Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 8 września 2010 r. w sprawie sposobu pakowania nawozów mineralnych, umieszczania informacji o składnikach nawozowych na tych opakowaniach, sposobu badania nawozów mineralnych oraz typów wapna nawozowego

Nr 183 — 13862 — Poz. 1229 1229 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI1) z dnia 8 września 2010 r. w sprawie sposobu pakowania nawozów mineralnych, umieszczania informacji o składnikach nawozowych na tych opakowaniach, sposobu badania nawozów mineralnych oraz typów wapna nawozowego2) Na podstawie art. 12 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. 3. W przypadku nawozów zawierających mikroo nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 147, poz. 1033) za- składniki nawozowe dane o deklarowanej zawartości rządza się, co następuje: mikroskładników nawozowych powinny być wyrażone w procentach zgodnie z minimalną zawartością § 1. 1. Rozporządzenie określa: mikroskładników nawozowych w nawozach mineralnych, która została określona w załączniku nr 1 do roz- 1) szczegółowy sposób umieszczania informacji porządzenia. Dopuszcza się podawanie zawartości umożliwiającej identyfikację nawozów, o której całkowitej lub rozpuszczalnej mikroskładników nawomowa w art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 10 lipca zowych w mg/kg lub mg/l. 2007 r. o nawozach i nawożeniu, zwanej dalej „ustawą”; 4. W nawozach mineralnych: 2) sposób pakowania nawozów; 1) zawartość azotu, fosforu, potasu, wapnia, magnezu, sodu i siarki powinna być wyrażona w formie 3) dopuszczalne tolerancje zawartości składników pierwiastka: azotu (N), fosforu (P), potasu (K), wapnawozowych; nia (Ca), magnezu (Mg), sodu (Na), siarki (S) lub (z wyjątkiem azotu) w formie tlenku: pięciotlenku 4) sposób pobierania próbek i metody badań nawo- fosforu (P O ), tlenku potasu (K O), tlenku wapnia 2 5 2 zów mineralnych w celu kontroli ich jakości; (CaO), tlenku magnezu (MgO), tlenku sodu (Na O), 2 trójtlenku siarki (SO ) lub w obu wymienionych 3 5) typy wapna nawozowego oraz szczegółowe wy- formach; magania jakościowe dla tych typów. 2) przy przeliczaniu zawartości wyrażonej w formie 2. Rozporządzenie nie dotyczy nawozów, o których tlenkowej na formę pierwiastkową stosuje się namowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. stępujące współczynniki przeliczeniowe: a) fosfor (P) = pięciotlenek fosforu (P O ) x 0,436, § 2. 1. W informacji umożliwiającej identyfikację 2 5 nawozów, o której mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy, b) potas (K) = tlenek potasu (K O) x 0,830, 2 zawartej na opakowaniu lub etykiecie, a w przypadc) wapń (Ca) = tlenek wapnia (CaO) x 0,715, kach nawozów luzem zawartej w dokumentach, w które się je zaopatruje, zapewnia się umieszczanie danych d) magnez (Mg) = tlenek magnezu (MgO) x 0,603, o deklarowanych składnikach i mikroskładnikach nae) sód (Na) = tlenek sodu (Na O) x 0,742, wozowych. 2 f) siarka (S) = trójtlenek siarki (SO ) x 0,400; 3 2. Informacja wskazująca dane o deklarowanej zawartości podstawowych i drugorzędnych składników 3) z awartość mikroskładników nawozowych powinnawozowych powinna być podawana jako procent na być wyrażona wyłącznie w formie pierwiastków: masowy wyrażony liczbą całkowitą lub, w razie po- boru (B), kobaltu (Co), miedzi (Cu), żelaza (Fe), trzeby, o ile pozwala na to dokładność metody anali- manganu (Mn), molibdenu (Mo), cynku (Zn). tycznej, dane te powinny być podane z dokładnością 5. Przy określaniu danych dotyczących zawartości do pierwszego miejsca po przecinku. form składników nawozowych i wartości oznaczeń ich rozpuszczalności w odpowiednich roztworach lub 1) Minister Gospodarki kieruje działem administracji rządow wodzie stosuje się przepisy ust. 4. wej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Gospodarki § 3. 1. Informacja o składnikach podstawowych, (Dz. U. Nr 216, poz. 1593). drugorzędnych i mikroskładnikach nawozowych po- 2) Niniejsze rozporządzenie zostało notyfikowane Komisji winna zawierać pełne nazwy pierwiastków i odpowia- Europejskiej w dniu 19 kwietnia 2010 r. pod numerem dające im symbole chemiczne. 2010/0231/PL, zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu 2. Jeżeli nawóz jest wieloskładnikowy, to kolejność funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i akposzczególnych składników przy deklarowaniu ich zatów prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039 oraz z 2004 r. Nr 65,

