§ 1.

Wprowadza si´ na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej „Krajowy program zwalczania niektórych Prezes Rady Ministrów: D. Tusk gZa∏àcznik do rozporzàdzenia Rady Ministrów zdnia 22 wrzeÊnia 2009 r. (poz. 1345) KRAJOWY PROGRAM ZWALCZANIA NIEKTÓRYCH SEROTYPÓW SALMONELLA WSTADACH BROJLERÓW GATUNKU KURA (GALLUS GALLUS)NA LATA 2009—2011 1. Zasady ogólne.Zgodnie z datà wskazanà w za∏àczniku II rozdziale E ust. 1 rozporzàdzenia nr 2160/2003 Êwie˝e mi´so 1.1. Cel „Krajowego programu zwalczania niektórych drobiowe pozyskane z drobiu wymienionego w zaserotypów Salmonella w stadach brojlerów gal∏àczniku I do rozporzàdzenia (kury, indyki) nie mo˝e tunku kura (Gallus gallus) na lata 2009—2011” byç wprowadzone do obrotu wcelu spo˝ycia przez lu- Zgodnie z art. 5 ust. 1 rozpocrzàdzenia (WE) dzi, je˝eli nie zostanie spe∏nione kryterium „Salmonr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia nella: nie stwierdzono obecnoÊci w25 g”. 17 listopada 2003 r. w sprawie zwalczania salmonelli Zgodnie zart. 1ust. 3rozporzàdzenia nr2160/2003, iinnych okreÊlonych odzwierz´cych czynników choro- „Krajowy program zwalczania niektórych serotypów botwórczych przenoszonych przez ˝ywnoÊç (Dz. Urz. Salmonellawstadach brojlerów gatunku kura (Gallus WE L 325 z 12.12.2003, str. 1, z p r óên. zm.; Dz. Urz. UE gallus) na lata 2009—2011”, zwany dalej „progra- Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 41, str. 328, mem”, nie jest stosowany przy produkcji mi´sa poz póên. zm.), zwanego dalej „rozporzàdzeniem chodzàcego z brojlerów gatunku kura (Gallus gallus) nr2160/2003”, zadaniem narodowego programu zwal- przeznaczonego do sprzeda˝y bezpoÊredniej lub na czania choroby odzwierz´ce.j iodzwierz´cego czynnika u˝ytek w∏asny. chorobotwórczego jest osiàgni´cie odpowiedniego celu wspólnotowego ograniczenia rozprzestrzeniania 1.2. OkreÊlenie obszaru obj´tego programem chorób odzwierwz´cych i odzwierz´cych czynników Program wprowadza si´ do realizacji na terytochorobotwórczych wymienionych w kolumnie 1, rium Rzeczypospolitej Polskiej. w populacjach zwierzàt wymienionych w kolumnie 2 za∏àcznika Ido rozporzàdzenia nr2160/2003. Program podlega obowiàzkowemu stosowaniu Cel wspólnotowy zosta∏ okreÊlony w art. 1 rozpo- przez podmioty utrzymujàce brojlery gatunku kura rzàdzenia Komisji (WE) nr 646/2007 z dnia 12 czerw- (Gallus gallus), zwy∏àczeniem podmiotów prowadzàca 2007 r. wykonujàcego rozporzàdzenie (WE) cych wy∏àcznie produkcj´, o której mowa w art. 1 nr 21w60/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady w od- ust.3rozporzàdzenia nr 2160/2003. niesieniu do wspólnotowego celu ograniczenia cz´sto- 1.3. Wyst´powanie serotypów Salmonella na teryto- Êci wyst´powania Salmonella enteritidis i Salmonella rium Rzeczypospolitej Polskiej typhimurium u brojlerów i uchylajàcego rozporzàdzenie (WE) nr 1091/2005 (Dz. Urz. UE L151 z13.06.2007, W okresie od dnia 1 paêdziernika 2005 r. do dnia str. 21), zwanego dalej „rozporzàdzeniem nr 646/2007”. 30 wrzeÊnia 2006 r. na terytorium Rzeczypospolitej Rozporzàdzenie to wyznaczy∏o cel wspólnotowy Polskiej przeprowadzono badania podstawowe dotyww odniesieniu do nast´pujàcych serotypów pa∏eczek czàce wyst´powania pa∏eczek Salmonella w stadach Salmonella: brojlerów gatunku kura (Gallus gallus), zgodnie z decyzjà Komisji 2005/636/WE z dnia 1 wrzeÊnia 2005 r. 1) SalmonellaEnteritidis; w sprawie wk∏adu finansowego Wspólnoty na rzecz 2) SalmonellaTyphimurium. badania podstawowego dotyczàcego wyst´powania Cel wspólnotowy zostanie osiàgni´ty w odniesie- bakterii Salmonellaspp. wstadach brojlerów gatunku niu do stad brojlerów gatunku kura (Gallus gallus) Gallus gallusprowadzonego wPaƒstwach Cz∏onkoww przypadku ograniczenia na terytorium Rzeczypo- skich (Dz. Urz. UE L 228 z 03.09.2005, str. 14). Do baspolitej Polskiej maksymalnej wartoÊci procentowej dania pobrano próbki w 383 gospodarstwach utrzystad brojlerów z wynikiem dodatnim badania na mujàcych powy˝ej 5000 brojlerów. Odsetek stad brojobecnoÊç Salmonella Enteritidis i Salmonella Typhi- lerów zaka˝onych pa∏eczkami Salmonella wyniós∏ murium do 1 % lub poni˝ej tej wartoÊci. Cel powinien 58,7 % iwaha∏ si´ wposzczególnych województwach zostaç osiàgni´ty do dnia 31grudnia 2011 r. od 37,5 % (woj. podlaskie) do 77,3 % (woj. lubelskie).

Tab. 1. Odsetek wyst´powania zaka˝eƒ pa∏eczkami Salmonellawposzczególnych województwach. v o g. l c r. w w Wy˝szy odsetek zaka˝eƒ odnotowano w gospodarstwach o du˝ej obsadzie brojlerów, co przedstawia poni˝sza tabela. Tab. 2. Odsetek zaka˝eƒ wgospodarstwach odu˝ej obsadzie brojlerów w

We wszystkich przebadanych gospodarstwach 1.4. Struktura i organizacja organów Inspekcji Wetedrób by∏ utrzymywany w budynkach, na Êció∏ce s∏o- rynaryjnej miastej lub trocinach, dlatego nie by∏o mo˝liwoÊci po- Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w∏aÊciwà równania wyst´powania pa∏eczek Salmonellawzale˝- w∏adzà wykonawczà wzakresie realizacji programów, noÊci od sposobu chowu. o których mowa w.art. 5 ust. 1 rozporzàdzenia nr2160/2003, sà organy Inspekcji Weterynaryjnej. Najcz´Êciej notowanymi serotypami Salmonella Organami Inspekcji Weterynaryjnej sà: ubrojlerów by∏y: SalmonellaEnteritidis (55,6 %), Sal- 1) G∏ówny Levkarz Weterynarii; monellaInfantis (14,4 %) iSalmonellaHadar (8,8 %), 2) wojewódzki lekarz weterynarii; natomiast Salmonella Typhimurium stwierdzono 3) powiatowy lekarz weterynarii; w4,7 % badanych próbek. 4) graniczny lekarz weterynarii. o Rys. 2. Schemat organizacji Inspekcji Weterynaryjnej wRzeczypospolitej Polskiej g. l c r Struktura oraz kompetencje organów Inspekcji 2) Krajowe Laboratorium Pasz nale˝àce do struktur Weterynaryjnej zosta∏y okreÊlone w ustawie z dnia organizacyjnych Instytutu Zootechniki — Paƒ- 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. stwowego Instytutu Badawczego w Balicach z2007 r. Nr 121, poz. 842, z.póên. zm.). k.Krakowa; Zgodnie z art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 29 stycznia 3) Instytut Ochrony RoÊlin Laboratorium Zak∏adu Ba- 2004 r. o Inspekwcji Weterynaryjnej badania laborato- dania Pozosta∏oÊci Ârodków Ochrony RoÊlin. ryjne sà wykonywane wszczególnoÊci przez: Nadzór nad dzia∏alnoÊcià Inspekcji Weterynaryjnej 1) zak∏ady higieny weterynaryjnej wchodzàce oraz laboratoriów referencyjnych sprawuje Minister wsk∏ad wojewódzkich inspektoratów weterynarii, Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który jest naczelnym orgaktóre sà regionalnymi laboratoriami weterynaryjnem administracji rzàdowej w∏aÊciwym w dziedzinie nymi wrozumieniu przepisów Unii Europejskiej; weterynarii. Kompetencje ministra w∏aÊciwego do 2) laboratoria weterynaryjne wchodzàce w sk∏ad in- spraw rolnictwa w tym zakresie wynikajà z art. 22 w nych ni˝ wymienione w pkt 1 jednostek organiza- ust. 1 ustawy z dnia 4 wrzeÊnia 1997 r. o dzia∏ach adcyjnych Inspekcji; ministracji rzàdowej (Dz. U. z 2007 r. Nr 65, poz. 437, zpóên. zm.). 