Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 września 2010 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: drukarz, introligator, mechanik maszyn i urządzeń drogowych, technik administracji, technik drogownictwa, technik ekonomista, technik ochrony fizycznej osób i mienia, technik pojazdów samochodowych, technik poligraf i technik turystyki wiejskiej

1. Określa się podstawy programowe kształce- bol cyfrowy 833⁰¹; nia w następujących zawodach objętych klasyfikacją 4) technik administracji — symbol cyfrowy 343⁰¹; zawodów szkolnictwa zawodowego, stanowiącą załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodo- 5) technik drogownictwa — symbol cyfrowy 311⁴⁵; wej z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. Nr 124, 6) technik ekonomista — symbol cyfrowy 341⁰²;, z 2008 r. Nr 144, poz. 903 oraz z 2010 r. Nr 60,): 7) t echnik ochrony fizycznej osób i mienia — symbol cyfrowy 515⁰¹; 1) Minister Edukacji Narodowej kieruje działem administracji rządowej — oświata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2 8) t echnik pojazdów samochodowych — symbol cyrozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopa- frowy 311⁵²; da 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Edukacji Narodowej (Dz. U. Nr 216, poz. 1591). 9) technik poligraf — symbol cyfrowy 311²⁸; 2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2703 i Nr 281, 10) technik turystyki wiejskiej — symbol cyfrowy, z 2005 r. Nr 17, poz. 141, Nr 94, poz. 788, Nr 122, 341⁰⁸., Nr 131, poz. 1091, Nr 167, poz. 1400 i Nr 249,, z 2006 r. Nr 144, poz. 1043, Nr 208, poz. 1532 2. Podstawy programowe, o których mowa i Nr 227, poz. 1658, z 2007 r. Nr 42, poz. 273, Nr 80, poz. 542, w ust. 1, stanowią załączniki nr 1—10 do rozporządze- Nr 115, poz. 791, Nr 120, poz. 818, Nr 180, poz. 1280 nia. i Nr 181, poz. 1292, z 2008 r. Nr 70, poz. 416, Nr 145,, Nr 216, poz. 1370 i Nr 235, poz. 1618, z 2009 r.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie Nr 6, poz. 33, Nr 31, poz. 206, Nr 56, poz. 458, Nr 157, 14 dni od dnia ogłoszenia. i Nr 219, poz. 1705 oraz z 2010 r. Nr 44, poz. 250, Nr 54, poz. 320, Nr 127, poz. 857 i Nr 148, poz. 991. Minister Edukacji Narodowej: K. Hall Załączniki do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 września 2010 r. (poz. 1296) Załącznik nr 1 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE DRUKARZ SYMBOL CYFROWY 825⁰¹ I. OPIS ZAWODU 5) rozróżniać podstawowe maszyny poligraficzne; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powi- 6) r ozróżniać i przygotowywać podłoża i farby do nien umieć: drukowania; 1) posługiwać się terminologią poligraficzną; 7) charakteryzować podstawowe i dodatkowe techniki drukowania; 2) posługiwać się dokumentacją techniczną i technologiczną; 8) określać budowę i zasady działania maszyn drukujących oraz urządzeń pomocniczych; 3) charakteryzować podstawowe procesy poligraficzne; 9) przygotowywać i obsługiwać maszyny drukujące; 4) charakteryzować podstawowe rodzaje materiałów poligraficznych; 10) określać zasady drukowania nakładu; Nr 195 — 14301 — Poz. 1296 11) obsługiwać systemy sterowania procesem dru- 3. Zawód drukarz jest zawodem szerokoprofilowym, kowania; umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjali- 12) obsługiwać urządzenia i przyrządy kontrolno- styczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego -pomiarowe; rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć wybranych technik 13) eksploatować maszyny drukujące zgodnie z in- i technologii drukowania. strukcją obsługi; II. BLOKI PROGRAMOWE 14) wykonywać podstawowe operacje techno- Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikające logiczne; z opisu zawodu zawierają następujące bloki progra- 15) stosować techniki komputerowego wspomaga- mowe: nia procesów drukarskich; 1) podstawy poligrafii; 16) określać zasady wykonywania form drukowych; 2) technologia drukowania; 17) określać przyczyny powstawania wad odbitek 3) podstawy działalności zawodowej. drukarskich oraz sposoby ich usuwania; BLOK: PODSTAWY POLIGRAFII 18) przestrzegać norm dotyczących zapewnienia jakości produkcji i wyrobów poligraficznych; 1. Cele kształcenia 19) oceniać estetykę i jakość odbitek drukarskich; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 20) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 1) posługiwać się terminologią poligraficzną; 21) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 2) czytać rysunki techniczne; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 3) posługiwać się dokumentacją techniczną i technopożarowej oraz ochrony środowiska; logiczną; 22) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 4) rozróżniać podstawowe procesy i wyroby poligramaganiami ergonomii; ficzne; 23) komunikować się z uczestnikami procesu pra- 5) rozróżniać techniki drukowania; cy; 6) charakteryzować materiały stosowane w proce- 24) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące sach drukowania; praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 7) charakteryzować podstawowe maszyny i urządze- 25) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym nia poligraficzne; w wypadkach przy pracy; 8) oceniać estetykę i jakość odbitek drukarskich. 26) korzystać z różnych źródeł informacji; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 27) prowadzić działalność gospodarczą. Treści kształcenia są ujęte w następujących dzia- Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przy- łach programowych: gotowanie do wejścia na rynek pracy powinno prze- 1) terminologia poligraficzna; biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy 2) podstawy rysunku technicznego; przedsiębiorczości”. 3) dokumentacja techniczna i technologiczna; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie drukarz powinien być przygotowany do wykonywania na- 4) procesy poligraficzne; stępujących zadań zawodowych: 5) wyroby poligraficzne; 1) przygotowanie i obsługa maszyn drukujących; 6) p odstawy projektowania wyrobów poligraficznych; 2) sterowanie maszynami drukującymi; 7) podstawy procesów drukowania; 3) przygotowanie do drukowania materiałów i form drukowych; 8) techniki drukowania; 4) wykonywanie i kontrolowanie procesu drukowa- 9) materiały poligraficzne; nia; 10) maszyny i urządzenia poligraficzne; 5) prowadzenie kontroli jakości odbitek drukarskich. 11) estetyka i jakość wyrobów poligraficznych. Nr 195 — 14302 — Poz. 1296 BLOK: TECHNOLOGIA DRUKOWANIA BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: umieć: 1) posługiwać się dokumentacją technologiczną, nor- 1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki mami i instrukcjami obsługi maszyn do drukowarynkowej; nia; 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem 2) charakteryzować technologie wykonywania form pracy; drukowych; 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 3) charakteryzować budowę oraz zasady działania 4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowamaszyn drukujących; nia i prowadzenia działalności gospodarczej; 4) przygotowywać i stosować podstawowe i pomoc- 5) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw nicze materiały do drukowania; i obowiązków pracownika i pracodawcy; 5) przygotowywać podłoże i farby do procesu druko- 6) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa wania; i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 6) przygotowywać maszyny do drukowania; 7) organizować stanowisko pracy zgodnie z wyma- 7) posługiwać się przyrządami kontrolno-pomiaro- ganiami ergonomii; wymi; 8) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; 8) użytkować i obsługiwać maszyny drukujące; 9) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 9) określać zasady drukowania nakładu; w wypadkach przy pracy; 10) drukować na maszynach w technice offsetowej; 10) komunikować się i współpracować w zespole; 11) rozpoznawać przyczyny powstawania wad odbitek 11) r ozwiązywać problemy dotyczące działalności zadrukarskich oraz określać sposoby ich usuwania; wodowej; 12) oceniać jakość wykonywanych prac; 12) podejmować decyzje; 13) doskonalić umiejętności zawodowe; 13) użytkować komputer ze specjalistycznym oprogramowaniem. 14) korzystać z różnych źródeł informacji; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 15) przestrzegać zasad etyki. Treści kształcenia są ujęte w następujących dzia- 2. Treści kształcenia (działy programowe) łach programowych: Treści kształcenia są ujęte w następujących dzia- 1) dokumentacja technologiczna; łach programowych: 2) formy drukowe i technologie wykonywania form 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; drukowych; 2) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 3) normy i instrukcje obsługi maszyn drukujących; 3) podejmowanie i prowadzenie działalności gospo- 4) pomocnicze materiały do drukowania; darczej; 5) podłoża drukowe; 4) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 6) farby drukowe; 5) bezpieczeństwo i higiena pracy; 7) maszyny drukujące; 6) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 8) przyrządy kontrolno-pomiarowe; 7) elementy ergonomii; 9) eksploatacja maszyn drukujących; 8) środki ochrony indywidualnej; 10) proces technologiczny drukowania; 9) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowa- 11) drukowanie w technice offsetowej; nym w wypadkach przy pracy; 12) wady druków; 10) zasady i metody komunikowania się; 13) ocena jakości wykonywanych prac; 11) elementy socjologii i psychologii pracy; 14) techniki komputerowe w procesach drukowania. 12) etyka. Nr 195 — 14303 — Poz. 1296 III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE 11) tablice: kroje pism, przykłady kompozycji tekstu i grafiki;

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia wiania (papirus, pergamin); w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). 5) stanowisko do czerpania papieru; ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostoso- 6) wzorniki papieru; wanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. 7) wzorniki farb drukarskich; 8) z estaw przykładowych form drukowych, właści- IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI wych dla różnych technik drukowania; KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 9) wzorniki materiałów introligatorskich; Do realizacji treści kształcenia w zawodzie ujętych w blokach programowych odpowiednie są następują- 10) zestaw przykładowych opraw introligatorskich; ce pomieszczenia dydaktyczne: 11) materiały informacyjne firm produkujących i sprze- 1) pracownia projektowania graficznego; dających materiały poligraficzne; 12) zestaw materiałów stosowanych w poligrafii; 2) pracownia materiałoznawstwa; 13) urządzenia kontrolno-pomiarowe; 3) pracownia maszynoznawstwa; 14) zestaw podstawowej literatury tematycznej. 4) pracownia technologii drukowania; Pracownia maszynoznawstwa powinna 5) pracownia komputerowa; być wyposażona w: 6) warsztaty szkolne. 1) komputer z dostępem do Internetu; Pracownia projektowania graficznego po- 2) projektor multimedialny, ekran; winna być wyposażona w: 3) tablicę (czarną, białą bezpyłową lub korkową); 1) komputer z dostępem do Internetu; 4) m ultimedialne animacje działania części maszyn i zespołów w maszynach; 2) stanowiska przystosowane do wykonywania rysunków, szkiców, projektów (jedno stanowisko dla 5) modele części maszyn; jednego ucznia); 6) s chematy lub modele maszyn i urządzeń drukują- 3) projektor multimedialny, ekran; cych; 4) tablicę (czarną, białą bezpyłową, magnetyczną lub 7) katalogi maszyn i części maszyn drukujących; korkową); 8) instrukcje obsługi maszyn drukujących; 5) materiały ilustracyjne dotyczące grafiki i liternictwa; 9) f ilmy: budowa, zasady działania, regulacji i konserwacji maszyn drukujących; 6) zestaw materiałów dotyczących: brył, perspekty- 10) zestaw podstawowej literatury tematycznej. wy, wymiarowania, tolerancji; Pracownia technologii drukowania powin- 7) materiały i narzędzia rysunkowe i malarskie; na być wyposażona w: 8) oryginały i reprodukcje grafiki; 1) komputer z dostępem do Internetu; 9) przykłady wyrobów poligraficznych; 2) projektor multimedialny, ekran; 10) projekty graficzne i typograficzne; 3) kserograf; Nr 195 — 14304 — Poz. 1296 4) plansze i prezentacje multimedialne ilustrujące 3) specjalistyczne oprogramowanie użytkowe; technologie procesów przygotowawczych, drukowania, introligatorskich i uszlachetniania (pre- 4) projektor multimedialny, ekran; press, press, postpress); 5) tablicę białą bezpyłową; 5) zestaw półproduktów i wyrobów poligraficznych; 6) drukarki; 6) schematy procesów technologicznych; 7) skanery; 7) dokumentacje technologiczne; 8) zestaw podstawowej literatury tematycznej. 8) zestaw form drukowych i materiałów poligraficznych; Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: 9) małogabarytowe urządzenia drukujące; 1) komputer z dostępem do Internetu; 10) katalogi farb drukarskich; 2) projektor multimedialny, ekran; 11) katalogi maszyn i urządzeń poligraficznych; 3) tablicę (czarną, białą bezpyłową lub korkową); 12) materiały dotyczące bezpieczeństwa i higieny pra- 4) stanowiska do prac poligraficznych; cy w poligrafii; 5) maszyny i urządzenia poligraficzne; 13) densytometr, przyrządy kontrolno-pomiarowe; 6) offsetowe maszyny drukujące; 14) normy PN-ISO, ISO; 7) narzędzia i przyrządy pomiarowe; 15) komputerowe programy symulacyjne; 8) materiały poligraficzne; 16) czasopisma poligraficzne; 9) instrukcje stanowiskowe; 17) zestaw podstawowej literatury tematycznej. 10) normy PN-ISO, ISO. Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w: Pracownie szkolne powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej 1) stanowiska komputerowe z dostępem do Interne- należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odtu (jedno stanowisko dla jednego ucznia); powiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. 2) stanowisko komputerowe z dostępem do Interne- W warsztatach szkolnych powinno znajdować się tu dla nauczyciela; pomieszczenie do instruktażu. Załącznik nr 2 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE INTROLIGATOR SYMBOL CYFROWY 734⁰² I. OPIS ZAWODU 5) charakteryzować procesy introligatorskie; 6) c harakteryzować podstawowe rodzaje materia- 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powiłów poligraficznych; nien umieć: 7) r ozróżniać i przygotowywać materiały do prac 1) posługiwać się terminologią poligraficzną; introligatorskich; 2) posługiwać się dokumentacją techniczną i techno- 8) rozróżniać podstawowe maszyny poligraficzne; logiczną; 9) o kreślać budowę oraz zasady działania urządzeń 3) charakteryzować podstawowe procesy poligra- i maszyn introligatorskich; ficzne; 10) w ykonywać podstawowe operacje introligator- 4) rozróżniać podstawowe techniki drukowania; skie; Nr 195 — 14305 — Poz. 1296 11) oceniać estetykę i jakość wyrobów poligraficz- II. BLOKI PROGRAMOWE nych; Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikające 12) eksploatować maszyny i urządzenia introligatorz opisu zawodu zawierają następujące bloki prograskie; mowe: 13) wykonywać pakowanie i ekspedycję wyrobów 1) podstawy poligrafii; poligraficznych; 2) technologia introligatorstwa; 14) przestrzegać norm dotyczących zapewnienia jakości produkcji i wyrobów introligatorskich 3) podstawy działalności zawodowej. i wdrażać je; 15) gospodarować racjonalnie materiałami, energią BLOK: PODSTAWY POLIGRAFII i urządzeniami; 1. Cele kształcenia 16) wykorzystywać techniki komputerowe w procesach wytwarzania wyrobów poligraficznych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 17) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 1) posługiwać się terminologią poligraficzną; 18) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 2) czytać rysunki techniczne; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 3) posługiwać się dokumentacją techniczną i technologiczną; 19) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 4) rozróżniać podstawowe procesy i wyroby poligraficzne; 20) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 5) rozróżniać techniki drukowania; 21) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 6) określać podstawowe operacje introligatorskie; praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 7) charakteryzować maszyny poligraficzne; 22) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 8) rozróżniać materiały stosowane w procesach dru- 23) korzystać z różnych źródeł informacji; kowania i introligatorskich; 24) prowadzić działalność gospodarczą. 9) rozróżniać materiały stosowane w introligatorstwie; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno prze- 10) o ceniać estetykę i jakość półproduktów i wyrobów biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, poligraficznych. jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 2. Treści kształcenia (działy programowe) 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie introliga- Treści kształcenia są ujęte w następujących dziator powinien być przygotowany do wykonywania łach programowych: następujących zadań zawodowych: 1) przygotowanie materiałów, półproduktów i wy- 1) terminologia poligraficzna; robów introligatorskich; 2) podstawy rysunku technicznego; 2) przygotowanie i obsługa maszyn i urządzeń introligatorskich; 3) dokumentacja techniczna i technologiczna; 3) wykonywanie operacji introligatorskich; 4) procesy poligraficzne; 4) prowadzenie kontroli jakości półproduktów i wy- 5) wyroby poligraficzne; robów introligatorskich. 6) podstawy procesów introligatorskich; 3. Zawód introligator jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec 7) materiały poligraficzne; okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regio- 8) p odstawy projektowania wyrobów poligraficznalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. nych; Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 1) introligatorstwa rzemieślniczego; 9) maszyny i urządzenia poligraficzne; 2) introligatorstwa przemysłowego. 10) estetyka i jakość wyrobów poligraficznych. Nr 195 — 14306 — Poz. 1296 BLOK: TECHNOLOGIA INTROLIGATORSTWA 5) półprodukty i wyroby introligatorskie; 6) eksploatacja maszyn i urządzeń introligatorskich; 1. Cele kształcenia 7) technologie introligatorskie; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 8) operacje introligatorskie; 1) posługiwać się dokumentacją technologiczną, nor- 9) druki luźne, łączone; mami i instrukcjami obsługi maszyn introligator- 10) oprawy, typy opraw; skich; 11) k ontrola jakości wyrobów introligatorskich na po- 2) planować sposób wykonania i estetykę wyrobu inszczególnych etapach produkcji; troligatorskiego; 12) przygotowywanie wyrobów do ekspedycji; 3) charakteryzować wyroby introligatorskie; 13) t echniki komputerowe w procesach introligator- 4) dobierać materiały stosowane w introligatorskich. stwie; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 5) charakteryzować budowę oraz zasady działania introligatorskich urządzeń, maszyn, linii potoko- 1. Cele kształcenia wych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 6) określać możliwości techniczne maszyn i urządzeń umieć: introligatorskich; 1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki 7) eksploatować urządzenia i maszyny introligatorrynkowej; skie; 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem 8) charakteryzować etapy procesów introligatorpracy; skich; 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 9) wykonywać operacje jednostkowe ręcznie i maszynowo; 4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; 10) wykonywać obróbkę arkuszy; 5) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw 11) wykonywać obróbkę wkładów; i obowiązków pracownika i pracodawcy; 12) wykonywać i zdobić okładki; 6) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożaro- 13) wykonywać oprawy; wej oraz ochrony środowiska; 14) wykonywać produkty galanteryjne; 7) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 15) wykonywać uszlachetnianie druków; 8) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju 16) wykonywać wyroby w postaci druków luźnych, łą- wykonywanej pracy; czonych; 9) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 17) wykonywać oprawy; w wypadkach przy pracy; 18) przeprowadzać kontrolę jakości wyrobów introli- 10) komunikować się i współpracować w zespole; gatorskich na poszczególnych etapach produkcji; 11) r ozwiązywać problemy dotyczące działalności za- 19) przygotowywać wyroby do ekspedycji; wodowej; 12) podejmować decyzje; 20) użytkować specjalistyczne programy. 13) doskonalić umiejętności zawodowe; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 14) korzystać z różnych źródeł informacji; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 15) przestrzegać zasad etyki. 1) dokumentacja technologiczna; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 2) projektowanie wyrobów introligatorskich; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 3) materiały stosowane w introligatorstwie; 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 4) normy i instrukcje obsługi maszyn introligatorskich; 2) dokumenty dotyczące zatrudnienia; Nr 195 — 14307 — Poz. 1296 3) podejmowanie i prowadzenie działalności gospo- 3) projektor multimedialny, ekran; darczej; 4) tablicę (czarną, białą bezpyłową lub korkową); 4) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 5) m ateriały ilustracyjne dotyczące grafiki, literni- 5) bezpieczeństwo i higiena pracy; ctwa, zdobienia; 6) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 6) z estaw materiałów dotyczących brył, perspektywy; 7) elementy ergonomii; 7) materiały i narzędzia rysunkowe i malarskie; 8) środki ochrony indywidualnej; 8) oryginały i reprodukcje grafiki; 9) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 9) wyroby poligraficzne; 10) zasady i metody komunikowania się; 10) projekty graficzne i typograficzne; 11) elementy socjologii i psychologii pracy; 11) tablice: kroje pism, przykłady kompozycji tekstu i grafiki; 12) etyka. 12) zestaw podstawowej literatury tematycznej. III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Pracownia materiałoznawstwa powinna

