Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 16 kwietnia 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać szklane przyrządy pomiarowe, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów

kolby lub wokalajàcym szyjk´ ko∏nierzu nie spowodu- 4) czas wykroplenia; je w ciàgu 5 minut sàczenia si´ wody przez zawór. 5) wartoÊci poprawek na zmian´ wskazania kolby pod wp∏ywem nadciÊnienia; § 43. 1. B∏´dy pojemnoÊci nominalnych kolb bez zaworu oraz kolb z zaworem nale˝y okreÊliç metodà 6) wartoÊci poprawek na zmian´ pojemnoÊci kolby obj´toÊciowà lub metodà grawimetrycznà. pod wp∏ywem zmian temperatury kolby; 2. B∏´dy pojemnoÊci nominalnych kolb do gazu 7) algorytm wyznaczenia obj´toÊci cieczy zawartej ciek∏ego nale˝y okreÊliç za pomocà metody obj´to- w kolbie w warunkach u˝ytkowania. Êciowej. § 44. Obj´toÊç cieczy zawartej wkolbie wtempera- Rozdzia∏ 5 turze odniesienia i temperaturze pomiaru przy ciÊnieniu odniesienia i ciÊnieniu pomiaru nale˝y wyznaczyç Przepisy koƒcowe zgodnie z algorytmem post´powania i wzorami zawartymi w instrukcji obs∏ugi kolby. § 46. Traci moc rozporzàdzenie Ministra Gospodarki, Pracy iPolityki Spo∏ecznej zdnia 26 kwietnia 2004r. § 45. Instrukcja obs∏ugi kolb, do∏àczana do wnio- wsprawie wymagaƒ metrologicznych, którym powinsku o zatwierdzenie typu, powinna zawieraç w szcze- ny odpowiadaç kolby metalowe II rz´du (Dz. U. Nr 97, gólnoÊci: poz. 973). 1) dok∏adny opis czynnoÊci przygotowawczych wy- § 47. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie konywanych bezpoÊrednio przed dokonywaniem 14 dni od dnia og∏oszenia. pomiaru; 2) dok∏adny opis techniki wykonywania pomiarów; 3) sposób przechowywania i transportu; Minister Gospodarki: P. G. Woêniak 614 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI1) z dnia 16 kwietnia 2007 r. w sprawie wymagaƒ, którym powinny odpowiadaç szklane przyrzàdy pomiarowe, oraz szczegó∏owego zakresu badaƒ i sprawdzeƒ wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrzàdów2)

Rozdzia∏ 1 4) czas odczekania — wyra˝ony w sekundach czas, który musi minàç po zatrzymaniu si´ menisku wo- Przepisy ogólne dy na danej kresce podzia∏ki lub w koƒcówce wyp∏ywowej, przed wyj´ciem pipety jednomiarowej, § 1. Rozporzàdzenie okreÊla: pipety wielomiarowej lub biurety z odbieralnika; 1) wymagania, którym powinny odpowiadaç w za- 5) d∏ugoÊci dzia∏ki elementarnej — odst´p pomi´dzy kresie konstrukcji, wykonania, materia∏ów, charak- Êrodkami sàsiadujàcych kresek podzia∏ki. terystyk metrologicznych oraz miejsc umieszczenia cech legalizacji nast´pujàce szklane przyrzàdy § 4. Temperatura odniesienia dla szklanych przypomiarowe: rzàdów pomiarowych wynosi 20 °C. a) kolby szklane z jednà kreskà klasy A, zwane dalej „kolbami”, Rozdzia∏ 2 b) pipety laboratoryjne jednomiarowe klasy A, Wymagania w zakresie konstrukcji, materia∏u zwane dalej „pipetami jednomiarowymi”, i wykonania szklanych przyrzàdów pomiarowych c) pipety laboratoryjne wielomiarowe klasy A, zwane dalej „pipetami wielomiarowymi”, § 5. Ustala si´ nast´pujàce pojemnoÊci nominalne d) biurety zwyk∏e klasy A, zwane dalej „biureta- szklanych przyrzàdów pomiarowych wyra˝one w ml mi”, albo w cm3: e) cylindry pomiarowe klasy A, zwane dalej „cylin- 1) kolby: 1; 2; 5; 10; 20; 25; 50; 100; 200; 250; 500; drami”; 1000; 2000 i 5000; 2) szczegó∏owy zakres badaƒ i sprawdzeƒ wykony- 2) pipety jednomiarowe: 0,5; 1; 2; 5; 10; 20; 25; 50; wanych podczas prawnej kontroli metrologicznej 100 i 200; szklanych przyrzàdów pomiarowych oraz sposoby i metody ich przeprowadzania. 3) pipety wielomiarowe na wyp∏yw: a) cz´Êciowy lub ca∏kowity: 1; 2; 5; 10 i 25, § 2. Wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu nie stosuje si´ do szklanych przyrzàdów pomiarowych: b) podwójny: 0,5; 1; 2; 5; 10 i 25; 1) wyprodukowanych i/lub wprowadzonych do obro- 4) biurety: 1; 2; 5; 10; 25; 50 i 100; tu w innym paƒstwie cz∏onkowskim Unii Europejskiej albo Republice Turcji, 5) cylindry: 5; 10; 25; 50; 100; 250; 500; 1000 i 2000. 2) wyprodukowanych w paƒstwie cz∏onkowskim § 6. 1. Kszta∏t i wymiary: Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) — b´dàcym stronà umowy o Europejskim 1) kolby okreÊla za∏àcznik nr 1 do rozporzàdzenia; Obszarze Gospodarczym 2) pipety jednomiarowej okreÊla za∏àcznik nr 2 do — zgodnie zprzepisami obowiàzujàcymi wtych paƒ- rozporzàdzenia; stwach, pod warunkiem ˝e przyrzàdy te spe∏niajà wymagania w stopniu odpowiadajàcym przepisom roz- 3) cylindra okreÊla za∏àcznik nr 3 do rozporzàdzenia. porzàdzenia. 2. Wymiary pipety wielomiarowej okreÊla za∏àcz- § 3. U˝yte w rozporzàdzeniu okreÊlenia oznaczajà: nik nr 4 do rozporzàdzenia. 1) pojemnoÊç nominalna — wartoÊç obj´toÊci za- 3. Wymiary biurety oraz kszta∏t jej zaworów, okràglonà lub przybli˝onà i oznaczonà na szklaw szczególnoÊci kurkowych, zwanych dalej „zaworanym przyrzàdzie pomiarowym; mi”, okreÊla za∏àcznik nr 5 do rozporzàdzenia. 2) b∏àd graniczny dopuszczalny — wartoÊci skrajne b∏´du pojemnoÊci szklanych przyrzàdów pomiaro- § 7. 1. Wzory podzia∏ek pipety wielomiarowej, biuwych odniesione do pojemnoÊci nominalnej; rety i cylindra okreÊla za∏àcznik nr 6 do rozporzàdzenia. 3) czas wyp∏ywu — wyra˝ony wsekundach czas swobodnego opadania menisku wody w: 2. Oznaczenie kresek podzia∏ki wartoÊciami liczboa) pipecie jednomiarowej oraz pipecie wielomia- wymi uwzgl´dniajàce pojemnoÊç nominalnà oraz rowej na wp∏yw ca∏kowity ipodwójny od kreski wartoÊç dzia∏ki elementarnej dla pipety wielomiaroograniczajàcej pojemnoÊç do koƒcówki wyp∏y- wej, biurety i cylindra okreÊla za∏àcznik nr 7 do rozpowowej, rzàdzenia. b) pipecie wielomiarowej na wp∏yw cz´Êciowy § 8. 1. Szklane przyrzàdy pomiarowe, z zastrze˝eoraz biurecie od najwy˝szej do najni˝szej kreski niem ust. 2—4, powinny byç wykonane z bezbarwne- — i nieobejmujàcy czasu odczekania; go szk∏a borokrzemowego albo sodowo-wapniowego.