3) krajowe laboratoria referencyjne w rozumieniu przepisów Unii Europejskiej. 1.5. Zatwierdzone laboratoria, wktórych dokonuje si´ Dodatkowo, zgodnie z art. 23 ust. 4 ustawy z dnia analizy próbek pobranych wramach programu 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej, w uzawsadnionych przypadkach badania laboratoryjne mogà Laboratoriami zatwierdzonymi, w których przeprzeprowadzaç inne ni˝ wy˝ej wymienione zatwier- prowadza si´ badania próbek pobranych w ramach dzone laboratoria. programu, sà: Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej istnieje 1) Zak∏ad Higieny Weterynaryjnej we Wroc∏awiu — 16 zak∏adów higieny weterynaryjnej oraz 16 oddzia- dla województwa dolnoÊlàskiego; ∏ów terenowych. 2) Zak∏ad Higieny Weterynaryjnej w Bydgoszczy Zadania laboratoriów referencyjnych na teryto- i Oddzia∏ Terenowy Zak∏adu Higieny Weterynaryjrium Rzeczypospolitej Polskiej wykonujà nast´pujàce nej w Toruniu — dla województwa kujawskojednostki organizacyjne: -pomorskiego; 1) Paƒstwowy Instytut Weterynaryjny — Paƒstwowy 3) Zak∏ad Higieny Weterynaryjnej w Lublinie — dla Instytut Badawczy wPu∏awach; województwa lubelskiego;

4) Zak∏ad Higieny Weterynaryjnej w Bia∏ymstoku — Laboratorium przeprowadza na ka˝dej z pobradla województwa podlaskiego; nych próbek badanie efektu hamujàcego wzrost bakterii. W przypadku wykrycia serotypów pa∏eczek Sal- 5) Zak∏ad Higieny Weterynaryjnej w Gorzowie Wielmonellainnych ni˝ obj´te programem wmiar´ mo˝likopolskim — dla województwa lubuskiego; woÊci okreÊla si´ serotyp ipodaje jego nazw´.. 6) Zak∏ad Higieny Weterynaryjnej w¸odzi — dla województwa ∏ódzkiego; Z wykonanych badaƒ laboratoryjnych sporzàdza si´ sprawozdanie. Wsprawozdaniu umieszcza si´ jedv 7) Zak∏ad Higieny Weterynaryjnej w Krakowie — dla no zpodanych ni˝ej okreÊleƒ: województwa ma∏opolskiego; 1) wpróbkach... (podaç rodzaj badanego materia∏u) 8) Zak∏ad Higieny Weterynaryjnej w Warszawie — pochodzàcych ze stada... (podaç numer lub oznadla województwa mazowieckiego; czenie stada, liczb´ ptaków wstadzie oraz weterynaoryjny numer identyfikacyjny gospodarstwa, je- 9) Zak∏ad Higieny Weterynaryjnej wOpolu — dla wo- ˝eli nadano) nie wykryto pa∏eczek z rodzaju Saljewództwa opolskiego; monella; 10) Zak∏ad Higieny Weterynaryjnej w KroÊnie — dla 2) wpróbkach... (podaç rodzaj badanego materia∏u) województwa podkarpackiego; pochodzàcych ze stada... (podaç numer lub ozna- 11) Zak∏ad Higieny Weterynaryjnej w Gdaƒsku — dlagczenie stada, liczb´ ptaków wstadzie oraz weterywojewództwa pomorskiego; naryjny numer identyfikacyjny gospodarstwa, je- ˝eli nadano) wykryto Salmonella Enteritidis lub 12) Zak∏ad Higieny Weterynaryjnej w Olsztynie — dla SalmonellaTyphimurium; województwa warmiƒsko-mazurskiego; 3) wpróbkach... (podaç rodzaj badanego materia∏u) 13) Zak∏ad Higieny Weterynaryjnej w Katowicach —.pochodzàcych ze stada... (podaç numer lub oznadla województwa Êlàskiego; czenie stada, liczb´ ptaków wstadzie oraz wetery- 14) Zak∏ad Higieny Weterynaryjnej w Kielcach — dla naryjny numer identyfikacyjny gospodarstwa, jewojewództwa Êwi´tokrzyskiego; l˝eli nadano) nie wykryto Salmonella Enteritidis lub Salmonella Typhimurium. Stwierdzono obec- 15) Zak∏ad Higieny Weterynaryjnej wcPoznaniu — dla noÊç Salmonella... (podaç nazw´, je˝eli okreÊlono województwa wielkopolskiego; serotyp); 16) Zak∏ad Higieny Weterynaryjnej w Szczecinie i Od- 4) wpróbkach... (podaç rodzaj badanego materia∏u) dzia∏ Zak∏adu Higieny Weterynaryjnej w Koszali- pochodzàcych ze stada... (podaç numer lub oznanie — dla województwa zachodniopomorskiego. czenie stada, liczb´ ptaków wstadzie oraz weteryr naryjny numer identyfikacyjny gospodarstwa, je- W uzasadnionych przypadkach próbki pobrane ˝eli nadano) nie wykryto pa∏eczek z rodzaju Salw ramach programu mogà byç przes∏ane do zak∏adu monella, natomiast wykryto efekt hamujàcy higieny weterynaryjnej znaj.dujàcego si´ winnym wo- wzrost bakterii. jewództwie. W takiej sytuacji powiatowy lekarz weterynarii powiadamia wojewódzkiego lekarza weteryna- Krajowym laboratorium referencyjnym ds. salmorii o zamiarze pwrzes∏ania próbek do zak∏adu higieny nellozy (w zakresie chorób odzwierz´cych), zgodnie weterynaryjnej po∏o˝onego w innym województwie. zprzepisami rozporzàdzenia Ministra Rolnictwa iRoz- Wojewódzki lekarz weterynarii w∏aÊciwy dla powiatu, woju Wsi z dnia 13 czerwca 2008 r. w sprawie krajow którym zosta∏y pobrane próbki, powiadamia woje- wych laboratoriów referencyjnych w∏aÊciwych dla powódzkiego lekarza weterynarii w∏aÊciwego ze wzgl´- szczególnych rodzajów i kierunków badaƒ (Dz. U. du na po∏o˝enie zak∏adu higieny weterynaryjnej o za- Nr 118, poz. 757), jest Laboratorium Zak∏adu Mikromiarze przes∏ania próbek. biologii Paƒstwowego Instytutu Weterynaryjnego — Paƒstwowego Instytutu Badawczego wPu∏awach. w Próbki pobrane z inicjatywy hodowcy mogà zostaç przes∏ane do laboratoriów innych ni˝ wy˝ej wy- 1.6. Metody stosowane do wykrywania serotypów mienione, które: Salmonella w stadach brojlerów gatunku kura (Gallus gallus) 1) sà akredytowane w kierunku metody badawczej opisanej wza∏àczniku Ddo normy ISO 6579:2002; Metody stosowane do wykrywania serotypów Salmonellawstadach brojlerów gatunku kura (Gallus w2) zosta∏y zatwierdzone przez G∏ównego Lekarza We- gallus) sà okreÊlone w ust. 3 za∏àcznika do rozporzàterynarii oraz dzenia nr646/2007. 3) regularnie uczestniczà w badaniach bieg∏oÊci or- Do wykrywania serotypów obj´tych programem ganizowanych przez krajowe laboratorium refe- jest stosowana metoda zalecana przez Wspólnotowe rencyjne ds. salmonellozy (w zakresie chorób od- Laboratorium Referencyjne w Bilthoven w Holandii. zwierz´cych). Metoda ta zosta∏a opisana w za∏àczniku D do normy PN-EN ISO 6579:2003+A1:2007 Mikrobiologia ˝yw- Laboratoria te po uzyskaniu dodatniego wyniku noÊci ipasz — Horyzontalna metoda wykrywania Salbadaƒ próbek pobranych z inicjatywy hodowcy lub monella spp. (za∏àcznik D: Wykrywanie Salmonella uzyskaniu efektu hamujàcego wzrost bakterii nie- w kale zwierzàt i próbkach Êrodowiskowych z etapu zw∏ocznie informujà o tym fakcie w∏aÊciwego miej- produkcji pierwotnej), w której do selektywnego nascowo powiatowego lekarza weterynarii. mna˝ania stosuje si´ pó∏p∏ynnà po˝ywk´ MSRV.

