom powodowanym przez zwierzęta wyższe. 13) t ablice zasobności i przyrostu drzewostanu. Nr 125 — 10548 — Poz. 845 Pracownia maszynoznawstwa powinna być wyposa- 4) s erwer obowiązujący w Państwowym Gospożona w: darstwie Leśnym Lasy Państwowe; 1) modele maszyn leśnych: 5) t erminale; a) do uprawy gleby, 6) k omplet dokumentów techniczno-prawnych b) do ochrony lasu, obowiązujących w Państwowym Gospodarstwie Leśnym Lasy Państwowe; c) do pozyskiwania drewna, 7) k omplet aktualnych druków do ćwiczeń obowiąd) do transportu, zrywki i wywozu; zujących w Państwowym Gospodarstwie Leś- 2) modele podzespołów maszyn; nym Lasy Państwowe stosowanych przy obrocie dokumentów; 3) modele pilarki spalinowej, wycinarki; 8) i nstrukcje stosowane w Państwowym Gospo- 4) modele narzędzi ręcznych do pozyskiwania drewdarstwie Leśnym Lasy Państwowe; na; 9) s pecjalistyczne programy komputerowe; 5) pilarki; 10) rejestrator leśniczego. 6) zestaw przyrządów pomiarowych. Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaple- Pracownia komputerowa powinna być wyposażo- cza magazynowo-socjalnego. na w: W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla 1) zestawy komputerowe z licencjonowanym opronauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla gramowaniem (jeden zestaw komputerowy dla uczniów. jednego ucznia); Praktyczna nauka zawodu technik leśnik odbywa się 2) drukarkę laserową, atramentową i skaner; w jednostkach organizacyjnych Państwowych Gospo- 3) Internet; darstw Leśnych Lasy Państwowe. Załącznik nr 9 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK PRAC BIUROWYCH SYMBOL CYFROWY 419⁰¹ I. OPIS ZAWODU 11) redagować i prowadzić korespondencję w sprawach osobowych i administracyjnych; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 12) sporządzać sprawozdania dotyczące działalności jednostki organizacyjnej; 1) określać rolę administracji w funkcjonowaniu jednostki organizacyjnej; 13) użytkować urządzenia i sprzęt techniczny stosowany w pracy biurowej; 2) przedstawiać graficznie strukturę jednostki organizacyjnej; 14) kreować pozytywny wizerunek przedsiębiorstwa; 3) organizować stanowisko pracy biurowej zgodnie z wymaganiami ergonomii; 15) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych; 4) prowadzić sekretariat przedsiębiorstwa; 16) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywa- 5) gromadzić, przetwarzać i przekazywać informanych zadań zawodowych; cje dotyczące wykonywanych zadań; 17) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 6) stosować przepisy regulujące pracę administrai higieny pracy, przepisów ochrony przeciwcji przedsiębiorstwa; pożarowej oraz ochrony środowiska; 7) doskonalić system obiegu dokumentacji i informacji w jednostce organizacyjnej; 18) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 8) porządkować, prowadzić i archiwizować powierzoną dokumentację i akta spraw przedsiębior- 19) kierować zespołem pracowników; stwa; 20) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 9) przygotowywać i organizować narady, zebrania, praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; konferencje; 21) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 10) sporządzać protokoły i notatki służbowe; w wypadkach przy pracy; Nr 125 — 10549 — Poz. 845 22) korzystać z różnych źródeł informacji oraz do- 5) o kreślać zakres i formy działania instytucji radztwa specjalistycznego; współpracujących z przedsiębiorstwem; 23) planować działalność gospodarczą. 6) c harakteryzować modele typowych struktur organizacyjnych; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno prze- 7) s porządzać modele typowych struktur organizabiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, cyjnych; jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podsta- 8) określać procedurę tworzenia przedsiębiorstwa; wy przedsiębiorczości”. 9) s porządzać podstawową dokumentację towa- 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik rzyszącą powstawaniu przedsiębiorstwa; prac biurowych powinien być przygotowany do wy- 10) charakteryzować system finansowy jednostki konywania następujących zadań zawodowych: gospodarczej; 1) organizowania biura i prac biurowo-administra- 11) identyfikować aktualny system podatkowy; cyjnych; 12) charakteryzować i sporządzać dokumenty kaso- 2) gromadzenia, rejestracji oraz przetwarzania in- we; formacji; 13) przyjmować, wydawać, dokumentować i zabezpieczać środki pieniężne; 3) gromadzenia, rejestracji dokumentacji; 14) wyszukiwać, opracowywać i przekazywać infor- 4) koordynowania przepływu informacji i dokumenmacje ekonomiczne w powierzonym zakresie; tacji wewnętrznej; 15) korzystać z opracowań statystycznych; 5) przygotowywania i organizowania narad, zebrań, 16) wypełniać formularze statystyczne; konferencji oraz spotkań z kontrahentami jednostki organizacyjnej; 17) inwentaryzować powierzony majątek przedsiębiorstwa; 6) sporządzania sprawozdań dotyczących działalności przedsiębiorstwa; 18) sporządzać sprawozdania dotyczące działalności przedsiębiorstwa; 7) użytkowania nowoczesnego sprzętu biurowego. 