Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 27 grudnia 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać instalacje pomiarowe do ciągłego i dynamicznego pomiaru ilości cieczy innych niż woda, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych

Oznaczenie komory B:

p — ciÊnienie dopuszczalne. dop 23 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI1) z dnia 27 grudnia 2007 r. w sprawie wymagaƒ, którym powinny odpowiadaç instalacje pomiarowe do ciàg∏ego i dynamicznego pomiaru iloÊci cieczy innych ni˝ woda, oraz szczegó∏owego zakresu badaƒ i sprawdzeƒ wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrzàdów pomiarowych2)

b) istnienia wymaganych oznaczeƒ, októrych mo- wartoÊç wzgl´dnych b∏´dów wskazaƒ przy wartoÊci wa w § 5, a w przypadku instalacji, o których strumienia: mowa w § 2 pkt 1, oznaczeƒ wymagalnych 1) Q uzyskanym przy ca∏kowicie otwartych w dniu wydania decyzji zatwierdzenia typu, Rmax wszystkich zaworach zamontowanych w sprawc) wartoÊci wzgl´dnych b∏´dów wskazaƒ instalacji dzanej instalacji pomiarowej — jeden pomiar; pomiarowej, w znamionowych warunkach u˝ytkowania, 2) zawartej w przedziale od 0,5 Q Rmax do 0,7 Q Rmax — jeden pomiar; d) poprawnoÊci dzia∏ania urzàdzeƒ kasujàcych w instalacjach pomiarowych, w których sà sto- 3) od Q do Q , dla obj´toÊci równej wartoÊci Rmin max sowane, dawki minimalnej — trzy pomiary. e) poprawnoÊci dzia∏ania programatorów winsta- § 10. 1. Instalacja pomiarowa w rurociàgu powinlacjach pomiarowych, wktórych sà stosowane, na byç wyposa˝ona w elementy umo˝liwiajàce jej pod∏àczenie podczas legalizacji do wzorca obj´toÊci. f) poprawnoÊci dzia∏ania drukarki. 2. Wyposa˝enie instalacji pomiarowej wrurociàgu 2. Badanie i sprawdzanie podczas legalizacji pow elementy, o których mowa w ust. 1, nie jest wymanownej instalacji pomiarowej obejmuje: gane, je˝eli: 1) wyznaczenie b∏´dów granicznych dopuszczalnych; 1) licznik jest legalizowany wlaboratorium zzastosowaniem cieczy majàcej takà samà charakterystyk´, 2) sprawdzenie: jak ciecz mierzona na miejscu zainstalowania; a) istnienia wymaganych oznaczeƒ, októrych mo- sprawdzeniu podlega wówczas tylko czujnik przewa w § 5, a w przypadku instalacji, o których p∏ywu po∏àczony z w∏aÊciwym lub równowa˝nym mowa w § 2 pkt 1, oznaczeƒ wymagalnych liczyd∏em oraz wszystkie elementy bezpoÊrednio w dniu wydania decyzji zatwierdzenia typu, po∏àczone mechanicznie, które mogà zak∏óciç pomiar; b) wartoÊci wzgl´dnych b∏´dów wskazaƒ instalacji pomiarowej, wznamionowych warunkach u˝yt- 2) na zakoƒczenie czynnoÊci legalizacji instalacja pokowania, miarowa podlega sprawdzeniu pod wzgl´dem funkcjonowania i monta˝u w miejscu u˝ytkowac) poprawnoÊci dzia∏ania urzàdzeƒ kasujàcych nia. w instalacjach pomiarowych, w których sà stosowane, § 11. 