Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 lipca 2008 r. w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu wód podziemnych

Rozporzàdzenie okreÊla kryteria i sposób oce- nych, ny stanu wód podziemnych, w tym: b) wartoÊci elementów fizykochemicznych nie wskazujà na wp∏yw dzia∏alnoÊci cz∏owieka albo 1) klasyfikacj´ elementów fizykochemicznych i ilo- jest to wp∏yw bardzo s∏aby; Êciowych stanu wód podziemnych; 3) klasa III — wody zadowalajàcej jakoÊci, w których 2) definicje klasyfikacji stanu iloÊciowego oraz stanu wartoÊci elementów fizykochemicznych sà pod- chemicznego wód podziemnych; wy˝szone w wyniku naturalnych procesów zacho- dzàcych w wodach podziemnych lub s∏abego 3) sposób interpretacji wyników badaƒ elementów, wp∏ywu dzia∏alnoÊci cz∏owieka; o których mowa w pkt 1; 4) klasa IV — wody niezadowalajàcej jakoÊci, w któ- 4) sposób prezentacji stanu wód podziemnych; rych wartoÊci elementów fizykochemicznych sà podwy˝szone w wyniku naturalnych procesów za- 5) cz´stotliwoÊç dokonywania ocen jakoÊci poszcze- chodzàcych w wodach podziemnych oraz wyraê- gólnych elementów oraz stanu wód. nego wp∏ywu dzia∏alnoÊci cz∏owieka; 5) klasa V — wody z∏ej jakoÊci, w których wartoÊci

1. Klasyfikacja elementów fizykochemicznych elementów fizykochemicznych potwierdzajà zna- stanu wód podziemnych obejmuje pi´ç nast´pujàcych czàcy wp∏yw dzia∏alnoÊci cz∏owieka. klas jakoÊci wód podziemnych: 2. Klasyfikacji elementów fizykochemicznych sta- 1) klasa I — wody bardzo dobrej jakoÊci, w których: nu wód podziemnych, o której mowa w ust. 1, doko- a) wartoÊci elementów fizykochemicznych sà nuje si´ na podstawie wartoÊci granicznych elemen- kszta∏towane wy∏àcznie w efekcie naturalnych tów fizykochemicznych stanu wód podziemnych. procesów zachodzàcych w wodach podziem- nych i mieszczà si´ w zakresie wartoÊci st´˝eƒ 3. WartoÊci graniczne elementów fizykochemicz- charakterystycznych dla badanych wód pod- nych stanu wód podziemnych, o których mowa ziemnych (t∏a hydrogeochemicznego), wust. 2, wklasach jakoÊci wód podziemnych, sà okreÊ- lone w za∏àczniku do rozporzàdzenia. b) wartoÊci elementów fizykochemicznych nie wskazujà na wp∏yw dzia∏alnoÊci cz∏owieka;