19) sporządzać dokumenty związane z zatrudnia- 3. Zawód technik prac biurowych jest zawodem szero- niem, wynagradzaniem i zwalnianiem pracowkoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod ników; koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejęt- 20) sporządzać dokumenty związane z ubezpieczeności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby niem osobowym i rzeczowym; rynku pracy i zainteresowania ucznia. Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 21) identyfikować źródła prawa administracyjnego; 1) organizacji narad, konferencji; 22) wyjaśniać zasady zarządzania jakością; 23) podejmować działania związane z poszukiwa- 2) zaopatrzenia w sprzęt i urządzenia biurowe; niem pracy; 3) organizacji i funkcjonowania biura. 24) stosować przepisy prawa dotyczące działalności zawodowej; II. BLOKI PROGRAMOWE 25) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące 26) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmobloki programowe: wania i prowadzenia działalności gospodarczej; 27) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 1) wiedza o gospodarce; praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 2) organizacja i funkcjonowanie biura; 28) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa 3) technika biurowa. i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; BLOK: WIEDZA O GOSPODARCE 29) stosować przepisy prawa dotyczące działalności zawodowej; 1. Cele kształcenia 30) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien maganiami ergonomii; umieć: 31) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 1) posługiwać się podstawowymi pojęciami ekow wypadkach przy pracy; nomicznymi; 32) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 2) charakteryzować zasady działania mechanizmu rynkowego; 33) prowadzić negocjacje; 3) klasyfikować podmioty gospodarcze; 34) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 4) określać zakres i formy działania instytucji wspomagających przedsiębiorstwo; 35) podejmować decyzje; Nr 125 — 10550 — Poz. 845 36) formułować i rozumieć pisemne i ustne wypo- BLOK: ORGANIZACJA I FUNKCJONOWANIE BIURA wiedzi w języku obcym związane z realizacją zadań zawodowych; 1. Cele kształcenia 37) organizować doskonalenie zawodowe pracow- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien ników; umieć: 38) korzystać z różnych źródeł informacji; 1) p rzedstawiać graficznie strukturę jednostki organizacyjnej; 39) przestrzegać zasad etyki. 2) p rojektować, organizować stanowisko pracy 2. Treści kształcenia (działy programowe) biurowej zgodnie z wymaganiami ergonomii; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 3) organizować i oceniać własną pracę; programowych: 4) o rganizować pracę sekretariatu przedsiębiorstwa; 1) podstawowe kategorie ekonomiczne; 5) prowadzić sekretariat przedsiębiorstwa; 2) podstawowe prawa rynku: popyt, podaż, równowaga rynkowa; 6) podejmować decyzje w powierzonym zakresie; 3) podmioty gospodarcze: istota, znaczenie, rodza- 7) s tosować przepisy regulujące pracę administraje, funkcje, zadania, otoczenie; cji przedsiębiorstwa; 4) organizacja jednostki gospodarczej, struktury 8) p orządkować, prowadzić i archiwizować powieorganizacyjne; rzoną dokumentację i akta przedsiębiorstwa; 5) system finansowy jednostki gospodarczej; 9) o pracowywać i doskonalić system obiegu dokumentacji; 6) rozliczanie jednostki gospodarczej — zasady rachunkowości; 10) opracowywać i przekazywać informacje w po- 7) prawo finansowe, podatki i inne obciążenia jed- wierzonym zakresie; nostki gospodarczej; 11) prowadzić rozmowy telefoniczne; 8) inwentaryzacja majątku przedsiębiorstwa; 12) prowadzić ewidencję i rozliczanie rozmów tele- 9) podstawowe pojęcia z zakresu marketingu; fonicznych; 10) wybrane zagadnienia z zakresu statystyki; 13) redagować i opracowywać korespondencję; 11) dokumentacja przedsiębiorstwa; 14) przygotowywać i organizować narady, zebrania, konferencje; 12) elementy prawa gospodarczego, podstawowe pojęcia; 15) obsługiwać kontrahentów krajowych i zagranicznych w zleconym zakresie; 13) elementy prawa administracyjnego, podstawowe pojęcia; 16) sporządzać protokoły, sprawozdania i notatki służbowe z narad, konferencji i zebrań; 14) zasady