2. Kolba powinna byç wykonana z bezbarwnego 3. Na pipecie jednomiarowej ipipecie wielomiaroszk∏a borokrzemowego. wej oraz biurecie powinny byç dodatkowo umieszczone: 3. Szk∏o, z którego wykonuje si´ kolby i biurety, 1) „Ex” oznaczajàcy wzorcowanie (na wyp∏yw) przymo˝e byç barwione na bràzowo. rzàdu bez okreÊlonego czasu odczekania; 4. Cylinder powinien byç wykonany z bezbarwne- 2) „Ex + 15 s” oznaczajàcy wzorcowanie (na wyp∏yw) go szk∏a borokrzemowego albo z polimetylopentenu pipety jednomiarowej i pipety wielomiarowej (PMP). z okreÊlonym czasem odczekania równym 15 s; 5. Szk∏o i tworzywo sztuczne powinny byç pozba- 3) „Ex + 30 s” oznaczajàcy wzorcowanie (na wyp∏yw) wione widocznych wad utrudniajàcych odczyt wyni- biurety z okreÊlonym czasem odczekania równym ków pomiarów. 30 s; 4) numer identyfikacyjny na rurce biuret oraz na 6. GruboÊç Êcianek szklanych przyrzàdów pomiauchwycie korka zaworu biuret, o których mowa rowych powinna byç równomierna, bez widocznych w pkt 2 lit. c i d za∏àcznika nr 5 do rozporzàdzenia. nierównoÊci. 4. Na cylindrze ponad najwy˝szà kreskà podzia∏ki § 9. Korek kolby lub cylindra powinien byç: powinny byç dodatkowo umieszczone: 1) dok∏adnie dopasowany do szyjki; 1) „In” oznaczajàcy wzorcowanie cylindrów na 2) wykonany z pe∏nego lub drà˝onego, dmuchanego wlew; szk∏a albo z polietylenu; 2) znak lub nazwa masy szklanej lub tworzywa 3) wyposa˝ony w uchwyt czworokàtny, szeÊciokàtny sztucznego; albo oÊmiokàtny. 3) wielkoÊç szlifu, w tym równie˝ na korku. § 10. Koƒcówka wyp∏ywowa pipety jednomiarowej, pipety wielomiarowej i biurety powinna: 5. Oznaczenia, októrych mowa wust. 1—4, nie powinny uniemo˝liwiaç ustalenia po∏o˝enia menisku. 1) mieç kszta∏t stopniowo zw´˝ajàcego si´, odwróconego sto˝ka; 6. Na szklanych przyrzàdach pomiarowych mogà byç dodatkowo umieszczone: 2) zapewniaç równomierny wyp∏yw; 1) wartoÊç b∏´du granicznego dopuszczalnego w po- 3) stanowiç integralnà cz´Êç biuret, o których mowa staci „±... ml” lub „±... cm3”, równa wartoÊci b∏´- wpkt 2lit. aibza∏àcznika nr 5do rozporzàdzenia, oraz pipety jednomiarowej, oraz pipety wielomia- du okreÊlonego wrozporzàdzeniu dla pipet jednorowej. miarowych, pipet wielomiarowych, biuret i cylindrów; § 11. 1. Na szklanych przyrzàdach pomiarowych 2) czas wyp∏ywu dla pipet jednomiarowych, pipet powinny byç umieszczone w sposób trwa∏y i czytelny wielomiarowych i biuret. w szczególnoÊci nast´pujàce oznaczenia: 1) pojemnoÊç nominalna zoznaczeniem legalnej jed- 7. Na biurecie wykonanej ze szk∏a borokrzemowenostki obj´toÊci: go powinny byç umieszczone jego nazwa lub znak. a) ml albo cm3, Rozdzia∏ 3 b) ml, cm3albo l, L — dla kolb opojemnoÊci nominalnej 1000 ml, 2000 ml i 5000 ml; Dodatkowe wymagania w zakresie konstrukcji i wykonania kolb 2) temperatura odniesienia; § 12. Kolba mo˝e byç wykonana zwàskà lub szero- 3) znak lub nazwa producenta; kà szyjkà. 4) litera „A”. § 13. 1. Kolba mo˝e mieç dno p∏askie lub wkl´s∏e. 2. Na kolbie dodatkowo powinny byç umieszczone: 2. Kolba o pojemnoÊci: 1) „In” oznaczajàcy wzorcowanie kolb na wlew; 1) mniejszej ni˝ 25 ml, pusta i bez korka, ustawiona 2) litery „AW” dla kolb z szerokà szyjkà; na p∏askiej powierzchni nachylonej pod kàtem 10° 3) wielkoÊç szlifu, w tym równie˝ na korku; do poziomu, 4) znak lub nazwa szk∏a; 2) wi´kszej lub równej 25 ml, pusta i bez korka, ustawiona na p∏askiej powierzchni nachylonej pod kà- 5) wartoÊç b∏´du granicznego dopuszczalnego potem 15° do poziomu jemnoÊci kolby, o którym mowa w za∏àczniku nr 8 do rozporzàdzenia. — nie powinna si´ przewracaç.