Serotypowaniu jest poddawany przynajmniej je- W przypadku gospodarstwa utrzymujàcego kilka den izolat z ka˝dej próbki, której wynik badania by∏ stad brojlerów powiatowy lekarz weterynarii mo˝e dodatni, zgodnie ze schematem Kaufmanna-White’a. wyraziç zgod´ na niepobieranie próbek we wszystkich stadach w tym gospodarstwie. Powiatowy lekarz we- 1.7. Kontrole przeprowadzane w stadach brojlerów terynarii wydaje takà zgod´ na zasadach okreÊlonych. gatunku kura (Gallus gallus)oraz kontrole pasz wust. 1 lit. cza∏àcznika do rozporzàdzenia nr 646/2007. Zgodnie z ust. 1 za∏àcznika do rozporzàdzenia Wykrycie w próbkach pobranych z inicjatywy hov nr 646/2007 pobranie próbek powinno nastàpiç z ini- dowcy albo przez powiatowego lekarza weterynarii secjatywy hodowcy we wszystkich stadach brojlerów rotypów Salmonella obj´tych programem lub stwiergatunku kura (Gallus gallus), w okresie 3 tygodni dzenie efektu hamujàcego wzrost bakterii powinno przed planowanym przemieszczeniem brojlerów do byç bezzw∏ocznie zg∏aszane w∏aÊciwemu dla miejsca rzeêni. prowadzenia gospodarstwa powiatowemu lekarzowi o weterynarii przez zatwierdzone laboratorium, o któ- Procedura pobierania iprzesy∏ania próbek zosta∏a rym mowa wust. 1.5, przeprowadzajàce badanie labookreÊlona w ust. 2 i 3 za∏àcznika do rozporzàdzenia ratoryjne próbek. nr646/2007. Wprzypadku stwierdzenia wpróbkach pobranych Zgodnie z lit. B za∏àcznika II do rozporzàdzeniag zinicjatywy hodowcy serotypów Salmonellaobj´tych programem lub efektu hamujàcego wzrost bakterii nr 2160/2003 wyniki badaƒ próbek muszà byç znane powiatowy lekarz weterynarii pobiera próbki do baprzed przemieszczeniem brojlerów do rzeêni. daƒ w gospodarstwie. Op∏aty zwiàzane z badaniem laboratoryjnym próbek pobranych po stwierdzeniu Wyniki badaƒ próbek umieszcza si´ w Êwiadecefektu hamujàcego wzrost bakterii wpróbce pobranej twie zdrowia brojlerów kierowanych do uboju, którego wzór jest okreÊlony w rozporzàdzeniu.(WE) z inicjatywy hodowcy ponosi ten hodowca. Do op∏at tych dolicza si´ koszty dojazdu zwiàzanego z pobranr 854/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia niem próbek oraz u˝ytych wyrobów medycznych. Wy- 29 kwietnia 2004 r. ustanawiajàcym szczególne przelsokoÊç op∏at okreÊlono wprzepisach odr´bnych. pisy dotyczàce organizacji urz´dowych kontroli wodniesieniu do produktów pochodzenia zwierz´cego Kontrole pasz przeznaczonych dla stad brojlerów przeznaczonych do spo˝ycia przez cludzi (Dz. Urz. gatunku kura (Gallus gallus) w zakresie wykrywania WE L 139 z 30.04.2004; Dz. Urz. UE Polskie wydanie serotypów Salmonella obj´tych programem zosta∏y specjalne, rozdz. 3, t. 45, str. 75), wza∏àczniku I, wsek- przewidziane w krajowym planie kontroli urz´dowej cji IV, wrozdz. X, wcz´Êci A. pasz, przygotowanym i wdro˝onym zgodnie z postanowieniami art.44 ustawy zdnia 22 lipca 2006 r. opa- Pobieranie próbek przed przermieszczeniem brojle- szach (Dz. U. Nr 144, poz. 1045, z póên. zm.) oraz rów do rzeêni nast´puje z inicjatywy hodowcy, który art. 42 rozporzàdzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu ponosi koszty ich pobrania, transportu oraz analizy Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. wlaboratorium..w sprawie kontroli urz´dowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodnoÊci z prawem paszowym Hodowca jest obowiàzany do prowadzenia doku- i ˝ywnoÊciowym oraz regu∏ami dotyczàcymi zdrowia mentacji zwiàzawnej z pobieraniem próbek zawierajà- zwierzàt i dobrostanu zwierzàt (Dz. Urz. WE L 165 cej co najmniej informacje dotyczàce: rodzaju próbek, z 30.04.2004, str. 1, z póêƒ. zm.; Dz. Urz. UE Polskie daty igodziny pobrania próbek, danych osoby pobie- wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 45, str. 200). rajàcej próbki, daty i godziny wys∏ania próbek do laboratorium, nazwy i adresu laboratorium oraz wyni- 1.8. Kontrole przeprowadzane na innych etapach ków analiz próbek pobranych wramach programu. ∏aƒcucha pokarmowego Zgodnie z art. 52 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. Ww∏aÊciwy miejscowo powiatowy lekarz weterynao ochronie zdrowia zwierzàt oraz zwalczaniu chorób rii nadzoruje prawid∏owe pobieranie próbek zinicjatyzakaênych zwierzàt na terytorium Rzeczypospolitej wy hodowcy oraz kontroluje dokumentacj´ prowa- Polskiej prowadzi si´ monitorowanie chorób odzwiedzonà przez hodowc´. Nadzór mo˝e odbywaç si´ rz´cych i odzwierz´cych czynników chorobotwórwtrakcie kontroli wgospodarstwach oraz gdy powiaczych. Obowiàzkiem monitorowania sà obj´te mi´dzy towy lekarz weterynarii uzna, ˝e zachodzi taka koinnymi salmonelloza ijej czynniki chorobotwórcze. niecznoÊç. w Obowiàzek monitorowania obejmuje zbieranie, Zgodnie zust. 1lit. bza∏àcznika do rozporzàdzenia przechowywanie, analizowanie i rozpowszechnianie nr 646/2007 w ka˝dym roku realizacji programu co danych dotyczàcych salmonellozy ijej czynników chonajmniej w jednym stadzie brojlerów w gosporobotwórczych na wszystkich etapach produkcji prodarstwie z 10 % gospodarstw liczàcych powy˝ej duktów pochodzenia zwierz´cego. 5000 sztuk brojlerów jest przeprowadzane pobranie próbek na podstawie analizy ryzyka, gdy powiatowy Zasady przeprowadzania kontroli urz´dowych sà lekarz weterynarii uzna, ˝e zachodzi taka koniecznoÊç. okreÊlone w rozporzàdzeniu (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego iRady zdnia 29 kwietnia 2004 r. Zgodnie zust. 1lit. bza∏àcznika do rozporzàdzenia w sprawie kontroli urz´dowych przeprowadzanych nr 646/2007 takie pobranie próbek mo˝e zastàpiç jed- w celu sprawdzenia zgodnoÊci z prawem paszowym no pobranie próbek przeprowadzone z inicjatywy ho- i ˝ywnoÊciowym oraz regu∏ami dotyczàcymi zdrowia dowcy. zwierzàt idobrostanu zwierzàt.

