Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 27 grudnia 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać drogowe cysterny pomiarowe, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych

1) jednostki samorzàdu terytorialnego, 6c. Do dnia 15 lutego roku nast´pujàcego po w zakresie okreÊlonym w art. 144 ust. 5 roku bud˝etowym dysponent g∏ówny Êrodustawy o finansach publicznych; ków bud˝etu paƒstwa posiadajàcy jednostki bud˝etowe poza granicami Rzeczypo- 2) pozosta∏e jednostki, w zakresie okreÊlo- spolitej Polskiej przekazuje niewykorzystanym w art. 144 ust. 1 ustawy o finan- ne Êrodki bud˝etowe na odpowiedni rasach publicznych, z wyjàtkiem dotacji, chunek wydatków centralnego rachunku których termin wykorzystania okreÊla bie˝àcego bud˝etu paƒstwa roku ubieg∏erozporzàdzenie wydane na podstawie go.”, art. 157 ustawy o finansach publicznych. e) ust. 7 otrzymuje brzmienie: 6b. Ârodki, o których mowa w ust. 6a, przeka- „7. Przepisy ust. 1—6c nie dotyczà operacji zywane sà w terminie: dokonywanych przez paƒstwowe jednostki na rachunku bankowym dla Êrodków 1) do dnia 20 lutego roku nast´pujàcego na prefinansowanie.”. po roku bud˝etowym na rachunek bie- ˝àcy wydatków roku ubieg∏ego dyspo- § 2. Przepisy § 1 pkt 2 majà zastosowanie od dnia nenta g∏ównego Êrodków bud˝etu paƒ- 1 lutego 2008 r. stwa; 2) do dnia 25 lutego roku nast´pujàcego § 3. Rozporzàdzenie wchodzi w˝ycie zdniem og∏opo roku bud˝etowym na odpowiedni ra- szenia. chunek wydatków roku ubieg∏ego centralnego rachunku bie˝àcego bud˝etu paƒstwa. Minister Finansów: J. Vincent-Rostowski 22 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI1) z dnia 27 grudnia 2007 r. w sprawie wymagaƒ, którym powinny odpowiadaç drogowe cysterny pomiarowe, oraz szczegó∏owego zakresu badaƒ i sprawdzeƒ wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrzàdów pomiarowych2)

3) sposoby imetody przeprowadzania badaƒ ispraw- ru dennego b´dàcego w pozycji zamkni´tej albo, dzeƒ, októrych mowa wpkt 2; w przypadku gdy komora nie jest wyposa˝ona w zawór denny, powierzchni´ zaworu wyp∏ywo- 4) zakres informacji, jakie powinna zawieraç instruk- wego b´dàcego w pozycji zamkni´tej; cja obs∏ugi cystern. 8) pojemnoÊci nominalnej komory — nale˝y przez to § 2. Wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu nie rozumieç zaokràglonà do 100 dm3 pojemnoÊç rzestosuje si´ do drogowych cystern pomiarowych wy- czywistà komory; produkowanych iwprowadzonych do obrotu winnym paƒstwie cz∏onkowskim Unii Europejskiej, w Turcji 9) pojemnoÊci rzeczywistej komory — nale˝y przez to lub paƒstwie cz∏onkowskim Europejskiego Porozu- rozumieç obj´toÊç wody przeliczonà do temperamienia o Wolnym Handlu (EFTA) — b´dàcym stronà tury odniesienia podczas kalibracji komory, odpoumowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, wiadajàcà g∏ównemu górnemu ograniczeniu jej zgodnie z przepisami obowiàzujàcymi w tych paƒ- pojemnoÊci; stwach, pod warunkiem ˝e przepisy te zapewniajà pa- 10) pojemnoÊci ca∏kowitej komory — nale˝y przez to rametry wstopniu odpowiadajàcym przepisom niniejrozumieç najwi´kszà obj´toÊç wody, jaka mo˝e szego rozporzàdzenia. wype∏niç komor´ przeliczonà do temperatury odniesienia; § 3. Ilekroç w rozporzàdzeniu jest mowa o: 11) osi pomiarowej — nale˝y przez to rozumieç piono- 1) cysternie — nale˝y przez to rozumieç drogowà cywà lini´ prostà przechodzàcà przez Êrodek d∏ugoÊci stern´ pomiarowà, zbiornik jedno- lub wielokomokomory, przecinajàcà jej