Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 lipca 2010 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: elektromechanik, górnik eksploatacji otworowej, korektor i stroiciel instrumentów muzycznych, krawiec, mechanik precyzyjny, pszczelarz, technik górnictwa otworowego, technik rachunkowości i zegarmistrz

1. Określa się podstawy programowe kształcesymbol cyfrowy 311⁰¹; nia w następujących zawodach objętych klasyfikacją zawodów szkolnictwa zawodowego, stanowiącą za- 4) krawiec — symbol cyfrowy 743⁰¹; łącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie klasyfikacji 5) mechanik precyzyjny — symbol cyfrowy 731⁰³; zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. Nr 124,, z 2008 r. Nr 144, poz. 903 oraz z 2010 r. Nr 60, 6) pszczelarz — symbol cyfrowy 612⁰¹;): 7) technik górnictwa otworowego — symbol cyfrowy 1) Minister Edukacji Narodowej kieruje działem administracji 311¹⁴; rządowej — oświata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2 8) technik informatyk — symbol cyfrowy 312⁰¹; rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Edukacji Narodowej (Dz. U. Nr 216, poz. 1591). 9) technik rachunkowości — symbol cyfrowy 412⁰¹; 2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2703 i Nr 281, 10) zegarmistrz — symbol cyfrowy 731⁰⁵., z 2005 r. Nr 17, poz. 141, Nr 94, poz. 788, Nr 122,, Nr 131, poz. 1091, Nr 167, poz. 1400 i Nr 249, 2. Podstawy programowe, o których mowa, z 2006 r. Nr 144, poz. 1043, Nr 208, poz. 1532 w ust. 1, stanowią załączniki nr 1—10 do rozporząi Nr 227, poz. 1658, z 2007 r. Nr 42, poz. 273, Nr 80, poz. 542, dzenia. Nr 115, poz. 791, Nr 120, poz. 818, Nr 180, poz. 1280 i Nr 181, poz. 1292, z 2008 r. Nr 70, poz. 416, Nr 145,

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie, Nr 216, poz. 1370 i Nr 235, poz. 1618, z 2009 r. 14 dni od dnia ogłoszenia. Nr 6, poz. 33, Nr 31, poz. 206, Nr 56, poz. 458, Nr 157, i Nr 219, poz. 1705 oraz z 2010 r. Nr 44, poz. 250, Nr 54, poz. 320, Nr 127, poz. 857 i Nr 148, poz. 991. Minister Edukacji Narodowej: K. Hall Załączniki do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 lipca 2010 r. (poz. 1033) Załącznik nr 1 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE ELEKTROMECHANIK SYMBOL CYFROWY 724⁰⁵ I. OPIS ZAWODU 5) p osługiwać się schematami ideowymi, montażowymi, rysunkami warsztatowymi oraz instruk- 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powi- cjami obsługi i dokumentacją techniczno-ruchonien umieć: wą (DTR) maszyn i urządzeń elektrycznych; 1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa z za- 6) d obierać narzędzia i przyrządy do wykonywakresu elektrotechniki, elektroniki i mechaniki; nych prac; 2) rozpoznawać elementy i podzespoły elektrycz- 7) m ierzyć podstawowe wielkości fizyczne, geone, elektroniczne i mechaniczne oraz maszyny metryczne i elektryczne; i urządzenia elektryczne na podstawie wyglądu 8) w ykonywać montaż mechaniczny i elektryczny zewnętrznego oraz oznaczeń; maszyn i urządzeń elektrycznych; 3) dobierać materiały stosowane w budowie ma- 9) s prawdzać poprawność działania maszyn i urząszyn i urządzeń elektrycznych; dzeń elektrycznych; 4) wykonywać prace z zakresu ręcznej i mecha- 10) d okonywać przeglądów technicznych maszyn, nicznej obróbki skrawaniem; urządzeń i instalacji elektrycznych; Nr 154 — 11835 — Poz. 1033 11) konserwować i naprawiać maszyny i urządzenia BLOK: ELEKTROTECHNIKA I MECHANIKA elektryczne; 1. Cele kształcenia 12) wykonywać naprawy główne maszyn i urządzeń elektrycznych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 13) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywa- umieć: nych zadań zawodowych; 1) rozpoznawać na schematach i rysunkach ele- 14) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa menty mechaniczne, pneumatyczne i hydraui higieny pracy, przepisów ochrony przeciwliczne oraz podzespoły elektryczne i elektroniczpożarowej oraz ochrony środowiska; ne stosowane w maszynach i urządzeniach elek- 15) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- trycznych; maganiami ergonomii; 2) sporządzać szkice prostych części maszyn; 16) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 3) rozróżniać podstawowe materiały stosowane 17) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące w konstrukcji maszyn i urządzeń elektrycznych; praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 4) interpretować podstawowe prawa z zakresu 18) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym elektrotechniki i mechaniki; w wypadkach przy pracy; 19) korzystać z różnych źródeł informacji; 5) wyjaśniać zjawiska zachodzące w polu magnetycznym i elektromagnetycznym; 20) planować działalność gospodarczą. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przy- 6) dobierać przyrządy pomiarowe do pomiaru gotowanie do wejścia na rynek pracy powinno prze- wielkości geometrycznych i elektrycznych; biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, 7) mierzyć podstawowe wielkości geometryczne jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstai elektryczne; wy przedsiębiorczości”. 8) obliczać i szacować wartości wielkości elektrycz- 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie elektronych w prostych obwodach prądu stałego mechanik powinien być przygotowany do wykonyi przemiennego; wania następujących zadań zawodowych: 9) analizować na podstawie schematów ideowych 1) wykonywania przeglądów technicznych maszyn pracę prostych układów elektrycznych i elektroi urządzeń elektrycznych; nicznych; 2) wykonywania montażu i demontażu podzespołów elektrycznych i mechanicznych w maszynach 10) łączyć na podstawie schematów układy eleki urządzeniach elektrycznych; tryczne oraz elektroniczne; 3) przeprowadzania konserwacji i napraw maszyn 11) mierzyć parametry podstawowych elementów i urządzeń elektrycznych; elektrycznych i elektronicznych; 4) wykonywania napraw głównych maszyn i urzą- 12) analizować na podstawie wyników pomiarów dzeń elektrycznych; pracę prostych układów elektrycznych i elektro- 5) instalowania i użytkowania maszyn i urządzeń nicznych; elektrycznych. 13) rozpoznawać podzespoły, maszyny i urządzenia 3. Zawód elektromechanik jest zawodem szeroko- elektryczne na podstawie wyglądu zewnętrzneprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod ko- go i oznaczeń; niec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności 14) określać funkcje podzespołów, maszyn i urząspecjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regiodzeń elektrycznych na podstawie schematów nalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. ideowych; Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 15) rozróżniać parametry techniczne podzespołów, 1) napraw elektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego; maszyn i urządzeń elektrycznych; 2) konserwacji i napraw urządzeń chłodniczych; 16) wykorzystywać dane zawarte na tabliczkach znamionowych maszyn i urządzeń elektrycznych; 3) konserwacji i napraw dźwigów osobowych i towarowych. 17) dobierać długość oraz przekrój przewodów zasilających maszyny i urządzenia elektryczne, II. BLOKI PROGRAMOWE z uwzględnieniem warunków ich pracy; Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający 18) dobierać zabezpieczenia maszyn i urządzeń z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące elektrycznych; bloki programowe: 19) dokonywać pomiaru parametrów maszyn i urzą- 1) elektrotechnika i mechanika; dzeń elektrycznych zgodnie z dokumentacją techniczno-ruchową (DTR); 2) techniki wytwarzania i naprawy; 20) opracowywać wyniki pomiarów z wykorzysta- 3) podstawy działalności zawodowej. niem techniki komputerowej; Nr 154 — 11836 — Poz. 1033 21) interpretować wyniki pomiarów parametrów BLOK: TECHNIKI WYTWARZANIA I NAPRAWY maszyn, urządzeń oraz instalacji elektrycznych; 1. Cele kształcenia 22) rozpoznawać rodzaje ochrony przeciwporaże- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien niowej na schematach maszyn i urządzeń elekumieć: trycznych; 1) wykonywać prace z zakresu ręcznej i mecha- 23) rozpoznawać elementy i układy sterowania nicznej obróbki skrawaniem; stosowane w maszynach i urządzeniach elektrycznych; 2) r ozpoznawać podzespoły, maszyny i urządzenia elektryczne na podstawie wyglądu zewnętrzne- 24) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa go i oznaczeń na nich stosowanych; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 3) w ykonywać proste prace regeneracyjne zużypożarowej oraz ochrony środowiska. tych części maszyn; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 4) d obierać podzespoły elektryczne i mechaniczne w zależności od przewidywanych warunków Treści kształcenia są ujęte w następujących działach pracy; programowych: 5) w ykonywać montaż podzespołów mechanicznych (przekładni, łożysk, wałków, sprzęgieł, 1) rysunek techniczny; hamulców, sprężyn, dźwigni) w maszynach 2) materiały stosowane w elektrotechnice; i urządzeniach elektrycznych; 6) w ykonywać montaż elementów pneumatycz- 3) elementy mechaniczne w urządzeniach eleknych i hydraulicznych, stosowanych w maszytrycznych; nach i urządzeniach elektrycznych; 4) elementy pneumatyczne i hydrauliczne stoso- 7) w ykonywać montaż mechaniczny oraz elektryczwane w urządzeniach elektrycznych; ny maszyn i urządzeń elektrycznych; 5) pomiar wielkości geometrycznych i elektrycz- 8) w ykonywać połączenia elektryczne na podstanych; wie schematów ideowych oraz montażowych maszyn i urządzeń elektrycznych; 6) obwody elektryczne prądu stałego; 9) s prawdzać poprawność działania maszyn i urzą- 7) pole elektryczne; dzeń elektrycznych; 10) l okalizować uszkodzenia w maszynach i urzą- 8) pole magnetyczne i elektromagnetyzm; dzeniach elektrycznych; 9) obwody elektryczne prądu przemiennego; 11) d okonywać wymiany podzespołów mechanicznych (przekładni, łożysk, wałków, sprzęgieł, 10) elementy i układy elektroniczne; hamulców, sprężyn, dźwigni) i elektrycznych (styczników, przekaźników, wyłączników, ukła- 11) łączniki niskiego napięcia; dów automatyki i układów zabezpieczających) w maszynach i urządzeniach elektrycznych; 12) instalacje elektryczne zasilające i sygnalizacyjne; 12) m ontować i naprawiać elektryczny sprzęt gos- 13) oświetlenie elektryczne; podarstwa domowego; 14) transformatory; 13) u żytkować, konserwować i naprawiać maszyny oraz urządzenia elektryczne, stosowane w zakła- 15) maszyny elektryczne; dach przemysłowych, budownictwie, transporcie oraz handlu (silniki i prądnice elektryczne, 16) grzejnictwo elektryczne; transformatory, spawarki elektryczne, urządzenia dźwigowe, urządzenia grzejne, urządzenia 17) urządzenia chłodnicze; chłodnicze, urządzenia klimatyzacyjne); 18) urządzenia klimatyzacyjne; 14) m ontować instalacje elektryczne zasilające i pomocnicze; 19) urządzenia dźwigowe; 15) w ykonywać okresowe przeglądy techniczne, 20) elektryczny sprzęt gospodarstwa domowego; konserwacje oraz lokalizować i usuwać drobne uszkodzenia w instalacjach elektrycznych; 21) ochrona przeciwporażeniowa w urządzeniach 16) d okonywać przeglądów technicznych maszyn elektrycznych; i urządzeń elektrycznych; 22) układy sterowania stosowane w maszynach 17) i nterpretować normy dotyczące kontroli jakości; i urządzeniach elektrycznych; 18) p osługiwać się schematami ideowymi, monta- 23) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pra- żowymi, rysunkami warsztatowymi, instrukcjacy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz mi i dokumentacją techniczno-ruchową (DTR) ochrony środowiska. maszyn i urządzeń elektrycznych; Nr 154 — 11837 — Poz. 1033 19) sporządzać kalkulację kosztów wykonanych 10) rozwiązywać problemy dotyczące działalności usług; zawodowej; 20) stosować środki ochrony przeciwpożarowej; 11) podejmować decyzje; 21) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 12) doskonalić umiejętności zawodowe; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 13) przestrzegać zasad etyki. pożarowej oraz ochrony środowiska. 2. Treści kształcenia (działy programowe) 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: programowych: 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 1) ręczna i mechaniczna obróbka materiałów stosowanych w elektrotechnice; 2) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 2) m ontaż i demontaż podzespołów mechanicz- 3) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; nych maszyn i urządzeń elektrycznych; 4) bezpieczeństwo i higiena pracy; 3) m ontaż i demontaż podzespołów elektrycznych oraz elektronicznych; 5) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 4) w ykonywanie połączeń mechanicznych i elektrycznych; 6) elementy ergonomii; 5) k ontrola podzespołów elektrycznych, elektro- 7) środki ochrony indywidualnej; nicznych i mechanicznych; 8) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodo- 6) m ontaż, demontaż i naprawa elektrycznego wanym w wypadkach przy pracy; sprzętu gospodarstwa domowego; 9) zasady i metody komunikowania się; 7) m ontaż, demontaż i naprawa maszyn elektrycz- 10) elementy socjologii i psychologii pracy; nych; 11) formy doskonalenia zawodowego; 8) m ontaż, demontaż i naprawa urządzeń elektrycznych, stosowanych w zakładach przemysłowych, 12) źródła informacji zawodowej; budownictwie, transporcie oraz handlu; 13) etyka. 9) m ontaż instalacji elektrycznych; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE 10) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pra-

4) s tosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; (w formie stacjonarnej i zaocznej). 5) s tosować przepisy i zasady bezpieczeństwa ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponoi higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpoża- wania przez autorów programów nauczania na dostosorowej oraz ochrony środowiska; wanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. 6) o rganizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 7) d obierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszcze- 8) u dzielać pierwszej pomocy poszkodowanym nia dydaktyczne: w wypadkach przy pracy; 9) k omunikować się i współpracować w zespole; 1) p racownia podstaw konstrukcji maszyn i urządzeń; Nr 154 — 11838 — Poz. 1033 2) laboratorium podstaw elektrotechniki i elektroniki; 2) autotransformatory jednofazowe i trójfazowe, indukcyjny regulator napięcia; 3) laboratorium maszyn i urządzeń elektrycznych; 3) przyrządy pomiarowe analogowe i cyfrowe ampe- 4) warsztaty szkolne. romierze, woltomierze, watomierze, omomierze, mostek RLC, miernik cosj, częstościomierz, mier- Pracownia podstaw konstrukcji maszyn i urządzeń ponik rezystancji izolacji, mierniki impedancji pętli winna być wyposażona w: zwarcia, miernik uziemień, czasomierz, mierniki prędkości obrotowej, oscyloskopy o paśmie 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jed- 20 MHz z sondami pomiarowymi; nego ucznia); 4) m aszyny i urządzenia elektryczne przystosowane 2) eksponaty i modele części maszyn; do badań: silniki prądu stałego (obcowzbudne, bocznikowe, szeregowe i szeregowo-bocznikowe), 3) próbki materiałów elektrotechnicznych; silniki prądu przemiennego (indukcyjne, synchro- 4) elementy elektryczne i elektroniczne; niczne i komutatorowe), prądnice prądu stałego i przemiennego, transformatory jednofazowe 5) podzespoły elektryczne i mechaniczne; i trójfazowe, przekładniki prądowe i napięciowe oraz wyłączniki instalacyjne i przemysłowe, wy- 6) zestawy do demonstracji budowy i działania pod- łączniki różnicowoprądowe, styczniki i przekaźniki, zespołów mechanicznych i elektrycznych; elektryczne źródła światła; 7) normy PN-IEC, PN-ISO, ISO, katalogi, dokumenta- 5) gotowe zestawy ćwiczeniowe elektronicznego stecje techniczne maszyn i urządzeń elektrycznych; rowania maszynami i urządzeniami elektrycznymi; 8) programy komputerowe do symulacji działania 6) programy komputerowe do symulacji pracy mamaszyn i urządzeń. szyn i urządzeń elektrycznych oraz do obróbki wyników pomiarów. Laboratorium podstaw elektrotechniki i elektroniki powinno być wyposażone w: Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: 1) minimum pięć stanowisk pomiarowych (jedno 1) stanowiska do pomiaru wielkości mechanicznych stanowisko dla dwóch uczniów), zasilanych napięi elektrycznych; ciem 230/400 V prądu przemiennego, zabezpieczonych ochroną przeciwporażeniową zgodnie z obo- 2) stanowiska do trasowania; wiązującymi przepisami oraz wyposażonych w wyłączniki awaryjne i wyłącznik awaryjny cen- 3) stanowiska do obróbki ręcznej; tralny; 4) stanowiska do mechanicznej obróbki skrawaniem; 2) zasilacze stabilizowane napięcia stałego 0—24 V, autotransformatory, generatory funkcyjne; 5) stanowiska do montażu podzespołów elektrycznych i elektronicznych; 3) przyrządy pomiarowe analogowe i cyfrowe amperomierze, woltomierze, watomierze, omomierze, 6) stanowiska do montażu, demontażu oraz naprawy mostki RLC, liczniki energii elektrycznej jednofazomaszyn i urządzeń elektrycznych; we i trójfazowe, oscyloskopy o paśmie 20 MHz z sondami pomiarowymi; 7) normy PN-IEC, PN-ISO, ISO; 4) zestawy elementów elektrycznych i elektronicz- 8) dokumentację techniczną, dokumentację technicznych; no-ruchową (DTR). 5) makiety (trenażery) z układami elektrycznymi Każde stanowisko powinno być wyposażone w komi elektronicznymi przystosowanymi do badań; plet narzędzi i przyrządów pomiarowych. 6) programy komputerowe do symulacji pracy układów elektrycznych i elektronicznych oraz do ob- Laboratoria i pracownie powinny składać się z sali róbki wyników pomiarów. lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla na- Laboratorium maszyn i urządzeń elektrycznych po- uczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla winno być wyposażone w: uczniów. 1) minimum pięć stanowisk pomiarowych (jedno W warsztatach szkolnych powinno znajdować się postanowisko dla dwóch uczniów), zasilanych napię- mieszczenie do instruktażu. ciem 230/400 V prądu przemiennego, zabezpieczonych ochroną przeciwporażeniową zgodnie z obo- Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w warwiązującymi przepisami oraz wyposażonych sztatach szkolnych, centrach kształcenia praktycznego, w wyłączniki awaryjne i wyłącznik awaryjny cen- centrach kształcenia ustawicznego oraz w przedsiętralny; biorstwach. Nr 154 — 11839 — Poz. 1033 Załącznik nr 2 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE GÓRNIK EKSPLOATACJI OTWOROWEJ SYMBOL CYFROWY 811⁰¹ I. OPIS ZAWODU 22) k orzystać z różnych źródeł informacji; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powi- 23) p lanować działalność gospodarczą. nien umieć: Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przy- 1) czytać i szkicować proste rysunki konstrukcyjne gotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przei schematy technologiczne; biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podsta- 2) u żytkować maszyny i urządzenia stosowane wy przedsiębiorczości”. w eksploatacji ropy naftowej, gazu ziemnego, siarki i wody podziemnej; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie górnik eksploatacji otworowej powinien być przygoto- 3) w łączać i wyłączać odwierty eksploatacyjne oraz wany do wykonywania następujących zadań zawokontrolować proces wydobycia ropy naftowej, dowych: gazu ziemnego, wody, soli lub siarki; 1) o bsługiwania maszyn i urządzeń przy eksploata- 4) p rowadzić procesy wstępnego oczyszczania cji kopalin otworami wiertniczymi; ropy naftowej i gazu ziemnego; 2) p rowadzenia procesów technologicznych na 5) u żytkować maszyny i urządzenia do obróbki, podstawie instrukcji stanowiskowych; rekonstrukcji i likwidacji odwiertów; 3) o bsługiwania maszyn i urządzeń stosowanych 6) p rowadzić prace montażowe i demontażowe maprzy obróbce, rekonstrukcji i likwidacji odwierszyn i urządzeń wydobywczych i przeróbczych; tów, urządzeń do wstępnego oczyszczania ropy 7) w ykonywać pomiary parametrów złożowych naftowej i gazu ziemnego; w odwiertach eksploatacyjnych; 4) o bsługiwania odwiertów eksploatacyjnych; 8) p rzygotowywać odwierty do zabiegów intensyfikacji wydobycia; 5) w ykonywania podstawowych pomiarów parametrów technicznych i technologicznych oraz 9) p obierać do badań próbki ropy naftowej, gazu gromadzenia danych z pomiarów; ziemnego, wody i siarki; 6) k ontrolowania prawidłowości wskazań przyrzą- 10) posługiwać się urządzeniami i przyrządami kondów kontrolno-pomiarowych; trolno-pomiarowymi; 7) w ykonywania montażu i demontażu, konserwa- 11) użytkować urządzenia do transportu ropy naftocji i naprawy maszyn i urządzeń wydobywczych; wej, gazu ziemnego, wody i siarki; 8) s porządzania raportów z wydobycia ropy nafto- 12) dobierać urządzenia, narzędzia i materiały do wej, gazu ziemnego, wody, siarki i soli oraz wyprowadzenia prac na stanowisku pracy; korzystania materiałów i paliw. 13) konserwować, wykonywać proste naprawy i regulacje maszyn i urządzeń; 3. Zawód górnik eksploatacji otworowej jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację 14) rozliczać i dokumentować dzienne wydobycie pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umieropy naftowej, gazu ziemnego, wody i siarki; jętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka 15) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywaspecjalizacji może dotyczyć: nych zadań zawodowych; 1) e ksploatacji i oczyszczania ropy naftowej i gazu 16) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa ziemnego; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisów 2) e ksploatacji wód podziemnych; geologicznych i górniczych; 3) e ksploatacji siarki i soli otworami wiertniczymi. 