Kontrole w rzeêniach obejmujàce m.in. badanie 4) wstrzymania si´ od wywo˝enia, wynoszenia izbyprzedubojowe oraz poubojowe drobiu skierowanego wania mi´sa i zw∏ok brojlerów, paszy, odchodów do uboju sà prowadzone przez Inspekcj´ Weterynaryj- pochodzàcych od brojlerów i Êció∏ki oraz innych nà na zasadach okreÊlonych w rozporzàdzeniu (WE) przedmiotów znajdujàcych si´ w miejscu ich nr 854/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia utrzymywania;. 29 kwietnia 2004 r. ustanawiajàcym szczególne przepisy dotyczàce organizacji urz´dowych kontroli wod- 5) udost´pnienia organom Inspekcji Weterynaryjnej niesieniu do produktów pochodzenia zwierz´cego brojlerów do badaƒ i zabiegów weterynaryjnych, v przeznaczonych do spo˝ycia przez ludzi. Inspekcja a tak˝e udzielania pomocy w wykonywaniu tych Weterynaryjna sprawuje równie˝ nadzór nad rozbio- badaƒ izabiegów; rem i przetwórstwem mi´sa drobiowego oraz nad 6) udzielania powiatowemu lekarzowi weterynarii ch∏odniami sk∏adowymi oraz hurtowniami, które mawyjaÊnieƒ iinformacji, które mogà mieç znaczenie jà pomieszczenia zkontrolowanà temperaturà. dloa wykrycia choroby i êróde∏ zaka˝enia lub zapobiegania jej szerzeniu. Rozporzàdzenie Komisji (WE) nr 2073/2005 z dnia 15 listopada 2005 r. w sprawie kryteriów mikrobiolo- 1.9.3. W przypadku, o którym mowa w ust. 1.9.2, gicznych dotyczàcych Êrodków spo˝ywczych (Dz. Urz. UE L338 z22.12.2005, str. 1, zpóên. zm.) nak∏ada obo- powiatowy lekarz weterynarii: wiàzek przeprowadzania w rzeêniach prowadzàcych g1) przeprowadza dochodzenie epizootyczne, zgodnie ubój drobiu badaƒ 5 zbiorczych próbek pobranych z art. 42 ust. 7 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. ztuszek drobiu wkierunku pa∏eczek Salmonella. o ochronie zdrowia zwierzàt oraz zwalczaniu chorób zakaênych zwierzàt; Szczegó∏owy plan pobierania próbek przy produkcji produktów drobiowych otrzymanych z brojlerów 2) pobiera próbki do badaƒ diagnostycznych we gatunku kura (Gallus gallus) zostanie okreÊlony po.wszystkich stadach w gospodarstwie, zgodnie ustanowieniu szczegó∏owych zasad, o których mozust.2 za∏àcznika do rozporzàdzenia nr 646/2007; wa w lit. E ust. 2 za∏àcznika II do rozporzàdzenia nr2160/2003. l3) w celu ustalenia êród∏a zaka˝enia stada pa∏eczkami Salmonellaprzeprowadza badania: Sprzeda˝ detaliczna produktów drobiowych jest obj´ta nadzorem Paƒstwowej Inspeckcji Sanitarnej, a) paszy, która opracowuje coroczne plany pobierania próbek b) wody; do badania ˝ywnoÊci w ramach urz´dowej kontroli imonitoringu. 4) nakazuje wdrodze decyzji administracyjnej: 1.9. Ârodki podj´te w odniesierniu do brojlerów gaa) odosobnienie brojlerów znajdujàcych si´ tunku kura (Gallus gallus), uktórych wykryto sew gospodarstwie, w poszczególnych kurnikach rotyp Salmonellaobj´ty programem lub winnych miejscach, wktórych sà one utrzy- 1.9.1. Na potrzeby reali.zacji programu przyjmuje mywane, si´, ˝e stado zaka˝one w odniesieniu do celu wspól- b) zastosowanie w∏aÊciwych produktów biobójnotowego jest to stado brojlerów gatunku kura (Galczych przed wejÊciami i wyjÊciami z kurników, w lus gallus), w którym w wyniku badania próbek pojak równie˝ wjazdami i wyjazdami z terenu branych zgodnie z ust. 1 oraz 2 za∏àcznika do rozpogospodarstwa; rzàdzenia nr 646/2007 wykryto w jednej lub wi´cej próbek Salmonella Enteritidis lub Salmonella Typhi- 5) zakazuje wdrodze decyzji administracyjnej: murium (inne ni˝ szczepy szczepionkowe) lub w którym stwierdzono efekt hamujàcy wzrost bakterii. a) stosowania produktów biobójczych, produktów leczniczych weterynaryjnych i innych Êrodków 1 w.9.2. W przypadku uzyskania dodatniego wyniku utrudniajàcych izolacj´ pa∏eczek Salmonella badaƒ laboratoryjnych w kierunku serotypu pa∏eczek wstadzie przed pobraniem próbek urz´dowych, Salmonella obj´tego programem lub wykrycia efektu b) wywo˝enia bez jego zgody z gospodarstwa hamujàcego wzrost bakterii w próbkach pobranych zinicjatywy hodowcy wstadzie brojlerów gatunku ku- mi´sa i zw∏ok brojlerów, paszy, odchodów pora (Gallus gallus)wokresie trzech tygodni przed prze- chodzàcych od brojlerów i Êció∏ki oraz innych mieszczeniem ptaków do rzeêni stosuje si´ przepisy przedmiotów znajdujàcych si´ wmiejscu utrzyart. 42 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochro- mywania brojlerów, wnie zdrowia zwierzàt oraz zwalczaniu chorób zakaê- c) przemieszczania brojlerów z gospodarstwa i do nych zwierzàt. Hodowca jest obowiàzany do: gospodarstwa, chyba ˝e brojlery zostanà na wniosek hodowcy przemieszczone do rzeêni 1) niezw∏ocznego zawiadomienia o tym fakcie pow celu poddania ubojowi; w przypadku przewiatowego lekarza weterynarii; mieszczenia brojlerów do uboju wrzeêni wÊwia- 2) pozostawienia brojlerów w miejscu ich sta∏ego dectwie zdrowia umieszcza si´ informacj´ o ich przebywania i niewprowadzania tam innego pochodzeniu ze stada, wktórym wpróbkach podrobiu; branych zinicjatywy hodowcy uzyskano dodatni 3) uniemo˝liwienia osobom postronnym dost´pu do wynik badania wkierunku SalmonellaEnteritidis kurnika lub miejsc, wktórych znajdujà si´ brojlery lub Salmonella Typhimurium, lub o wykryciu podejrzane o zaka˝enie pa∏eczkami Salmonella w próbkach pobranych z inicjatywy hodowcy obj´tymi programem lub zw∏oki tych brojlerów; efektu hamujàcego wzrost bakterii.