najwy˝szà tworzàcà; rowy zamontowany na pojeêdzie samochodowym lub przyczepie, b´dàcy przyrzàdem pomiarowym 12) górnym punkcie odniesienia — nale˝y przez to rodo pomiaru obj´toÊci cieczy, z wy∏àczeniem gazu zumieç punkt przeci´cia osi pomiarowej znajwy˝- ciek∏ego propan-butan, których lepkoÊç w tempeszà sta∏à cz´Êcià komory cysterny bezciÊnieniowej raturze pomiaru nie przekracza 17 mPa⋅s; lub z górnà powierzchnià króçca pomiarowego, jeÊli komora jest wyposa˝ona w króciec pomiaro- 2) cysternie bezciÊnieniowej — nale˝y przez to rozuwy; mieç cystern´, w której nape∏nianie i opró˝nianie komory oraz pomiar obj´toÊci cieczy odbywa si´ 13) dolnym punkcie odniesienia — nale˝y przez to ropod ciÊnieniem atmosferycznym; zumieç punkt przeci´cia osi pomiarowej z najni˝- szà sta∏à cz´Êcià komory cysterny bezciÊnieniowej; 3) cysternie ciÊnieniowej — nale˝y przez to rozumieç cystern´, w której nape∏nianie i opró˝nianie komo- 14) wysokoÊci odniesienia (H) — nale˝y przez to rozury oraz pomiar obj´toÊci cieczy odbywa si´ pod ciÊmieç odleg∏oÊç pomi´dzy górnym i dolnym punknieniem wy˝szym od ciÊnienia atmosferycznego; tem odniesienia; 4) kalibracji komory — nale˝y przez to rozumieç czyn- 15) czu∏oÊci komory cysterny bezciÊnieniowej (mm) — noÊci wykonywane podczas zatwierdzenia typu nale˝y przez to rozumieç wielkoÊç okreÊlonà wzoi legalizacji cysterny w celu okreÊlenia obj´toÊci rem: cieczy zawartej w jednym lub wi´cej poziomach nape∏nienia komory cysterny; 5) ko∏paku — nale˝y przez to rozumieç górnà cz´Êç komory charakteryzujàcà si´ sta∏ym przekrojem poprzecznym, po∏àczonà z p∏aszczem zbiornika gdzie: w taki sposób, ˝eby w p∏aszczyênie poprzecznego c — czu∏oÊç komory, przekroju komory zbiornik i ko∏pak posiada∏y k wspólnà pionowà oÊ symetrii; Δ h — zmiana poziomu cieczy w mm, Δ V — zmiana obj´toÊci cieczy odpowiadajàca 6) g∏ównym górnym ograniczeniu pojemnoÊci komo- zmianie poziomu cieczy o Δ h, w dm3, ry cysterny: V — poczàtkowa obj´toÊç cieczy zawartej w koa) bezciÊnieniowej — nale˝y przez to rozumieç kre- morze cysterny, w dm3; s´ na urzàdzeniu do pomiaru wysokoÊci nape∏- 16) wysokoÊci nape∏nienia (h ) — nale˝y przez to rozunienia lub na wewn´trznej Êcianie ko∏paka, od- z mieç odleg∏oÊç od kresy odpowiadajàcej wartoÊci powiadajàcà wartoÊci pojemnoÊci nominalnej pojemnoÊci nominalnej komory, oznaczonej cyfrà 0, komory, oznaczonà cyfrà 0, do powierzchni swobodnej cieczy; b) ciÊnieniowej — nale˝y przez to rozumieç powierzchni´ zaworu odcinajàcego instalacji od- 17) b∏´dach granicznych dopuszczalnych — nale˝y powietrzajàcej komory cysterny podczas jej na- przez to rozumieç wartoÊci skrajne b∏´dów cysterpe∏niania b´dàcego w pozycji zamkni´tej; ny. 7) g∏ównym dolnym ograniczeniu pojemnoÊci komo- § 4. Ustala si´ temperatur´ odniesienia dla cystern ry — nale˝y przez to rozumieç powierzchni´ zawo- jako 20 °C.

Rozdzia∏ 2 2) zakoƒczona z jednej strony: a) zaworem wyp∏ywowym, Wymagania w zakresie konstrukcji, wykonania i materia∏ów cystern b) zaÊlepkà zaciskowà, zapewniajàcà szczelnoÊç komory po otwarciu zaworu wyp∏ywowego. § 5. 1. Cysterna powinna byç zamontowana bezpo- Êrednio na podwoziu bàdê przyczepie pojazdu samo- 3. Zawór wyp∏ywowy powinien byç: chodowego wsposób zapewniajàcy niezmiennoÊç po- 1) ∏atwo dost´pny; ∏o˝enia cysterny. 2) umieszczony z ty∏u albo z boku cysterny. 2. Sposób zamontowania cysterny powinien uwzgl´dniaç odchylenie od poziomu umo˝liwiajàce § 9. 