zarządzania jakością; 17) dbać o pozytywny wizerunek przedsiębiorstwa; 15) metody poszukiwania pracy; 18) stosować zasady kultury osobistej w kontaktach 16) dokumenty związane z zatrudnieniem; z przełożonymi, pracownikami i interesantami; 17) podejmowanie działalności gospodarczej; 19) określać rolę procesów psychicznych w pozna- 18) dokumenty dotyczące działalności gospodar- waniu rzeczywistości; czej; 20) w ykazywać wpływ motywacji na aktywność jed- 19) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; nost ki; 20) bezpieczeństwo i higiena pracy; 21) o kreślać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność pracy; 21) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 22) u zasadniać wpływ aktywności własnej na rozwój osobowości; 22) elementy ergonomii; 23) p rzedstawiać różne aspekty pełnienia ról spo- 23) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodołecznych; wanym w wypadkach przy pracy; 24) p rzestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 24) zasady i metody komunikowania się; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 25) elementy socjologii i psychologii pracy; pożarowej oraz ochrony środowiska. 26) język obcy zawodowy w zakresie czterech kom- 2. Treści kształcenia (działy programowe) petencji językowych (rozumienie ze słuchu, mówienie, czytanie i pisanie); Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 27) formy doskonalenia zawodowego; programowych: 28) źródła informacji zawodowej; 1) charakterystyka pracy biurowej; 29) etyka. 2) typowe stanowiska pracy biurowej; Nr 125 — 10551 — Poz. 845 3) organizacja sekretariatu; 12) u trwalać, przesłuchiwać i przekazywać informacje; 4) informacja i komunikacja w biurze i w przedsiębiorstwie; 13) z akładać strukturę rozdziałów i sporządzać spis treści; 5) zasady prowadzenia i obiegu korespondencji; 14) drukować dokument i korespondencję seryjną; 6) korespondencja tajna i poufna; 15) stosować arkusz kalkulacyjny; 7) rodzaje i zasady redagowania pism; 16) korzystać z dostępnej bazy danych; 8) zasady sporządzania protokółów, sprawozdań, 17) stosować typowe programy graficzne; notatek służbowych; 18) p rzestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 9) akta przedsiębiorstwa, rodzaje, znaczenie; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 10) zasady prowadzenia akt przedsiębiorstwa, ewi- pożarowej oraz ochrony środowiska podczas dencja, udostępnianie, przechowywanie; wykonywania prac biurowych. 11) zasady archiwizowania akt przedsiębiorstwa; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 12) prowadzenie rozmów telefonicznych; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 13) ewidencja i rozliczanie rozmów telefonicznych; programowych: 14) operacje pieniężne, zasady ich przeprowadza- 1) urządzenia i sprzęt biurowy; nia; 2) zasady działania urządzeń i sprzętu biurowego; 15) organizacja i obsługa sekretarska zebrań, narad, 3) zasady opracowywania i pisania tekstów; konferencji; 4) pisanie metodą mnemotechniczną; 16) organizacja i obsługa biurowa spotkań z kontrahentami przedsiębiorstwa; 5) sporządzanie pism biurowych — zasady redagowania; 17) organizacja i obsługa biurowa delegacji służbowych; 6) obsługa telefonu, telefonu z automatyczną sekretarką, centrali telefonicznej, telefonu komór- 18) podstawy psychologii ogólnej i społecznej; kowego; 19) elementy fizjologii i higieny pracy; 7) zasady działania i obsługa podstawowych urzą- 20) przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy; dzeń biurowych; 21) ochrona przeciwpożarowa, ochrona środowi- 8) zasady działania i obsługa urządzeń i sprzętu ska. pomocniczego; 9) zastosowanie komputerów w pracy biurowej; BLOK: TECHNIKA BIUROWA 10) baza danych; 1. Cele kształcenia 11) arkusz kalkulacyjny; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 12) grafika komputerowa; umieć: 13) korespondencja seryjna; 1) dobierać sprzęt techniczny do wykonywanego 14) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny prazadania; cy, przepisy ochrony przeciwpożarowej w zakresie stosowania i konserwacji sprzętu tech- 2) przygotowywać sprzęt do pracy; nicznego. 3) usuwać drobne usterki użytkowanych urządzeń biurowych; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