3. OÊ kolby powinna byç prostopad∏a do pod- Rozdzia∏ 5 stawy. Dodatkowe wymagania w zakresie konstrukcji § 14. 1. Szyjka kolby powinna byç cylindryczna. i wykonania pipet wielomiarowych 2. Górna cz´Êç szyjki kolby mo˝e byç wykonana § 20. 1. Pipeta wielomiarowa mo˝e byç wykonana bez szlifu albo ze szlifem. na wyp∏yw: 3. Wierzcho∏ek szyjki kolby bez szlifu powinien byç 1) cz´Êciowy; zakoƒczony ko∏nierzem wzmacniajàcym. 2) ca∏kowity; 4. Ârednica szyjki kolby ze szlifem mo˝e byç po- 3) podwójny — cz´Êciowy lub ca∏kowity. wi´kszona poni˝ej szlifu. 2. Pipeta wielomiarowa mo˝e byç wykonana: § 15. Kreska oznaczajàca pojemnoÊç kolby powinna byç: 1) bez okreÊlonego czasu odczekania; 1) trwa∏à, wyraênà irównomiernà linià ogruboÊci nie 2) z okreÊlonym czasem odczekania, przy czym dla wi´kszej ni˝ 0,4mm, le˝àcà wp∏aszczyênie prosto- pipet, o których mowa w ust. 1 pkt 3, czas odczepad∏ej do osi szyjki; kania wynosi 15 s. 2) d∏ugoÊci nie mniejszej ni˝ 90 % obwodu szyjki; § 21. Pipeta wielomiarowa powinna byç wykonana z rur szklanych i mieç kszta∏t cylindra, którego górna 3) umieszczona wodleg∏oÊci od górnej kraw´dzi szyjcz´Êç powinna byç zakoƒczona rurkà zasysajàcà, ki nie mniejszej ni˝ 1/3wartoÊci „l”, októrej mowa a dolna koƒcówkà wyp∏ywowà. w ust. 2 za∏àcznika nr 1 do rozporzàdzenia. § 22. 1. Pipeta wielomiarowa mo˝e mieç naniesio- Rozdzia∏ 4 ny niebieski lub czerwony pasek na bia∏ym tle, zwany dalej „paskiem Schellbacha”. Dodatkowe wymagania w zakresie konstrukcji i wykonania pipet jednomiarowych 2. Bia∏e pole paska Schellbacha powinno obejmowaç kàt oko∏o 45° (1/8obwodu przekroju prostopad∏e- § 16. Pipeta jednomiarowa mo˝e byç wykonana: go do osi pipety), pole niebieskie lub czerwone oko∏o 15° (1/24 obwodu przekroju prostopad∏ego do osi pi- 1) bez okreÊlonego czasu odczekania; pety). 2) z okreÊlonym czasem odczekania równym 15 s. 3. Pasek Schellbacha powinien byç: § 17. 1. Pipeta jednomiarowa o pojemnoÊci nomi- 1) naniesiony na powierzchni´ szk∏a pipety równonalnej: miernie; 1) 0,5 ml — powinna byç wykonana bez zbiornika; 2) wykonany po przeciwnej stronie ni˝ podzia∏ka pipety, wzd∏u˝ ca∏ej jej d∏ugoÊci; 2) 1 ml — mo˝e byç wykonana bez zbiornika lub ze zbiornikiem; 3) umieszczony tak, aby jego oÊ symetrii zawiera∏a si´ wp∏aszczyênie przechodzàcej przez oÊ symetrii 3) 2 ml, 5 ml, 10 ml, 20 ml, 25 ml, 50 ml, 100 ml pipety i oÊ symetrii najkrótszych kresek podzia∏ki. i200ml — powinna byç wykonana ze zbiornikiem. Rozdzia∏ 6 2. Zbiornik powinien mieç kszta∏t cylindra, przy czym jego górna idolna cz´Êç powinny si´ stopniowo Dodatkowe wymagania w zakresie konstrukcji wyd∏u˝aç wewnàtrz rurek zasysajàcej i odp∏ywowej i wykonania biuret i przechodziç w kszta∏t sto˝kowy. § 23. Biureta mo˝e byç wykonana z zaworem § 18. Brzeg rurki zasysajàcej powinien byç prosto- z przelotem prostym lub bocznym. pad∏y do osi pipety i pozbawiony ostrych kraw´dzi. § 24. Biureta mo˝e byç wykonana: § 19. Kreska oznaczajàca pojemnoÊç pipety jednomiarowej powinna byç: 1) bez okreÊlonego czasu odczekania; 1) trwa∏à, wyraênà irównomiernà linià ogruboÊci nie 2) z okreÊlonym czasem odczekania równym 30 s. wi´kszej ni˝ 0,4mm, le˝àcà wp∏aszczyênie prostopad∏ej do osi rurki zasysajàcej; § 25. Biureta, z wy∏àczeniem wykonanej ze szk∏a barwionego na bràzowo, mo˝e mieç naniesiony pasek 2) d∏ugoÊci nie mniejszej ni˝ 90 % obwodu rurki zasy- Schellbacha spe∏niajàcy wymagania, o których mowa sajàcej. w § 22.