), które wdraża dyrektywę 98/34/WE z dnia wartości powinna być następująca: 22 czerwca 1998 r. ustanawiającą procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych 1) a zot (N); (Dz. Urz. WE L 204 z 21.07.1998, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 20, str. 337, z późn. 2) f osfor (P) lub wyrażony jako pięciotlenek fosforu zm.). (P O ); 2 5

Nr 183 — 13863 — Poz. 1229 3) potas (K) lub wyrażony jako tlenek potasu (K O); § 6. 1. Nawozy powinny być pakowane w sposób 2 umożliwiający: 4) wapń (Ca) lub wyrażony jako tlenek wapnia (CaO); 1) z abezpieczanie ich przed niekorzystnymi wpływa- 5) magnez (Mg) lub wyrażony jako tlenek magnemi otoczenia powodującymi zmiany jakościowe zu (MgO); i ilościowe; 6) sód (Na) lub wyrażony jako tlenek sodu (Na O); 2 2) z apobieganie zagrożeniu dla zdrowia ludzi, zwie- 7) siarka (S) lub wyrażona jako trójtlenek siar- rząt i środowiska, które może powstać w związku ki (SO ). z obrotem, przewozem i przechowywaniem nawo- 3 zów; 3. Zawarte w nawozie i możliwe do zadeklarowa- 3) zabezpieczanie opakowania przed możliwością nia mikroskładniki nawozowe wymienia się w kolejotwarcia i odlania bądź odsypania nawozu bez poności alfabetycznej ich symboli chemicznych. zostawienia wyraźnych śladów; § 4. 1. W nawozach mineralnych zawierających 4) zabezpieczanie opakowania przed możliwością podstawowe składniki nawozowe z dodatkiem składuszkodzenia, usunięcia lub zamiany etykiet, jeżeli ników drugorzędnych zawartość wapnia (Ca), magnesą one dołączone do opakowania. zu (Mg), sodu (Na), siarki (S) powinna być deklarowana, jeżeli wynosi co najmniej: 2. Opakowanie nawozu powinno być dobierane 1) 1,0 % tlenku wapnia (CaO), to jest 0,7 % wap- w zależności od własności fizykochemicznych nawonia (Ca); zu; dopuszcza się używanie worków wentylowych. 2) 1,0 % tlenku magnezu (MgO), to jest 0,6 % magnezu (Mg); 3. Opakowanie nawozu powinno być zamknięte w taki sposób, aby jego otwarcie spowodowało uszko- 3) 1,5 % tlenku sodu (Na O), to jest 1,1 % sodu (Na); dzenie zamknięcia lub kontrolki zamknięcia, lub same- 2 go opakowania. 4) 2,5 % trójtlenku siarki (SO ), to jest 1,0 % siar- 3 ki (S). § 7. 1. Do pobierania próbek oraz badań nawozów mineralnych stosuje się metody określone w załączni- 2. Deklarację zawartości wapnia (Ca) w nawozach kach III i IV do rozporządzenia (WE) nr 2003/2003 Parsporządza się tylko wówczas, gdy jest on rozpuszczalny w wodzie. lamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003 r. w sprawie nawozów (Dz. Urz. WE L 304 3. Zawartość jednego lub więcej spośród następu- z 21.11.2003, str. 1—194, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Poljących mikroskładników nawozowych: boru (B), ko- skie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 32 str. 467—660, baltu (Co), miedzi (Cu), żelaza (Fe), manganu (Mn), z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem molibdenu (Mo), cynku (Zn) powinna być deklarowa- nr 2003/2003”. na, jeżeli mikroskładniki nawozowe są dodane i występują co najmniej w ilościach określonych w załącz- 2. Z pobrania próbek nawozu do badań sporządza niku nr 1 do rozporządzenia. się protokół na formularzu określonym w załączniku nr 2 do rozporządzenia. 4. W nawozach mineralnych wprowadzonych do obrotu mogą być deklarowane inne mineralne skład- § 8. Do badania zawartości fosforu rozpuszczalneniki nawozowe, niewymienione w ust. 1. go w obojętnym roztworze cytrynianu amonu i w wodzie stosuje się: § 5. W nawozach mineralnych zawartość magnezu (Mg), sodu (Na), siarki (S) oraz mikroskładników 1) z ałącznik I rozporządzenia nr 2003/2003 w częnawozowych powinna być deklarowana jako: ści A. 2. Nawozy fosforowe w zakresie stosowania metody i wielkości naważki do ekstrakcji; 1) zawartość składnika rozpuszczalnego w wodzie, jeżeli składnik ten jest całkowicie rozpuszczalny; 2) załącznik IV rozporządzenia nr 2003/2003 w zakre- 2) całkowita zawartość składnika i zawartość składni- sie: ka rozpuszczalnego w wodzie dla magnezu, sodu a) metody 1 dotyczącej przygotowania próbki do i siarki, gdy zawartość składnika rozpuszczalnego badań, w wodzie stanowi co najmniej jedną czwartą zawartości całkowitej; b) metody 3.2. dotyczącej oznaczania wyekstrahowanego fosforu; 3) całkowita zawartość składnika i zawartość składnika rozpuszczalnego w wodzie dla mikroskładników 3) normę PN-C-87015:1988 Nawozy sztuczne. Metonawozowych, gdy zawartość składnika rozpuszdy badań zawartości fosforanów (rozdz. 6 Metoda czalnego w wodzie stanowi co najmniej połowę ekstrakcji dwuetapowej). zawartości całkowitej; 4) całkowita zawartość składnika, w przypadku gdy § 9. Metody badań zawartości zanieczyszczeń zawartość składników nawozowych nie spełnia w nawozach mineralnych określa załącznik nr 3 do wymagań określonych w pkt 1, 2 lub 3. rozporządzenia.