8) wykonywać i wypełniać formularze; * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia 9) kopertować i frankować pisma; w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych 10) odbierać i przekazywać informacje za pomocą (w formie stacjonarnej i zaocznej). nowoczesnych urządzeń biurowych; ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostoso- 11) użytkować urządzenia i sprzęt techniczny stoso- wanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na spewany w pracy biurowej; cjalizację. Nr 125 — 10552 — Poz. 845 IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI 9) typowe formularze; KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 10) instrukcje kancelaryjne. Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- Pracownia komputerowa powinna być wyposażogramowych są odpowiednie następujące pomieszczena w: nia dydaktyczne: 1) s tanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla 1) pracownia pracy biurowej; dwóch uczniów); 2) pracownia komputerowa; 2) drukarki; 3) pracownia ekonomiczno-prawna. 3) oprogramowanie użytkowe; Pracownia pracy biurowej powinna być wyposażo- 4) programy specjalistyczne. na w: Pracownia ekonomiczno-prawna powinna być wypo- 1) meble typowe dla pomieszczeń biurowych; sażona w: 2) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla 1) z estaw aktualnych przepisów prawnych i ekojednego ucznia); nomicznych; 3) plansze klawiatur; 2) li teraturę ekonomiczno-prawną i o tematyce ad- 4) pakiet programów biurowych; ministracyjnej. 5) urządzenia podstawowe w pracy biurowej: tele- Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplefon z automatyczną sekretarką lub centralą telecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy foniczną, telefon komórkowy, faks, kserokopiarzapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpoka; wiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. 6) urządzenia i sprzęt pomocniczy w pracy biurowej: testery, bindownice, niszczarki, laminatory, Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w pradziurkacze, pieczątki; cowniach szkolnych, przedsiębiorstwie symulacyjnym, organach administracji rządowej, administracji 7) materiały pomocnicze: segregatory, skoroszyty, specjalnej, jednostkach samorządu terytorialnego, sateczki, obwoluty i przybory biurowe; morządach zawodowych i gospodarczych oraz przed- 8) dziennik podawczy; siębiorstwach. Załącznik nr 10 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK WIERTNIK SYMBOL CYFROWY 311⁴⁰ I. OPIS ZAWODU 8) w ykonywać przekroje i profile geologiczne otworów wiertniczych; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powi- 9) r ozróżniać rodzaje przewiercanych skał oraz nien umieć: określać wpływ ich właściwości na parametry 1) czytać i analizować rysunki konstrukcyjne, techniczne wiercenia; technologiczne oraz schematy układów mecha- 10) c harakteryzować typowe pomiary geofizyczne nicznych, kinematycznych i pneumatycznych; oraz rodzaje i właściwości przewiercanych 2) sporządzać schematy podstawowych układów otworów geologicznych; elektrycznych, elektronicznych i automatyki 11) s porządzać płuczki wiertnicze i zaczyny cemenprzemysłowej; towe; 3) wykonywać podstawowe obliczenia wytrzyma- 12) p rowadzić wiercenie otworów w różnych wałościowe; runkach terenowych i geologicznych; 4) dobierać urządzenia i narzędzia do prac wiertni- 13) p rzygotowywać otwory do badań i pomiarów czych; geofizycznych; 5) obliczać podstawowe parametry hydrauliczne 14) w ykonywać podstawowe badania i pomiary i hydrostatyczne; geofizyczne; 6) użytkować urządzenia dźwigowo-transportowe 15) u żytkować maszyny i urządzenia wiertnicze oraz oraz urządzenia do tłoczenia cieczy i gazów; oceniać ich stan techniczny; 7) posługiwać się mapami górniczo-geologiczny- 16) u stalać parametry technologiczne wiercenia mi; otworów; Nr 125 — 10553 — Poz. 845 17) dokonywać odczytu wskazań przyrządów kon- 4) prowadzenia bieżącej dokumentacji, gromadzetrolno-pomiarowych oraz interpretować wyniki nia danych z przebiegu prac wiertniczych i spopomiarów; rządzania raportów; 18) kontrolować przebieg procesu wiercenia; 5) oceniania charakteru i stopnia zagrożenia zdrowia i życia pracowników; 19) prowadzić proces rdzeniowania otworów, przygotowywać rdzenie wiertnicze do badań, trans- 6) oceniania stopnia zagrożenia środowiska spowoportu i magazynowania; dowanego przez prowadzenie prac wiertniczych. 