1. Komory cysterny mogà byç wyposa˝one ca∏kowite opró˝nienie ka˝dej z komór cysterny. w zawory denne. § 6. 1. PojemnoÊç ca∏kowita cysterny nie powinna 2. Komora cysterny przeznaczonej do przewo˝enia byç wi´ksza ni˝ 50000 dm3. towarów niebezpiecznych powinna byç wyposa˝ona w zawory denne, zawór wyp∏ywowy oraz zaÊlepk´ za- 2. PojemnoÊci ca∏kowite poszczególnych komór cy- ciskowà zapewniajàcà szczelnoÊç komory po otwarciu sterny powinny zawieraç si´ w granicach od 500 dm3 zaworu wyp∏ywowego. do 50000 dm3. 3. Instalacja spustowa komory cysterny zzaworem dennym zainstalowanym w komorze, z zastrze˝eniem 3. Zmiana wysokoÊci odniesienia wka˝dej zkomór ust. 4, powinna byç wyposa˝ona wprzeziernik s∏u˝àcy cysterny bezciÊnieniowej spowodowana jej nape∏niedo sprawdzania, czy: niem nie mo˝e przekraczaç: 1) podczas pomiaru nape∏nienia komór rury wyp∏y- 1) 2 mm oraz wowe sà puste; 2) 0,001 x H. 2) nastàpi∏o ca∏kowite opró˝nienie komór. 4. Zmiana pojemnoÊci ka˝dej z komór cysterny 4. Instalacja spustowa komory cysterny zzaworem wielokomorowej, po ca∏kowitym nape∏nieniu lub dennym zainstalowanym w komorze przeznaczonej opró˝nieniu komór sàsiednich, nie mo˝e przekroczyç do transportu towarów niebezpiecznych nie powinna 0,1 % wartoÊci obj´toÊci mierzonej. byç wyposa˝ona w przeziernik, o ile spe∏nia wymagania, o których mowa w § 28 ust. 2. 5. PojemnoÊç nominalna komory cysterny ciÊnieniowej powinna byç równa pojemnoÊci ca∏kowitej ko- § 10. Komora cysterny powinna mieç zapewnionà mory. mo˝liwoÊç niezale˝nego od innych komór nape∏niania i opró˝niania. § 7. 1. Konstrukcja komory cysterny powinna uniemo˝liwiaç: § 11. 1. Komory cysterny bezciÊnieniowej powinny byç wyposa˝one w ko∏paki. 1) zatrzymywanie p´cherzy powietrza lub par cieczy podczas jej nape∏niania; 2. Wymagania, októrym mowa wust. 1, nie stosu- 2) pozostanie cieczy w komorze po jej opró˝nieniu. je si´ do komór cysterny bezciÊnieniowej przeznaczonej do transportu towarów niebezpiecznych. 2. Komora cysterny bezciÊnieniowej powinna byç tak ukszta∏towana, aby w przypadku zmiany wysoko- 3. Ko∏pak mo˝e mieç kszta∏t cylindra albo prosto- Êci jej nape∏nienia o2mm, wzakresie dokonywanych pad∏oÊcianu, przy czym ko∏pak w kszta∏cie prostopapomiarów wysokoÊci nape∏niania, czu∏oÊç komory d∏oÊcianu mo˝e mieç takà samà d∏ugoÊç jak komora. osiàgn´∏a wartoÊç co najmniej równà 2000 mm. 4. Ârednica ko∏paka cylindrycznego oraz szerokoÊç 3. Wewnàtrz komór mogà byç umieszczone ele- i d∏ugoÊç ko∏paka w kszta∏cie prostopad∏oÊcianu nie menty dodatkowe, w szczególnoÊci zapobiegajàce fa- powinna byç mniejsza ni˝ 500 mm. lowaniu cieczy, usztywniajàce oraz spirale grzejne, o ile ich konstrukcja i usytuowanie zapewniajà prawi- § 12. 1. Komora cysterny bezciÊnieniowej powinna d∏owe nape∏nianie, opró˝nianie komór ipomiar wyso- byç wyposa˝ona w urzàdzenie do pomiaru wysokoÊci koÊci nape∏nienia, a ich po∏àczenia ze zbiornikiem cy- nape∏nienia komory cieczà z podzia∏kà naniesionà sterny b´dà nieroz∏àczne. w sposób trwa∏y na: § 8. 1. Ka˝da z komór cysterny powinna posiadaç 1) listwie pomiarowej ze zderzakiem albo niezale˝nà instalacj´ spustowà wyposa˝onà wrur´ wy- 2) podzielni p∏ynowskazu wziernikowego. p∏ywowà po∏àczonà znajni˝ej po∏o˝onà cz´Êcià komory. 2. Rura wyp∏ywowa powinna byç: 2. W przypadku cystern stosowanych do pomiaru obj´toÊci mleka urzàdzenie do pomiaru wysokoÊci na- 1) pochylona co najmniej 2° do poziomu w kierunku pe∏nienia komory cieczà mo˝e mieç podzia∏k´ naniewyp∏ywu cieczy; sionà na wewn´trznej Êcianie ko∏paka.