§ 26. 1. Górna kraw´dê biurety powinna byç pro- 3) 2,2 ± 1,0 mm — dla cylindra o pojemnoÊci nomistopad∏a do osi biurety. nalnej od 250 ml do 500 ml; 2. Biureta mo˝e byç wyposa˝ona w urzàdzenie do 4) 2,75 ± 1,0 mm — dla cylindra o pojemnoÊci nominalnej 1000 ml; nape∏niania. 5) 2,75 ± 1,25mm — dla cylindra opojemnoÊci nomi- 3. Biureta mo˝e byç zakoƒczona: nalnej 2000 ml. 1) wzmacniajàcym ko∏nierzem; § 32. OwalnoÊç cz´Êci cylindrycznej nie mo˝e byç 2) cylindrycznym naczyniem — w biuretach z dzia∏kà wi´ksza ni˝: elementarnà nie wi´kszà ni˝ 0,05 ml albo 1) 1mm — dla cylindra opojemnoÊci nominalnej od 3) lejkiem — w biurecie z dzia∏kà elementarnà wi´k- 5 ml do 100 ml; szà ni˝ 0,05 ml. 2) 1,5 mm — dla cylindra o pojemnoÊci nominalnej wi´kszej ni˝ 100 ml. § 27. Zawór biurety powinien umo˝liwiaç odci´cie i p∏ynne regulowanie wyp∏ywu oraz zapewniaç jej § 33. Cylinder mo˝e byç wykonany bez szlifu lub ze szczelnoÊç. szlifem. § 28. 1. Szklany zawór biurety powinien mieç gniaz- § 34. 1. Cylinder bez szlifu powinien mieç wykonado ikorek ze szlifem sto˝kowym ozbie˝noÊci 1/10. ny wylew. 2. Zawór biurety mo˝e byç wykonany z tworzywa 2. Kraw´dê cylindra z wylewem powinna byç niesztucznego oboj´tnego chemicznie. ostra i prostopad∏a do osi cylindra. 3. Cz´Êci sk∏adowe zaworu powinny byç zabezpie- 3. Wylew powinien byç ukszta∏towany w sposób czone przed roz∏àczeniem. zapewniajàcy opró˝nianie cylindra z wody, bez jej sp∏ywania po zewn´trznej powierzchni cylindra. § 29. 1. Koƒcówka wyp∏ywowa biurety z zaworem z przelotem: § 35. Kraw´dê szyjki cylindra ze szlifem powinna 1) prostym — powinna stanowiç jednà ca∏oÊç z kor- byç wywini´ta na zewnàtrz wp∏aszczyênie prostopadpusem zaworu; ∏ej do osi cylindra. 2) bocznym — powinna stanowiç jednà ca∏oÊç z kor- § 36. Odchy∏ka prostopad∏oÊci dolnej powierzchni kiem zaworu. podstawy od osi cylindra nie powinna byç wi´ksza ni˝ ± 40’. 2. Koƒcówka wyp∏ywowa biurety powinna byç wykonana: § 37. Nape∏niony cylinder ustawiony na p∏askiej powierzchni nachylonej do poziomu pod kàtem 15° 1) z cienkoÊciennej kapilary; nie powinien si´ przewracaç. 2) w sposób eliminujàcy powstawanie p´cherzyków Rozdzia∏ 8 powietrza. Wymagania w zakresie charakterystyk Rozdzia∏ 7 metrologicznych szklanych przyrzàdów pomiarowych oraz miejsc umieszczania Dodatkowe wymagania w zakresie konstrukcji cech legalizacji i wykonania cylindrów § 38. 1. B∏´dy graniczne dopuszczalne pojemnoÊci § 30. 1. Ârednica okràg∏ej podstawy cylindra pokolby okreÊla za∏àcznik nr 8 do rozporzàdzenia. winna wynosiç oko∏o 1/4 wysokoÊci. 2. B∏´dy, o których mowa w ust. 1, dla wyznacza- 2. W przypadku cylindra o podstawie wielokàtnej nej pojemnoÊci powinny zostaç zachowane, je˝eli kolza Êrednic´ podstawy cylindra przyjmuje si´ Êrednic´ ba, uprzednio niezwil˝ona, zostanie nape∏niona wodà ko∏a opisanego na wielokàcie podstawy. do kreski oznaczajàcej pojemnoÊç, a menisk b´dzie ustawiony tak, aby p∏aszczyzna przechodzàca przez § 31. GruboÊç Êcianek cylindra powinna wynosiç: górnà kraw´dê kreski by∏a styczna wnajni˝szym punkcie menisku. 1) 1,3 ± 0,3 mm — dla cylindra o pojemnoÊci nominalnej od 5 ml do 25 ml; § 39. 1. B∏´dy graniczne dopuszczalne pojemnoÊci 2) 1,5 ± 0,5 mm — dla cylindra o pojemnoÊci nomi- pipety jednomiarowej okreÊla za∏àcznik nr 9do rozponalnej od 50 ml do 100 ml; rzàdzenia.