20) prowadzić opróbowanie i udostępnianie hory- 3. Zawód technik wiertnik jest zawodem szerokoprofizontów produktywnych; lowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec 21) zapobiegać zagrożeniom i likwidować awarie okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności spewiertnicze, stosować urządzenia przeciwwybu- cjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalchowe; nego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 22) wykonywać uzbrojenie otworów i przygotowy- 1) w iercenia głębokich otworów poszukiwawczych wać otwory wiertnicze do zagospodarowania; i eksploatacyjnych; 23) sporządzać dokumentację wiertniczą i geolo- 2) w iercenia otworów hydrogeologicznych i stugiczną; dziennych; 24) posługiwać się normami PN-ISO, ISO; 3) w iercenia otworów geologiczno-inżynierskich, 25) posługiwać się typowym sprzętem ochrony in- geotechnicznych, geotermalnych, ratunkowych. dywidualnej i sprzętem przeciwpożarowym; II. BLOKI PROGRAMOWE 26) dokonywać rozliczeń materiałów i paliw stosowanych w procesie wiercenia; Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający 27) stosować techniki komputerowe związane z rea- z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące lizacją zadań zawodowych; bloki programowe: 1) mechaniczny; 28) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych; 2) geologiczno-geofizyczny; 29) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywa- 3) technika wiertnicza; nych zadań zawodowych; 4) podstawy działalności zawodowej. 30) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- BLOK: MECHANICZNY pożarowej oraz ochrony środowiska; 1. Cele kształcenia 31) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 32) kierować zespołem pracowników; 1) wykonywać szkice części maszyn; 33) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 2) w ykonywać rysunki części maszyn, zgodnie z normami rysunku technicznego; 34) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 3) r ozróżniać materiały stosowane w budowie i eksploatacji maszyn i urządzeń; 35) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego; 4) o kreślać elementy składowe maszyn i urządzeń na podstawie dokumentacji technicznej; 36) planować działalność gospodarczą. 5) w ykonywać pomiary temperatury, ciśnienia, Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przy- gęstości i lepkości oraz określać właściwości gotowanie do wejścia na rynek pracy powinno prze- fizyczne cieczy i ciał stałych; biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, 6) w ykonywać operacje obróbki ręcznej i mechajak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstanicznej skrawaniem; wy przedsiębiorczości”. 7) r ozpoznawać zjawiska korozyjne oraz wykony- 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik wać podstawowe zabiegi ochrony przed korowiertnik powinien być przygotowany do wykony- zją; wania następujących zadań zawodowych: 8) r ozróżniać rodzaje ruchu na podstawie jego pa- 1) ustalania optymalnych warunków i parametrów rametrów; procesu wiercenia; 9) w yznaczać warunki równowagi punktu mate- 2) kontrolowania i oceniania stanu technicznego rialnego i ciała sztywnego, środek ciężkości; maszyn i urządzeń; 10) o bliczać siłę i moment tarcia, siłę bezwładności, 3) organizowania prac wiertniczych; moment siły; Nr 125 — 10554 — Poz. 845 11) wykonywać podstawowe obliczenia wytrzyma- 2. Treści kształcenia (działy programowe) łościowe; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 12) obliczać pracę mechaniczną, moc oraz spraw- programowych: ność urządzenia; 1) rysunek techniczny; 13) charakteryzować pompy i sprężarki oraz obli- 2) materiałoznawstwo; czać ich podstawowe parametry; 3) mechanika techniczna; 14) rozróżniać konstrukcje i zasady działania połączeń, osi, wałów, łożysk, sprzęgieł, hamulców 4) wytrzymałość materiałów; i mechanizmów; 5) części maszyn; 15) charakteryzować metody łączenia rur; 6) obróbka ręczna, mechaniczna i spajanie metali; 16) wyjaśniać budowę i zasadę działania napędów 7) pompy, sprężarki, urządzenia wyciągowe; hydraulicznych i pneumatycznych; 8) napędy hydrauliczne i pneumatyczne; 17) planować przebieg montażu i demontażu maszyn i urządzeń; 9) montaż i demontaż maszyn i urządzeń; 18) czytać schematy elektryczne; 10) podstawy elektrotechniki; 19) charakteryzować i obsługiwać podstawowe ma- 11) podstawy miernictwa elektrycznego; szyny i urządzenia prądu stałego i przemienne- 12) maszyny elektryczne; go; 13) układy i elementy automatyki; 20) charakteryzować systemy automatyki stosowane w procesie wiercenia otworów; 14) maszyny i urządzenia wiertnicze; 21) charakteryzować maszyny i urządzenia stoso- 15) automatyzacja w procesach wiertniczych; wane w procesach wiercenia otworów poszukiwawczych, eksploatacyjnych, hydrogeologiczno- 16) niezawodność i trwałość maszyn i urządzeń; -inżynierskich, studziennych i ratunkowych; 17) użytkowanie i obsługa techniczna maszyn i urzą- 22) rozróżniać systemy olinowania oraz określać za- dzeń; sady doboru lin i wielokrążków w urządzeniach 18) gospodarka materiałowa i energetyczna; wiertniczych; 19) organizacja, zarządzanie i ekonomika eksploata- 23) dokonywać regulacji, konserwacji, drobnych cji maszyn i urządzeń; napraw, montażu i demontażu poszczególnych zespołów i całego urządzenia; 20) normy PN-ISO, ISO, dokumentacja