1. Podczas legalizacji pierwotnej odmierzacza d) poprawnoÊci dzia∏ania programatorów winsta- paliw ciek∏ych innych ni˝ gazy ciek∏e, przed zamontolacjach pomiarowych, w których sà stosowane, waniem w miejscu u˝ytkowania, nale˝y okreÊliç: e) poprawnoÊci dzia∏ania drukarki. 1) wartoÊç wzgl´dnych b∏´dów wskazaƒ przy warto- Êci strumienia obj´toÊci: § 9. 1. Podczas legalizacji pierwotnej licznika przea) od 0,9 Q do 1,0 Q — trzy pomiary, znaczonego do stosowania w instalacjach pomiaro- max max wych do paliw ciek∏ych innych ni˝ gazy ciek∏e, s∏u˝à- b) od Q do 1,1 Q — jeden pomiar, min min cych do nape∏niania cystern, oraz w instalacjach poc) od Q do Q , dla obj´toÊci równej wartoÊci miarowych w rurociàgach nale˝y okreÊliç wartoÊç min max dawki minimalnej — trzy pomiary; wzgl´dnych b∏´dów wskazaƒ przy wartoÊci strumienia obj´toÊci zawartego w przedziale: 2) ró˝nic´ pomi´dzy nale˝noÊcià wskazanà przez urzàdzenia wskazujàce nale˝noÊç inale˝noÊcià ob- 1) od 0,9 Q do 1,0 Q — jeden pomiar; max max liczonà na podstawie ceny jednostkowej i wskaza- 2) od 0,25 Q do 0,35 Q — jeden pomiar; nej obj´toÊci cieczy, na podstawie jednego pomiamax max ru; ró˝nica ta nie powinna przekraczaç nale˝noÊci 3) od Q do 1,1 Q — jeden pomiar; odpowiadajàcej odchyleniu dawki minimalnej min min oraz powinna byç mniejsza ni˝ 2 grosze. 4) od Q do Q , dla obj´toÊci równej wartoÊci min max dawki minimalnej — trzy pomiary. 2. Podczas legalizacji ponownej odmierzacza paliw ciek∏ych innych ni˝ gazy ciek∏e, po zamontowaniu 2. Podczas legalizacji pierwotnej licznika, októrym w miejscu u˝ytkowania, oraz legalizacji pierwotnej mowa wust. 1, mo˝na stosowaç ciecze zast´pcze, któ- i legalizacji ponownej instalacji pomiarowej do tankorych lepkoÊci ig´stoÊci ró˝nià si´ nie wi´cej ni˝ o5 % wania samolotów, instalacji pomiarowej zamontowaod lepkoÊci ig´stoÊci paliwa ciek∏ego, do którego licz- nej na cysternie drogowej nale˝y okreÊliç: nik ten b´dzie przeznaczony. 1) wartoÊç wzgl´dnych b∏´dów wskazaƒ przy warto- Êci strumienia obj´toÊci: 3. Podczas legalizacji pierwotnej ilegalizacji ponownej instalacji pomiarowej do nape∏niania cystern oraz a) Q uzyskanym przy ca∏kowicie otwartych Rmax instalacji pomiarowej w rurociàgach nale˝y okreÊliç wszystkich zaworach zamontowanych wspraw-