6) wzorniki papieru; * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych 7) wzorniki farb drukarskich; (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdyspono- 8) z estaw przykładowych form drukowych właściwania przez autorów programów nauczania na dostoso- wych dla różnych technik drukowania; wanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. 9) wzorniki materiałów introligatorskich; 10) zestaw przykładowych opraw introligatorskich; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 11) materiały informacyjne firm produkujących i sprzedających materiały poligraficzne; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych odpowiednie są następujące pomiesz- 12) zestaw materiałów pomocniczych stosowanych czenia dydaktyczne: w poligrafii; 1) pracownia projektowania graficznego; 13) urządzenia kontrolno-pomiarowe; 2) pracownia materiałoznawstwa; 14) zestaw podstawowej literatury tematycznej. 3) pracownia maszynoznawstwa; Pracownia maszynoznawstwa powinna być wyposażona w: 4) pracownia technologii introligatorstwa; 1) komputer z dostępem do Internetu; 5) pracownia komputerowa; 2) projektor multimedialny, ekran; 6) warsztaty szkolne. 3) tablicę (czarną, białą bezpyłową lub korkową); Pracownia projektowania graficznego powinna być wyposażona w: 4) m ultimedialne animacje działania maszyn i zespołów w maszynach; 1) komputer z dostępem do Internetu; 5) modele części maszyn; 2) stanowiska do wykonywania rysunków, szkiców i projektów (jedno stanowisko dla jednego ucz- 6) s chematy lub modele maszyn i urządzeń poligrania); ficznych; Nr 195 — 14308 — Poz. 1296 7) katalogi maszyn i części maszyn introligatorskich; 2) s tanowisko komputerowe z dostępem do Internetu dla nauczyciela; 8) instrukcje obsługi maszyn introligatorskich; 3) projektor multimedialny, ekran; 9) filmy dotyczące budowy, zasad działania, regulacji i konserwacji maszyn introligatorskich; 4) tablicę białą bezpyłową; 10) zestaw podstawowej literatury tematycznej. 5) specjalistyczne oprogramowanie przeznaczone do obróbki i przygotowania materiałów do drukowa- Pracownia technologii introligatorstwa nia; powinna być wyposażona w: 6) drukarki; 1) komputer z dostępem do Internetu; 7) skanery; 2) projektor multimedialny, ekran; 8) zestaw podstawowej literatury tematycznej. 3) plansze i prezentacje multimedialne ilustrujące technologie procesów przygotowawczych, druko- Warsztaty szkolne powinny być wyposawania, introligatorskich i uszlachetniania (pre- żone w: press, press, postpress); 1) komputer z dostępem do Internetu; 4) zestaw półproduktów i wyrobów poligraficznych; 2) projektor multimedialny, ekran; 5) schematy procesów technologicznych; 3) tablicę (czarną, białą bezpyłową lub korkową); 6) dokumentacje technologiczne; 4) maszyny i urządzenia introligatorskie; 7) zestaw form drukowych i materiałów poligraficznych; 5) narzędzia introligatorskie; 8) małogabarytowe urządzenia introligatorskie; 6) materiały introligatorskie; 9) zestaw materiałów introligatorskich; 7) półprodukty i wyroby poligraficzne; 10) katalogi maszyn i urządzeń poligraficznych; 8) schematy technologiczne maszyn; 11) materiały dotyczące bezpieczeństwa i higieny pra- 9) dokumentację technologiczną; cy w poligrafii; 10) instrukcje obsługi maszyn; 12) przyrządy kontrolno-pomiarowe; 11) narzędzia do regulacji maszyn; 13) normy PN-ISO, ISO; 12) środki transportu wewnętrznego; 14) czasopisma poligraficzne; 13) normy PN-ISO, ISO. 15) zestaw podstawowej literatury tematycznej. Pracownie szkolne powinny składać się z sali lek- Pracownia komputerowa powinna być wy- cyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekposażona w: cyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy uczniów. 1) stanowiska komputerowe z dostępem do Interne- W warsztatach szkolnych powinno znajdować się potu (jedno stanowisko dla jednego ucznia); mieszczenie do instruktażu. Załącznik nr 3 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE MECHANIK MASZYN I URZĄDZEŃ DROGOWYCH SYMBOL CYFROWY 833⁰¹ I. OPIS ZAWODU 2) dobierać i użytkować narzędzia, sprzęt i urządzenia, stosowane przy robotach ziemnych, budow- 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powilanych i drogowych, których użytkowanie nie wynien umieć: maga posiadania dodatkowych uprawnień; 1) dokonywać prawidłowego doboru materiałów do robót drogowych i mostowych; 3) sporządzać proste szkice części maszyn; Nr 195 — 14309 — Poz. 1296 4) korzystać z dokumentacji techniczno-ruchowej 26) u dzielać pierwszej pomocy poszkodowanym (DTR); w wypadkach przy pracy; 5) czytać normy i instrukcje; 27) korzystać z różnych źródeł informacji; 6) ustalać ilość materiałów potrzebnych do wyko- 28) prowadzić działalność gospodarczą. nywania robót drogowych i mostowych; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przy- 7) przygotowywać mieszanki mineralno-betonowe gotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przei mineralno-bitumiczne, zgodnie z recepturami; biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, 8) wykonywać nawierzchnie drogowe i nawierzch- jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy nie na drogowych obiektach inżynierskich; przedsiębiorczości”. 9) utrzymywać drogi i drogowe obiekty inżynier- 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie mechanik skie; maszyn i urządzeń drogowych powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań 10) wykonywać remonty i przebudowę dróg i drozawodowych: gowych obiektów inżynierskich; 1) wykonywanie robót drogowych i mostowych 11) wykonywać przedmiary i obmiary robót drogoz użyciem maszyn do robót ziemnych i drogowych i mostowych; wych; 12) klasyfikować maszyny i urządzenia stosowane 2) demontaż nawierzchni drogowych, w tym nado robót ziemnych, budowlanych i drogowych, wierzchni na drogowych obiektach inżynierskich; według ich budowy i przeznaczenia; 3) układanie nawierzchni drogowych, w tym na- 13) interpretować zasady działania oraz posługiwać się instrukcjami użytkowania i obsługi ma- wierzchni na drogowych obiektach inżynierskich; szyn i urządzeń do robót ziemnych i drogo- 4) utrzymywanie dróg i drogowych obiektów inżywych; nierskich zgodnie z dokumentacją techniczną; 14) oceniać stan techniczny maszyn i urządzeń do 5) instalowanie, uruchamianie i przemieszczanie robót ziemnych i drogowych; maszyn i urządzeń do robót ziemnych i drogo- 15) rozpoznawać podstawowe materiały eksploata- wych; cyjne i charakteryzować ich własności; 6) przeprowadzanie przeglądów technicznych, oce- 16) obsługiwać wybrane maszyny do robót ziem- nianie stanu technicznego, prowadzenie napraw nych i drogowych w zakresie umożliwiającym bieżących maszyn do robót ziemnych i drogonabycie uprawnień do ich obsługi; wych; 17) stosować wymienność zespołów i części ma- 7) konserwowanie i przygotowywanie do transporszyn i urządzeń; tu maszyn i urządzeń do robót ziemnych i drogowych; 18) wykonywać nieskomplikowane naprawy maszyn i urządzeń do robót ziemnych i drogo- 8) przygotowanie do napraw średnich i głównych wych; maszyn i urządzeń do robót ziemnych i drogowych. 19) wykonywać próby kontrolne maszyn i urządzeń do robót ziemnych i drogowych przed rozpoczęciem pracy i po naprawie; II. BLOKI PROGRAMOWE 20) organizować, użytkować i likwidować stanowi- Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikające sko pracy zgodnie z wymaganiami techno- z opisu zawodu zawierają następujące bloki progralogicznymi; mowe: 21) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywa- 1) technologia robót drogowych i mostowych; nych zadań zawodowych; 2) budowa i eksploatacja maszyn i urządzeń do robót 22) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa drogowych i mostowych; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 3) podstawy działalności zawodowej. 23) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- BLOK: TECHNOLOGIA ROBÓT DROGOWYCH I MOmaganiami ergonomii; STOWYCH 24) komunikować się z uczestnikami procesu pra- 1. Cele kształcenia cy; 25) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; umieć: Nr 195 — 14310 — Poz. 1296 1) organizować, użytkować i likwidować stanowisko 22) wykonywać konserwację elementów konstrukcji pracy w zakresie robót drogowych i mostowych, stalowych; zgodnie z zasadami organizacji pracy, wymaganiami technologicznymi, przepisami i zasadami 23) demontować konstrukcje stalowe; bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisami ochro- 24) wykonywać proste deskowania; ny środowiska i wymaganiami ergonomii; 25) układać w deskowaniu mieszankę betonową; 2) rozróżniać i dobierać materiały stosowane w robotach drogowych i mostowych, określać ich cechy 26) wykonywać ręczną i mechaniczną obróbkę drewtechniczne i przydatność oraz składować je i transna w zakresie operacji podstawowych; portować na wyznaczone miejsce robót; 27) montować proste elementy konstrukcji drewnia- 3) zamawiać i rozliczać na stanowisku pracy materianych: belki, słupy, ściany; ły do robót drogowych i mostowych; 28) kontrolować jakość i prawidłowość wykonywa- 4) posługiwać się narzędziami, sprzętem i urządzenych przez siebie robót. niami do robót drogowych i mostowych, niewymagającymi posiadania dodatkowych upraw- 2. Treści kształcenia (działy programowe) nień; 5) czytać dokumentację techniczną dróg i drogowych Treści kształcenia są ujęte w następujących dziaobiektów inżynierskich; łach programowych: 6) wykonywać proste szkice budowlane; 1) wprowadzenie do zawodu; 7) posługiwać się normami i instrukcjami w zakresie 2) podstawowe wiadomości o drogach i drogowych wykonawstwa robót drogowych i mostowych; obiektach inżynierskich; 8) posługiwać się prostym sprzętem pomiarowym; 3) o rganizacja stanowiska pracy w zakresie robót drogowych i mostowych; 9) wykonywać przedmiary, pomiary inwentaryzacyjne oraz obmiary robót drogowych i mostowych; 4) zaplecze budowy; 10) ręcznie i mechanicznie przygotowywać mieszanki 5) materiały do robót drogowych i mostowych; mineralno-betonowe i mineralno-bitumiczne według otrzymanych receptur; 6) n arzędzia, sprzęt i urządzenia do robót drogowych i mostowych; 11) transportować, układać i zagęszczać mieszankę mineralno-betonową i mineralno-bitumiczną oraz 7) d okumentacje techniczne dróg i drogowych obiekpielęgnować świeży beton i nawierzchnię bitu- tów inżynierskich; miczną w różnych porach roku; 8) n ormy i instrukcje dotyczące wykonawstwa robót 12) wykonywać roboty związane z budową i utrzymadrogowych i mostowych; niem dróg i drogowych obiektów inżynierskich zgodnie z technologią, normami i warunkami tech- 9) elementy miernictwa drogowego; nicznymi; 10) przedmiar i obmiar robót drogowych i mosto- 13) wykonywać roboty drogowe i mostowe oraz robo- wych; ty pomocnicze zgodnie z technologią, a także z zachowaniem dbałości o stan środowiska; 11) układanie nawierzchni betonowych i bitumicznych; 14) transportować na stanowisko pracy materiały budowlane do robót pomocniczych; 12) budowa i utrzymanie dróg i drogowych obiektów inżynierskich; 15) składować materiały budowlane do robót pomocniczych oraz magazynować sprzęt budowlany; 13) transport i składowanie prefabrykatów; 16) wykonywać proste roboty zbrojarskie i ciesielskie; 14) prefabrykowane konstrukcje betonowe i żelbetowe; 17) posługiwać się prostymi narzędziami ślusarskimi i wykonywać proste prace montażowe; 15) pomocnicze roboty przy montażu konstrukcji sta- 18) przygotowywać i montować zbrojenie nieskompli- lowych; kowanych elementów żelbetowych; 16) montaż prefabrykowanych konstrukcji drewnia- 19) przygotowywać podłoże do montowanego ele- nych; mentu stalowego; 17) kontrola jakości wykonanych robót drogowych 20) czyścić powierzchnię i przygotowywać elementy i mostowych; stalowe do spawania; 18) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy 21) wykonywać proste zabezpieczenia antykorozyjne oraz przepisy ochrony środowiska dotyczące robót zmontowanej konstrukcji stalowej; montażowych, rozbiórkowych i pomocniczych. Nr 195 — 14311 — Poz. 1296 BLOK: BUDOWA I EKSPLOATACJA MASZYN I URZĄ- 17) charakteryzować procesy i czynniki mające wpływ DZEŃ DO ROBÓT DROGOWYCH I MOSTO- na uszkodzenia urządzeń technicznych; WYCH 18) rozróżniać typowe niedomagania i uszkodzenia 1. Cele kształcenia maszyn i urządzeń do robót ziemnych i drogowych oraz systematyzować je w relacji: postać — przy- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien czyna — skutek; umieć: 19) wykonywać operacje monterskie, obsługowe i na- 1) wyjaśniać podstawowe pojęcia: proces produkcyj- prawcze, zgodnie z wymaganiami dokumentacji ny, proces technologiczny, maszyna, urządzenie, techniczno-ruchowej (DTR); element maszyny, zespół, podzespół, mechanizm; 20) posługiwać się narzędziami, przyrządami i urzą- 2) klasyfikować typowe maszyny i urządzenia tech- dzeniami stosowanymi w montażu i demontażu niczne według ich przeznaczenia i budowy; osprzętu maszyn i urządzeń do robót ziemnych i drogowych; 3) charakteryzować elementy maszyn i ich połączeń oraz analizować działania i budowę typowych me- 21) rozróżniać i charakteryzować podstawowe rodzaje chanizmów z wykorzystaniem wiedzy z zakresu materiałów eksploatacyjnych; mechaniki technicznej; 22) wyjaśniać istotę smarowania oraz systemy smaro- 4) rozróżniać i charakteryzować podstawowe połą- wania olejem i smarem stałym; czenia rozłączne: gwintowane, wciskowe, klinowe, sworzniowe, wielowypustowe, rurowe; 23) dobierać materiały smarowe do łożysk, przekładni mechanicznych, silników spalinowych; 5) rozróżniać podstawowe mechanizmy napędowe, części przesuwne oraz mechanizmy ruchu postę- 24) określać czynniki powodujące powstawanie koropowego i obrotowego; zji oraz rozróżniać podstawowe metody zabezpieczania metali przed korozją; 6) wyjaśniać budowę, zasady działania i przeznaczenie napędów hydraulicznych, pneumatycznych 25) charakteryzować procesy zużycia oraz starzenia i elektrycznych; maszyn i urządzeń do robót ziemnych, budowlanych i drogowych oraz przeciwdziałać im; 7) charakteryzować i stosować typowe technologie łączenia materiałów i montażu elementów ma- 26) dokonywać przeglądów bieżących i okresowych szyn; maszyn i urządzeń do robót ziemnych i drogowych; 8) posługiwać się dokumentacją techniczno-ruchową (DTR) maszyn i urządzeń; 27) obsługiwać komputerowe urządzenia sterujące maszynami i urządzeniami do robót ziemnych 9) klasyfikować maszyny i urządzenia do robót ziemi drogowych; nych, budowlanych i drogowych; 28) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 10) wyjaśniać budowę, zasady działania i przeznaczei higieny pracy podczas montażu i demontażu manie typowych maszyn i urządzeń do robót ziemszyn i urządzeń do robót ziemnych i drogowych. nych, budowlanych i drogowych; 11) rozróżniać maszyny do robót ziemnych i drogo- 2. Treści kształcenia (działy programowe) wych ze względu na ich rozwiązania konstrukcyjne i przeznaczenie; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 12) odczytywać schematy instalacji elektrycznych oraz rozróżniać rodzaje obwodów występujących w in- 1) charakterystyka produkcji urządzeń technicznych; stalacjach elektrycznych maszyn i urządzeń do robót ziemnych i drogowych; 2) klasyfikacja maszyn i urządzeń do robót ziemnych, budowlanych i drogowych; 13) określać rolę i rodzaje elementów elektronicznych stosowanych w budowie maszyn i urządzeń do 3) mechanizmy i elementy maszyn do robót ziemrobót ziemnych i drogowych; nych, budowlanych i drogowych; 14) charakteryzować warunki techniczne eksploatacji 4) budowa i zasady działania typowych maszyn maszyn do robót ziemnych, budowlanych i drogo- i urządzeń do robót ziemnych, budowlanych i drowych; gowych; 15) instalować, przygotowywać do pracy i przeprowa- 5) napędy i sterowania hydrauliczne, pneumatyczne dzać rozruch nowych maszyn i urządzeń do robót i elektryczne; ziemnych i drogowych; 6) instalacje elektryczne w maszynach i urządzeniach 16) kontrolować stan techniczny maszyn i urządzeń do do robót ziemnych i drogowych; robót ziemnych i drogowych oraz ich zespołów i elementów, stosując odpowiednie metody diag- 7) podstawowe pojęcia eksploatacji urządzeń technozowania i weryfikacji; nicznych; Nr 195 — 14312 — Poz. 1296 8) zasady rozpoznawania zużycia i uszkodzeń ele- 2. Treści kształcenia (działy programowe) mentów maszyn; Treści kształcenia są ujęte w następujących dzia- 9) diagnostyka stanu technicznego maszyn i urzą- łach programowych: dzeń; 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 10) eksploatacja maszyn i urządzeń do robót ziemnych i drogowych; 2) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 11) podstawy projektowania procesów technologicz- 3) p odejmowanie i prowadzenie działalności gosponych montażu; darczej; 12) zasady montażu i demontażu; 4) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 13) fizykochemiczne podstawy eksploatacji maszyn 5) bezpieczeństwo i higiena pracy; i urządzeń; 6) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 14) materiały i płyny eksploatacyjne; 7) elementy ergonomii; 15) korozja metali i powłoki ochronne; 8) środki ochrony indywidualnej; 16) uszczelnienia techniczne; 9) z asady udzielania pierwszej pomocy poszkodowa- 17) zasady napraw maszyn i urządzeń; nym w wypadkach przy pracy; 18) organizacja prac naprawczych; 10) zasady i metody komunikowania się; 19) stanowiska i urządzenia obsługowo-naprawcze; 11) elementy socjologii i psychologii pracy; 20) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy podczas montażu i demontażu maszyn i urządzeń 12) etyka. do robót ziemnych i drogowych. III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ

5) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia i obowiązków pracownika i pracodawcy; w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). 6) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i hi- ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponogieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej wania przez autorów programów nauczania na dostosooraz ochrony środowiska; wanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na przygotowanie uczniów (słuchaczy) do uzyskania uprawnień 7) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymado obsługi co najmniej jednej maszyny do robót drogoganiami ergonomii; wych lub ziemnych, spośród wymienionych w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 8) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju 20 września 2001 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny wykonywanej pracy; pracy podczas eksploatacji maszyn i innych urządzeń tech- 9) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym nicznych do robót ziemnych, budowlanych i drogowych w wypadkach przy pracy; (Dz. U. Nr 118, poz. 1263). 10) komunikować się i współpracować w zespole; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI 11) rozwiązywać problemy dotyczące działalności za- KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE wodowej; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach 12) podejmować decyzje; programowych odpowiednie są następujące pomiesz- 13) doskonalić umiejętności zawodowe; czenia dydaktyczne: 14) korzystać z różnych źródeł informacji; 1) pracownia robót drogowych i mostowych; 15) przestrzegać zasad etyki. 2) pracownia rysunku i dokumentacji technicznej; Nr 195 — 14313 — Poz. 1296 3) pracownia maszyn i urządzeń do robót ziemnych, 4) przykładowe dokumentacje techniczne stosowane budowlanych i drogowych; przy budowie dróg i drogowych obiektów inżynierskich oraz dokumentacje techniczno-ruchowe 4) pracownia komputerowa. (DTR) maszyn i urządzeń do robót drogowych i mostowych. Pracownia robót drogowych i mostowych powinna być wyposażona w: Pracownia maszyn i urządzeń do robót ziemnych, budowlanych i drogowych powin- 1) próbki podstawowych materiałów i elementów do na być wyposażona w: budowy dróg i drogowych obiektów inżynierskich; 1) modele, plansze, filmy prezentujące maszyny do robót ziemnych, budowlanych i drogowych; 2) modele nawierzchni drogowych; 2) modele najczęściej występujących części maszyn; 3) modele mostów i innych drogowych obiektów inżynierskich; 3) filmy instruktażowe prezentujące wykonawstwo robót drogowych i mostowych; 4) podstawowy sprzęt mierniczy stosowany podczas robót drogowych i mostowych; 4) instrukcje obsługi wybranych rodzajów maszyn i urządzeń do robót drogowych i mostowych; 5) urządzenia do oceniania stanu nawierzchni dróg i drogowych obiektów inżynierskich; 5) wzory dokumentacji techniczno-ruchowych (DTR) stosowanych przy eksploatacji maszyn i urządzeń 6) modele, plansze i filmy instruktażowe dotyczące do robót drogowych i mostowych; wykonawstwa robót drogowych i mostowych; 6) układy symulacyjne prezentujące zasady animacji, 7) podstawowe narzędzia i sprzęt do wykonywania użytkowania i obsługi maszyn i urządzeń do robót robót drogowych i mostowych; drogowych i mostowych. 