17) likwidować zagrożenia na stanowisku pracy, usuwać awarie górnicze i ich skutki; II. BLOKI PROGRAMOWE 18) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający maganiami ergonomii; z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące 19) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; bloki programowe: 20) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 1) mechaniczny; praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 2) górniczy; 21) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 3) podstawy działalności zawodowej. Nr 154 — 11840 — Poz. 1033 BLOK: MECHANICZNY 21) wykonywać czynności konserwacyjne, drobne naprawy, wymianę części, montaż i demontaż 1. Cele kształcenia maszyn i urządzeń; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 22) określać źródła pozyskiwania energii elektryczumieć: nej oraz definiować podstawowe wielkości elektryczne; 1) wykonywać szkice części maszyn; 23) określać parametry maszyn i urządzeń elektrycz- 2) c zytać dokumentację techniczną i warsztatową nych na podstawie tabliczki znamionowej; oraz posługiwać się instrukcjami obsługi maszyn i urządzeń; 24) klasyfikować i charakteryzować elementy obwodów prądu stałego i przemiennego, w tym ele- 3) r ozróżniać materiały niemetalowe wykorzystymenty zabezpieczające obwody elektryczne; wane w eksploatacji maszyn i urządzeń; 25) dokonywać pomiaru napięcia, natężenia i mocy 4) r ozróżniać rodzaje i właściwości metali i ich stoprądu elektrycznego w obwodach prądu stałego pów oraz określać ich zastosowanie; i przemiennego; 5) w ykonywać podstawowe operacje w zakresie 26) charakteryzować maszyny i urządzenia prądu ręcznej, mechanicznej i plastycznej obróbki stałego i przemiennego, włączać i wyłączać naskrawaniem; pędy elektryczne; 6) w ykonywać łączenie elementów metalowych 27) rozróżniać podstawowe elementy elektroniczprzez lutowanie oraz proste zabiegi spawania ne oraz podstawowe elementy układów steroelektrycznego i gazowego; wania; 7) w ykonywać podstawowe pomiary warsztatowe; 28) rozróżniać podstawowe elementy automatyki przemysłowej oraz wskazywać ich zastosowa- 8) r ozpoznawać zjawisko korozji, określać skutki nie w górnictwie otworowym; korozji oraz wykonywać typowe powłoki antykorozyjne; 29) dobierać narzędzia, przyrządy i materiały, w zależności od wykonywanej pracy; 9) r ozróżniać podstawowe prawa statyki, kinematyki i dynamiki punktu materialnego; 30) rozpoznawać stan techniczny maszyn i urządzeń; 10) rozróżniać typowe rodzaje obciążeń i naprężeń 31) p rzygotowywać stanowiska pracy, wydawać, w elementach konstrukcyjnych maszyn i urzą- przyjmować narzędzia i przyrządy, materiały dzeń; i wykonane prace; 11) rozróżniać rodzaje połączeń, osie, wały, łożyska, 32) rozróżniać podstawowe pojęcia związane z ekssprzęgła, hamulce, przekładnie mechaniczne ploatacją maszyn i urządzeń; oraz określać ich zastosowanie w budowie maszyn; 33) użytkować urządzenia komputerowe wspomagające procesy technologiczne na stanowisku 12) charakteryzować elementy składowe rurociągu, pracy; metody łączenia rur, wykonywać połączenia gwintowe rur; 34) posługiwać się dokumentacją techniczno-ruchową (DTR), normami PN-ISO, ISO i korzystać 13) wyjaśniać pojęcia: praca, energia, moc, spraw- z literatury technicznej; ność oraz obliczać pracę mechaniczną, moc 35) stosować zalecenia Urzędu Dozoru Technicznei sprawność; go dotyczące bezpiecznego funkcjonowania 14) określać rodzaje tarcia, metody smarowania maszyn i urządzeń; oraz wpływ tarcia na sprawność i zużycie ma- 36) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa szyn; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 15) rozróżniać układy smarowania maszyn i urzą- pożarowej, ochrony środowiska oraz przepisów dzeń; geologicznych i górniczych. 16) klasyfikować i charakteryzować pompy oraz 2. Treści kształcenia (działy programowe) określać ich podstawowe parametry; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 17) rozróżniać elementy napędów hydraulicznych programowych: i pneumatycznych oraz określać ich przeznaczenie; 1) elementy rysunku technicznego; 18) wyjaśniać zasadę działania i zastosowanie na- 2) technologia i korozja metali; pędów hydraulicznych i pneumatycznych; 3) podstawowe operacje obróbki metali; 19) klasyfikować sprężarki oraz określać ich podsta- 4) metody łączenia metali; wowe parametry i zastosowanie; 5) podstawy mechaniki i wytrzymałości mate- 20) określać na podstawie dokumentacji technicznej riałów; elementy składowe maszyn i urządzeń oraz ustalać przebieg ich montażu i demontażu; 6) elementy maszyn i urządzeń; Nr 154 — 11841 — Poz. 1033 7) pompy i sprężarki; 18) objaśniać konstrukcję odwiertu ropno-gazowego, sposób zafiltrowania studni wierconej, kon- 8) transport rurociągowy; strukcję odwiertu do eksploatacji soli i siarki 9) napędy hydrauliczne i pneumatyczne; metodą podziemnego wytopu siarki; 10) elementy automatyki przemysłowej; 19) charakteryzować uzbrojenie wgłębne i napowierzchniowe odwiertów eksploatacyjnych; 11) podstawy elektrotechniki i elektroniki; 20) określać warunki eksploatacji złóż ropy nafto- 12) obsługa operatorska maszyn i urządzeń; wej, gazu ziemnego i wody; 13) montaż i demontaż maszyn i urządzeń; 21) określać właściwości ropy naftowej, gazu ziemnego i wody, pobierać próbki płynów złożowych 14) konserwacja i naprawa maszyn i urządzeń; do badań; 15) gospodarka materiałowa; 22) wykonywać podstawowe pomiary w odwier- 16) przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochro- tach eksploatacyjnych (studniach); ny przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz 23) obliczać wykładnik gazowy i wykładnik wodny; przepisy geologiczne i górnicze. 24) obsługiwać odwierty samoczynne ropne, od- BLOK: GÓRNICZY wierty gazowe, dokonywać wymiany zwężki dławiącej oraz zwężki pomiarowej; 1. Cele kształcenia 25) obsługiwać indywidualny żuraw pompowy, kie- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien rat pompowy, podłączać odwierty do koła kieraumieć: towego; 1) opisywać budowę geologiczną skorupy ziem- 26) rozróżniać rodzaje pomp wgłębnych do eksskiej; ploatacji ropy naftowej i wody; 2) r ozróżniać podstawowe grupy i rodzaje skał 27) wymieniać zużyte elementy pompy wgłębnej; oraz określać ich podstawowe właściwości 28) wyciągać i zapuszczać do odwiertu rury wydo- (twardość, porowatość, przepuszczalność); bywcze i żerdzie pompowe; 3) o bliczać ciśnienie górotworu i temperaturę zło- 29) obsługiwać odwierty do eksploatacji soli i siarki; żową; 30) obsługiwać pompy i sprężarki; 4) c harakteryzować rodzaje i produkty wietrzenia skał; 31) charakteryzować zabiegi intensyfikacji wydobycia ropy naftowej (szczelinowanie hydrauliczne, 5) w yjaśniać wpływ erozji na ukształtowanie pokwasowanie); wierzchni ziemi; 32) charakteryzować metody nawadniania i na- 6) o pisywać warunki powstawania ropy naftowej gazowania złóż; i gazu ziemnego; 33) charakteryzować podziemne magazynowanie 7) r ozpoznawać i szkicować pułapki ropno-gazowe; gazu ziemnego oraz obsługiwać odwierty i urzą- 8) r ozróżniać elementy tektoniki (fałdy, uskoki, dzenia stosowane w tym celu; wysady solne); 34) określać zasady magazynowania ropy naftowej, 9) o kreślać rodzaje złóż ropno-gazowych; gazu ziemnego i wody, wykonywać pomiar ilości płynu w zbiornikach; 10) wyjaśniać pojęcia: przekrój, profil i mapa geo- 35) charakteryzować proces stabilizacji ropy naflogiczna; towej; 11) wyjaśniać mechanizmy krążenia wody w przy- 36) charakteryzować metody odgazolinowania, osurodzie; szania, odsiarczania i odazotowania gazu ziem- 12) określać skład chemiczny i właściwości wód nego; podziemnych; 37) dobierać narzędzia do wykonywania obróbki 13) opisywać warunki powstawania i występowa- odwiertów; nia złóż siarki i soli kamiennej; 38) wykonywać zabiegi obróbki odwiertów eks- 14) dokonywać podziału Polski na jednostki geo- ploatacyjnych, pompowanie oczyszczające i pologiczne i wskazywać rejony występowania złóż miarowe studni wierconej; ropy naftowej, gazu ziemnego, siarki i soli; 39) likwidować wycieki ropne; 15) charakteryzować metody wiercenia otworów 40) obsługiwać urządzenia do rekonstrukcji i likwieksploatacyjnych; dacji odwiertów eksploatacyjnych; 16) określać rodzaje urządzeń i narzędzi stosowa- 41) obsługiwać detektory i przyrządy pomiarowe do nych do wiercenia otworów; wykrywania obecności w powietrzu mieszaniny 17) opisywać rolę płuczki wiertniczej i wpływ jej węglowodorów oraz gazów kwaśnych — siarkowłaściwości na proces wiercenia; wodoru i dwutlenku węgla; Nr 154 — 11842 — Poz. 1033 42) charakteryzować rodzaje zagrożeń występują- 21) procedury postępowania w przypadkach awarii cych w czasie eksploatacji ropy naftowej i gazu i sytuacjach stwarzających zagrożenia; ziemnego; 22) przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochro- 43) charakteryzować klasy zagrożenia erupcyjnego ny przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz i kategorie zagrożenia siarkowodorowego oraz przepisy geologiczne i górnicze. zabezpieczenia przeciwerupcyjne wylotu otworu; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 44) określać wpływ czynników szkodliwych wystę- 1. Cele kształcenia pujących podczas eksploatacji ropy naftowej i gazu ziemnego na uzbrojenie wgłębne i powierzchniowe odwiertów; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 45) określać rodzaje awarii związanych z eksploatacją kopalin; 1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 46) stosować branżowe normy; 47) użytkować urządzenia komputerowe w zakresie 2) podejmować działania związane z poszukiwadokumentowania wielkości wydobycia i aktuali- niem pracy; zacji robót górniczych; 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 48) postępować zgodnie z obowiązującymi procedurami w sytuacjach trudnych i sytuacjach za- 4) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące grożenia; praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 49) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 5) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożapożarowej, ochrony środowiska oraz przepisów rowej, ochrony środowiska oraz przepisy geogeologicznych i górniczych. logiczne i górnicze; 6) określać podstawowe źródła zanieczyszczeń 2. Treści kształcenia (działy programowe) środowiska związane z wydobywaniem kopalin Treści kształcenia są ujęte w następujących działach otworami wiertniczymi oraz wskazywać ich programowych: wpływ na człowieka i środowisko; 1) budowa geologiczna skorupy ziemskiej; 7) planować sposoby wykorzystania odpadów i ścieków produkcyjnych; 2) p rocesy wietrzenia, erozja; 3) t ektonika; 8) wskazywać przepisy prawa określające warunki wydobywania kopalin; 4) g eologia naftowa i elementy hydrogeologii; 9) organizować stanowisko pracy zgodnie z prze- 5) r egiony geologiczne Polski; pisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pra- 6) m etody wiercenia otworów; cy, przepisami ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska oraz wymaganiami ergo- 7) u rządzenia, narzędzia i płuczki wiertnicze; nomii; 8) k onstrukcja odwiertów i studzien wierconych; 10) dobierać środki ochrony indywidualnej do ro- 9) w łaściwości fizyczne kopalin; dzaju wykonywanej pracy; 10) energia złożowa; 11) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 11) eksploatacja samoczynna ropy naftowej i gazu ziemnego; 12) komunikować się i współpracować w zespole; 12) pompowanie ropy naftowej; 13) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej; 13) zabiegi intensyfikacji wydobycia; 14) wtórne metody eksploatacji; 14) podejmować decyzje, w szczególności w sytuacjach zagrożeń; 15) eksploatacja wód podziemnych; 15) postępować zgodnie z procedurami w przypad- 16) eksploatacja siarki i soli kamiennej; ku wystąpienia zagrożeń górniczych; 17) obróbka, rekonstrukcja i likwidacja odwiertów; 16) charakteryzować organizację i zadania służb ra- 18) czynniki szkodliwie działające na uzbrojenia townictwa górniczego; wgłębne i powierzchniowe odwiertów; 17) doskonalić umiejętności zawodowe; 19) magazynowanie, oczyszczanie i transport kopalin; 18) korzystać z różnych źródeł informacji; 20) awarie górnicze, zapobieganie i likwidacja; 19) przestrzegać zasad etyki. Nr 154 — 11843 — Poz. 1033 2. Treści kształcenia (działy programowe) IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszcze- 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; nia dydaktyczne: 2) d okumenty dotyczące zatrudnienia; 1) p racownia podstaw budowy maszyn i elektrotech- 3) p rawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; niki; 4) b ezpieczeństwo i higiena pracy; 2) p racownia wiertnictwa i górnictwa; 5) o chrona przeciwpożarowa i ochrona środo- 3) p racownia komputerowa; wiska; 4) w arsztaty szkolne. 6) w ybrane przepisy prawa geologicznego i górni- Pracownia podstaw budowy maszyn i elektrotechniki czego; powinna być wyposażona w: 7) e lementy ergonomii; 1) s tanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jed- 8) ś rodki ochrony indywidualnej; nego ucznia); 9) z asady udzielania pierwszej pomocy poszkodo- 2) p rzybory rysunkowe; wanym w wypadkach przy pracy; 3) r ysunki wykonawcze, złożeniowe, zestawieniowe, 10) zasady i metody komunikowania się; montażowe i schematyczne; 11) elementy socjologii i psychologii pracy; 4) n ormy PN-ISO, ISO; 12) zagrożenia występujące w środowisku pracy; 5) d okumentacje techniczne, dokumentację techniczno-ruchową (DTR); 13) organizacja i zadania ratownictwa górniczego; 6) i nstrukcje obsługi maszyn i urządzeń; 14) zanieczyszczenia środowiska związane z eksploatacją otworową; 7) m odele maszyn i urządzeń; 15) formy doskonalenia zawodowego; 8) m odele części maszyn; 16) źródła informacji zawodowej; 9) p rzyrządy pomiarowe i aparaturę kontrolno-pomiarową; 17) etyka. 10) e lementy obwodów elektrycznych; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE 11) e lementy elektroniczne;

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych 6) b usole i kompasy geologiczne; (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 10 % godzin jest przeznaczone do rozdyspono- 7) z estaw narzędzi wiertniczych; wania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na spe- 8) p rzykładowy projekt geologiczno-techniczny odcjalizację. wiertu; Nr 154 — 11844 — Poz. 1033 9) modele maszyn i urządzeń do eksploatacji ropy naf- 4) programy specjalistyczne z zakresu dokumentotowej, gazu ziemnego, siarki i wód podziemnych; wania wielkości wydobycia i prognozowania zagrożeń. 10) makiety instalacji; Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: 11) zestawy narzędzi do obsługi odwiertów i studzien wierconych; 1) stanowiska do obróbki ręcznej; 12) schematy instalacji oraz maszyn i urządzeń; 2) stanowiska do obróbki mechanicznej, plastycznej, cieplnej i do spawania; 13) próbki ropy naftowej, wody, siarki i soli kamiennej oraz produktów ropopochodnych; 3) stanowiska kontroli jakości; 14) przyrządy do pomiaru właściwości fizykochemicz- 4) przyrządy pomiarowe. nych kopalin ciekłych i gazowych; Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaple- 15) próbki skał ropnogazowych, wodonośnych i skał cza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy nierozpuszczalnych; zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpo- 16) zbiory dokumentacji kopalnianej. wiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w: W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu. 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów); Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w warsztatach szkolnych, centrach kształcenia praktycznego, 2) drukarkę, ploter; w przedsiębiorstwach górnictwa nafty i gazu, przed- 3) oprogramowanie użytkowe; siębiorstwach hydrologicznych oraz uzdrowiskowych. Załącznik nr 3 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE KOREKTOR I STROICIEL INSTRUMENTÓW MUZYCZNYCH SYMBOL CYFROWY 311⁰¹ I. OPIS ZAWODU 9) dostosowywać dźwięczność i brzmienie instrumentu do warunków otoczenia; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 10) korygować czystość i równość stroju instrumentu; 1) wykonywać rysunki techniczne różnych elementów, podzespołów oraz zespołów instrumentów 11) rozróżniać i klasyfikować instrumenty muzyczmuzycznych; ne; 2) posługiwać się narzędziami korektorskimi do re- 12) rozróżniać części składowe instrumentów gulacji mechanizmów instrumentów muzycz- muzycznych; nych; 13) wymieniać elementy instrumentu muzycznego; 3) przestrzegać podstawowych parametrów technicznych podczas korekty mechanizmów instru- 14) naprawiać instrumenty muzyczne; mentów muzycznych; 15) grać na instrumentach muzycznych; 4) montować i regulować podzespoły i zespoły instrumentów muzycznych; 16) czytać utwory instrumentalne; 5) posługiwać się przyrządami pomiarowymi pod- 17) rozróżniać barwę instrumentów muzycznych; czas korekty i strojenia instrumentów muzycznych; 18) odróżniać metody intonacji; 6) wykonywać strojenie wstępne i końcowe; 19) oceniać czystość tonów; 7) stosować różne systemy strojenia; 20) stosować zasady teorii muzyki w praktyce; 8) oceniać czystość stroju instrumentu muzyczne- 21) użytkować maszyny i urządzenia stosowane go; w produkcji instrumentów muzycznych; Nr 154 — 11845 — Poz. 1033 22) posługiwać się językiem obcym w zakresie nie- 4) sporządzać dokumentację techniczną; zbędnym do wykonywania zadań zawodowych; 5) klasyfikować materiały i surowce stosowane do 23) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywa- produkcji instrumentów muzycznych; nych zadań zawodowych; 6) określać wymagania techniczne dla materiałów 24) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa stosowanych w produkcji; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 7) posługiwać się obowiązującymi normami do pożarowej oraz ochrony środowiska; oceny jakości materiałów; 25) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 8) rozpoznawać wady drewna i innych materiamaganiami ergonomii; łów; 26) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 9) określać wilgotność drewna i materiałów drzewpraw i obowiązków pracownika i pracodawcy; nych; 27) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 10) stosować mierniki do pomiarów wielkości w wypadkach przy pracy; fizycznych dotyczących korekty i strojenia instrumentów muzycznych; 28) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego; 11) stosować techniki wzmacniania drgań mechanicznych; 29) planować działalność gospodarczą. 12) dobierać urządzenia i obrabiarki do procesu Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przyprodukcji instrumentów muzycznych; gotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, 13) dobierać narzędzia do poszczególnych operacji jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podsta- technologicznych; wy przedsiębiorczości”. 14) posługiwać się przyrządami pomiarowymi i na- 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie korektor rzędziami do trasowania; i stroiciel instrumentów muzycznych powinien być 15) rozróżniać podstawowe elementy, podzespoły przygotowany do wykonywania następujących zaoraz zespoły instrumentów muzycznych; dań zawodowych: 16) stosować sprawdziany i szablony podczas mon- 1) korekty instrumentów muzycznych; tażu elementów obudowy instrumentów muzycznych; 2) strojenia instrumentów muzycznych; 17) dobierać złącza do konstrukcji wyrobu; 3) u trzymania instrumentów w dobrym stanie technicznym i sprawności muzycznej; 18) określać rodzaj pasowania i łączenia elementów podzespołów i zespołów instrumentów muzycz- 4) o ceny wykonania korekty i strojenia instrumennych; tów muzycznych. 19) wykonywać podstawowe operacje techno- II. BLOKI PROGRAMOWE logiczne; Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający 20) montować elementy instrumentu muzycznego; z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące 21) montować mechanizmy; bloki programowe: 22) dobierać i przygotowywać kleje i lakiery; 1) technologiczny; 23) przygotować elementy instrumentów muzycz- 2) muzyczny; nych do wykończenia powierzchni; 3) podstawy działalności zawodowej. 24) posługiwać się specjalistycznymi narzędziami korektorskimi; BLOK: TECHNOLOGICZNY 25) przeprowadzać korektę wstępną instrumentu 1. Cele kształcenia muzycznego; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 26) regulować mechanizmy zgodnie z wymaganiaumieć: mi technicznymi; 1) sporządzać rysunki techniczne zgodnie z obo- 27) synchronizować działanie mechanizmów; wiązującymi normami; 28) określać wyposażenie kabin stroicielskich; 2) c zytać rysunki przekrojów podzespołów, zespołów i schematów instrumentów muzycznych; 29) organizować stanowisko do korekty i strojenia instrumentów muzycznych; 3) p rojektować elementy i podzespoły instrumentów muzycznych; 30) dobierać metodę strojenia; Nr 154 — 11846 — Poz. 1033 31) posługiwać się urządzeniami i narzędziami do 6) elementy elektroakustyki; strojenia; 7) obrabiarki i urządzenia do produkcji instrumen- 32) dobierać urządzenia elektroniczne do strojenia tów muzycznych; wstępnego; 8) urządzenia specjalistyczne; 33) przeprowadzać strojenie wstępne instrumentów muzycznych różnymi metodami; 9) przyrządy pomiarowe; 34) przeprowadzać operację biglowania; 10) układ tolerancji i pasowań; 35) określać pojęcie i cel intonacji; 11) trasowanie; 36) oceniać czystość tonu instrumentu muzyczne- 12) technologia wytwarzania instrumentów go; muzycznych; 37) sprawdzać i korygować czystość stroju poszcze- 13) obliczanie podstawowych parametrów techniczgólnych tonów oraz równość stroju instrumentu nych instrumentu muzycznego; muzycznego; 14) montaż mechanizmów instrumentu muzyczne- 38) obliczać dudnienie w stroju równomiernie tem- go; perowanym; 15) przygotowanie powierzchni elementów instru- 39) dostosowywać dźwięczność i brzmienie instru- mentów muzycznych do politurowania i lakieromentu muzycznego do warunków otoczenia; wania; 40) przeprowadzać kontrolę techniczną i artystycz- 16) wykończanie powierzchni elementów instruną wyrobu gotowego; mentów muzycznych; 41) przeprowadzać renowację, naprawę oraz kon- 17) przyrządy i przybory do strojenia i korekty inserwację starego instrumentu muzycznego; strumentów muzycznych; 42) sporządzać opis techniczny instrumentów wzor- 18) korekta elementów instrumentów muzycznych; cowych i poddawanych renowacji; 19) budowa i wyposażenie kabin stroicielskich; 43) wykonywać niezbędne obliczenia parametrów 20) metody strojenia instrumentów muzycznych; obejmujących współdziałanie mechanizmu instrumentu muzycznego; 21) strojenie wstępne i zasadnicze; 44) sporządzać arkusz weryfikacyjny zatwierdzenia 22) urządzenia elektroniczne do strojenia wstępnewzorca do produkcji próbnej; go; 45) oceniać jakość wyrobu pod względem estetycz- 23) operacja biglowania; nym i artystycznym; 24) intonacja instrumentów muzycznych; 46) wymieniać uszkodzone elementy instrumentu muzycznego; 25) kontrola techniczna i artystyczna wyrobu gotowego; 47) wykonywać konserwację instrumentu muzycznego; 26) konserwacja, renowacja i naprawa instrumentów muzycznych; 48) oceniać jakość i zgodność wykonania elementów z dokumentacją; 27) regulacja mechanizmów; 49) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 28) ocena jakości wyrobu; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 29) warunki odbioru technicznego; pożarowej oraz ochrony środowiska. 30) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pra- 2. Treści kształcenia (działy programowe) cy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz Treści kształcenia są ujęte w następujących działach ochrony środowiska. programowych: BLOK: MUZYCZNY 1) rysunek techniczny; 1. Cele kształcenia 2) dokumentacja techniczna; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 3) materiały stosowane do produkcji instrumenumieć: tów muzycznych, rodzaje, charakterystyka, wymagania techniczne; 1) rozróżniać tony, dźwięki i szumy; 4) z asady określania jakości materiałów stosowa- 2) charakteryzować materiały dźwiękochłonne; nych w produkcji; 3) określać czynniki wpływające na akustykę po- 5) rodzaje, wady i właściwości drewna; mieszczeń; Nr 154 — 11847 — Poz. 1033 4) określać działanie i zastosowanie mikrofonów, 3) akustyka pomieszczeń; głośników, wzmacniaczy i kolumn; 4) działanie i zastosowanie mikrofonów, głośni- 5) stosować elementy notacji muzycznej; ków, wzmacniaczy i kolumn; 6) określać sposoby wydobywania dźwięków; 5) notacja muzyczna; 7) p osługiwać się różnymi przebiegami rytmiczny- 6) rytm muzyczny; mi o zróżnicowaniu rytmiczno-metrycznym; 7) metrum muzyczne; 8) taktować na 2, 3, 4, 5, 6; 8) skale, gamy, tonacja; 9) r ozróżniać i zapisywać wielkości interwałowe do dwóch oktaw; 9) interwały; 10) grać na instrumentach muzycznych z nut; 10) diatonika, chromatyka, enharmonia; 11) grać oraz zapisywać dysonanse wraz z ich roz- 11) agogika i dynamika; wiązaniem; 12) artykulacja i frazowanie; 12) śpiewać gamy majorowe i minorowe; 13) akordyka, kadencja; 13) śpiewać różne wartości interwałowe; 14) elementy dzieła muzycznego; 14) rozróżniać rodzaje oraz postacie trójdźwięków i czterodźwięków; 15) interpretacja i style muzyczne; 15) stosować zasady chromatyki i enharmonii; 16) homofonia i polifonia; 16) stosować technikę palcową odpowiednią dla 17) zasady działania i zastosowania wibratora, gedanego instrumentu muzycznego; neratora, amplifikatora; 17) określać tempo i rytmikę utworu muzycznego; 18) klasyfikacja instrumentów muzycznych; 18) czytać a vista utwory instrumentalne; 19) instrumenty muzyczne strunowe smyczkowe, 19) określać zasady działania i zastosowania wibra- szarpane, klawiszowe; tora, generatora, amplifikatora; 20) instrumenty muzyczne dęte drewniane i blasza- 20) klasyfikować i rozróżniać instrumenty muzycz- ne; ne; 21) organy; 21) charakteryzować budowę poszczególnych instrumentów muzycznych; 22) instrumenty muzyczne języczkowe; 22) określać strój muzyczny instrumentów; 23) instrumenty muzyczne membranowe; 23) określać skale i rejestry brzmieniowe instrumen- 24) instrumenty muzyczne samobrzmiące; tów muzycznych; 25) instrumenty muzyczne elektroniczne; 24) określać możliwości wyrazowe instrumentów muzycznych; 26) skale, rejestry i barwa brzmieniowa instrumentów muzycznych; 25) rozróżniać słuchem barwę instrumentów muzycznych; 27) ocena stanu technicznego instrumentów muzycznych. 26) oceniać intonację instrumentu muzycznego; 27) rozpoznawać system dźwiękowy w instrumen- BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ tach samobrzmiących; 1. Cele kształcenia 28) odczytywać metryczki instrumentów muzycznych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 29) oceniać stan techniczny określonego instrumentu muzycznego. 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przed- Treści kształcenia są ujęte w następujących działach siębiorstw przemysłu muzycznego; programowych: 3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsię- 1) tony, dźwięki, szumy; biorstwa; 2) materiały dźwiękochłonne; 4) opracowywać plan marketingowy; Nr 154 — 11848 — Poz. 1033 5) podejmować działania związane z poszukiwa- 10) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; niem pracy; 11) bezpieczeństwo i higiena pracy; 6) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 12) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowi- 7) s porządzać dokumenty niezbędne do podejmo- ska; wania i prowadzenia działalności gospodarczej; 13) elementy ergonomii; 8) s tosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 14) środki ochrony indywidualnej; 9) s tosować przepisy i zasady bezpieczeństwa 15) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodoi higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpoża- wanym w wypadkach przy pracy; rowej oraz ochrony środowiska; 16) elementy fizjologii i higiena pracy; 10) stosować przepisy prawa dotyczące działalności 17) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; zawodowej; 18) zasady i metody komunikowania się; 11) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 19) elementy socjologii i psychologii pracy; 12) dobierać środki ochrony indywidualnej do ro- 20) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie dzaju wykonywanej pracy; w języku obcym; 13) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 21) formy doskonalenia zawodowego; w wypadkach przy pracy; 22) etyka. 14) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność pracy; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE 15) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

1) gospodarka rynkowa; * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia 2) f ormy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych przemysłu muzycznego; (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdyspono- 3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; wania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. 4) struktura budżetu przedsiębiorstwa; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI 5) plan rozwoju przedsiębiorstwa; KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 6) strategie marketingowe; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- 7) metody poszukiwania pracy; gramowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne: 8) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 1) pracownia rysunku technicznego; 9) p odejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej; 2) pracownia elektroniki; Nr 154 — 11849 — Poz. 1033 3) pracownia technologii; Pracownia akustyki powinna być wyposażona w: 4) pracownia akustyki; 1) zasilacze; 5) pracownia instrumentoznawstwa; 2) wzmacniacze; 6) pracownia gry na instrumencie; 3) tłumiki; 7) warsztaty szkolne. 4) filtry; Pracownia rysunku technicznego powinna być wypo- 5) korektory; sażona w: 6) ograniczniki; 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jed- 7) systemy nagłaśniania; nego ucznia); 8) mikrofony; 2) przybory rysunkowe; 9) głośniki; 3) modele rzutni prostokątnej i brył geometrycznych; 10) kamertony; 4) modele elementów instrumentów muzycznych; 11) oscyloskop. 5) zbiór norm rysunkowych; Pracownia instrumentoznawstwa powinna być wypo- 6) elementy pasowane; sażona w: 7) dokumentację konstrukcyjną. 1) instrumenty muzyczne; Pracownia elektroniki powinna być wyposażona w: 2) nagrania brzmienia instrumentów muzycznych; 1) komputer z kartą dźwięku i dostępem do Interne- 3) sprzęt do nagrywania i odtwarzania dźwięku. tu; Pracownia gry na instrumencie powinna być wyposa- 2) generatory dźwięku; żona w: 3) przetworniki elektroakustyczne: dynamiczne, piezo- 1) instrumenty muzyczne; elektryczne; 2) kolekcję utworów w zapisie nutowym; 4) wzmacniacze Hi-Fi; 5) kolumny głośnikowe; 3) nagrania utworów; 6) dynamiczne adaptery muzyczne do instrumentów 4) metronom; strunowych; 5) aparaturę do odtwarzania dźwięku. 7) adaptery mikrofonowe do instrumentów dętych; Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: 8) magnetofon wielościeżkowy z możliwością miksowania dźwięku; 1) zestawy narzędzi do obróbki ręcznej i mechanicznej; 9) odtwarzacze elektroniczne dźwięku: CD, iPod; 2) przyrządy i przybory do strojenia i korekcji instru- 10) oscyloskop z pamięcią cyfrową do podglądu elekmentów muzycznych; trycznych sygnałów akustycznych; 3) narzędzia do naprawy i renowacji instrumentów; 11) miernik natężenia dźwięku: sonometr. 4) maszyny i urządzenia. Pracownia technologii powinna być wyposażona w: 1) narzędzia; Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy 2) maszyny i urządzenia do produkcji i naprawy inzapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpostrumentów muzycznych; wiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. 3) materiały, galanterię, podzespoły i połączenia konstrukcyjne instrumentów muzycznych; W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu. 4) narzędzia do strojenia i korekcji instrumentów muzycznych; Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w war- 5) normy PN-ISO, ISO; sztatach szkolnych, przedsiębiorstwach produkujących instrumenty muzyczne oraz warsztatach rzemieślni- 6) dokumentację techniczną. czych. Nr 154 — 11850 — Poz. 1033 Załącznik nr 4 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE KRAWIEC SYMBOL CYFROWY 743⁰¹ I. OPIS ZAWODU Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno prze- 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powi- biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, nien umieć: jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 1) odczytywać rysunek modelowy; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie krawiec 2) posługiwać się dokumentacją techniczno-tech- powinien być przygotowany do wykonywania nanologiczną w procesie wytwarzania wyrobów stępujących zadań zawodowych: odzieżowych; 1) k onstruowania i modelowania podstawowych 3) w ykonywać rysunek modelowy wyrobu odzie- wyrobów odzieżowych; żowego na sylwetce podstawowej; 2) w ykonywania rysunków układów form i szablo- 4) w ykonywać formy i szablony elementów odzie- nów na powierzchni materiałów podstawowych ży i rysunki ich układu na materiale odzieżo- i pomocniczych; wym; 3) układania w warstwy materiałów metrażowych; 5) w ykonywać modelowanie konstrukcyjne i wtórne podstawowych wyrobów odzieżowych zgod- 4) w ykrawania elementów wyrobów odzieżonie z projektem plastycznym i aktualną linią mo- wych; dy; 5) s zycia indywidualnie i w zespole produkcyjnym 6) d obierać materiały odzieżowe i dodatki krawie- wyrobów odzieżowych; ckie do podstawowych wyrobów odzieżowych, 6) d okonywania obróbki termicznej elementów z uwzględnieniem ich funkcji użytkowych oraz odzieży oraz odzieży gotowej z różnych materiazasad konserwacji; łów. 7) o bliczać zużycie materiałów odzieżowych i do- II. BLOKI PROGRAMOWE datków krawieckich dla jednostkowych sztuk wyrobów odzieżowych; Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający 8) w ykonywać kolejne etapy procesu wytwarzania z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące podstawowych wyrobów odzieżowych; bloki programowe: 1) surowcowo-projektowy; 9) s tosować zasady kontroli zapewniające wysoką jakość wyrobów odzieżowych; 2) techniczno-technologiczny; 10) wyjaśniać zasady organizowania procesu pro- 3) podstawy działalności zawodowej. dukcyjnego w przedsiębiorstwie odzieżowym i w zakładzie usługowym; BLOK: SUROWCOWO-PROJEKTOWY 11) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywa- 1. Cele kształcenia nych zadań zawodowych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 12) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa umieć: i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 1) stosować metody identyfikacji włókien; 13) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 2) r ozpoznawać włókna naturalne, włókna chemiczmaganiami ergonomii; ne, mieszanki włókiennicze oraz rozpoznawać ich właściwości; 14) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 3) w yjaśniać wpływ właściwości nitek na właści- 15) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące wości materiałów odzieżowych; praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 4) s tosować metody identyfikacji materiałów 16) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym odzieżowych; w wypadkach przy pracy; 5) identyfikować tkaninę na podstawie budowy; 17) korzystać z różnych źródeł informacji; 6) w ykazywać wpływ budowy tkaniny i sposobu 18) prowadzić działalność gospodarczą. wykończenia na jej właściwości użytkowe; Nr 154 — 11851 — Poz. 1033 7) identyfikować dzianinę na podstawie budowy; 10) właściwości użytkowe materiałów odzieżowych; 8) wykazywać wpływ budowy dzianiny i sposobu wykończenia na jej właściwości użytkowe; 11) dodatki krawieckie; 12) dobór materiałów i dodatków krawieckich do 9) identyfikować wyroby plecione; asortymentu odzieży; 10) identyfikować materiały odzieżowe wytwarzane 13) zasady konfekcjonowania i konserwacji materóżnymi technikami; riałów i wyrobów odzieżowych; 11) określać właściwości higieniczne, estetyczne, 14) rysunek techniczny w projektowaniu wyrobów wytrzymałościowe i konfekcyjne materiałów odzieżowych; odzieżowych; 15) rysunek żurnalowy i modelowy wyrobów odzie- 12) dobierać materiał do wybranego asortymentu żowych; wyrobów odzieżowych; 16) podstawy kolorystyki; 13) określać zasady konfekcjonowania materiałów 17) inspiracja strojami historycznymi i regionalnyodzieżowych; mi w projektowaniu ubiorów współczesnych. 14) dobierać nici szwalnicze do materiałów odzieżo- BLOK: TECHNICZNO-TECHNOLOGICZNY wych; 15) dobierać zapięcia i podszewkę do wyrobu odzie- 1. Cele kształcenia żowego; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 16) dobierać materiały usztywniające, konstrukcyj- umieć: no-nośne, termoizolacyjne do materiałów i ele- 1) posługiwać się pojęciami z zakresu konstrukcji mentów odzieżowych; i modelowania form odzieży; 17) określać zastosowanie dodatków zdobniczych; 2) wykonywać pomiary antropometryczne; 18) określać zasady konserwacji materiałów i wyro- 3) stosować zasady obliczania odcinków konstrukbów odzieżowych; cyjnych; 4) stosować zasady ustalania dodatku konstrukcyj- 19) odczytywać rysunek techniczny wyrobu odzienego; żowego; 5) stosować zasady wyprowadzania linii modelo- 20) interpretować rysunek żurnalowy; wych; 21) wykonywać rysunek modelowy wyrobu odzie- 6) rysować siatki konstrukcyjne podstawowych żowego na sylwetkę podstawową; elementów wyrobów odzieżowych; 22) zestawiać kolorystycznie odzież; 7) ustalać wielkość dodatku na szwy i podwinięcia; 23) stosować elementy strojów historycznych lub regionalnych w projektach ubiorów współ- 8) rysować kształty elementów wyrobów odzieżoczesnych. wych; 9) stosować zasady modelowania wtórnego; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 10) wykonywać modelowanie form wybranych wy- Treści kształcenia są ujęte w następujących działach robów odzieżowych; programowych: 11) opracowywać dokumentację techniczno-techno- 1) metody badań włókien i materiałów odzieżo- logiczną; wych; 12) wykonywać szablony podstawowych elemen- 2) rodzaje i właściwości włókien; tów wyrobów odzieżowych; 13) wykonywać układ szablonów na materiale 3) nitki odzieżowe; odzieżowym; 4) budowa tkaniny; 14) wykrawać elementy wyrobu odzieżowego; 5) sposoby wykończania tkanin; 15) dobierać odpowiednie maszyny i urządzenia do wytwarzania wyrobów odzieżowych; 6) budowa dzianiny; 16) obsługiwać maszyny szwalnicze; 7) sposoby wykończania dzianin; 17) stosować odpowiednie parametry obróbki ter- 8) wyroby plecione; micznej; 9) m ateriały odzieżowe wytwarzane różnymi tech- 18) stosować właściwe łączenia elementów wyrobu nikami; odzieżowego; Nr 154 — 11852 — Poz. 1033 19) wykonywać wyroby odzieżowe zgodnie z proce- BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ sem technologicznym; 1. Cele kształcenia 20) obliczać zużycie materiałów odzieżowych i dodatków krawieckich w produkcji usługowej; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 21) przeprowadzać kontrolę jakości w kolejnych fazach procesu technologicznego; 1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 22) przeprowadzać kontrolę jakości gotowego wyrobu odzieżowego; 2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 23) stosować zasady składowania i przechowywa- 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; nia materiałów i wyrobów gotowych; 4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmo- 24) wykonywać operacje technologiczne zgodnie wania i prowadzenia działalności gospodarczej; z normami czasu pracy; 5) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 25) posługiwać się dokumentacją techniczno-technopraw i obowiązków pracownika i pracodawcy; logiczną, normami PN-ISO, ISO, czasopismami i literaturą techniczną; 6) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpoża- 26) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa rowej oraz ochrony środowiska; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska. 7) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 8) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 9) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 1) zasady konstrukcji i modelowania form odzieży; 10) komunikować się i współpracować w zespole; 2) pomiary antropometryczne i krawieckie; 11) rozwiązywać problemy dotyczące działalności 3) budowa płaskiej siatki konstrukcyjnej; zawodowej; 12) podejmować decyzje; 4) dodatki konstrukcyjne; 13) doskonalić umiejętności zawodowe; 5) dodatki na szwy i podwinięcia; 14) korzystać z różnych źródeł informacji; 6) modelowanie form wyrobów odzieżowych; 15) przestrzegać zasad etyki. 7) dokumentacja techniczno-technologiczna; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 8) rysunek techniczny odzieży; 9) zasady wykonywania szablonów podstawowych Treści kształcenia są ujęte w następujących działach wyrobów odzieżowych; programowych: 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 10) układy form i szablonów na materiale odzieżowym; 2) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 11) wykrawanie elementów odzieży; 3) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej; 12) maszyny i urządzenia do produkcji wyrobów 4) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; odzieżowych; 5) bezpieczeństwo i higiena pracy; 13) obróbka termiczna; 6) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowi- 14) łączenie elementów odzieży; ska; 15) proces technologiczny wytwarzania odzieży; 7) elementy ergonomii; 16) normowanie surowca w produkcji usługowej; 8) środki ochrony indywidualnej; 9) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodo- 17) kontrola jakości; wanym w wypadkach przy pracy; 18) przechowywanie materiałów i wyrobów odzie- 10) zasady i metody komunikowania się; żowych; 11) elementy socjologii i psychologii pracy; 19) normy czasu pracy; 12) formy doskonalenia zawodowego; 20) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pra- 13) źródła informacji zawodowej; cy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska. 14) etyka. Nr 154 — 11853 — Poz. 1033 III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Pracownia materiałoznawstwa odzieżowego powinna być wyposażona w:

czych); * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych 9) katalogi nici i nitek szwalniczych. (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdyspono- Pracownia ćwiczeń praktycznych powinna być wypowania przez autorów programów nauczania na dostoso- sażona w: wanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. 1) maszyny szwalnicze: stębnówki płaskie i owerloki IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI (jedna maszyna dla dwóch uczniów); KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 2) przybory do szycia; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- 3) urządzenia do prasowania: gramowych są odpowiednie następujące pomieszcze- a) żelazko z wytwornicą pary, nia dydaktyczne: b) żelazka elektryczne, 1) pracownia projektowania i modelowania odzieży; c) rękawnik, 2) pracownia materiałoznawstwa; d) poduszkę, e) deskę igłową; 3) pracownia ćwiczeń praktycznych. 4) urządzenia do krojenia: Pracownia projektowania i modelowania odzieży poa) noże krojcze pionowe, winna być wyposażona w: b) noże tarczowe, 1) stanowiska do pracy indywidualnej wyposażone w odpowiednie oświetlenie; c) nożyczki; 5) manekiny; 2) eksponaty odzieży we fragmentach i w całości; 6) eksponaty odzieży we fragmentach i w całości; 3) kolekcję materiałów włókienniczych; 7) k omplet dokumentacji techniczno-technologicz- 4) zestaw dodatków konfekcyjnych i zdobniczych; nej; 5) stelaże do eksponowania prac uczniowskich; 8) n ormy PN-ISO, ISO dotyczące konfekcjonowania wyrobów; 6) manekiny; 9) wzory ściegów ręcznych i maszynowych. 7) formy i szablony podstawowych wyrobów odzie- Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zapleżowych; cza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy 8) tabele pomiarów antropometrycznych; zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. 9) siatki konstrukcyjne podstawowych asortymentów W pracowni ćwiczeń praktycznych powinno być wyodzieży; dzielone stanowisko do instruktażu. 10) konstrukcje podstawowych asortymentów odzie- Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w praży; cowniach szkolnych, centrach kształcenia praktyczne- 11) rysunki modelowe wyrobów; go i centrach kształcenia ustawicznego, przedsiębiorstwach przemysłu odzieżowego oraz przedsiębior- 12) żurnale i albumy. stwach miarowo-usługowych. Nr 154 — 11854 — Poz. 1033 Załącznik nr 5 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE MECHANIK PRECYZYJNY SYMBOL CYFROWY 731⁰³ I. OPIS ZAWODU 19) s tosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powi- 20) p rzestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa nien umieć: i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa pożarowej oraz ochrony środowiska; z zakresu mechaniki, technologii mechanicznej, elektrotechniki i elektroniki; 21) o rganizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 2) czytać rysunki techniczne maszynowe oraz proste schematy układów elektrycznych, elektro- 22) k omunikować się z uczestnikami procesu pracy; nicznych i automatyki przemysłowej; 23) s tosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 3) sporządzać szkice prostych części maszyn; praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 4) czytać i interpretować dokumentację konstruk- 24) u dzielać pierwszej pomocy poszkodowanym cyjną i technologiczną; w wypadkach przy pracy; 5) posługiwać się układem tolerancji i pasowań; 25) korzystać z różnych źródeł informacji; 6) dobierać materiały konstrukcyjne i eksploata- 26) prowadzić działalność gospodarczą. cyjne wykorzystywane w budowie i naprawie mechanizmów precyzyjnych; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno prze- 7) wykonywać operacje z zakresu obróbki ręcznej biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, oraz maszynowej obróbki wiórowej; jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 8) stosować różne sposoby łączenia elementów; 9) dobierać narzędzia, przyrządy i urządzenia do 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie mechanik wykonywanych prac; precyzyjny powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 10) ustalać przyczyny wadliwego funkcjonowania mechanizmów precyzyjnych; 1) d okonywania kontroli stanu technicznego, poprawności działania, naprawy, konserwacji oraz 11) dokonywać konserwacji i przeglądów techniczregulacji zespołów i mechanizmów precyzyjnych maszyn i urządzeń precyzyjnych; nych; 12) posługiwać się przyrządami kontrolno-pomiaro- 2) d okonywania kontroli stanu technicznego, powymi; prawności działania, naprawy oraz regulacji 13) oceniać stan techniczny maszyn i urządzeń, i konserwacji przyrządów pomiarowych; z wykorzystaniem metod diagnostyki technicz- 3) d okonywania kontroli stanu technicznego, ponej; prawności działania, naprawy oraz regulacji 14) opracowywać plan naprawy maszyn i urządzeń i konserwacji napędów pneumatycznych, precyzyjnych, przyrządów pomiarowych, napę- hydraulicznych i elektrycznych; dów hydraulicznych, pneumatycznych i elektrycznych; 4) w ytwarzania mechanizmów maszyn i urządzeń precyzyjnych. 