1. OkreÊla si´ nast´pujàce definicje klasyfikacji stanu chemicznego wód podziemnych: ——————— 1) Minister Ârodowiska kieruje dzia∏ami administracji rzàdo- 1) dobry stan chemiczny wód podziemnych; wej — gospodarka wodna oraz Êrodowisko, na podstawie § 1 ust. 2 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 2) s∏aby stan chemiczny wód podziemnych. 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Ârodowiska (Dz. U. Nr 216, poz. 1606). 2. Dobrym stanem chemicznym wód podziem- 2) Niniejsze rozporzàdzenie dokonuje w zakresie swojej re- nych, z zastrze˝eniem § 4 ust. 8 i 9, jest taki stan che- gulacji wdro˝enia dyrektywy 2000/60/EC Parlamentu Eu- ropejskiego i Rady z dnia 23 paêdziernika 2000 r. ustana- miczny wód podziemnych, wktórym sà spe∏nione na- wiajàcej ramy wspólnotowego dzia∏ania wdziedzinie po- st´pujàce warunki: lityki wodnej (Dz. Urz. L327 z22.12.2000) oraz dyrektywy 2006/118/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 1) sk∏ad chemiczny wód podziemnych jest taki, ˝e: 12grudnia 2006 r. wsprawie ochrony wód podziemnych a) st´˝enia substancji zanieczyszczajàcych nie wy- przed zanieczyszczeniem i pogorszeniem ich stanu (Dz.Urz. L372/19 z27.12.2006). kazujà efektów dop∏ywu wód s∏onych ani in- 3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y nych wód o jakoÊci zagra˝ajàcej zanieczyszcze- og∏oszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 267, poz. 2255, z 2006 r. niem wód podziemnych, Nr170, poz. 1217 iNr 227, poz. 1658 oraz z2007 r. Nr 21, b) st´˝enia substancji zanieczyszczajàcych nie poz. 125, Nr 64, poz. 427, Nr 75, poz. 493, Nr 88, poz. 587, Nr 147, poz. 1033, Nr 176, poz. 1238, Nr 181, poz. 1286 przekraczajà standardów jakoÊci ustalonych dla iNr231, poz. 1704. wód podziemnych w przepisach odr´bnych;</td></tr><tr><td>——————— 1) Minister Ârodowiska kieruje dzia∏ami administracji rzàdo- wej — gospodarka wodna oraz Êrodowisko, na podstawie § 1 ust. 2 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Ârodowiska (Dz. U. Nr 216, poz. 1606). 2) Niniejsze rozporzàdzenie dokonuje w zakresie swojej re- gulacji wdro˝enia dyrektywy 2000/60/EC Parlamentu Eu- ropejskiego i Rady z dnia 23 paêdziernika 2000 r. ustana- wiajàcej ramy wspólnotowego dzia∏ania wdziedzinie po- lityki wodnej (Dz. Urz. L327 z22.12.2000) oraz dyrektywy 2006/118/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12grudnia 2006 r. wsprawie ochrony wód podziemnych przed zanieczyszczeniem i pogorszeniem ich stanu (Dz.Urz. L372/19 z27.12.2006). 3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 267, poz. 2255, z 2006 r. Nr170, poz. 1217 iNr 227, poz. 1658 oraz z2007 r. Nr 21, poz. 125, Nr 64, poz. 427, Nr 75, poz. 493, Nr 88, poz. 587, Nr 147, poz. 1033, Nr 176, poz. 1238, Nr 181, poz. 1286 iNr231, poz. 1704.</td></tr></tbody></table></div>

2) poziom st´˝enia substancji zanieczyszczajàcych 7. Oceny stanu chemicznego wód podziemnych nie mo˝e prowadziç do: w jednolitej cz´Êci wód podziemnych dokonuje si´ przez porównanie wartoÊci Êrednich arytmetycznych a) nieosiàgni´cia przez powiàzane z nimi wody st´˝eƒ badanych elementów fizykochemicznych powierzchniowe celów Êrodowiskowych, z punktów pomiarowych, które sà reprezentatywne b) obni˝enia jakoÊci chemicznej lub ekologicznej dla jednolitej cz´Êci wód podziemnych, z wartoÊciami tych cz´Êci wód, granicznymi elementów fizykochemicznych okreÊlonymi w za∏àczniku do rozporzàdzenia. c) powodowania znacznych szkód w ekosystemach làdowych bezpoÊrednio zale˝nych od 8. Je˝eli wartoÊci Êrednich arytmetycznych st´˝eƒ wód podziemnych; badanych elementów fizykochemicznych nie przekraczajà wartoÊci progowych dla dobrego stanu chemicz- 3) zmiany w przewodnoÊci elektrolitycznej nie wska- nego, o których mowa w ust. 6, stan chemiczny wód zujà na dop∏yw wód s∏onych ani innych wód o ja- podziemnych w jednolitej cz´Êci wód podziemnych koÊci zagra˝ajàcej zanieczyszczeniem wód pod- uznaje si´ za dobry. ziemnych. 9. Stan chemiczny wód podziemnych w jednolitej 3. S∏abym stanem chemicznym wód podziemnych cz´Êci wód podziemnych uznaje si´ za dobry tak˝e jest taki stan chemiczny wód podziemnych, w którym w przypadku, gdy w obszarze jednolitej cz´Êci wód nie jest spe∏niony co najmniej jeden z warunków, podziemnych wyst´pujà przekroczenia wartoÊci proo których mowa w ust. 2. gowych dla dobrego stanu chemicznego w punktach pomiarowych, ale na podstawie badaƒ ustalono przy-