techniczno- -ruchowa (DTR), dokumentacja techniczna oraz 24) dobierać przyrządy, materiały i narzędzia do wyinstrukcje obsługi maszyn i urządzeń; konywanej pracy; 21) przepisy dozoru technicznego; 25) wyjaśniać podstawowe pojęcia związane z eksploatacją maszyn i urządzeń; 22) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz 26) określać podstawowe pojęcia i wskaźniki niezaochrony środowiska. wodności i trwałości maszyn i urządzeń; 27) oceniać stan techniczny maszyn i urządzeń sto- BLOK: GEOLOGICZNO-GEOFIZYCZNY sowanych w pracach wiertniczych; 1. Cele kształcenia 28) określać zakres prac wykonywanych podczas przeglądu technicznego i napraw; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 29) charakteryzować gospodarkę materiałową prowadzoną w zakładach wiertniczych; 1) charakteryzować budowę geologiczną Ziemi; 2) r ozróżniać najważniejsze minerały skałotwórcze 30) stosować urządzenia komputerowe do wspooraz badać ich podstawowe właściwości; magania projektowania i prowadzenia procesów technologicznych wiercenia; 3) r ozróżniać poszczególne grupy i rodzaje skał, określać ich skład mineralogiczny, teksturę 31) posługiwać się normami PN-ISO, ISO, dokui strukturę; mentacją techniczno-ruchową (DTR), dokumentacją techniczną oraz instrukcjami obsługi ma- 4) o kreślać wpływ zalegania skał na ich właściwośszyn i urządzeń; ci fizyczne, obliczać ciśnienie górotworu i temperaturę złożową; 32) stosować zalecenia Urzędu Dozoru Technicznego; 5) w yjaśniać wpływ procesów wietrzenia, erozji na ukształtowanie powierzchni Ziemi oraz warunki 33) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa transportu i akumulacji materiału skalnego; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas 6) o kreślać warunki sedymentacji osadów i poużytkowania maszyn i urządzeń wiertniczych. wstawania złóż surowców mineralnych; Nr 125 — 10555 — Poz. 845 7) rozróżniać elementy tektoniki; 3) k lasyfikować otwory wiertnicze oraz określać ich przeznaczenie; 8) rozpoznawać na mapach i przekrojach geologicznych typy i rodzaje złóż surowców mine- 4) p rowadzić prace przygotowawcze do wiercenia ralnych; otworów; 9) wykonywać profile geologiczne otworów wiert- 5) d obierać narzędzia wiertnicze do rodzaju przeniczych z zastosowaniem umownych oznaczeń wiercanych skał; skał; 6) s porządzać płuczki wiertnicze oraz dokonywać 10) wyjaśniać mechanizm krążenia wód w skorupie pomiaru ich właściwości; ziemskiej oraz interpretować podstawowe prawa ruchu wód podziemnych; 7) d obierać płuczki wiertnicze do technicznych i geologicznych warunków wiercenia; 11) dokonywać podziału Polski na jednostki geologiczne oraz określać rejony występowania 8) obsługiwać urządzenia do oczyszczania płuczki; złóż surowców mineralnych; 9) d obierać i ustalać podstawowe parametry 12) sporządzać opisy rdzeni wiertniczych; technologiczne wiercenia; 13) określać wiek względny i bezwzględny utworów 10) obliczać nacisk na narzędzie wiertnicze, prędgeologicznych, dokonywać podziału dziejów kość przepływu płuczki w otworze wiertniczym, Ziemi na ery i okresy geologiczne; ciśnienie słupa płuczki na dno i ścianę otworu; 14) oceniać przybliżony wiek skał, utworów geolo- 11) dokonywać montażu i demontażu przewodu gicznych na podstawie skamieniałości przewod- wiertniczego; nich; 12) ustalać miejsce przychwycenia przewodu wiert- 15) charakteryzować właściwości geofizyczne skał; niczego oraz stosować sposoby jego uwolnie- 16) klasyfikować i charakteryzować metody pomia- nia; rów geofizyki wiertniczej; 13) określać zasady projektowania konstrukcji 17) wykorzystywać wyniki pomiarów geofizycznych otworów; w procesie wiercenia otworów; 14) obliczać parametry wytrzymałościowe rur okła- 18) posługiwać się dokumentacją geologiczną. dzinowych; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 15) zapuszczać rury okładzinowe do otworu wiertniczego; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 16) przygotowywać zaczyn cementowy oraz oznaczać i regulować jego właściwości; 1) budowa Ziemi; 17) prowadzić zabiegi cementowania rur okładzino- 2) mineralogia; wych z zastosowaniem różnych metod; 3) petrografia; 18) wykonywać izolację przewiercanych poziomów 4) sedymentacja; roponośnych, gazonośnych i wodonośnych; 5) tektonika; 19) określać rodzaje, przyczyny powstawania i me- 6) geologia historyczna; tody zapobiegania awariom wiertniczym; 7) hydrogeologia; 20) stosować w procesie wiercenia urządzenia przeciwwybuchowe, zabezpieczające; 8) geologia inżynierska; 21) usuwać awarie wiertnicze oraz prowadzić prace 9) regiony geologiczne Polski; ratunkowe; 10) złoża surowców mineralnych Polski; 22) charakteryzować technologię wiercenia