15) wykonywać operacje montażowo-demontażowe maszyn i urządzeń precyzyjnych, przyrządów 3. Z awód mechanik precyzyjny jest zawodem szerokopomiarowych oraz napędów hydraulicznych, profilowym, umożliwiającym specjalizację pod kopneumatycznych i elektrycznych; niec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności 16) regulować i naprawiać mechanizmy precyzyjne; specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regioprzyrządy pomiarowe oraz napędy hydraulicz- nalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. ne, pneumatyczne i elektryczne; Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 17) montować w urządzeniach technicznych zespo- 1) mechanizmów precyzyjnych; ły składające się z mechanizmów precyzyjnych 2) sprzętu medycznego; oraz napędów hydraulicznych, pneumatycznych i elektrycznych; 3) maszyn szyjących; 18) wykonywać rozliczenia kosztów wytwarzania 4) maszyn i sprzętu biurowego; i naprawy mechanizmów i urządzeń precyzyjnych; 5) napędów hydraulicznych i pneumatycznych. Nr 154 — 11855 — Poz. 1033 II. BLOKI PROGRAMOWE 16) o kreślać z norm i rysunku oraz obliczać tolerancje i pasowania; Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące 17) w ykonywać podstawowe pomiary wielkości bloki programowe: geometrycznych; 1) techniczne podstawy zawodu; 18) c harakteryzować podstawowe prace z zakresu ręcznej i mechanicznej obróbki skrawaniem; 2) budowa i montaż urządzeń i mechanizmów precyzyjnych; 19) w yjaśniać techniki łączenia elementów metalowych i niemetalowych; 3) eksploatacja urządzeń i mechanizmów precyzyjnych; 20) w ykonywać operacje z zakresu obróbki ręcznej, maszynowej obróbki wiórowej i obróbki ciepl- 4) podstawy działalności zawodowej. nej; BLOK: TECHNICZNE PODSTAWY ZAWODU 21) w ykonywać złącza spajane: spawane, zgrzewane, lutowane i klejone; 1. Cele kształcenia 22) u żytkować urządzenia komputerowe w zakresie Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien edycji tekstu, arkusza kalkulacyjnego oraz wspoumieć: magania projektowania; 1) wyjaśniać podstawowe pojęcia oraz stosować 23) p rzestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa prawa i zasady mechaniki technicznej, elektro- i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwtechniki i elektroniki; pożarowej oraz ochrony środowiska. 2) r ozróżniać elementy składowe obwodu elek- 2. Treści kształcenia (działy programowe) trycznego (źródła i odbiorniki) na podstawie symboli graficznych oraz wyglądu zewnętrzne- Treści kształcenia są ujęte w następujących działach go; programowych: 3) o bliczać wartości wielkości elektrycznych w pro- 1) p rąd elektryczny, pole magnetyczne i elektrostych obwodach prądu stałego i przemiennego; magnetyzm; 4) w yznaczać parametry odbiorników energii elek- 2) o bwody elektryczne prądu stałego i przemientrycznej z wykorzystaniem danych znamiono- nego; wych; 3) podstawy miernictwa elektrycznego; 5) d obierać przyrządy pomiarowe i mierzyć podstawowe wielkości elektryczne; 4) maszyny elektryczne; 6) o dczytywać na schematach symbole graficzne 5) instalacje elektryczne; podstawowych elementów elektrycznych i elek- 6) podstawy elektroniki i automatyki; tronicznych; 7) zasady tworzenia rysunku technicznego; 7) r ozróżniać elementy instalacji elektrycznej: przewody, łączniki, osprzęt instalacyjny oraz zabez- 8) s zkicowanie elementów w rzutach prostokątpieczenia; nych i aksonometrycznych; 8) s zkicować części maszyn w rzutach prostokąt- 9) z asady wykonywania widoków i przekrojów nych i aksonometrycznych; wraz z wymiarowaniem; 9) w ykonywać rysunki techniczne prostych ele- 10) uproszczenia rysunkowe; mentów mechanizmów precyzyjnych; 11) s posoby oznaczania chropowatości, tolerancji 10) czytać dokumentację techniczno-ruchową (DTR), wymiarów, pasowań, tolerancji kształtu i połodokumentację konstrukcyjną i technologiczną; żenia, rodzaju obróbki powierzchni; 11) rozróżniać części maszyn i urządzeń precyzyj- 12) rysunki wykonawcze i złożeniowe; nych; 13) m ateriały konstrukcyjne i eksploatacyjne stoso- 12) charakteryzować właściwości materiałów kon- wane w budowie maszyn i urządzeń precyzyjstrukcyjnych stosowanych w budowie maszyn nych; i urządzeń precyzyjnych; 14) p odstawowe pojęcia mechaniki: siła, tarcie, 13) rozróżniać gatunki stopów Fe-C i metali nieżelamoment siły, siły bezwładności, drgania mechaznych; niczne, energia, praca, moc, sprawność; 14) określać zmiany właściwości metali i ich stopów 15) podstawowe pomiary warsztatowe; w zależności od zastosowanego rodzaju obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej; 16) t olerancje, pasowania i chropowatość powierzchni; 15) wyjaśniać procesy technologiczne obróbki cieplnej, cieplno-chemicznej plastycznej, odlewnic- 17) p odstawowe prace i narzędzia do obróbki ręcztwa, maszynowej obróbki wiórowej, spajania; nej; Nr 154 — 11856 — Poz. 1033 18) podstawy obróbki cieplnej i cieplno-chemicz- 15) posługiwać się dokumentacją techniczno-ruchonej; wą (DTR), dokumentacją techniczną i montażową maszyn i urządzeń precyzyjnych, normami 19) obróbka plastyczna; PN-ISO, ISO, literaturą techniczną; 20) odlewnictwo; 16) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 21) techniki łączenia metali i niemetali: lutowanie, i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwspawanie, zgrzewanie, klejenie; pożarowej oraz ochrony środowiska. 22) sposoby mechanicznej obróbki skrawaniem: 2. Treści kształcenia (działy programowe) toczenie, frezowanie, wiercenie, gwintowanie, szlifowanie; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 23) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz 1) charakterystyka produkcji urządzeń techniczochrony środowiska. nych; BLOK: BUDOWA I MONTAŻ URZĄDZEŃ I MECHANI- 2) podział mechanizmów precyzyjnych; ZMÓW PRECYZYJNYCH 3) mechanizmy i elementy maszyn precyzyjnych; 1. Cele kształcenia 4) połączenia rozłączne i nierozłączne; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 5) budowa i zasada działania typowych maszyn umieć: i urządzeń precyzyjnych; 1) wyjaśniać podstawowe pojęcia z zakresu ma- 6) przyrządy pomiarowe; szynoznawstwa i technologii mechanicznej; 7) napędy hydrauliczne, pneumatyczne i elektrycz- 2) klasyfikować mechanizmy precyzyjne; ne; 3) c harakteryzować połączenia nitowe, zgrzewane, 8) ogólne zasady projektowania procesów technolutowane i spawane; logicznych montażu; 4) c harakteryzować połączenia gwintowe, wpusto- 9) technologia montażu połączeń rozłącznych i niewe, kształtowe; rozłącznych; 5) w yjaśniać budowę, zasadę działania i przezna- 10) technologia montażu i demontażu mechaniczenie maszyn, urządzeń i mechanizmów precyzmów precyzyjnych; zyjnych, przyrządów pomiarowych, napędów hydraulicznych, pneumatycznych i elektrycz- 11) technologia montażu i demontażu układów nych; hydraulicznych i pneumatycznych; 6) o kreślać na podstawie dokumentacji technicznej 12) kontrola jakości maszyn i urządzeń precyzyjnych (rysunki złożeniowe i zespołowe) elementy skła- po montażu; dowe maszyn, urządzeń i mechanizmów precyzyjnych, przyrządów pomiarowych, napędów 13) mechanizacja i automatyzacja montażu; hydraulicznych, pneumatycznych i elektrycz- 14) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pranych oraz ustalać ich działanie; cy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz 7) c harakteryzować podstawowe metody montażu ochrony środowiska. oraz operacje i czynności montażowe i demontażowe; BLOK: EKSPLOATACJA URZĄDZEŃ I MECHANI- ZMÓW PRECYZYJNYCH 8) p lanować przebieg procesu montażu i demontażu maszyn i urządzeń precyzyjnych, przyrzą- 1. Cele kształcenia dów pomiarowych, napędów hydraulicznych, pneumatycznych i elektrycznych; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 9) d obierać narzędzia, przyrządy i urządzenia użytkowane w procesie montażu; 1) wyjaśniać podstawowe pojęcia z zakresu eks- 10) przeprowadzać montaż łożysk, wałów i osi; ploatacji obiektów technicznych; 11) przeprowadzać montaż i demontaż maszyn, 2) rozróżniać procesy eksploatacyjne maszyn urządzeń i mechanizmów precyzyjnych; i urządzeń precyzyjnych: użytkowanie, obsługiwanie, zasilanie; 12) przeprowadzać montaż i demontaż przyrządów pomiarowych; 3) charakteryzować warunki techniczne użytkowania maszyn i urządzeń precyzyjnych; 13) przeprowadzać montaż i demontaż napędów hydraulicznych, pneumatycznych i elektrycz- 4) przygotowywać do pracy maszyny i urządzenia nych; precyzyjne; 14) sprawdzać jakość maszyn i urządzeń precyzyj- 5) wyjaśniać zależność między tarciem a smaronych po montażu; waniem; Nr 154 — 11857 — Poz. 1033 6) rozróżniać i charakteryzować podstawowe ro- 8) organizacja prac naprawczych; dzaje materiałów eksploatacyjnych: oleje, smary, ciecze chłodząco-smarujące, paliwa; 9) zasady naprawy obiektów technicznych; 7) w yjaśniać zjawisko korozji oraz rozpoznawać ro- 10) proces technologiczny naprawy maszyn; dzaje korozji; 11) mycie i czyszczenie maszyn oraz elementów 8) r ozróżniać podstawowe metody zabezpieczania maszynowych; metali przed korozją; 12) technologia zabezpieczania powierzchni maszyn 9) nakładać powłoki ochronne; i urządzeń precyzyjnych; 10) charakteryzować procesy zużyciowo-starzenio- 13) konserwacja mechanizmów precyzyjnych; we; 14) demontaż maszyn i urządzeń przeznaczonych 11) charakteryzować czynniki mające wpływ na do naprawy; uszkodzenia urządzeń mechanicznych; 15) weryfikacja części; 12) rozróżniać metody diagnostyczne; 16) metody regeneracji elementów mechanizmów 13) diagnozować uszkodzenia maszyn i urządzeń precyzyjnych; precyzyjnych, przyrządów pomiarowych, napę- 17) naprawa, konserwacja i regulacja maszyn i urządów hydraulicznych, pneumatycznych i elekdzeń precyzyjnych, przyrządów pomiarowych, trycznych; napędów hydraulicznych, pneumatycznych 14) rozróżniać i charakteryzować rodzaje obsługi i elektrycznych; technicznej; 18) przygotowanie części maszyn naprawianych do 15) dobierać narzędzia, przyrządy i urządzenia użyt- montażu; kowane w procesie naprawy i regulacji; 19) kontrola maszyn i urządzeń precyzyjnych, przy- 16) posługiwać się dokumentacją obsługowo-na- rządów pomiarowych, napędów hydrauliczprawczą; nych, pneumatycznych i elektrycznych po naprawie; 17) wykonywać naprawę, konserwację i regulację maszyn i urządzeń precyzyjnych, przyrządów 20) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny prapomiarowych, napędów hydraulicznych, pneu- cy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz matycznych i elektrycznych; ochrony środowiska. 18) sprawdzać jakość prac obsługowo-napraw- BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ czych; 1. Cele kształcenia 19) przygotowywać maszyny i urządzenia precyzyjne do przechowywania i transportu; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 20) użytkować urządzenia komputerowe w zakresie umieć: diagnostyki maszyn i urządzeń precyzyjnych; 1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki 21) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa rynkowej; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 2) podejmować działania związane z poszukiwapożarowej oraz ochrony środowiska. niem pracy; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmoprogramowych: wania i prowadzenia działalności gospodarczej; 1) podstawowe pojęcia eksploatacji urządzeń tech- 5) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące nicznych; praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 2) f izykochemiczne podstawy eksploatacji maszyn 6) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i urządzeń precyzyjnych; i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 3) korozja metali i zabezpieczenie przed korozją; 4) materiały eksploatacyjne; 7) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 5) t arcie i smarowanie w mechanizmach precyzyjnych; 8) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; 6) z użycie części maszyn i ocena stanu technicznego; 9) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 7) d iagnostyka techniczna maszyn i urządzeń precyzyjnych; 10) komunikować się i współpracować w zespole; Nr 154 — 11858 — Poz. 1033 11) rozwiązywać problemy dotyczące działalności IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI zawodowej; KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 12) podejmować decyzje; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszcze- 13) doskonalić umiejętności zawodowe; nia dydaktyczne: 14) korzystać z różnych źródeł informacji; 1) pracownia rysunku technicznego; 15) przestrzegać zasad etyki. 2) pracownia elektrotechniki i elektroniki; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 3) pracownia komputerowa; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 4) p racownia budowy i eksploatacji maszyn i urząprogramowych: dzeń precyzyjnych; 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 5) warsztaty szkolne. 2) dokumenty dotyczące zatrudnienia; Pracownia rysunku technicznego powinna być wypo- 3) p odejmowanie i prowadzenie działalności gos- sażona w: podarczej; 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jed- 4) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; nego ucznia); 5) bezpieczeństwo i higiena pracy; 2) przybory rysunkowe; 6) o chrona przeciwpożarowa i ochrona środowi- 3) zestaw modeli wspomagających kształtowanie ska; wyobraźni przestrzennej; 7) elementy ergonomii; 4) eksponaty i modele części maszyn precyzyjnych; 8) środki ochrony indywidualnej; 5) modele maszyn i urządzeń precyzyjnych; 9) z asady udzielania pierwszej pomocy poszkodo- 6) przykładowe dokumentacje konstrukcyjne; wanym w wypadkach przy pracy; 7) normy PN-ISO, ISO; 10) zasady i metody komunikowania się; 8) katalogi typowych części maszyn, podzespołów 11) elementy socjologii i psychologii pracy; i zespołów maszyn i urządzeń precyzyjnych. 12) formy doskonalenia zawodowego; Pracownia elektrotechniki i elektroniki powinna być wyposażona w: 13) źródła informacji zawodowej; 14) etyka. 1) przyrządy pomiarowe; 2) elementy obwodów elektrycznych; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

jednego ucznia); * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych 2) drukarki; (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdyspono- 3) oprogramowanie użytkowe; wania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na spe- 4) programy do wspomagania projektowania typu cjalizację. CAD. Nr 154 — 11859 — Poz. 1033 Pracownia budowy i eksploatacji maszyn i urządzeń Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: precyzyjnych powinna być wyposażona w: 1) przyrządy pomiarowe; 1) próbki materiałów niemetalowych, metali i stopów, metali i stopów z objawami różnych znisz- 2) narzędzia do trasowania; czeń korozyjnych, metali i stopów z powłokami 3) wiertarki ręczne, lutownice; ochronnymi; 4) ś rodki chłodzące, luty, topniki, kleje, spoiwa, elek- 2) elementy mechanizmów precyzyjnych; trody; 3) modele mechanizmów precyzyjnych; 5) n arzędzia i przyrządy o małych gabarytach do ob- 4) modele łożyskowania i łożysk urządzeń precyzyj- róbki ręcznej; nych; 6) n arzędzia i przyrządy do mechanicznej obróbki 5) modele maszyn i urządzeń precyzyjnych oraz na- skrawaniem, montażu i spawania; pędów pneumatycznych i hydraulicznych; 7) u rządzenia do obróbki cieplnej i cieplno-chemicz- 6) narzędzia, przyrządy i urządzenia stosowane nej; w pracach montażowych; 8) n arzędzia, zespoły, podzespoły, elementy maszyn 7) urządzenia i przyrządy do naprawy mechanizmów przeznaczone do konserwacji i naprawy; precyzyjnych; 9) obrabiarki o małych gabarytach; 8) elektronarzędzia; 10) dokumentację warsztatową, dokumentację tech- 9) przyrządy pomiarowe; niczną, dokumentację techniczno-ruchową (DTR); 10) części maszyn z różnymi postaciami zużycia; 11) katalog narzędzi. 11) elementy mechanizmów precyzyjnych z typowymi Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zapleuszkodzeniami; cza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpo- 12) dokumentację procesów technologicznych monwiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. tażu oraz naprawy maszyn, urządzeń i mechanizmów precyzyjnych; W warsztatach szkolnych powinno znajdować się po- 13) dokumentację techniczno-ruchową (DTR); mieszczenie do instruktażu. 14) normy PN-ISO, ISO; Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w war- 15) katalogi mechanizmów precyzyjnych; sztatach szkolnych, centrach kształcenia praktycznego, centrach kształcenia ustawicznego oraz w przedsię- 16) katalogi elementów mechanizmów precyzyjnych. biorstwach. Załącznik nr 6 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE PSZCZELARZ SYMBOL CYFROWY 612⁰¹ I. OPIS ZAWODU 4) w yposażać pasiekę oraz obsługiwać podstawowe maszyny i urządzenia stosowane w produk- 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powicji pszczelarskiej; nien umieć: 1) określać przyrodnicze i gospodarcze znaczenie 5) p ozyskiwać, konserwować i przechowywać prochowu i hodowli pszczół; dukty pszczele; 2) oceniać warunki przyrodnicze, ekonomiczne 6) p rzygotowywać produkty pszczele do sprzedaży i społeczne produkcji rolniczej, ze szczególnym zgodnie z obowiązującymi normami i prowadzić uwzględnieniem produkcji pszczelarskiej; ich sprzedaż; 3) organizować i prowadzić pasiekę, stosując odpowiednie technologie w zależności od bazy po- 7) p lanować, organizować i wykonywać zabiegi żytkowej, prowadzonej gospodarki pasiecznej, składające się na wychów matek pszczelich wielkości produkcji i potrzeb konsumentów; i tworzenie odkładów; Nr 154 — 11860 — Poz. 1033 8) rozpoznawać, zapobiegać i zwalczać stany anor- BLOK: PRODUKCJA PSZCZELARSKA malne w rodzinie pszczelej, choroby pszczół i szkodniki produktów pszczelich; 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 9) p lanować, organizować i wykonywać zabiegi umieć: składające się na technologie produkcji roślinnej; 1) określać znaczenie pszczół w zapylaniu roślin owadopylnych; 10) planować, organizować i wykonywać zabiegi składające się na technologie produkcji zwierzę- 2) rozróżniać i charakteryzować rasy pszczół; cej; 3) określać budowę morfologiczną i anatomiczną oraz procesy fizjologiczne pszczół; 11) stosować rachunek ekonomiczny w działalności gospodarczej; 4) oceniać wartość użytkową i hodowlaną pszczół oraz prowadzić ich dobór i selekcję; 12) prowadzić i obsługiwać ciągnik rolniczy w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy 5) oceniać zachowanie pszczół i rozwój rodziny kategorii T; pszczelej; 13) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywa- 6) charakteryzować surowce zbierane przez pszczonych zadań zawodowych; ły; 7) rozpoznawać podstawowe rośliny miododajne; 14) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 8) szacować zasoby bazy pożytkowej danej okolipożarowej, ochrony środowiska oraz przepisów cy; bezpieczeństwa żywności i żywienia; 9) określać i zaspokajać potrzeby pokarmowe ro- 15) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- dzin pszczelich; maganiami ergonomii; 10) planować i urządzać pasieczysko i pracownię 16) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; pszczelarską; 17) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 11) kierować rozwojem rodzin pszczelich w sezonie praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; pasiecznym; 12) przeprowadzać miodobranie; 18) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 13) kontrolować i zapobiegać nastrojowi rojowemu; 19) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa rolniczego; 14) przeprowadzać rozmnażanie rodzin pszczelich; 20) prowadzić działalność gospodarczą. 15) prowadzić gospodarkę wędrowną pszczół; 16) organizować i prowadzić wychów matek pszcze- Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przylich; gotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, 17) przeprowadzać wymianę matek pszczelich; jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 18) organizować i prowadzić pozyskiwanie miodu, pyłku, wosku, mleczka, propolisu i pierzgi oraz 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie pszczelarz jadu pszczelego; powinien być przygotowany do wykonywania na- 19) rozpoznawać, zapobiegać i zwalczać choroby stępujących zadań zawodowych: pszczół i szkodniki produktów pszczelich; 1) chowu i hodowli pszczół; 20) rozróżniać i charakteryzować produkty pszczele; 2) produkcji miodu i innych produktów pszczelich; 21) oceniać produkty pszczele i określać ich zafałszowania; 3) marketingu i sprzedaży produktów i usług. 