Nr 183 — 13864 — Poz. 1229 § 10. Metody badań właściwości fizycznych nawo- § 13. Metody badań wapna nawozowego i wapna zów mineralnych określa załącznik nr 4 do rozporzą- nawozowego zawierającego magnez określa załącznik dzenia. nr 7 do rozporządzenia. § 11. 1. W stosunku do deklarowanej zawartości § 14. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie składników nawozowych w nawozach mineralnych są 14 dni od dnia ogłoszenia.3) dopuszczalne tolerancje wynikające ze zmienności parametrów produkcji, pobierania próbek i analizy. Minister Gospodarki: W. Pawlak 2. Do dopuszczalnych tolerancji, o których mowa w ust. 1, dla nawozów wymienionych w załączniku I rozporządzenia nr 2003/2003 stosuje się dopusz- 3) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeczalne tolerancje określone w załączniku II tego rozpo- niem Ministra Gospodarki z dnia 30 maja 2001 r. w sprarządzenia. wie szczegółowego sposobu zamieszczania informacji dotyczącej identyfikacji nawozów, sposobu ich pakowania, 3. Dopuszczalne tolerancje, o których mowa dopuszczalnych tolerancji zawartości składników nawozowych w nawozach mineralnych, sposobu pobierania prów ust. 1, dla nawozów niewymienionych w załącznibek i metod badania nawozów mineralnych oraz wartości ku I rozporządzenia 2003/2003 określa załącznik nr 5 zanieczyszczeń (Dz. U. Nr 91, poz. 1016) oraz rozporządzedo rozporządzenia. niem Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 maja 2004 r. w sprawie określenia typów wapna nawozowego (Dz. U. § 12. Typy wapna nawozowego oraz szczegółowe Nr 130, poz. 1384), które zgodnie z art. 51 ustawy z dnia wymagania jakościowe dla tych typów określa załącz- 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 147, nik nr 6 do rozporządzenia. poz. 1033) utraciły moc z dniem 15 listopada 2009 r.

Nr 183 — 13865 — Poz. 1229 Załączniki do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 8 września 2010 r. (poz. 1229) Załącznik nr 1 MINIMALNA ZAWARTOŚĆ MIKROSKŁADNIKÓW NAWOZOWYCH W NAWOZACH MINERALNYCH WYRAŻONA W PROCENTACH (m/m) 1.1. Stałe lub płynne mieszanki mikroskładników nawozowych

Całkowita zawartość mikroskładników nawozowych: — w mieszance stałej: co najmniej 3 % (m/m), — w mieszance płynnej: co najmniej 1,5 % (m/m). 1.2. N awozy zawierające podstawowe lub drugorzędne składniki nawozowe z dodatkiem mikroskładników nawozowych