3. Na podzia∏ce listwy pomiarowej ze zderzakiem 4. Wkomorze cysterny bezciÊnieniowej poziom ciei podzia∏ce podzielni p∏ynowskazu wziernikowego: czy przy odchyleniu cysterny o 2° od pozycji ustalonej podczas jej kalibracji powinien mieÊciç si´ wca∏oÊci w: 1) powinno byç naniesione g∏ówne górne ograniczenie pojemnoÊci komory; 1) ko∏paku — je˝eli komora, dla której g∏ówne górne ograniczenie pojemnoÊci znajduje si´ w: 2) wartoÊç dzia∏ki elementarnej powinna wynosiç a) górnej cz´Êci jej zbiornika — zostanie nape∏nio- 1 mm; na do najwy˝szego wskazania podzia∏ki urzà- 3) kreski podzia∏ki powinny: dzenia do pomiaru wysokoÊci nape∏nienia, a) byç prostoliniowe, b) ko∏paku — zostanie nape∏niona do najni˝szego lub najwy˝szego wskazania podzia∏ki urzàdzeb) byç prostopad∏e do osi wzd∏u˝nej listwy, nia do pomiaru wysokoÊci nape∏nienia; c) tworzyç wyraênà i przejrzystà podzia∏k´, 2) zbiorniku — je˝eli komora cysterny nie posiada ko∏paka i zostanie nape∏niona do najwy˝szego d) mieç na ca∏ej d∏ugoÊci takà samà sta∏à szerowskazania podzia∏ki urzàdzenia do pomiaru wysokoÊç. koÊci nape∏nienia. 4. Ka˝da dziesiàta kreska podzia∏ki, o której mowa § 15. 1. Urzàdzenie do pomiaru wysokoÊci nape∏- w ust. 1, powinna byç opisana: nienia komory cieczà z listwà pomiarowà ze zderza- 1) powy˝ej g∏ównego górnego ograniczenia pojem- kiem powinno byç wyposa˝one wkróciec pomiarowy: noÊci komory — liczbà ze znakiem plus (+), 1) umieszczony w sposób trwa∏y w osi pomiarowej pokrywajàcej si´ z osià symetrii ko∏paka albo ko- 2) poni˝ej g∏ównego górnego ograniczenia pojemnomory cysterny; Êci komory — liczbà ze znakiem minus (–) 2) wykonany z rury metalowej o Êrednicy wewn´trz- — przy czym co najmniej przy najwi´kszych wartoÊnej umo˝liwiajàcej wprowadzenie listwy pomiarociach liczbowych powinno byç umieszczone oznaczewej ze zderzakiem i oparcie zderzaka listwy o kranie jednostki d∏ugoÊci w „mm”. w´dê rury. § 13. Zakres pomiarowy urzàdzeƒ do pomiaru wy- 2. Górna powierzchnia króçca pomiarowego, któsokoÊci nape∏nienia powinien umo˝liwiaç dokonanie rej p∏aszczyzna, przecinajàc oÊ pomiarowà wyznacza pomiarów wysokoÊci nape∏nienia podczas badania punkt odniesienia, powinna byç prostopad∏a do osi i u˝ytkowania cysterny. pomiarowej. § 14. 1. G∏ówne górne ograniczenie pojemnoÊci 3. ChropowatoÊç (R ) górnej powierzchni króçca a komory cysterny bezciÊnieniowej: pomiarowego nie powinna byç wi´ksza ni˝ 0,63 μ m. 1) mo˝e znajdowaç si´ wko∏paku albo wgórnej cz´Êci 4. Króciec pomiarowy umieszczony w ko∏paku alzbiornika; bo komorze cysterny bezciÊnieniowej powinien byç wykonany w sposób umo˝liwiajàcy na∏o˝enie na jego 2) powinno byç usytuowane na poziomie równym górnej powierzchni cechy zabezpieczajàcej. lub mniejszym od dopuszczalnego poziomu nape∏nienia komory. 5. Je˝eli króciec pomiarowy wykonany jest z kilku po∏àczonych ze sobà elementów, to sposób monta˝u 2. Dopuszczalny poziom nape∏nienia komory cy- elementów powinien gwarantowaç niezmiennoÊç jesterny okreÊla si´ zale˝noÊcià: go po∏o˝enia podczas u˝ytkowania oraz mo˝liwoÊç na∏o˝enia na po∏àczeniach elementów cech zabezpieczajàcych. gdzie: § 16. Listwa pomiarowa ze zderzakiem ipodzielnia ρ – ρ p∏ynowskazu wziernikowego powinna: α = —1—5 ——50 — wspó∏czynnik obj´toÊciowej rozsze- 35 ⋅ ρ 50 rzalnoÊci cieplnej cieczy, w °C–1, 1) byç wykonana z materia∏u: r — dopuszczalny poziom nape∏nienia komory, a) odpornego na dzia∏anie cieczy, do przewozu w % jej pojemnoÊci ca∏kowitej V , której cysterna zosta∏a przeznaczona, c ρ — g´stoÊç cieczy wtemperaturze 15 °C, wkg/m3, 15 b) o takich w∏aÊciwoÊciach, aby przy zmianie tem- ρ — g´stoÊç cieczy wtemperaturze 50 °C, wkg/m3. peratury otoczenia zawartej wgranicach od 12 °C 50 do 32 °C zmiana d∏ugoÊci listwy nie przekracza∏a 3. G∏ówne górne ograniczenie pojemnoÊci komory Δ L = ± (0,1+0,1L) mm, gdzie L jest wartoÊcià d∏ucysterny przeznaczonej do pomiaru obj´toÊci mleka goÊci sprawdzanego odcinka podzia∏ki, wyra˝onà mo˝e znajdowaç si´ na wewn´trznej Êcianie ko∏paka w metrach, zaokràglonà w gór´ do ca∏kowitej i powinno mieç szerokoÊç nie wi´kszà ni˝ 1 mm. liczby metrów;

