Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 września 2010 r. w sprawie standardów postępowania oraz procedur medycznych przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem

Określa się standardy postępowania oraz pronia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. cedury medyczne przy udzielaniu świadczeń zdrowotz 2007 r. Nr 14, poz. 89, z późn. zm.2)) zarządza się, co nych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej następuje: nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem, 1) Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej stanowiące załącznik do rozporządzenia. — zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U. Nr 216, poz. 1607). 6 miesięcy od dnia ogłoszenia. 2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2007 r. Nr 123, poz. 849, Nr 166,, Nr 176, poz. 1240 i Nr 181, poz. 1290, z 2008 r. Nr 171, poz. 1056 i Nr 234, poz. 1570, z 2009 r. Nr 19,, Nr 76, poz. 641, Nr 98, poz. 817, Nr 157, poz. 1241 i Nr 219, poz. 1707 oraz z 2010 r. Nr 96, poz. 620 i Nr 107, Minister Zdrowia: w z. J. Szulc Załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 23 września 2010 r. (poz. 1259) STANDARDY POSTĘPOWANIA ORAZ PROCEDURY MEDYCZNE PRZY UDZIELANIU ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH Z ZAKRESU OPIEKI OKOŁOPORODOWEJ SPRAWOWANEJ NAD KOBIETĄ W OKRESIE FIZJOLOGICZNEJ CIĄŻY, FIZJOLOGICZNEGO PORODU, POŁOGU ORAZ OPIEKI NAD NOWORODKIEM I. Postanowienia ogólne 2) II okres porodu — okres między całkowitym rozwarciem szyjki macicy a urodzeniem noworodka; 1. Standardy postępowania oraz procedury medyczne przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu 3) III okres porodu — okres rozpoczynający się po opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą urodzeniu noworodka i obejmujący oddzielenie w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego poro- oraz wydalenie popłodu; du, połogu oraz opieki nad noworodkiem, zwane 4) IV okres porodu — okres trwający do 2 godzin po dalej „standardami”, określają poszczególne ele- oddzieleniu i wydaleniu popłodu; menty opieki medycznej sprawowanej w zakładach opieki zdrowotnej, mającej na celu uzyskanie do- 5) osoba bliska — małżonka, krewnego lub powinowatego do drugiego stopnia w linii prostej, przedbrego stanu zdrowia matki i dziecka, przy ogranistawiciela ustawowego, osobę pozostającą we czeniu do niezbędnego minimum interwencji mewspólnym pożyciu lub inną osobę wskazaną dycznych, w szczególności: amniotomii, stymulacji przez rodzącą; czynności skurczowej, podawania opioidów, nacięcia krocza, cięcia cesarskiego, z uwzględnieniem za- 6) osoba sprawująca opiekę — lekarza specjalistę sad bezpieczeństwa zdrowotnego, w ramach któ- położnictwa i ginekologii, lekarza w trakcie sperych opieka opiera się na praktykach o udowodnio- cjalizacji z położnictwa i ginekologii, lekarza ze nej skuteczności. specjalizacją I stopnia w zakresie położnictwa i ginekologii lub położną, sprawujących odpo- 2. Użyte w standardzie określenia oznaczają: wiednio opiekę nad ciężarną, rodzącą, położnicą i noworodkiem — odpowiedzialnych za prowa- 1) I okres porodu — okres liczony od pojawienia się dzenie porodu fizjologicznego; pierwszych regularnych skurczów macicy powodujących zgładzanie i rozwieranie szyjki macicy 7) c iąża fizjologiczna — ciążę przebiegającą w spoaż do jej pełnego rozwarcia; sób prawidłowy; Nr 187 — 14054 — Poz. 1259 8) połóg — okres rozpoczynający się po porodzie Czynności interwencyjne polegają w szczególnoi trwający 6 tygodni, w czasie którego w organi- ści na: zmie kobiety następuje cofanie się zmian spowo- 1) p odaniu wlewu kroplowego z płynami fizjodowanych ciążą i porodem; logicznymi, z wyłączeniem substancji stymulu- 9) poród fizjologiczny — spontaniczny poród niskie- jących czynność skurczową oraz znieczulajągo ryzyka od momentu rozpoczęcia i utrzymujący cych; taki stopień ryzyka przez cały czas trwania poro- 2) z abezpieczeniu rany krocza lub szyjki macicy; du, w wyniku którego noworodek rodzi się z położenia główkowego, pomiędzy ukończonym 37. 3) z abezpieczeniu dostępu do żyły obwodowej; a 42. tygodniem ciąży, i po którym matka i noworodek są w dobrym stanie. 4) utrzymaniu drożności dróg oddechowych; 3. Ingerencja w naturalny proces porodu wiąże się 5) d ziałaniach zmierzających do utrzymania czynz uzasadnionym medycznie wskazaniem. Uzasad- ności życiowych rodzącej lub położnicy oraz niona konieczność ingerencji w naturalny proces płodu lub noworodka. ciąży lub porodu, w szczególności leczenie cukrzycy ciężarnych, znieczulenie farmakologiczne, poród za- 9. Osoba sprawująca opiekę zapewnia dostępność biegowy, oznacza, że ciąża lub poród wymaga za- personelu przeszkolonego w resuscytacji nowostosowania szczególnych procedur wykraczających rodka, w tym w zakresie intubacji noworodka, oraz poza niniejsze standardy. zapewnia możliwość przeniesienia rodzącej lub noworodka, w czasie zapewniającym zachowanie 4. W dokumentacji medycznej należy odnotować dzień ich zdrowia i życia, do oddziału położniczego lub objęcia kobiety lub noworodka opieką i zakończenia noworodkowego odpowiedniego poziomu refejej sprawowania, z adnotacją o świadczeniodawcy, rencyjnego zapewniającego opiekę perinatalną, który tę opiekę przejmuje, chyba że kobieta lub jeśli pojawiające się powikłania wymagają zastoprzedstawiciel ustawowy nie podjęli jeszcze decyzji sowania procedur wysokospecjalistycznych. W taw tym zakresie. kim przypadku osoba sprawująca opiekę udostęp- 5. Zadania osoby sprawującej opiekę nad rodzącą nia jednostce przyjmującej kompletną dokumentaobejmują w szczególności: cję medyczną dotyczącą opieki medycznej sprawowanej nad rodzącą lub noworodkiem. 1) ocenę stanu rodzącej kobiety, ocenę stanu płodu oraz stanu noworodka, wykrywanie i eliminowa- 10. Osoba sprawująca opiekę zapewnia ciągłość tej nie czynników ryzyka, rozwiązywanie problemów opieki w czasie porodu oraz w okresie połogu. Jeoraz wczesne wykrywanie patologii; żeli osoba ta nie może sprawować tej opieki osobiście, powinna zapewnić opiekę poprzez odpowied- 2) prowadzenie porodu wraz z koniecznymi zabieganią jej organizację. Organizacja opieki obejmuje mi wg wskazań medycznych; opracowanie i uzgodnienie z odpowiednimi zakła- 3) opiekę nad noworodkiem po urodzeniu; dami opieki zdrowotnej porozumień obejmujących tryb i warunki przekazania rodzącej lub położnicy 4) zapewnienie opieki realizowanej przez specjalilub noworodka do oddziału położniczego lub nostów, jeżeli ujawnią się czynniki ryzyka lub pojaworodkowego odpowiedniego poziomu referenwią powikłania uzasadniające takie działanie; cyjnego, zapewniającego opiekę perinatalną lub 5) wsparcie rodzącej oraz jej osoby bliskiej w trakcie neonatologiczną, w przypadku wystąpienia objaporodu oraz w okresie połogu. wów śródporodowych czynników ryzyka lub czynników ryzyka występujących u płodu lub nowo- 6. Odpowiedzialność prawną i zawodową osoby sprarodka. wującej opiekę za podejmowane działania regulują odrębne przepisy. 