Nr 183 — 13866 — Poz. 1229 Załącznik nr 2 PROTOKÓŁ POBRANIA PRÓBEK NAWOZU DO BADAŃ 1. UCZESTNICY, MIEJSCE I CZAS 1.1. Nazwisko i adres próbkobiorcy ......................................................................................................................... …………………………......................................................................................…........................................……. 1.2. Adres miejsca, data i godzina pobierania próbek ........................................................................................... …………………………......................................................................................…........................................……. 1.3. Nazwa i adres właściciela nawozu .................................................................................................................... …………………………......................................................................................…........................................……. 1.4. Nazwisko i adres przedstawiciela właściciela obecnego podczas pobierania próbek ................................. …………………………......................................................................................…........................................……. 1.5. Nazwisko i adres świadka obecnego podczas pobierania próbek ................................................................. …………………………......................................................................................…........................................……. 2. SPRAWDZANIE DOKUMENTÓW 2.1. Produkty, z których pobrano próbki, dostarczono z ........................................................................................ …………………………......................................................................................…........................................……. 2.1.1. Nazwa producenta, sprzedawcy lub importera nawozu ................................................................................. …………………………......................................................................................…........................................……. 2.1.2. Czy oznaczenie wyrobu jest zgodne z wymaganiami kontraktowymi? o tak o nie 2.1.3. Partia lub dostawa, z której pobrano próbki, jest identyfikowana za pomocą: …………………………......................................................................................…........................................……. 2.1.4. Produkty, z których pobrano próbki, były wysłane przez producenta (data) ................................................ 2.1.5. Partię dostarczono (data) ................................................................................................................................... 2.1.6. Partię, z której pobrano próbki, zaimportowano (data) ................................................................................... 2.1.7. Wielkość partii lub jednostek dostawczych wynosiła: .................................................................................... 3. IDENTYFIKACJA (dotyczy tylko produktu w opakowaniach) 3.1. Czy znaki identyfikacyjne (oznakowanie) opakowań są zgodne z dokumentacją? o tak o nie 4. ZEWNĘTRZNE SPRAWDZENIE TOWARÓW 4.1. Produkty dostarczono w następującej postaci: ............................................................................................... …………………………......................................................................................…........................................……. 4.2. Produkty, z których pobrano próbki, znajdowały się: ...................................................................................... …………………………......................................................................................…........................................…….

Nr 183 — 13867 — Poz. 1229 4.3. Partia była: o kompletna o niekompletna 4.4. Uszkodzenie lub zniszczenie produktów: produkty były nieuszkodzone o produkty były zniszczone/uszkodzone o 4.5. Część partii o pogorszonej jakości zawierała: .................................................................................................. …………………………......................................................................................…........................................……. 4. 6. Z części partii o pogorszonej jakości pobrano próbki: oddzielnie o nieoddzielnie o 5. POBIERANIE PRÓBEK 5.1. Miejsce pobierania próbek ................................................................................................................................ 5.2. Metoda pobierania próbek: mechaniczna o ręczna o 5.3. Próbki pobrano z produktu znajdującego się: w ruchu o w spoczynku o 5.4. Liczba pobranych próbek pierwotnych ............................................................................................................ 5.5. Liczba badanych jednostek ................................................................................................................................ 5.6. Ogólna masa próbki (suma mas próbek pierwotnych) ................................................................................... 6. POMNIEJSZANIE MASY OGÓLNEJ PRÓBKI I OTRZYMYWANIE PRÓBEK KOŃCOWYCH 6.1. Pomniejszanie próbki końcowej wykonano za pomocą: ................................................................................. 6.2. Podział próbki pomniejszonej do próbki końcowej wykonano za pomocą: .................................................. …………………………......................................................................................…........................................……. 6.3. Próbkę końcową otrzymano (data) ................................................................................................................... 6.4. Próbkę końcową zapieczętowano (data) .......................................................................................................... 7. SZCZEGÓŁOWE INFORMACJE I UWAGI ......................................................................................................... …………………………......................................................................................…........................................……. …………………………......................................................................................…........................................……. Powyższe dane są zgodne z najlepszą wiedzą, dokładne i możliwie wyczerpujące. ........................................................ (podpis próbkobiorcy)