8) komplety dokumentacji technicznych i instrukcji Pracownia komputerowa powinna być wywykonania robót drogowych i mostowych; posażona w: 9) atesty materiałów stosowanych w budowie dróg 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla i drogowych obiektów inżynierskich; dwóch uczniów); 10) środki ochrony indywidualnej; 2) oprogramowanie wspomagające wykonywanie prostych rysunków technicznych budowlanych 11) apteczkę z wyposażeniem do udzielania pierwszej i maszynowych; pomocy; 3) drukarki (jedna drukarka na trzy stanowiska kom- 12) fantom do resuscytacji i koc z folii aluminiowej. puterowe). Pracownia rysunku i dokumentacji tech- Pracownie szkolne powinny składać się z sali leknicznej powinna być wyposażona w: cyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczy- 1) stanowiska rysunkowe z kompletem przyborów ciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczrysunkowych (jedno stanowisko dla jednego ucz- niów. nia); Specyficznym zagadnieniem związanym z prak- 2) modele i plansze figur płaskich i brył; tyczną nauką zawodu jest nauka obsługi wybranych maszyn do robót ziemnych i drogowych w zakresie 3) komplety norm budowlanych i maszynowych do- umożliwiającym uzyskanie uprawnień do ich obtyczących sporządzania rysunków; sługi. Załącznik nr 4 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK ADMINISTRACJI SYMBOL CYFROWY 343⁰¹ I. OPIS ZAWODU 2) i nterpretować akty prawne właściwe dla urzędu; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powi- 3) z ałatwiać indywidualne sprawy administracyjne; nien umieć: 4) u czestniczyć w przygotowywaniu projektów ak- 1) i nterpretować i stosować przepisy prawa; tów normatywnych i administracyjnych oraz Nr 195 — 14314 — Poz. 1296 umów cywilnoprawnych i innych dokumentów 28) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa właściwych dla urzędu; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 5) przyjmować, segregować i klasyfikować dokumenty w jednostce organizacyjnej; 29) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 6) prowadzić rejestr dokumentów przychodzących i wychodzących z jednostki organizacyjnej; 30) kierować zespołem pracowników; 7) stosować zasady obiegu dokumentacji zgodnie 31) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące z instrukcją kancelaryjną; praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 8) przechowywać dokumenty zgodnie z obowiązu- 32) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym jącymi przepisami; w wypadkach przy pracy; 9) gromadzić i wykorzystywać informacje niezbęd- 33) korzystać z różnych źródeł informacji oraz done przy prowadzeniu spraw administracyjnych; radztwa specjalistycznego; 10) stosować zasady obiegu dokumentów w urzę- 34) prowadzić działalność gospodarczą. dach administracji publicznej i przedsiębiorstwach; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno 11) organizować przepływ informacji pomiędzy przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawododziałami instytucji; wego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 12) przygotowywać narady, zebrania, konferencje, sesje; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik administracji powinien być przygotowany do wyko- 13) wyjaśniać istotę funkcjonowania władzy pub- nywania następujących zadań zawodowych: licznej, rządowej i samorządowej; 1) gromadzenie i wykorzystywanie dokumentacji 14) posługiwać się podstawowymi pojęciami i kate- oraz informacji ekonomicznych i statystycznych; goriami ekonomicznymi; 2) prowadzenie spraw administracyjnych; 15) interpretować procesy gospodarcze; 3) załatwianie skarg i wniosków kierowanych przez instytucje i osoby fizyczne; 16) posługiwać się metodami analizy ekonomicznej, statystycznej, finansowej i księgowej; 4) przygotowywanie projektów aktów normatywnych i rozstrzygnięć; 17) sporządzać i posługiwać się podstawową dokumentacją finansowo-księgową jednostek orga- 5) organizowanie spotkań służbowych; nizacyjnych; 6) obsługiwanie interesantów i udzielanie informa- 18) określać zasady organizacji i zarządzania przed- cji; siębiorstwami; 7) prowadzenie podstawowej dokumentacji finan- 19) sporządzać harmonogramy prac, szacować ich sowo-księgowej; czasochłonność oraz analizować koszty; 8) zestawianie danych statystycznych służących do 20) obsługiwać interesantów zgodnie z zasadami analiz i sprawozdań statystycznych. Kodeksu postępowania administracyjnego; 3. Zawód technik administracji jest zawodem szeroko- 21) prezentować stanowisko urzędu; profilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności 22) użytkować urządzenia i sprzęt biurowy; specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania ucznia. Te- 23) płynnie wypowiadać się w mowie i piśmie; matyka specjalizacji może dotyczyć: 24) prowadzić korespondencję, redagować pisma 1) spraw lokalowych i ewidencji ludności; urzędowe, sporządzać sprawozdania, protokoły i notatki służbowe; 2) gospodarki nieruchomościami; 25) kierować się zasadami praworządności oraz ety- 3) spraw obywatelskich; ki i kultury zawodu; 4) pomocy społecznej; 26) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych; 5) ochrony środowiska; 27) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywa- 6) przygotowywania projektów działań współfinannych zadań zawodowych; sowanych z funduszy Unii Europejskiej. Nr 195 — 14315 — Poz. 1296 II. BLOKI PROGRAMOWE 2. Treści kształcenia (działy programowe) Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikające Treści kształcenia są ujęte w następujących dziaz opisu zawodu zawierają następujące bloki progra- łach programowych: mowe: 1) podstawowe pojęcia prawne; 1) prawny; 2) rodzaje prawa stosowane w administracji; 2) ekonomiczny; 3) stosowanie i przestrzeganie prawa; 3) administracyjny; 4) praca biurowa; 4) władza ustawodawcza, wykonawcza i sądownicza w Polsce; 5) podstawy działalności zawodowej. 5) źródła współczesnego konstytucjonalizmu; BLOK: PRAWNY 6) instytucje i porządek prawny w Unii Europejskiej; 1. Cele kształcenia 7) geneza praw oraz wolności obywatelskich i osobistych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 8) organy władzy i administracji rządowej; 1) rozróżniać i określać podstawowe pojęcia prawne; 9) administracja publiczna i prawo administracyjne; 2) rozróżniać podstawowe dziedziny i gałęzie prawa 10) ogólne pojęcia prawa cywilnego; stosowane w administracji; 11) prawo pracy i system zabezpieczenia społecznego; 3) korzystać z przepisów prawnych; 12) przepisy prawa dotyczące działalności gospodar- 4) analizować i interpretować podstawowe akty czej; prawne; 13) prawne aspekty ochrony środowiska; 5) charakteryzować strukturę organów władzy państwowej oraz ich kompetencje; 14) struktura i zadania samorządu terytorialnego; 6) charakteryzować instytucje i porządek prawny 15) nadzór nad samorządem terytorialnym; w Unii Europejskiej; 7) stosować prawno-administracyjne zasady zarzą- 16) patologie społeczne. dzania majątkiem publicznym; BLOK: EKONOMICZNY 8) gromadzić, analizować i oceniać informacje dotyczące jednostki organizacyjnej; 1. Cele kształcenia 9) promować nowoczesny model administracji pub- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien licznej oparty na zasadzie służebnej roli wobec umieć: obywatela; 1) posługiwać się podstawowymi pojęciami ekono- 10) określać podstawowe instytucje prawa cywilnego; micznymi; 11) rozróżniać formy własności i prawne zasady jej 2) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospoochrony; darki rynkowej; 12) stosować przepisy prawa rodzinnego i opiekuń- 3) wyjaśniać zasady funkcjonowania sektora financzego; sów publicznych; 13) stosować przepisy prawa pracy i ubezpieczeń spo- 4) stosować zasady rachunkowości; łecznych; 5) stosować klasyfikację budżetową; 14) stosować przepisy prawa dotyczące działalności gospodarczej; 6) sporządzać podstawową dokumentację księgową i finansową; 15) korzystać z różnych źródeł prawa; 7) wypełniać formularze statystyczne; 16) wyjaśniać prawne aspekty ochrony środowiska; 8) obliczać i interpretować wskaźniki statystyczne; 17) interpretować i stosować przepisy prawa samorządu terytorialnego; 9) obliczać podstawowe wielkości ekonomiczne; 18) aktualizować wiedzę prawniczą; 10) planować koszty i przychody; 19) zapobiegać korupcji i nadużywaniu władzy w śro- 11) sporządzać harmonogramy prac prowadzonych dowisku pracy. przez jednostkę organizacyjną; Nr 195 — 14316 — Poz. 1296 12) sporządzać kalkulacje; 10) o kreślać sytuację prawno-administracyjną obywatela Rzeczypospolitej Polskiej, obywatela jednego 13) dokonywać analizy ekonomicznej; z państw Unii Europejskiej i cudzoziemca przebywającego w Rzeczypospolitej Polskiej; 14) prowadzić działalność gospodarczą; 11) p rzedstawiać zasady porządku i bezpieczeństwa 15) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowapublicznego; nia i prowadzenia działalności gospodarczej. 12) u stalać organ właściwy do rozpatrzenia sprawy; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 13) p lanować przebieg załatwiania spraw; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 14) s tosować obowiązujące procedury obiegu dokumentów; 1) podstawowe pojęcia ekonomiczne; 15) g romadzić dowody i akty prawne dotyczące spra- 2) tworzenie i podział dochodu narodowego; wy; 3) zasady funkcjonowania gospodarki rynkowej; 16) p rzeprowadzać wizję lokalną i rozprawę administracyjną; 4) zasady funkcjonowania sektora finansów publicznych; 17) s porządzać sprawozdania, odpisy, protokoły, notatki służbowe; 5) opracowywanie materiału statystycznego; 18) r edagować pisma urzędowe; 6) prezentacja i analiza danych statystycznych; 19) p rzygotowywać projekty aktów normatywnych 7) zasady księgowości ogólnej i budżetowej; i administracyjnych; 8) ewidencja operacji gospodarczych; 20) w ykonywać kontrolę i nadzór administracyjny; 9) dokumentacja księgowa; 21) p rowadzić egzekucję administracyjną; 10) sprawozdania finansowe; 22) s tosować pieniężne i niepieniężne środki egzekucji; 11) system cen w gospodarce rynkowej; 23) s porządzać skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego; 12) wskaźniki analizy ekonomicznej; 24) r ozpatrywać skargi i wnioski; 13) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej. 25) s tosować procedury gospodarowania mieniem publicznym; BLOK: ADMINISTRACYJNY 26) p rzechowywać, zabezpieczać i przygotowywać do 1. Cele kształcenia archiwizacji dokumenty; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 27) i dentyfikować główne podmioty życia społeczneumieć: go w środowisku lokalnym; 28) w skazywać źródła konfliktów lokalnych; 1) określać istotę i zakres prawa administracyjnego; 29) i nicjować działania innowacyjne dostosowane do 2) identyfikować źródła prawa administracyjnego; potrzeb społeczności lokalnej; 3) charakteryzować podstawowe instytucje prawa 30) p orównywać europejskie i polskie standardy praadministracyjnego; wa administracyjnego procesowego; 4) wskazywać podmioty administrujące; 31) o pisywać europejskie modele administracji publicznej; 5) określać prawne formy działania administracji; 32) w yjaśniać zasady zarządzania jakością. 6) przedstawiać strukturę naczelnych i centralnych organów administracji państwowej; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 7) rozróżniać kompetencje administracji rządowej Treści kształcenia są ujęte w następujących dziai samorządowej; łach programowych: 8) przedstawiać prawa i obowiązki pracownika admi- 1) istota i zakres prawa administracyjnego; nistracji; 2) źródła prawa administracyjnego; 9) przedstawiać prawa, wolności oraz obowiązki człowieka i obywatela; 3) podstawowe instytucje prawa administracyjnego; Nr 195 — 14317 — Poz. 1296 4) podmioty administrujące; 2) organizować stanowisko pracy administracyjno- -biurowej zgodnie z wymaganiami ergonomii; 5) prawne formy działania administracji; 3) sporządzać zakres czynności i regulamin stanowi- 6) struktura naczelnych i centralnych organów admi- ska pracy administracyjno-biurowej; nistracji państwowej; 4) zarządzać czasem na stanowisku pracy administra- 7) prawa i obowiązki pracownika administracji; cyjno-biurowej; 8) zakres obowiązków, uprawnień i odpowiedzialno- 5) użytkować urządzenia i sprzęt biurowy; ści pracownika; 6) korzystać z komputerowych programów użytko- 9) kompetencje administracji rządowej i samorządo- wych; wej; 7) projektować bazy danych, korzystać z dostępnych 10) prawa, wolności i obowiązki człowieka i obywa- baz danych; tela; 8) stosować typowe programy graficzne; 11) porządek i bezpieczeństwo publiczne; 9) stosować obowiązujące procedury obiegu doku- 12) publicznoprawna reglamentacja działalności mentów biurowych; gospodarczej; 10) gromadzić i przechowywać dokumenty zgodnie 13) zasady ogólne Kodeksu postępowania administra- z procedurami obowiązującymi w jednostce orgacyjnego; nizacyjnej; 14) akty normatywne zewnętrzne i wewnętrzne; 11) stosować metodę mnemotechniczną w pisaniu na komputerze; 15) decyzja administracyjna a postanowienie; 12) stosować techniki sporządzania estetycznego ma- 16) ugoda administracyjna; szynopisu; 17) tryb i zasady wydawania zaświadczeń; 13) redagować treść pism zgodnie z obowiązującymi wzorami; 18) postępowanie administracyjne specjalne (np. Ordynacja podatkowa); 14) prowadzić korespondencję w sprawach służbowych; 19) postępowanie egzekucyjne w administracji; 15) obsługiwać interesantów zgodnie z przepisami 20) sądowa kontrola postępowania administracyjne- Kodeksu postępowania administracyjnego; go; 16) organizować narady, zebrania, konferencje, sesje; 21) umowy cywilno- i publicznoprawne; 17) sporządzać dokumentację spotkań służbowych; 22) struktura organizacyjna urzędu, przedsiębiorstwa; 18) stosować zasady obiegu dokumentacji przyjęte 23) zasady wykonywania prac kancelaryjnych; w jednostce organizacyjnej; 24) prowadzenie zbioru dokumentów i zasady ich ar- 19) korzystać z sieci informatycznych i poczty elektrochiwizacji; nicznej. 25) przyjmowanie, rozpatrywanie i załatwianie skarg 2. Treści kształcenia (działy programowe) i wniosków; Treści kształcenia są ujęte w następujących dzia- 26) zasady gospodarowania mieniem publicznym; łach programowych: 27) zasady życia społecznego w środowisku lokalnym; 1) organizacja biura i stanowiska pracy biurowej; 28) nadzór i kontrola nad działaniami administracji; 2) elementy ergonomii; 29) europejskie modele administracji publicznej; 3) charakterystyka i zasady działania urządzeń i sprzę- 30) zasady zarządzania jakością. tu biurowego; 4) komputerowe programy użytkowe; BLOK: PRACA BIUROWA 5) uruchamianie i wykorzystywanie grafiki kompute- 1. Cele kształcenia rowej; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 6) obieg i przechowywanie dokumentów; umieć: 7) pisanie metodą mnemotechniczną; 1) przedstawiać usytuowanie komórki organizacyjnej w strukturze jednostki organizacyjnej; 8) wzory pism służbowych; Nr 195 — 14318 — Poz. 1296 9) organizacja spotkań służbowych; 3) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 10) obsługiwanie interesantów; 4) prawo pracy i przepisy dotyczące działalności gospodarczej; 11) obieg informacji w jednostce organizacyjnej; 5) bezpieczeństwo i higiena pracy; 12) zasady korzystania z sieci informatycznych i pocz- 6) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; ty elektronicznej; 7) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowa- 13) kształtowanie wizerunku jednostki organizacyjnej. nym w wypadkach przy pracy; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 8) elementy fizjologii i higieny pracy; 9) zasady i metody komunikowania się; 1. Cele kształcenia 10) język obcy zawodowy w zakresie czterech kompe- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien tencji językowych: czytania, pisania, rozumienia ze umieć: słuchu i mówienia; 1) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsię- 11) elementy socjologii i psychologii pracy; biorstw; 12) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie 2) sporządzać budżet i planować rozwój przedsię- użytkowe w języku obcym; biorstwa; 13) formy doskonalenia zawodowego; 3) podejmować działania związane z poszukiwaniem 14) etyka. pracy; 4) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

10) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych 11) prowadzić negocjacje; (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 15 % godzin jest przeznaczone do rozdyspono- 12) formułować na piśmie i ustnie oraz czytać i słuwania przez autorów programów nauczania na dostosochać ze zrozumieniem wypowiedzi w języku ob- wanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specym związanych z realizacją zadań zawodowych; cjalizację. 13) rozwiązywać problemy dotyczące działalności za- IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI wodowej; KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 14) podejmować decyzje; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach 15) korzystać z obcojęzycznych źródeł informacji, programowych odpowiednie są następujące pomieszoprogramowania użytkowego i doradztwa specja- czenia dydaktyczne: listycznego; 1) pracownia prawa, ekonomii i administracji; 16) organizować doskonalenie zawodowe pracowników; 2) pracownia techniki biurowej; 17) przestrzegać zasad etyki. 3) pracownia komputerowa. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Pracownia prawa, ekonomii i administracji powinna być wyposażona w: Treści kształcenia są ujęte w następujących dzia- 1) teksty aktów prawnych z komentarzami i orzeczniłach programowych: ctwem: Kodeksu postępowania administracyjne- 1) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; go, Kodeksu cywilnego, Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, Kodeksu postępowania cywilne- 2) metody poszukiwania pracy; go, Kodeksu pracy; Nr 195 — 14319 — Poz. 1296 2) wzory wyciągów z rejestrów i ewidencji prowa- 4) dyktafon; dzonych przez właściwe organy; 5) kserokopiarkę i skaner; 3) wzory testamentów; 6) testery, bindownice, niszczarki, laminatory, sprzęt 4) wzory aktów normatywnych i administracyjnych; audiowizualny, kamery wideo; 5) wzory umów; 7) materiały pomocnicze: segregatory, skoroszyty, teczki, obwoluty i przybory biurowe; 6) wzory pism procesowych w sprawach cywilnych; 8) dziennik podawczy; 7) statuty związków zawodowych; 9) instrukcje kancelaryjne; 8) druki zamówień publicznych; 10) typowe formularze; 9) regulaminy wewnętrzne przedsiębiorstw; 11) wykazy akt i akta spraw. 10) wzory sprawozdania finansowego i statystycznego; Pracownia komputerowa powinna być wy- 11) druki weksla i czeku; posażona w: 12) teksty aktów prawnych regulujących ustrój i po- 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla stępowanie przed sądami administracyjnymi; dwóch uczniów); 13) statuty, instrukcje, regulaminy. 2) drukarki; Pracownia techniki biurowej powinna być 3) pakiet programów użytkowych; wyposażona w: 4) programy specjalistyczne: finansowo-księgowe, kadrowo-płacowe, statystyczne. 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia); Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i za- 2) telefon z automatyczną sekretarką; plecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpo- 3) faks — 2 sztuki; wiednią liczbę stanowisk dla uczniów. Załącznik nr 5 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK DROGOWNICTWA SYMBOL CYFROWY 311⁴⁵ I. OPIS ZAWODU 8) o pracowywać procesy technologiczne i harmonogramy robót drogowych i mostowych; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powi- 9) organizować i prowadzić roboty związane z bunien umieć: dową, remontem, przebudową i utrzymaniem 1) i nterpretować podstawowe zjawiska i prawa dróg i drogowych obiektów inżynierskich; z zakresu mechaniki budowli, materiałoznaw- 10) s tosować odpowiednie materiały do budowy stwa, technologii budowlanej; dróg i drogowych obiektów inżynierskich; 2) c zytać i wykonywać rysunki techniczne elemen- 11) o rganizować, użytkować i likwidować stanowitów konstrukcji budowlanych, dróg i drogowych sko pracy w zakresie robót drogowych, w tym obiektów inżynierskich; prowadzonych na drogowych obiektach inży- 3) p rojektować nieskomplikowane odcinki dróg; nierskich; 4) p rojektować nieskomplikowane drogowe obiek- 12) o rganizować zaplecza budowy; ty inżynierskie; 13) o kreślać zasady organizacji robót drogowych 5) r ozpoznawać typowe materiały do budowy dróg i mostowych; i drogowych obiektów inżynierskich oraz okreś- 14) k orzystać z komputerowego oprogramowania lać ich właściwości; wspomagającego prowadzenie robót drogo- 6) k lasyfikować elementy dróg i nawierzchni dro- wych i mostowych; gowych; 15) s tosować zasady prowadzenia ruchu drogowe- 7) k ontrolować stan nawierzchni dróg i drogowych go oraz sygnalizację drogową i urządzenia zaobiektów inżynierskich, wykrywać usterki oraz bezpieczenia ruchu drogowego w czasie trwania ustalać zakres robót naprawczych; robót drogowych; Nr 195 — 14320 — Poz. 1296 16) rozpoznawać rodzaje gruntów budowlanych; 2) dozorowanie pracy maszyn i urządzeń stosowanych do robót ziemnych, budowlanych i drogo- 17) dokonywać pomiarów sytuacyjno-wysokościo- wych oraz ocenianie ich stanu technicznego; wych, wytyczać i niwelować trasy komunikacyjne; 3) przeprowadzanie kontroli jakości wykonywanych robót; 18) klasyfikować maszyny i urządzenia stosowane do robót ziemnych, budowlanych i drogowych, 4) ocenianie stanu technicznego dróg i drogowych według ich budowy i przeznaczenia; obiektów inżynierskich; 19) oceniać efektywność i celowość stosowania 5) kwalifikowanie dróg i drogowych obiektów inmaszyn do robót drogowych i mostowych; żynierskich do naprawy; 6) projektowanie nieskomplikowanych dróg i dro- 20) prowadzić ewidencję dróg i drogowych obiekgowych obiektów inżynierskich oraz sporządzatów inżynierskich; nie ich dokumentacji konstrukcyjno-technolo- 21) opracowywać projekty planów finansowych bu- gicznej; dowy, utrzymania i ochrony dróg oraz drogo- 7) projektowanie podstawowych procesów budowych obiektów inżynierskich; wy, przebudowy i remontu dróg i drogowych obiektów inżynierskich oraz sporządzanie ich 22) stosować zasady inżynierii ruchu; dokumentacji technologicznej; 23) stosować przepisy prawa budowlanego; 8) s porządzanie kosztorysów i dokumentacji tech- 24) posługiwać się oprogramowaniem użytkowym nicznej wykonywanych prac; wspomagającym wykonywanie zadań zawo- 9) p rowadzenie dokumentacji planistycznej i ewidowych; dencyjnej dróg i drogowych obiektów inżynierskich; 25) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych; 10) o pracowywanie projektów planów finansowych budowy, utrzymania oraz ochrony dróg i drogo- 26) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywawych obiektów inżynierskich; nych zadań zawodowych; 11) w ykonywanie robót interwencyjnych oraz bie- 27) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa żącej konserwacji dróg i drogowych obiektów i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwinżynierskich; pożarowej oraz ochrony środowiska; 12) p rzeciwdziałanie niszczeniu dróg przez ich użyt- 28) organizować stanowisko pracy zgodnie z wykowników; maganiami ergonomii; 13) u trzymywanie zieleni przydrożnej; 29) kierować zespołem pracowników; 14) o rganizowanie zaopatrzenia w materiały stoso- 30) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące wane w robotach drogowych i mostowych, praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; określanie ich cech technicznych i przydatności oraz warunków składowania i transportu na wy- 31) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym znaczone miejsce robót; w wypadkach przy pracy; 15) r ealizowanie zadań w zakresie inżynierii ruchu; 32) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego; 16) p rzeprowadzanie okresowych kontroli stanu technicznego dróg i drogowych obiektów inży- 33) prowadzić działalność gospodarczą. nierskich oraz pomiarów parametrów charakteryzujących obciążenie ruchem drogowym; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno 17) p rowadzenie racjonalnej gospodarki elementaprzebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodo- mi odzyskanymi podczas robót drogowych wego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych i mostowych. „Podstawy przedsiębiorczości”. 