11. Realizacja praw pacjenta w przypadku sprawowania opieki nad kobietą w okresie ciąży, porodu 7. W przypadku wystąpienia objawów patologicznych i połogu polega w szczególności na: położna niezwłocznie przekazuje rodzącą pod opiekę lekarza specjalisty w dziedzinie położnictwa i gi- 1) respektowaniu jej prawa do świadomego udzianekologii. Dokładny czas przekazania rodzącej pod łu w podejmowaniu decyzji związanych z poroopiekę lekarza specjalisty w dziedzinie położnictwa dem, obejmujących zakres podejmowanych i ginekologii oraz dane dotyczące stanu ogólnego działań i stosowanych procedur medycznych; rodzącej i dotychczasowego przebiegu porodu należy odnotować w dokumentacji medycznej. Adno- 2) prawie wyboru miejsca porodu w warunkach tacja ta powinna być autoryzowana zarówno przez szpitalnych lub pozaszpitalnych, w których czuje położną, jak i przez lekarza. W takim przypadku posię bezpiecznie i w których udzielane są świadłożna jest osobą asystującą przy porodzie prowaczenia zdrowotne; dzonym przez lekarza, który przejmuje odpowiedzialność za dalsze prowadzenie porodu pato- 3) możliwości wyboru osoby sprawującej opiekę logicznego. spośród osób uprawnionych do jej sprawowa- 8. Osoba sprawująca opiekę nad kobietą podczas po- nia, z uwzględnieniem zasad organizacyjnych rodu musi być przygotowana do wykonania czyn- obowiązujących w miejscu udzielania świadczeności interwencyjnych w zakresie opieki nad rodzą- nia, określonych w regulaminie porządkowym cą oraz opieki nad noworodkiem. zakładu opieki zdrowotnej. Nr 187 — 14055 — Poz. 1259 II. Zalecany zakres świadczeń profilaktycznych i działań w zakresie promocji zdrowia oraz badań diagnostycznych i konsultacji medycznych, wykonywanych u kobiet w okresie ciąży, wraz z okresami ich przeprowadzania

Nr 187 — 14056 — Poz. 1259

Osoba sprawująca opiekę: III. Identyfikacja czynników ryzyka powikłań przedporodowych i śródporodowych 1) kieruje kobietę w okresie pomiędzy 21—26 tyg. ciąży do położnej podstawowej opieki zdrowotnej 1. Do czynników ryzyka identyfikowanych podczas w celu objęcia jej opieką; ciąży oraz przed porodem na podstawie wywiadu w szczególności zalicza się: 2) może zlecić wykonanie dodatkowych świadczeń zdrowotnych o charakterze profilaktycznym lub 1) choroby ciężarnej, w szczególności choroby układiagnostycznym, jeżeli stan zdrowia ciężarnej lub du krążenia, choroby nerek, choroby neurologiczwyniki wcześniej przeprowadzonych badań wska- ne, choroby wątroby, znaczną otyłość, cukrzycę, zują na możliwość wystąpienia powikłań lub pa- zaburzenia krzepnięcia, trombofilię oraz zespół tologii ciąży, porodu i połogu. antyfosfolipidowy; Nr 187 — 14057 — Poz. 1259 2) stan po leczeniu niepłodności lub po co najmniej 13) d odatni wynik posiewu w kierunku paciorkowdwóch następujących po sobie poronieniach ców B-hemolizujących grupy B.(GBS); samoistnych lub porodzie przedwczesnym; 14) p ołożenie inne niż główkowe powyżej 37. tygo- 3) uprzednie urodzenie dziecka martwego lub dnia ciąży; z urazem okołoporodowym; 15) nieprawidłową objętość płynu owodniowego; 4) przebyte porody noworodków o masie urodze- 16) więcej niż dwa rozpoznania porodu fałszywego. niowej większej niż 4000 g., przebyte porody noworodków z bardzo małą i ekstremalnie małą 3. Do czynników ryzyka śródporodowego występująmasą ciała lub ciążę wielopłodową; cych u rodzącej w szczególności zalicza się: 5) stan po operacjach macicy i dolnego odcinka 1) p rzedłużone odpływanie płynu owodniowego układu rozrodczego; (powyżej 24 godz.); 6) stan po powikłaniach w postaci łożyska przodu- 2) zaburzenia czynności skurczowej macicy; jącego, przedwczesnego oddzielania się łożyska, 3) opryszczkę genitalną; uszkodzeniach dróg rodnych, atonii macicy albo 4) konieczność indukcji porodu; szczególnych krwotokach poporodowych, drgawkach, stanach zatorowo-zakrzepowych lub 5) krwotok śródporodowy; przebytym wynicowaniu macicy; 6) o becność smółki lub krwi w płynie owodnio- 7) sytuację, gdy ciężarna jest pierwiastką poniżej wym; 18. roku życia lub powyżej 35. roku życia; 7) ciepłotę ciała powyżej 38 °C; 8) sytuację, gdy ciężarna jest wieloródką powyżej 8) s tymulację porodu oksytocyną lub innymi meto- 40. roku życia lub wieloródką po urodzeniu dami; 4 dzieci; 9) u tratę krwi po porodzie w ilości przekraczającej 9) wystąpienie krwawienia przed porodem; 500 ml w czasie 24 godzin lub obniżenie hema- 10) infekcję u ciężarnej lub jej podejrzenie; tokrytu o 10 % wartości wyjściowej; 11) nadciśnienie tętnicze; 10) w ypadnięcie pępowiny lub przodowanie pępowiny; 12) wystąpienie temperatury ciała powyżej 38 °C częściej niż raz w czasie ciąży; 11) zatrzymanie łożyska w jamie macicy; 13) używanie środków odurzających, alkoholu 12) wstrząs; i nikotyny w czasie ciąży i w okresie bezpośred- 13) pęknięcie krocza 3. lub 4. stopnia; nio poprzedzającym ciążę. 14) wynicowanie macicy; 2. Do czynników ryzyka identyfikowanych w czasie 15) pęknięcie macicy. ciąży oraz przed porodem na podstawie badania w szczególności zalicza się: 4. Do czynników ryzyka dla płodu lub występujących u płodu lub noworodka zalicza się w szczególności: 1) wartość ciśnienia skurczowego wyższą niż 140 mmHG i rozkurczowego 90 mmHG, białko- 1) nieprawidłowości stwierdzane podczas badania; mocz wyższy niż 0,3 g/24 h; 2) zaburzenia czynności serca płodu; 2) przybór masy ciała większy niż 500 g na tydzień 3) o cenę w skali Apgar poniżej 7 punktów w 5. miw ostatnim trymestrze ciąży; nucie po urodzeniu; 3) odmiedniczkowe zapalenie nerek; 4) uraz okołoporodowy; 4) niedokrwistość; 5) masę dziecka poniżej 2500 g; 5) cukrzycę; 6) wady rozwojowe; 6) przebyte lub trwające krwawienie z dróg rod- 7) pępowinę dwunaczyniową; nych; 8) naczynia błądzące w łożysku; 7) konflikt serologiczny; 9) zaburzenia oddychania. 