1. Ocen´ stanu chemicznego wód podziem- czyn´ tych przekroczeƒ ioceniono, ˝e te przekroczenia nych przeprowadza si´ dla wód podziemnych wyst´- sà spowodowane przez zachodzàce naturalne procesy pujàcych w jednolitych cz´Êciach wód podziemnych, lub nie stanowià ryzyka nieosiàgni´cia celów Êrodowiw odniesieniu do: skowych, a w przypadku wody przeznaczonej do spo- ˝ycia — nieosiàgni´cia odpowiedniej jakoÊci tej wody 1) punktu pomiarowego; przez uzdatnianie. 2) jednolitej cz´Êci wód podziemnych.

Je˝eli interpretacja wyników badaƒ elementów fizykochemicznych wskazuje na wyst´powanie 2. Ocen´ stanu chemicznego wód podziemnych wyraênej tendencji do pogarszania si´ stanu chemiczw punkcie pomiarowym przeprowadza si´, ustalajàc nego jednolitej cz´Êci wód podziemnych, okreÊla si´ klas´ jakoÊci wód podziemnych przez porównanie t´ tendencj´, bazujàc na metodach statystycznych stowartoÊci badanych elementów fizykochemicznych sowanych do serii pomiarowych wpunktach pomiaroz wartoÊciami granicznymi elementów fizykochemicz- wych, oraz wyznacza si´ punkt poczàtkowy do jej odnych okreÊlonymi w za∏àczniku do rozporzàdzenia. wrócenia, za który uznaje si´ osiàgni´cie przez poszczególne elementy fizykochemiczne 75 % wartoÊci 3. Przy okreÊlaniu klasy jakoÊci wód podziemnych progowych okreÊlonych dla dobrego stanu chemiczw punkcie pomiarowym dopuszcza si´ przekroczenie nego. wartoÊci granicznych elementów fizykochemicznych, gdy jest ono spowodowane przez naturalne procesy,

1. Stan chemiczny jednolitych cz´Êci wód podz zastrze˝eniem, ˝e to przekroczenie nie dotyczy ele- ziemnych prezentuje si´ na mapie stanu chemicznego mentów fizykochemicznych oznaczonych w za∏àczni- wód podziemnych w nast´pujàcy sposób: ku do rozporzàdzenia symbolem „H” i mieÊci si´ 1) stan dobry — kolor zielony; wgranicach przyj´tych dla kolejnej ni˝szej klasy jako- Êci wody. 2) stan s∏aby — kolor czerwony. 2. Na mapie, októrej mowa wust. 1, prezentuje si´ 4. W przypadku wi´kszej liczby badaƒ monitorintak˝e, wpostaci punktów wkolorze czarnym, te obszagowych w ciàgu roku do porównaƒ, o których mowa ry jednolitych cz´Êci wód podziemnych, w których wust. 2, przyjmuje si´ wartoÊç Êredniej arytmetycznej okreÊlono wyraêne tendencje do pogarszania si´ jakost´˝eƒ badanych elementów fizykochemicznych uzys- Êci wody wynikajàce z dzia∏alnoÊci cz∏owieka. kanych z rocznych wyników badaƒ monitoringowych w punkcie pomiarowym. 3. Tendencje do polepszania si´ jakoÊci wody prezentuje si´ na mapie, októrej mowa wust. 1, wposta- 5. Klasy jakoÊci wód podziemnych I, II, III oznaczaci punktów w kolorze niebieskim. jà dobry stan chemiczny, aklasy jakoÊci wód podziemnych IV, V oznaczajà s∏aby stan chemiczny.

Oceny jakoÊci elementów fizykochemicznych stanu wód podziemnych oraz oceny stanu chemiczne- 6. WartoÊciami progowymi elementów fizykoche- go wód podziemnych dokonuje si´ dla ka˝dego okremicznych dla dobrego stanu chemicznego sà wartoÊci su, do którego stosuje si´ plan gospodarowania wograniczne elementów fizykochemicznych okreÊlone dami na obszarze dorzecza, októrym mowa wart. 113 dla III klasy jakoÊci wód podziemnych wza∏àczniku do ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. — Prawo rozporzàdzenia. wodne.