1.9.4. Ârodki, októrych mowa wust. 1.9.3, sà sto- Wzór Êwiadectwa zdrowia jest okreÊlony wrozposowane do czasu potwierdzenia lub wykluczenia przez rzàdzeniu (WE) nr 854/2004 Parlamentu Europejskiepowiatowego lekarza weterynarii wystàpienia w sta- go i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiajàcym dzie brojlerów zaka˝enia serotypem Salmonellaobj´- szczególne przepisy dotyczàce organizacji urz´dotym programem. wych kontroli wodniesieniu do produktów pochodze-. nia zwierz´cego przeznaczonych do spo˝ycia przez lu- 1.9.5. W przypadku uzyskania dodatniego wyniku dzi, wza∏àczniku I, wsekcji IV, wrozdz. X, wcz´Êci A. badaƒ laboratoryjnych w kierunku serotypów pa∏e- v Badanie przedubojowe, post´powanie w trakcie czek Salmonella Enteritidis lub Salmonella Typhimuuboju, ocen´ poubojowà oraz sposób post´powania rium (innych ni˝ szczepy szczepionkowe) w próbkach zmi´sem pozyskanym zbrojlerów, uktórych wpróbpobranych przez powiatowego lekarza weterynarii lub kach pobranych przez powiatowego lekarza weteryw przypadku wykrycia w próbkach pobranych przez narii stwierdzono Salmonella Enteritidis lub Salmotego lekarza efektu hamujàcego wzrost bakterii lekarz o nella Typhimurium lub inny serotyp Salmonella ni˝ ten wdrodze decyzji administracyjnej: obj´ty programem, regulujà przepisy rozporzàdzenia (WE) nr 854/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady 1) nakazuje: zdnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiajàcego szczególne a) zniszczenie zw∏ok wszystkich pad∏ych brojle- przepisy dotyczàce organizacji urz´dowych kontroli rów, zgodnie zprzepisami rozporzàdzenia (WEg) w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierz´cenr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady go przeznaczonych do spo˝ycia przez ludzi oraz rozpoz dnia 3 paêdziernika 2002 r. ustanawiajàcego rzàdzenia Komisji (WE) nr 2073/2005 zdnia 15 listopaprzepisy sanitarne dotyczàce produktów ubocz- da 2005 r. w sprawie kryteriów mikrobiologicznych nych pochodzenia zwierz´cego nieprzeznaczo- dotyczàcych Êrodków spo˝ywczych. nych do spo˝ycia przez ludzi (Dz. Urz. UE L 273 z10.10.2002, str. 1, zpóên. zm.; Dz. Urz. UE. Pol- Powiatowy lekarz weterynarii zaleca posiadaczowi brojlerów podj´cie dzia∏ania majàcego na celu poskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 37, str. 92), praw´: b) przetworzenie lub zniszczenie mi´sa zlnajdujà- 1) warunków zoohigienicznych wgospodarstwie (zacego si´ wgospodarstwie ipozyskanego ztych pewnienie odpowiedniej temperatury, wilgotnoÊbrojlerów, c ci, wymiany powietrza, odpowiedniego ˝ywienia, c) zniszczenie pasz lub ich zagospodarowanie, po prawid∏owej obsady kurnika) oraz obróbce gwarantujàcej zabicie pa∏eczek Salmo- 2) zabezpieczenia epizootycznego gospodarstwa. nella, w przypadku gdy wyniki badania próbek paszy w kierunku obecnoÊci Salmonella da∏y Powiatowy lekarz weterynarii pobiera próbki wcer wynik dodatni, lu sprawdzenia skutecznoÊci przeprowadzonego oczyszczania i odka˝ania przed ponownym umieszd) zniszczenie lub zagospodarowanie Êció∏ki, odczeniem brojlerów w kurniku. Brojlery w kurniku chodów i innych przedmiotów, które mog∏y.umieszcza si´ ponownie tylko po uzyskaniu ujemnych ulec ska˝eniu, w sposób, który wyklucza zaniewyników badaƒ pobranych próbek. czyszczenie pa∏eczkami Salmonella, zgodnie zprzepisawmi rozporzàdzenia (WE) nr 1774/2002 Osoby pracujàce w gospodarstwie powinny byç Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 paêpoddane badaniom na nosicielstwo pa∏eczek Salmodziernika 2002 r. ustanawiajàcego przepisy sanella. nitarne dotyczàce produktów ubocznych pochodzenia zwierz´cego nieprzeznaczonych do 1.9.6. Powiatowy lekarz weterynarii powiadamia spo˝ycia przez ludzi, niezw∏ocznie paƒstwowego powiatowego inspektora e) oczyszczenie i odka˝enie kurników, w których sanitarnego ouzyskaniu dodatniego wyniku badaƒ lawby∏y przetrzymywane brojlery ze stada zaka˝o- boratoryjnych próbek pobranych w stadzie brojlerów nego serotypem Salmonella obj´tym progra- gatunku kura (Gallus gallus) w kierunku serotypu pamem, otoczenia budynków, Êrodków transportu ∏eczek Salmonella Enteritidis lub Salmonella Typhioraz pozosta∏ych przedmiotów, które mog∏y murium, zgodnie z art. 51 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia ulec ska˝eniu, pod nadzorem powiatowego le- 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierzàt oraz karza weterynarii, po wykonaniu czynnoÊci, zwalczaniu chorób zakaênych zwierzàt. októrych mowa wlit. a—d, 1.9.7. Zasady stosowania Êrodków zwalczajàcych w f) podj´cie dzia∏aƒ majàcych na celu popraw´ drobnoustroje oraz prowadzenia szczepieƒ sà okreÊwarunków zoohigienicznych; lone w rozporzàdzeniu Komisji (WE) nr 1177/2006 z dnia 1 sierpnia 2006 r. w sprawie wykonania rozpo- 2) zakazuje przemieszczania brojlerów z gospodar- rzàdzenia (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiestwa i do gospodarstwa z wyjàtkiem przemiesz- go i Rady w odniesieniu do wymogów dotyczàcych czania brojlerów przed zakoƒczeniem tuczu, na stosowania szczególnych metod kontroli w ramach wniosek hodowcy, bezpoÊrednio do rzeêni w celu krajowych programów zwalczania salmonelli udrobiu poddania ubojowi. (Dz. Urz. UE L212 z02.08.2006, str. 3). Przy przemieszczaniu zaka˝onych brojlerów do 1.9.8. Ârodki, o których mowa w ust. 1.9.1—1.9.7, rzeêni w Êwiadectwie zdrowia umieszcza si´ informa- sà zgodne ze Êrodkami okreÊlonymi wrozdz. Eza∏àczcj´ oich pochodzeniu zzaka˝onego stada. nika II do rozporzàdzenia nr 2160/2003.

1.10. Analiza szacunkowych kosztów oraz przewidy- wania zadaƒ Inspekcji Weterynaryjnej sà pokrywane wanych korzyÊci wynikajàcych zwprowadzenia zbud˝etu paƒstwa. programu Odszkodowanie ze Êrodków bud˝etu paƒstwa Dzia∏ania okreÊlone w programie b´dà realizowa- przys∏uguje za zniszczone z nakazu organu Inspekcji. ne wsposób okreÊlony wprogramach rocznych na la- Weterynaryjnej, zwiàzanego z realizacjà programu, ta 2009, 2010 i 2011. W programach tych zostanà produkty pochodzenia zwierz´cego, pasze oraz sprz´t, szczegó∏owo okreÊlone szacunkowe koszty realizacji który nie mo˝e byç poddany odka˝eniu. WysokoÊç v programu wposzczególnych latach. Programy roczne odszkodowania ustala si´ na podstawie Êredniej sà przedk∏adane Komisji Europejskiej do dnia z trzech kwot oszacowania przyj´tych przez powiato- 30 kwietnia roku poprzedzajàcego rok realizacji pro- wego lekarza weterynarii oraz dwóch rzeczoznawców gramu w celu uzyskania wspó∏finansowania ze Êrod- wyznaczonych przez tego lekarza z listy przez niego ków Unii Europejskiej. Takie rozwiàzanie jest uzasad- prowadzonej. Szczegó∏owy sposób powo∏ywania o nione obowiàzujàcà zasadà rocznego planowania i odwo∏ywania rzeczoznawców oraz szacowania zobud˝etowego oraz zwiàzanà z tym procedurà wyst´- sta∏y okreÊlone w rozporzàdzeniu Ministra Rolnictwa powania do Komisji Europejskiej w celu uzyskania iRozwoju Wsi zdnia 30 lipca 2009 r. wsprawie rzeczowspó∏finansowania ze Êrodków Unii Europejskiej. znawców wyznaczonych przez powiatowego lekarza weterynarii do przeprowadzenia szacowania (Dz. U. Szacunkowe koszty „Krajowego programu zwalgNr 142, poz. 1161). czania niektórych serotypów Salmonella w stadach brojlerów gatunku kura (Gallus gallus)” w2009 r. wy- Odszkodowanie nie przys∏uguje podmiotom proniosà 3 129 600 z∏. Natomiast przewidywane koszty wadzàcym dzia∏alnoÊç w zakresie zarobkowego przeprogramu w 2010 r. wyniosà 1 499 700 z∏, a w 2011 r. wozu zwierzàt lub przewozu zwierzàt wykonywanego — 1432 320z∏. w zwiàzku z prowadzeniem innej dzia∏alnoÊci gospo-.darczej, organizowania targów, wystaw, pokazów lub Wydatki finansowane z bud˝etu paƒstwa na realikonkursów zwierzàt, obrotu zwierz´tami, poÊredniczacj´ programu b´dà zwiàzane zkosztami przeprowatwa w tym obrocie, skupu zwierzàt, obrotu paszami, dzenia badaƒ przez powiatowego lekarza weterynarii, luboju zwierzàt rzeênych lub produkcji mi´sa oraz jak równie˝ przeprowadzanych przez tego lekarza bazbierania, transportowania, przechowywania, operodaƒ wprzypadku uzyskania dodatnich wyników badaƒ cwania, przetwarzania oraz wykorzystywania lub usupróbek pobranych z inicjatywy hodowców. Ze Êrodwania ubocznych produktów pochodzenia zwierz´ceków bud˝etu paƒstwa zostanà pokryte równie˝ koszty go. Podmioty te we w∏asnym zakresie ponoszà ryzyko badania skutecznoÊci oczyszczania i odka˝ania przeprowadzenia dzia∏alnoÊci gospodarczej zwiàzanej ze prowadzonego po usuni´ciu zkurnika brojlerów zakazwierz´tami iproduktami pochodzenia zwierz´cego. ˝onych pa∏eczkami Salmonellaobj´tymi programem. r Wy˝ej wymienione koszty sà szacunkowe i zosta- O przyznaniu lub odmowie przyznania odszkodonà dostosowane do wielkoÊci wydatków zaplanowa- wania rozstrzyga powiatowy lekarz weterynarii wdronych na zwalczanie chorób zakaênych w ustawie dze decyzji administracyjnej. Decyzja przyznajàca od-. bud˝etowej na dany rok. szkodowanie jest ostateczna (nie przys∏uguje od niej odwo∏anie do wojewódzkiego lekarza weterynarii). G∏ównà korzyÊcià zrealizacji programu dla hodow- Strona niezadowolona z wysokoÊci odszkodowania w ców brojlerów oraz podmiotów zajmujàcych si´ obro- mo˝e jednak w terminie miesiàca od dnia dor´czenia tem drobiem oraz mi´sem drobiowym b´dzie mo˝li- decyzji wnieÊç powództwo do sàdu rejonowego. woÊç prowadzenia handlu oraz eksportu drobiu do paƒstw trzecich. Zgodnie z datà wskazanà w za∏àczni- 1.12. Ustawodawstwo krajowe odnoszàce si´ do ku II do rozporzàdzenia nr 2160/2003 w rozdz. E Êwie- wdra˝ania programu, w tym przepisy krajowe ˝e mi´so drobiowe pozyskane zdrobiu wymienionego dotyczàce dzia∏alnoÊci okreÊlonej wprogramie wza∏àczniku Ido rozporzàdzenia (kury, indyki) nie mo- ˝e bywç wprowadzone do obrotu wcelu spo˝ycia przez 1) ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weludzi, je˝eli nie zostanie spe∏nione kryterium „Salmo- terynaryjnej (Dz. U. z 2007 r. Nr 121, poz. 842, nella: nie stwierdzono obecnoÊci w25g”. zpóên. zm.); Osiàgni´cie celu, czyli ograniczenie liczby zaka˝o- 2) ustawa zdnia 11 marca 2004 r. oochronie zdrowia nych stad brojlerów, zwi´kszy konkurencyjnoÊç pol- zwierzàt oraz zwalczaniu chorób zakaênych zwieskiego drobiu imi´sa drobiowego na rynku wspólno- rzàt (Dz. U. z2008 r. Nr 213, poz. 1342); towym, jak równie˝ na rynkach paƒstw trzecich. w 3) ustawa z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach (Dz. U. Nr144, poz. 1045, zpóên. zm.); Ponadto nale˝y podkreÊliç, ˝e salmonelloza jest najcz´Êciej wyst´pujàcà uludzi chorobà odzwierz´cà, 4) ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeƒa mi´so drobiowe oraz jaja konsumpcyjne sà g∏ówstwie ˝ywnoÊci i ˝ywienia (Dz. U. Nr 171, nym êród∏em zachorowaƒ. Stàd te˝ realizacja prograpoz.1225, zpóên. zm.); mu ograniczy liczb´ zaka˝eƒ uludzi, awzwiàzku ztym zredukuje koszty leczenia tych chorób. 5) ustawa zdnia 16 grudnia 2005 r. oproduktach pochodzenia zwierz´cego (Dz. U. z 2006 r. Nr 17, 1.11. Pomoc finansowa udzielana przedsi´biorstwom poz.127, zpóên. zm.); paszowym i˝ywnoÊciowym 6) ustawa z dnia 6 wrzeÊnia 2001 r. — Prawo far- Na podstawie art. 12 ust. 1ustawy zdnia 29 stycz- maceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271, nia 2004 r. oInspekcji Weterynaryjnej koszty wykony- zpóên. zm.);

7) ustawa z dnia 4 wrzeÊnia 1997 r. o dzia∏ach ad- wych wymagaƒ weterynaryjnych majàcych zastoministracji rzàdowej (Dz. U. z 2007 r. Nr 65, sowanie do drobiu ijaj wyl´gowych (Dz. U. Nr219,, zpóên. zm.); poz. 2225, zpóên. zm.); 8) ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu 13) rozporzàdzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz zwalczaniu zaka˝eƒ i chorób zakaênych u lu-. z dnia 2 wrzeÊnia 2003 r. w sprawie minimalnych dzi (Dz. U. Nr 234, poz. 1570, zpóên. zm.); warunków utrzymywania poszczególnych gatun- 9) ustawa zdnia 27 sierpnia 2003 r. oweterynaryjnej ków zwie v rzàt gospodarskich (Dz. U. Nr 167, kontroli granicznej (Dz. U. Nr 165, poz. 1590, poz.1629, zpóên. zm.); zpóên. zm.); 14) rozporzàdzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi 10) rozporzàdzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 lipca 2009 r. w sprawie rzeczoznawców zdnia 17 maja 2007 r. wsprawie wykazu laborato- wyznaczonych przez powiatowego lekarza weteryriów upowa˝nionych do prowadzenia badaƒ pasz naorii do przeprowadzenia szacowania (Dz. U. oraz pasz leczniczych wramach urz´dowej kontro- Nr142, poz. 1161). li (Dz. U. Nr 98, poz. 653, zpóên. zm.); 2. Wymagania dotyczàce przedsi´biorstw pa- 11) rozporzàdzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi szowych i ˝ywnoÊciowych obj´tych prozdnia 13 czerwca 2008 r. wsprawie krajowych lagramem boratoriów referencyjnych w∏aÊciwych dla pogszczególnych rodzajów i kierunków badaƒ (Dz. U. 2.1. Struktura produkcji brojlerów gatunku kura (Gal- Nr 118, poz. 757); lus gallus) na terytorium Rzeczypospolitej Pol- 12) rozporzàdzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skiej oraz produktów pozyskiwanych od tego gaz dnia 16 wrzeÊnia 2004 r. w sprawie szczegó∏o- tunku. Tab. 3. Produkcja brojlerów gatunku kura (Gallus gallus)na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w2007 r. l c r. w w w Wed∏ug danych Inspekcji Weterynaryjnej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wgrudniu 2007 r. znajdowa∏o si´ 3 200 gospodarstw utrzymujàcych powy˝ej 5 000 brojlerów gatunku kura (Gallus gallus).

2.2. Struktura produkcji pasz si´biorstw paszowych produkujàcych na potrzeby w∏asne) wRzeczypospolitej Polskiej w2006 r. wynosi- Produkcja pasz wRzeczypospolitej Polskiej wypro- ∏a oko∏o 12—14 mln ton. dukowanych przez przedsi´biorstwa paszowe do sprzeda˝y w2006 r. wynios∏a 5,65 mln ton ogó∏em, co Produkcja pasz.w Rzeczypospolitej Polskiej wporównaniu z 2005 r. stanowi wzrost o7%. Produkw 2007 r. wynosi∏a oko∏o 5,8 mln ton, co stanowi cja pasz dla drobiu w 2006 r. wynios∏a 3,7 mln ton, wzrost onieca∏e 3 % wstosunku do 2006 r. Ze wzgl´- co stanowi oko∏o 65,5 % ogólnej produkcji pasz du na krótki cyvkl produkcyjny w hodowli drobiu trudwRzeczypospolitej Polskiej. Opopycie na pasze decyno jest przewidzieç szacowanà produkcj´ pasz dla teduje przede wszystkim sytuacja na rynku drobiu. go gatunku zwierzàt, jednak od kilku lat notuje si´ sta- Oszacowano, ˝e produkcja pasz w przedsi´bior- ∏y jej wzrost, który wynika ze wzrostu konsumpcji mi´- stwach paszowych ogó∏em (w tym produkcja przed- sa drobiowego wRzeczypospolitej Polskiej. o Tab. 4. Najwi´ksi krajowi producenci pasz g. l c r. w w Tab. 5. Struktura produkcji mieszanek paszowych (w2006 r.) w