8) nieadekwatność wielkości macicy lub wielkości 5. Oceny występowania czynników ryzyka, o których dziecka do czasu trwania ciąży (problemy w pre- mowa w ust. 1—4, dokonuje osoba sprawująca cyzyjnym ustaleniu terminu porodu, ogranicze- opiekę. nie wewnątrzmacicznego wzrastania płodu, ma- 6. W przypadku stwierdzenia występowania czynników krosomia płodu, wielowodzie, małowodzie, ryzyka, o których mowa w ust. 1—4, ciężarna lub romięśniak, ciąża wielopłodowa, niewspółmierdząca kierowana jest przez osobę sprawującą opiekę ność matczyno-płodowa); do oddziału położniczego o odpowiednim do jej sta- 9) zagrażający poród przedwczesny (przedwczesne nu zdrowia poziomie referencyjnym zapewniającym skurcze macicy, niewydolność cieśniowo-szyj- opiekę perinatalną, z uwzględnieniem faktu, że I pokowa); ziom opieki perinatalnej obejmuje opiekę nad fizjo- 10) nieprawidłową lokalizację łożyska; logicznie przebiegającą ciążą, porodem i połogiem oraz zdrowym noworodkiem, a także krótkotrwałą 11) ciążę wielopłodową z patologicznie położonymi opiekę nad niespodziewanie występującą patologią, płodami; II poziom opieki perinatalnej obejmuje opiekę nad 12) przekroczenie terminu porodu lub niepewność patologią średniego stopnia, III poziom opieki perico do terminu porodu; natalnej obejmuje opiekę nad najcięższą patologią. Nr 187 — 14058 — Poz. 1259 7. Zidentyfikowane czynniki ryzyka, o których mowa 6) k ażdorazowo uzyskuje zgodę rodzącej na wykow ust. 1—4, należy omówić z ciężarną, tak aby mo- nanie wszelkich zabiegów i badań; gła ona podjąć świadomą decyzję odnośnie do 7) u dziela informacji na temat sposobów wzywania miejsca porodu. pomocy; 8. Wyniki identyfikacji czynników ryzyka, o których 8) w sytuacji konieczności przekazania opieki nad mowa w ust. 1—4, podjęte działania i zalecenia oraz rodzącą informuje ją o tym fakcie. dokonane w porozumieniu z ciężarną ustalenia na- 3. Podczas porodu należy udzielać wsparcia medyczleży każdorazowo odnotować w dokumentacji menego w następujący sposób: dycznej. 1) zapewnić ciągłość opieki; IV. Plan opieki prenatalnej i plan porodu 2) d ostosować, z uwzględnieniem możliwości organizacyjnych zakładu opieki zdrowotnej, opiekę nad 1. Podczas opieki prenatalnej osoba sprawująca opierodzącą do jej indywidualnych potrzeb i aktualnej kę oraz ciężarna ustalają plan opieki prenatalnej sytuacji zdrowotnej; oraz plan porodu. Plan opieki prenatalnej obejmuje 3) z achęcać rodzącą do korzystania ze wsparcia wywszystkie procedury medyczne związane z opieką branej przez nią osoby bliskiej; prenatalną wraz z określeniem czasu ich wykonania. Plan porodu obejmuje wszystkie elementy po- 4) z achęcać rodzącą do aktywności fizycznej i pomastępowania medycznego podczas porodu i miejsce gać jej w znajdowaniu optymalnych dla niej poporodu. zycji podczas całego porodu; 5) z apewnić rodzącej możliwość spożywania przej- 2. Zarówno plan opieki prenatalnej, jak i plan porodu rzystych płynów, także podczas aktywnej fazy pomoże być modyfikowany odpowiednio do sytuacji rodu. zdrowotnej ciężarnej w trakcie opieki. 4. Podczas porodu personel medyczny jest obowiąza- 3. Plan opieki prenatalnej i plan porodu jest częścią ny przestrzegać zasad higieny ogólnej, aseptyki dokumentacji medycznej. Osoba sprawująca opiekę i antyseptyki; wybór środków ochrony osobistej poprenatalną przekazuje ciężarnej kopię planu opieki winien być oparty na ocenie ryzyka zakażenia. prenatalnej. 4. Ciężarnej należy umożliwić wybór miejsca porodu VI. Strategie uśmierzania bólu podczas porodu (warunki szpitalne albo pozaszpitalne). Każda cię- Osoba sprawująca opiekę podczas porodu powinna żarna powinna otrzymać wyczerpującą informację przedstawić rodzącej pełną informację o niefarmakodotyczącą wybranego miejsca porodu obejmującą logicznych i farmakologicznych metodach łagodzenia wskazania i przeciwwskazania. bólów porodowych, wspierać rodzącą w jej własnym 5. Ciężarną należy poinformować, że zaleca się prowa- wyborze tych metod oraz respektować jej decyzje dzenie porodu w warunkach szpitalnych, z zagwa- w tym zakresie. Osoba sprawująca opiekę podczas porantowanym dostępem do wydzielonej dla cięć ce- rodu jest obowiązana: sarskich sali operacyjnej, gdzie w sytuacji wystąpie- 1) p roponować rodzącej poruszanie się podczas nia jakichkolwiek powikłań zarówno u matki, jak I okresu porodu oraz przyjmowanie takich pozyi u płodu lub noworodka, możliwe jest natychmiacji, w tym pozycji wertykalnych, które są dla niej stowe podjęcie interwencji medycznych, adekwatwygodne, przynoszą jej ulgę w odczuwaniu bólu ne do zaistniałej sytuacji położniczej lub stanu oraz umożliwiają nadzorowanie stanu płodu; noworodka. 2) w spierać rodzącą w wyborze technik oddecho- V. Postępowanie w trakcie porodu wych i relaksacyjnych podczas porodu; 1. Rodząca powinna być traktowana z szacunkiem oraz 3) w spierać rodzącą, która podczas porodu wybiera brać udział w podejmowaniu świadomych decyzji technikę masażu; związanych z porodem. Osoby z personelu medycznego powinny umieć nawiązać dobry kontakt z ro- 4) z alecać wykorzystywanie imersji wodnej oraz redzącą i mieć świadomość, jak ważny jest ton roz- laksacji w wodzie jako sposobów łagodzenia bómowy, ich postawa oraz słowa kierowane do rodzą- lu; cej. Należy zapytać rodzącą o jej potrzeby i oczeki- 5) z achęcić rodzącą, aby podczas porodu nieustanwania, a informacja w tym zakresie powinna zostać nie towarzyszyła jej osoba bliska. wykorzystana do wspierania i kierowania rodzącą podczas porodu. VII. Rozpoczęcie porodu 2. W celu nawiązania dobrego kontaktu z rodzącą personel medyczny w szczególności: 1. Przyjęcie ciężarnej do porodu następuje na podstawie skierowania lub w konsekwencji osobistego 1) wita ją osobiście, przedstawia się i wyjaśnia swozgłoszenia się do wybranego przez nią zakładu opieją rolę w opiece nad nią; ki zdrowotnej realizującego świadczenia zdrowotne 2) prezentuje spokojną i wzbudzającą zaufanie pow zakresie położnictwa. stawę; 2. Miejsce porodu, z wyjątkiem wystąpienia stanów 3) szanuje jej prywatność i poczucie intymności; nagłych, powinno być zgodne z wcześniej opraco- 4) wspólnie czyta i omawia plan porodu; wanym planem porodu oraz dokonaną i udokumen- 5) omawia z rodzącą sposoby radzenia sobie z bó- towaną oceną czynników ryzyka okołoporodowelem; go. Nr 187 — 14059 — Poz. 1259 3. Rozpoznanie porodu: 3. W ramach prowadzenia I okresu porodu osoba sprawująca opiekę jest obowiązana do: 1) początek porodu rozpoznaje się na podstawie czynności skurczowej macicy powodującej po- 1) o kreślania i aktualizowania oceny stanu położnistęp porodu (skracanie i rozwieranie szyjki maci- czego w oparciu o badanie położnicze z uwzględcy), odróżniając skurcze przepowiadające od nieniem bieżącej oceny czynników ryzyka położwłaściwych skurczów porodowych. W razie wąt- niczego przez: pliwości, czy występujące skurcze są skurczami a) dokonywanie oceny postępu porodu na podporodowymi, niezbędna jest obserwacja trwają- stawie badania położniczego wewnętrznego ca 1—2 godziny; (w czasie każdego badania powinna zostać oceniona długość, pozycje, konsystencje szyjki 2) przebieg postępu porodu powinien być monitomacicy i drożność jej kanału lub stopień rozrowany na podstawie obserwacji klinicznej oraz warcia, zaawansowanie części przodującej badań położniczych wewnętrznych. w kanale rodnym, położenie szwu strzałkowego i punktu prowadzącego, wydzielina z dróg VIII. Postępowanie w I okresie porodu rodnych — ewentualne krwawienie, odpływa- 1. Brak postępu porodu stwierdza się, gdy rozwieranie nie i zabarwienie płynu owodniowego) — nie szyjki macicy