2. B∏´dy, o których mowa w ust. 1, dla wyznacza- § 43. 1. B∏´dy graniczne dopuszczalne pojemnoÊci nej pojemnoÊci powinny zostaç zachowane, je˝eli: biurety okreÊla za∏àcznik nr 11 do rozporzàdzenia. 1) pipeta jednomiarowa zostanie nape∏niona wodà 2. B∏´dy, o których mowa w ust. 1, dla wyznaczado kreski oznaczajàcej pojemnoÊç, a nast´pnie nej pojemnoÊci powinny zostaç zachowane, je˝eli zaopró˝niona do zatrzymania si´ menisku wody wór biurety b´dzie ca∏kowicie otwarty ikoƒcówka wyw koƒcówce wyp∏ywowej pipety dotykajàcej p∏ywowa biurety nie b´dzie dotykaç Êcianki odbieral- Êcianki szklanego odbieralnika; nika oraz gdy biureta: 2) wynik pomiaru pojemnoÊci pipety jednomiarowej 1) bez okreÊlonego czasu odczekania zostanie opró˝- z okreÊlonym czasem odczekania ustala si´ po niona od kreski zerowej do kreski oznaczajàcej po- 15 s. jemnoÊç nominalnà biurety; § 40. 1. Czasy wyp∏ywu dla pipety jednomiarowej 2) z okreÊlonym czasem odczekania zostanie opró˝- okreÊla za∏àcznik nr 9 do rozporzàdzenia. niona od kreski zerowej do zatrzymania si´ menisku wody nie wi´cej ni˝ 2 do 5 mm nad kreskà 2. W przypadku zaznaczenia na pipecie czasu wy- oznaczajàcà pojemnoÊç nominalnà biurety, przy p∏ywu zmierzony czas wyp∏ywu nie powinien ró˝niç czym ustalenie pojemnoÊci biurety nast´puje po si´ od czasu zaznaczonego o wi´cej ni˝: odczekaniu 30 s. 1) 2 s — dla pipety o pojemnoÊci nominalnej 0,5 ml, § 44. Czasy wyp∏ywu dla biurety okreÊla za∏àcznik 1 ml, 2 ml; nr 11 do rozporzàdzenia. 2) 3 s — dla pipety o pojemnoÊci nominalnej 5 ml, § 45. 1. B∏´dy graniczne dopuszczalne pojemnoÊci 10 ml; cylindra okreÊla za∏àcznik nr 12 do rozporzàdzenia. 3) 4 s — dla pipety o pojemnoÊci nominalnej 20 ml, 2. B∏´dy, o których mowa w ust. 1, dla wyznacza- 25 ml; nej pojemnoÊci powinny zostaç zachowane, je˝eli cylinder, uprzednio niezwil˝ony, zostanie nape∏niony 4) 5 s — dla pipety o pojemnoÊci nominalnej 50 ml, wodà do kreski oznaczajàcej pojemnoÊç, a menisk 100 ml, 200 ml. b´dzie ustawiony tak, aby p∏aszczyzna przechodzàca przez górnà kraw´dê kreski by∏a styczna wnajni˝szym § 41. 1. B∏´dy graniczne dopuszczalne pojemnoÊci punkcie menisku. pipety wielomiarowej okreÊla za∏àcznik nr 10 do rozporzàdzenia. § 46. Cechy legalizacji na szklanych przyrzàdach pomiarowych powinny byç umieszczone w miejscu 2. B∏´dy, o których mowa w ust. 1, dla wyznaczanieograniczajàcym ustalenie po∏o˝enia menisku. nej pojemnoÊci powinny zostaç zachowane, je˝eli koƒcówka wyp∏ywowa pipety wielomiarowej dotyka Rozdzia∏ 9 Êcianki szklanego odbieralnika oraz gdy pipeta wielomiarowa na wyp∏yw: Szczegó∏owy zakres badaƒ i sprawdzeƒ wykonywanych podczas prawnej kontroli 1) cz´Êciowy zostanie opró˝niona od kreski zerowej metrologicznej szklanych przyrzàdów pomiarowych do kreski oznaczajàcej jej pojemnoÊç nominalnà; oraz sposoby i metody ich przeprowadzania 2) ca∏kowity zostanie opró˝niona od kreski oznaczajàcej pojemnoÊç nominalnà do zatrzymania si´ me- § 47. Badanie isprawdzenie szklanych przyrzàdów nisku w jej koƒcówce wyp∏ywowej; pomiarowych przeprowadza si´ za pomocà nast´pujàcych przyrzàdów pomiarowych i urzàdzeƒ pomocni- 3) podwójny cz´Êciowy zostanie opró˝niona od kre- czych, a w szczególnoÊci: ski zerowej do zatrzymania si´ menisku wody nie wi´cej ni˝ 2 do 5 mm nad danà kreskà, przy czym 1) wagi nieautomatycznej mechanicznej lub elektroustalenie pojemnoÊci pipety nast´puje po odcze- nicznej z dzia∏kà elementarnà d ≤ 1 mg; kaniu 15 s; 2) odwa˝ników klasy dok∏adnoÊci E (klasy dok∏adno- 2 4) podwójny ca∏kowity zostanie opró˝niona od kreski Êci 1); zerowej do zatrzymania si´ menisku wjej koƒców- 3) wzorców obj´toÊci I rz´du o pojemnoÊci nominalce wyp∏ywowej, przy czym ustalenie pojemnoÊci nej w ml: 1, 2, 5, 10, 20, 25, 50, 100, 200, 250, 500, nominalnej pipety nast´puje po odczekaniu 15 s. 1000, 2000 i 5000 do sprawdzania kolb; § 42. 1. Czasy wyp∏ywu dla pipety wielomiarowej 4) wzorców obj´toÊci II rz´du opojemnoÊci nominalokreÊla za∏àcznik nr 10 do rozporzàdzenia. nej w ml: 5, 10, 25, 50, 100, 250, 500, 1000 i 2000 do sprawdzenia cylindrów; 2. W przypadku zaznaczenia na pipecie czasu wyp∏ywu zmierzony czas wyp∏ywu nie powinien ró˝niç 5) stanowiska do sprawdzenia kolb icylindrów metosi´ od czasu zaznaczonego o wi´cej ni˝ 2 s. dà obj´toÊciowà;