Nr 183 — 13868 — Poz. 1229 Załącznik nr 3 METODY BADAŃ ZAWARTOŚCI ZANIECZYSZCZEŃ W NAWOZACH MINERALNYCH Norma PN-C-87070:1992 Nawozy sztuczne. Badania 4.2.2. Odczynniki: zawartości arsenu, kadmu, ołowiu i rtęci w nawozach 1) handlowy roztwór wzorcowy rtęci o stężeniu azotowych i fosforowych. 1 mg/ml; 1. Oznaczanie arsenu 2) roztwór wzorcowy roboczy rtęci: Do kolby pomiarowej o pojemności 100 ml 1.1. Oznaczanie zawartości arsenu metodą atomowej odmierzyć 100 μl roztworu wzorcowego, dospektrofotometrii absorpcyjnej z zastosopełnić wodą do kreski i wymieszać; 1 ml tak waniem techniki generowania wodorków — przygotowanego roztworu zawiera 1 μg rtęci. wg PN-C-87070-03:1992 rozdz. 3 Roztwór należy przygotować bezpośrednio przed wykonaniem oznaczania; 1.2. Oznaczanie zawartości arsenu metodą spektrofotometryczną z dietyloditiokarbaminianem srebra 3) tlen sprężony o czystości 99,99 %. — wg PN-C-87070-03:1992 rozdz. 4 4.2.3. Aparatura i przyrządy 2. Oznaczanie kadmu 1) spektrofotometr absorpcji atomowej przeznaczony do oznaczania rtęci techniką amalga- 2.1. Oznaczanie zawartości kadmu metodą atomowej macji par rtęci, wyposażony w niskociśniespektrofotometrii absorpcyjnej z zastosowaniem niową lampę rtęciową, blok kuwet pomiarokuwety grafitowej — wg PN-C-87070-04:1992 wych, piec, katalizator, łódeczki do próbek; rozdz. 3 2) waga analityczna o dokładności ważenia 2.2. Oznaczanie zawartości kadmu metodą atomowej 0,0001g; spektrofotometrii absorpcyjnej w płomieniu acety- 3) pipety automatyczne o pojemności 50 len-powietrze wg PN-C-87070-04:1992/Az1:1997* i 100 μl. 3. Oznaczanie ołowiu 4.2.4. Przygotowanie spektrofotometru do oznaczania 3.1. O znaczanie zawartości ołowiu metodą atomowej Przygotowanie aparatu zgodnie z instrukcją obspektrofotometrii absorpcyjnej z zastosowaniem sługi polega na: kuwety grafitowej — wg PN-C-87070-05:1992 rozdz. 3 1) ustawieniu przepływu tlenu; 2) włączeniu aparatu i komputera, ustabilizowa- 3.2. O znaczanie zawartości ołowiu metodą atomowej niu; spektrofotometrii absorpcyjnej w płomieniu acetylen-powietrze — wg PN-C-87070-05:1992 3) wprowadzeniu (odpowiedniego dla danej rozdz. 4 próbki) programu czasowego dla etapów: suszenia, mineralizacji, oczekiwania; 4. Oznaczanie rtęci 4) wprowadzeniu danych dotyczących próbki i wielkości naważki. 4.1. O znaczanie zawartości rtęci metodą atomowej spektrofotometrii absorpcyjnej z zastosowaniem 4.2.5. Sporządzanie krzywej wzorcowej techniki zimnych par — wg PN-C-87070-06:1992 Sporządzić krzywą wzorcową z roztworu wzorcowego roboczego rtęci w zakresie od 0,05 ng/ml 4.2. O znaczanie zawartości rtęci metodą atomowej do 50 ng/ml. Krzywą wzorcową wykonuje się spektrofotometrii absorpcyjnej z zastosowaniem przy włączaniu aparatu do eksploatacji oraz po techniki amalgamacji par rtęci każdej naprawie serwisowej. 4.2.1. Opis metody 4.2.6. Wykonanie oznaczenia Metoda polega na absorpcji promieniowania Do łódeczki do spalań odważyć, w zależności od emitowanego przez niskociśnieniową lampę zawartości rtęci w nawozie, od 50 mg do rtęciową przy długości fali 254 nm przez pary 200 mg badanej próbki. Po umieszczeniu łórtęci powstające w atmosferze tlenu, w cyklu: deczki w aparacie uruchomić program termiczspalanie próbki — amalgamacja — uwalnianie nej obróbki próbki. Dla danej próbki należy wypar rtęci, przy odpowiednio dobranym progra- konać co najmniej dwa pomiary. Jednocześnie mie czasowo-temperaturowym i pomiarze ab- należy wykonać próbę ślepą. sorbancji. Zawartość rtęci w analizowanej prób- 4.2.7. Wynik końcowy oznaczania ce nawozu wyznacza się przez porównanie z absorbancją roztworu wzorcowego rtęci. Zawartość rtęci w badanej próbce, po obróbce sygnału analitycznego, podawana jest w mg/kg. * Uwaga: Za wynik końcowy oznaczania należy przyjąć W normie nie podano badanego zakresu stężenia dla kad- średnią arytmetyczną wyników dwóch równomu. Metodę można stosować przy stężeniu kadmu w ba- ległych oznaczeń, między którymi różnica nie danym roztworze w zakresie 0,05 μg/ml do 3 μg/ml. przekracza 20 % wyniku niższego.