3. Zawód technik drogownictwa jest zawodem szero- 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik koprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod drogownictwa powinien być przygotowany do wy- koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętkonywania następujących zadań zawodowych: ności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania ucz- 1) organizowanie i nadzorowanie procesów buniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć: dowlanych, ze szczególnym uwzględnieniem doboru materiałów, narzędzi i maszyn oraz pa- 1) n awierzchni lotniskowych; rametrów technologicznych, zgodnie z dokumentacją; 2) a utostrad; Nr 195 — 14321 — Poz. 1296 3) administracji drogowej; 14) posługiwać się przyrządami i instrumentami geodezyjnymi stosowanymi podczas budowy dróg 4) projektowania rozwoju sieci drogowej; i drogowych obiektów inżynierskich; 5) projektowania dróg i drogowych obiektów inży- 15) wykonywać podstawowe pomiary sytuacyjne nierskich; i wysokościowe oraz wyrównywanie pomiarów; 6) utrzymywania dróg i drogowych obiektów inży- 16) projektować i przenosić w teren elementy geomenierskich w stanach kryzysowych. tryczne drogi; II. BLOKI PROGRAMOWE 17) sporządzać podstawowe dokumentacje geodezyjno-kartograficzne na potrzeby drogownictwa; Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikające z opisu zawodu zawierają następujące bloki progra- 18) rozróżniać podstawowe elementy drogi i namowe: wierzchni drogowych oraz technologie ich wykonania; 1) wiedza budowlana; 19) rozpoznawać i charakteryzować typowe elementy 2) drogi i drogowe obiekty inżynierskie; konstrukcji budynków i instalacji budowlanych; 3) zarządzanie drogami; 20) stosować podstawowe technologie budowlane; 4) podstawy działalności zawodowej. 21) ustalać w terenie wymiary podstawy fundamentu i głębokość jego posadowienia; BLOK: WIEDZA BUDOWLANA 22) oceniać prawidłowość zabezpieczenia skarp, nasy- 1. Cele kształcenia pów i wykopów; 23) stosować przepisy prawa budowlanego i korzystać Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien z norm stosowanych w budownictwie; umieć: 24) rozwiązywać proste problemy występujące pod- 1) czytać i wykonywać rysunki techniczne elementów czas robót budowlanych. konstrukcji budowlanych, dróg i drogowych obiektów inżynierskich zgodnie z normami stosowany- 2. Treści kształcenia (działy programowe) mi w budownictwie; Treści kształcenia są ujęte w następujących dzia- 2) wykonywać rysunki dróg i drogowych obiektów łach programowych: inżynierskich z wykorzystaniem oprogramowania wspomagającego projektowanie; 1) normalizacja w rysunku technicznym; 3) rozpoznawać rodzaje gruntów budowlanych; 2) rysunek techniczny budowlany; 4) charakteryzować podłoża pod budowę drogi lub 3) podstawy projektowania dróg i drogowych obiekdrogowego obiektu inżynierskiego; tów inżynierskich; 5) rozpoznawać, oceniać i właściwie użytkować ma- 4) elementy dokumentacji technicznej; teriały stosowane do budowy dróg i drogowych obiektów inżynierskich; 5) działanie sił w gruntach; 6) projektować skład mieszanek mineralno-betono- 6) materiały stosowane do budowy dróg i drogowych i mineralno-bitumicznych; wych obiektów inżynierskich; 7) rozróżniać podstawowe narzędzia i sprzęt budow- 7) narzędzia i sprzęt budowlany; lany oraz opisywać zakres ich stosowania; 8) podstawy mechaniki budowli — rozkłady sił; 8) określać zasady pracy podstawowych elementów konstrukcji budowlanych; 9) konstruowanie i zbrojenie elementów konstrukcji budowlanych; 9) obliczać wielkości obciążeń i sił wewnętrznych w podstawowych elementach konstrukcji budow- 10) m ateriały na konstrukcje budowlane; lanych; 11) w ytrzymałość materiałów budowlanych; 10) łączyć elementy konstrukcji budowlanych; 12) m ury oporowe, ramy, łuki, sklepienia, kratownice; 11) wykorzystywać typowe elementy konstrukcji budowlanych stalowych i żelbetowych; 13) g eodezyjne przyrządy i instrumenty stosowane podczas budowy dróg i drogowych obiektów inży- 12) wymiarować proste elementy żelbetowe; nierskich; 13) stosować w pracach projektowych normy i porad- 14) d okumentacje geodezyjno-kartograficzne w droniki budowlane; gownictwie; Nr 195 — 14322 — Poz. 1296 15) budynki i ich rodzaje; 17) opracowywać procesy technologiczne robót naprawczych; 16) elementy budynków i instalacje budowlane; 18) organizować pracę przy utrzymaniu dróg i drogo- 17) prace pomiarowe w terenie; wych obiektów inżynierskich w okresie zimowym; 18) bezpieczeństwo i higiena pracy podczas robót bu- 19) pielęgnować nawierzchnie w zależności od pory dowlanych; roku; 19) ochrona środowiska, w tym ochrona przed roz- 20) opracowywać procesy technologiczne budowy przestrzenianiem się hałasu i wibracji. dróg kołowych i drogowych obiektów inżynierskich; BLOK: DROGI I DROGOWE OBIEKTY INŻYNIERSKIE 21) korzystać z norm stosowanych w budownictwie 1. Cele kształcenia i instrukcji wykonania robót drogowych i mostowych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 22) w ykonywać roboty drogowe i mostowe zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny 1) opracowywać projekty organizacji, użytkowania pracy oraz przepisami ochrony przeciwpożarowej, i likwidowania terenu budowy do robót drogo- z zachowaniem dbałości o stan środowiska; wych i mostowych, zgodnie z wymaganiami technologicznymi; 23) zamawiać i rozliczać materiały do prowadzenia robót drogowych i mostowych; 2) posługiwać się podstawowymi pojęciami z zakresu transportu kołowego; 24) przygotowywać mieszanki mineralno-betonowe i mineralno-bitumiczne według receptur; 3) rozpoznawać rodzaje i typy dróg kołowych oraz charakteryzować ich nawierzchnie; 25) transportować, układać i zagęszczać mieszanki mineralno-betonowe i mineralno-bitumiczne; 4) czytać dokumentację techniczną dróg i drogowych obiektów inżynierskich; 26) wykonywać przedmiary, pomiary inwentaryzacyjne oraz obmiary robót drogowych i mostowych; 5) określać rodzaje i funkcje elementów sieci wodociągowej, kanalizacyjnej, gazowej i grzewczej zlo- 27) wykonywać zabezpieczenia antykorozyjne konkalizowanych w pasie drogowym; strukcji stalowych; 6) rozpoznawać i wyjaśniać rolę elementów składo- 28) montować i demontować elementy konstrukcji wych dróg kołowych; pomocniczych; 7) określać przeznaczenie elementów drogi kołowej; 29) wykonywać deskowania elementów dróg i mostów; 8) projektować elementy układu geometrycznego drogi kołowej; 30) wykonywać montaż elementów stalowych; 9) projektować krótkie odcinki dróg kołowych i ich 31) klasyfikować maszyny i urządzenia stosowane do odwodnienie; robót ziemnych, budowlanych i drogowych; 10) dobierać i charakteryzować urządzenia odwadnia- 32) interpretować zasady działania maszyn i urządzeń jące; do robót ziemnych, budowlanych i drogowych oraz posługiwać się instrukcjami ich użytkowania 11) projektować drogowe obiekty inżynierskie i obli- i obsługi; czać wielkości robót ziemnych; 33) stosować właściwe narzędzia, sprzęt, urządzenia 12) rozróżniać i dobierać materiały stosowane w robo- i maszyny do robót ziemnych, budowlanych i drotach drogowych i mostowych, określać ich cechy gowych; techniczne i przydatność oraz składować je i transportować na wyznaczone miejsce robót; 34) sprawdzać stan techniczny maszyn i urządzeń do robót ziemnych, budowlanych i drogowych przed 13) dobierać właściwe elementy nawierzchni do dane- rozpoczęciem pracy; go typu drogi; 35) wykorzystywać dokumentację eksploatacyjną ma- 14) określać zasady wykonywania i utrzymywania szyn i urządzeń do robót ziemnych, budowlanych przejazdów kołowych przez tory kolejowe; i drogowych; 15) oceniać stan nawierzchni drogi; 36) instalować, przygotowywać do pracy i przeprowadzać rozruch nowych maszyn i urządzeń do robót 16) określać zakres i rodzaj robót naprawczych; ziemnych, budowlanych i drogowych; Nr 195 — 14323 — Poz. 1296 37) przeciwdziałać zużyciu elementów maszyn i urzą- BLOK: ZARZĄDZANIE DROGAMI dzeń do robót ziemnych, budowlanych i drogowych; 1. Cele kształcenia 38) rozpoznawać zagrożenia występujące podczas ro- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien bót drogowych i mostowych, określać ich przyczy- umieć: ny i metody zapobiegania; 1) organizować pracę przy utrzymaniu dróg i drogo- 39) sporządzać i weryfikować kosztorysy robót drogo- wych obiektów inżynierskich w zależności od pory wych i mostowych; roku; 40) kontrolować jakość wykonywanych robót drogo- 2) określać zasady wykonywania i utrzymywania wych i mostowych. przejazdów kołowych przez tory kolejowe; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 3) badać stan techniczny nawierzchni dróg kołowych i drogowych obiektów inżynierskich; Treści kształcenia są ujęte w następujących dzia- 4) określać zakres i rodzaj robót naprawczych; łach programowych: 5) opisywać procesy technologiczne robót napraw- 1) drogi i drogowe obiekty inżynierskie; czych; 2) organizacja robót przy budowie, przebudowie i re- 6) określać zakres robót konserwacyjnych; moncie dróg i drogowych obiektów inżynierskich; 7) prowadzić ewidencję dróg i drogowych obiektów 3) teren budowy; inżynierskich; 4) podstawowe pojęcia z zakresu transportu drogo- 8) oceniać jakość wykonanych robót drogowych wego; i mostowych; 5) rodzaje, typy i elementy dróg kołowych; 9) dokonywać odbioru robót drogowych i mostowych; 6) elementy drogi kolejowej; 10) p rzygotowywać dokumentację dotyczącą wykona- 7) dokumentacje techniczne dróg i drogowych obieknia robót drogowych i mostowych; tów inżynierskich; 11) o pracowywać plany rozwoju ciągu dróg; 8) podstawy projektowania elementów dróg kołowych i drogowych obiektów inżynierskich; 12) o pracowywać projekty planów finansowych budowy, utrzymania i ochrony dróg i drogowych obiek- 9) grunty budowlane i roboty ziemne; tów inżynierskich; 10) utrzymanie dróg i drogowych obiektów inżynier- 13) k oordynować roboty w pasie drogowym; skich; 14) z abezpieczać ruch drogowy w czasie trwania ro- 11) ocena stanu nawierzchni dróg i drogowych obiek- bót; tów inżynierskich; 15) w prowadzać ograniczenia ruchu drogowego oraz 12) materiały stosowane do robót drogowych i mo- zamykać drogi i drogowe obiekty inżynierskie; stowych; 16) p rowadzić pomiary parametrów charakteryzują- 13) transport i składowanie materiałów i prefabryka- cych obciążenie ruchem drogowym; tów; 17) s tosować przepisy prawa dotyczące ruchu drogo- 14) sporządzanie mieszanek mineralno-betonowych wego; i mineralno-bitumicznych; 18) p osługiwać się wybranym językiem obcym w za- 15) układanie nawierzchni betonowych i bitumicznych; kresie niezbędnym do wykonawstwa robót drogowych i mostowych, w tym przygotowywać doku- 16) przedmiar i obmiar robót drogowych i mostowych; mentacje konstrukcyjne i technologiczne. 17) prefabrykowane konstrukcje betonowe i żelbeto- 2. Treści kształcenia (działy programowe) we; Treści kształcenia są ujęte w następujących dzia- 18) pomocnicze roboty drogowe i mostowe; łach programowych: 19) konstrukcje budowlane drogowe i mostowe; 1) przepisy prawa dotyczące dróg publicznych; 20) montaż i demontaż konstrukcji pomocniczych. 2) administrowanie drogami publicznymi; Nr 195 — 14324 — Poz. 1296 3) budowa, utrzymanie i ochrona dróg i drogowych 12) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychiczobiektów inżynierskich; nego na efektywność pracy; 4) badania stanu technicznego nawierzchni dróg 13) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; i drogowych obiektów inżynierskich; 14) prowadzić negocjacje; 5) roboty naprawcze i konserwacyjne prowadzone 15) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zana drogach i drogowych obiektach inżynierskich; wodowej; 6) kontrola jakości wykonanych robót drogowych 16) podejmować decyzje; i mostowych; 17) korzystać z obcojęzycznych źródeł informacji, do- 7) ewidencja dróg i drogowych obiektów inżynierkumentacji technicznej, norm, katalogów oraz skich; oprogramowania użytkowego; 8) plany rozwoju ciągu dróg; 18) organizować doskonalenie zawodowe pracowników; 9) finansowanie budowy, remontów, przebudowy i utrzymania dróg; 19) przestrzegać zasad etyki. 10) przepisy prawa dotyczące ruchu drogowego; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 11) zadania inżynierii ruchu drogowego; Treści kształcenia ujęte są w następujących działach programowych: 12) utrzymywanie urządzeń zabezpieczających ruch drogowy i infrastruktury oznakowania drogo- 1) gospodarka rynkowa; wego; 2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 13) język obcy, z uwzględnieniem terminologii właściwej dla zawodu, w szczególności stosowanej 3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; w wykonawstwie, projektowaniu i dokumentacjach technicznych. 4) struktura budżetu przedsiębiorstwa; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 5) plan rozwoju przedsiębiorstwa; 1. Cele kształcenia 6) strategie marketingowe; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 7) metody poszukiwania pracy; umieć: 8) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej; 9) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej; 2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 10) p rawo pracy i prawo o swobodzie działalności gospodarczej; 3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsiębiorstwa; 11) b ezpieczeństwo i higiena pracy; 4) opracowywać plan marketingowy; 12) o chrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 5) podejmować działania związane z poszukiwaniem 13) e lementy ergonomii; pracy; 14) z asady udzielania pierwszej pomocy poszkodowa- 6) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; nym w wypadkach przy pracy; 7) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 15) e lementy fizjologii i higieny pracy; 8) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa 16) z agrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 17) z asady i metody komunikowania się; 9) stosować przepisy prawa dotyczące działalności 18) e lementy socjologii i psychologii pracy; zawodowej; 19) ź ródła informacji zawodowej i oprogramowanie 10) organizować stanowisko pracy zgodnie z wyma- użytkowe w języku obcym; ganiami ergonomii; 20) f ormy doskonalenia zawodowego; 11) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 21) e tyka. Nr 195 — 14325 — Poz. 1296 III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 10 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI 7) zestawy map w skalach umożliwiających projekto- KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE wanie dróg; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach 8) stanowiska komputerowe połączone w sieć z doprogramowych odpowiednie są następujące pomiesz- stępem do Internetu i drukarki (jedno stanowisko czenia dydaktyczne: dla jednego ucznia); 1) pracownia rysunku i kosztorysowania; 9) oprogramowanie wspomagające projektowanie i kosztorysowanie. 2) pracownia budowlana; Pracownia budowlana powinna być wypo- 3) pracownia miernicza; sażona w: 4) pracownia drogowo-mostowa; 1) modele konstrukcji budowlanych i ich elementów; 5) pracownia maszyn i urządzeń do robót ziemnych, 2) modele rusztowań i deskowań; budowlanych i drogowych; 3) próbki materiałów budowlanych; 6) laboratorium techniki drogowej i mostowej. 4) modele elementów konstrukcji żelbetowych, słupów, belek, płyt; Pracownia rysunku i kosztorysowania powinna być wyposażona w: 5) filmy i plansze przedstawiające konstrukcje budynków i ich elementów, tereny budowy wraz z prze- 1) stanowiska do rysunku technicznego z kompletem strzenią zajmowaną przez urządzenia zaplecza buprzyborów rysunkowych (jedno stanowisko dla dowy i wykonawstwo podstawowych robót bujednego ucznia); dowlanych; 2) modele i plansze figur płaskich i brył; 6) przykładowe dokumentacje budowlane. 3) zestaw modeli wspomagających kształtowanie Pracownia miernicza powinna być wypowyobraźni przestrzennej; sażona w: 4) komplety norm dotyczących sporządzania rysun- 1) podstawowe przyrządy pomiarowe i instrumenty ków technicznych budowlanych; geodezyjne w liczbie umożliwiającej prowadzenie ćwiczeń w grupach trzyosobowych; 5) Katalogi Nakładów Rzeczowych i Scalonych Nakładów Rzeczowych w zakresie robót drogowych 2) przyrządy do kartowania oraz obliczania poi mostowych (jeden katalog dla jednego ucznia); wierzchni; 6) projekty typowych dróg i drogowych obiektów in- 3) mapy warstwicowe, sytuacyjne i schematyczne żynierskich; oraz profile dróg; Nr 195 — 14326 — Poz. 1296 4) dzienniki pomiarowe; 2) modele podstawowych części maszyn; 5) przykładowe dokumentacje pomiarowe; 3) filmy instruktażowe prezentujące wykonawstwo robót; 6) filmy i plansze przedstawiające budowę przyrządów geodezyjnych, sposoby i metody pomiarów, 4) instrukcje obsługi maszyn i urządzeń stosowazasady wytyczania tras komunikacyjnych oraz osi nych do robót drogowych i mostowych; mostów. 5) przykłady dokumentacji techniczno-ruchowych Pracownia drogowo-mostowa powinna (DTR) niezbędnych przy eksploatacji maszyn i urząbyć wyposażona w: dzeń do robót drogowych i mostowych; 1) próbki podstawowych materiałów do budowy 6) układy symulacyjne prezentujące zasady pracy, dróg i drogowych obiektów inżynierskich; obsługi i eksploatacji maszyn i urządzeń. 2) modele konstrukcji dróg, chodników, ulic; Laboratorium techniki drogowej i mosto- 3) modele nawierzchni dróg i drogowych obiektów wej powinno być wyposażone w: inżynierskich; 1) przyrządy i aparaty do badania gruntów; 4) modele obiektów mostowych i ich elementów; 2) przyrządy i aparaty do badania materiałów bu- 5) modele dróg kolejowych; dowlanych, w tym do budowy dróg i drogowych 6) plansze i filmy instruktażowe prezentujące wyko- obiektów inżynierskich; nawstwo robót drogowych i mostowych; 3) przyrządy i aparaty do badania betonów i elemen- 7) podstawowy sprzęt ochrony indywidualnej; tów betonowych; 8) komplety dokumentacji projektowych i wykonaw- 4) przyrządy i aparaty do badania bitumów i mas czych robót oraz świadectw dopuszczenia mate- mineralno-bitumicznych; riałów do stosowania w budowie dróg i drogowych obiektów inżynierskich; 5) przyrządy i aparaty do badania cech eksploatacyjnych nawierzchni drogowych; 9) zbiór norm stosowanych w drogownictwie; 10) oprogramowanie wspomagające zarządzanie utrzy- 6) próbki materiałów do wykonywania ćwiczeń. maniem dróg i drogowych obiektów inżynierskich. Liczba przyrządów i aparatów powinna umożliwiać Pracownia maszyn i urządzeń do robót wykonywanie badań w grupach 3—4-osobowych. ziemnych, budowlanych i drogowych powinna być wyposażona w: Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej nale- 1) modele, plansze, filmy prezentujące rodzaje ma- ży zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odposzyn ziemnych, budowlanych i drogowych; wiednią liczbę stanowisk dla uczniów. Załącznik nr 6 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK EKONOMISTA SYMBOL CYFROWY 341⁰² I. OPIS ZAWODU 6) p osługiwać się rachunkiem procentowym, odsetkowym i dyskontowym; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 7) r edagować pisma, sporządzać protokoły, sprawozdania i notatki służbowe; 1) posługiwać się podstawowymi pojęciami z zakresu ekonomii, rachunkowości, prawa, staty- 8) o bsługiwać typowe urządzenia biurowe; styki i sprawozdawczości; 9) o pracowywać, interpretować i prezentować ma- 2) stosować podstawowe zasady zarządzania za- teriał statystyczny; sobami rzeczowymi, finansowymi i ludzkimi; 10) k orzystać z opracowań statystycznych; 3) stosować różne formy marketingu; 11) s tosować zasady rachunkowości w sporządza- 4) organizować pracę własną i zespołu; niu i kontroli dokumentów księgowych; 5) obliczać i interpretować miary statystyczne wy- 12) p rowadzić ewidencję księgową; korzystywane w pracach analitycznych i planistycznych; 13) i nterpretować zapisy księgowe; Nr 195 — 14327 — Poz. 1296 14) stosować formy i techniki zaopatrzenia i zbytu 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik w różnych typach jednostek organizacyjnych; ekonomista powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 15) prowadzić sprawy wynikające ze współpracy przedsiębiorców z instytucjami finansowymi, 1) o rganizowanie działalności gospodarczej; organami administracji publicznej oraz podmiotami krajowymi i zagranicznymi; 2) o rganizowanie procesów pracy; 16) prowadzić korespondencję w sprawach osobo- 3) p rowadzenie działań marketingowych; wych, finansowych i handlowych z kontrahen- 4) e widencjonowanie zdarzeń gospodarczych; tami, instytucjami finansowymi oraz organami administracji publicznej; 5) s porządzanie sprawozdań i analiz; 17) sporządzać plany działań małego przedsiębiorcy; 6) w ykonywanie prac biurowych. 18) obliczać wynagrodzenia, wydajność pracy, 3. Zawód technik ekonomista jest zawodem szerokoamortyzację, ubytki, ceny i marże oraz średnie profilowym, umożliwiającym specjalizację pod kozapasy; niec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności 19) dokonywać analizy ekonomiczno-finansowej specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regioprzedsiębiorstwa, obliczać i interpretować pod- nalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Testawowe wskaźniki zadłużenia, płynności finan- matyka specjalizacji może dotyczyć: sowej, rotacji, kosztów, rentowności, zużycia 1) b ankowości; materiałów i narzędzi, struktury majątku i kapitału, zatrudnienia oraz zapasów i sprzedaży; 2) u bezpieczeń; 20) posługiwać się klasyfikacją działalności gospo- 3) o brotu i zarządzania nieruchomościami; darczej oraz wyrobów i usług; 4) p odatków; 21) organizować proces spedycji i magazynowania towarów; 5) f inansów i rachunkowości małego przedsiębiorstwa. 