2) odpowiadaç wymaganiom okreÊlonym dla przy- 2) wyposa˝onà co najmniej w: miarów sztywnych klasy dok∏adnoÊci III w rozpoa) zawór odcinajàcy, umieszczony mo˝liwie jak rzàdzeniu Ministra Gospodarki z dnia 21 grudnia najbli˝ej po∏àczenia instalacji z najwy˝szym 2007 r. w sprawie wymagaƒ, którym powinny odpunktem komory, powiadaç przymiary, oraz szczegó∏owego zakresu sprawdzeƒ wykonywanych podczas prawnej kon- b) przeziernik do kontroli nape∏nienia komory, troli metrologicznej tych przyrzàdów pomiaro- umieszczony bezpoÊrednio za zaworem odcinawych (Dz. U. z 2008 r. Nr 2, poz. 3). jàcym. § 17. 1. Listwa pomiarowa ze zderzakiem powinna § 20. Komory cysterny ciÊnieniowej powinny byç byç sztywna tak, aby podczas jej u˝ytkowania nie na- wyposa˝one w manometry wywzorcowane przed zast´powa∏y widoczne odkszta∏cenia. montowaniem, o b∏´dzie granicznym dopuszczalnym nie wi´kszym ni˝ 1% izakresach pomiarowych tak do- 2. Zderzak listwy pomiarowej powinien byç zderza- branych, aby najwy˝sze ciÊnienie robocze w komorze kiem sta∏ym, którego dolne powierzchnie powinny byç cysterny nie przekracza∏o 0,7 zakresu wskazaƒ zainstaprostoliniowe iprostopad∏e do listwy pomiarowej. lowanego manometru. 3. ChropowatoÊç (R ) zderzaka listwy pomiarowej § 21. Wcysternie mogà byç stosowane inne instaa nie powinna byç wi´ksza ni˝ 0,63 mm. lacje, wszczególnoÊci instalacje myjàce, je˝eli sà pod- ∏àczone: § 18. 1. P∏ynowskaz wziernikowy powinien byç: 1) za zaworem ograniczajàcym od do∏u pojemnoÊç 1) wprzypadku wyposa˝enia komory cysterny wko∏- komory; pak wykonany w kszta∏cie: 2) do górnej cz´Êci ko∏paka komory cysterny bezcia) prostopad∏oÊcianu i umieszczony na bocznej Ênieniowej lub Êciance ko∏paka, równoleg∏ej do osi pod∏u˝nej cysterny, 3) za zaworem odpowietrzajàcym komory cysterny ciÊnieniowej, patrzàc w kierunku zgodnym z wyb) cylindra i umieszczony w punkcie stycznoÊci p∏ywem powietrza. ko∏paka z osià równoleg∏à do osi pod∏u˝nej cysterny; § 22. Konstrukcja cysterny powinna zapewniaç dost´p w szczególnoÊci do: 2) umieszczony pionowo i wykonany w sposób zapewniajàcy wskazanie po∏o˝enia menisku cieczy; 1) zaworów instalacji spustowych i instalacji do nape∏niania ka˝dej z komór cysterny; 3) wyposa˝ony w szklanà przezroczystà szyb´ osadzonà w oprawie wziernika. 2) urzàdzeƒ wskazujàcych wysokoÊç nape∏nienia ka˝- dej komory; 2. Komora cysterny mo˝e byç wyposa˝ona w dodatkowy p∏ynowskaz wziernikowy umieszczony syme- 3) wzierników winstalacjach spustowych ka˝dej zkotrycznie po przeciwleg∏ej stronie komory, przy czym mór cysterny; tylko na jednym p∏ynowskazie wziernikowym mo˝e 4) innych urzàdzeƒ i przyrzàdów pomiarowych, byç naniesiona podzia∏ka. w szczególnoÊci do zaworów bezpieczeƒstwa, zaworów odpowietrzajàcych, zaworów oddecho- 3. Podzielnia p∏ynowskazu wziernikowego powinwych, manometrów. na posiadaç mo˝liwoÊç pionowego przesuni´cia wcelu ustalenia pojemnoÊci komory, przy czym sposób § 23. 1. Cysterna powinna byç wyposa˝ona wpion mocowania podzielni do oprawy podzielni powinien albo w poziomnic´: uniemo˝liwiaç zmian´ po∏o˝enia podzielni wzgl´dem komory bez koniecznoÊci uszkodzenia lub zniszczenia 1) przymocowane trwale do cysterny, w sposób na∏o˝onych cech zabezpieczajàcych. umo˝liwiajàcy regulacj´ ich wskazaƒ igwarantujàcy niezmiennoÊç ich po∏o˝enia, bez koniecznoÊci 4. SzerokoÊç p∏ynowskazów wziernikowych powin- uszkodzenia lub zniszczenia na∏o˝onych cech zana wynosiç co najmniej 40mm, aszerokoÊç obszaru ob- bezpieczajàcych, po przeprowadzeniu regulacji serwacji menisku powinna byç nie mniejsza ni˝ 15mm. wskazaƒ; 2) z zainstalowanym urzàdzeniem sygnalizujàcym: 5. Podzia∏ka w p∏ynowskazie wziernikowym mo˝e byç naniesiona w sposób trwa∏y bezpoÊrednio na a) pozycj´ cysterny ustalonà podczas wzorcowaszklanej p∏ytce p∏ynowskazu wziernikowego albo na nia jej komór, metalowej podzielni. b) pochylenie cysterny przekraczajàce 2° w sto- § 19. Ka˝da z komór cysterny ciÊnieniowej powin- sunku do pozycji ustalonej podczas wzorcowana posiadaç instalacj´ odpowietrzajàcà: nia jej komór. 1) po∏àczonà z komorà cysterny w jej najwy˝szym 2. D∏ugoÊç linki pionu nie powinna byç krótsza ni˝ punkcie; 300 mm.