następuje wolniej niż ½ cm na godzi- częściej niż co 2 godziny, a w uzasadnionych nę, oceniane w odstępach 4-godzinnych. przypadkach odpowiednio częściej, b) dokonywanie oceny czynności skurczowej ma- 2. Do zadań osób sprawujących opiekę podczas I okrecicy (częstotliwość skurczów, ich natężenie su porodu należy: i czas trwania); 1) ocena objawów świadczących o rozpoczynają- 2) nawiązania i utrzymania kontaktu z rodzącą cym się porodzie; i z osobą bliską, zapewniającego poczucie bezpie- 2) przyjęcie rodzącej do porodu, w tym: czeństwa i godności osobistej; a) wysłuchanie i ocena czynności serca płodu, 3) dokonywania oceny stanu rodzącej poprzez: b) dokładne zebranie wywiadu ogólnego i gine- a) ocenę świadomości (przytomności) oraz idenkologicznego, tyfikację potrzeb i rodzaju wsparcia, c) dokonanie analizy przebiegu obecnej ciąży b) prowadzenie obserwacji stanu ogólnego (ciei dokładne zebranie wywiadu położniczego płota ciała, tętno, ciśnienie tętnicze krwi, zabarwienie powłok skórnych), stanu śluzówek dotyczącego przebytych ciąż i porodów, powioraz kontrolę mikcji co 4 godziny, a w uzasadkłań z nimi związanych oraz rozwoju dzieci, nionych przypadkach odpowiednio częściej, d) sprawdzenie grupy krwi pacjentki, c) ocenę wydzieliny pochwowej, e) ocena wyników badań laboratoryjnych, d) ocenę samopoczucia oraz stopnia reaktywnof) ocena położenia płodu (wykonanie chwytów ści rodzącej na skurcze macicy; Leopolda), 4) dokonywania oceny stanu płodu przez osłuchig) przeprowadzenie badania położniczego wanie i ocenę czynności serca płodu co najmniej wewnętrznego z oceną zaawansowania po- przez minutę, co 15—30 minut, i odróżnienie rodu, czynności serca płodu od innych zjawisk akustycznych, przy czym monitorowanie stanu płodu h) dokonanie oceny czynności skurczowej maci- za pomocą kardiotokografu należy prowadzić jecy i ciągłości pęcherza płodowego, dynie w medycznie uzasadnionych przypadkach; i) dokonanie analizy proporcji między płodem 5) prowadzenia psychoprofilaktyki położniczej oraz a miednicą matki, łagodzenia dolegliwości występujących u rodzącej; j) dokonanie oceny stanu ogólnego matki, 6) aktywizowania rodzącej do czynnego udziału k) dokonanie oceny występowania czynników w porodzie poprzez: ryzyka, a) informowanie o postępie porodu, l) założenie dokumentacji medycznej, określob) pomoc w wyborze sposobu prowadzenia ponej w odrębnych przepisach, rodu oraz zachęcanie do stosowania różnych m) w ykonanie lewatywy i golenia owłosienia ło- udogodnień i form aktywności, nowego — jedynie na życzenie rodzącej, c) zachęcanie do wyrażania swoich potrzeb zwiąn) zakładanie wkłucia do żyły obwodowej — tyl- zanych z porodem, ko w sytuacji tego wymagającej, d) współpracę z osobą bliską; o) dokonanie oceny przygotowania do porodu 7) dokumentowania postępu i przebiegu porodu, oraz aktywnego w nim uczestnictwa, wyników obserwacji, wykonywanych badań i zabiegów oraz dobrostanu rodzącej i płodu, w tym p) udokumentowanie wszystkich obserwacji prowadzenia partogramu; z przebiegu porodu, a także podejmowanych działań, z uwzględnieniem karty obserwacji 8) przygotowania zestawu do porodu oraz miejsca porodu (partogramu). do odbycia II okresu porodu. Nr 187 — 14060 — Poz. 1259 IX. Postępowanie w II okresie porodu 2. Poród w III okresie może być prowadzony w sposób aktywny lub wyczekujący. 1. Brak postępu II okresu porodu w przypadku: 3. W ramach prowadzenia III okresu porodu osoba 1) pierworódki — stwierdza się, gdy przez 2 godziny sprawująca opiekę jest obowiązana do podjęcia, renie następuje zstępowanie części przodującej płoalizacji i udokumentowania wykonania następujądu, a stan rodzącej wskazuje na wyczerpanie, lub cych zadań: gdy silne, niedające się powstrzymać parcie trwa ponad godzinę i nie przynosi efektu; 1) o ceny stanu ogólnego rodzącej na podstawie 2) wieloródki — stwierdza się, gdy okres ten trwa podstawowych parametrów stanu ogólnego dłużej niż 1 godzinę i nie następuje zstępowanie oraz oceny zabarwienia powłok skórnych i błon części przodującej płodu, a stan rodzącej wskazu- śluzowych; je na wyczerpanie, lub gdy silne, niedające się 2) o znakowania noworodka, przed jego odpępniepowstrzymać parcie trwa ponad godzinę i nie niem, zgodnie z odrębnymi przepisami oraz poprzynosi efektu. informowania matki o godzinie porodu i płci 2. W przypadku stwierdzenia braku postępu II okresu dziecka; porodu dalszą opiekę nad rodzącą obejmuje lekarz 3) zaciśnięcia pępowiny po ustaniu tętnienia; specjalista położnictwa i ginekologii. 3. W II okresie porodu należy: 4) przecięcia pępowiny jałowymi narzędziami; 1) zachęcać rodzącą do przyjmowania pozycji, którą 5) oceny stanu noworodka — w razie potrzeby uznaje za najwygodniejszą; podjęcie czynności resuscytacyjnych, zgodnych ze standardem resuscytacji; 2) poinformować rodzącą, że w II okresie porodu powinna kierować się własną potrzebą parcia. 6) przystawienia noworodka do piersi, jeśli stan ogólny noworodka i matki na to pozwalają; 4. Osoba sprawująca opiekę rozpoznaje II okres porodu, opierając się na obserwacji zachowania rodzą- 7) w uzasadnionych sytuacjach podania leków nacej, jej odczuć oraz wyniku badania położniczego skurczowych1); wewnętrznego. W tym okresie porodu osoba sprawująca opiekę jest obowiązana do podjęcia, realiza- 8) o ceny stanu tkanek miękkich kanału rodnego, cji oraz udokumentowania wykonania następują- a w przypadku nacięcia krocza jego rozległości; cych zadań: 9) o ceny krwawienia z dróg rodnych i stopnia jego 1) oceny stanu ogólnego rodzącej; nasilenia; 2) oceny czynności serca płodu po każdym skurczu 10) oceny obkurczenia mięśnia macicy; mięśnia macicy (pomiar powinien trwać co najmniej 1 minutę); 11) rozpoznania objawów oddzielenia i wydalenia łożyska2); 3) oceny czynności skurczowej mięśnia macicy; 12) oceny kompletności popłodu; 4) pozostawania w stałym kontakcie z rodzącą, po przygotowaniu zestawu do porodu i miejsca do 13) oceny ilości utraconej krwi podczas porodu. porodu; XI. Prowadzenie IV okresu porodu 5) przygotowania się do przyjęcia porodu, zgodnie z zasadami aseptyki i antyseptyki; 1. W czasie IV okresu porodu zadania podejmowane 6) współpracy z rodzącą umożliwiającej przyjęcie są adekwatnie do potrzeb rodzącej oraz noworoddogodnej dla niej pozycji oraz sposobu parcia ka. przyczyniającego się do postępu porodu, ze 2. Opieka nad rodzącą podczas IV okresu porodu obejszczególnym uwzględnieniem pozycji wertykalmuje: nych; 1) kontrolę i ocenę stanu ogólnego; 7) ochrony krocza — nacięcie krocza należy stosować tylko w medycznie uzasadnionych przypad- 2) k ontrolę i ocenę stanu obkurczenia mięśnia macikach; cy i wielkość krwawienia z dróg rodnych; 8) kontroli odginania się główki płodu, a po jej uro- 3) k ontrolę stanu kanału rodnego, ze szczególnym dzeniu podjęcie czynności zapewniających prauwzględnieniem kontroli szyjki macicy we wzierwidłowe wytaczanie się barków; nikach; 9) położenia noworodka bezpośrednio na brzuchu 4) z aopatrzenie chirurgiczne ran w obrębie kanału matki, jeśli stan ogólny noworodka i matki porodnego i krocza; zwalają na to, oraz osuszenia i zabezpieczenia noworodka przed utratą ciepła. 