22) prowadzić ewidencję zjawisk i procesów gospodarczych stosownie do regulacji prawnych; II. BLOKI PROGRAMOWE 23) sporządzać zestawienie obrotów i sald oraz Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikające sprawozdanie finansowe; z opisu zawodu zawierają następujące bloki progra- 24) posługiwać się oprogramowaniem użytkowym mowe: wspomagającym wykonywanie zadań zawodowych; 1) przedsiębiorstwo; 25) posługiwać się językiem obcym w zakresie nie- 2) finanse i rachunkowość; zbędnym do wykonywania zadań zawodowych; 3) informacja w przedsiębiorstwie; 26) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 4) ekonomiczno-prawny; 27) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 5) podstawy działalności zawodowej. i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; BLOK: PRZEDSIĘBIORSTWO 28) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 1. Cele kształcenia maganiami ergonomii; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 29) kierować zespołem pracowników; umieć: 30) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 1) posługiwać się pojęciami z zakresu funkcjonowania przedsiębiorstwa; 31) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 2) rozróżniać formy prawne jednostek organizacyjnych; 32) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego; 3) określać obszary i zasady funkcjonowania przedsiębiorstw; 33) prowadzić działalność gospodarczą. 4) rozróżniać zadania organów przedsiębiorstwa oraz Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz zadania komórek organizacyjnych; przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodo- 5) stosować techniki zaopatrzenia i zbytu, krajowego wego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych i zagranicznego obrotu towarowego oraz techniki „Podstawy przedsiębiorczości”. świadczenia usług; Nr 195 — 14328 — Poz. 1296 6) organizować i oceniać pracę własną i zespołu; 33) przestrzegać warunków racjonalnego przechowywania i transportu towarów; 7) stosować zasady racjonalnej organizacji pracy i zasady zarządzania w typowych sytuacjach; 34) korzystać z klasyfikacji Głównego Urzędu Statystycznego, w szczególności z Systematycznego 8) stosować zasady prowadzenia negocjacji bizneso- Wykazu Wyrobów, Klasyfikacji Wyrobów i Usług, wych w typowych sytuacjach; Polskiej Scalonej Nomenklatury Towarowej Handlu Zagranicznego; 9) obliczać i szacować wyniki, ze szczególnym uwzględnieniem odsetek i dyskonta; 35) prowadzić typowe zapisy w podatkowej księdze przychodów i rozchodów. 10) inwentaryzować powierzony majątek; 11) kalkulować ceny na różnych szczeblach obrotu to- 2. Treści kształcenia (działy programowe) warowego; Treści kształcenia są ujęte w następujących dzia- 12) obliczać i interpretować wskaźniki zapasów, za- łach programowych: trudnienia, kosztów, majątku i kapitału; 1) podstawowe pojęcia z zakresu funkcjonowania 13) stosować kursy walutowe; przedsiębiorstw; 14) kształtować właściwy poziom zapasów; 2) formy prawne jednostek organizacyjnych; 15) organizować działalność produkcyjną, usługową 3) struktura organizacyjna i zadania organów jedi handlową, opracowywać biznesplan; nostki gospodarczej; 16) prowadzić typową dokumentację związaną z pro- 4) ekonomika procesów wytwórczo-usługowych; dukcją, usługami i obrotem towarowym; 5) współpraca przedsiębiorstwa z otoczeniem spo- 17) stosować zasady gospodarowania majątkiem; łeczno-ekonomicznym; 18) rozliczać się z tytułu podatków, opłat i ubezpieczeń 6) zasady zarządzania, racjonalnej organizacji pracy społecznych; i prowadzenia negocjacji; 19) określać korzyści wynikające ze stosowania postę- 7) ekonomika gospodarowania środkami trwałymi; pu technicznego; 8) ekonomika majątku obrotowego; 20) analizować efekty typowych zdarzeń gospodarczych; 9) ekonomika gospodarowania zasobami ludzkimi; 21) stosować zasady analizy ekonomicznej; 10) d okumentacja związana z produkcją, usługami i obrotem towarowym; 22) porównywać korzyści wynikające z różnych form pozyskiwania kapitału; 11) a naliza ekonomiczno-finansowa w przedsiębiorstwie; 23) ustalać wysokość wyniku finansowego; 12) e lementy technologii i towaroznawstwa; 24) określać rodzaje i zakres kontroli przedsiębiorstwa; 13) w ybrane zagadnienia z technologii i towaroznawstwa artykułów żywnościowych i nieżywnościo- 25) analizować motywy zachowań konsumentów; wych; 26) dokonywać klasyfikacji wyrobów i usług, zgodnie 14) P olska Klasyfikacja Wyrobów i Usług. z obowiązującymi zasadami; BLOK: FINANSE I RACHUNKOWOŚĆ 27) określać czynniki wpływające na jakość wyrobów gotowych, usług i towarów; 1. Cele kształcenia 28) korzystać z informacji o produktach zamieszczonych w prospektach, ulotkach, poradnikach i in- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien nych źródłach; umieć: 29) udzielać porad dotyczących sprzedawanych pro- 1) posługiwać się terminologią z zakresu finansów duktów; i rachunkowości; 30) oferować produkty komplementarne i substytu- 2) rozróżniać pojęcia: gospodarka finansowa, politycyjne; ka finansowa, system finansowy; 31) rozpoznawać podstawowe właściwości wybra- 3) rozróżniać i charakteryzować poszczególne elenych artykułów żywnościowych i nieżywnościo- menty majątku przedsiębiorstwa; wych; 4) obliczać opłacalność korzystania z różnych źródeł 32) rozpoznawać metody konserwacji produktów; finansowania; Nr 195 — 14329 — Poz. 1296 5) dokonywać klasyfikacji kosztów; 34) u stalać i rozliczać odchylenia; 6) wyjaśniać rolę i funkcje budżetu państwa; 35) w yceniać składniki majątku; 7) klasyfikować i rozróżniać dochody budżetowe; 36) i dentyfikować kategorie kosztów oraz kategorie wynikowe; 8) klasyfikować wydatki budżetowe; 37) w ybierać właściwy wariant budowy rachunku 9) klasyfikować podatki; kosztów; 10) klasyfikować dochody jednostek samorządu tery- 38) r ozliczać koszty i przychody w czasie; torialnego; 39) p rzeprowadzać kalkulację kosztów; 11) rozróżniać filary systemu emerytalnego; 40) p rzeprowadzać i rozliczać inwentaryzację; 12) rozróżniać rodzaje operacji bankowych; 41) u stalać wynik finansowy przedsiębiorstwa z zasto- 13) rozróżniać instrumenty oddziaływania Narodowe- sowaniem różnych wariantów oraz dokonywać go Banku Polskiego na działalność innych banków; ewidencji jego podziału; 14) klasyfikować i rozróżniać papiery wartościowe; 42) s porządzać i analizować sprawozdanie finansowe; 15) określać funkcje i zasady funkcjonowania Giełdy 43) o ceniać kondycję finansową przedsiębiorstwa, Papierów Wartościowych; wykorzystywać wyniki oceny w procesach decyzyjnych; 16) składać zlecenia kupna-sprzedaży papierów wartościowych w biurze maklerskim; 44) s tosować komputerowe programy finansowo- -księgowe; 17) charakteryzować zadania instytucji związanych z Giełdą Papierów Wartościowych w Warszawie; 45) p rojektować strukturę organizacyjną komórek rachunkowości, określać zakres czynności na po- 18) korzystać z ceduły giełdowej; szczególne stanowiska; 19) stosować formy rozliczeń gotówkowych i bez- 46) p osługiwać się podstawowymi narzędziami ragotówkowych; chunkowości zarządczej. 20) korzystać z kart płatniczych; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 21) sporządzać wnioski kredytowe; Treści kształcenia są ujęte w następujących dzia- 22) korzystać z informacji o produktach bankowych łach programowych: niezbędnych do wyboru najkorzystniejszych usług bankowych; 1) istota, funkcje i znaczenie rachunkowości; 23) rozróżniać elementy rachunkowości i ich powiąza- 2) ogólne zagadnienia dotyczące finansów; nia; 3) finanse przedsiębiorstw; 24) korzystać z przepisów ustawy o rachunkowości, 4) gospodarka budżetowa państwa; przepisów podatkowych, celnych i innych; 5) system finansowy ubezpieczeń; 25) obliczać i szacować wyniki; 6) system pieniężno-kredytowy; 26) projektować zakładowy plan kont; 7) bilans, operacje gospodarcze; 27) projektować obieg dowodów księgowych; 8) dokumentacja księgowa; 28) sporządzać, kontrolować i dekretować dowody związane z działalnością przedsiębiorstwa; 9) konta bilansowe i wynikowe; 29) przechowywać dowody księgowe; 10) kierunki uszczegółowienia ewidencji; 30) ewidencjonować i interpretować operacje gospo- 11) techniczne formy księgowości; darcze dotyczące działalności przedsiębiorstwa, na podstawie dowodów księgowych oraz zakłado- 12) organizacja rachunkowości w jednostce gospowego planu kont; darczej; 31) prowadzić ewidencję analityczną właściwą dla po- 13) środki pieniężne, krótkoterminowe papiery warszczególnych składników majątku i kapitałów; tościowe; 32) analizować i interpretować zapisy księgowe; 14) rozrachunki i roszczenia; 33) obliczać zużycie składników majątku trwałego; 15) obrót materiałowy; Nr 195 — 14330 — Poz. 1296 16) majątek trwały; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 17) inwentaryzacja; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 18) ewidencja i rozliczanie kosztów działalności; 1) środki techniczne i materiały pomocnicze; 19) kalkulacja kosztów działalności; 2) przepływ informacji w przedsiębiorstwie; 20) sprzedaż produktów pracy; 3) zasady redagowania treści pism; 21) obrót towarowy; 4) korespondencja w sprawach osobowych, finanso- 22) pozostałe przychody i koszty operacyjne; wych i handlowych; 23) przychody i koszty finansowe; 5) badania statystyczne; 24) wyniki nadzwyczajne; 6) analiza statystyczna; 25) sprawozdanie finansowe, weryfikacja sprawo- 7) użytkowe programy komputerowe; zdania. 8) rozwiązywanie problemów ekonomicznych z wy- BLOK: INFORMACJA W PRZEDSIĘBIORSTWIE korzystaniem komputera; 1. Cele kształcenia 9) zasady kształtowania stosunków międzyludzkich w pracy. Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: BLOK: EKONOMICZNO-PRAWNY 1) posługiwać się podstawowymi pojęciami z zakre- 1. Cele kształcenia su informatyki, technik biurowych i statystyki; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 2) korzystać z literatury i innych źródeł informacji, umieć: w tym informacji statystycznej; 1) charakteryzować cele gospodarowania; 3) wykorzystywać środki techniczne i materiały w pracy biurowej; 2) wyjaśniać znaczenie i określać hierarchię potrzeb człowieka; 4) wykonywać typowe czynności kancelaryjne; 3) stosować zasady racjonalnego gospodarowania; 5) redagować treści pism w sprawach osobowych, finansowych i handlowych oraz w sprawach zwią- 4) posługiwać się podstawowymi kategoriami ekozanych z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa; nomicznymi; 6) redagować treści pism w języku obcym; 5) charakteryzować zasady działania mechanizmu rynkowego; 7) przygotowywać i prowadzić proste badania staty- 6) określać podstawy podejmowania decyzji przez styczne; konsumentów i producentów; 8) opracowywać i prezentować zebrany materiał sta- 7) charakteryzować skutki nierównomiernego rozwotystyczny; ju gospodarki; 9) posługiwać się typowymi miarami statystycznymi 8) charakteryzować politykę gospodarczą państwa; stosowanymi w analizie ekonomicznej; 9) charakteryzować politykę monetarną banku cen- 10) obliczać i interpretować dominantę, medianę, mia- tralnego; ry rozproszenia, indeksy agregatowe, współczynniki korelacji; 10) określać wpływ integracji i globalizacji na rozwój polskiej gospodarki; 11) szacować wyniki obliczeń; 11) określać istotę i rodzaje wykładni prawa; 12) korzystać z arkusza kalkulacyjnego i bazy danych przy rozwiązywaniu problemów ekonomicznych; 12) korzystać z różnych źródeł prawa, ze szczególnym uwzględnieniem przepisów prawa pracy; 13) wykorzystywać programy kadrowo-płacowe, magazynowo-zaopatrzeniowe, komputerową księgę 13) stosować zasady zarządzania jakością. przychodów i rozchodów; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 14) obsługiwać systemy ekonomiczno-finansowe, w tym system finansowo-księgowy; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 15) kształtować pozytywny wizerunek przedsiębiorstwa. 1) potrzeby i cele gospodarowania; Nr 195 — 14331 — Poz. 1296 2) zasady racjonalnego gospodarowania; 17) k orzystać z obcojęzycznych źródeł informacji, oprogramowania użytkowego i doradztwa specja- 3) mechanizm rynkowy; listycznego; 4) podstawy podejmowania decyzji ekonomicznych 18) o rganizować doskonalenie zawodowe pracowniprzez konsumentów i producentów; ków; 5) rynek zasobów; 19) p rzestrzegać zasad etyki. 6) rola państwa w gospodarce rynkowej; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 7) polityka fiskalna i monetarna; Treści kształcenia są ujęte w następujących dzia- 8) integracja i globalizacja gospodarki; łach programowych: 9) podstawowe pojęcia prawne; 1) metody poszukiwania pracy; 10) istota i rodzaje wykładni prawa; 2) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 11) prawo cywilne, handlowe, finansowe, prawo pra- 3) podejmowanie i prowadzenie działalności gospocy i ubezpieczeń społecznych, prawo rodzinne darczej; i opiekuńcze; 4) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; 12) zasady zarządzania jakością. 5) bezpieczeństwo i higiena pracy; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 6) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 1. Cele kształcenia 7) elementy ergonomii; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 8) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowaumieć: nym w wypadkach przy pracy; 1) podejmować działania związane z poszukiwaniem 9) elementy fizjologii i higieny pracy; pracy; 10) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; 2) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 11) zasady i metody komunikowania się; 3) przeprowadzać rozmowę kwalifikacyjną z kandy- 12) elementy socjologii i psychologii pracy; datami do pracy; 13) język obcy zawodowy w zakresie czterech kompe- 4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowatencji językowych: czytania, pisania, rozumienia ze nia i prowadzenia działalności gospodarczej; słuchu i mówienia; 5) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw 14) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie i obowiązków pracownika i pracodawcy; użytkowe w języku obcym; 6) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa 15) formy doskonalenia zawodowego; i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 16) etyka. 7) stosować przepisy prawa dotyczące działalności III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE zawodowej;

14) rozwiązywać problemy dotyczące działalności za- * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia wodowej; w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). 15) podejmować decyzje; ** Pozostałe 15 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostoso- 16) organizować doskonalenie zawodowe pracowni- wanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na speków; cjalizację. Nr 195 — 14332 — Poz. 1296 IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI 10) instrukcje kancelaryjne; KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 11) wykazy akt i akta spraw. Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych odpowiednie są następujące pomiesz- Pracownia rachunkowości powinna być czenia dydaktyczne: wyposażona w: 1) pracownia komputerowa; 1) podręczniki i słowniki ekonomiczne; 2) pracownia techniki biurowej; 2) przepisy dotyczące rachunkowości i przepisy podatkowe; 3) pracownia rachunkowości; 3) plan kont; 4) pracownia ekonomiki. 4) formularze podstawowych urządzeń ewidencyj- Pracownia komputerowa powinna być wy- nych; posażona w: 5) formularze do przygotowania sprawozdania finan- 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla sowego; jednego ucznia); 6) zestaw dowodów księgowych; 2) drukarki; 7) zestaw rejestrów zakupu i sprzedaży w systemie 3) pakiet programów użytkowych; podatku od towarów i usług; 4) programy specjalistyczne: finansowo-księgowe, 8) zestaw dokumentów związanych z inwentaryzacją; kadrowo-płacowe. 9) sprawozdania finansowe. Pracownia techniki biurowej powinna być wyposażona w: Pracownia ekonomiki powinna być wyposażona w: 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia); 1) podręczniki, słowniki i encyklopedie ekonomiczne; 2) pakiet programów biurowych; 2) przepisy prawne; 3) telefon z automatyczną sekretarką; 3) taryfy celne; 4) dwa faksy; 4) tabele stawek podatku dochodowego, akcyzowego, od towarów i usług; 5) dyktafon; 5) tabele kursów walut; 6) kserokopiarkę; 6) regulaminy wewnętrzne przedsiębiorstw. 7) materiały pomocnicze: segregatory, skoroszyty, teczki, obwoluty i przybory biurowe; Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i za- 8) dziennik podawczy; plecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpo- 9) typowe formularze; wiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. Załącznik nr 7 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK OCHRONY FIZYCZNEJ OSÓB I MIENIA SYMBOL CYFROWY 515⁰¹ I. OPIS ZAWODU 4) analizować stan zagrożeń chronionych obszarów, obiektów i urządzeń; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powi- 5) kierować zespołami pracowników ochrony nien umieć: fizycznej i samodzielnie podejmować decyzje; 1) stosować wiedzę z zakresu przepisów dotyczą- 6) prowadzić dokumentację wewnętrznych służb cych ochrony osób i mienia; ochrony, uzbrojenia specjalistycznych uzbrojo- 2) organizować i realizować ochronę fizyczną osób nych formacji ochronnych; i mienia; 7) sporządzać plany ochrony obszarów, obiektów 3) prowadzić działalność w zakresie zapobiegania, i urządzeń podlegających obowiązkowej ochrorozpoznawania i wykrywania zagrożeń; nie; Nr 195 — 14333 — Poz. 1296 8) organizować współpracę specjalistycznych 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik uzbrojonych formacji ochronnych z Policją, jed- ochrony fizycznej osób i mienia powinien być przynostkami ochrony przeciwpożarowej, obrony gotowany do wykonywania następujących zadań cywilnej i strażami samorządowymi; zawodowych: 9) p rzestrzegać przepisów dotyczących wymagań 1) z apewnienie bezpieczeństwa życia, zdrowia kwalifikacyjnych pracowników ochrony; i nietykalności osobistej ochranianych osób; 10) stosować obowiązujący tryb działania pracow- 2) zapewnienie bezpieczeństwa obszarom, obiekników ochrony wobec osób znajdujących się tom i urządzeniom podlegającym ochronie; w granicach chronionych obiektów i obszarów oraz przy wykonywaniu zadań ochrony osób 3) organizowanie i prowadzenie ochrony obszai mienia poza granicami chronionych obiektów rów, obiektów i urządzeń; i obszarów; 4) analizowanie występujących zagrożeń chronio- 11) stosować środki przymusu bezpośredniego oraz nych osób i mienia; techniki samoobrony i interwencji; 5) zapobieganie powstaniu szkody wynikającej 12) posługiwać się bronią palną; z popełnianych przestępstw i wykroczeń na terenie chronionym; 13) stosować metody i środki zabezpieczenia technicznego osób i mienia; 6) prowadzenie kontroli przestrzegania przepisów dotyczących ochrony osób i mienia; 14) zabezpieczać miejsca zdarzenia (przestępstwa i wykroczenia); 7) ujmowanie osób stwarzających w sposób oczywisty bezpośrednie zagrożenie dla życia lub 15) organizować i nadzorować wykonywanie usług zdrowia ludzkiego, a także chronionego mienia w zakresie ochrony osób i mienia; w celu niezwłocznego przekazania ich jednostce 16) stosować zasady uzbrojenia specjalistycznych Policji; uzbrojonych formacji ochronnych i warunków 8) obsługiwanie urządzeń i systemów sygnalizująprzechowywania oraz ewidencjonowania broni cych stan zagrożenia chronionych osób i mienia i amunicji; oraz mechanicznych urządzeń zabezpieczających; 17) nadzorować i kontrolować podległych pracowników ochrony; 9) zabezpieczanie techniczne budynków, pomieszczeń i pojazdów przeznaczonych do przechowy- 18) sporządzać harmonogramy prac, szacować ich wania lub transportu wartości pieniężnych oraz czasochłonność oraz analizować koszty; innych przedmiotów wartościowych lub niebez- 19) posługiwać się oprogramowaniem użytkowym piecznych; wspomagającym wykonywanie zadań zawodowych; 10) obsługiwanie urządzeń i środków łączności; 20) posługiwać się językiem obcym w zakresie nie- 11) organizowanie i prowadzenie szkoleń z zakresu zbędnym do wykonywania zadań zawodowych; ochrony osób i mienia; 21) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywa- 12) współpraca z Policją, jednostkami ochrony nych zadań zawodowych; przeciwpożarowej, obroną cywilną i strażami miejskimi. 22) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpo- II. BLOKI PROGRAMOWE żarowej oraz ochrony środowiska; Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikające 23) organizować stanowisko pracy zgodnie z wyz opisu zawodu zawierają następujące bloki programaganiami ergonomii; mowe: 24) kierować zespołem pracowników; 1) ogólnozawodowy; 25) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 2) podstawy prawa; 26) udzielać pierwszej pomocy w stanach zagroże- 3) ochrona osób i mienia; nia życia i zdrowia; 4) podstawy działalności zawodowej. 27) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego; BLOK: OGÓLNOZAWODOWY 28) prowadzić działalność gospodarczą. 