22) przechowywać i przygotowywać produkty II. BLOKI PROGRAMOWE pszczele do sprzedaży zgodnie z obowiązującymi normami oraz prowadzić ich sprzedaż; Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące 23) przestrzegać przepisów Inspekcji Weterynaryjbloki programowe: nej dotyczących ochrony zwierząt oraz zwalczania chorób zakaźnych zwierząt; 1) produkcja pszczelarska; 24) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 2) techniczno-rolniczy; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisów 3) podstawy działalności zawodowej. bezpieczeństwa żywności i żywienia. Nr 154 — 11861 — Poz. 1033 2. Treści kształcenia (działy programowe) 5) identyfikować części maszyn i urządzeń stosowanych w produkcji pasiecznej; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 6) przygotowywać do pracy i obsługiwać maszyny i urządzenia do produkcji pasiecznej; 1) gospodarcze znaczenie chowu i hodowli pszczół; 7) posługiwać się narzędziami i sprzętem do produkcji pasiecznej; 2) systematyka pszczół; 8) konserwować i naprawiać maszyny, urządzenia, 3) anatomia, morfologia i fizjologia pszczół; narzędzia i sprzęt do produkcji pasiecznej; 4) ocena wartości użytkowej i hodowlanej pszczół; 9) wykonywać, konserwować i naprawiać ule; 5) biologia rodziny pszczelej; 10) organizować i wykonywać zabiegi w wybranych 6) surowce zbierane przez pszczoły; technologiach produkcji roślinnej; 7) rośliny miododajne; 11) organizować i wykonywać zabiegi w wybranych technologiach produkcji zwierzęcej; 8) pożytki pszczele; 12) planować, organizować i stosować ekologiczne 9) żywienie pszczół; metody produkcji rolniczej; 10) zakładanie pasieki; 13) wykonywać podstawowe prace z wykorzystaniem maszyn rolniczych; 11) prace pasieczne w sezonie; 14) charakteryzować czynniki siedliska i określać ich 12) miodobranie; wpływ na wegetację roślin; 13) nastrój rojowy w gospodarce pasiecznej; 15) opracowywać zmianowanie roślin dla różnych 14) rozmnażanie rodzin pszczelich; warunków siedliskowych; 15) gospodarka wędrowna pszczół; 16) zbierać, przechowywać i przygotowywać do sprzedaży produkty rolnicze zgodnie z obowią- 16) wychów matek pszczelich; zującymi normami; 17) wymiana matek pszczelich; 17) prowadzić sprzedaż produktów rolniczych; 18) intensyfikacja produkcji pasiecznej; 18) zapobiegać zagrożeniom wynikającym z nie- 19) choroby pszczół i szkodniki produktów pszcze- właściwej gospodarki wodno-ściekowej; lich; 19) określać znaczenie higieny w produkcji rolni- 20) produkty pszczele; czej; 21) ocena jakości produktów pszczelich; 20) przestrzegać obowiązujących przepisów dotyczących produkcji roślinnej i zwierzęcej; 22) konfekcja i sprzedaż produktów pszczelich; 21) prowadzić i obsługiwać ciągnik rolniczy w za- 23) przepisy prawa dotyczące produkcji pszczelarkresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy skiej; kategorii T; 24) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pra- 22) przestrzegać obowiązujących przepisów ruchu cy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, ochrodrogowego; ny środowiska oraz przepisy bezpieczeństwa żywności i żywienia. 23) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- BLOK: TECHNICZNO-ROLNICZY pożarowej, ochrony środowiska oraz przepisów bezpieczeństwa żywności i żywienia. 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 2. Treści kształcenia (działy programowe) umieć: Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 1) charakteryzować surowce i materiały stosowa- programowych: ne do budowy narzędzi, sprzętu i urządzeń rolniczych, w tym pasiecznych; 1) surowce i materiały do budowy sprzętu, maszyn i urządzeń rolniczych, w tym pasiecznych; 2) p rzygotowywać do pracy, obsługiwać i konserwować podstawowe maszyny i urządzenia sto- 2) podstawy rysunku technicznego; sowane w produkcji rolniczej; 3) obsługa i konserwacja podstawowych maszyn 3) czytać rysunki techniczne; i urządzeń stosowanych w produkcji rolniczej; 4) w yjaśniać zasady działania silników spalino- 4) urządzenia energetyczne; wych, urządzeń elektrycznych i niekonwencjonalnych źródeł energii stosowanych w rolnic- 5) maszyny i urządzenia stosowane w produkcji twie; pasiecznej; Nr 154 — 11862 — Poz. 1033 6) konserwacja i naprawa sprzętu pasiecznego; 15) k orzystać z dotacji dla rolnictwa Unii Europejskiej; 7) ule, sprzęt i budowle pasieczne; 16) s tosować strategie marketingowe; 8) wybrane technologie produkcji roślinnej; 17) s tosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 9) wybrane technologie produkcji zwierzęcej; praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 10) rolnictwo ekologiczne; 18) s tosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpoża- 11) czynniki siedliska; rowej, ochrony środowiska oraz przepisy bez- 12) podstawy zmianowania; pieczeństwa żywności i żywienia; 13) zbiór i przechowywanie produktów rolnych; 19) s tosować przepisy prawa dotyczące produkcji pszczelarskiej; 14) gospodarka wodno-ściekowa w produkcji pasiecznej; 20) o rganizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 15) higiena w produkcji rolniczej; 21) d obierać środki ochrony indywidualnej do ro- 16) technika kierowania ciągnikiem rolniczym; dzaju wykonywanej pracy; 17) przepisy ruchu drogowego; 22) u dzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 18) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, ochro- 23) komunikować się i współpracować w zespole; ny środowiska oraz przepisy bezpieczeństwa 24) r ozwiązywać problemy dotyczące działalności żywności i żywienia. zawodowej; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 25) podejmować decyzje; 1. Cele kształcenia 26) doskonalić umiejętności zawodowe; 27) korzystać z różnych źródeł informacji; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 28) przestrzegać zasad etyki. 1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki 2. Treści kształcenia (działy programowe) rynkowej; 2) p odejmować działania związane z poszukiwa- Treści kształcenia są ujęte w następujących działach niem pracy; programowych: 3) s porządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 4) s porządzać dokumenty niezbędne do podejmo- 2) procesy integracyjne w agrobiznesie; wania i prowadzenia działalności gospodarczej; 3) instytucje agrobiznesu; 5) określać procesy integracyjne w agrobiznesie; 4) doradztwo rolnicze; 6) c harakteryzować podstawowe czynniki produk- 5) czynniki produkcji w rolnictwie; cji w rolnictwie, ze szczególnym uwzględnieniem pszczelarstwa; 6) p rzedsiębiorstwa związane z produkcją pszczelarską; 7) r ozróżniać i charakteryzować przedsiębiorstwa 7) organizacja produkcji i pracy; związane z produkcją pszczelarską; 8) dokumentacja działalności gospodarczej; 8) p rowadzić własną działalność gospodarczą związaną z produkcją pszczelarską i rolniczą; 9) rachunek ekonomiczny; 9) k alkulować koszty i opłacalność działalności 10) uproszczone formy rachunkowości; produkcyjnej; 11) podatek w rolnictwie; 10) prowadzić uproszczone formy ewidencji przy- 12) dochód rolniczy; chodów i rozchodów; 13) fundusze strukturalne; 11) rozróżniać i obliczać podatki w rolnictwie; 14) marketing w pszczelarstwie; 12) obliczać dochód rolniczy; 15) p rzepisy prawa dotyczące produkcji pszczelar- 13) korzystać z usług instytucji i organizacji działają- skiej; cych na rzecz wsi i rolnictwa; 16) p odejmowanie i prowadzenie działalności gos- 14) korzystać z różnych źródeł informacji oraz z do- podarczej związanej z produkcją pszczelarską radztwa rolniczego; i rolniczą; Nr 154 — 11863 — Poz. 1033 17) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy; 2) p omieszczenia z ujęciem wody do prac ogólnopasiecznych; 18) bezpieczeństwo i higiena pracy; 3) p omieszczeń do przechowywania produktów 19) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowi- pasiecznych, wirowania i konfekcji miodu, wytopu ska; i klarowania wosku. 20) elementy ergonomii; Pracownia gospodarki pasiecznej powinna być wyposażona w: 21) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 1) sprzęt do obsługi rodzin pszczelich: 22) zasady i metody komunikowania się; a) odzież ochronną, b) dłuta pasieczne, podkurzacze, szczotki, 23) elementy socjologii i psychologii pracy; c) transportówki, podkarmiaczki, klateczki na mat- 24) formy doskonalenia zawodowego; ki, przegonki, 25) źródła informacji zawodowej; d) węzę, drut do ramek; 2) sprzęt do wychowu matek pszczelich; 26) etyka. 3) s przęt do wirowania i konfekcji miodu, wytopu III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE i klarowania wosku:

* P odział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia 2) a tlasy roślin, zwierząt, chorób roślin i zwierząt, w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). chwastów i szkodników; ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdyspono- 3) p rzekroje, modele i atrapy zwierząt gospodarwania przez autorów programów nauczania na dostososkich; wanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. 4) przykładowe karty technologiczne; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 5) próbki nasion, pasz, nawozów i środków ochrony roślin. Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszcze- Pracownia techniczna powinna być wyposażona w: nia dydaktyczne: 1) m aszyny i pojazdy stosowane w produkcji rolni- 1) pracownia gospodarki pasiecznej; czej; 2) pracownia produkcji rolniczej; 2) p rzekroje i modele maszyn, pojazdów oraz ich części; 3) pracownia techniczna; 3) m aszyny, urządzenia, narzędzia i sprzęt do produk- 4) pracownia ekonomiczna. cji pasiecznej; Pracownia gospodarki pasiecznej powinna składać 4) instrukcje obsługi maszyn i pojazdów; się z: 5) budowle i sprzęt pasieczny; 1) pasieczyska z minimum 30 pniami (rodzinami 6) modele uli i pasieczyska; pszczelimi) i kompletnym wyposażeniem pasieczyska; 7) próbki materiałów do wyrobu i konserwacji uli. Nr 154 — 11864 — Poz. 1033 Pracownia ekonomiczna powinna być wyposażona w: Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy 1) Kodeks pracy oraz wybrane przepisy prawa goszapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpopodarczego i finansowego; wiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. 2) komputerowe programy użytkowe w wersji szko- Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w praleniowej; cowniach szkolnych, pasiece, warsztatach szkolnych, 3) dokumenty księgowe; centrach kształcenia praktycznego i centrach kształcenia ustawicznego, u pracodawców oraz w indywidual- 4) telefon, faks, kalkulatory; nych gospodarstwach rolnych z działem pszczelarskim 5) materiały biurowe. lub w gospodarstwach pszczelarskich. Załącznik nr 7 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK GÓRNICTWA OTWOROWEGO SYMBOL CYFROWY 311¹⁴ I. OPIS ZAWODU 12) p obierać próbki ropy naftowej, gazu ziemnego i wód do badań laboratoryjnych; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 13) w ykonywać badania laboratoryjne i interpretować ich wyniki; 1) czytać i wykonywać rysunki konstrukcyjne, technologiczne oraz schematy technologiczne 14) o kreślać wpływ parametrów złożowych na właśi układy kinematyczne; ciwości płynów złożowych; 2) czytać schematy podstawowych układów elek- 15) p osługiwać się aparaturą i przyrządami pomiatrycznych, elektronicznych i automatyki przemy- rowymi zgodnie z instrukcją; słowej; 16) o pracowywać wyniki badań i pomiarów oraz 3) czytać mapy górniczo-geologiczne, wykonywać określać optymalne parametry wydobycia ropy przekroje i profile geologiczne otworów wiertni- naftowej, gazu ziemnego i wody; czych; 17) o kreślać wpływ sposobu i technologii wiercenia 4) oceniać wpływ warunków geologicznych na po- otworów na uszkodzenie strefy przyodwiertowstawanie i występowanie złóż ropy naftowej, wej; gazu ziemnego, wody, siarki i soli, a także na 18) p odejmować decyzje o przeprowadzaniu zabiemigracje ropy naftowej, gazu ziemnego i wody gów intensyfikacji wydobycia, oczyszczania rur w skorupie ziemskiej; wydobywczych, wykonywania rekonstrukcji od- 5) obsługiwać odwierty eksploatacyjne ropy nafto- wiertu; wej, gazu ziemnego, wód podziemnych i siarki; 19) o bliczać parametry techniczne pracy maszyn 6) dobierać narzędzia i urządzenia do rodzaju wy- i urządzeń wydobywczych; konywanych prac; 20) o ceniać zużycie maszyn i urządzeń, przeprowa- 7) obsługiwać maszyny i urządzenia: wydobywcze dzać konserwacje i drobne naprawy sprzętu; do eksploatacji kopalin otworami wiertniczymi, 21) r ozliczać oraz dokumentować dzienne, miesięczdo obróbki i rekonstrukcji odwiertów oraz do ne i roczne wydobycie kopalin; wstępnego oczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego; 22) prowadzić dokumentację produkcyjną; 8) obsługiwać urządzenia do tłoczenia cieczy i ga- 23) p rzewidywać i likwidować zagrożenia i awarie zu ziemnego; górnicze; 9) określać metody wiercenia otworów eksploata- 24) p osługiwać się językiem obcym w zakresie niecyjnych ropy naftowej i gazu ziemnego oraz zbędnym do wykonywania zadań zawodowych; metody wiercenia studzien; 25) s tosować przepisy prawa dotyczące wykonywa- 10) charakteryzować konstrukcję odwiertów ropno- nych zadań zawodowych; -gazowych, studzien wierconych oraz odwier- 26) p rzestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa tów do eksploatacji soli i siarki; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 11) przygotowywać odwierty i wykonywać pomiary pożarowej, ochrony środowiska oraz przepisów parametrów złożowych; geologicznych i górniczych; Nr 154 — 11865 — Poz. 1033 27) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 3) podziemnego magazynowania gazu ziemnego; maganiami ergonomii; 4) eksploatacji wód mineralnych i leczniczych; 28) kierować zespołem pracowników; 5) eksploatacji siarki metodą otworową; 29) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 6) wydobywania ropy naftowej i gazu ziemnego spod dna morskiego. 30) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; II. BLOKI PROGRAMOWE 31) korzystać z różnych źródeł informacji oraz do- Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający radztwa specjalistycznego; z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące bloki programowe: 32) planować działalność gospodarczą. 1) mechaniczny; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno prze- 2) wydobywczy; biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podsta- 3) geologiczny; wy przedsiębiorczości”. 4) podstawy działalności zawodowej. 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik górnictwa otworowego powinien być przygotowa- BLOK: MECHANICZNY ny do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1. Cele kształcenia 1) o rganizowania pracy zespołu pracowników wy- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien konujących zadania na określonym odcinku pra- umieć: cy lub w cyklu technologicznym; 1) wykonywać szkice części maszyn; 2) k ierowania przebiegiem procesu technologicz- 2) wykonywać rysunki techniczne części maszyn nego; zgodnie z obowiązującymi normami; 3) prowadzenia procesów technologicznych; 3) czytać dokumentację techniczno-ruchową (DTR), dokumentację techniczną, warsztatową, instruk- 4) s prawdzania i oceniania stanu technicznego cje obsługi maszyn i urządzeń; maszyn i urządzeń; 4) rozróżniać materiały niemetalowe wykorzysty- 5) p rowadzenia eksploatacji złóż surowców, goswane w eksploatacji maszyn i urządzeń górnipodarki paliwami i energią; czych; 6) n adzorowania lub wykonywania czynności 5) rozróżniać gatunki, właściwości i zastosowanie związanych z konserwacją i naprawą sprzętu; stopów Fe-C oraz metali nieżelaznych i ich stopów; 7) u stalania optymalnych warunków i parametrów wydobycia kopalin otworami wiertniczymi; 6) rozróżniać podstawowe operacje obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej oraz wskazywać ich 8) o ceniania charakteru i stopnia zagrożenia śrowpływ na strukturę i właściwości stopów; dowiska naturalnego i życia pracowników wynikających z prowadzenia prac górniczych; 7) rozpoznawać zjawiska korozyjne i ich skutki oraz wskazywać sposoby ochrony powierzchni 9) p rowadzenia bieżącej dokumentacji rozliczenio- metali przed korozją w procesach eksploatacji; wej zużytych surowców, materiałów i godzin pracy maszyn i urządzeń górniczych; 8) wyznaczać warunki równowagi punktu materialnego i ciała sztywnego; 10) prowadzenia bieżącej dokumentacji dotyczącej 9) wyznaczać siłę i moment tarcia; podległego personelu: organizacji pracy, zakresów czynności, obliczania wydajności i wyko- 10) wyznaczać środek ciężkości figury płaskiej; rzystania czasu pracy. 11) rozróżniać rodzaje ruchu na podstawie jego 3. Zawód technik górnictwa otworowego jest zawo- parametrów oraz obliczać prędkość obwodową, dem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjali- kątową i obrotową; zację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa 12) wykonywać podstawowe obliczenia wytrzymaumiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę połościowe (rozciąganie, ściskanie, zginanie ze trzeby rynku pracy i zainteresowania ucznia. Temaskręcaniem); tyka specjalizacji może dotyczyć: 13) rozróżniać konstrukcje i zasady działania: połą- 1) eksploatacji i oczyszczania gazu ziemnego; czeń, osi, wałów, łożysk, sprzęgieł, hamulców 2) stosowania wtórnych metod i zabiegów inten- i mechanizmów oraz określać ich zastosowanie syfikacji wydobycia ropy naftowej; w budowie maszyn; Nr 154 — 11866 — Poz. 1033 14) charakteryzować elementy składowe rurociągu 34) wykonywać podstawowe operacje ręcznej i mei metody łączenia rur oraz obliczać połączenia chanicznej obróbki skrawaniem oraz dobierać kołnierzowe rurociągów; parametry obróbki, narzędzia i oprzyrządowanie; 15) klasyfikować i charakteryzować pompy oraz obliczać ich podstawowe parametry; 35) lutować oraz wykonywać podstawowe operacje spawania elektrycznego i gazowego (pod nad- 16) wyjaśniać budowę i zasadę działania napędów zorem); hydraulicznych i pneumatycznych; 36) wykonywać czynności konserwacyjne, drobne 17) klasyfikować sprężarki i wentylatory, określać naprawy, wymiany części, montaż, demontaż, ich podstawowe parametry i zastosowanie; regulację poszczególnych zespołów i całego urządzenia; 18) określać na podstawie dokumentacji technicznej (rysunki złożeniowe) elementy składowe maszy- 37) dobierać narzędzia, przyrządy i materiały w zany i urządzenia oraz ustalać ich działanie; leżności od wykonywanej pracy; 38) wydawać, przyjmować i ewidencjonować narzę- 19) wykonywać projekty elementów maszyn oraz dzia, przyrządy, materiały i wykonane prace; uzasadniać poprawność przedstawionych rozwiązań; 39) rozróżniać podstawowe pojęcia związane z eksploatacją maszyn i urządzeń; 20) planować przebieg procesu montażu i demontażu maszyn i urządzeń; 40) określać podstawowe pojęcia i wskaźniki niezawodności i trwałości maszyn i urządzeń; 21) klasyfikować i charakteryzować elementy obwodów prądu stałego i przemiennego; 41) charakteryzować zużycie maszyn i urządzeń oraz metody zapobiegające nadmiernemu zużyciu; 22) obliczać proste obwody elektryczne oraz analizować schematy elektryczne; 42) rozpoznawać i oceniać stan techniczny maszyn i urządzeń wiertniczych i eksploatacyjnych; 23) klasyfikować i charakteryzować elementy półprzewodnikowe (diody, tranzystory, tyrystory, 43) określać zakres prac wykonywanych podczas układy scalone); przeglądu technicznego i napraw; 24) analizować schematy podstawowych układów 44) charakteryzować gospodarkę materiałową w zaelektronicznych; kładach górnictwa naftowego i gazownictwa; 45) użytkować urządzenia komputerowe w zakresie 25) charakteryzować maszyny i urządzenia prądu wspomagania projektowania, eksploatacji środstałego i przemiennego; ków trwałych, regulacji procesów technologicz- 26) dobierać przyrządy pomiarowe i dokonywać po- nych; miarów podstawowych wielkości elektrycznych 46) posługiwać się dokumentacją techniczno-ruchow obwodach prądu stałego i przemiennego; wą (DTR), normami PN-ISO, ISO, normami 27) identyfikować elementy zabezpieczające obwo- branżowymi i literaturą techniczną; dy elektryczne; 47) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 28) charakteryzować systemy automatycznego stepożarowej, ochrony środowiska oraz dozoru rowania w procesie wiercenia otworów, ekstechnicznego. ploatacji samoczynnej, oczyszczania gazu ziemnego; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 29) rozróżniać urządzenia pomiarowe i regulacyjne w obwodach automatyki; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 30) rozróżniać systemy olinowania oraz określać za- 1) rysunek techniczny; sady doboru lin i wielokrążków w maszynach górniczych; 2) materiałoznawstwo; 31) klasyfikować oraz charakteryzować maszyny 3) tolerancje, pasowania i chropowatość powierzchi urządzenia stosowane w procesach wiercenia ni; otworów i eksploatacji kopalin, obróbki, rekonstrukcji i likwidacji odwiertów eksploatacyj- 4) mechanika techniczna; nych; 5) wytrzymałość materiałów; 32) wykonywać pomiary: temperatury, gęstości, 6) części maszyn; ciśnienia, lepkości, masy i objętości; 7) montaż i demontaż; 33) wykonywać podstawowe pomiary warsztatowe; 8) napędy hydrauliczne i pneumatyczne; Nr 154 — 11867 — Poz. 1033 9) pompy, sprężarki, wentylatory; 6) określać wpływ technologii wiercenia i parametrów płuczki wiertniczej na przepuszczalność 10) ręczna i mechaniczna obróbka skrawaniem; strefy przyodwiertowej; 11) spajanie metali; 7) obliczać ciśnienie złożowe i określać wielkość przeciwciśnienia płuczki wiertniczej na złoże 12) podstawy elektrotechniki; w czasie dowiercania; 13) podstawy elektroniki; 8) charakteryzować uzbrojenie wgłębne i napowierzchniowe odwiertów eksploatacyjnych; 14) podstawy miernictwa elektrycznego; 9) określać wpływ czynników szkodliwych wystę- 15) maszyny elektryczne; pujących podczas eksploatacji ropy naftowej i gazu ziemnego na uzbrojenie wgłębne i napo- 16) układy i elementy automatycznej regulacji; wierzchniowe odwiertów; 17) układy zasilania, sterowania, zabezpieczenia 10) określać warunki produkowania złóż ropy naftoi sygnalizacji; wej, gazu ziemnego i wody; 18) maszyny i urządzenia wiertnicze; 11) pobierać próbki i wykonywać pomiary podstawowych właściwości ropy naftowej, gazu ziem- 19) uzbrojenie odwiertów eksploatacyjnych; nego i wody; 20) maszyny i urządzenia do eksploatacji otworo- 12) obliczać: współczynnik sczerpania złoża, gęstość wej; względną gazu ziemnego, opory przepływu ro- 21) maszyny i urządzenia do obróbki, rekonstrukcji py naftowej, gazu ziemnego i wody w złożu oraz odwiertów oraz do zabiegów intensyfikacji wy- współczynnik filtracji; dobycia; 13) obliczać wydajność odwiertu ropno-gazowego i studni wierconej, wielkość depresji oraz pro- 22) automatyzacja w procesach wiertniczych i eksmień zasięgu odwiertu (studni); ploatacyjnych; 14) określać wpływ sposobu udostępniania złoża na 23) niezawodność i trwałość maszyn i urządzeń; wydajność odwiertu; 24) stan techniczny maszyn i urządzeń; 15) określać wpływ warunków złożowych na właściwości ropy naftowej, gazu ziemnego i wody 25) użytkowanie i obsługa techniczna maszyn i urząoraz obliczać ciśnienie i temperaturę złożową; dzeń; 16) określać właściwości złoża na podstawie prze- 26) gospodarka materiałowa i energetyczna; prowadzonych badań laboratoryjnych ropy naf- 27) organizacja, zarządzanie