Nr 183 — 13869 — Poz. 1229 Załącznik nr 4 METODY BADAŃ WŁAŚCIWOŚCI FIZYCZNYCH NAWOZÓW MINERALNYCH 1. Badanie temperatury krystalizacji ciekłych nawo- metr pomocniczy umieścić w łaźni oziębiającej. zów mineralnych Po osiągnięciu odpowiedniej temperatury łaźni wstawić probówkę z badanym nawozem i zanu- 1.1. Opis metody rzyć w niej termometr pomiarowy. Zawartość probówki powoli chłodzić, poruszając wolno ter- Wykonanie oznaczenia temperatury krystalizacji mometrem wzdłuż ścianek probówki, a w mociekłych nawozów mineralnych polega na stopmencie pojawienia się pierwszych kryształów odniowym oziębieniu badanej próbki i odczytaniu temperatury, przy której pojawiają się pierwsze czytać temperaturę. Kolejne pomiary należy wykryształy związków mineralnych wchodzących konać, stosując uprzednio przygotowane próbki. w skład nawozu. W celu określenia temperatury krystalizacji należy wykonać przynajmniej 2 pomiary. Różnica pomię- 1.2. Aparatura dzy wynikami nie powinna wynosić więcej niż 1 °C. 1) termometr pomiarowy o zakresie pomiarowym zgodnym z przewidywaną temperaturą krysta- 1.4. Wyrażenie wyników lizacji i działce elementarnej 0,1 °C; Temperaturę krystalizacji ciekłych nawozów mi- 2) probówka szklana o średnicy około 15 mm neralnych wyraża się w °C. Za wynik należy przyi wysokości około 150 mm; jąć średnią arytmetyczną wyników co najmniej 3) łaźnia chłodząca (zlewka o pojemności 400 ml); dwóch oznaczeń nieróżniących się między sobą więcej niż o 1 °C. 4) termometr pomocniczy o zakresie pomiarowym zgodnym z przewidywaną temperaturą 2. Badanie gęstości ciekłych nawozów mineralnych krystalizacji i działce elementarnej 1 °C. metodą areometryczną 1.3. Wykonanie oznaczenia 2.1. PN-C-87030-10:1989 Nawozy sztuczne ogrodnicze. Oznaczanie gęstości Do wykonania oznaczenia należy przygotować łaźnię oziębiającą. Łaźnia oziębiająca powinna po- 2.2. PN-B-13042:1983 Densymetry uniwersalne siadać temperaturę o 5—8 °C niższą od przewidywanej temperatury krystalizacji badanego nawo- 3. Badanie składu ziarnowego nawozów granulowazu. W celu uzyskania takiej łaźni należy do zlewki nych o pojemności 400 ml wlać około 300 ml mieszani- 3.1. PN-EN 1235:1999 Nawozy stałe. Badanie uziarnieny oziębiającej (łaźnię oziębiającą można uzyskać nia metodą sitową również w inny stosowany w laboratorium sposób). Następnie kilka probówek należy napełnić 3.2. PN-EN 1235:1999/A1:2004 Nawozy stałe. Badanie badanym nawozem do 1/3 ich wysokości. Termo- uziarnienia metodą sitową

Nr 183 — 13870 — Poz. 1229 Załącznik nr 5 DOPUSZCZALNE TOLERANCJE ZAWARTOŚCI SKŁADNIKÓW NAWOZOWYCH W NAWOZACH MINERALNYCH, WYNIKAJĄCE ZE ZMIENNOŚCI PARAMETRÓW PRODUKCJI, POBIERANIA PRÓBEK I ANALIZY Tolerancje wskazane w niniejszym załączniku są war- rozpuszczalności dopuszczalna tolerancja wynotościami ujemnymi wyrażonymi w procentach obli- si: czonych masowo, % (m/m). a) 1 /5 wartości deklarowanej przy zawartości Tolerancji nie stosuje się w przypadku wartości minifosforu od 1 % do 5 % (m/m), malnych i maksymalnych. b) 1,1 % przy zawartości fosforu powyżej 1. Nawozy jednoskładnikowe 5 % (m/m); 1) Nawozy azotowe 3) Nawozy potasowe W przypadku deklarowania zawartości azotu cał- W przypadku deklarowania zawartości potasu kowitego (N) lub jego form dopuszczalna tole- całkowitego (K) w przeliczeniu na K O lub jego 2 rancja wynosi: rozpuszczalności w wodzie dopuszczalna tolea) 1/5 wartości deklarowanej przy zawartości rancja wynosi: azotu od 1 % do 5 % (m/m), a) 1/5 wartości deklarowanej przy zawartości pob) 1,1 % przy zawartości azotu powyżej tasu od 1 % do 5 % (m/m), 5 % (m/m); b) 1,1 % przy zawartości potasu powyżej 5 % (m/m). 2) Nawozy fosforowe W przypadku deklarowania zawartości fosforu 2. Nawozy wieloskładnikowe zawierające podstawocałkowitego (P) w przeliczeniu na P O lub jego we składniki nawozowe 2 5

3. Nawozy zawierające drugorzędne składniki nawo- 4. Nawozy zawierające jeden lub kilka mikroskładnizowe ków nawozowych Dopuszczalna tolerancja w odniesieniu do deklaro- Dopuszczalne tolerancje w odniesieniu do deklarowanych zawartości mikroskładników nawozowych wanej zawartości wapnia, magnezu, sodu i siarki powinna wynosić: powinny wynosić 1/4 ich deklarowanej zawartości, 1) 1/2 wartości deklarowanej przy zawartości niejednak nie więcej niż 0,9 % w przeliczeniu na CaO, przekraczającej 0,05 % (m/m); MgO, Na 2 O, SO 3 , to jest: 0,64 % dla Ca, 0,55 % dla 2) 1/4 wartości deklarowanej przy zawartości od Mg, 0,67 % dla Na i 0,36 % dla S (w odniesieniu do 0,05 % do 2 % (m/m); wartości bezwzględnej). 3) 0,4 % dla zawartości powyżej 2 % (m/m).