dzanym odmierzaczu paliw ciek∏ych albo c) od 0,25 Q do 0,35 Q — dwa pomiary, max max w sprawdzanej instalacji pomiarowej — jeden pomiar, d) od Q do 1,1 Q — trzy pomiary; min min b) Q uzyskanym przy maksymalnych obrotach 2) ró˝nic´ pomi´dzy nale˝noÊcià wskazanà przez Rmax pompy w instalacji pomiarowej do tankowania urzàdzenia wskazujàce nale˝noÊç inale˝noÊcià obsamolotów i instalacji zamontowanej na samo- liczonà na podstawie ceny jednostkowej i wskazachodowej cysternie pomiarowej — jeden po- nej obj´toÊci cieczy, na podstawie jednego pomiaru; ró˝nica ta nie powinna przekraczaç nale˝noÊci miar, odpowiadajàcej odchyleniu dawki minimalnej c) od 0,5 Q do 0,7 Q — jeden pomiar, oraz nie powinna byç mniejsza ni˝ 2 grosze. Rmin Rmax d) od Q do Q dla obj´toÊci równej wartoÊci min max 3. Podczas legalizacji ponownej odmierzacza gazu dawki minimalnej — trzy pomiary; ciek∏ego propan-butan, po zamontowaniu w miejscu u˝ytkowania, nale˝y okreÊliç: 2) ró˝nic´ pomi´dzy nale˝noÊcià wskazanà przez urzàdzenia wskazujàce nale˝noÊç inale˝noÊcià ob- 1) wartoÊç wzgl´dnych b∏´dów wskazaƒ przy wartoliczonà na podstawie ceny jednostkowej i wskaza- Êci strumienia obj´toÊci zawartej w przedziale: nej obj´toÊci cieczy — dla odmierzaczy paliw ciek∏ych na podstawie jednego pomiaru; ró˝nica ta a) od 0,9 Q do Q — pi´ç pomiarów, Rmax Rmax nie powinna przekraczaç nale˝noÊci odpowiadajàcej odchyleniu dawki minimalnej oraz powinna b) od Q do 1,1 Q — pi´ç pomiarów; min min byç mniejsza ni˝ 2 grosze. 2) ró˝nic´ pomi´dzy nale˝noÊcià wskazanà przez urzàdzenia wskazujàce nale˝noÊç inale˝noÊcià ob- 3. WartoÊç Êredniej arytmetycznej b∏´dów, o któliczonà na podstawie ceny jednostkowej i wskazarych mowa w ust. 2 pkt 1, powinna si´ mieÊciç w granej obj´toÊci cieczy, na podstawie jednego pomianicach ± 0,1 %. ru; ró˝nica ta nie powinna przekraczaç nale˝noÊci odpowiadajàcej odchyleniu dawki minimalnej 4. Podczas legalizacji pierwotnej odmierzaczy paoraz nie powinna byç mniejsza ni˝ 2 grosze. liw ciek∏ych mo˝na stosowaç ciecze zast´pcze, których lepkoÊci ig´stoÊci ró˝nià si´ nie wi´cej ni˝ o5% od lepkoÊci i g´stoÊci paliw ciek∏ych innych ni˝ gazy 4. WartoÊç Êredniej arytmetycznej b∏´dów, o któciek∏e, do których te odmierzacze paliw sà przezna- rych mowa w ust. 3 pkt 1, powinna mieÊciç si´ graniczone. cach ± 0,1 %. 5. Podczas legalizacji odmierzaczy paliw ciek∏ych 5. Ró˝nica pomi´dzy wartoÊciami b∏´dów, o któinnych ni˝ gazy ciek∏e nale˝y porównaç wskazania od- rych mowa w ust. 3 pkt 1, nie powinna byç wi´ksza mierzacza z wydrukiem zatwierdzonego urzàdzenia ni˝ 0,4 %. wtórnego, o ile urzàdzenie takie jest pod∏àczone do odmierzacza. § 13. 1. Przed przystàpieniem do legalizacji instalacji pomiarowej przewoênej do gazu ciek∏ego propan- 6. Wskazanie odmierzacza, o którym mowa -butan nale˝y okreÊliç g´stoÊç stosowanego do badaƒ w ust.5, nie powinno przekraczaç wi´cej ni˝ gazu ciek∏ego propan-butan, która powinna mieÊciç ±0,5dzia∏ki elementarnej mechanicznego urzàdzenia si´ w granicach od 0,539 g/cm3 do 0,569 g/cm3. wskazujàcego nale˝noÊç albo powinno byç równe dla elektronicznych urzàdzeƒ wskazujàcych nale˝noÊç lub 2. Podczas legalizacji instalacji pomiarowej nale˝y obj´toÊç. okreÊliç wartoÊci wzgl´dnych b∏´dów wskazaƒ przy wartoÊci strumienia obj´toÊci Q uzyskanego: § 12. 