1. Cele kształcenia Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno umieć: przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych 1) posługiwać się terminologią z zakresu ochrony „Podstawy przedsiębiorczości”. osób i mienia; Nr 195 — 14334 — Poz. 1296 2) określać sposób prowadzenia ewidencji obszarów, 2) obszary, obiekty i urządzenia podlegające oboobiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej wiązkowej ochronie; ochronie; 3) zasady sporządzania planu ochrony jednostki or- 3) sporządzać plan ochrony jednostki organizacyjnej; ganizacyjnej i tryb jego uzgadniania; 4) określać strukturę organizacyjną i zakres działania 4) wewnętrzne służby ochrony – zasady i tryb twowewnętrznych służb ochrony oraz ich uzbrojenie, rzenia, struktura organizacyjna, zakres działania, wyposażenie i umundurowanie; uzbrojenie, wyposażenie i umundurowanie; 5) organizować i nadzorować wykonywanie usług 5) zasady prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie ochrony osób i mienia; w zakresie usług ochrony osób i mienia; 6) prowadzić dokumentację ochronną; 6) dokumentacja ochrony; 7) zatrudniać i szkolić podległych pracowników 7) kwalifikacje pracowników ochrony; ochrony; 8) kontrolować kwalifikacje pracowników ochrony; 8) uprawnienia pracowników ochrony osób i mienia w zakresie użycia środków przymusu bezpośred- 9) kontrolować uprawnienia pracowników ochrony niego oraz broni palnej; do użycia środków przymusu bezpośredniego oraz broni palnej; 9) odpowiedzialność karna pracownika ochrony; 10) stosować przepisy prawa dotyczące odpowiedzial- 10) z akres i tryb sprawowania przez Policję nadzoru ności karnej pracownika ochrony; nad specjalistycznymi uzbrojonymi formacjami ochronnymi; 11) współpracować z Policją, jednostkami ochrony przeciwpożarowej, obrony cywilnej i strażami 11) w spółpraca pracowników ochrony z jednostkami samorządowymi; ochrony przeciwpożarowej, obrony cywilnej i strażami samorządowymi; 12) określać rolę procesów poznawczych w rozwoju człowieka; 12) w ybrane zagadnienia z psychologii i socjologii; 13) określać składniki osobowości i czynniki kształtują- 13) w ybrane zagadnienia z kryminologii; ce osobowość; 14) stosować psychologiczne metody obserwacji i na- 14) w ybrane zagadnienia z kryminalistyki; wiązywania kontaktów z ludźmi; 15) o rganizacja administracji publicznej i jej rola 15) rozwiązywać konflikty; w zapewnieniu bezpieczeństwa i porządku publicznego; 16) analizować procesy społeczne; 16) ochrona informacji niejawnych; 17) oceniać rozwój, dynamikę oraz strukturę przestępczości; 17) pojęcie terroryzmu oraz cele i metody działań terrorystycznych; 18) analizować zjawiska społeczne o charakterze kryminogennym; 18) motywy i formy działań terrorystycznych; 19) stosować profilaktykę kryminologiczną i krymina- 19) etyka. listyczną; 20) korzystać ze źródeł informacji o działalności prze- BLOK: PODSTAWY PRAWA stępczej; 1. Cele kształcenia 21) stosować metody i środki zabezpieczenia miejsca zdarzenia (przestępstwa i wykroczenia); Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 22) analizować rolę państwa i samorządu terytorialne- umieć: go w działaniach na rzecz bezpieczeństwa i po- 1) interpretować podstawowe pojęcia prawne; rządku publicznego; 2) charakteryzować system prawny w Rzeczypospo- 23) chronić informacje niejawne; litej Polskiej; 24) określać motywy działań terrorystycznych; 3) określać rodzaje norm prawnych oraz zasady ich 25) szanować godność innych osób. obowiązywania; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 4) odróżniać podstawowe rodzaje stosunków prawnych; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 5) określać rodzaje i istotę wykładni prawa; 1) podstawowe pojęcia z zakresu ochrony osób 6) charakteryzować poszczególne rodzaje aktów nori mienia; matywnych; Nr 195 — 14335 — Poz. 1296 7) zawierać umowy cywilnoprawne, w szczególności 8) zabezpieczać miejsce zdarzenia (przestępstwa umowę o dzieło i umowę-zlecenie; i wykroczenia) i podejmować pierwsze czynności po zaistnieniu czynu przestępczego; 8) wykazywać się znajomością przepisów prawa karnego; 9) stosować chwyty w zakresie samoobrony; 9) rozpoznawać okoliczności wyłączające odpowie- 10) s tosować techniki interwencyjne; dzialność karną; 11) o rganizować nadzór i kontrolę nad wykonywa- 10) odróżniać wykroczenia od przestępstw; niem zadań przez pracowników ochrony; 11) rozróżniać źródła prawa administracyjnego; 12) o rganizować i brać udział w konwojowaniu wartości pieniężnych oraz innych przedmiotów war- 12) prowadzić rozliczenia finansowe; tościowych lub niebezpiecznych; 13) stosować przepisy prawa dotyczące ochrony war- 13) prowadzić dokumentację związaną z konwojem; tości pieniężnych. 14) opracowywać instrukcje kontroli ruchu osobowe- 2. Treści kształcenia (działy programowe) go oraz materiałowego w chronionym obiekcie lub na chronionym obszarze; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 15) dokonywać oceny rodzajów, metod oraz przyczyn dokonywania zagarnięcia mienia; 1) podstawowe pojęcia z zakresu prawa; 16) dokonywać oceny zadań pracowników ochrony 2) system prawny w Rzeczypospolitej Polskiej; w zakresie wykrywania zagarnięcia mienia; 3) wybrane zagadnienia z zakresu prawa cywilnego; 17) wykorzystywać techniczne środki zabezpieczania obiektów; 4) wybrane zagadnienia z zakresu prawa karnego materialnego, w tym prawa wykroczeń; 18) określać zasady współpracy z Policją oraz jednostkami ochrony przeciwpożarowej i obrony cywilnej 5) wybrane zagadnienia z zakresu prawa karnego w zakresie ochrony obszarów, obiektów i urządzeń procesowego; oraz sposoby zapobiegania przestępczości; 6) wybrane zagadnienia z zakresu prawa handlowe- 19) określać zadania pracowników ochrony w związku go; z zagrożeniem zamachami przestępczymi i terrorystycznymi; 7) wybrane zagadnienia z zakresu prawa administracyjnego; 20) prowadzić szkolenia pracowników ochrony; 8) rozliczenia finansowe dotyczące prowadzonej 21) organizować i realizować szkolenie strzeleckie oraz działalności; używać broni palnej. 9) ochrona wartości pieniężnych. 2. Treści kształcenia (działy programowe) BLOK: OCHRONA OSÓB I MIENIA Treści kształcenia ujęte są w następujących działach programowych: 1. Cele kształcenia 1) ogólne zasady przygotowywania i prowadzenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien ochrony; umieć: 2) podstawowe formy realizowania fizycznej ochro- 1) posługiwać się terminologią zawodową; ny osób i mienia; 2) organizować i realizować ochronę fizyczną i zabez- 3) warunki niezbędne do wykonywania poszczególpieczenie techniczne osób i mienia; nych zadań pracownika ochrony; 3) dokonywać analizy zaistniałych i potencjalnych za- 4) plany ochrony oraz procedury bezpieczeństwa; grożeń; 5) samoobrona; 4) określać wyposażenie pracowników ochrony w środki przymusu bezpośredniego i uzbrojenie; 6) techniki interwencyjne; 5) opracowywać plany ochrony obszarów, obiektów 7) nadzór i kontrola nad wykonywaniem zadań przez i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie; podległych pracowników ochrony; 6) opracowywać założenia taktyczne i techniczne 8) zasady organizacji konwoju, planowanie tras konprzeciwdziałania atakom; woju; 7) organizować grupy ochronne; 9) prowadzenie dokumentacji związanej z konwojem; Nr 195 — 14336 — Poz. 1296 10) instrukcje o systemie regulacji i kontroli ruchu 13) o kreślać wpływ zmęczenia fizycznego i psychiczosobowego oraz materiałowego w granicach chro- nego na efektywność pracy; nionego obiektu i obszaru; 14) k omunikować się z uczestnikami procesu pracy; 11) rodzaje i metody zagarnięcia mienia występujące w zakładach produkcyjnych; 15) p rowadzić negocjacje; 12) przyczyny dokonywania zagarnięcia mienia; 16) r ozwiązywać problemy dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 13) zadania pracowników ochrony w zakresie zapobiegania zagarnięciu mienia i jego wykrywania; 17) p odejmować decyzje; 14) techniczne środki zabezpieczania obiektów; 18) k orzystać z obcojęzycznych źródeł informacji, dokumentacji technicznej, norm, katalogów oraz 15) współpraca z Policją, jednostkami ochrony prze- oprogramowania użytkowego; ciwpożarowej, obrony cywilnej i strażami gminnymi (miejskimi) w zakresie ochrony obszarów, 19) o rganizować doskonalenie zawodowe pracowniobiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ków; ochronie oraz przeciwdziałania przestępczości; 20) p rzestrzegać zasad etyki. 16) zadania pracowników ochrony w związku z zagrożeniem zamachami przestępczymi i terrorystycz- 2. Treści kształcenia (działy programowe) nymi; Treści kształcenia ujęte są w następujących dzia- 17) zasady, formy i metody szkolenia pracowników łach programowych: ochrony; 1) gospodarka rynkowa; 18) wyszkolenie strzeleckie: budowa i zasady działania broni, zasady bezpiecznego obchodzenia się z bro- 2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; nią, technika posługiwania się bronią. 3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 4) struktura budżetu przedsiębiorstwa; 1. Cele kształcenia: 5) plan rozwoju przedsiębiorstwa; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 6) strategie marketingowe; 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospo- 7) metody poszukiwania pracy; darki rynkowej; 8) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 9) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej; 3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsiębiorstwa; 10) prawo pracy i prawo o swobodzie działalności gospodarczej; 4) opracowywać plan marketingowy; 11) bezpieczeństwo i higiena pracy; 5) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 12) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 6) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 13) elementy ergonomii; 7) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowa- 14) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowania i prowadzenia działalności gospodarczej; nym w wypadkach przy pracy; 8) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw 15) elementy fizjologii i higieny pracy; i obowiązków pracownika i pracodawcy; 9) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa 16) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 17) zasady i metody komunikowania się; 10) stosować przepisy prawa dotyczące działalności 18) elementy socjologii i psychologii pracy; zawodowej; 19) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie 11) organizować stanowisko pracy zgodnie z wyma- użytkowe w języku obcym; ganiami ergonomii; 20) formy doskonalenia zawodowego; 12) udzielać pierwszej pomocy w stanach zagrożenia zdrowia i życia; 21) etyka. Nr 195 — 14337 — Poz. 1296 III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE 8) tablice poglądowe dotyczące zabezpieczenia miejsca zdarzenia (przestępstwa) i śladów kryminali-

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia sażona w: w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). 1) schematy, zdjęcia i inne materiały poglądowe do- ** Pozostałe 5 % godzin jest przeznaczone do rozdyspono- tyczące skarbców i pomieszczeń specjalnych; wania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. 2) zabezpieczenia mechaniczne, takie jak: szafy pancerne, szafy stalowe, kasy; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 3) zabezpieczenia budowlane: a) s zyby specjalne, Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych odpowiednie są następujące pomiesz- b) stałe kraty, ogrodzenia, czenia dydaktyczne: c) makiety środków transportu wartości pienięż- 1) pracownia ochrony osób i mienia; nych oraz innych przedmiotów wartościowych 2) pracownia technicznych środków zabezpieczenia lub niebezpiecznych, osób i mienia; d) zamki oraz makiety, przekroje i schematy 3) pracownia samoobrony i technik interwencyjnych; zamków; 4) pracownia wyszkolenia strzeleckiego; 4) urządzenia i systemy do: 5) pracownia komputerowa. a) s ygnalizacji włamania i napadu, b) sygnalizacji pożaru, Pracownia ochrony osób i mienia powinna być wyposażona w: c) kontroli dostępu – telewizja użytkowa, d) sygnalizacji ochrony peryferyjnej, 1) akty prawne, piśmiennictwo zawodowe, tablice poglądowe i plansze dotyczące zasad ochrony e) s ygnalizacji stanu zdrowia lub zagrożenia osobifizycznej osób i mienia, z wykorzystaniem środ- stego, ków przymusu bezpośredniego i użyciem broni f) sygnalizacji zagrożenia środowiska, palnej; g) sygnalizacji przeciwkradzieżowej; 2) akty prawne, piśmiennictwo zawodowe, tablice poglądowe i plansze dotyczące zasad zapobiega- 5) z abezpieczenia pojazdów przed włamaniem; nia próbom uprowadzenia osób i innym formom terroryzmu oraz ochrony imprez masowych; 6) c zujki, kamery; 3) dokumentację techniczną urządzeń transportu, 7) c entralki systemów sygnalizacyjnych; obiektów budowlanych oraz inną dokumentację dotyczącą organizacji i realizacji ochrony; 8) s ygnalizatory systemów alarmowych; 4) wzory dokumentów dotyczących wewnętrznych 9) i nstrukcje obsługi, schematy, plansze i zdjęcia zasłużb ochrony i innych specjalistycznych uzbrojo- bezpieczeń elektronicznych. nych formacji ochronnych oraz ich uzbrojenia; W przypadku niedysponowania nowoczesnymi 5) wzór wniosku o udzielenie koncesji na prowadzetechnicznymi środkami zabezpieczenia należy umożlinie działalności gospodarczej w zakresie usług wić uczniom (słuchaczom) zapoznanie się z nimi w weochrony osób i mienia; wnętrznych służbach ochrony. 6) wzór meldunku, ewidencji i notatki po użyciu broni palnej, środków przymusu bezpośredniego i in- Pracownia samoobrony i technik internych działań pracowników ochrony; wencyjnych powinna być wyposażona w: 7) wzory planów ochrony, licencji, upoważnień do 1) m aterace sportowe dla 20 uczniów (słuchaczy) do kontroli, przepustek osobowych i materiałowych, swobodnego poruszania się podczas szkolenia umundurowania oraz oznak stanowisk i emblema- w zakresie: wyprowadzania i blokowania uderzeń, tów pracownika ochrony; ćwiczenia padów i przewrotów, rzutów, chwytów Nr 195 — 14338 — Poz. 1296 transportowych i obchwytów, a także uwalniania 5) instrukcje strzelań przygotowawczych, szkolnych, się z nich, zakładania kajdanek, przeszukiwania dynamicznych i sytuacyjnych; osób i środków transportu, posługiwania się pałką obronną wielofunkcyjną, obrony przed atakami 6) wzory tarcz i figur strzelniczych; nożem i niebezpiecznymi przedmiotami, obrony 7) tablice poglądowe dotyczące zasad użycia broni przed zagrożeniem bronią palną oraz współdziałapalnej i sposoby postępowania po postrzeleniu nia w różnych sytuacjach taktycznych; osoby. 2) ustawowe środki przymusu bezpośredniego: kajdanki, pałki obronne wielofunkcyjne oraz paraliza- W pracowni powinno być wydzielone miejsce do tory elektryczne. treningów bezstrzałowych, zapewniające warunki do wypracowania prawidłowych nawyków związanych Sprzęt i materiały, w tym środki przymusu bezpo- z dobywaniem broni i jej użyciem, wyposażone w miśredniego, niezbędne do prowadzenia zajęć, powinny niatury tarcz-celów, lustro umożliwiające samokonbyć zgromadzone i zabezpieczone w wydzielonych trolę oraz podstawowy zestaw środków do czyszczepomieszczeniach pracowni oraz wydawane na zapla- nia i konserwacji broni. nowane szkolenia. Szkoła powinna zapewnić dostęp do strzelnicy Pracownia wyszkolenia strzeleckiego po- w celu realizacji części zajęć z wyszkolenia strzeleckiewinna być wyposażona w: go, w szczególności strzelania. 1) instrukcje określające zasady organizacji i warunki Pracownia komputerowa powinna być wybezpieczeństwa strzelania; posażona w: 2) trenażery komputerowe; 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów); 3) przekroje i egzemplarze ćwiczebne rewolwerów i pistoletów bojowych, gazowych, pistoletów ma- 2) drukarki — 2 sztuki. szynowych i strzelb gładkolufowych oraz broni sportowej i myśliwskiej, a także broni samodziało- Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zawej i imitacji broni palnej; plecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpo- 4) amunicję szkolną (ćwiczebną) i przybory kontrolne; wiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. Załącznik nr 8 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH SYMBOL CYFROWY 311⁵² I. OPIS ZAWODU 7) wyjaśniać procesy zachodzące w maszynach i urządzeniach; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powi- 8) wykonywać operacje z zakresu obróbki i łączenien umieć: nia materiałów; 1) interpretować zjawiska i prawa z zakresu me- 9) mierzyć podstawowe wielkości fizyczne i geochaniki, technologii mechanicznej, termodyna- metryczne oraz interpretować wyniki pomiamiki, maszynoznawstwa, elektrotechniki, elek- rów; troniki i automatyki, dotyczące pojazdów samo- 10) posługiwać się dokumentacją konstrukcyjną, chodowych; technologiczną i eksploatacyjną pojazdów sa- 2) charakteryzować pojazdy samochodowe oraz mochodowych; maszyny, urządzenia i narzędzia stosowane 11) posługiwać się oprogramowaniem komputerow technice motoryzacyjnej; wym dotyczącym eksploatacji pojazdów samo- 3) identyfikować pojazdy samochodowe; chodowych; 4) odczytywać rysunki techniczne oraz schematy 12) oceniać stan techniczny pojazdów samochodoelektryczne i elektroniczne; wych z zastosowaniem metod diagnostycznych; 5) sporządzać szkice elementów mechanicznych 13) wykonywać obsługę techniczną oraz naprawę oraz schematy układów elektrycznych pojazdów pojazdów samochodowych; samochodowych; 14) przestrzegać przepisów prawa i zasad dotyczą- 6) charakteryzować materiały stosowane do budo- cych eksploatacji, obrotu oraz ubezpieczeń powy i eksploatacji pojazdów samochodowych; jazdów samochodowych; Nr 195 — 14339 — Poz. 1296 15) kierować pojazdami samochodowymi w zakre- 10) prowadzenie postępowania związanego z ubezsie umożliwiającym uzyskanie prawa jazdy kate- pieczeniami, ewidencją oraz obrotem pojazdagorii B; mi samochodowymi; 16) sporządzać kalkulację kosztów obsługi i napra- 11) prowadzenie usług motoryzacyjnych. wy pojazdów samochodowych; II. BLOKI PROGRAMOWE 17) sporządzać dokumentację obsługi i naprawy pojazdów samochodowych; Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikające z opisu zawodu zawierają następujące bloki progra- 18) posługiwać się językiem obcym w zakresie niemowe: zbędnym do wykonywania zadań zawodowych; 1) techniczne podstawy zawodu; 19) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 2) konstrukcja pojazdów samochodowych; 20) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 3) eksploatacja pojazdów samochodowych; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 4) podstawy działalności zawodowej. 21) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- BLOK: TECHNICZNE PODSTAWY ZAWODU maganiami ergonomii; 22) kierować zespołem pracowników; 1. Cele kształcenia 23) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; umieć: 24) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 1) stosować podstawowe prawa i zasady mechaniki w wypadkach przy pracy; technicznej, termodynamiki i elektrotechniki; 25) korzystać z różnych źródeł informacji oraz do- 2) odczytywać oraz sporządzać rysunki techniczne, radztwa specjalistycznego; szkice i schematy; 26) prowadzić działalność gospodarczą. 3) posługiwać się programami komputerowymi typu CAD do wspomagania projektowania; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno 4) stosować układ tolerancji i pasowań; przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych 5) dokonywać analizy płaskich i przestrzennych ukła- „Podstawy przedsiębiorczości”. dów sił; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik 6) dokonywać analizy ruchu postępowego, obrotopojazdów samochodowych powinien być przygoto- wego i złożonego brył sztywnych; wany do wykonywania następujących zadań zawo- 7) stosować prawa i zasady dynamiki; dowych: 8) rozróżniać rodzaje obciążeń oraz wyznaczać war- 1) organizowanie procesów obsługi i naprawy potość naprężenia; jazdów samochodowych; 9) klasyfikować materiały konstrukcyjne i eksploata- 2) d okonywanie oceny stanu technicznego pojazdów samochodowych i ich zespołów; cyjne oraz określać ich właściwości i zastosowanie; 3) u stalanie przyczyn niesprawności pojazdów samochodowych oraz sposobów ich usuwania; 10) dokonywać pomiarów wielkości fizycznych i geometrycznych oraz interpretować wyniki pomiarów; 4) w ykonywanie napraw pojazdów samochodowych; 11) charakteryzować techniki wytwarzania części maszyn; 5) w eryfikowanie części samochodowych i materiałów eksploatacyjnych; 12) charakteryzować rodzaje obróbki cieplnej i cieplno- -chemicznej; 6) k ontrolowanie jakości wykonywanych napraw; 13) klasyfikować części maszyn; 7) w ykonywanie operacji związanych z eksploatacją pojazdów samochodowych; 14) wykonywać obróbkę ręczną i maszynową związaną z naprawą części maszyn; 8) p rowadzenie dokumentacji związanej z obsługą i naprawą pojazdów samochodowych; 15) wykonywać połączenia materiałów i części maszyn; 9) s przedaż pojazdów samochodowych oraz artykułów motoryzacyjnych; 16) dokonywać montażu i demontażu mechanizmów; Nr 195 — 14340 — Poz. 1296 17) dokonywać oceny jakości wykonanej pracy; 18) p odstawy eksploatacji maszyn; 18) określać właściwości gazów i cieczy, charakteryzo- 19) u rządzenia transportu wewnętrznego; wać przemiany termodynamiczne; 20) p rąd elektryczny, pole magnetyczne, elektromag- 19) charakteryzować proces spalania paliw technicz- netyzm; nych; 21) o bwód elektryczny i elektroniczny, elementy ob- 20) charakteryzować napędy pneumatyczne i hydrau- wodów; liczne; 22) e lektrochemiczne źródła prądu; 21) charakteryzować pompy, wentylatory, dmuchawy, sprężarki, chłodziarki, silniki; 23) m aszyny elektryczne; 22) określać zasady eksploatacji maszyn i urządzeń; 24) e lementy półprzewodnikowe i ich właściwości; 23) klasyfikować urządzenia transportu wewnętrznego 25) p odstawy techniki analogowej; oraz określać ich zastosowanie; 26) p odstawy techniki cyfrowej; 24) określać zastosowanie elementów elektrycznych 27) s ystemy sterowania i regulacji; i elektronicznych; 28) e lementy układu regulacji automatycznej. 