Nr 183 — 13871 — Poz. 1229 Załącznik nr 6 TYPY WAPNA NAWOZOWEGO ORAZ SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA JAKOŚCIOWE DLA TYCH TYPÓW Tabela 1. Typy wapna nawozowego niezawierającego magnezu

1) Tylko dla wapna posodowego suchego. 2) Tylko dla wapna pocelulozowego. 3) Tylko dla wapna posodowego podsuszonego, wapna posodowego odsączonego i wapna posodowego mokrego. 4) Tylko dla wapna pocelulozowego i posiarkowego.

Nr 183 — 13872 — Poz. 1229 Tabela 2. Typy wapna nawozowego zawierającego magnez

Nr 183 — 13873 — Poz. 1229 Załącznik nr 7 METODY BADAŃ WAPNA NAWOZOWEGO I WAPNA NAWOZOWEGO ZAWIERAJĄCEGO MAGNEZ I. Do badania wapna nawozowego i wapna nawozo- II. Oznaczenie zawartości wilgoci metodą wagową wego zawierającego magnez stosuje się metody z suszeniem pod zmniejszonym ciśnieniem w nazamieszczone w poniższym wykazie: wozach stałych i środkach wapnujących 1) PN-EN 13535:2003: Nawozy i środki wapnujące. 1. Zakres stosowania Klasyfikacja W niniejszej metodzie opisano wagowe oznaczanie 2) P N-EN 1482-1:2008: Nawozy i środki wapnujące. zawartości wilgoci w nawozach i środkach wapnu- Pobieranie i przygotowanie próbek. Część 1: Pojących, polegające na suszeniu pod zmniejszonym bieranie próbek ciśnieniem. 3) P N-EN 1482-2:2008: Nawozy i środki wapnujące. Metody nie stosuje się do nawozów i środków wap- Pobieranie i przygotowanie próbek. Część 2: nujących zawierających: Przygotowanie próbek — azotan wapnia; 4) P N-EN 13475:2003: Środki wapnujące. Oznaczanie zawartości wapnia. Metoda szczawianowa — wodorotlenek wapnia; — siarczan wapnia zawierający w każdej cząsteczce 5) P N-EN 12947:2003: Środki wapnujące. Oznaczamniej niż dwie cząsteczki wody krystalizacyjnej; nie zawartości magnezu. Metoda atomowej spektrometrii absorpcyjnej — siarczan magnezu zawierający w każdej cząsteczce od jednej do siedmiu cząsteczek wody krysta- 6) P N-EN 12946:2002: Środki wapnujące. Oznaczalizacyjnej; nie zawartości wapnia i magnezu. Metoda kompleksometryczna — soli, które łatwo ulegają wietrzeniu w temperaturze otoczenia, i takich, które absorbują wodę 7) P N-C-87006-11:1990: Nawozy sztuczne wapnio- (środki odwadniające). wo-magnezowe. Oznaczanie wapnia i magnezu 2. Zasada metody 8) P N-C-87006-14:1993: Nawozy sztuczne wapniowo-magnezowe. Oznaczanie zawartości ołowiu Metoda polega na suszeniu odważki badanej próbki pod ciśnieniem 66 x 103 Pa w temperaturze 25 °C 9) P N-C-87006-15:1996: Nawozy sztuczne wapnioprzez 24 h i oznaczaniu powstałego ubytku masy. wo-magnezowe. Oznaczanie zawartości kadmu 10) PN-C-87006-20:1991: Nawozy sztuczne wapnio- 3. Materiał wo-magnezowe. Oznaczanie zawartości wody Silikażel pochłaniający wilgoć, działający jak sa- 11) PN-C-87007-06:1993: Nawozy sztuczne wapnio- mowskaźnik, o uziarnieniu od 2 do 5 mm. we. Oznaczanie zawartości tlenku wapniowego Silikażel aktywować bezpośrednio przed użyciem 12) PN-C-87007-06:1993/Az1:1997: Nawozy sztuczne w następujący sposób: około 100 g silikażelu umieśwapniowe. Oznaczanie zawartości tlenku wap- cić w parownicy (4.4), przenieść parownicę do suniowego szarki laboratoryjnej (4.5) i pozostawić w temperaturze 105 °C na 2 h. Po tym czasie parownicę z za- 13) PN-C-87007-07:1993: Nawozy sztuczne wapniowartością przenieść do eksykatora i ochłodzić do we. Oznaczanie zawartości chlorków temperatury otoczenia. 14) PN-C-87007-08:1993: Nawozy sztuczne wapniowe. Oznaczanie zawartości siarczków 4. Aparatura 15) PN-C-87007-09:1993: Nawozy sztuczne wapnio- 4.1. Naczynko wagowe o średnicy od 70 mm do we. Oznaczanie zawartości ołowiu 80 mm, zaopatrzone w przykrywkę 16) PN-C-87007-15:1993: Nawozy sztuczne wapnio- 4.2. Eksykator próżniowy o średnicy wewnętrznej okowe. Oznaczanie zawartości wody ło 200 mm, zawierający silikażel pochłaniający 17) PN-EN 12948:2004: Środki wapnujące. Oznacza- wilgoć (3) nie uziarnienia za pomocą przesiewania na su- 4.3. Pompa próżniowa wyposażona we wskaźnik ciścho i na mokro nienia (urządzenie do pomiaru ciśnienia) 18) PN-EN 14787:2006: Nawozy i środki wapnujące. Oznaczanie zawartości wody. Wytyczne i zale- 4.4. Parownica o średnicy wewnętrznej około 100 mm cenia 4.5. Suszarka laboratoryjna umożliwiająca kontrolę 19) PN-EN 14888:2006: Nawozy i środki wapnujące. temperatury w zakresie (105 ± 2) °C Oznaczanie zawartości kadmu 5. Przygotowanie próbki do badań 20) PN-EN 12048:1999: Nawozy stałe i środki wapnujące. Oznaczanie zawartości wilgoci. Metoda Próbkę do badań pobrać zgodnie z PN-EN wagowa z suszeniem w temperaturze (105 ±2) 1482-1:2008 i przygotować (bez rozdrabniania stopni C. w młynku) zgodnie z PN-EN 1482-2:2008.