6) suwmiarki dwustronnej z g∏´bokoÊciomierzem 3. Podczas sprawdzenia wymiarów wewn´trznej oraz dzia∏kà elementarnà o wartoÊci 0,1 mm; Êrednicy szyjki kolby nale˝y: 7) pipet laboratoryjnych wielomiarowych klasy A 1) niezwil˝onà kolb´ nape∏niç wodà destylowanà tak, o pojemnoÊciach nominalnych w ml: 1, 2, 5, 10 aby najni˝szy punkt menisku znalaz∏ si´ w p∏aszi 25; czyênie wyznaczonej przez górnà kraw´dê kreski oznaczajàcej pojemnoÊç kolby; 8) termometru z dzia∏kà elementarnà o wartoÊci 0,1 °C albo 1 °C; 2) dolaç do kolby za pomocà pipety, o której mowa 9) barometru; w § 47 pkt 7, obj´toÊç wody okreÊlonà w za∏àczniku nr 13 do rozporzàdzenia; 10) stopera; 3) zmierzyç odleg∏oÊç mi´dzy p∏aszczyznà wyznaczo- 11) lupy pomiarowej; nà przez górnà kraw´dê kreski a p∏aszczyznà po- 12) przymiaru sztywnego lub stalowego zwijanego, ziomà stycznà do menisku wody. o górnej granicy zakresu pomiarowego 1 m; 4. Wewn´trznà Êrednic´ szyjki uznaje si´ za po- 13) poziomnicy; prawnà, je˝eli zmierzona odleg∏oÊç, o której mowa 14) piaskarki; wust. 3pkt 3, jest nie mniejsza od okreÊlonej wza∏àczniku nr 13 do rozporzàdzenia minimalnej odleg∏oÊci 15) destylarki. menisku wody od kreski po dolaniu wody. § 48. 1. Badanie i sprawdzenie szklanych przyrzà- § 51. 1. Czas wyp∏ywu pipet jednomiarowych i pidów pomiarowych podczas prawnej kontroli metrolo- pet wielomiarowych oraz biuret sprawdza si´ za pogicznej obejmuje: mocà stopera. 1) ogl´dziny zewn´trzne; 2. Sprawdzenie czasu wyp∏ywu wody powinno byç 2) sprawdzenie wymiarów; przeprowadzone w przypadku: 3) sprawdzenie pojemnoÊci. 1) pipety jednomiarowej oraz pipety wielomiarowej — przy ich pionowym ustawieniu i koƒcówce wy- 2. W przypadku pipet jednomiarowych, pipet wiep∏ywowej dotykajàcej Êcianki szklanego odbierallomiarowych i biuret ich badanie i sprawdzenie obejnika; muje równie˝ sprawdzenie czasu wyp∏ywu. 2) biuret — przy ich pionowym ustawieniu, ca∏kowi- § 49. Podczas ogl´dzin zewn´trznych szklanych cie otwartym kurku i koƒcówce biurety niedotykaprzyrzàdów pomiarowych nale˝y sprawdziç: jàcej Êcianki odbieralnika. 1) oznaczenia wykonane na szklanych przyrzàdach § 52. Sprawdzenie pojemnoÊci szklanych przyrzàpomiarowych; dów pomiarowych obejmuje pojemnoÊç nominalnà oraz dodatkowe pojemnoÊci w przypadku: 2) czy nie wyst´pujà widoczne wady szk∏a, w szczególnoÊci utrudniajàce odczyt wyników pomiarów; 1) pipety wielomiarowej — dwie dowolne pojemno- 3) ich kszta∏t; Êci; 4) widocznoÊç kresek podzia∏ki; 2) cylindra — jednà dowolnà pojemnoÊç; 5) koƒcówki wyp∏ywowe; 3) biurety — trzy dowolne pojemnoÊci. 6) wzory podzia∏ki ioznaczenia podzia∏ki wartoÊciami § 53. 1. Sprawdzenie pojemnoÊci szklanych przyliczbowymi. rzàdów pomiarowych powinno byç przeprowadzone, je˝eli szklane przyrzàdy pomiarowe oraz zastosowane § 50. 1. Wymiary szklanych przyrzàdów pomiarodo ich sprawdzenia wzorce sà czyste. wych sprawdza si´ za pomocà suwmiarki iprzymiaru. 2. Przyrzàdy i wzorce, o których mowa w ust. 1, 2. Sprawdzenie d∏ugoÊci kresek podzia∏ki przebiega w nast´pujàcy sposób: uznaje si´ za czyste, je˝eli woda sp∏ywa po ich powierzchni równomiernà cienkà warstwà, nie pozosta- 1) pomiaru Êrednicy zewn´trznej dokonuje si´ wiajàc niezwil˝onych miejsc i nie tworzàc kropli sp∏yw miejscu wyznaczonym przez sprawdzanà kre- wajàcych zygzakowato bàdê zatrzymujàcych si´. sk´ i oblicza si´ minimalnà d∏ugoÊç sprawdzanej kreski; § 54. Sposób odczytywania po∏o˝enia menisku okreÊla za∏àcznik nr 14 do rozporzàdzenia. 2) dokonuje si´ pomiaru d∏ugoÊci sprawdzanej kreski; § 55. Sprawdzenie pojemnoÊci szklanych przyrzà- 3) porównuje si´ wartoÊç d∏ugoÊci sprawdzonej kre- dów pomiarowych przeprowadza si´ metodà wagowà ski z wartoÊcià obliczonà. lub obj´toÊciowà.