1. Przed przystàpieniem do legalizacji od- Rmax mierzacza gazu ciek∏ego propan-butan nale˝y okreÊliç 1) przy maksymalnych obrotach pompy w instalacji g´stoÊç gazu ciek∏ego propan-butan stosowanego do pomiarowej i przy ca∏kowicie otwartych wszystbadaƒ, przy czym g´stoÊç ta powinna mieÊciç si´ kich zaworach instalacji pomiarowej — trzy pow granicach od 0,539 g/cm3 do 0,569 g/cm3. miary; 2. Podczas legalizacji pierwotnej odmierzacza gazu 2) przy minimalnych obrotach pompy winstalacji pociek∏ego propan-butan, przed zamontowaniem miarowej i przy ca∏kowicie otwartych wszystkich w miejscu u˝ytkowania, nale˝y okreÊliç: zaworach instalacji pomiarowej — trzy pomiary; 1) wartoÊci wzgl´dnych b∏´dów wskazaƒ przy warto- 3) uzyskanego za pomocà zaworu regulacyjnego, Êciach strumienia obj´toÊci zawartych wprzedziale: przy ca∏kowicie otwartych pozosta∏ych zaworach instalacji pomiarowej i minimalnych obrotach a) od 0,9 Q do Q — trzy pomiary, pompy w instalacji pomiarowej i zawartego max max wprzedziale od 0,28 Q do 0,32 Q — jeden Rmax Rmax b) od 0,45 Q max do 0,55 Q max — dwa pomiary, pomiar.

§ 14. 1. Przed przystàpieniem do legalizacji instala- 1) od 1,0 Q do 1,1 Q — jeden pomiar; min min cji pomiarowej do nape∏niania cystern gazem ciek∏ym propan-butan nale˝y okreÊliç g´stoÊç stosowanego 2) od 0,4 Q do 0,6 Q — jeden pomiar; max max do badaƒ gazu ciek∏ego propan-butan, która powinna mieÊciç si´ w granicach od 0,539 g/cm3 do 3) od 0,7 Q do 1,0 Q — jeden pomiar. max max 0,569g/cm3. § 18. 1. Podczas legalizacji pierwotnej instalacji po- 2. Podczas legalizacji nale˝y okreÊliç wartoÊci miarowej do przyjmowania cieczy innych ni˝ woda, wzgl´dnych b∏´dów wskazaƒ przy strumieniu obj´to- niewymienionych w § 9—17, nale˝y okreÊliç wartoÊç Êci: wzgl´dnych b∏´dów wskazaƒ przy wartoÊci strumienia obj´toÊci: 1) Q , uzyskanym przy maksymalnych obrotach Rmax pompy w instalacji pomiarowej i przy ca∏kowicie 1) od 0,9 Q do Q — pi´ç pomiarów; otwartych wszystkich zaworach instalacji pomia- max max rowej — trzy pomiary; 2) Q , dla obj´toÊci cieczy równej wartoÊci dawki max minimalnej — pi´ç pomiarów. 2) od Q do 1,1 Q — trzy pomiary; min min 2. Podczas legalizacji ponownej instalacji pomiaro- 3) od 0,4 (Q +Q ) do 0,6 (Q +Q ) — trzy min Rmax min Rmax wej do przyjmowania cieczy innych ni˝ woda, niewypomiary. mienionych w § 9—17, nale˝y okreÊliç wartoÊç wzgl´dnych b∏´dów wskazaƒ przy wartoÊci strumienia § 15. 