i ekonomika eksploata- towej; cji maszyn i urządzeń; 17) wykonywać podstawowe pomiary w odwier- 28) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pra- tach eksploatacyjnych (studniach) oraz interprecy; tować ich wyniki; 29) przepisy ochrony przeciwpożarowej i ochrony 18) określać potencjalne i optymalne wydobycie rośrodowiska; py naftowej i gazu ziemnego z odwiertu; 19) przeliczać ilość wydobywanego gazu ziemnego 30) przepisy dozoru technicznego. na warunki normalne oraz obliczać wykładnik gazowy i wodny; BLOK: WYDOBYWCZY 20) dobierać średnicę i długość rur wydobywczych 1. Cele kształcenia do eksploatacji samoczynnej; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 21) dobierać średnicę zwężki produkcyjnej do eksumieć: ploatacji samoczynnej ropy naftowej i gazu ziemnego; 1) c harakteryzować metody wiercenia otworów eksploatacyjnych; 22) charakteryzować rodzaje oraz obliczać wydajność żerdziowych pomp wgłębnych; 2) d obierać płuczki wiertnicze oraz wykonywać pomiary i regulację ich parametrów; 23) wykonywać projekty pompowania ropy naftowej z użyciem tłokowych pomp wgłębnych; 3) o bjaśniać konstrukcję odwiertu i dna odwiertu eksploatacyjnego ropy naftowej i gazu ziemne- 24) ustalać harmonogram pracy układu kieratowego; go; 4) o bjaśniać konstrukcję i sposób zafiltrowania 25) projektować wydobycie ropy naftowej i wody studni wierconej; z użyciem gazodźwigu; 5) o bjaśniać konstrukcję otworu do eksploatacji 26) wykonywać prosty projekt szczelinowania siarki metodą PWS; hydraulicznego i kwasowania odwiertu; Nr 154 — 11868 — Poz. 1033 27) określać sposób nawodnienia i nagazowania 4) technologia wiercenia otworów; złóż ropy naftowej oraz obliczać chłonność od- 5) konstrukcje otworów — rurowanie i cementowiertów zasilających przy nawadnianiu i nagawanie; zowaniu złóż; 6) metody odwiercania, udostępnianie złoża, prób- 28) charakteryzować proces technologiczny podna eksploatacja; ziemnego wytopu siarki oraz uzasadniać jego parametry; 7) właściwości fizyczne kopalin; 29) określać sposób ługowania pokładów soli ka- 8) energia złożowa a wydajność odwiertów; miennej z wykorzystaniem otworów wiertniczych; 9) pomiary wgłębne i pomiary wydobycia; 30) wykonywać prosty projekt likwidacji odwiertu 10) eksploatacja samoczynna ropy naftowej i gazu eksploatacyjnego; ziemnego; 31) charakteryzować sposoby i określać zasady ma- 11) pompowanie ropy naftowej; gazynowania ropy naftowej, gazu ziemnego, 12) gazodźwig i inne metody eksploatacji; wody, gazoliny oraz wykonywać pomiary i obliczenia ilości cieczy w zbiornikach; 13) zabiegi intensyfikacji wydobycia ropy naftowej; 32) charakteryzować metody wstępnego oczyszcza- 14) wtórne metody eksploatacji ropy naftowej; nia ropy naftowej, odgazolinowania, osuszania, odsiarczania i odazotowania gazu ziemnego; 15) eksploatacja wód podziemnych; 33) charakteryzować proces destylacji ropy nafto- 16) eksploatacja siarki i soli; wej i produkty tego procesu; 17) uzbrojenie wgłębne i napowierzchniowe od- 34) dobierać narzędzia wiertnicze i określać podsta- wiertów; wowe parametry wiercenia; 18) obróbka odwiertów eksploatacyjnych; 35) przeprowadzać pomiary wydobycia ropy nafto- 19) rekonstrukcja i likwidacja odwiertów; wej i gazu ziemnego oraz wykonywać pompowanie oczyszczające i pomiarowe studni wier- 20) magazynowanie i transport kopalin; conej; 21) stabilizacja i destylacja ropy naftowej; 36) wykonywać podstawowe prace z zakresu obróbki odwiertów eksploatacyjnych ropy nafto- 22) oczyszczanie gazu ziemnego; wej; 23) dokumentacja wydobywcza; 37) sporządzać dzienne i miesięczne raporty pro- 24) zagrożenia występujące podczas wiercenia dukcyjne wydobycia oraz raporty z nawadniania otworów i eksploatacji otworami; i nagazowania; 25) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pra- 38) przewidywać zagrożenia występujące podczas cy; wiercenia otworów i eksploatacji otworami; 26) przepisy ochrony przeciwpożarowej i ochrony 39) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa środowiska; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisów 27) przepisy geologiczne i górnicze. geologicznych i górniczych; BLOK: GEOLOGICZNY 40) użytkować urządzenia komputerowe w zakresie projektowania procesów wydobywczych, doku- 1. Cele kształcenia mentowania wielkości wydobycia, sporządzania statystyk; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 41) przygotowywać stanowisko pracy, oceniać prawidłowość prowadzonych prac, podejmować 1) wyjaśniać budowę geologiczną ziemi oraz okreśdecyzje w sytuacjach trudnych i w sytuacjach lać skład pierwiastkowy skorupy ziemskiej; zagrożenia. 2) rozróżniać najważniejsze minerały skałotwórcze oraz badać ich podstawowe właściwości; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 3) rozróżniać poszczególne grupy i rodzaje skał Treści kształcenia są ujęte w następujących działach oraz określać ich skład mineralogiczny; programowych: 4) określać strukturę i teksturę skał; 1) metody wiercenia otworów; 5) badać właściwości skał osadowych (twardość, 2) narzędzia wiertnicze; porowatość, uziarnienie, przepuszczalność, wodochłonność) oraz analizować uzyskane 3) płuczki wiertnicze; wyniki i wyciągać wnioski; Nr 154 — 11869 — Poz. 1033 6) określać wpływ zalegania skał na ich właściwo- 2. Treści kształcenia (działy programowe) ści fizyczne oraz obliczać ciśnienie górotworu i temperaturę złożową w zależności od głęboko- Treści kształcenia są ujęte w następujących działach ści zalegania; programowych: 7) c harakteryzować produkty wietrzenia oraz uza- 1) budowa ziemi; sadniać wpływ procesu wietrzenia skał na krą- 2) mineralogia; żenie pierwiastków w przyrodzie; 8) w yjaśniać wpływ erozji na ukształtowanie po- 3) petrografia; wierzchni ziemi oraz warunki transportu i aku- 4) procesy wietrzenia skał; mulacji materiału skalnego; 5) erozja, działalność wód płynących; 9) o kreślać warunki sedymentacji osadów w środowisku wodnym (morskim), z uwzględnieniem 6) sedymentacja; powstawania węglowodorów; 7) tektonika; 10) określać warunki powstawania ropy naftowej i gazu ziemnego oraz warunki i kierunki ich 8) geologia naftowa; migracji; 9) geologia historyczna; 11) rozpoznawać i szkicować pułapki ropno-gazowe; 10) hydrogeologia; 12) rozróżniać elementy tektoniki (fałdy, uskoki, 11) regiony geologiczne Polski; wysady solne); 12) złoża surowców mineralnych Polski; 13) rozpoznawać na mapach i przekrojach geologicznych typy i rodzaje złóż ropno-gazowych; 13) elementy geofizyki wiertniczej; 14) wyznaczać bieg i upad warstw; 14) dokumentacja geologiczna. 15) sporządzać przekroje geologiczne złóż ropy naftowej, gazu ziemnego i wody na podstawie da- BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ nych uzyskanych z wierceń; 1. Cele kształcenia 16) wykonywać profile geologiczne otworów wiertniczych z wykorzystaniem umownych oznaczeń Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien skał; umieć: 17) czytać mapy geologiczne; 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospo- 18) oceniać w przybliżeniu wiek utworów (skał) na darki rynkowej; podstawie skamieniałości przewodnich; 2) rozróżnić formy organizacyjno-prawne przed- 19) określać warunki powstawania i występowania siębiorstw; złóż siarki i soli kamiennej; 3) podejmować działania związane z poszukiwa- 20) określać skład chemiczny i właściwości fizyczne niem pracy; wód podziemnych oraz wyznaczać ich kierunek i prędkość przepływu na podstawie danych 4) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; z otworów piezometrycznych; 5) określać podstawowe awarie występujące 21) wyjaśniać mechanizm krążenia wody w skoru- w czasie prac wiertniczych przy eksploatacji pie ziemskiej oraz interpretować podstawowe surowców otworami wiertniczymi; prawa ruchu wód podziemnych; 6) określać podstawowe zagrożenia dla środowi- 22) oceniać zasoby wód podziemnych Polski, zaso- ska naturalnego związane z wierceniem otwoby wód mineralnych i leczniczych; rów ropno-gazowych, a także z eksploatacją, magazynowaniem i transportem ropy naftowej 23) dokonywać podziału Polski na jednostki geoi produktów ropopochodnych; logiczne i wskazywać rejony występowania złóż ropy naftowej, gazu ziemnego, siarki i soli oraz 7) używać sprzętu ochrony indywidualnej zależnie główne regiony hydrogeologiczne; od warunków wykonywanej pracy i występującego zagrożenia; 24) wskazywać rejony występowania surowców mineralnych na obszarze Polski; 8) określać przepisy prawa warunkujące prowa- 25) sporządzać opis rdzenia wiertniczego; dzenie prac geologicznych i wydobywczych surowców mineralnych; 26) wskazywać możliwości wykorzystania geofizyki wiertniczej do ustalania litologii przewiercanych 9) charakteryzować pojęcie obszaru, terenu i zakławarstw oraz wykrywania warstw ropno-gazo- du górniczego oraz warunki ich wyznaczania wych i wyznaczania mineralizacji wody złożo- i tworzenia; wej; 10) określać warunki prowadzenia ruchu zakładu 27) posługiwać się dokumentacją geologiczną. górniczego oraz zasady jego likwidacji; Nr 154 — 11870 — Poz. 1033 11) określać zasady ustalania opłat za wydobywa- 6) ochrona indywidualna stosowana w górnicnie kopalin, a także ustalania kar za nieprzestrze- twie; ganie przepisów prawa w tym zakresie; 7) przepisy dotyczące zagrożeń naturalnych w ko- 12) określać uprawnienia organów nadzoru górni- palniach ropy naftowej i gazu ziemnego; czego; 8) ratownictwo górnicze; 13) określać wymagane kwalifikacje osób ruchu za- 9) zasady zarządzania jakością; kładu górniczego oraz osób kierujących pracami górniczymi; 10) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej; 14) określać sposoby likwidacji szkód związanych 11) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; z wierceniem i eksploatacją kopalin otworami wiertniczymi zgodnie z obowiązującymi przepi- 12) bezpieczeństwo i higiena pracy; sami prawa; 13) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowi- 15) wyjaśniać zasady zarządzania jakością; ska; 16) wskazywać przepisy prawa określające warunki 14) wybrane zagadnienia prawa geologicznego wydobywania kopalin; i górniczego; 15) elementy ergonomii; 17) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 16) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 18) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpoża- 17) elementy fizjologii i higiena pracy; rowej, ochrony środowiska oraz przepisy geo- 18) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; logiczne i górnicze; 19) zasady i metody komunikowania się; 19) stosować przepisy prawa dotyczące działalności zawodowej; 20) elementy socjologii i psychologii pracy; 20) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 21) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie maganiami ergonomii; użytkowe w języku obcym; 22) formy doskonalenia zawodowego; 21) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 23) etyka. 22) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność pracy; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych 3) metody poszukiwania pracy; (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 11 % godzin jest przeznaczone do rozdyspono- 4) dokumenty dotyczące zatrudnienia; wania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na spe- 5) organizacja ochrony pracy w górnictwie; cjalizację. Nr 154 — 11871 — Poz. 1033 IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI 4) zestaw profili glebowych i geologicznych; KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 5) okazy skamieniałości przewodnich; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- 6) mikroskop polaryzacyjny; gramowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne: 7) busole i kompasy geologiczne; 1) pracownia podstaw budowy i eksploatacji maszyn 8) mapy fizyczne i geologiczne; i urządzeń; 9) tabele stratygraficzne; 2) pracownia geologiczna; 10) przekroje geologiczne jednostek geologicznych 3) pracownia wiertnictwa i eksploatacji otworowej; Polski; 4) pracownia elektrotechniki, elektroniki i automaty- 11) przekroje i mapy geologiczne złóż surowców ki; mineralnych; 5) pracownia komputerowa; 12) schematy aparatury geofizycznej i krzywe profilowań geofizycznych; 6) pracownia techniczna; 13) katalogi, atlasy, kopie dokumentacji geologicznej. 7) warsztaty szkolne. Pracownia wiertnictwa i eksploatacji otworowej po- Pracownia podstaw budowy i eksploatacji maszyn winna być wyposażona w: i urządzeń powinna być wyposażona w: 1) zestaw narzędzi wiertniczych; 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia); 2) okazy skał, rdzeni wiertniczych; 2) przybory rysunkowe; 3) m ateriały do sporządzania płuczek i zaczynów cementowych; 3) rysunki wykonawcze, złożeniowe, zestawieniowe, montażowe i schematyczne; 4) materiały do regulacji właściwości płuczek i zaczynów cementowych; 4) normy PN-ISO, ISO; 5) p rzyrządy do pomiaru właściwości płuczek i zaczy- 5) dokumentacje techniczne, dokumentację technicz- nu cementowego; no-ruchową (DTR); 6) p rojekt geologiczno-techniczny odwiertu; 6) modele: rzutni, brył geometrycznych, części maszyn z przekrojami, sprzęgieł, hamulców, przekład- 7) modele maszyn i urządzeń eksploatacyjnych; ni mechanicznych, mechanizmów; 8) makiety instalacji; 7) modele układów hydraulicznych maszyn i urządzeń; 9) p róbki ropy naftowej, wody, siarki i soli oraz produktów ropopochodnych; 8) modele części maszyn z połączeniami kształtowy- 10) próbki skał ropnogazowych i skał nieprzepuszczalmi; nych; 9) elementy maszyn: połączenia, wały, osie, łożyska, 11) przyrządy do badania właściwości ropy naftowej, sprężyny; gazu ziemnego i wody; 10) części maszyn z różnymi postaciami zużycia; 12) dokumentacje techniczne i instrukcje obsługi ma- 11) przyrządy pomiarowe; szyn i urządzeń górniczych; 12) elementy pasowane, wzorce chropowatości; 13) katalogi, normy techniczne. 13) narzędzia do mechanicznej obróbki skrawaniem; Pracownia elektrotechniki, elektroniki i automatyki powinna być wyposażona w: 14) narzędzia i przyrządy montażowe i demontażowe; 1) przyrządy pomiarowe; 15) katalog łożysk tocznych. 2) p róbki materiałów: przewodzących, elektroizola- Pracownia geologiczna powinna być wyposażona w: cyjnych, magnetycznych, konstrukcyjnych; 1) zestaw modeli krystalograficznych; 3) próbki przewodów elektrycznych; 2) zbiór minerałów i skał; 4) elementy urządzeń grzejnych; 3) rdzenie wiertnicze; 5) elementy układów automatyki górniczej; Nr 154 — 11872 — Poz. 1033 6) zestawy łączników instalacyjnych; 7) w irówkę do oznaczania zanieczyszczeń w ropie naftowej; 7) typowe zabezpieczenia przed skutkami zwarć i przeciążeń; 8) suszarkę; 8) modele: elektrochemiczne źródła prądu, silniki 9) wstrząsarkę sitową; elektryczne prądu stałego i przemiennego, prądni- 10) zestaw laboratoryjny do badania przepuszczalnoce, proste instalacje elektryczne, stabilizatory naści skał; pięcia; 11) zestaw do badania filtracji cieczy przez ośrodek 9) proste układy elektroniczne (prostowniki, wzmacporowaty; niacze); 12) materiały do sporządzania płuczek wiertniczych 10) modele prostych układów automatycznej regulai zaczynów cementowych; cji; 13) mieszadło elektryczne; 11) elementy logiczne typu: OR, NOR, AND, NAND, EXOR; 14) przyrządy do badania właściwości płuczki wiertniczej: waga Baroid, prasa filtracyjna, lepkościomie- 12) schematy blokowe i ideowe typowych układów rze, szirometr; automatyki górniczej; 15) materiały do zmiany i regulacji właściwości płu- 13) plansze z symbolami graficznymi elementów czek wiertniczych; automatyki górniczej (elektrycznych, pneumatycznych i hydraulicznych); 16) aparat Vicata; 17) przyrząd do badania rozlewności zaczynu cemen- 14) katalogi elementów automatyki górniczej; towego; 15) normy PN-ISO, ISO. 18) formy do sporządzania belek cementowych; Pracownia komputerowa powinna być wyposażo- 19) aparat Michaelisa; na w: 20) prasę hydrauliczną; 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla 21) destylarkę. dwóch uczniów); 2) drukarki i ploter; Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: 3) oprogramowanie użytkowe; 1) s tanowiska: ślusarskie, stolarsko-ciesielskie, do obróbki mechanicznej, do kucia ręcznego; 4) programy do wspomagania projektowania; 2) stanowiska do lutowania; 5) programy specjalistyczne z zakresu projektowania procesów wydobywczych, eksploatacji środków 3) s tanowiska do montażu układów elektrycznych trwałych, regulacji procesów technologicznych, i elektronicznych; dokumentowania wielkości wydobycia, prognozo- 4) stanowiska do montażu instalacji elektrycznych; wania zagrożeń, sporządzania statystyki. 5) dokumentację warsztatową; Pracownia techniczna powinna być wyposażona w: 6) dokumentację techniczno-ruchową (DTR); 1) przyrządy do pomiaru temperatury, ciśnienia, cza- 7) normy PN-ISO, ISO. su (stoper), wagi laboratoryjne; Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaple- 2) szkło laboratoryjne: menzurki, zlewki, kolby destycza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy lacyjne, chłodnice Liebiga; zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpo- 3) przyrządy do pomiaru gęstości ropy naftowej (areo- wiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. metry, termoareometry, piknometry); W warsztatach szkolnych powinno znajdować się po- 4) lepkościomierz Englera; mieszczenie do instruktażu. 5) przyrządy do pomiaru napięcia powierzchniowego Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w warcieczy; sztatach szkolnych, centrach kształcenia praktycznego, przedsiębiorstwach górnictwa nafty i gazu ziemnego 6) kalorymetr do oznaczania wartości opałowej gazu oraz przedsiębiorstwach hydrologicznych i uzdrowiziemnego; skowych. Nr 154 — 11873 — Poz. 1033 Załącznik nr 8 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK INFORMATYK SYMBOL CYFROWY 312⁰¹ I. OPIS ZAWODU 23) k ierować zespołem pracowników; 24) s tosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powipraw i obowiązków pracownika i pracodawcy; nien umieć: 25) u dzielać pierwszej pomocy poszkodowanym 1) posługiwać się systemami operacyjnymi; w wypadkach przy pracy; 2) pracować w różnych rodzajach sieci komputero- 26) k orzystać z różnych źródeł informacji oraz dowych; radztwa specjalistycznego; 3) obsługiwać urządzenia wykorzystywane w sie- 27) p rowadzić działalność gospodarczą. ciach komputerowych; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przy- 4) projektować i wykonywać sieć komputerową; gotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodo- 5) wykorzystywać wiedzę z zakresu budowy i dziawego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych łania systemów operacyjnych do pracy z różny- „Podstawy przedsiębiorczości”. mi komputerami, rodzajami systemów operacyjnych oraz sieci; 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik in- 6) posługiwać się typowym oprogramowaniem formatyk powinien być przygotowany do wykonyużytkowym i narzędziowym; wania następujących zadań zawodowych: 1) programowania komputerów; 7) dobierać konfiguracje sprzętu i oprogramowania dla podstawowych zastosowań zawodo- 2) posługiwania się oprogramowaniem użytkowym wych; i narzędziowym; 8) posługiwać się językami obsługi wybranych ro- 3) projektowania, zakładania, administrowania oraz dzajów baz danych, w tym językiem SQL; nadzorowania baz danych; 4) dobierania konfiguracji sprzętu i oprogramowa- 9) zakładać i utrzymywać bazy danych; nia do określonych zastosowań; 10) administrować bazami danych i nadzorować ich 5) administrowania i nadzorowania pracy systepracę; mów operacyjnych oraz urządzeń i sieci kompu- 11) projektować bazy danych; terowych. 12) dobierać oprogramowanie do obsługi baz da- 3. Zawód technik informatyk jest zawodem szerokonych; profilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności 13) programować w wybranych językach (Pascal, specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regio- C++, Java), w środowisku graficznym i tekstonalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. wym; Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 14) stosować inny powszechnie używany język pro- 1) systemów zarządzania bazami danych; gramowania; 2) komputerowego wspomagania projektowania; 15) stosować metody programowania i doboru algorytmów; 3) grafiki komputerowej; 16) wykorzystywać komputery do wykonywanych 4) technik multimedialnych; zadań zawodowych; 5) eksploatacji sprzętu komputerowego; 17) wykonywać rozliczenia kosztów wyrobów i usług; 6) administrowania sieciowymi systemami operacyjnymi; 18) posługiwać się dokumentacją techniczną; 7) aplikacji internetowych. 19) posługiwać się językiem angielskim w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodo- II. BLOKI PROGRAMOWE wych; Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający 20) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywaz opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące nych zadań zawodowych; bloki programowe: 21) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 1) s ystemy komputerowe; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 2) p rogramy użytkowe; 3) t echniki programowania; 22) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 4) p odstawy działalności zawodowej. Nr 154 — 11874 — Poz. 1033 BLOK: SYSTEMY KOMPUTEROWE 10) programy narzędziowe, eksploatacja systemu komputerowego; 1. Cele kształcenia 11) system operacyjny wielodostępny, wielozada- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien niowy; umieć: 12) sieci komputerowe, montaż i konfigurowanie; 1) wyjaśniać działanie poszczególnych bloków sys- 13) protokół TCP/IP; temu komputerowego; 14) rozległe sieci komputerowe; 2) c harakteryzować funkcję i zastosowanie po- 15) administrowanie siecią komputerową; szczególnych elementów jednostki centralnej; 16) programy wspomagające pracę z komputerem; 3) z apisywać informację na różnych nośnikach; 17) bezpieczeństwo danych w sieciach komputero- 4) c harakteryzować standardy wyświetlania inforwych, ochrona antywirusowa; macji; 18) Internet; 5) w yjaśniać budowę, działanie oraz konfigurowa- 19) bezpieczeństwo i higiena pracy z zestawami nie urządzeń peryferyjnych; komputerowymi. 