Nr 183 — 13874 — Poz. 1229 Jeśli to konieczne, materiał próbki szybko rozkru- Uwaga: Przed użyciem eksykatora niezbędne jest szyć w moździerzu (nie mleć), całość wymieszać jego sprawdzenie na szczelność. i natychmiast przygotować próbkę analityczną Przed wytworzeniem próżni zaleca się umieszcze- (6.1). nie eksykatora za osłoną zabezpieczającą i pozo- Uwaga: Zaleca się rozkruszanie próbki w powietrzu stawienie do czasu wyrównania ciśnienia atmoo wilgotności względnej od 40 % do 60 %. sferycznego. W celu wyrównania ciśnień należy stopniowo 6. Sposób postępowania wpuszczać powietrze do wnętrza eksykatora, które uprzednio osuszono, przepuszczając przez złoże 6.1. Próbka analityczna aktywnego silikażelu (3). Następnie należy otwo- Zdjąć przykrywkę z naczynka wagowego (4.1) i su- rzyć eksykator, szybko zakryć naczynko i zważyć szyć naczynko oraz przykrywkę przez 2 h w suszar- wraz z zawartością, z dokładnością do 0,001 g. ce laboratoryjnej (4.5) w temperaturze 105 °C. 7. Wyrażanie wyników Ochłodzić w eksykatorze (4.2). Po ochłodzeniu do temperatury otoczenia zakryć Zawartość wilgoci (x) w nawozie lub środku wapnunaczynko przykrywką i zważyć z dokładnością do jącym wyrażoną jako procent (m/m) obliczyć ze 0,001g. Do przygotowanego naczynka odważyć wzoru: z próbki do badań około 10 g nawozu, następnie nakryć naczynko przykrywką i zważyć z dokład- m — m 0 1 x = x 100 nością do 0,001 g. m 0 6.2. Oznaczanie w którym: Odkryte naczynko wagowe (4.1) zawierające odważkę badanej próbki oraz przykrywkę naczynka m jest masą próbki analitycznej przed suszeniem 0 umieścić w eksykatorze (4.2) zawierającym świeżo (w gramach) aktywowany silikażel (3). m jest masą próbki analitycznej po suszeniu (w gra- Stosując pompę próżniową (4.3), zredukować ciś- 1 mach) nienie w eksykatorze do ciśnienia (66 ± 1,3) x 103 Pa (500 ± 10) mm Hg i ciśnienie to utrzymywać Wynik będący średnią co najmniej dwóch oznaczeń przez 24 h w temperaturze (25 ± 3) °C. zaokrąglić do 0,1 % (m/m).