g) listw´ pomiarowà lub podzielni´ p∏ynowskazu 4) kolb´, do której przelano wod´ z cysterny, nale˝y wziernikowego dla komory cysterny bezciÊnie- uzupe∏niç odmierzonà iloÊcià wody; niowej, 5) je˝eli obj´toÊç wody dolanej do kolby nie przekroczy h) p∏ynowskaz wziernikowy dla komory cysterny 1/5 wartoÊci b∏´du granicznego dopuszczalnego pobezciÊnieniowej, jemnoÊci nominalnej komory cysterny, dok∏adnoÊç i) instalacj´ odpowietrzajàcà komor´ cysterny ci- opró˝niania cysterny nale˝y uznaç za prawid∏owà. Ênieniowej, j) pion lub poziomnic´, § 32. 1. Kalibracj´ komory cysterny dla jej zakresu pomiarowego wykonuje si´ metodà obj´toÊciowà, pod k) istnienie wymaganych oznaczeƒ, ciÊnieniem atmosferycznym, z zastosowaniem wody, l) materia∏, z którego wykonano cystern´; przy: 3) kalibracj´ cysterny majàcà na celu wyznaczenie 1) temperaturze otoczenia od 10 °C do 30 °C; pojemnoÊci rzeczywistych komór z b∏´dem nie wi´kszym ni˝ b∏àd graniczny dopuszczalny przy 2) braku opadów, silnego wiatru i nas∏onecznienia; zatwierdzeniu typu i legalizacji. 3) zmianie temperatury wody podczas kalibracji dla jednej komory cysterny, nie wi´kszej ni˝ 2 °C. 2. Podczas kalibracji cysterny nale˝y sprawdziç: 1) dok∏adnoÊç ca∏kowitego opró˝niania cysterny; 2. Wewn´trzna powierzchnia cysterny powinna byç czysta, g∏adka i bez wgnieceƒ. 2) zmian´ pojemnoÊci ka˝dej komory po ca∏kowitym nape∏nieniu lub opró˝nieniu komór sàsiednich — 3. Przed rozpocz´ciem kalibracji cysterny nowe w przypadku cystern wielokomorowych; (nieu˝ytkowane) powinny byç ca∏kowicie nape∏nione wodà, a nast´pnie ca∏kowicie opró˝nione. 3) czu∏oÊç komór cysterny wzakresach pomiarowych — w przypadku cystern bezciÊnieniowych; 4. Temperatur´ wody winstalacji pomiarowej oraz wkomorach cysterny mierzy si´ za pomocà termome- 4) zakres pomiarowy urzàdzeƒ do pomiaru wysokotrów o wartoÊci dzia∏ki elementarnej nie wi´kszej ni˝ Êci nape∏nienia — w przypadku cystern bezciÊnie- 0,1 °C i zakresie pomiarowym co najmniej od +5 °C niowych; do +35 °C. 5) zmian´ wysokoÊci odniesienia — w przypadku cystern bezciÊnieniowych; 5. Obj´toÊci dawek wody podczas kalibracji komór cysterny bezciÊnieniowej wyposa˝onych w ko∏pak lub 6) zachowanie poziomu cieczy przy odchyleniu cyster- bez ko∏paka powinny byç tak dobierane, aby przyrost ny 2° od pozycji ustalonej podczas jej kalibracji; wysokoÊci nape∏nienia odpowiadajàcy tym dawkom mierzony wzd∏u˝ osi pomiarowej, w punktach wyzna- 7) szczelnoÊç i wykonanie komór cysterny. czonych co najmniej na kraƒcach zakresu pomiarowe- § 30. Legalizacja pierwotna i legalizacja ponowna go i na kresie odpowiadajàcej wartoÊci pojemnoÊci cysterny obejmuje: nominalnej komory, nie by∏ wi´kszy ni˝ 10 mm. 1) sprawdzenie: 6. Interpolowanie wartoÊci obj´toÊci cieczy (V ) zah wartej w cysternie o temperaturze p∏aszcza 20 °C, oda) zgodnoÊci wykonania cysterny z zatwierdzopowiadajàcych wskazaniom urzàdzenia do pomiaru nym typem, wysokoÊci nape∏nienia (h ) pomi´dzy punktami, októz b) dok∏adnoÊci opró˝niania komór cysterny; rych mowa w ust. 5, oblicza si´ wed∏ug wzoru: 2) kalibracj´ cysterny majàcà na celu wyznaczenie pojemnoÊci rzeczywistych komór z b∏´dem nie wi´kszym ni˝ b∏àd graniczny dopuszczalny. gdzie: Rozdzia∏ 6 V — wartoÊç liczbowa obj´toÊci cieczy odpowiadah Sposoby i metody przeprowadzania badaƒ jàca wysokoÊci nape∏nienia h z , zawartej i sprawdzeƒ cystern oraz zakres informacji, w zbiorniku w