25) obliczać wielkości charakteryzujące obwody elektryczne i elektroniczne; BLOK: KONSTRUKCJA POJAZDÓW SAMOCHODO- 26) dokonywać pomiarów wielkości elektrycznych, in- WYCH terpretować wyniki pomiarów; 1. Cele kształcenia 27) odczytywać schematy elektryczne i elektroniczne; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 28) charakteryzować układy regulacji automatycznej. umieć: 2. Treści kształcenia 1) klasyfikować pojazdy samochodowe według przeznaczenia i rozwiązań konstrukcyjnych; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 2) określać dane pojazdu samochodowego na podstawie charakterystyki technicznej; 1) rodzaje rysunków technicznych; 3) dokonywać analizy sił działających na pojazd sa- 2) metody odwzorowania obiektów na płaszczyźnie; mochodowy; 3) zasady wymiarowania; 4) interpretować zjawiska występujące podczas ruchu pojazdów samochodowych; 4) rysunek złożeniowy; 5) określać zasady doboru parametrów silnika i ukła- 5) zastosowanie schematów w mechanice, elektro- du napędowego pojazdu samochodowego; technice, elektronice oraz automatyce; 6) określać własności trakcyjne pojazdów samocho- 6) tolerancje i pasowania; dowych; 7) statyka układów płaskich i przestrzennych; 7) rozróżniać materiały konstrukcyjne i eksploatacyjne stosowane w budowie pojazdów samocho- 8) kinematyka i dynamika mechanizmów; dowych; 9) podstawy wytrzymałości materiałów; 8) charakteryzować silniki stosowane do napędu pojazdów samochodowych; 10) materiały konstrukcyjne i eksploatacyjne stosowane w budowie maszyn; 9) wyjaśniać procesy zachodzące podczas pracy silnika spalinowego i elektrycznego; 11) podstawy techniki pomiarowej; 10) o kreślać budowę i zasadę działania układów silni- 12) metody wytwarzania części maszyn; ka i części składowych; 13) części maszyn; 11) o kreślać zależności kinematyczne i dynamiczne za- 14) obróbka ręczna i maszynowa; chodzące w układach mechanicznych silników; 15) zasady montażu i demontażu zespołów, podzes- 12) w yjaśniać budowę i zasady działania elektroniczpołów i części maszyn; nych systemów sterowania w pojazdach samochodowych; 16) zasady działania maszyn cieplnych; 13) r ozróżniać obwody oraz układy elektryczne i elek- 17) napędy pneumatyczne i hydrauliczne; troniczne pojazdów samochodowych; Nr 195 — 14341 — Poz. 1296 14) odczytywać schematy elektryczne i elektroniczne BLOK: EKSPLOATACJA POJAZDÓW SAMOCHODOpojazdów samochodowych; WYCH 15) wyjaśniać budowę i zasady działania elementów 1. Cele kształcenia wyposażenia elektrycznego i elektronicznego pojazdów samochodowych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 16) określać parametry techniczne elementów oraz urządzeń elektrycznych i elektronicznych na pod- 1) identyfikować pojazdy na podstawie tabliczek znastawie oznaczeń i dokumentacji technicznej; mionowych i VIN; 17) wyjaśniać budowę i zasady działania elementów 2) posługiwać się programami komputerowymi doukładu napędowego samochodu; tyczącymi diagnostyki pojazdów samochodowych oraz obsługi klienta; 18) wyjaśniać budowę i zasady działania elementów mechanizmów prowadzenia pojazdów samocho- 3) posługiwać się dokumentacją technologiczną dowych; i eksploatacyjną w procesie diagnozy, obsługi i na- 19) wyjaśniać budowę i zasady działania elementów prawy; nośnych i jezdnych pojazdów samochodowych; 4) określać warunki techniczne dopuszczenia pojaz- 20) wyjaśniać budowę oraz zasady działania syste- dów do ruchu na drogach publicznych; mów bezpieczeństwa biernego i czynnego pojaz- 5) dobierać narzędzia, przyrządy i urządzenia do wydów samochodowych; konania określonych zadań; 21) charakteryzować nadwozia pojazdów samochodo- 6) posługiwać się urządzeniami diagnostycznymi do wych; badań elementów silnika; 22) określać wpływ pojazdów samochodowych na zanieczyszczanie środowiska. 7) posługiwać się urządzeniami diagnostycznymi do badań elementów podwozia pojazdu samochodo- 2. Treści kształcenia wego; 8) posługiwać się urządzeniami diagnostycznymi do Treści kształcenia są ujęte w następujących dziabadań instalacji elektrycznej i elementów elektrołach programowych: nicznych; 1) opis techniczny pojazdów samochodowych; 9) posługiwać się urządzeniami diagnostycznymi do badań nadwozia pojazdu samochodowego; 2) teoria ruchu samochodu; 10) i nterpretować wyniki badań diagnostycznych oraz 3) materiały stosowane w budowie i eksploatacji pookreślać stan techniczny pojazdu samochodojazdów samochodowych; wego; 4) procesy zachodzące w silnikach spalinowych 11) r ozpoznawać uszkodzenia pojazdu na podstawie i elektrycznych; opisu objawów; 5) mechanika układów silników; 12) o ceniać stan techniczny pojazdu samochodowego 6) budowa silników; z zastosowaniem metod diagnostyki technicznej; 7) napędy alternatywne; 13) r ozpoznawać usterki i uszkodzenia pojazdów samochodowych; 8) elektroniczne systemy sterowania; 14) u żytkować urządzenia obsługowo-naprawcze; 9) obwody, układy elektryczne i elektroniczne pojazdów samochodowych; 15) d okonywać obsługi i napraw pojazdów samochodowych; 10) elementy wyposażenia elektrycznego pojazdów 16) d emontować i montować podzespoły i zespoły samochodowych; mechaniczne w pojazdach samochodowych; 11) układy napędowe samochodów; 17) d emontować i montować podzespoły elektryczne 12) mechanizmy nośne i jezdne samochodów; i elementy elektroniczne w pojazdach samochodowych; 13) mechanizmy prowadzenia pojazdów samochodowych; 18) dobierać części zamienne i materiały eksploatacyjne do wykonania określonych zadań; 14) systemy bezpieczeństwa pojazdów samochodowych; 19) planować przebieg procesów obsługowo-naprawczych; 15) nadwozia pojazdów samochodowych; 20) sporządzać kalkulację kosztów obsługi i naprawy 16) zagadnienia ekologiczne. pojazdów samochodowych; Nr 195 — 14342 — Poz. 1296 21) kierować pojazdem w różnych warunkach drogo- 9) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa wych i atmosferycznych; i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 22) sporządzać dokumentację obsługi i naprawy pojazdu samochodowego; 10) stosować przepisy prawa dotyczące działalności zawodowej; 23) przestrzegać przepisów prawa dotyczących ubez- 11) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymapieczeń i obrotu pojazdami samochodowymi; ganiami ergonomii; 24) stosować techniki komunikowania się z klientem. 12) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 2. Treści kształcenia 13) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicz- Treści kształcenia są ujęte w następujących dzia- nego na efektywność pracy; łach programowych: 14) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 1) podstawy eksploatacji pojazdów samochodowych; 15) prowadzić negocjacje; 2) badania kontrolne, diagnostyka elementów pojazdów samochodowych; 16) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 3) obsługa techniczna pojazdów samochodowych; 17) podejmować decyzje; 4) technologia naprawy pojazdów samochodowych 18) korzystać z obcojęzycznych źródeł informacji, doi ich zespołów; kumentacji technicznej, norm, katalogów oraz 5) wyposażenie warsztatów obsługowo-naprawczych oprogramowania użytkowego; pojazdów samochodowych; 19) organizować doskonalenie zawodowe pracowni- 6) kontrola i naprawa instalacji, urządzeń elektrycz- ków; nych i układów elektronicznych; 20) przestrzegać zasad etyki. 7) dokumentacja technologiczna, eksploatacyjna i magazynowa; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 8) przepisy dotyczące ruchu drogowego; Treści kształcenia są ujęte w następujących dzia- 9) technika kierowania pojazdami; łach programowych: 10) przepisy prawa dotyczące ubezpieczeń i obrotu 1) gospodarka rynkowa; pojazdami samochodowymi; 2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 11) biuro obsługi klienta i dokumentacja obsługi klienta. 3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; 4) struktura budżetu przedsiębiorstwa; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 5) plan rozwoju przedsiębiorstwa; 1. Cele kształcenia 6) strategie marketingowe; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 7) metody poszukiwania pracy; 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospo- 8) dokumenty dotyczące zatrudnienia; darki rynkowej; 9) podejmowanie i prowadzenie działalności gospo- 2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiędarczej; biorstw; 10) p rawo pracy i prawo o swobodzie działalności 3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsięgospodarczej; biorstwa; 11) b ezpieczeństwo i higiena pracy; 4) opracowywać plan marketingowy; 12) o chrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 5) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 13) e lementy ergonomii; 6) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 14) ś rodki ochrony indywidualnej; 7) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowa- 15) z asady udzielania pierwszej pomocy poszkodowania i prowadzenia działalności gospodarczej; nym w wypadkach przy pracy; 8) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw 16) e lementy fizjologii i higieny pracy; i obowiązków pracownika i pracodawcy oraz warunków pracy; 17) z agrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; Nr 195 — 14343 — Poz. 1296 18) zasady i metody komunikowania się; 21) formy doskonalenia zawodowego; 19) elementy socjologii i psychologii pracy; 22) etyka. 20) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie użytkowe w języku obcym; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 10 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI Pracownia komputerowa powinna być wy- KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE posażona w: 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach jednego ucznia); programowych odpowiednie są następujące pomieszczenia dydaktyczne: 2) drukarki — 2 sztuki; 1) pracownia rysunku technicznego; 3) pakiet programów użytkowych; 2) pracownia komputerowa; 4) programy komputerowe typu CAD do wspomagania projektowania; 3) pracownia technologii; 5) programy specjalistyczne. 4) pracownia budowy i eksploatacji pojazdów samochodowych; Pracownia technologii powinna być wyposażona w: 5) pracownia elektrotechniki i elektroniki samochodowej; 1) próbki materiałów konstrukcyjnych; 6) pracownia maszynoznawstwa; 2) eksponaty półwyrobów, jak: odkuwki, odlewy, wypraski; 7) pracownia diagnostyki samochodowej; 3) zestaw przyrządów pomiarowych; 8) warsztaty szkolne. 4) narzędzia do obróbki ręcznej i maszynowej; Pracownia rysunku technicznego powinna 5) przykłady połączeń materiałów; być wyposażona w: 6) schematy typowych obrabiarek; 1) stanowiska rysunkowe (jedno dla jednego ucznia); 7) przykładowe dokumentacje konstrukcyjne i tech- 2) normy dotyczące rysunku technicznego; nologiczne; 8) poradniki. 3) katalogi części maszyn, podzespołów i zespołów; 4) przykładowe dokumentacje konstrukcyjne; Pracownia budowy i eksploatacji pojazdów samochodowych powinna być wyposa- 5) eksponaty i modele części maszyn; żona w: 6) modele maszyn i urządzeń. 1) eksponaty i modele pojazdów; Nr 195 — 14344 — Poz. 1296 2) zespoły i części pojazdów; 2) urządzenia diagnostyczne do pomiaru geometrii podwozia; 3) dokumentacje techniczno-obsługowe; 3) urządzenia diagnostyczne do pomiaru emisji spa- 4) materiały eksploatacyjne; lin; 5) modele obrazujące etapy zużycia i regeneracji 4) samochodowy komputer diagnostyczny wraz części; z oprogramowaniem; 6) katalogi części zamiennych; 5) stanowisko komputerowe do weryfikacji wyników. 7) zestawy do demonstracji budowy i działania podzespołów mechanicznych; Warsztaty szkolne powinny być wyposa- 8) środki dydaktyczne do nauki przepisów ruchu dro- żone w stanowiska: gowego i techniki kierowania pojazdami. 1) obróbki ręcznej; Pracownia elektrotechniki i elektroniki sa- 2) obróbki maszynowej; mochodowej powinna być wyposażona w: 3) spajania metali; 1) podstawowe mierniki wielkości elektrycznych; 4) weryfikacji części maszyn; 2) zestawy elementów i układów elektrycznych i elektronicznych pojazdów samochodowych; 5) naprawy ogumienia; 3) komputerowe zestawy diagnostyczne do spraw- 6) diagnostyczne pojazdów samochodowych; dzania urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych; 7) obsługowo-naprawcze; 4) programy komputerowe do symulacji pracy urzą- 8) napraw nadwozia; dzeń elektrycznych i elektronicznych; 9) obsługi klientów; 5) stół probierczy; 10) napraw elektrycznych; 6) podstawowe maszyny i urządzenia elektryczne; 11) konserwacji pojazdów samochodowych. 7) schematy instalacji elektrycznych; Stanowiska pracy powinny być wyposażone w ze- 8) urządzenia elektryczne i elektroniczne wyposażestawy narzędzi, przyrządów, środków technicznych nia pojazdów samochodowych. i dydaktycznych, dokumentacji, instrukcji stanowisko- Pracownia maszynoznawstwa powinna wych, instrukcji obsługi maszyn i urządzeń, przepisów być wyposażona w: bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska. 1) eksponaty elementów maszyn, połączeń i mechanizmów; Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej oraz 2) modele maszyn transportowych: dźwignic, pod- zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej nośników, wózków; należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. 3) modele i eksponaty maszyn energetycznych: silników cieplnych, pomp, sprężarek, wentylatorów; W warsztatach szkolnych powinno znajdować się 4) modele i eksponaty napędów hydraulicznych pomieszczenie do instruktażu. i pneumatycznych. Wyposażenie warsztatów szkolnych, centrów Pracownia diagnostyki samochodowej pokształcenia praktycznego i centrów kształcenia ustawinna być wyposażona w: wicznego powinno odpowiadać aktualnemu poziomo- 1) linię diagnostyczną; wi technicznemu stanowisk pracy w zawodzie. Załącznik nr 9 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK POLIGRAF SYMBOL CYFROWY 311²⁸ I. OPIS ZAWODU 2) p osługiwać się dokumentacją techniczną i technologiczną; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 3) o rganizować i nadzorować przebieg procesu 1) posługiwać się terminologią poligraficzną; technologicznego; Nr 195 — 14345 — Poz. 1296 4) dobierać technologię do wykonania określone- 3) użytkowanie maszyn i urządzeń poligraficznych; go produktu poligraficznego; 4) p rowadzenie kontroli jakości półproduktów i wy- 5) oceniać przydatność materiałów do produkcji robów poligraficznych. wyrobów poligraficznych; 3. Zawód technik poligraf jest zawodem szerokoprofi- 6) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- lowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec maganiami ergonomii; okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regional- 7) wykonywać podstawowe operacje techno- nego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Temalogiczne; tyka specjalizacji może dotyczyć: 8) użytkować maszyny i urządzenia poligraficzne 1) procesów przygotowawczych do drukowania; oraz urządzenia kontrolno-pomiarowe; 2) procesów drukowania; 9) dokonywać oceny estetyki i jakości półproduktów i wyrobów poligraficznych; 3) procesów introligatorskich. 10) przestrzegać norm dotyczących zapewnienia ja- II. BLOKI PROGRAMOWE kości produkcji i wyrobów poligraficznych i wdrażać je; Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikające z opisu zawodu zawierają następujące bloki progra- 11) gospodarować racjonalnie materiałami, energią mowe: i urządzeniami; 1) podstawy poligrafii; 12) posługiwać się oprogramowaniem użytkowym podczas realizacji zadań zawodowych; 2) technologia poligraficzna; 13) posługiwać się językiem angielskim w zakresie 3) podstawy działalności zawodowej. niezbędnym do wykonywania zadań zawodo- BLOK: PODSTAWY POLIGRAFII wych; 1. Cele kształcenia 14) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 15) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 1) posługiwać się terminologią poligraficzną; pożarowej oraz ochrony środowiska; 2) czytać rysunki techniczne; 16) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 3) charakteryzować wyroby i procesy poligraficzne; 17) kierować zespołem pracowników; 4) p osługiwać się dokumentacją techniczną i technologiczną; 18) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy 5) o kreślać właściwości materiałów stosowanych oraz warunków pracy; w procesach poligraficznych; 19) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 6) o kreślać przydatność materiałów do produkcji pow wypadkach przy pracy; ligraficznej; 20) korzystać z różnych źródeł informacji oraz z do- 7) projektować wyroby poligraficzne; radztwa specjalistycznego; 8) charakteryzować techniki drukowania; 21) prowadzić działalność gospodarczą. 9) c harakteryzować formy drukowe i metody wyko- Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przy- nania form drukowych; gotowanie do wejścia na rynek pracy powinno prze- 10) określać zastosowanie maszyn i urządzeń poligrabiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, ficznych; jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 11) charakteryzować budowę oraz wyjaśniać zasady działania maszyn i urządzeń stosowanych w pro- 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik cesach: przygotowawczych, drukowania i introlipoligraf powinien być przygotowany do wykony- gatorskich; wania następujących zadań zawodowych: 12) p osługiwać się normami oraz instrukcjami obsługi 1) planowanie i realizacja poligraficznego procesu maszyn i urządzeń; technologicznego; 13) oceniać estetykę wyrobów poligraficznych; 2) dobieranie materiałów do wykonania wyrobów poligraficznych; 14) wykorzystywać informacje multimedialne. Nr 195 — 14346 — Poz. 1296 2. Treści kształcenia (działy programowe) 16) dobierać materiały introligatorskie; Treści kształcenia są ujęte w następujących dzia- 17) dobierać metody uszlachetniania druku; łach programowych: 18) d obierać sposoby obróbki końcowej wyrobów po- 1) terminologia poligraficzna; ligraficznych; 2) zarys historii poligrafii; 19) p rowadzić kontrolę jakości produkcji poligraficznej; 3) podstawy rysunku technicznego; 20) o kreślać koszty wytwarzania wyrobów poligraficz- 4) procesy poligraficzne; nych; 5) wyroby poligraficzne; 21) s tosować racjonalne rozwiązania techniczne 6) dokumentacja techniczna i technologiczna; i technologiczne; 7) materiały poligraficzne; 22) d obierać środki ochrony indywidualnej stosowane podczas prac poligraficznych. 8) podstawy projektowania wyrobów poligraficznych; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 9) techniki drukowania; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 10) maszyny i urządzenia poligraficzne; 1) projektowanie wyrobów poligraficznych; 11) estetyka i jakość wyrobów poligraficznych. 2) dokumentacja technologiczna; BLOK: TECHNOLOGIA POLIGRAFICZNA 3) materiały poligraficzne stosowane w poszczegól- 1. Cele kształcenia nych fazach produkcji; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 4) materiały wydawnicze; umieć: 5) organizacja stanowiska pracy; 1) projektować oraz określać przebieg kolejnych etapów procesu produkcyjnego; 6) urządzenia i przyrządy kontrolno-pomiarowe; 2) sporządzać dokumentację technologiczną; 7) obróbka tekstu i materiału ilustracyjnego; 3) ustalać parametry wykonania wyrobów poligra- 8) procesy przygotowawcze do drukowania; ficznych; 4) dobierać materiały do produkcji poligraficznej; 9) specjalistyczne programy komputerowe, w tym w języku angielskim; 5) organizować stanowisko pracy; 10) podłoża drukowe; 6) dobierać i stosować przyrządy kontrolno- -pomiarowe; 11) farby drukowe; 7) wykonywać operacje technologiczne; 12) formy drukowe i technologie wykonania form drukowych; 8) dobierać technikę drukowania do określonego wyrobu; 13) techniki i technologie drukowania; 9) użytkować komputer ze specjalistycznym oprogra- 14) dobór techniki i technologii drukowania do okreśmowaniem, w tym w języku angielskim; lonego produktu; 10) wykonywać techniczną i graficzną korektę publi- 15) eksploatacja maszyn i urządzeń poligraficznych; kacji; 16) wady druków; 11) przygotowywać materiały wydawnicze do drukowania; 17) metody uszlachetniania druków; 12) dobierać i przygotowywać podłoża drukowe; 18) materiały i operacje introligatorskie; 13) dobierać i przygotowywać formy drukowe; 19) koszty wytwarzania wyrobów poligraficznych; 14) określać możliwości techniczne maszyn i urządzeń poligraficznych; 20) kontrola jakości półproduktów i produktów poligraficznych; 15) dobierać maszyny i urządzenia do określonych operacji technologicznych; 21) standardy jakości produkcji poligraficznej. Nr 195 — 14347 — Poz. 1296 BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 18) korzystać z obcojęzycznych źródeł informacji, dokumentacji technicznej, norm, katalogów oraz 1. Cele kształcenia oprogramowania użytkowego, w tym w języku angielskim; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 19) organizować doskonalenie zawodowe pracowniumieć: ków; 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospo- 20) przestrzegać zasad etyki. darki rynkowej; 2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsię- 2. Treści kształcenia (działy programowe) biorstw; Treści kształcenia są ujęte w następujących dzia- 3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsię- łach programowych: biorstwa; 1) gospodarka rynkowa; 4) opracowywać plan marketingowy; 2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 5) podejmować działania związane z poszukiwaniem 3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; pracy; 4) struktura budżetu przedsiębiorstwa; 6) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 5) plan rozwoju przedsiębiorstwa; 7) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowa- 6) strategie marketingowe; nia i prowadzenia działalności gospodarczej; 7) metody poszukiwania pracy; 8) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw 8) dokumenty dotyczące zatrudnienia; i obowiązków pracownika i pracodawcy oraz warunków pracy; 9) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej; 9) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożaro- 10) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; wej oraz ochrony środowiska; 11) bezpieczeństwo i higiena pracy; 10) stosować przepisy prawa dotyczące działalności 12) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; zawodowej; 13) elementy ergonomii; 11) organizować stanowisko pracy zgodnie z wyma- 14) z asady udzielania pierwszej pomocy poszkodowaganiami ergonomii; nym w wypadkach przy pracy; 12) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 15) elementy fizjologii i higieny pracy; w wypadkach przy pracy; 16) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; 13) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicz- 17) zasady i metody komunikowania się; nego na efektywność pracy; 18) elementy socjologii i psychologii pracy; 14) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 19) ź ródła informacji zawodowej i oprogramowanie 15) prowadzić negocjacje; użytkowe w języku obcym, w tym w języku angielskim; 16) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 20) formy doskonalenia zawodowego; 17) podejmować decyzje; 21) etyka. III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 15 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. Nr 195 — 14348 — Poz. 1296 IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI 9) wzorniki materiałów introligatorskich; KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 10) zestaw przykładowych opraw introligatorskich; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach 11) materiały informacyjne firm produkujących i sprzeprogramowych odpowiednie są następujące pomieszdających materiały poligraficzne; czenia dydaktyczne: 12) zestaw materiałów pomocniczych stosowanych 1) pracownia projektowania graficznego; w poligrafii; 2) pracownia materiałoznawstwa; 13) urządzenia pomiarowo-kontrolne; 3) pracownia maszynoznawstwa; 14) zestaw podstawowej literatury tematycznej. 