6) r ozbudowywać i doskonalić obsługiwany system komputerowy; BLOK: PROGRAMY UŻYTKOWE 7) e ksploatować powierzony sprzęt zgodnie z obo- 1. Cele kształcenia wiązującymi zasadami; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 8) i nterpretować parametry katalogowe urządzeń umieć: techniki komputerowej; 1) t worzyć i formatować dokumenty tekstowe; 9) p osługiwać się różnymi systemami operacyjnymi; 2) w ykorzystywać elementy graficzne w dokumencie tekstowym; 10) instalować systemy operacyjne; 3) w eryfikować pisownię; 11) uruchamiać aplikacje dla właściwych systemów 4) t worzyć grafikę rastrową; operacyjnych; 5) t worzyć grafikę wektorową; 12) charakteryzować podstawowe standardy lokalnych sieci komputerowych; 6) z mieniać atrybuty i modyfikować obiekty graficzne; 13) administrować siecią lokalną; 7) i mportować i eksportować grafikę; 14) projektować i wykonywać sieć komputerową; 8) s kanować obrazy; 15) stosować system zabezpieczeń; 9) t worzyć arkusz obliczeniowy z wykorzystaniem 16) korzystać z zasobów ogólnoświatowej sieci funkcji matematycznych, statystycznych i finankomputerowej Internet i poczty elektronicznej; sowych; 17) stosować zasady bezpiecznego posługiwania 10) p rzedstawiać wyniki obliczeń w postaci graficzsię sprzętem komputerowym. nej; 11) w ykorzystywać dane arkusza do tworzenia bazy 2. Treści kształcenia (działy programowe) danych; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 12) p rzenosić i formatować arkusz kalkulacyjny; programowych: 13) z akładać bazy danych; 1) architektura systemu komputerowego; 14) t worzyć formularze i zapytania do przetwarzania 2) p łyty główne, konfigurowanie płyty; danych; 3) a rchitektura mikroprocesorów; 15) t worzyć raporty z wykorzystaniem grafiki; 16) k orzystać z języka SQL; 4) p amięci dyskowe, montaż i konfigurowanie; 17) s tosować ochronę baz danych; 5) k arty graficzne, montaż i konfigurowanie; 18) d rukować utworzone dokumenty i obrazy; 6) u rządzenia zewnętrzne, instalacja i konfigurowanie; 19) p rzetwarzać komputerowo obraz wideo; 7) u rządzenia multimedialne, montaż i uruchamia- 20) p rzetwarzać komputerowo dźwięk; nie; 21) u żytkować publikacje elektroniczne; 8) b udowa systemu operacyjnego na przykładzie 22) w ykorzystywać programy multimedialne; WINDOWS/DOS/LINUX; 23) p osługiwać się dokumentacją oprogramowa- 9) p olecenia systemu operacyjnego; nia. Nr 154 — 11875 — Poz. 1033 2. Treści kształcenia (działy programowe) 11) stosować narzędzia informatyczne do zbierania, porządkowania, przetwarzania i prezentowania Treści kształcenia są ujęte w następujących działach danych statystycznych; programowych: 12) stosować metodologię programowania w da- 1) komputerowa edycja tekstu; nym języku; 2) k onwersja dokumentów tekstowych; 13) odczytywać i opisywać działanie programów 3) r odzaje grafiki; napisanych w danym języku programowania; 4) m odele barw; 14) pisać kody źródłowe do przetwarzania informa- 5) s posoby drukowania obrazów; cji w środowisku WINDOWS, LINUX; 6) c yfrowy zapis obrazu; 15) kompilować i uruchamiać kody źródłowe; 7) a rkusz kalkulacyjny; 16) testować i modyfikować działający program; 8) f ormuły i funkcje w arkuszach kalkulacyjnych; 17) optymalizować działanie projektowanego pro- 9) m akroinstrukcje w arkuszach kalkulacyjnych; gramu; 10) bazy danych; 18) dokumentować napisany program; 11) formuły i funkcje w bazach danych; 19) współpracować w zespole realizującym złożone programy przetwarzania danych; 12) makroinstrukcje w bazach danych; 20) korzystać z podręczników i dokumentacji języ- 13) import i eksport danych; ków programowania; 14) język programowania SQL; 21) p osługiwać się samodzielnie opanowanym, no- 15) mechanizmy ochrony danych; wym językiem programowania. 16) cyfrowy zapis dźwięku; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 17) cyfrowy zapis sekwencji wideo; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 18) programy multimedialne, publikacje elektroprogramowych: niczne; 1) p odstawowe pojęcia dotyczące technik progra- 19) dokumentacja oprogramowania. mowania; BLOK: TECHNIKI PROGRAMOWANIA 2) p odstawy algorytmizacji problemów i zapisu algorytmów; 1. Cele kształcenia 3) p rogramowanie strukturalne; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 4) p rogramowanie obiektowe; 1) stosować zasady programowania strukturalne- 5) t ypy danych i zmiennych; go i obiektowego; 6) o peratory i wyrażenia; 2) w ykorzystywać środowisko programowe języ- 7) i nstrukcje proste i strukturalne; ka, w szczególności edytor, kompilator i debugger; 8) f unkcje, procedury, moduły, pakiety; 3) w ykorzystywać wbudowane typy danych oraz 9) a lgebra liniowa; konstruować własne struktury danych; 10) c iągi i szeregi liczbowe; 4) s tosować instrukcje, funkcje i procedury danego języka; 11) f unkcje, ich właściwości i wykresy, pochodna funkcji; 5) t worzyć własne funkcje, procedury, obiekty, moduły i pakiety; 12) m etody rachunku przybliżonego; 6) s tosować język algebraiczny macierzy i wekto- 13) e lementy statystyki i ocena danych statystyczrów do opisu przekształceń geometrycznych; nych; 7) s tosować ciągi i szeregi liczbowe, funkcje, po- 14) s truktury dynamiczne; chodną funkcji; 15) o biekty i metody; 8) s tosować wybrane metody przybliżonego roz- 16) h ermetyzacja danych; wiązywania równań; 9) o ceniać wpływ błędu danych na wynik działań 17) d ziedziczenie i polimorfizm; arytmetycznych; 18) z arządzanie pamięcią; 10) projektować programy umożliwiające groma- 19) p rzeznaczenie i własności apletów; dzenie, przetwarzanie oraz prezentowanie danych statystycznych; 20) zasady tworzenia apletów; Nr 154 — 11876 — Poz. 1033 21) biblioteki oprogramowania; 13) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność pracy; 22) operacje wejścia-wyjścia; 14) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 23) programowanie grafiki komputerowej; 15) prowadzić negocjacje; 24) struktura programu w Pascalu; 16) rozwiązywać problemy dotyczące działalności 25) struktura programu w C++, JAVA; zawodowej; 26) analiza programu w danym języku; 17) podejmować decyzje; 27) zasady projektowania programu w danym języ- 18) formułować i rozumieć pisemne oraz ustne wyku; powiedzi w języku angielskim związane z reali- 28) edytor środowiska programistycznego; zacją zadań zawodowych; 29) kompilator wewnętrzny i zewnętrzny, zasady 19) rozróżniać angielskie nazwy części komputera kompilacji programu; i korzystać z dokumentacji technicznej napisanej w języku angielskim; 30) debugger, zasady uruchamiania i testowania programów; 20) organizować doskonalenie zawodowe pracowników; 31) osadzanie programu na danej platformie DOS, WINDOWS, LINUX; 21) przestrzegać zasad etyki. 32) niezawodność programu; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 33) optymalizacja programu; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 34) zasady programowania współbieżnego; 1) gospodarka rynkowa; 35) zasady projektowania złożonych programów przetwarzania danych. 2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; 4) struktura budżetu przedsiębiorstwa; 1. Cele kształcenia 5) plan rozwoju przedsiębiorstwa; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 6) strategie marketingowe; 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospo- 7) metody poszukiwania pracy; darki rynkowej; 8) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 2) r ozróżniać formy organizacyjno-prawne przed- 9) podejmowanie i prowadzenie działalności gossiębiorstw; podarczej; 3) s porządzać budżet i planować rozwój przedsię- 10) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; biorstwa; 11) bezpieczeństwo i higiena pracy; 4) o pracowywać plan marketingowy; 12) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowi- 5) p odejmować działania związane z poszukiwaska; niem pracy; 13) elementy ergonomii; 6) s porządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 14) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodo- 7) s porządzać dokumenty niezbędne do podejmowanym w wypadkach przy pracy; wania i prowadzenia działalności gospodarczej; 15) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; 8) s tosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 16) zasady i metody komunikowania się; 9) s tosować przepisy i zasady bezpieczeństwa 17) elementy socjologii i psychologii pracy; i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 18) język angielski w zakresie czterech kompetencji językowych (rozumienie ze słuchu, mówienie, 10) stosować przepisy prawa dotyczące działalności czytanie i pisanie); zawodowej; 19) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie 11) organizować stanowisko pracy zgodnie z wyużytkowe w języku angielskim; maganiami ergonomii; 20) formy doskonalenia zawodowego; 12) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 21) etyka. Nr 154 — 11877 — Poz. 1033 III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE 4) drukarkę atramentową;

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia e) system zarządzania bazami danych, w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). f) pakiet oprogramowania: edytor tekstu, edytor ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdyspono- graficzny, arkusz kalkulacyjny, wania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na spe- g) pakiet oprogramowania narzędziowego, cjalizację. h) stale aktualizowane oprogramowanie antywirusowe, IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE i) oprogramowanie wspomagające naukę innych przedmiotów. Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych odpowiednim pomieszczeniem dydak- Wskazane jest, aby w wyposażeniu szkoły znajdowały tycznym jest pracownia komputerowa. się odpowiednie serwery, które powinny być umieszczone w pracowniach komputerowych, ponieważ Liczba pracowni zależy od liczby uczniów kształconych uczniowie powinni poznać różne systemy operacyjne w zawodzie. oraz oprogramowanie działające pod ich kontrolą. Komputery znajdujące się w pracowniach powinny Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w: być połączone w sieć, z możliwością dostępu do Inter- 1) jeden komputer sieciowy serwer: netu oraz innych serwerów znajdujących się w szkole. Zaleca się, aby stanowiska komputerowe były wieloa) IBM PC Pentium IV min. 2,4 GHz, min. 512 MB systemowe. RAM, min. HDD 120 GB, Powyższe wyposażenie podane jest jako przykład; b) FDD 3,5", DVD-R/RW, kartę graficzną 256 MB, szybki rozwój technologii komputerowych powoduje monitor kolorowy 17", konieczność częstej modyfikacji wyposażenia prac) mysz i klawiaturę, multimedia, kartę sieciową; cowni. 2) komputery (jeden komputer dla jednego ucznia) Pracownia komputerowa powinna składać się z sali — 16 sztuk + jeden komputer dla nauczyciela: lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla naa) IBM PC Pentium Celeron 2,4 GHz, min. 256 MB uczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla RAM, HDD 40 GB, uczniów. b) FDD 3,5", CD/DVD-R, kartę graficzną 128 MB, Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w instymonitor kolorowy 17", tucjach i przedsiębiorstwach zajmujących się instaloc) mysz i klawiaturę, multimedia, kartę sieciową; waniem, eksploatacją, modernizacją, konserwacją sprzętu i oprogramowania komputerowego oraz ob- 3) drukarkę laserową; sługą baz danych. Nr 154 — 11878 — Poz. 1033 Załącznik nr 9 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK RACHUNKOWOŚCI SYMBOL CYFROWY 412⁰¹ I. OPIS ZAWODU stytucji finansowych, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, agen- 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powi- cji wykonawczych, instytucji gospodarki budżenien umieć: towej, funduszów celowych oraz teorii pieniądza i funkcjonowania międzynarodowych insty- 1) posługiwać się podstawowymi pojęciami z zatucji finansowych; kresu ekonomii, rachunkowości, prawa, statystyki i sprawozdawczości; 20) organizować i prowadzić rachunkowość w jednostkach gospodarczych, instytucjach finanso- 2) k orzystać z różnych źródeł informacji ekonowych, zakładach ubezpieczeń społecznych i jedmiczno-prawnej; nostkach samorządu terytorialnego; 3) o rganizować pracę własną i pracę niewielkich 21) sporządzać, dekretować, kontrolować i przechozespołów ludzkich, zgodnie z zasadami organiwywać dokumenty księgowe; zacji pracy; 22) poprawiać błędy księgowe w dokumentach oraz 4) s porządzać protokoły, sprawozdania, notatki na kontach księgowych; służbowe oraz redagować pisma; 23) interpretować zapisy księgowe w różnych for- 5) p rowadzić korespondencję w sprawach osobomach; wych, finansowych i handlowych; 24) sporządzać podstawowe sprawozdanie finanso- 6) u żytkować typowe maszyny i urządzenia biurowe (bilans, rachunek zysków i strat, informacja we; dodatkowa, rachunek przepływów pieniężnych, 7) w ykorzystywać wybrane programy komputero- zestawienie zmian w kapitale własnym), zestawe: finansowo-księgowe, kadrowo-płacowe, wienia obrotów i sald oraz dokonywać ich analistatystyczne, finansowo-ekonomiczne; zy; 8) g romadzić i przygotowywać informacje nie- 25) posługiwać się podstawowymi narzędziami razbędne w zarządzaniu; chunkowości zarządczej; 9) k orzystać z opracowań statystycznych i innych 26) wykorzystywać nowoczesne metody techniki raźródeł danych; chunkowości, w tym rachunkowość informatyczną; 10) opracowywać i prezentować materiał statystyczny; 27) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych; 11) szacować i weryfikować wyniki obliczeń; 28) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywa- 12) prowadzić sprawy dotyczące współpracy przed- nych zadań zawodowych; siębiorstwa z instytucjami finansowymi, organami administracji rządowej i samorządu tery- 29) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa torialnego oraz z podmiotami krajowymi i za- i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwgranicznymi; pożarowej oraz ochrony środowiska; 13) obliczać i odprowadzać podatki; 30) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 14) prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów oraz ewidencję przychodów; 31) kierować zespołem pracowników; 15) prowadzić negocjacje biznesowe; 32) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 16) sporządzać plan działania małego przedsiębiorstwa (biznesplan), w tym plan finansowy; 33) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 17) przeprowadzać analizę ekonomiczną przedsiębiorstwa, w tym analizę finansową, z wykorzy- 34) korzystać z różnych źródeł informacji oraz dostaniem podstawowych wskaźników; radztwa specjalistycznego; 18) posługiwać się rachunkiem procentowym, od- 35) prowadzić działalność gospodarczą. setkowym i dyskontowym; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przy- 19) wykorzystywać w praktyce znajomość podsta- gotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przewowych zagadnień ekonomicznych dotyczących biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, systemu finansowego państwa i jednostek jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstasamorządu terytorialnego, przedsiębiorstw i in- wy przedsiębiorczości”. Nr 154 — 11879 — Poz. 1033 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik 2. Treści kształcenia (działy programowe) rachunkowości powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) prowadzenia rachunkowości; 1) p rawne formy jednostek gospodarczych; 2) dokonywania rozliczeń finansowych; 2) c ele i obszary działalności przedsiębiorstw; 3) dokonywania kontroli dokumentów księgowych 3) c zynniki wytwórcze przedsiębiorstwa; oraz poprawiania błędów księgowych w dokumentach i na kontach księgowych; 4) w spółpraca przedsiębiorstwa z otoczeniem społeczno-ekonomicznym; 4) sporządzania oraz przygotowywania do weryfikacji sprawozdania finansowego; 5) m arketing; 5) przechowywania dokumentacji księgowej; 6) o rganizacja i zarządzanie przedsiębiorstw; 6) nadzorowania terminowej spłaty zobowiązań 7) d ziałalność gospodarcza na własny rachunek. i ściągania należności i roszczeń; BLOK: FINANSE 7) wykonywania czynności planistycznych i analitycznych. 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien II. BLOKI PROGRAMOWE umieć: Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający 1) p osługiwać się terminologią z zakresu finanz opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące sów; bloki programowe: 2) w ykazywać różnice między finansami prywatny- 1) przedsiębiorstwo; mi i publicznymi; 2) finanse; 3) r ozróżniać funkcje i rodzaje pieniądza; 3) rachunkowość; 4) w yjaśniać zasady kreacji pieniądza bankowego; 5) r ozpoznawać rodzaje strumieni pieniężnych; 4) ekonomiczno-prawny; 6) r ozróżniać pojęcia: gospodarka finansowa, poli- 5) informacja w przedsiębiorstwie. tyka finansowa, system finansowy; BLOK: PRZEDSIĘBIORSTWO 7) c harakteryzować zadania aparatu finansowego; 8) c harakteryzować poszczególne elementy mająt- 1. Cele kształcenia ku przedsiębiorstwa; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 9) o bliczać opłacalność korzystania z różnych źróumieć: deł finansowania; 1) p osługiwać się pojęciami z zakresu funkcjono- 10) o kreślać czynniki wpływające na wielkość przywania przedsiębiorstw; chodów ze sprzedaży; 2) r ozróżniać prawne formy funkcjonowania przed- 11) d okonywać klasyfikacji kosztów; siębiorstw; 12) o bliczać wynik finansowy przedsiębiorstwa; 3) o kreślać zasady funkcjonowania przedsiębiorstw; 13) a nalizować sytuację finansową przedsiębiorstwa na podstawie wybranych wskaźników; 4) o rganizować i oceniać własną pracę; 14) w yjaśniać rolę i funkcje budżetu państwa; 5) s tosować zasady organizacji pracy; 15) p rzedstawiać zasady wykonywania i kontroli 6) r ozróżniać metody i zasady zarządzania; budżetu; 7) p rowadzić negocjacje biznesowe; 16) k lasyfikować i rozróżniać dochody budżetowe; 8) s tosować różne formy marketingu; 17) k lasyfikować wydatki budżetowe; 9) l iczyć i szacować wyniki, ze szczególnym uwzględ- 18) o bliczać i analizować aktualną strukturę wydatnieniem odsetek i dyskonta; ków budżetowych; 10) korzystać z przepisów ustawy o rachunkowości 19) k lasyfikować podatki; i innych aktów prawnych dotyczących działalności gospodarczej; 20) o bliczać należności podatkowe; 11) wykonywać czynności niezbędne do urucho- 21) r ozliczać się z urzędem skarbowym (prowadzić mienia działalności gospodarczej na własny ra- księgi i ewidencje podatkowe, wypełniać formuchunek. larze: PIT, CIT, VAT); Nr 154 — 11880 — Poz. 1033 22) rozpoznawać aktualny system podatkowy; 4) s ystem finansowy ubezpieczeń: 23) klasyfikować dochody jednostek samorządu te- a) u bezpieczenia społeczne i zdrowotne, rytorialnego; b) ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i oso- 24) rozróżniać filary systemu emerytalnego; bowe), 25) dokonywać racjonalnego wyboru funduszu eme- c) i nstytucje ubezpieczeniowe; rytalnego; 5) s ystem pieniężno-kredytowy: 26) obliczać wysokość składki na ubezpieczenia a) b anki, społeczne i ubezpieczenie zdrowotne; b) rynek papierów wartościowych, 27) rozróżniać rodzaje operacji bankowych; c) r ozliczenia pieniężne, 28) rozróżniać instrumenty oddziaływania Narodod) kredyty, wego Banku Polskiego na działalność innych banków; e) oszczędności. 29) klasyfikować i rozróżniać papiery wartościowe; BLOK: RACHUNKOWOŚĆ 30) określać funkcje i zasady funkcjonowania giełdy papierów wartościowych; 1. Cele kształcenia 31) składać zlecenia kupna-sprzedaży papierów Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien wartościowych w biurze maklerskim; umieć: 32) charakteryzować zadania instytucji związanych 1) p osługiwać się terminologią z zakresu rachunz Giełdą Papierów Wartościowych w Warsza- kowości; wie; 2) r ozróżniać elementy rachunkowości i ich wzajem- 33) korzystać z ceduły giełdowej; ne powiązania; 34) stosować formy rozliczeń gotówkowych i bez- 3) korzystać z przepisów o rachunkowości, przepigotówkowych; sów podatkowych, celnych i innych przepisów 35) korzystać z kart płatniczych; wykorzystywanych w rachunkowości; 36) sporządzać wnioski kredytowe; 4) liczyć i szacować wyniki finansowe; 37) korzystać z informacji o produktach bankowych, 5) posługiwać się zakładowym planem kont; niezbędnych do wyboru najkorzystniejszych 6) określać zasady sporządzania dowodów księgousług bankowych; wych; 38) porównywać polski system finansowy z syste- 7) identyfikować składniki majątku i kapitałów; mami innych państw. 8) sporządzać, kontrolować i dekretować dowody 2. Treści kształcenia (działy programowe) księgowe związane z prowadzoną działalnością; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 9) stosować zasady przechowywania dokumentów programowych: księgowych; 1) ogólne zagadnienia finansów: 10) ewidencjonować i interpretować operacje gospodarcze na podstawie dowodów księgowych a) pojęcie i funkcje finansów, oraz zakładowego planu kont (na kontach bilanb) finanse prywatne i publiczne, sowych i wynikowych oraz pozabilansowych); c) pieniądz, 11) stosować zasady prowadzenia ewidencji analid) zasady gospodarki finansowej państwa; tycznej właściwej dla poszczególnych składników aktywów i pasywów; 2) finanse przedsiębiorstw: 12) analizować i interpretować zapisy księgowe na a) rodzaje przedsiębiorstw, kontach księgi głównej i kontach ksiąg pomocb) majątek przedsiębiorstw, niczych; c) źródła finansowania działalności gospodar- 13) obliczać amortyzację; czej, 14) klasyfikować i grupować w księgach rachunkod) tworzenie i podział wyniku finansowego wych środki pieniężne w kasie i na rachunkach w przedsiębiorstwach; bankowych oraz środki pieniężne w drodze; 3) gospodarka budżetowa państwa: 15) stosować podstawowe zasady ewidencji rozraa) pojęcie i funkcje budżetu, chunków (należności i zobowiązań — z kontrahentami, z pracownikami oraz rozrachunków b) tryb opracowywania i uchwalania budżetu, publiczno-prawnych); c) dochody budżetowe, 16) rozróżniać i ujmować w księgach rachunkowych d) wydatki budżetowe, papiery wartościowe (długoterminowe i krótkoe) budżety jednostek samorządu terytorialnego; terminowe); Nr 154 — 11881 — Poz. 1033 17) ustalać i rozliczać odchylenia od cen ewidencyj- 8) organizacja rachunkowości w przedsiębiornych rzeczowych składników majątku obroto- stwie; wego; 9) środki pieniężne i krótkoterminowe papiery war- 18) wyceniać składniki majątku; tościowe; 19) identyfikować kategorie kosztów; 10) rozrachunki i roszczenia; 20) rozróżniać warianty rachunku kosztów; 11) rozliczenia międzyokresowe kosztów; 21) rozliczać koszty w ustalonym czasie; 12) obrót materiałowy; 22) ustalać i grupować w księgach rachunkowych 13) majątek trwały; przychody działalności operacyjnej (ze sprzeda- 14) inwentaryzacja; ży produktów, towarów, materiałów); 23) ustalać i grupować w księgach rachunkowych 15) ewidencja i rozliczanie kosztów działalności; pozostałe przychody i koszty operacyjne, przy- 16) kalkulacja kosztów działalności; chody i koszty finansowe, straty i zyski nadzwyczajne; 17) sprzedaż produktów (wyrobów, robót i usług); 24) stosować podstawowe metody kalkulacji jed- 18) obrót towarowy magazynowy i tranzytowy: nostkowej kosztów produkcji; a) zakup, 25) rozróżniać poszczególne odmiany kapitału włas- b) zapasy, nego; c) s przedaż; 26) rozróżniać fundusze podstawowe w spółdziel- 19) prognozowanie rezerw i przychodów; niach prowadzących działalność gospodarczą i spółdzielniach mieszkaniowych; 20) pozostałe przychody i koszty operacyjne; 27) stosować zasady tworzenia rezerw oraz wyróż- 21) przychody i koszty finansowe; niać przychody przyszłych okresów; 22) straty i zyski nadzwyczajne; 28) przeprowadzać i rozliczać inwentaryzację; 23) ustalenie i podział wyniku finansowego w przed- 29) ustalać wynik finansowy przedsiębiorstwa oraz siębiorstwach o różnych rodzajach działalności; stosować zasady jego rozliczenia; 24) kapitały (fundusze); 30) sporządzać sprawozdanie finansowe (bilans, rachunek zysków i strat, informacja dodatkowa, 25) bilans, rachunek zysków i strat, informacja dorachunek przepływów pieniężnych, zestawienia datkowa, rachunek przepływów pieniężnych, zmian w kapitale własnym); zestawienie zmian w kapitale własnym; 31) posługiwać się podstawami technicznymi pro- 26) specyficzne zasady rachunkowości banków; wadzenia ksiąg rachunkowych; 27) specyficzne zasady rachunkowości ubezpieczy- 32) stosować zasady ewidencji z wykorzystaniem cieli; komputera; 28) specyficzne zasady rachunkowości jednostek 33) rozróżniać specyfikę rachunkowości w jednost- budżetowych; kach gospodarczych o różnych rodzajach dzia- 29) szczególne zasady rachunkowości jednostek łalności (produkcja, usługi, handel); nieprowadzących działalności gospodarczej. 