1) Po odpępnieniu noworodka zalecane jest profilaktyczne podanie matce leków naskurczowych. Lekiem z wyboru X. Postępowanie w III okresie porodu jest oksytocyna podawana w dawce od 3 do 5 IU dożylnie w bolusie lub domięśniowo. 1. Czas trwania III okresu porodu nie powinien prze- 2) Aktywne wydalenie łożyska powinno mieć miejsce po jego kroczyć 1 godziny. Prawidłowa objętość fizjologiczoddzieleniu się. Niezalecane jest wykonywanie ucisku na nego krwawienia w III okresie porodu nie powinna dno macicy, masowanie macicy (poza przypadkami krwoprzekraczać 400 mililitrów krwi. toku) oraz pociąganie za pępowinę. Nr 187 — 14061 — Poz. 1259 5) demonstrację karmienia piersią oraz przekazanie 8. W okresie noworodkowym należy zapewnić wainformacji na temat sposobu utrzymania laktacji; runki prawidłowej laktacji i odżywiania noworodka poprzez: 6) udokumentowanie dokonanych obserwacji i wykonanych zadań. 1) d ostarczenie matce wyczerpujących informacji na temat korzyści i metod karmienia piersią; XII. Opieka nad noworodkiem 2) p rzeprowadzenie instruktażu matki w zakresie 1. Bezpośrednio po urodzeniu należy umożliwić dzie- prawidłowego karmienia piersią, uwzględniającku nieprzerwany kontakt z matką „skóra do skóry”, cego informację, że we wczesnym okresie karktóry będzie trwał co najmniej dwie godziny po po- mienia piersią należy podejmować próby przyrodzie. W tym czasie należy zachęcać matkę do roz- stawienia noworodka do piersi do kilkunastu poznania momentu, kiedy dziecko jest gotowe do razy na dobę na różne okresy czasu, a jeżeli ssania piersi, a także obserwować zarówno matkę, noworodek nie budzi się, należy go budzić do jak i dziecko, kontrolując cechy dobrego przystawie- karmienia po 4 godzinach, licząc od ostatniego nia i pozycji przy piersi, a w razie potrzeby zaofero- karmienia; wać pomoc. Kontakt ten może być przerwany w sytuacji wystąpienia zagrożenia życia lub zdrowia 3) z achęcanie matki do przystawiania noworodka matki lub noworodka, odnotowanego w dokumen- do piersi po zaobserwowaniu wczesnych oznak tacji medycznej. głodu (czuwanie i zwiększona aktywność, poruszanie ustami, odruch szukania); 2. Należy dokonać wstępnej oceny stanu noworodka na podstawie skali Apgar. Ocena ta może być doko- 4) d okonywanie, w okresie pierwszych dni po uronana na brzuchu matki, jeżeli nie występują prze- dzeniu, podczas karmienia bieżących obserwaciwwskazania zdrowotne. Wyniki tej oceny należy cji cech dobrego przystawienia i pozycji przy odnotować w dokumentacji medycznej. piersi oraz objawów skutecznego i nieskutecznego karmienia, których wyniki są odnotowane 3. Ocenę, o której mowa w ust. 2, należy wykonywać: w dokumentacji medycznej; 1) dwukrotnie: w pierwszej i piątej minucie życia — u noworodków urodzonych w stanie dobrym 5) n iepodawanie noworodkom karmionym piersią (8—10 pkt Apgar); do picia wody, roztworu glukozy lub niedokarmianie ich sztucznym mlekiem początkowym, 2) czterokrotnie: w pierwszej, trzeciej, piątej i dziejeśli nie wynika to ze wskazań medycznych; siątej minucie życia — u noworodków urodzonych w stanie średnim (4—7 pkt Apgar) i ciężkim 6) n iestosowanie, w okresie stabilizowania się lak- (0—3 pkt Apgar). tacji, smoczków w celu uspokajania noworodka. 4. Zaleca się sprawowanie opieki pielęgnacyjnej nad położnicą i zdrowym noworodkiem przez tę samą 9. W okresie pierwszych 12 godzin życia noworodka osobę. lekarz neonatolog lub lekarz pediatra, w obecności 5. W miejscu, gdzie rodzi się noworodek, musi znajdo- matki, wykonuje poszerzone badanie kliniczne wać się co najmniej jedna osoba posiadająca umie- obejmujące w szczególności: jętność resuscytacji i dysponująca niezbędnym 1) ciepłotę ciała; sprzętem do resuscytacji. 6. Po pierwszym kontakcie z matką noworodek jest 2) zabarwienie powłok skórnych; oceniany, jeżeli to możliwe w obecności matki, 3) wydolność oddechową (tor oddychania, częz uwzględnieniem konieczności zapewnienia właśsto ść oddechów, zaburzenia oddychania); ciwej, ze względu na zdrowie noworodka, temperatury otoczenia. Ocena obejmuje: 4) stan świadomości; 1) stan ogólny oraz adaptację pourodzeniową 5) napięcie mięśni i aktywność ruchową. noworodka, ze szczególnym uwzględnieniem wydolności układu krążenia i układu oddechowego; 10. Plan badania klinicznego noworodka: 2) ewentualną obecność wad rozwojowych — kon- 1) wygląd dziecka: trola drożności przełyku, nozdrzy przednich i tyla) ocena ułożenia ciała, nych oraz odbytu; 3) ewentualną obecność uszkodzeń wynikających b) ocena zabarwienia powłok skórnych (różowe, z przebiegu porodu. czerwone, blade, sine, żółte), 7. Po przeprowadzonej ocenie stanu noworodka nale- c) badanie w kierunku występowania ewentualży dokonać pomiarów antropometrycznych: nych nieprawidłowości uwarunkowanych chromosomalnie (w szczególności: zespół 1) masy ciała, Downa, zespół Turnera), 2) długości ciała (bez prostowania kończyn dolnych w stawach biodrowych), d) ocena adekwatności masy ciała do czasu trwania ciąży (prawidłowa, za duża lub za ma- 3) obwodu głowy, ła) — w przypadku wątpliwości ocena dojrza- 4) obwodu klatki piersiowej łości wg skali Ballard; — których wyniki są odnotowywane w dokumenta- 2) skóra: obecność znamion, odbarwień smółką, cji medycznej. wybroczyn, otarć, nacięć, miejscowej sinicy; Nr 187 — 14062 — Poz. 1259 3) głowa: 12) badanie stawów biodrowych w kierunku obecności ewentualnego objawu przeskakiwania. a) ocena wielkości i napięcia ciemiączek (przedniego i tylnego), 11. Noworodki ze stwierdzonymi podczas badania, o którym mowa w ust. 10, zaburzeniami, mogącyb) ocena obwodu głowy, mi stanowić zagrożenie dla ich życia i zdrowia, nac) ocena w kierunku ewentualnej obecności leży niezwłocznie przekazać do oddziału patologii krwiaka podokostnowego; noworodka o poziomie referencyjnym adekwatnym do potrzeb zdrowotnych noworodka. 