otwo- 11) właściwości geofizyczne skał; rów wielkośrednicowych; 12) metody geofizyki wiertniczej; 23) wykonywać udostępnianie poziomów roponośnych i gazonośnych w otworach wiertniczych; 13) interpretacja wyników badań geofizycznych; 24) przeprowadzać zabieg opróbowania za pomocą 14) dokumentacja geologiczna. próbników złoża i interpretować wyniki opróbowania poziomów produktywnych; BLOK: TECHNIKA WIERTNICZA 25) wykonywać rdzeniowanie otworów, pobierać 1. Cele kształcenia i opisywać rdzenie wiertnicze; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 26) wykonywać wiercenie otworów kierunkowych umieć: i wyznaczać główne parametry wiercenia; 1) wyjaśniać podstawowe pojęcia z zakresu wiert- 27) przygotowywać odwierty do eksploatacji sunictwa; rowców; 2) dokonywać podziału i charakteryzować metody 28) wykonywać naprawy i rekonstrukcje odwierwiercenia otworów w skorupie ziemskiej; tów; Nr 125 — 10556 — Poz. 845 29) przeprowadzać likwidację otworów wiertni- 8) p odejmować działania związane z poszukiwaczych; niem pracy; 30) wykonywać studnie wiercone, dobierać filtry; 9) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 31) sporządzać dokumentację wiertniczą; 10) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; 32) przestrzegać przepisów dozoru technicznego, przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pra- 11) określać podstawowe zagrożenia dla środowicy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ska naturalnego związane z wierceniem otwoochrony środowiska w czasie prac wiertni- rów, w szczególności otworów ropno-gazoczych. wych; 12) charakteryzować podstawowe pojęcia z zakresu 2. Treści kształcenia (działy programowe) prawa geologicznego i górniczego; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 13) określać zależności między prawem geologiczprogramowych: nym i górniczym a innymi ustawami i przepisa- 1) metody wiercenia otworów; mi wykonawczymi; 2) narzędzia wiertnicze; 14) określać sposoby likwidacji szkód związanych z wierceniem otworów; 3) płuczki wiertnicze; 15) określać warunki funkcjonowania zakładu górni- 4) technologia wiercenia otworów; czego, a także zasady jego likwidacji; 5) konstrukcje otworów — rurowanie i cemento- 16) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące wanie; praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 6) metody dowiercania i udostępniania złóż; 17) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa 7) wiercenie otworów kierunkowych; i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 8) wiercenie otworów wielkośrednicowych; 9) studnie wiercone; 18) stosować przepisy prawa dotyczące działalności zawodowej; 10) awarie wiertnicze, zapobieganie i likwidacja; 19) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 11) wiercenie otworów geologiczno-inżynierskich; maganiami ergonomii; 12) likwidacja otworów wiertniczych; 20) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; 13) dokumentacja wiertnicza; 21) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 14) przepisy dozoru technicznego, przepisy i zasady w wypadkach przy pracy; bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska 22) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psydotyczące prac wiertniczych. chicznego na efektywność oraz bezpieczeństwo pracy; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 23) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 1. Cele kształcenia 24) prowadzić negocjacje; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 25) rozwiązywać problemy dotyczące wykonywaumieć: nych zadań zawodowych; 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospo- 26) podejmować decyzje; darki rynkowej; 27) korzystać z obcojęzycznych źródeł informacji, 2) zapobiegać zagrożeniom związanym z wykony- dokumentacji technicznej, norm, katalogów waniem zadań zawodowych oraz wskazywać oraz oprogramowania użytkowego; sposoby ich eliminowania; 28) organizować doskonalenie zawodowe pracow- 3) określać zasady zachowania pracowników w sy- ników; tuacji wypadku przy pracy, pożaru, awarii wiertniczej, a także innych zagrożeń; 29) przestrzegać zasad etyki. 