1. Ocen´ stanu iloÊciowego wód podziemnych

1. Klasyfikacji elementów iloÊciowych stanu przeprowadza si´ dla wód podziemnych wyst´pujà- wód podziemnych dokonuje si´, porównujàc wielkoÊç cych w jednolitych cz´Êciach wód podziemnych. dost´pnych do zagospodarowania zasobów wód podziemnych ze Êrednim wieloletnim poborem rzeczywi- 2. Oceny stanu iloÊciowego wód podziemnych do- stym z uj´ç wód podziemnych w danej jednolitej cz´- konuje si´ dla danej jednolitej cz´Êci wód podziem- Êci wód podziemnych. nych. 2. OkreÊla si´ nast´pujàce definicje klasyfikacji sta- 3. Ocen´ stanu iloÊciowego wód podziemnych nu iloÊciowego wód podziemnych: przeprowadza si´ przez ustalenie wielkoÊci rezerw zasobów wód podziemnych jednolitej cz´Êci wód pod- 1) dobry stan iloÊciowy wód podziemnych; ziemnych i interpretacj´ wyników badaƒ po∏o˝enia zwierciad∏a wód podziemnych. 2) s∏aby stan iloÊciowy wód podziemnych. 4. Ustalenia wielkoÊci rezerw zasobów wód pod- 3. Dobrym stanem iloÊciowym wód podziemnych ziemnych dokonuje si´ przez porównanie Êredniego jest taki stan wód podziemnych, wktórym wjednolitej wieloletniego poboru rzeczywistego z uj´ç wód podcz´Êci wód podziemnych: ziemnych, wyra˝onego w m3/dob´, z wielkoÊcià dost´pnych do zagospodarowania zasobów wód pod- 1) zasoby dost´pne do zagospodarowania sà wy˝sze ziemnych, wyra˝onych w m3/dob´, wyznaczonych na od Êredniego wieloletniego rzeczywistego poboru podstawie zasobów dyspozycyjnych ustalonych dla z uj´ç wód podziemnych; obszaru bilansowego, obejmujàcego danà jednolità cz´Êç wód podziemnych; je˝eli dana jednolita cz´Êç 2) zwierciad∏o wód podziemnych nie podlega zmiawód podziemnych nie zosta∏a w ca∏oÊci obj´ta obsza- nom wynikajàcym z dzia∏alnoÊci cz∏owieka, poworem bilansowym, dla którego zosta∏y ustalone zasoby dujàcym skutki, o których mowa w § 8 ust. 5. dyspozycyjne, dopuszcza si´, do czasu ustalenia dla niej zasobów dyspozycyjnych, dokonanie porównania 4. S∏abym stanem iloÊciowym wód podziemnych opartego na obliczeniach z wykorzystaniem zasobów jest taki stan wód podziemnych, wktórym wjednolitej perspektywicznych wód podziemnych. cz´Êci wód podziemnych: 5. Interpretacja wyników badaƒ po∏o˝enia zwier- 1) Êredni wieloletni pobór rzeczywisty z uj´ç wód ciad∏a wód podziemnych polega na ustaleniu wystà- podziemnych jest równy lub wy˝szy od dost´ppienia nast´pujàcych skutków: nych do zagospodarowania zasobów wód podziemnych; 1) zmian po∏o˝enia zwierciad∏a wód podziemnych, wynikajàcych zdzia∏alnoÊci cz∏owieka, które mogà 2) zwierciad∏o wód podziemnych podlega takim spowodowaç: zmianom wynikajàcym zdzia∏alnoÊci cz∏owieka, ˝e a) niespe∏nienie celów Êrodowiskowych okreÊlo- wystàpi∏ co najmniej jeden ze skutków okreÊlonych dla wód powierzchniowych zwiàzanych nych w § 8 ust. 5. z jednolità cz´Êcià wód podziemnych, zawartych w planie gospodarowania wodami na ob-