34) posługiwać się podstawowymi narzędziami rachunkowości zarządczej; BLOK: EKONOMICZNO-PRAWNY 35) stosować specyficzne zasady rachunkowości: 1. Cele kształcenia banków, ubezpieczycieli, rachunkowości jednostek budżetowych oraz szczególne zasady ra- Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien chunkowości jednostek nieprowadzących dzia- umieć: łalności gospodarczej. 1) posługiwać się podstawowymi pojęciami eko- 2. Treści kształcenia (działy programowe) nomicznymi; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 2) charakteryzować cele gospodarowania; programowych: 3) wyjaśniać znaczenie potrzeb człowieka i okreś- 1) istota, funkcje i znaczenie rachunkowości; lać ich hierarchię; 2) m ajątek i kapitały (fundusze) przedsiębiorstw; 4) określać zasady racjonalnego gospodarowania; 3) b ilans, operacje gospodarcze; 5) charakteryzować działanie mechanizmu rynkowego; 4) d okumentacja księgowa; 6) określać podstawy podejmowania decyzji 5) k onta bilansowe i wynikowe; przez konsumentów i producentów; 6) k ierunki uszczegółowienia ewidencji; 7) charakteryzować rolę i funkcje budżetu pań- 7) t echniczne formy księgowości; stwa; Nr 154 — 11882 — Poz. 1033 8) określać rolę banków w gospodarce; 2) elementy prawa: 9) o dróżniać rodzaje bezrobocia i określać jego a) podstawowe pojęcia prawne, przyczyny; b) rodzaje i przykłady zdarzeń prawnych, 10) charakteryzować cele polityki gospodarczej pańc) w ybrane działy prawa: cywilnego, handlowestwa; go, finansowego, pracy i ubezpieczeń spo- 11) charakteryzować powiązania polskiej gospodar- łecznych, prawa rodzinnego i opiekuńczego; ki z zagranicą; 3) z asady zarządzania jakością; 12) rozróżniać rodzaje wykładni prawa; 4) metody poszukiwania pracy; 13) korzystać z różnych źródeł prawa; 5) dokumenty dotyczące zatrudnienia; 14) wyjaśniać zasady zarządzania jakością; 6) podejmowanie i prowadzenie działalności gos- 15) podejmować działania związane z poszukiwa- podarczej; niem pracy; 7) prawo działalności gospodarczej; 16) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; 8) bezpieczeństwo i higiena pracy; 17) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; 9) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 18) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy; 10) elementy ergonomii; 19) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa 11) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodoi higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpoża- wanym w wypadkach przy pracy; rowej oraz ochrony środowiska; 12) elementy fizjologii i higieny pracy; 20) stosować przepisy prawa dotyczące działalności zawodowej; 13) zasady i metody komunikowania się; 21) organizować stanowisko pracy zgodnie z wy- 14) elementy socjologii i psychologii pracy; maganiami ergonomii; 15) język obcy zawodowy w zakresie czterech kom- 22) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym petencji językowych (rozumienie ze słuchu, mów wypadkach przy pracy; wienie, czytanie i pisanie); 23) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicz- 16) formy doskonalenia zawodowego; nego na efektywność pracy; 17) etyka. 24) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; BLOK: INFORMACJA W PRZEDSIĘBIORSTWIE 25) prowadzić negocjacje; 26) rozwiązywać problemy dotyczące działalności 1. Cele kształcenia zawodowej; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien 27) podejmować decyzje; umieć: 28) formułować i rozumieć pisemne i ustne wypo- 1) posługiwać się podstawowymi pojęciami z zawiedzi w języku obcym, związane z realizacją za- kresu: informatyki, technik biurowych i statystydań zawodowych; ki; 29) organizować doskonalenie zawodowe pracow- 2) korzystać z literatury i innych źródeł informacji; ników; 3) wykorzystywać w pracy biurowej środki tech- 30) przestrzegać zasad etyki. niczne i materiały biurowe; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 4) wykonywać typowe czynności kancelaryjne, w szczególności: przyjmowanie, wydawanie Treści kształcenia są ujęte w następujących działach i rejestrowanie korespondencji; programowych: 1) podstawowe kategorie ekonomiczne: 5) redagować pisma i wypełniać formularze w sprawach: osobowych, związanych z transaka) potrzeby człowieka, cjami sprzedaży oraz rachunkowością i finansab) rynek, mi; c) przedsiębiorstwo, 6) redagować w języku obcym treści pism dotycząd) wynagrodzenia, cych wykonywanych zadań zawodowych; e) rynek kapitałowy, 7) organizować zebrania i przyjmować interesanf) państwo-gospodarka; tów; Nr 154 — 11883 — Poz. 1033 8) przygotowywać i przeprowadzać proste badania III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE statystyczne;

-księgowy lub inne systemy ekonomiczno- * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia -finansowe; w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). 16) kształtować pozytywny wizerunek przedsiębior- ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponostwa; wania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. 17) komunikować się ze współpracownikami i klientami; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 18) dbać o wygląd zewnętrzny i stosować zasady dobrego wychowania w kontaktach służbowych; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- 19) panować nad negatywnymi emocjami, rozwią- gramowych są odpowiednie następujące pomieszczezywać konflikty i dokonywać samooceny. nia dydaktyczne: 1) p racownia komputerowa; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 2) p racownia techniki biurowej; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 3) p racownia finansów; 1) podstawowe pojęcia z zakresu informatyki i sta- 4) p racownia rachunkowości. tystyki; Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w: 2) ś rodki techniczne i materiały pomocnicze w pracy biurowej; 1) s tanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów); 3) p rzepływ informacji w przedsiębiorstwie; 2) d rukarki; 4) z asady redagowania treści pism; 3) o programowanie użytkowe; 5) k orespondencja w sprawach osobowych; 4) p rogramy specjalistyczne: finansowo-księgowe, 6) k orespondencja między dostawcą a odbiorcą; kadrowo-płacowe, statystyczne, finansowo-ekono- 7) o rganizacja zebrań, spotkań z klientami; miczne. 8) b adania statystyczne; Pracownia techniki biurowej powinna być wyposażona w: 9) a naliza statystyczna; 1) s tanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla 10) czynności operatorskie związane z obsługą klajednego ucznia); wiatury urządzeń piszących; 2) t elefon z automatyczną sekretarką; 11) obsługa komputera; 3) d wa faksy; 12) specjalistyczne programy komputerowe wspomagające pracę w rachunkowości; 4) d yktafon; 13) zasady kształtowania stosunków międzyludz- 5) k serokopiarkę; kich w środowisku pracy; 6) m ateriały pomocnicze: segregatory, skoroszyty, 14) wygląd zewnętrzny pracownika. teczki, obwoluty i przybory biurowe; Nr 154 — 11884 — Poz. 1033 7) dziennik podawczy; 3) plan kont; 8) typowe formularze stosowane w księgowości; 4) formularze podstawowych urządzeń ewidencyjnych; 9) instrukcje kancelaryjne; 5) formularze sprawozdań finansowych; 10) wykazy akt i akta spraw. 6) zestaw dowodów księgowych; Pracownia finansów powinna być wyposażona w: 7) zestaw rejestrów zakupu i sprzedaży w systemie 1) słowniki i encyklopedie ekonomiczne; podatku od towarów i usług; 2) roczniki statystyczne i rocznik GPW; 8) zestaw dokumentów związanych z inwentaryzacją; 3) ustawy i inne akty prawne; 9) zestaw sprawozdań finansowych z kilku lat. 4) wzory papierów wartościowych; Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaple- 5) tabele kursów walut; cza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpo- 6) publikacje GPW. wiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. Pracownia rachunkowości powinna być wyposażo- Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w firna w: mach symulacyjnych, biurach rachunkowych przed- 1) słowniki ekonomiczne; siębiorstw, w bankach, w przedsiębiorstwach i towarzystwach ubezpieczeniowych oraz w jednostkach 2) przepisy o rachunkowości; samorządu terytorialnego. Załącznik nr 10 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE ZEGARMISTRZ SYMBOL CYFROWY 731⁰⁵ I. OPIS ZAWODU 10) wykonywać proste elementy mechanizmu zegarowego; 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powi- 11) wykonywać podstawowe operacje obróbki ręcznien umieć: nej; 1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa 12) użytkować obrabiarki do metalu stosowane z zakresu mechaniki, technologii mechanicznej, w zegarmistrzostwie; elektrotechniki i elektroniki; 13) rozpoznawać historyczne konstrukcje czasomie- 2) wykonywać rysunki i szkice prostych elemenrzy; tów mechanizmów zegarowych; 14) rozpoznawać firmy zegarmistrzowskie i ich pro- 3) czytać rysunki wykonawcze elementów mechadukty oraz falsyfikaty i podróbki; nizmów zegarowych; 15) aktualizować wiedzę w zakresie nowych rozwią- 4) dobierać narzędzia, maszyny i urządzenia do zań konstrukcyjnych i funkcyjnych w zegarkach; prac zegarmistrzowskich i pomocniczych; 16) obsługiwać klientów i prezentować wysoką kul- 5) użytkować narzędzia zegarmistrzowskie oraz turę pracy; maszyny i urządzenia pomocnicze; 17) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywa- 6) wykorzystywać materiały stosowane w zegar- nych zadań zawodowych; mistrzostwie; 18) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa 7) posługiwać się testerami i urządzeniami diagno- i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożastycznymi; rowej oraz ochrony środowiska; 8) wykrywać i usuwać wady, błędy, uszkodzenia 19) organizować stanowisko pracy zgodnie z wyw mechanizmach zegarowych; maganiami ergonomii; 9) rozbierać, czyścić, konserwować, składać i regu- 20) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; lować mechanizm chodzika, budzika, zegara, 21) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące zegarka mechanicznego, elektrycznego i elekpraw i obowiązków pracownika i pracodawcy; tronicznego oraz mechanizmów zegarowych w urządzeniach przemysłowych i sygnalizacyj- 22) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym nych; w wypadkach przy pracy; Nr 154 — 11885 — Poz. 1033 23) korzystać z różnych źródeł informacji; 13) rozróżniać mechanizmy zegarów wieżowych; 24) prowadzić działalność gospodarczą. 14) rozróżniać mechanizmy zegarków z repetierem, stoperem i innymi funkcjami; Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno prze- 15) wyjaśniać budowę i zasadę działania zegara biegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, atomowego; jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podsta- 16) rozróżniać mechanizmy chronometru; wy przedsiębiorczości”. 17) rozróżniać mechanizmy zegara i zegarka elek- 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie zegar- tronicznego, kontrolowanego sygnałem radiomistrz powinien być przygotowany do wykonywa- wym. nia następujących zadań zawodowych: 2. Treści kształcenia (działy programowe) 1) diagnozowania uszkodzeń mechanizmów zegarowych; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 2) w ykonywania montażu mechanizmu zegarowego; 1) podstawy pomiaru i wyznaczania czasu; 3) d okonywania konserwacji mechanizmu zegaro- 2) rodzaje czasu; wego; 3) klasyfikacja czasomierzy; 4) d okonywania naprawy i regulacji mechanizmu 4) elementy i mechanizmy zegarowe; zegarowego; 5) podzespoły zegarowe; 5) dorabiania części. 6) napędy zegarowe; II. BLOKI PROGRAMOWE 7) naciągi i urządzenia naprawcze; Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający 8) zegary i zegarki kamertonowe; z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące 9) zegary wieżowe; bloki programowe: 10) dodatkowe funkcje zegara; 1) historia i teoria zegarmistrzostwa; 11) zegar atomowy; 2) technologia naprawy czasomierzy mechanicznych; 12) mechanizmy chronometru; 3) technologia naprawy czasomierzy elektrycznych 13) zegary i zegarki elektroniczne; i elektronicznych; 14) zegary kontrolowane sygnałem radiowym. 4) podstawy działalności zawodowej. BLOK: TECHNOLOGIA NAPRAWY CZASOMIERZY BLOK: HISTORIA I TEORIA ZEGARMISTRZOSTWA MECHANICZNYCH 1. Cele kształcenia 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: umieć: 1) opisywać historię rozwoju metod wyznaczania 1) wyjaśniać podstawowe pojęcia z zakresu matei pomiaru czasu; riałoznawstwa i technologii mechanicznej; 2) określać rodzaje czasu; 2) szkicować części maszyn w rzutach prostokątnych i aksonometrycznych; 3) wyjaśniać działanie mechanizmu zegarowego; 3) wykonywać rysunki techniczne elementów 4) rozróżniać części mechanizmów zegarowych; mechanizmu zegarowego; 5) rozróżniać typy regulatorów; 4) czytać dokumentację techniczną; 6) rozróżniać typy wychwytów; 5) rozróżniać materiały konstrukcyjne stosowane 7) rozróżniać przekładnie zębate chodu, wskazań; w zegarmistrzostwie; 8) rozróżniać rodzaje napędów; 6) dorabiać części do naprawianych czasomierzy, 9) rozróżniać naciągi i urządzenia nastawcze; stosując obróbkę ręczną i mechaniczną metali i tworzyw sztucznych; 10) rozróżniać mechanizmy chodzika, budzika, zegara bijącego; 7) obrabiać cieplnie dorabiane części metalowe czasomierzy; 11) rozróżniać mechanizmy bicia: zapadowy, grzebieniowy, bicia kwadransów, kukułki, kurantów; 8) posługiwać się przyrządami pomiarowymi; 12) charakteryzować budowę zegarów i zegarków 9) posługiwać się narzędziami i przyrządami zegarkamertonowych; mistrzowskimi; Nr 154 — 11886 — Poz. 1033 10) użytkować maszyny do obróbki skrawaniem 8) klasyfikować zegary i zegarki elektryczne i elekstosowane w zegarmistrzostwie; troniczne; 11) posługiwać się instrukcją serwisową — rozbie- 9) wyjaśniać zasadę i budowę zegarów i zegarków rać, czyścić, montować, konserwować i regulo- kwarcowych; wać mechanizm zegarowy; 10) o pisywać budowę zegarków typu chronograf, 12) naprawiać mechanizmy: zegarkowe i zegarowe, autoquartz, solar; z różnymi funkcjami; 11) r ozróżniać części elektryczne i elektroniczne 13) dokonywać koniecznych obliczeń przekładni zegarów i zegarków; zegarowych; 12) w ykonywać badania diagnostyczne elementów 14) posługiwać się katalogami części zamiennych; elektrycznych i elektronicznych czasomierzy; 15) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa 13) u suwać uszkodzenia części elektrycznych i eleki higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- tronicznych czasomierzy; pożarowej oraz ochrony środowiska podczas 14) r ozbierać, czyścić, montować, konserwować, reręcznej i mechanicznej obróbki skrawaniem oraz gulować zegary i zegarki elektryczne i elektroobróbki cieplnej. niczne; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 15) oceniać jakość wykonywanych prac; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 16) p osługiwać się instrukcją serwisową oraz kataprogramowych: logami części zamiennych; 1) rysunek techniczny; 17) p rzestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciw- 2) podstawy materiałoznawstwa; pożarowej oraz ochrony środowiska. 3) pomiary warsztatowe; 2. Treści kształcenia (działy programowe) 4) narzędzia i przyrządy zegarmistrzowskie; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 5) obróbka ręczna i trasowanie; programowych: 6) mechaniczna obróbka skrawaniem; 1) elementy elektrotechniki i elektroniki; 7) obróbka cieplna; 2) b udowa i działanie zegarów i zegarków elektrycznych i elektronicznych różnych typów; 8) techniki łączenia metali; 3) mikroogniwa, mikrobaterie, mikroakumulatory; 9) konserwacja i naprawa mechanizmów zegarowych; 4) badania diagnostyczne zegarów i zegarków elektrycznych i elektronicznych; 10) typowe obliczenia przekładni zegara; 5) konserwacja czasomierzy elektrycznych i elek- 11) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pratronicznych; cy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska. 6) naprawa czasomierzy elektrycznych i elektronicznych; BLOK: TECHNOLOGIA NAPRAWY CZASOMIERZY 7) procedury określania jakości wykonanych prac; ELEKTRYCZNYCH I ELEKTRONICZNYCH 8) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pra- 1. Cele kształcenia cy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska. Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1) rozróżniać pojęcia i wielkości charakteryzujące prąd elektryczny; 1. Cele kształcenia 2) stosować podstawowe prawa elektrotechniki; Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 3) o bliczać wielkości elektryczne w prostych obwo- 1) i nterpretować podstawowe pojęcia gospodarki dach; rynkowej; 4) r ozróżniać podstawowe elementy elektronicz- 2) użytkować komputer w zakresie edycji tekstu, ne; arkusza kalkulacyjnego, bazy danych oraz pozy- 5) ł ączyć proste układy elektryczne i elektroniczne skiwania informacji z Internetu; na podstawie schematu montażowego; 3) sporządzać kalkulacje usług zegarmistrzow- 6) m ierzyć podstawowe wielkości elektryczne; skich; 7) d obierać i posługiwać się przyrządami i urzą- 4) podejmować działania związane z poszukiwadzeniami kontrolno-pomiarowymi; niem pracy; Nr 154 — 11887 — Poz. 1033 5) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia; III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

12) komunikować się i współpracować w zespole; * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształce- 13) komunikować się z klientem; nia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). 14) rozwiązywać problemy dotyczące działalności ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponozawodowej; wania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. 15) podejmować decyzje; IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI 16) doskonalić umiejętności zawodowe; KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 17) korzystać z różnych źródeł informacji; Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach pro- 18) przestrzegać zasad etyki. gramowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne: 2. Treści kształcenia (działy programowe) 1) pracownia ogólnozawodowa; Treści kształcenia są ujęte w następujących działach 2) pracownia elektrotechniki i elektroniki; programowych: 3) pracownia komputerowa; 1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; 4) warsztaty szkolne. 2) wycena prac usługowych; Pracownia ogólnozawodowa powinna być wyposażo- 3) obsługa komputera; na w: 4) metody poszukiwania pracy; 1) s tanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jed- 5) dokumenty dotyczące zatrudnienia; nego ucznia); 6) p odejmowanie i prowadzenie działalności gos- 2) przybory rysunkowe; podarczej; 3) z estaw modeli wspomagających kształtowanie wyobraźni przestrzennej; 7) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; 4) próbki materiałów konstrukcyjnych; 8) bezpieczeństwo i higiena pracy; 5) modele czasomierzy i mechanizmów zegarowych; 9) o chrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 6) m odele maszyn i urządzeń wykorzystywanych w pracach zegarmistrzowskich; 10) elementy ergonomii; 7) d okumentacje techniczne czasomierzy różnych ty- 11) środki ochrony indywidualnej; pów i konstrukcji; 12) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodo- 8) katalogi części do zegarków; wanym w wypadkach przy pracy; 9) normy PN-ISO, ISO. 13) zasady i metody komunikowania się; Pracownia elektrotechniki i elektroniki powinna być 14) elementy socjologii i psychologii pracy; wyposażona w: 15) źródła informacji zawodowej; 1) przyrządy pomiarowe i testery; 16) formy doskonalenia zawodowego; 2) elementy obwodów elektrycznych; 17) etyka. 3) elementy elektroniczne; Nr 154 — 11888 — Poz. 1033 4) zestawy do demonstracji pracy układów elektrycz- 3) s tanowiska do diagnostyki, naprawy i konserwacji nych i elektronicznych; zegarków elektronicznych; 5) normy PN-ISO, ISO; 4) s tanowiska do obróbki mechanicznej części zegarów; 6) katalogi elementów elektronicznych stosowanych 5) d okumentację techniczną, dokumentację techniczw zegarkach. no-ruchową (DTR); Pracownia komputerowa powinna być wyposażo- 6) katalogi części do zegarków; na w: 7) normy PN-ISO, ISO. 1) stanowiska komputerowe z podłączeniem do Internetu (jeden komputer dla dwóch uczniów); Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy 2) drukarki; zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. 3) komputerowe oprogramowanie użytkowe. W warsztatach szkolnych powinno znajdować się po- Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: mieszczenie do instruktażu. 1) stanowiska do diagnostyki, naprawy i konserwacji Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w warzegarków mechanicznych; sztatach szkolnych, centrach kształcenia praktycznego, 2) stanowiska do diagnostyki, naprawy i konserwacji centrach kształcenia ustawicznego oraz w przedsięzegarków elektrycznych; biorstwach zegarmistrzowskich.