4) twarz: 12. W okresie pierwszych 48 godzin po urodzeniu naa) ocena osadzenia gałek ocznych, leży przeprowadzać regularną ocenę stanu ogólb) badanie w kierunku stwierdzenia obecności nego noworodka, w tym zabarwienia skóry, stanu ewentualnych wylewów dospojówkowych, nawodnienia oraz wypróżnień. c) ocena powiek, 13. Noworodkowi należy wykonać obowiązkowe czynności profilaktyczne obejmujące: d) obecność zaćmy (czerwony refleks), e) ocena budowy żuchwy i warg; 1) profilaktykę krwawienia wywołanego niedoborem witaminy K poprzez jednorazowe podanie 5) jama ustna: witaminy K, zgodnie z aktualnymi zaleceniami; a) symetria i wielkość języka, 2) profilaktykę zakażenia przedniego odcinka oka, b) ocena podniebienia; zgodnie z aktualnymi zaleceniami; 6) kończyny górne i dolne: 3) szczepienia ochronne, zgodnie z odrębnymi przepisami; a) ocena proporcji budowy, 4) podanie dodatkowo immunoglobulin anty-HBs b) liczba palców, dzieciom matek z HBs dodatnim (uodpornienie c) ocena ruchomości biernej i czynnej, czynno-bierne); d) obecność ewentualnych objawów niedowła- 5) rozpoczęcie profilaktyki krzywicy, zgodnie z akdu splotu barkowego (porażenie typu Erba tualnymi zaleceniami. lub Klumpkego), 14. Noworodkowi należy wykonać obowiązujące bae) obecność ewentualnych obrzęków; dania przesiewowe, w szczególności w kierunku fenyloketonurii, mukowiscydozy, wrodzonej nie- 7) klatka piersiowa: doczynności tarczycy oraz badanie przesiewowe a) ocena proporcji budowy z uwzględnieniem słuchu. grzbietowej powierzchni i kręgosłupa, 15. Zaleca się, aby u każdego noworodka wykonać b) ocena toru oddechowego i częstości odde- przesiewowe badanie pulsoksymetryczne w celu chów, wczesnego wykrycia bezobjawowych, krytycznych wad serca. Pomiar saturacji należy przeprowadzić c) osłuchiwanie i ocena prawidłowości szmerów na prawej kończynie dolnej w ciągu 2—3 min oddechowych, w czasie między 2. a 24. godz. po urodzeniu. Satud) ocena gruczołów sutkowych; racja ≤ 95 % jest wskazaniem do wykonania badania echokardiograficznego w trybie pilnym. 8) układ krążenia: 16. Należy sporządzić i wydać przedstawicielom ustaa) ocena tonów i szmerów serca, wowym zewnętrzną dokumentację medyczną b) ocena uderzenia koniuszkowego, noworodka, zawierającą w szczególności informacje dotyczące: c) ocena tętna na tętnicach ramiennych i udowych; 1) i stotnych danych dotyczących przebiegu ciąży i porodu; 9) brzuch: a) ocena wątroby i śledziony, 2) wykonanych pomiarów antropometrycznych; b) badanie palpacyjne w kierunku wykrycia opo- 3) wykonanych szczepień ochronnych; rów patologicznych w jamie brzusznej; 4) wykonanych badań przesiewowych; 10) narządy płciowe: ocena prawidłowości i dojrza- 5) wykonanych czynności profilaktycznych; łości budowy narządów płciowych zewnętrznych; 6) pobytu dziecka w szpitalu; 11) ośrodkowy układ nerwowy: 7) w ydanych zaleceń żywieniowych, pielęgnacyjnych oraz niezbędnych konsultacji specjalistycza) ocena zachowania (stan pobudzenia, ciągły nych. płacz, charakter krzyku, senność i apatia), 17. Należy sporządzić i wydać przedstawicielom ustab) ocena ułożenia kończyn, wowym dokumentację noworodka określoną przec) ocena symetrii odruchów Moro i chwytnych; pisami o aktach stanu cywilnego. Nr 187 — 14063 — Poz. 1259 XIII. Podstawy zabiegów resuscytacyjnych u nowo- 7. W przypadku podjęcia przez noworodka regularrodków nego oddychania charakteryzującego się prawidłowymi ruchami klatki piersiowej i różowym za- 1. Noworodka wymagającego podjęcia zabiegów barwieniem powłok skórnych należy noworodkoresuscytacyjnych bezpośrednio po urodzeniu nalewi zapewnić komfort termiczny i regularnie oceży ująć w czysty i ogrzany ręcznik, zacisnąć pępowiniać jego stan kliniczny. Przy braku regularnej nę, osuszyć i owinąć go czystym i ogrzanym ręczniczynności oddechowej lub sinym zabarwieniu kiem lub ułożyć na płaskiej powierzchni pod propowłok noworodka należy kontynuować zabiegi miennikiem ciepła, zapewnić utrzymanie odpowiedresuscytacyjne przez wykonanie 5 oddechów, każniej temperatury otoczenia. dy trwający 2—3 sekund — wdech powietrzem lub 2. Przed zabiegiem resuscytacji należy ocenić stan tlenem. Zaleca się stosowanie sztucznej wentylacji noworodka na podstawie następujących parame- za pomocą urządzeń pozwalających na kontrolę trów: parametrów ciśnienia i stężenia tlenu w mieszaninie oddechowej, w tym: 1) zabarwienia powłok na tułowiu, wargach i na języku; 1) urządzenia ograniczającego ciśnienie z zastawką bezpieczeństwa i możliwością wytworzenia 2) napięcia mięśniowego; wyższego ciśnienia, jeśli okaże się to potrzebne; 3) częstości i toru oddychania; 2) zestawu składającego się z worka samorozprę- 4) częstości akcji serca — sprawdzanej stetoskożalnego z maską, przy zapewnieniu objęcia mapem; ską ust i nosa noworodka. 3. Parametry wymienione w ust. 2 należy wielokrotnie 8. W przypadku braku czynności oddechowej należy kontrolować w trakcie zabiegów resuscytacyjnych. noworodka zaintubować, jeżeli nie był zaintubo- 4. Noworodek, który oddycha regularnie, ma czynność wany wcześniej, i rozpocząć stosowanie sztucznej serca 100 lub więcej uderzeń na minutę, wykazuje wentylacji. różowe zabarwienie tułowia i ma dobre napięcie 9. Sztuczną wentylację z użyciem tlenu należy stosomięśniowe, nie wymaga dalszych zabiegów wać pod ciśnieniem 25—35 cm H O, rozpoczynaresuscytacyjnych i powinien być przekazany matce. 2 jąc od stężenia 30—35 % i zwiększając stężenie tle- 5. Noworodek, który ma czynność serca poniżej nu w przypadku braku efektu, kontrolując równo- 100 uderzeń na minutę, oddycha nieregularnie lub cześnie czynność serca oraz zabarwienie skóry wykazuje brak akcji oddechowej, ma sine lub blade noworodka. W przypadku uzasadnionego zastosozabarwienie powłok i obniżone napięcie mięśniowe, wania 100 % tlenu w czasie wentylacji noworodka wymaga podjęcia zabiegów resuscytacyjnych. Pierw- po urodzeniu należy jak najszybciej dążyć do reszym etapem resuscytacji jest udrożnienie dróg od- dukcji tego stężenia. dechowych. 10. Wentylację z częstością 30—40 oddechów na 6. W celu udrożnienia dróg oddechowych należy: minutę należy kontynuować do momentu powrotu spontanicznej czynności oddechowej lub podłą- 1) ułożyć główkę dziecka w pozycji neutralnej, czenia noworodka do respiratora, kontrolując rówumieszczając pod barkami dziecka niewielki wanocześnie częstość akcji serca poprzez osłuchiwałek; nie okolicy przedsercowej. Podczas wentylacji 2) unieść żuchwę lub wykonać rękoczyn wysunięcia klatka piersiowa noworodka powinna delikatnie żuchwy, wykazując ostrożność, by nie uszkodzić unosić się podczas wykonywanych wdechów. Jetkanek miękkich dna jamy ustnej; żeli klatka piersiowa dziecka nie unosi się podczas wykonywanych wdechów, należy poprawić droż- 3) oczyścić drogi oddechowe poprzez: ność dróg oddechowych i wykonać rękoczyn wysunięcia żuchwy, jeżeli dotąd tego nie zrobiono. a) usunięcie krwi, mazi płodowej, smółki, śluzu lub wymiociny, stosując odessanie przy użyciu Wskazane jest, aby utrzymywanie drożności dróg laryngoskopu i miękkiego cewnika, oddechowych i prowadzenie wentylacji wykonywały dwie osoby. b) zaintubowanie i wykonanie odsysania, wprowadzając cewnik do rurki intubacyjnej na mak- 11. W przypadku gdy częstość pracy serca noworodka symalnie możliwą głębokość — w przypadku wynosi mniej niż 60 uderzeń na minutę, należy zachłyśnięcia smółką noworodka z depresją podjąć pośredni masaż serca. W