2.3. Instrukcje dotyczàce dobrych praktyk gospoda- ryjnych okreÊlonych dla prowadzenia danego rodzaju rowania lub inne wytyczne obowiàzujàce w za- dzia∏alnoÊci. Powiatowy lekarz weterynarii po otrzykresie higieny wgospodarstwach rolnych maniu wniosku zainteresowanego podmiotu wszczyna w tym zakresie post´powanie administracyjne. Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej sà stoso- Wniosek jest sk∏adany co najmniej na 30 dni przed wane wytyczne opracowane przez Krajowe Centrum Doradztwa Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiej.skich planowanym podj´ciem dzia∏alnoÊci. Oddzia∏ w Poznaniu w zakresie dostosowania gospo- Powiatowy lekarz weterynarii, wydajàc decyzj´ darstw rolnych do standardów Unii Europejskiej — o spe∏nieniu wymagaƒ weterynaryjnych, nadaje wel produkcja drobiu i jaj. Stosowanie wytycznych nie terynaryjny numer identyfikacyjny na ca∏oÊç prowajest obligatoryjne. Dodatkowo sà dost´pne publikacje dzonej dzia∏alnoÊci lub na poszczególne obiekty budotyczàce dobrej praktyki produkcycjnej (GMP) oraz dowlane lub miejsca, wktórych ta dzia∏alnoÊç ma byç dobrej praktyki higienicznej (GHP), które majà zasto- prowadzona, albo te˝ osobom wykonujàcym okreÊlosowanie równie˝ w gospodarstwach utrzymujàcych ne czynnoÊci wramach tej dzia∏alnoÊci. brojlery. Podj´cie dzia∏alnoÊci polegajàcej na organizowa- 2.4. Standardowy nadzór weterynaryjny nad gospo- niu targów, wystaw, pokazów lub konkursów drobiu r darstwami rolnymi oraz utrzymywaniu drobiu w celu umieszczenia tego W zakresie Êrodków profilaktyki weterynaryjnej drobiu lub pochodzàcych z niego lub od niego propodejmowanych na terytorium Rzeczypospolitej Pol- duktów na rynku nie wymaga decyzji powiatowego. skiej podstawowe znaczenie ma ustawa zdnia 11 mar- lekarza o spe∏nianiu warunków weterynaryjnych. Do ca 2004 r. oochronie zdrowia zwierzàt oraz zwalczaniu prowadzenia tych rodzajów dzia∏alnoÊci jest konieczchorób zakaênych zwierzàt. Ustawa ta ustanawia nad- ne jedynie zg∏oszenie w formie pisemnej zamiaru jej w zór organów Inspekcji Weterynaryjnej nad prowadze- prowadzenia. Zg∏oszenie powinno spe∏niaç wymaganiem dzia∏alnoÊci zwiàzanej zutrzymywaniem drobiu, nia takie jak wniosek sk∏adany przed rozpocz´ciem okreÊla warunki zapewniajàce odpowiedni poziom dzia∏alnoÊci podlegajàcej zatwierdzeniu. bezpieczeƒstwa epizootycznego dla prowadzenia tego Podmioty prowadzàce dzia∏alnoÊç nadzorowanà rodzaju dzia∏alnoÊci oraz okreÊla katalog Êrodków nadsà obowiàzane tak˝e poinformowaç powiatowego lezoru. Katalog ten obejmuje kompetencje organów karza weterynarii o zaprzestaniu prowadzenia okreÊ- Inspekcji Weterynaryjnej do wydawania decyzji admilonego rodzaju dzia∏alnoÊci nadzorowanej, a tak˝e nistrawcyjnych oraz prowadzenia dzia∏aƒ faktycznych o ka˝dej zmianie stanu prawnego lub faktycznego ocharakterze materialno-technicznym. zwiàzanego z prowadzeniem tej dzia∏alnoÊci w zakre- Zgodnie zustawà zdnia 11 marca 2004 r. oochro- sie dotyczàcym wymagaƒ weterynaryjnych. Informanie zdrowia zwierzàt oraz zwalczaniu chorób zakaê- cja taka powinna zostaç przekazana w formie pisemnych zwierzàt kompetencje organów Inspekcji Wete- nej wterminie siedmiu dni od dnia zaistnienia zdarzerynaryjnej obejmujà nadzór nad dzia∏alnoÊcià okreÊ- nia. Dodatkowo podmioty prowadzàce dzia∏alnoÊç lonà wart. 1pkt 1tej ustawy. nadzorowanà w zakresie zarobkowego przewozu w Podj´cie dzia∏alnoÊci nadzorowanej wzakresie ob- zwierzàt lub przewozu zwierzàt wykonywanego rotu drobiem, z wyjàtkiem obrotu prowadzonego w zwiàzku z prowadzeniem innej dzia∏alnoÊci gospow ramach dzia∏alnoÊci rolniczej w rozumieniu przepi- darczej, organizowania targów, wystaw, pokazów lub sów prawa dzia∏alnoÊci gospodarczej, poÊrednictwa konkursów zwierzàt, obrotu zwierz´tami, poÊrednicw tym obrocie lub skupu drobiu, zarobkowego trans- twa wtym obrocie lub skupu zwierzàt sà obowiàzane portu drobiu lub transportu drobiu wykonywanego zawiadomiç w∏aÊciwego miejscowo powiatowego lew zwiàzku z prowadzeniem innej dzia∏alnoÊci gospo- karza weterynarii o ka˝dym za∏adunku i wy∏adunku darczej, prowadzenia miejsc lub stacji kwarantanny drobiu co najmniej na 24 godziny przed planowanym albo zak∏adu drobiu jest dozwolone po stwierdzeniu terminem dokonania tych czynnoÊci oraz o czasie przez powiatowego lekarza weterynarii w∏aÊciwego i miejscu organizowania targów, wystaw, pokazów ze wzgl´du na przewidywane miejsce jej prowadze- lub konkursów co najmniej na 30 dni przed planowania, wdrodze decyzji, spe∏nienia wymagaƒ weteryna- nym terminem ich zorganizowania.

Podmioty prowadzàce dzia∏alnoÊç podlegajàcà Wprzypadku gdy podmiot nie zastosuje si´ do nanadzorowi organów Inspekcji Weterynaryjnej sà obo- kazów lub zakazów wynikajàcych zdecyzji wydanej na wiàzane zapewniaç wymagania lokalizacyjne, zdro- podstawie art. 8ust. 1ustawy zdnia 11 marca 2004r. wotne, higieniczne, sanitarne, organizacyjne, tech- o ochronie zdrowia zwierzàt oraz zwalczaniu chorób niczne lub technologiczne. Wymagania te w sposób zakaênych zwierzàt, powiatowy lekarz weterynarii ma. szczegó∏owy sà okreÊlone w rozporzàdzeniach wyda- obowiàzek wydania kolejnej decyzji, wktórej rozstrzynych przez ministra w∏aÊciwego do spraw rolnictwa ga o zakazie prowadzenia dalszej dzia∏alnoÊci przez na podstawie ww. ustawy. podmiot i skre v Êla go z rejestru. Decyzja taka nie jest wydawana w stosunku do gospodarstw utrzymujàcych drób, z wyjàtkiem zak∏adów drobiu (art. 9 W ramach nadzoru sprawowanego przez organy ust.3 ww. ustawy). Oznacza to, ˝e niezastosowanie Inspekcji Weterynaryjnej nad dzia∏alnoÊcià okreÊlonà si´ przez podmiot do pierwszego rozstrzygni´cia pow art. 1 pkt 1 ww. ustawy pracownikom tej Inspekcji, wiatowego lekarza weterynarii powoduje wydanie jak równie˝ osobom wyznaczonym do wykonywania o w sprawie kolejnej — bardziej restrykcyjnej decyzji okreÊlonych zadaƒ w jej imieniu przys∏uguje prawo administracyjnej. przeprowadzenia wka˝dym czasie kontroli wzakresie spe∏nienia przez podmioty nadzorowane wymagaƒ 2.5. Wpis gospodarstw rolnych do rejestru weterynaryjnych. Uprawnienia kontrolne, oprócz prawa wst´pu na teren, gdzie jest prowadzona dzia∏alnoÊç nadzorowana, majà prawo zgodnie z art. 19gZgodnie z art. 11 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierzàt oraz zwalczaniu chorób ust.3ustawy zdnia 29 stycznia 2004 r. oInspekcji Wezakaênych zwierzàt powiatowy lekarz weterynarii proterynaryjnej nieodp∏atnie pobieraç próbki do badaƒ wadzi rejestr podmiotów prowadzàcych dzia∏alnoÊç oraz ˝àdaç pisemnych lub ustnych informacji wzakrenadzorowanà, októrej mowa wust. 2.4. sie obj´tym przedmiotem kontroli, w tym ˝àdaç okazania i udost´pnienia dokumentów lub danych infor-.Powiatowy lekarz weterynarii przekazuje, za pomatycznych. Êrednictwem wojewódzkiego lekarza