temperaturze 20 °C, jakie powinna zawieraç instrukcja obs∏ugi cysterny V — wartoÊç liczbowa obj´toÊci cieczy odpowiadad jàca wysokoÊci nape∏nienia h , zmierzona d § 31. Sprawdzenie dok∏adnoÊci opró˝niania cyster- w czasie kalibracji, ny przebiega w nast´pujàcy sposób: V — wartoÊç liczbowa obj´toÊci cieczy odpowiadajàg 1) do cysterny wlewa si´ za pomocà kolby metalowej cej wysokoÊci nape∏nienia h , zmierzona wczag II rz´du 50 dm3 wody; sie kalibracji, h — wartoÊç liczbowa najbli˝szej mniejszej od h 2) wlanà wod´ wypuszcza si´ z powrotem z cysterny d z wysokoÊci nape∏nienia, zmierzona w czasie kado tej samej kolby; libracji, 3) gdy woda z cysterny przestanie wyp∏ywaç, nale˝y h — wartoÊç liczbowa najbli˝szej wi´kszej od h wyg z zamknàç zawór wyp∏ywowy ograniczajàcy od do- sokoÊci nape∏nienia, zmierzona w czasie kali- ∏u pojemnoÊç cysterny; bracji.

7. Obj´toÊci poszczególnych dawek wody (V ) za- § 33. 1. W przypadku cystern bezciÊnieniowych w wartych wkomorze cysterny podczas jej kalibracji, od- podczas sprawdzenia zmiany pojemnoÊci po ca∏kowiniesionych do temperatury 20 °C, oblicza si´ wed∏ug tym nape∏nieniu lub opró˝nieniu komór sàsiednich cywzorów: sterny nale˝y: 1) wprzypadku wzorcowania komory cysterny za po- 1) nape∏niç co drugà komor´ cysterny wodà do obj´- mocà kolb metalowych II rz´du: toÊci wyznaczonych przez g∏ówne górne ograniczenia pojemnoÊci komór; 2) nape∏niç sàsiednie komory do obj´toÊci wyznaczonych przez g∏ówne górne ograniczenia pojemno- Êci komór iodczytaç wysokoÊci nape∏nienia komór 2) wprzypadku wzorcowania komory cysterny za pouprzednio zalanych; mocà instalacji pomiarowej: 3) opró˝niç komory cysterny nape∏nione w sposób, o którym mowa w pkt 2, i odczytaç wysokoÊç nape∏nienia pozosta∏ych komór; gdzie: 4) sprawdziç, czy pojemnoÊç ka˝dej z komór, po ca∏- kowitym nape∏nieniu lub opró˝nieniu komór sà- V — wartoÊç liczbowa obj´toÊci dawki wody zaw siednich, zmienia si´ nie wi´cej ni˝ o ± 0,1% warwartej w komorze cysterny podczas jej kalitoÊci obj´toÊci mierzonej. bracji, odniesiona do temperatury 20°C, wyra˝ona w dm3, 2. W przypadku cystern ciÊnieniowych podczas sprawdzenia zmiany pojemnoÊci po ca∏kowitym nan — iloÊç nape∏nieƒ kolby metalowej IIrz´du przype∏nieniu lub opró˝nieniu komór sàsiednich cysterny padajàca na obj´toÊç dawki wody, nale˝y: V — wartoÊç poprawna obj´toÊci wody zawartej Ok 1) nape∏niç co drugà komor´ cysterny wodà do obj´- w kolbie metalowej II rz´du, przelana do kalitoÊci wyznaczonych przez g∏ówne górne ogranibrowanej komory cysterny i odniesiona do czenia pojemnoÊci komór; temperatury 20 °C, wyra˝ona w dm3, 2) nape∏niç sàsiednie komory do obj´toÊci wyznaczo- V — wartoÊç poprawna obj´toÊci dawki wody, nych przez g∏ówne górne ograniczenia pojemnoÊci Oi przelana do kalibrowanej komory cysterny za komór i sprawdziç bezwzgl´dnà zmian´ obj´toÊci pomocà instalacji pomiarowej, odniesiona do komór uprzednio zalanych; temperatury 20 °C, wyra˝ona w dm3, 3) opró˝niç komory cysterny nape∏nione w sposób, β — wartoÊç liczbowa wspó∏czynnika obj´toÊcio- o którym mowa w pkt 2, i sprawdziç bezwzgl´dnà k wej rozszerzalnoÊci cieplnej materia∏u kolby zmian´ obj´toÊci pozosta∏ych komór; metalowej II rz´du, wyra˝ona w l/°C, 4) sprawdziç, czy pojemnoÊç ka˝dej z komór, po ca∏- β — wartoÊç liczbowa wspó∏czynnika obj´toÊcio- kowitym nape∏nieniu lub opró˝nieniu komór sà- C wej rozszerzalnoÊci cieplnej materia∏u