4) oceniać wpływ czynników fizycznych, chemicz- 2. Treści kształcenia (działy programowe) nych i biologicznych na zdrowie i bezpieczeństwo pracowników oraz na środowisko pracy; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 5) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przed- 1) gospodarka rynkowa; siębiorstw; 2) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; 6) sporządzać budżet i planować rozwój przedsiębiorstwa; 3) prawo geologiczne i górnicze; 7) opracowywać plan marketingowy; 4) prawo górnicze a inne akty prawne; Nr 125 — 10557 — Poz. 845 5) szkody związane z wierceniem otworów; Pracownia mechaniczno-energetyczna powinna być wyposażona w: 6) podstawowe pojęcia i kategorie ekonomiczne; 7) metody poszukiwania pracy; 1) m odele maszyn i urządzeń dźwigowo-transportowych; 8) dokumenty związane z zatrudnieniem; 2) m odele wentylatorów, dmuchaw i przepływo- 9) podejmowanie i prowadzenie działalności mierzy; gospodarczej; 3) m odele silników elektrycznych; 10) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; 11) bezpieczeństwo i higiena pracy; 4) m odele przepustnic i siłowników pneumatycznych i hydraulicznych; 12) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 5) z estawy do montażu i badania obwodów elektrycznych; 13) elementy ergonomii; 6) indykator do określania mocy silników; 14) środki ochrony indywidualnej; 7) sprzęt i narzędzia do montażu; 15) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 8) d okumentację i instrukcje obsługi maszyn i urządzeń. 16) elementy fizjologii i higieny pracy; 17) zasady i metody komunikowania się; Pracownia geologiczno-geofizyczna powinna być wyposażona w: 18) elementy socjologii i psychologii pracy; 1) zestawy minerałów; 19) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie w języku obcym; 2) klucze do oznaczania minerałów; 20) formy doskonalenia zawodowego; 3) z estawy wybranych skał typu magmowego, me- 21) etyka. tamorficznego i osadowego; 4) z estaw do oznaczania najczęściej spotykanych III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE rud metali;

8) p rzyrządy i wyposażenie laboratoryjne do karto- * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia grafii geologicznej: w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych a) niwelator, tyczki, taśmy, węgielnice, (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 10 % godzin jest przeznaczone do rozdyspono- b) tachometr, wania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na spe- c) teodolit, cjalizację. d) przyrząd do pomiarów sytuacyjnych GPS (Global Positioning System), IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE e) mapy ćwiczeniowe sytuacyjne cyfrowe, f) busole geologiczne, Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszcze- g) mikroskop polaryzacyjny, nia dydaktyczne: h) zestaw do badań twardości minerałów wg 1) pracownia mechaniczno-energetyczna; skali Mosha; 2) pracownia geologiczno-geofizyczna; 9) aparaturę do badań elektrooporowych; 3) pracownia wiertnictwa; 10) aparaturę georadarową; 4) pracownia techniczna; 11) aparaturę elektromagnetyczną z konduktome- 5) pracownia komputerowa. trem. Nr 125 — 10558 — Poz. 845 Pracownia wiertnictwa powinna być wyposażona w: Pracownia techniczna powinna być wyposażona w: 1) model kinematyczny wiertnicy obrotowej; 1) przyrządy do pomiarów liniowych: 2) modele podstawowych elementów wiertnicy a) liniały, obrotowej: b) suwmiarki, a) wieżę wiertniczą z systemem olinowania, c) mikrometry, b) stół obrotowy, d) taśmy miernicze; c) uzbrojenie głowicy otworu, 2) zestawy do pomiarów wytrzymałościowych d) system napędowy wiertnicy, gruntów; e) wybrane elementy pomp płuczkowych; 3) mikroskop metalograficzny; 3) zestaw ręczny do terenowych wierceń obroto- 4) przyrząd tensometryczny; wych; 5) zrywarkę uniwersalną; 4) aparaturę do badań parametrów wytrzymałoś- 6) ręczną prasę do badań wytrzymałościowych; ciowych skał: 7) termometry różnych typów; a) edometr, 8) ciśnieniomierze; b) aparat Behmego, 9) wakuometry; c) aparat Casagrande; 10) ciągomierze; 5) sprzęt do badań terenowych: a) sondy dynamiczne lekkie, 11) z estawy próbek metalowych do badań nieniszczących oraz niszczących. b) sondy obrotowe typu kieszonkowego; 6) przyrządy do pomiarów płuczek i cementów: Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w: a) wagę typu Baroid, 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla b) szirometr, dwóch uczniów); c) prasę filtracyjną, 2) drukarkę, ploter; d) lejek Marsha, 3) oprogramowanie użytkowe; e) wagi laboratoryjne, 4) programy specjalistyczne. f) mieszadła, Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zapleg) zestaw naczyń laboratoryjnych, cza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy h) zbiory skał typu magmowego, metamorficz- zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odponego i osadowego, wiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. i) skrzynki do poboru rdzeni wiertniczych, Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w cenj) modele lub oryginalne świdry do wierceń ob- trach kształcenia praktycznego, w zakładach wiertnirotowych typu gryzowego i diamentowego. czych lub na poligonach ćwiczeniowych.