prowadzeniu reoddychania; w czasie wysuwania cewnika za- suscytacji noworodka obejmującej pośredni mastosować ujemne ciśnienie ssania na poziomie saż serca niezbędny jest udział dwóch osób. Oso- 20—30 cm H O; zabieg odsysania należy po- ba wykonująca pośredni masaż serca jest obowiąwtarzać do ch 2 wili stwierdzenia w cewniku tre- zana wykonać następujące czynności: ści smółkowej; żywotnego noworodka z podej- 1) objąć dłońmi klatkę piersiową noworodka i ułorzeniem zachłyśnięcia smółką nie należy odsyżyć oba kciuki na powierzchni 1/3 dolnej części sać z tchawicy; w czasie odsysania obowiązuje mostka; stała kontrola częstości pracy serca (w przypadku zwolnienia akcji serca poniżej 100 ude- 2) wykonywać kciukami regularne uciski dolnej rzeń na minutę należy przerwać odsysanie części mostka z częstością około 90 ucisków na do czasu przyspieszenia akcji serca powyżej minutę, na głębokość 1/3 wymiaru przednio-tyl- 100 uderzeń na minutę). nego klatki piersiowej; Nr 187 — 14064 — Poz. 1259 3) zwiększyć stężenie tlenu w mieszaninie odde- 1) stanu ogólnego położnicy; chowej o 20—30 %, uzależniając wartość stęże- 2) stanu położniczego: inwolucji mięśnia macicy nia tlenu od zabarwienia powłok skórnych. (badanie wysokości dna macicy), ilości i jakości 12. Pośredni masaż serca i wentylację należy wykony- odchodów połogowych, gojenia się rany krocza, wać z zachowaniem stosunku 3:1 (90 uciśnięć klat- stanu gruczołów piersiowych i brodawek; ki piersiowej i 30 oddechów na minutę). 3) laktacji; 13. W przypadku gdy po około 30 sekundach pośred- 4) czynności pęcherza moczowego i jelit; niego masażu serca i wentylacji płuc: 5) higieny ciała; 1) samoistna czynność serca wzrośnie do ponad 60 uderzeń na minutę i dalej przyspiesza, należy 6) stanu psychicznego położnicy; przerwać masaż serca i kontynuować wentyla- 7) relacji rodzinnych i wydolności opiekuńczej rodzicję; ny. 2) samoistna czynność serca nie ulega przyspie- 3. Położnicy zapewnia się poradnictwo laktacyjne. szeniu, należy: 4. Położnicy należy zapewnić pomoc psychologiczną a) podać 0,1—0,3 ml/kg adrenaliny w roztworze w sytuacji niepowodzeń położniczych lub w przy- 1:10000 (dawkę można powtórzyć kilkakrotpadku urodzenia noworodka o bardzo małej masie nie w odstępach kilkuminutowych, nie przeurodzeniowej, skrajnie niedojrzałego lub z wadą kraczając łącznej dawki 0,3 ml/kg): wrodzoną. — przez kaniulę lub cewnik wprowadzony do 5. Opieka nad noworodkiem obejmuje w szczególnożyły pępowinowej, ści ocenę: — za pomocą rurki dotchawiczej, w przypad- 1) stanu ogólnego noworodka (ciepłota ciała, maku braku dostępu dożylnego, sa ciała, czynność serca, czynność oddechowa, b) kontynuować pośredni masaż serca i wenty- oddawanie moczu i stolca); lację, planując kolejne działania obejmujące 2) obecności odruchów noworodkowych; zapewnienie dostępu do układu krążenia drogą: 3) stanu skóry (w szczególności: zażółcenie powłok skórnych, zaczerwienienie — rumień, odparze- — żyły pępowinowej, nia, wyprzenia, potówki, wysypka, ciemieniu- — żyły obwodowej, cha, zasinienie, otarcia, zadrapania, wybroczyny); — jamy szpikowej (z tego dostępu można skorzystać w przypadku trudności z wyko- 4) odżywiania — określenie rodzaju pokarmu (karrzystaniem innych dróg dostępu), mienie naturalne, sztuczne, mieszane), techniki i sposobu karmienia, dopajania oraz objawów c) podjąć działania dla skorygowania potencjal- zaburzeń jelitowych (ulewanie pokarmu, kolka nie odwracalnych przyczyn zatrzymania krą- jelitowa); żenia, takich jak: 5) oczu (obrzęk powiek, łzawienie, obecność śluzu, — hipowolemia (podać 10 ml/kg płynu kry- ropy), nosa (wydzielina) i jamy ustnej (pleśniawstaloidowego lub krwi), ki); — hipotermia, 6) zachowania się dziecka (sen, aktywność ruchowa, płacz); — hipoglikemia, 7) sposobu zapewniania higieny ciała (kąpiel, toa- — odma prężna. leta, przewijanie i zmiana pieluszek, ubranie); 14. Noworodkowi nie należy podawać leków przed za- 8) stanu kikuta pępowiny (wilgotny, ropiejący, supewnieniem dobrej wentylacji płuc i pośredniego chy) i dna pępka (suche, wilgotne, ropiejące, masażu serca. ziarninujące, stan zapalny okołopępkowy, prze- 15. Zabiegi resuscytacyjne należy niezwłocznie rozpo- puklina); cząć od zaintubowania i odessania noworodka 9) higieny pomieszczenia, w którym przebywa oraz wdrożenia masażu pośredniego serca i wennoworodek; tylacji 40—60 % tlenem — w przypadku noworodka, który urodzi się w stanie śmierci klinicznej 10) wykonania badań przesiewowych oraz szcze- (Apgar—0). pień zgodnie z odrębnymi przepisami. 6. Wyniki ocen położnicy i noworodka określonych XIV. Połóg w ust. 2 i 5 odnotowuje się w dokumentacji medycz- 1. Położnicy i jej dziecku należy zapewnić ciągłą profe- nej. sjonalną opiekę w miejscu zamieszkania albo poby- 7. Opieka nad położnicą w domu powinna być realizotu. wana według indywidualnego planu opieki, mody- 2. Opieka nad położnicą obejmuje w szczególności fikowanego stanem położnicy i noworodka oraz ocenę: sytuacją w środowisku domowym. Nr 187 — 14065 — Poz. 1259 8. Zakład opieki zdrowotnej sprawujący opiekę nad 13) u dziela wskazówek na temat zdrowego stylu kobietą w czasie porodu przekazuje w dniu wypisu życia; zgłoszenie o porodzie położnej rodzinnej, wskaza- 14) u dziela porad na temat minimalizowania strenej przez przedstawicieli ustawowych noworodka; su i radzenia sobie ze stresem; zgłoszenie zawiera imię i nazwisko matki, numer PESEL matki, godzinę i datę urodzenia dziecka, 15) p rowadzi edukację zdrowotną, ze szczególnym płeć dziecka oraz dokładny adres, pod którym mat- uwzględnieniem: wpływu palenia tytoniu na zdrowie, profilaktyki raka piersi i raka szyjki ka wraz z dzieckiem będą przebywać w okresie pomacicy, metod planowania rodziny, higieny łogu. i trybu życia w połogu, diety matki karmiącej, 9. Położna wykonuje nie mniej niż 4 wizyty (pierwsza karmienia piersią, rozwiązywania problemów wizyta odbywa się nie później niż w ciągu 48 go- związanych z laktacją i zapobiegania tym probdzin od otrzymania przez położną zgłoszenia uro- lemom, pielęgnacji rany krocza oraz pielęgnadzenia dziecka). cji skóry dziecka; 16) realizuje samodzielnie świadczenia zapobie- 10. Planując i realizując indywidualny plan opieki, pogawcze, diagnostyczne, lecznicze i ewentualłożna kieruje się dobrem położnicy i jej dziecka, nie rehabilitacyjne, wynikające z planu opieki poszanowaniem ich podmiotowości i godności nad położnicą i noworodkiem; osobistej. 