§ 56. 1. Przy sprawdzeniu pojemnoÊci szklanych 3) na przeciwleg∏à szalk´ wagi na∏o˝yç odwa˝niki przyrzàdów pomiarowych metodà wagowà obj´toÊç w iloÊci niezb´dnej do osiàgni´cia wyznaczonego wody wyra˝ona wml lub cm3jest równa liczbowo ma- po∏o˝enia równowagi; sie tej wody wyra˝onej w gramach pomniejszonej o mas´ dok∏adki ∆. 4) zmierzyç temperatur´ powietrza i wody destylowanej, którà nape∏niony jest sprawdzany szklany 2. Obliczenia masy dok∏adki wyra˝onej w g doko- przyrzàd pomiarowy, oraz ciÊnienie atmosferycznuje si´ wed∏ug wzoru: ne; 5) po ustawieniu menisku wody w sprawdzanym ∆ = V V · (∆ + ∆ ) 20 tabl 1 2 szklanym przyrzàdzie pomiarowym na kresce ograniczajàcej sprawdzanà pojemnoÊç, wylaç gdzie: z niego wod´ do zdj´tego z szalki naczynia wago- V — sprawdzana pojemnoÊç w dm3 odniesiona 20 wego; do temperatury 20 °C, V — jedna z obj´toÊci (0,25 dm3, 0,5 dm3, 1 dm3, 6) obliczyç, dla danej obj´toÊci oraz temperatury wotabl 2dm3), dla których obliczono mas´ dok∏adek dy, temperatur´ powietrza, ciÊnienia atmosferycz- ∆ i ∆ , nego i masy szklanej — mas´ dok∏adki ∆wed∏ug 1 2 ∆ — masa dok∏adki podstawowej wyra˝ona w g, wzoru, o którym mowa w § 56 ust. 2; 1 w zale˝noÊci od temperatury wody, rodzaju masy szklanej i V , 7) zdjàç z szalki odwa˝nik o wartoÊci liczbowej masy tabl ∆ — masa dok∏adki podstawowej wyra˝ona w g, wyra˝onej w g, równej wartoÊci liczbowej spraw- 2 uwzgl´dniajàca zmian´ masy wypartego dzanej pojemnoÊci, wyra˝onej wml, ina tej samej podczas wa˝enia powietrza wfunkcji ciÊnie- szalce ustawiç naczynie wagowe z wodà oraz odnia atmosferycznego i temperatury powie- wa˝niki o masie równej masie dok∏adki ∆. trza. 2. Je˝eli wyznaczone po∏o˝enie równowagi nie 3. Masy dok∏adki ∆ okreÊla za∏àcznik nr 15 do roz- zmieni si´, to pojemnoÊç sprawdzanego szklanego 1 porzàdzenia. przyrzàdu pomiarowego jest zgodna z jego pojemno- Êcià nominalnà. 4. Masy dok∏adki ∆ okreÊla za∏àcznik nr 16 do roz- 2 porzàdzenia. 3. Je˝eli wskazanie wagi zmieni si´ nie wi´cej ni˝ o mas´ odpowiadajàcà wartoÊci b∏´du granicznego § 57. 1. Stanowisko pomiarowe przeznaczone do dopuszczalnego, przy za∏o˝eniu, ˝e obj´toÊci 1 ml odsprawdzania pojemnoÊci szklanych przyrzàdów po- powiada masa 1g, to b∏àd pojemnoÊci sprawdzanego miarowych metodà wagowà powinno byç zaopatrzo- szklanego przyrzàdu pomiarowego mieÊci si´ wgranine w naczynia wagowe odpowiednie pojemnoÊciowo cach b∏´du dopuszczalnego. do sprawdzanego szklanego przyrzàdu pomiarowego. 4. Przy sprawdzeniu ka˝dego nast´pnego szklane- 2. Masy naczyƒ wagowych przeznaczonych do go przyrzàdu pomiarowego, takiego samego rodzaju, sprawdzania poszczególnych wielkoÊci nie powinny takiej samej wielkoÊci i wykonanego z takiej samej masy szklanej — naczynia wagowego nie taruje si´, ró˝niç si´ mi´dzy sobà o wi´cej ni˝: awartoÊç masy dok∏adki ∆pozostaje bez zmian, je˝eli 1) 1 mg — przy sprawdzeniu o pojemnoÊci do 2 ml; temperatura wody, temperatura powietrza i ciÊnienie atmosferyczne nie uleg∏y zmianie. 2) 2 mg — przy sprawdzeniu o pojemnoÊci 5 ml i 10 ml; § 59. 1. Podczas sprawdzenia pipety jednomiarowej i pipety wielomiarowej oraz biurety metodà wa- 3) 3 mg — przy sprawdzeniu o pojemnoÊci od 20 ml gowà na wadze nieautomatycznej elektronicznej naledo 50 ml; ˝y: 4) 5 mg — przy sprawdzeniu o pojemnoÊci 100 ml 1) osuszyç dok∏adnie naczynie wagowe, które nale˝y i 200 ml. dobraç odpowiednio do pojemnoÊci sprawdzanego szklanego przyrzàdu pomiarowego, oraz usta- § 58. 1. Podczas sprawdzenia pipety jednomiarowiç je na szalce wagi; wej, pipety wielomiarowej oraz biurety metodà wagowà na wadze nieautomatycznej mechanicznej nale˝y: 2) doprowadziç wskazanie wagi do wartoÊci „zero” za pomocà urzàdzenia do tarowania; 1) osuszyç dok∏adnie naczynie wagowe, które nale˝y dobraç odpowiednio do pojemnoÊci sprawdzane- 3) zmierzyç temperatur´ powietrza i wody destylogo szklanego przyrzàdu pomiarowego, oraz usta- wanej, którà nape∏niony jest sprawdzany szklany wiç je na szalce wagi; przyrzàd pomiarowy, oraz ciÊnienie atmosferyczne; 2) na tej samej szalce wagi umieÊciç odwa˝nik o równej liczbowo sprawdzanej pojemnoÊci na- 4) po ustawieniu menisku wody w sprawdzanym czynia tak, aby masie 1 g odpowiada∏ 1 ml; szklanym przyrzàdzie pomiarowym na kresce

ograniczajàcej sprawdzanà pojemnoÊç, wylaç § 60. Schemat stanowiska pomiarowego s∏u˝àcez niego wod´ do zdj´tego z szalki naczynia wago- go do sprawdzenia pojemnoÊci kolby i cylindra metowego; dà obj´toÊciowà oraz sposób sprawdzenia okreÊla za- ∏àcznik nr 17 do rozporzàdzenia. 5) obliczyç dla danej obj´toÊci, temperatury wody, temperatury powietrza, ciÊnienia atmosferyczne- Rozdzia∏ 10 go i masy szklanej — mas´ dok∏adki ∆ wed∏ug wzoru, o którym mowa w § 56 ust. 2; Przepisy koƒcowe 6) ustawiç na szalce wagi nape∏nione naczynie wago- § 61. Traci moc rozporzàdzenie Ministra Gospodarwe z wodà oraz odwa˝niki o masie równej masie ki, Pracy iPolityki Spo∏ecznej zdnia 11 grudnia 2003 r. dok∏adki ∆. wsprawie wymagaƒ metrologicznych, którym powinny odpowiadaç szklane przyrzàdy pomiarowe (Dz. U. 2. Je˝eli wartoÊç liczbowa wskazania wagi wyra˝oz 2004 r. Nr 3, poz. 19). na w g nie b´dzie si´ ró˝ni∏a od wartoÊci liczbowej sprawdzanej pojemnoÊci wyra˝onej w ml o wi´cej ni˝ § 62. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie wartoÊç b∏´du granicznego dopuszczalnego, to b∏àd 14 dni od dnia og∏oszenia. pojemnoÊci sprawdzanego szklanego przyrzàdu pomiarowego mieÊci si´ wgranicach b∏´du granicznego dopuszczalnego. Minister Gospodarki: P. G. Woêniak

a) kolba o sto˝kowym kszta∏cie korpusu, b) kolba o gruszkowym kszta∏cie korpusu.