1. Podczas legalizacji pierwotnej instalacji po- obj´toÊci: miarowej nale˝y okreÊliç wartoÊç wzgl´dnych b∏´dów wskazaƒ przy wartoÊci strumienia obj´toÊci cieczy: 1) od 0,5 Q do Q — trzy pomiary; min max 1) od 0,9 Q max do Q max — pi´ç pomiarów; 2) Q max , dla obj´toÊci cieczy równej wartoÊci dawki minimalnej — trzy pomiary. 2) Q , dla obj´toÊci cieczy równej wartoÊci dawki max minimalnej — pi´ç pomiarów. § 19. 1. Podczas legalizacji pierwotnej instalacji pomiarowej do wydawania cieczy innych ni˝ woda, nie- 2. Podczas legalizacji ponownej instalacji pomiawymienionych w § 9—18, nale˝y okreÊliç wartoÊç rowej do przyjmowania cieczy spo˝ywczych nale˝y wzgl´dnych b∏´dów wskazaƒ przy wartoÊci strumienia okreÊliç wartoÊç wzgl´dnych b∏´dów wskazaƒ przy iloÊci cieczy: wartoÊci strumienia obj´toÊci cieczy: 1) od 0,9 Q do Q — trzy pomiary; 1) od 0,5 Q do Q — trzy pomiary; max max max max 2) od Q do Q , dla obj´toÊci cieczy równej war- 2) Q , dla obj´toÊci cieczy równej wartoÊci dawki min max max toÊci dawki minimalnej — trzy pomiary. minimalnej — trzy pomiary. 2. Podczas legalizacji ponownej instalacji pomiaro- § 16. 1. Podczas legalizacji pierwotnej instalacji powej do wydawania cieczy innych ni˝ woda, niewymiemiarowej do wydawania cieczy spo˝ywczych nale˝y okreÊliç wartoÊç wzgl´dnych b∏´dów wskazaƒ przy nionych w § 9—18, nale˝y okreÊliç wartoÊç wzgl´dwartoÊci strumienia obj´toÊci: nych b∏´dów wskazaƒ przy wartoÊci strumienia obj´- toÊci: 1) od 0,9 Q do Q — trzy pomiary; max max 1) od 0,5 Q do Q — trzy pomiary; max max 2) od Q do Q , dla obj´toÊci cieczy równej warmin max toÊci dawki minimalnej — trzy pomiary. 2) od Q do Q , dla obj´toÊci cieczy równej warmin max toÊci dawki minimalnej — trzy pomiary. 2. Podczas legalizacji ponownej instalacji pomiarowej do wydawania cieczy spo˝ywczych nale˝y okreÊliç § 20. Podczas sprawdzenia dzia∏ania urzàdzenia wartoÊç wzgl´dnych b∏´dów wskazaƒ przy wartoÊci kasujàcego, wchodzàcego wsk∏ad urzàdzenia wskazustrumienia obj´toÊci: jàcego nale˝noÊç i urzàdzenia wskazujàcego obj´toÊç cieczy, nale˝y sprawdziç, czy: 1) od 0,5 Q do Q — trzy pomiary; max max 1) kasowanie wszystkich urzàdzeƒ wskazujàcych na- 2) od Q do Q , dla obj´toÊci cieczy równej warmin max st´puje jednoczeÊnie; toÊci dawki minimalnej — trzy pomiary. 2) wskazanie urzàdzenia wskazujàcego nale˝noÊç, § 17. Podczas legalizacji pierwotnej ilegalizacji po- pracujàcego w ruchu ciàg∏ym po skasowaniu: nownej instalacji pomiarowej do wydawania cieczy kriogenicznych nale˝y okreÊliç wartoÊç wzgl´dnych a) jest mniejsze ni˝ po∏owa odchylenia nale˝noÊci b∏´dów wskazaƒ przy wartoÊci strumienia masy: minimalnej,

Za∏àcznik do rozporzàdzenia Ministra Gospodarki z dnia 27 grudnia 2007 r. (poz. 23) WZGL¢DNE B¸¢DY GRANICZNE DOPUSZCZALNE WSKAZA¡ LICZNIKÓW I INSTALACJI POMIAROWYCH W ZALE˚NOÂCI OD KLASY DOK¸ADNOÂCI INSTALACJI POMIAROWEJ