4) pracownia technologiczna; Pracownia maszynoznawstwa powinna 5) pracownia komputerowa; być wyposażona w: 6) warsztaty szkolne. 1) komputer z dostępem do Internetu; Pracownia projektowania graficznego po- 2) projektor multimedialny, ekran; winna być wyposażona w: 3) tablicę (czarną, białą bezpyłową lub korkową); 1) komputer z dostępem do Internetu; 4) m ultimedialne animacje działania maszyn i zespo- 2) stanowiska przystosowane do wykonywania ry- łów w maszynach; sunków, szkiców, projektów (jedno stanowisko dla jednego ucznia); 5) modele części maszyn; 3) projektor multimedialny, ekran; 6) s chematy lub modele maszyn i urządzeń poligraficznych; 4) tablicę (czarną, białą bezpyłową, magnetyczną lub korkową); 7) katalogi maszyn i części maszyn poligraficznych; 5) materiały ilustracyjne dotyczące historii sztuki, 8) instrukcje obsługi maszyn poligraficznych; grafiki i liternictwa; 9) f ilmy: budowa, zasady działania, regulacji i kon- 6) zestaw materiałów dotyczących: liternictwa, inicja- serwacji maszyn poligraficznych; łów, brył, perspektywy; 10) zestaw podstawowej literatury tematycznej. 7) materiały, narzędzia rysunkowe, malarskie i kreślarskie; Pracownia technologiczna powinna być wyposażona w: 8) oryginały i reprodukcje grafiki; 1) komputer z dostępem do Internetu; 9) przykłady wyrobów poligraficznych; 2) projektor multimedialny, ekran; 10) projekty graficzne i typograficzne; 3) kserograf; 11) tablice: kroje pism, przykłady kompozycji tekstu i grafiki; 4) p lansze i prezentacje multimedialne ilustrujące technologie procesów przygotowawczych, druko- 12) zestaw podstawowej literatury tematycznej. wania, introligatorskich i uszlachetniania (prepress, press, postpress); Pracownia materiałoznawstwa powinna być wyposażona w: 5) materiały poligraficzne; 1) komputer z dostępem do Internetu; 6) zestaw półproduktów i wyrobów poligraficznych; 2) projektor multimedialny, ekran; 7) schematy procesów technologicznych; 3) tablicę (czarną, białą bezpyłową, korkową); 8) dokumentacje technologiczne; 4) zestaw przyrządów i materiałów do pisania, druko- 9) z estaw form drukowych i materiałów poligraficzwania i oprawiania (papirus, pergamin); nych; 5) stanowisko do czerpania papieru; 10) małogabarytowe urządzenia drukujące; 6) wzorniki papieru; 11) katalogi farb drukarskich; 7) wzorniki farb drukarskich; 12) katalogi maszyn i urządzeń poligraficznych; 8) zestaw przykładowych form drukowych właści- 13) materiały dotyczące bezpieczeństwa i higieny prawych dla różnych technik drukowania; cy w poligrafii; Nr 195 — 14349 — Poz. 1296 14) densytometr; przyrządy kontrolno-pomiarowe; 8) drukarki; 15) normy PN-ISO, ISO; 9) skanery; 16) komputerowy symulator procesów poligraficz- 10) zestaw podstawowej literatury tematycznej. nych; Warsztaty szkolne powinny być wyposa- 17) czasopisma poligraficzne; żone w: 18) zestaw podstawowej literatury tematycznej. 1) komputer z dostępem do Internetu; Pracownia komputerowa powinna być wy- 2) projektor multimedialny, ekran; posażona w: 3) tablicę (czarną, białą bezpyłową lub korkową); 1) stanowiska komputerowe z dostępem do Internetu (jedno stanowisko dla jednego ucznia); 4) stanowiska do prac poligraficznych; 2) stanowisko komputerowe z dostępem do Inter- 5) maszyny i urządzenia poligraficzne; netu dla nauczyciela; 6) narzędzia i przyrządy kontrolno-pomiarowe; 3) projektor multimedialny, ekran; 7) materiały poligraficzne; 4) tablicę białą bezpyłową; 8) instrukcje stanowiskowe. 5) oprogramowanie graficzne: pakiet do grafiki wektorowej, bitmapowej; Pracownie szkolne powinny składać się z sali lek- 6) program do impozycji poligraficznej; cyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczy- 7) oprogramowanie specjalistyczne przeznaczone do ciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczobróbki i przygotowania materiałów do drukowa- niów. W warsztatach szkolnych powinno znajdować nia; się pomieszczenie do instruktażu. Załącznik nr 10 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK TURYSTYKI WIEJSKIEJ SYMBOL CYFROWY 341⁰⁸ I. OPIS ZAWODU 10) organizować i prowadzić usługi żywieniowe; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powi- 11) organizować i obsługiwać imprezy turystyczne; nien umieć: 12) p rowadzić biuro obsługi ruchu turystycznego 1) określać znaczenie turystyki dla zrównoważone- na wsi; go rozwoju obszarów wiejskich; 13) n awiązywać kontakty interpersonalne oraz pro- 2) oceniać walory oraz infrastrukturę turystyczną wadzić negocjacje z klientami i kontrahentami określonych regionów Polski i świata; usług turystycznych; 3) przygotowywać oferty usług turystycznych; 14) określać przyrodnicze, ekonomiczne i społeczne uwarunkowania produkcji rolniczej; 4) przestrzegać zasad organizacji i ekonomii oraz przepisów prawa dotyczących turystyki wiej- 13) dobierać gatunki i odmiany roślin oraz rasy i tyskiej; py użytkowe zwierząt do warunków przyrodniczych i ekonomicznych gospodarstwa rolnego; 5) organizować działalność turystyczną i rekreacyjną na wsi; 14) organizować i wykonywać prace związane z prowadzeniem produkcji roślinnej i zwierzęcej; 6) udzielać informacji turystycznej oraz wykorzystywać bazy danych do badań marketingowych; 15) stosować ekologiczne metody produkcji rolni- 7) przestrzegać zasad kategoryzacji wiejskiej bazy czej w gospodarstwie rolnym; noclegowej; 16) wytwarzać oraz przechowywać produkty rolni- 8) organizować i prowadzić usługi noclegowe; cze zgodnie ze standardami jakości i przepisami bezpieczeństwa zdrowotnego żywności; 9) przygotowywać posiłki zgodnie z zasadami racjonalnego żywienia; 17) stosować zasady rachunku ekonomicznego; Nr 195 — 14350 — Poz. 1296 18) stosować zasady i instrumenty marketingu II. BLOKI PROGRAMOWE w działalności zawodowej; Zakres umiejętności i treści kształcenia wynikające 19) współpracować z instytucjami i organizacjami z opisu zawodu zawierają następujące bloki prograturystycznymi; mowe: 20) pozyskiwać środki finansowe na prowadzenie działalności turystycznej na wsi; 1) organizacja turystyki wiejskiej; 21) posługiwać się oprogramowaniem użytkowym 2) obsługa turystów; podczas realizacji zadań zawodowych; 22) posługiwać się językiem obcym w zakresie nie- 3) produkcja rolnicza; zbędnym do wykonywania zadań zawodowych; 4) podstawy działalności zawodowej. 23) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; BLOK: ORGANIZACJA TURYSTYKI WIEJSKIEJ 24) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 1. Cele kształcenia pożarowej oraz ochrony środowiska; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 25) organizować stanowisko pracy zgodnie z wyumieć: maganiami ergonomii; 26) kierować zespołem pracowników; 1) p osługiwać się podstawowymi pojęciami z zakresu turystyki, ze szczególnym uwzględnieniem ter- 27) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące minologii zalecanej przez Światową Organizację praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; Turystyki (UNWTO); 28) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 2) o kreślać znaczenie turystyki wiejskiej dla zrównow wypadkach przy pracy; ważonego rozwoju obszarów wiejskich; 29) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego; 3) określać rodzaje i formy turystyki oraz rekreacji; 30) prowadzić działalność gospodarczą. 4) r ozróżniać formy organizacyjno-prawne działalności usługowej; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno prze- 5) o ceniać walory turystyczne regionów Polski i świabiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, ta; jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 6) c harakteryzować walory turystyczne środowiska lokalnego; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik turystyki wiejskiej powinien być przygotowany do 7) w ymieniać i opisywać elementy zagospodarowawykonywania następujących zadań zawodowych: nia turystycznego kraju; 1) planowanie, organizowanie i prowadzenie dzia- 8) p osługiwać się mapami geograficznymi i turyłalności turystycznej na wsi; stycznymi; 2) planowanie, organizowanie i wykonywanie prac w gospodarstwie rolnym; 9) a nalizować rynek usług turystycznych, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej; 3) sporządzanie dokumentacji związanej z organizacją oraz prowadzeniem turystyki wiejskiej; 10) promować markowe produkty turystyki polskiej, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiej- 4) stosowanie efektywnych strategii marketingoskiej; wych, związanych z prowadzeniem działalności zawodowej. 11) pozyskiwać informacje niezbędne do planowania, organizowania i rozwoju turystyki wiejskiej; 3. Zawód technik turystyki wiejskiej jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod 12) obliczać koszty i dochody działalności turystycznej koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętna obszarach wiejskich; ności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania ucz- 13) współpracować z instytucjami i organizacjami tuniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć: rystycznymi; 1) agroturystyki; 14) pozyskiwać środki finansowe na rozwój turystyki; 2) pozyskiwania środków finansowych na rozwój 15) stosować specjalistyczne programy komputerowe turystyki wiejskiej; do obsługi ruchu turystycznego na obszarach wiej- 3) animacji turystyki i rekreacji. skich. Nr 195 — 14351 — Poz. 1296 2. Treści kształcenia (działy programowe) 14) określać rodzaje oraz wartość energetyczną i odżywczą produktów spożywczych; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 15) układać jadłospisy dla różnych grup turystów, z uwzględnieniem potraw regionalnych oraz prze- 1) terminologia dotycząca turystyki, w tym turystyki tworów własnej produkcji; wiejskiej; 16) sporządzać potrawy i napoje, z uwzględnieniem 2) rodzaje i formy turystyki oraz rekreacji; zasad racjonalnego żywienia oraz bezpieczeństwa i jakości zdrowotnej żywności; 3) formy organizacyjno-prawne działalności usługowej; 17) planować zaopatrzenie w produkty żywnościowe, z uwzględnieniem żywności produkowanej we 4) walory turystyczne określonych regionów Polski własnym gospodarstwie; i świata; 18) planować wyposażenie pomieszczeń do prowa- 5) infrastruktura turystyczna; dzenia usług żywieniowych; 6) rynek usług turystycznych; 19) stosować zasady obsługi konsumentów; 7) produkty markowe w turystyce wiejskiej; 20) planować różne formy działalności turystycznej na obszarach wiejskich; 8) instytucje i organizacje turystyczne; 21) organizować i obsługiwać imprezy turystyczne na 9) środki finansowe wspomagające rozwój turystyki, obszarach wiejskich; w tym fundusze strukturalne Unii Europejskiej; 22) prowadzić dokumentację działalności turystycz- 10) specjalistyczne programy komputerowe dotyczące nej. usług turystycznych. 2. Treści kształcenia (działy programowe) BLOK: OBSŁUGA TURYSTÓW Treści kształcenia są ujęte w następujących dzia- 1. Cele kształcenia łach programowych: Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 1) baza turystyczna na wsi; umieć: 2) biuro obsługi ruchu turystycznego na wsi; 1) planować i organizować bazę turystyczną na wsi; 3) sprzedaż usług turystycznych; 2) organizować i prowadzić biuro obsługi ruchu tury- 4) informacja turystyczna; stycznego na wsi; 5) rodzaje i formy ubezpieczeń; 3) przygotowywać oferty turystyczne; 6) umowy o świadczenie usług turystycznych; 4) organizować sprzedaż usług turystycznych; 7) usługi noclegowe; 5) udzielać informacji turystycznej; 8) czystość i porządek w obiektach turystycznych; 6) korzystać z różnych rodzajów ubezpieczeń; 9) składniki pokarmowe; 7) sporządzać umowy o świadczenie usług turystycznych; 10) produkty spożywcze; 8) stosować różne formy obsługi klientów usług tury- 11) normy żywienia; stycznych; 12) bezpieczeństwo i jakość zdrowotna żywności; 9) określać rodzaje i kategorie wiejskiej bazy noclegowej; 13) sporządzanie potraw; 10) analizować możliwości adaptacji gospodarstwa 14) imprezy turystyczne; wiejskiego na potrzeby bazy noclegowej oraz do celów rekreacyjnych; 15) dokumentacja działalności turystycznej. 11) projektować układy funkcjonalne i wyposażenie BLOK: PRODUKCJA ROLNICZA obiektów bazy dla turystów; 1. Cele kształcenia 12) wykonywać prace związane z utrzymaniem czystości i porządku w obiektach, w których świadczo- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien ne są usługi turystyczne; umieć: 13) określać źródła i znaczenie składników pokarmo- 1) wyjaśniać podstawowe pojęcia i kategorie ekonowych dla organizmu człowieka; miczno-rolnicze; Nr 195 — 14352 — Poz. 1296 2) określać znaczenie rolnictwa dla gospodarki naro- 8) maszyny i urządzenia stosowane w produkcji roldowej; nej; 3) określać zasady funkcjonowania polskiego rolni- 9) bezpieczeństwo zdrowotne żywności; ctwa w Unii Europejskiej; 10) koszty i dochody w gospodarstwie rolnym; 4) charakteryzować założenia polityki Unii Europej- 11) dodatkowe źródła dochodu w gospodarstwie rolskiej wobec wsi i rolnictwa; nym; 5) określać przyrodnicze, ekonomiczne i społeczne 12) fundusze strukturalne Unii Europejskiej; warunki produkcji rolniczej; 13) specjalistyczne programy komputerowe. 6) dobierać gatunki i odmiany roślin uprawnych do warunków przyrodniczych i ekonomicznych BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ gospodarstwa rolnego; 1. Cele kształcenia 7) dobierać rasy i typy użytkowe zwierząt gospodarskich do warunków przyrodniczych i ekonomicz- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien nych gospodarstwa rolnego; umieć: 8) rozpoznawać gatunki i odmiany roślin ogrodni- 1) w yjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospoczych; darki rynkowej; 9) zakładać i pielęgnować ogród warzywny i sad 2) r ozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsięprzydomowy; biorstw; 10) pielęgnować rośliny terenów zieleni; 3) s porządzać budżet i planować rozwój przedsiębiorstwa; 11) planować wielkość produkcji rolniczej, z uwzględnieniem żywienia turystów; 4) opracowywać plan marketingowy; 12) planować, organizować i stosować ekologiczne 5) p odejmować działania związane z poszukiwaniem metody produkcji rolniczej; pracy; 13) obsługiwać maszyny i urządzenia stosowane 6) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; w produkcji rolniczej; 7) s porządzać dokumenty niezbędne do podejmowa- 14) wytwarzać i przechowywać produkty rolnicze nia i prowadzenia działalności gospodarczej; zgodnie ze standardami jakości oraz przepisami 8) s tosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw bezpieczeństwa zdrowotnego żywności; i obowiązków pracownika i pracodawcy; 15) obliczać koszty i dochody w gospodarstwie rol- 9) s tosować przepisy i zasady bezpieczeństwa nym; i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 16) analizować możliwości pozyskiwania dodatkowych źródeł dochodu w gospodarstwie rolnym; 10) stosować przepisy prawa dotyczące działalności zawodowej; 17) pozyskiwać środki finansowe z funduszy Unii Europejskiej; 11) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 18) stosować specjalistyczne programy komputerowe do obsługi gospodarstwa rolnego. 12) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 13) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 14) prowadzić negocjacje; 1) terminologia ekonomiczno-rolnicza; 15) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 2) Wspólna Polityka Rolna; 16) podejmować decyzje; 3) klasyfikacja gospodarstw rolnych; 17) korzystać z obcojęzycznych źródeł informacji, do- 4) produkcja roślinna; kumentacji technicznej, norm, katalogów oraz oprogramowania użytkowego; 5) produkcja zwierzęca; 18) organizować doskonalenie zawodowe pracowni- 6) podstawy ogrodnictwa; ków; 7) ekologiczne metody produkcji rolniczej; 19) przestrzegać zasad etyki. Nr 195 — 14353 — Poz. 1296 2. Treści kształcenia (działy programowe) IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych odpowiednie są następujące pomiesz- 1) gospodarka rynkowa; czenia dydaktyczne: 2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 1) pracownia turystyki; 3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; 2) pracownia hotelarska; 4) struktura budżetu przedsiębiorstwa; 3) pracownia żywienia; 5) plan rozwoju przedsiębiorstwa; 4) pracownia rolnicza; 6) strategie marketingowe; 5) pracownia komputerowa. 7) metody poszukiwania pracy; Pracownia turystyki powinna być wyposażona w: 8) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 1) środki audiowizualne; 9) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej; 2) mapy i atlasy; 10) prawo pracy i prawo o swobodzie działalności 3) przewodniki, foldery; gospodarczej; 4) katalogi biur podróży; 11) bezpieczeństwo i higiena pracy; 5) cenniki usług; 12) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 6) rozkłady jazdy; 13) elementy ergonomii; 7) czasopisma i literaturę zawodową. 14) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; Pracownia hotelarska powinna posiadać 15) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowa- część recepcyjno-biurową oraz jednostkę nym w wypadkach przy pracy; mieszkalną wraz z łazienką. 16) zasady i metody komunikowania się; Część recepcyjno-biurowa powinna być wyposażona w: 17) elementy socjologii i psychologii pracy; 1) stanowisko komputerowe; 18) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie użytkowe w języku obcym; 2) środki audiowizualne; 19) formy doskonalenia zawodowego; 3) ladę recepcyjną; 4) aparaty telefoniczne; 20) etyka. 5) faks; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE 6) kserokopiarkę;

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia 1) zestaw mebli; w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). 2) zestawy pościeli i ręczników; ** Pozostałe 15 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostoso- 3) wyposażenie uzupełniające i dekoracyjne; wanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. 4) materiały informacyjno-reklamowe; Nr 195 — 14354 — Poz. 1296 5) łazienkę z podstawowym zestawem urządzeń 5) p rzekroje, modele i atrapy pojazdów, maszyn i nai środków higieniczno-sanitarnych; rzędzi; 6) literaturę zawodową. 6) instrukcje obsługi pojazdów i maszyn rolniczych; Pracownia żywienia z salą konsumpcyjną 7) p róbki: nasion, pasz, nawozów, środków ochrony powinna być wyposażona w: roślin; 1) urządzenia i sprzęt kuchenny; 8) wzory dokumentów; 2) meble kuchenne; 9) n ormy, katalogi, przepisy prawa oraz literaturę zawodową. 3) zestawy naczyń kuchennych; 4) surowce i produkty spożywcze; Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w: 5) instrukcje obsługi, zbiory przepisów kulinarnych; 1) s tanowiska komputerowe z dostępem do Interne- 6) odzież ochronną; tu (jedno stanowisko dla jednego ucznia); 7) apteczkę; 2) s tanowisko komputerowe z dostępem do Interne- 8) stoły i krzesła; tu dla nauczyciela; 9) bieliznę i zastawę stołową; 3) projektor multimedialny, ekran; 10) elementy dekoracyjne; 4) tablicę białą bezpyłową; 11) literaturę zawodową. 5) o programowanie specjalistyczne do obsługi turystyki wiejskiej i organizacji produkcji rolniczej; Pracownia rolnicza powinna być wyposażona w: 6) drukarki; 1) środki audiowizualne; 7) skanery; 2) okazy naturalne roślin; 8) czasopisma i literaturę specjalistyczną. 3) atlasy: roślin, zwierząt, chorób, chwastów i szkod- Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaników; plecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej nale- 4) przekroje, modele i atrapy zwierząt gospodar- ży zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odposkich; wiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. Centrum Obsługi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Wydział Wydawnictw i Poligrafii zachęca do zakupu załączników POLSKA KLASYFIKACJA DZIAŁALNOŚCI (PKD) Załącznik do Dziennika Ustaw Nr 251, poz. 1885 z dnia 31 grudnia 2007 r. MI Symbole, nazwy zakres klasyfikacji na pięciu różnych poziomach MI Zmiany wprowadzone do klasyfikacji Organizacji Narodów Zjednoczonych i Unii Europejskiej M Klucze powiązań: PKD 2004 — PKD 2007; PKD 2007 — PKD 2004 Cena brutto 270,70 zł (wtym 7 % VAT) POLSKA KLASYFIKACJA WYROBÓW I USŁUG Załącznik do Dziennika Ustaw Nr 207, poz. 1293 z dnia 26 listopada 2008 r. MI Symbole, nazwy produktów i usług w podziale siedmiopoziomowym MI Zasady metodyczne PKWiU 2008 M Klucze powiązań: PKWiU 2004 — PKWiU 2008; PKWiU 2008 — PKWiU 2004 M Powiązania grupowań PKWiU 2008 z innymi klasyfikacjami i nomenklaturami Cena brutto 271,60 zł w:ym7%vAT Dodatkowe informacje pod numerami telefonów: 22 694-67-52, 800 287 581 Poczta elektroniczna: wydawnictwa © cokprm.gov.pl PEŁNA OFERTA: www.wydawnictwa.cokprm.gov.pl Wydawca: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Redakcja: Rządowe Centrum Legislacji — Departament Dziennika Ustaw i Monitora Polskiego al. J. Ch. Szucha 2/4, 00-582 Warszawa, tel. 22 622-66-56 Skład, druk i kolportaż: Centrum Obsługi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów — Wydział Wydawnictw i Poligrafii, ul. Powsińska 69/71, 02-903 Warszawa, tel. 22 694-67-52; faks 22 694-60-48 Bezpłatna infolinia: 800 287 581 (czynna w godz. 730–1530) www.wydawnictwa.cokprm.gov.pl e-mail: wydawnictwa@cokprm.gov.pl Tłoczono z polecenia Prezesa Rady Ministrów w Centrum Obsługi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów — Wydział Wydawnictw i Poligrafii, ul. Powsińska 69/71, 02-903 Warszawa Zam. 3033/W/C/2010 ISSN 0867-3411 Cena 7,10 zł (w tym 7 % VAT)