weterynarii, G∏ównemu Lekarzowi Weterynarii dane zawarte wre- Je˝eli w wyniku kontroli zostanà stwlierdzone jestrze, atak˝e informacje oka˝dej zmianie stanu fakuchybienia w spe∏nianiu wymagaƒ weterynaryjnych tycznego lub prawnego ujawnionego wtym rejestrze. przez podmioty prowadzàce dzia∏alnoÊç nadzorowac nà, organy Inspekcji Weterynaryjnej podejmujà dzia- Ponadto powiatowy lekarz weterynarii rejestruje ∏ania majàce na celu doprowadzenie wadliwego sta- podmioty prowadzàce produkcj´ podstawowà innà nu faktycznego do stanu okreÊlonego w przepisach ni˝ na u˝ytek w∏asny. Obowiàzek ten wynika z rozpoprawa weterynaryjnego. Inspekcja Weterynaryjna rzàdzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego dzia∏a wtym zakresie, ∏àczàc rea r lizacj´ funkcji kontro- i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny lnych z zadaniami i kompetencjami w∏aÊciwymi dla Êrodków spo˝ywczych oraz zustawy zdnia 16 grudnia innych organów administracji publicznej, a w szcze- 2005 r. oproduktach pochodzenia zwierz´cego. gólnoÊci z uprawnieniami do wydawania decyzji administracyjnych, wtym ró˝n.ego rodzaju nakazów iza- 2.6. Prowadzenie rejestrów w gospodarstwach kazów. rolnych w W przypadku stwierdzenia, ˝e przy prowadzeniu Zgodnie z art. 53 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. dzia∏alnoÊci nadzorowanej sà naruszone wymagania o ochronie zdrowia zwierzàt oraz zwalczaniu chorób weterynaryjne, powiatowy lekarz weterynarii, zgod- zakaênych zwierzàt posiadacz zwierzàt gospodarskich, nie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. w tym brojlerów, jest obowiàzany do prowadzenia o ochronie zdrowia zwierzàt oraz zwalczaniu chorób ewidencji leczenia zwierzàt. Lekarz weterynarii leczàzakaênych zwierzàt, ma kompetencje do wydania jed- cy zwierz´ta dokonuje wpisów w ewidencji leczenia nej znast´pujàcych decyzji administracyjnych: zwierzàt. Zakres i sposób prowadzenia ewidencji lew czenia zwierzàt przez posiadacza zwierzàt gospodar- 1) nakazujàcej usuni´cie uchybieƒ wokreÊlonym ter- skich, atak˝e tryb dokonywania wpisów wtej ewidenminie lub cji przez lekarzy weterynarii leczàcych zwierz´ta sà uregulowane w rozporzàdzeniu Ministra Rolnictwa 2) nakazujàcej wstrzymanie dzia∏alnoÊci do czasu iRozwoju Wsi zdnia 28 kwietnia 2004 r. wsprawie zausuni´cia uchybieƒ, lub kresu isposobu prowadzenia ewidencji leczenia zwierzàt i dokumentacji lekarsko-weterynaryjnej (Dz. U. 3) zakazujàcej umieszczania na rynku lub handlu Nr100, poz. 1022). w okreÊlonymi zwierz´tami b´dàcymi przedmiotem dzia∏alnoÊci albo zakazujàcej produkcji, umiesz- Zgodnie z art. 69 ust. 3 ustawy z dnia 6 wrzeÊnia czania na rynku lub handlu okreÊlonymi produkta- 2001 r. — Prawo farmaceutyczne, je˝eli tkanki i promi wytwarzanymi przy prowadzeniu tej dzia∏al- dukty pochodzàce od zwierzàt sà przeznaczone do noÊci. spo˝ycia przez ludzi, to w∏aÊciciele tych zwierzàt lub osoby odpowiedzialne za zwierz´ta sà obowiàzani do Wybór decyzji pozostawiono uznaniu powiatowe- posiadania dokumentacji wformie ewidencji nabycia, go lekarza weterynarii. Nie jest to jednak uznanie posiadania istosowania produktów leczniczych weteswobodne. Dokonujàc bowiem rozstrzygni´cia, organ rynaryjnych oraz leczenia zwierzàt, prowadzonej Inspekcji Weterynaryjnej ma na wzgl´dzie wynikajàce zgodnie z przepisami ustawy z dnia 11 marca 2004 r. z naruszenia prawa weterynaryjnego zagro˝enie dla o ochronie zdrowia zwierzàt oraz zwalczaniu chorób zdrowia publicznego lub zdrowia zwierzàt. zakaênych zwierzàt.

Szczegó∏owy zakres i sposób prowadzenia przez zwierzàt, regulujàcych handel wewnàtrzwspólnolekarzy weterynarii dokumentacji lekarsko-weteryna- towy iprzywóz zpaƒstw trzecich drobiu ijaj wyl´- ryjnej z wykonywanych czynnoÊci leczniczych i profi- gowych (Dz. Urz. WE L 303 z 31.10.1990, str. 6, laktycznych oraz stosowanych produktów leczni- z póên. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalczych, jak równie˝ zakres i sposób prowadzenia ewi- ne, rozdz. 3, t. 11, str. 3);. dencji leczenia zwierzàt przez posiadacza zwierzàt 3) ustawà zdnia 11 marca 2004 r. oochronie zdrowia gospodarskich, a tak˝e tryb dokonywania wpisów zwierzàt oraz zwalczaniu chorób zakaênych zwiew tej ewidencji przez lekarzy weterynarii leczàcych rzàt; v zwierz´ta zosta∏y okreÊlone w rozporzàdzeniu Mini- 4) ustawà zdnia 27 sierpnia 2003 r. oweterynaryjnej stra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 kwietnia kontroli granicznej. 2004r. wsprawie zakresu isposobu prowadzenia ewidencji leczenia zwierzàt idokumentacji lekarsko-wete- Zgodnie zart. 18 rozporzàdzenia (WE) nr 178/2002 rynaryjnej (Dz. U. Nr 100, poz. 1022). Parlamoentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiajàcego ogólne zasady i wymagania Dokumenty te lekarz weterynarii oraz posiadacz prawa ˝ywnoÊciowego, powo∏ujàcego Europejski zwierz´cia przechowujà przez 3 lata od daty dokona- Urzàd ds. Bezpieczeƒstwa ˚ywnoÊci oraz ustanawiania wnich ostatniego wpisu. jàcego procedury wzakresie bezpieczeƒstwa ˝ywnoÊci (Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002, str. 1, z póên. zm.; Wzór dokumentacji obrotu detalicznego produktag- Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, mi leczniczymi weterynaryjnymi zosta∏ okreÊlony str. 463, zpóên. zm.) podmioty dzia∏ajàce na rynku pow rozporzàdzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi winny zapewniç mo˝liwoÊç monitorowania ˝ywnoÊci, zdnia 17 paêdziernika 2008 r. wsprawie sposobu propasz, zwierzàt hodowlanych oraz wszelkich substancji wadzenia dokumentacji obrotu detalicznego produkprzeznaczonych do dodania do ˝ywnoÊci lub pasz. tami leczniczymi weterynaryjnymi i wzoru tej doku-.W tym celu podmioty te powinny utworzyç systemy mentacji (Dz. U. Nr 200, poz. 1236). i procedury umo˝liwiajàce przekazanie takich informacji na ˝àdanie w∏aÊciwych w∏adz. 2.7. Dokumenty, w które zaopatruje si´ zwierz´ta l whandlu oraz wobrocie zpaƒstwami trzecimi Zgodnie z przepisem art. 7 rozporzàdzenia (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia c W handlu, jak równie˝ przy przywozie z paƒstw 29 kwietnia 2004 r. ustanawiajàcego szczególne przetrzecich dokumenty sà wystawiane zgodnie z: pisy dotyczàce higieny wodniesieniu do ˝ywnoÊci pochodzenia zwierz´cego (Dz. Urz. UE L139 z30.04.2004, 1) rozporzàdzeniem Komisji (WE) nr 599/2004 z dnia str. 55; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, 30 marca 2004 r. dotyczàcym zharmonizowanego rozdz.3,t. 45, str. 14) przesy∏ki produktów pochodzewzoru Êwiadectwa isprawozrdania zkontroli zwià- nia zwierz´cego sà zaopatrywane wÊwiadectwa zdrozanych z wewnàtrzwspólnotowym handlem zwie- wia lub inne dokumenty okreÊlone w prawodawstwie rz´tami i produktami pochodzenia zwierz´cego wspólnotowym. (Dz. Urz. WE L94 z31.03..2004, str. 44; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 43, str. 354); Wysy∏ka zwierzàt i produktów pochodzenia zwierz´cego do paƒstwa trzeciego odbywa si´ zgodnie 2) dyrektywà Rwady 90/539/EWG zdnia 15 paêdzierni- z wymaganiami uzgodnionymi z w∏adzami tego paƒka 1990 r. w sprawie warunków zdrowotnych stwa. w w