Stan iloÊciowy wód podziemnych prezentuje szarze dorzecza, o którym mowa w art. 113 si´ na mapie stanu iloÊciowego wód podziemnych w nast´pujàcy sposób: ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. — Prawo wodne, 1) stan dobry — kolor zielony; b) wystàpienie znacznych szkód w ekosystemach làdowych bezpoÊrednio zale˝nych od wód pod- 2) stan s∏aby — kolor czerwony. ziemnych,

Oceny elementów iloÊciowych stanu wód c) wystàpienie znacznego obni˝enia zwierciad∏a podziemnych oraz oceny stanu iloÊciowego wód wód podziemnych; podziemnych dokonuje si´ dla ka˝dego okresu, do 2) krótkotrwa∏ych lub ciàg∏ych zmian kierunku prze- którego stosuje si´ plan gospodarowania wodami p∏ywu wód podziemnych, wynikajàcych ze zmian na obszarze dorzecza, o którym mowa w art. 113 po∏o˝enia zwierciad∏a wód podziemnych, wyst´- ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. — Prawo pujàcych w ograniczonym obszarze, które mogà wodne. powodowaç dop∏yw wód s∏onych lub innych wód o jakoÊci zagra˝ajàcej zanieczyszczeniem wód

Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie podziemnych oraz mogà wskazywaç na trwa∏à 14 dni od dnia og∏oszenia. i wynikajàcà z dzia∏alnoÊci cz∏owieka tendencj´ do zmian kierunku przep∏ywu wód podziemnych, które móg∏by spowodowaç taki dop∏yw. Minister Ârodowiska: M. Nowicki

aksiwodor artsiniM ainezdàzropzor od kinzcà∏aZ)698.zop(.r 8002 acpil 32 aindz HCYNMEIZDOP DÓW UNATS HCYNZCIMEHCOKYZIF WÓTNEMELE ENZCINARG ICÂOTRAW HCYNMEIZDOP DÓW ICÂOKAJ HCASALK W 7440-38-2 Arsen " mgAsil 0,00005 —0,020 0,01? 0,01” 0,02 0,2 >0,2 84145-82-4 Azotany " mgNOz/l 0-5 10 25 50 100 >100 10 14797-65-0 Azotyny " mgNO>/l 0-0,03 0,03 0,15 0,5 > 11 12 7440-39-3 1932-52-9 Bar Beryl mgBałl mgBełl 0,01-0,3 0,3 0,5 0,7 0— 0,0005 0,0005 0,05 0,1 0,2 >3 >0,2 13 7440-42-8 Bor" mgB/l 0,01—0,50 0,5 1) >2 14 Brak Chlorki mgCci 2-60 60 150 250 500 >500 15 7440-47-3 Chrom " mgCr/ 0,0001— 0,010 0,01 0,05” 0,05) >0,1 16 57-12-5 Cyjanki wolne " MgCNil 0,01 0,05) 0,05” >0,1 17 Brak Cyna mgSnil 0—0,02 0,02 0,2 >2 18 7440-66-6 Cynk mgZni 0,005 — 0,050 0,05 >2 19 Brak Fluorki " mgFi/l 0,05—0,5 0,5 1,5 >2 20 264888-19-9 Fosforany mgPOJll 0,01— 1,0 0,5” >5 21 7429-90-5 Glin " mgAl/l 0,05— 0,1 0,1 0,2) >1 22 7440-43-9 Kadm " mgCd/l 0,0001— 0,0005 0,001 0,005 >0,01 23 7440-48-4 Kobalt mgCo!l 0—0,001 0,02 0,2 > 24 7439-95-4 Magnez mgMgil 0,5-30 30 100 >150 25 7439-96-5 Mangan mgMnil 0,01— 0,4 0,05 > 26 27 7440-50-8 7439-98-7 Miedź Molibden mgCu/l mgMołl 0,001— 0,020 0,01 0,05 0,2 >0,5 0-0,003 0,003 0,02” 0.02 0,03 >0,03 28 7440-02-0 Nikiel " mgNi/l 0,001— 0,005 0,005 0,01 0,02 0,1 >0,1 29 7439-92-1 Ołów " mgPb/l 0,001— 0,010 0,01 0,025 0,1 0,1 >0,1 Nr 143 7795 30 Brak Potas mgkKil 0,5—10 107 10” 15 20 >20 31 7439-97-6 Rtęć " mgHg/l 0,00005— 0,001 0,001” 0,001” 0,001 0,005 >0,005 32 7782-49-2 Selen " mgSełl 0,00001— 0,005 0,005 0,01? 0,01? 0,05 >0,05 33 14808-79-8 Siarczany mgSOy/l 5—60 60 250” 250” 500 >500 34 7440-23-5 Sód mgNa/l 1-60 60 200” 200” 300 >300 35 7440-22-4 Srebro " mgAgłl 0—0,001 0,001 0,05 0,1) 0,1 >0,1 36 15035-09-3 Tal mgTi/l 0—0,00001 0,001 0,01 0,02 0,1 >0,1 37 7440-32-6 Tytan mgrTi/l 0—0,01 0,01 0,05 0,1 0,5 >0,5 38 15117-96-1 Uran mguU/l 0,000003—0,0003 0,009 0,009 0,03 0,1 >0,1 39 14867-38-0 Wanad mgV/ 0,000006— 0,004 0,004 0,02 0,05 0,5 >0,5 40 14127-61-8 Wapń mgCałl 2—200 50 100 200 300 >300 41 71-52-3 Wodorowęglany mgHCoOz/l 60—360 200 350 500 800 >800 42 7439-89-6 Żelazo mgFełl 0,02—5 0,2 10 >10 Elementy organiczne: 43 Brak AOX " - adsorbowane związki chloroorganiczne mgci/l 0—0,0001 0,01 0,02 0,06 0,3 >0,3 44 50-32-8 Benzo(a)piren " mgil 0,000001— 0,00001 0,00001 0,00002 0,00003 0,00005 >0,00005 45 71-43-2 Benzen” mg/l 0 0,001 0,005 0,01 0,1 >0,1 46 Brak BTX "- lotne węglowodory aromatyczne mg/l 0,005 0,03 0,1) 0,1) >0,1 47 Brak Fenole (indeks fenolowy) mg/l 0—0,001 0,001 0,005 0,01 0,05 >0,05 Nr 143 71796