kalibro- siednich, zmienia si´ nie wi´cej ni˝ o± 0,1 % warwanej komory cysterny, wyra˝ona w l/°C, toÊci obj´toÊci mierzonej. t — Êrednia temperatura wody zawartej w kolbie § 34. Zakres informacji, jakie powinna zawieraç ink metalowej II rz´du ze wszystkich nape∏nieƒ strukcja obs∏ugi cysterny, okreÊla za∏àcznik do rozpoprzypadajàcych na dawk´, wyra˝ona w °C, rzàdzenia. t — temperatura dawki wody zmierzona w komo- Rozdzia∏ 7 C rze cysterny, wyra˝ona w °C, Przepis koƒcowy t — Êrednia temperatura wody zmierzona winstai lacji pomiarowej, wyra˝ona w °C, § 35. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 14 dni od dnia og∏oszenia.5) ρt — g´stoÊç wody w temperaturze t , wyra˝ona k k w kg/m3, Minister Gospodarki: W. Pawlak ρt — g´stoÊç wody w temperaturze t, wyra˝ona ——————— i i 5)Niniejsze rozporzàdzenie by∏o poprzedzone rozporzàdzew kg/m3, niem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wymagaƒ metro- ρt — g´stoÊç wody w temperaturze t , wyra˝ona logicznych, którym powinny odpowiadaç samochodowe C C w kg/m3. cysterny pomiarowe (Dz. U. Nr 101, poz. 1036).

Za∏àcznik do rozporzàdzenia Ministra Gospodarki zdnia 27 grudnia 2007 r. (poz. 22) ZAKRES INFORMACJI, JAKIE POWINNA ZAWIERAå INSTRUKCJA OBS¸UGI CYSTERNY 1. Instrukcja obs∏ugi dla cysterny bezciÊnieniowej powinna zawieraç: 1) dane identyfikujàce producenta; 2) znak fabryczny; 3) numer fabryczny; 4) rok produkcji; 5) znak zatwierdzenia typu; 6) okreÊlenie materia∏u, z którego wykonano cystern´; 7) temperatur´ odniesienia 20 °C; 8) zakres pomiarowy komór na urzàdzeniu do okreÊlania wysokoÊci nape∏nienia; 9) zakres g∏ównego dolnego i górnego ograniczenia pojemnoÊci komór; 10) wyniki kalibracji cysterny; 11) pojemnoÊç komór (V ) dla odczytu zerowego wtemperaturze odniesienia wed∏ug wzoru poni˝szej tabeli: 0

12) obj´toÊç cieczy zawarta w komorze cysterny w temperaturze odniesienia (V ), w zakresie pomiarowym h odpowiadajàcà odczytowi urzàdzenia do pomiaru wysokoÊci nape∏nienia (h ) wpostaci poni˝szej tabeli: z (oznaczenie komory) ...........................................................................................................................................

13) graniczny b∏àd dopuszczalny w normalnych warunkach u˝ytkowania; 14) obj´toÊç cieczy w temperaturze t, jaka panuje w komorze, wed∏ug wzoru: gdzie: t — temperatura cieczy w komorze cysterny, β — wspó∏czynnik obj´toÊciowej rozszerzalnoÊci materia∏u komory dla: — stali w´glowej β = 33⋅10–6 °C–1, — stali kwasoodpornej β = 51⋅10–6 °C–1, — stopu aluminium β = 66⋅10–6 °C–1. 2. Instrukcja obs∏ugi dla cysterny ciÊnieniowej powinna zawieraç: 1) dane identyfikujàce producenta; 2) znak fabryczny; 3) numer fabryczny; 4) rok produkcji; 5) znak zatwierdzenia typu; 6) temperatur´ odniesienia 20 °C; 7) g∏ówne dolne ograniczenie pojemnoÊci komór; 8) zakres g∏ównego górnego ograniczenia pojemnoÊci komór; 9) wyniki kalibracji cysterny; 10) pojemnoÊç nominalnà komór równà pojemnoÊciom ca∏kowitym wtemperaturze odniesienia wpostaci poni˝szej tabeli:

Oznaczenie komory B:

p — ciÊnienie dopuszczalne. dop 23 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI1) z dnia 27 grudnia 2007 r. w sprawie wymagaƒ, którym powinny odpowiadaç instalacje pomiarowe do ciàg∏ego i dynamicznego pomiaru iloÊci cieczy innych ni˝ woda, oraz szczegó∏owego zakresu badaƒ i sprawdzeƒ wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrzàdów pomiarowych2)