17) zdejmuje szwy z krocza; 11. Podczas wizyt położna w szczególności: 18) realizuje działania pielęgnacyjno-opiekuńcze 1) ocenia stan zdrowia położnicy i noworodka; wynikające z planu opieki; 2) o bserwuje i ocenia rozwój fizyczny dziecka 19) wykonuje czynności diagnostyczne, lecznicze i rehabilitacyjne zlecone przez lekarza; oraz przyrost masy ciała; 20) współpracuje w realizacji opieki z położnicą, jej 3) u dziela rad i wskazówek na temat opieki nad rodziną i zespołem terapeutycznym; noworodkiem i jego pielęgnacji; 21) m otywuje do prowadzenia gimnastyki, udziela 4) o cenia, w jakim stopniu położnica stosuje się instruktażu odnośnie do kinezyterapii w połodo zaleceń położnej dotyczących opieki i pie- gu jako metody zapobiegania nietrzymaniu lęgnacji noworodka; moczu; 5) o cenia możliwości udzielania pomocy i wspar- 22) u dziela instruktażu w zakresie możliwych techcia dla położnicy ze strony osoby bliskiej; nik kąpieli noworodka oraz pielęgnowania skóry, kikuta pępowiny i dna pępka; 6) o cenia relacje w rodzinie, interweniuje w przy- 23) u dziela informacji na temat problemów okresu padku zaobserwowania przemocy lub innych noworodkowego i okresu połogu, sposobów występujących nieprawidłowości; zapobiegania im oraz zasad postępowania 7) wspiera w sytuacjach trudnych; w przypadku ich wystąpienia; 24) u dziela osobie bliskiej informacji na temat 8) u stala sposób żywienia noworodka ze szczezmian fizycznych i reakcji emocjonalnych zagólnym zwróceniem uwagi na celowość karchodzących w połogu i przygotowuje do udziemienia piersią, pomaga położnicy rozwiązywać lenia pomocy i wsparcia położnicy; wskazuje problemy dotyczące karmienia piersią; instytucje, w których może uzyskać stosowną 9) p omaga w rozwiązywaniu problemów związa- pomoc. nych z laktacją; 12. W przypadku wystąpienia problemów zdrowot- 10) edukuje w zakresie profilaktyki przeciwkrzywi- nych, których rozwiązanie wykracza poza zakres czej i przeciwkrwotocznej; kompetencji położnej, przekazuje ona położnicy informacje o potrzebie interwencji lekarskiej, rów- 11) informuje o obowiązku zgłaszania się z dzie- nocześnie informując o tym fakcie lekarza podstackiem na szczepienia ochronne i badania profi- wowej opieki zdrowotnej. laktyczne; 13. Po osiągnięciu przez dziecko 2 miesięcy życia po- 12) informuje o potrzebie odbycia wizyty u lekarza łożna przekazuje opiekę nad nim pielęgniarce podginekologa w 6. tygodniu połogu; stawowej opieki zdrowotnej. OFERTA WYDAWNICZA Wzory formularzy sprawozdawczych, kwestionariuszy i ankiet statystycznych stosowanych w badaniach statystycznych na 2010 r. (3 tomy) Załącznik do Dziennika Ustaw z 2010 r. Nr 106, poz. 676 Urzędowy Wykaz Produktów Leczniczych Dopuszczonych do Obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Stan na dzień 31 stycznia 2010 r. Załącznik do Dziennika Urzędowego Ministra Zdrowia z 2010 r. Nr 6, poz. 40 TOMI TOM II Standardy akredytacyjne w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych oraz funkcjonowania szpitali Załącznik do Dziennika Urzędowego Ministra Zdrowia z 2010 r. Nr 2, poz. 24 Program badań statystycznych statystyki publicznej na rok 2010 Załącznik do Dziennika Ustaw z 2010 r. Nr 3, poz. 14 Załącznik do regulaminu międzynarodowego przewozu kolejami towarów niebezpiecznych (RID), stanowiącego załącznik € do konwencji o międzynarodowym przewozie kolejami (COTIF) Załącznik do Dziennika Ustaw z 2009 r. Nr 167, poz. 1318 TOM I — wersja polska TOM II — werska angielska Umowa Europejska dotycząca międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR) Załącznik do Dziennika Ustaw z 2009 r. Nr 27, poz. 162 Wersja polska 2 tomy Wersja angielska 2 tomy Struktura logiczna deklaracji i podań Załącznik do Dziennika Ustaw z 2009 r. Nr 2, poz. 9 Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług (PKWiU) Załącznik do Dziennika Ustaw z 2008 r. Nr 207, poz. 1293 Ochrona Obszarów Specjalnej Ochrony Ptaków NATURA 2000 Załącznik do Dziennika Ustaw z 2008 r. Nr 198, poz. 1226 Wersja elektroniczna NATURA 2000 płyta DVD Zmiany do wzorów formularzy sprawozdawczych, kwestionariuszy i ankiet statystycznych stosowanych w badaniach statystycznych na 2008 r. Załącznik do Dziennika Ustaw z 2008 r. Nr 85, poz. 518 Polska Klasyfikacja Działalności (PKD) Załącznik do Dziennika Ustaw z 2007 r. Nr 251, poz. 1885 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (PROW 2007-2013) Załącznik do Monitora Polskiego z 2007 r. Nr 94, poz. 1035 Standardy Kształcenia — 2 tomy Załącznik do Dziennika Ustaw z 2007 r. Nr 164, poz. 1166 Wymagania dobrej praktyki wytwarzania Załącznik do Dziennika Ustaw z 2006 r. Nr 194, poz. 1436 Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2010 Załącznik do Monitora Polskiego z 2006 r. Nr 90, poz. 946 Zakres badań, informacji i danych dotyczących środka ochrony roślin Załącznik do Dziennika Ustaw z 2005 r. Nr 100, poz. 839 Szczegółowe warunki techniczne dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunki ich umieszczania na drogach Załącznik do Dziennika Ustaw z 2003 r. Nr 220, poz. 2181 STRONA INTERNETOWA: www.wydawnictwa.cokprm.gov.pl ceny brutto 832,90 zł 957,00 zł 440,60 zł 151,30 zł 137,80 zł 105,00 zł 113,40 zł 146,00 zł 152,10 zł 42,40 zł 271,60 zł 343,20 zł 56,00 zł 82,90 zł 270,70 zł 504,00 zł 600,30 zł 100,40 zł 244,50 zł Centrum Obsługi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Wydział Wydawnictw i Poligrafii zachęca do zakupu załączników POLSKA KLASYFIKACJA DZIAŁALNOŚCI (PKD) Załącznik do Dziennika Ustaw Nr 251, poz. 1885 z dnia 31 grudnia 2007 r. MI Symbole, nazwy zakres klasyfikacji na pięciu różnych poziomach MI Zmiany wprowadzone do klasyfikacji Organizacji Narodów Zjednoczonych i Unii Europejskiej M Klucze powiązań: PKD 2004 — PKD 2007; PKD 2007 — PKD 2004 Cena brutto 270,70 zł (wtym 7 % VAT) POLSKA KLASYFIKACJA WYROBÓW I USŁUG Załącznik do Dziennika Ustaw Nr 207, poz. 1293 z dnia 26 listopada 2008 r. MI Symbole, nazwy produktów i usług w podziale siedmiopoziomowym MI Zasady metodyczne PKWiU 2008 M Klucze powiązań: PKWiU 2004 — PKWiU 2008; PKWiU 2008 — PKWiU 2004 M Powiązania grupowań PKWiU 2008 z innymi klasyfikacjami i nomenklaturami Cena brutto 271,60 zł w:ym7%vAT Dodatkowe informacje pod numerami telefonów: 22 694-67-52, 800 287 581 Poczta elektroniczna: wydawnictwa © cokprm.gov.pl PEŁNA OFERTA: www.wydawnictwa.cokprm.gov.pl Wydawca: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Redakcja: Rządowe Centrum Legislacji — Departament Dziennika Ustaw i Monitora Polskiego al. J. Ch. Szucha 2/4, 00-582 Warszawa, tel. 22 622-66-56 Skład, druk i kolportaż: Centrum Obsługi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów — Wydział Wydawnictw i Poligrafii, ul. Powsińska 69/71, 02-903 Warszawa, tel. 22 694-67-52; faks 22 694-60-48 Bezpłatna infolinia: 800 287 581 (czynna w godz. 730–1530) www.wydawnictwa.cokprm.gov.pl e-mail: wydawnictwa@cokprm.gov.pl Tłoczono z polecenia Prezesa Rady Ministrów w Centrum Obsługi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów — Wydział Wydawnictw i Poligrafii, ul. Powsińska 69/71, 02-903 Warszawa Zam. 2749/W/C/2010 ISSN 0867-3411 Cena 3,80 zł (w tym 7 % VAT)