:aineinÊajbO hci dotemi hcynmeizdop dów ƒezczsyzceinaz wókinêaksw hcynzcimehci hcynzcyzif hcynarbyw ugolataK gw enzcimehcoegordyh o∏T)1.)enawokifydomz(5991,kyzcmadA.F.A,kazctiW.S — ainazcanzo.jenozczsupzor ymrof hci od ´is àzsondo enzcinarg icÊotraw enadop ilatem ukdapyzrpW)2 -imils,ydycytnedor,ydycigla,ydycyraka,ydycotamen,ydycignuf,ydycibreh,ydycytkesni:enzcinagro ejumjebo”ydycytsep„nimreT)3 -ytsep et einydej ´is azcanzo;ijckaeri uda∏kzor hci ytkudorp e˝kata,ytilobatem endohcop hci zaro endohcop ytkudorp e˝kata,ydyc -op oged˝ak od ´is ejusots enzcinarg icÊotraw wódycytsep ald enolÊerko;çawikezco an˝om eizdow w ainawop´tsyw hcyrótk,ydyc.udycytsep ogenlógezczs ƒadab hcamarw owoicÊoli hcynozcanzoi hcytyrkyw wódycytsep hcynlógezczsop çÊotrawaz ànzcyramus azcanzo wódycytsep amuS)4.hcywognirotinom -meizdop dów icÊokaj ysalk uinalÊerko yzrp jenzcinarg icÊotraw ainezcorkezrp ´is azczsupod ein ogerótk ald,ynzcimehcokyzif tnemelE H.myworaimop eicknupw hcyn -jyzrp yneco od ijcakifysalk yzrp;icÊokaj hcasalk hcyrótkein w hcynzcinarg icÊotraw ainawocin˝órz od watsdop hcynzcetatsod karB)*.ànzcinarg çÊotraw àmas ´t hcycàjadaisop salk dórÊops icÊokaj jezs˝ywjano ´salk ´is ejum