3. Wymiary kolby z wàskà szyjkà okreÊla tabela: 1)WysokoÊç kolby bez korka. 2)PN-92/B-13013 Szklany sprz´t laboratoryjny Z∏àcza wymienne ze szlifem sto˝kowym. 3)Alternatywny rodzaj i wielkoÊç szlifu to (k4) 14/15 oraz (k6) 14/23. 4. Wymiary kolby z szerokà szyjkà okreÊla tabela: 1)WysokoÊç kolby bez korka. 2)ISO 383 (PN-92/B-13013 Szklany sprz´t laboratoryjny Z∏àcza wymienne ze szlifem sto˝kowym).

Za∏àcznik nr 3 KSZTA¸T I WYMIARY CYLINDRA 1. Kszta∏t i wymiary cylindra przedstawiajà poni˝sze rysunki: a) b) a) cylinder bez szlifu, b) cylinder ze szlifem, c) okràg∏a podstawa cylindra, d) szeÊciokàtna podstawa cylindra, e) oÊmiokàtna podstawa cylindra. 2. Wymiary cylindra okreÊla tabela: 1)PN-92/B-13013 Szklany sprz´t laboratoryjny Z∏àcza wymienne ze szlifem sto˝kowym. 2)Alternatywny rodzaj i wielkoÊç szlifu to k4 — 19/17.

Za∏àcznik nr 4 WYMIARY PIPETY WIELOMIAROWEJ Wymiary pipety wielomiarowej okreÊla tabela: 1)Dotyczy pipety o pojemnoÊci nominalnej 25 ml z dzia∏kà elementarnà 0,2 ml. 2)Dotyczy pipety o pojemnoÊci nominalnej 25 ml z dzia∏kà elementarnà 0,1 ml. 3)Dotyczy pipety na wyp∏yw podwójny.

Za∏àcznik nr 5 WYMIARY BIURETY ORAZ KSZTA¸T JEJ ZAWORÓW 1. Wymiary biurety okreÊla tabela: 2. Kszta∏t zaworów biurety przedstawiajà poni˝sze rysunki: a) b) c) d) a) i b) biureta z zaworem z przelotem prostym z koƒcówkà wyp∏ywowà po∏àczonà z korpusem zaworu, c) i d) biureta z zaworem z przelotem bocznym z koƒcówkà wyp∏ywowà stanowiàcà cz´Êç zaworu.

Za∏àcznik nr 6 WZORY PODZIA¸EK PIPETY WIELOMIAROWEJ, BIURETY I CYLINDRA 1. Pipeta wielomiarowa na wyp∏yw cz´Êciowy albo na wyp∏yw ca∏kowity oraz biureta bez okreÊlonego czasu odczekania powinny mieç naniesionà podzia∏k´ wykonanà wed∏ug jednego z wzorów przedstawionych na rysunkach: a) b) c) 2. Na podzia∏ce, o której mowa w pkt 1 lit. a: a) dzia∏ka elementarna powinna wynosiç 1 ml lub stanowiç dziesi´tnà wielokrotnoÊç lub podwielokrotnoÊç 1 ml, b) co dziesiàta kreska podzia∏ki powinna byç kreskà d∏ugà, c) kreska Êrednia powinna byç umieszczona w po∏owie odleg∏oÊci pomi´dzy kolejnymi kreskami d∏ugimi, d) kreski krótkie powinny byç umieszczone pomi´dzy kolejnymi kreskami: Êrednià i d∏ugà. 3. Na podzia∏ce, o której mowa w pkt 1 lit. b: a) dzia∏ka elementarna powinna wynosiç 2 ml lub stanowiç dziesi´tnà wielokrotnoÊç lub podwielokrotnoÊç 2 ml, b) co piàta kreska podzia∏ki powinna byç kreskà d∏ugà, c) pomi´dzy dwiema kolejnymi kreskami d∏ugimi powinny byç umieszczone cztery kreski krótkie. 4. Na podzia∏ce, o której mowa w pkt 1 lit. c: a) dzia∏ka elementarna powinna wynosiç 5 ml lub stanowiç dziesi´tnà wielokrotnoÊç lub podwielokrotnoÊç 5 ml, b) co dziesiàta kreska podzia∏ki powinna byç kreskà d∏ugà, c) pomi´dzy dwiema kolejnymi kreskami d∏ugimi powinny byç umieszczone w równych odst´pach cztery kreski Êrednie, d) pomi´dzy dwiema kolejnymi kreskami Êrednimi lub pomi´dzy kolejnymi kreskami: Êrednià i d∏ugà powinna byç umieszczona kreska krótka. 5. D∏ugoÊç ipo∏o˝enie kresek podzia∏ek pipety wielomiarowej na wyp∏yw cz´Êciowy albo na wp∏yw ca∏kowity oraz biurety bez okreÊlonego czasu odczekania przedstawia rysunek: 6. Kreski podzia∏ek, o których mowa w pkt 1, powinny obejmowaç: a) nie mniej ni˝ 50 % obwodu pipet lub biuret — kreski krótkie, b) nie mniej ni˝ 65 % obwodu pipet lub biuret — kreski Êrednie, które powinny wystawaç z ka˝dej strony symetrycznie poza kreski krótkie, c) ca∏y obwód albo stanowiç nie mniej ni˝ 90 % obwodu pipety lub biurety — kreski d∏ugie.

7. Po∏o˝enie i oznaczenie liczbowe kresek podzia∏ki pipety wielomiarowej na wyp∏yw cz´Êciowy przedstawiajà rysunki: a) b) c) d) e) a) pipeta o pojemnoÊci nominalnej 1 ml, b) pipeta o pojemnoÊci nominalnej 2 ml, c) pipeta o pojemnoÊci nominalnej 5 ml, d) pipeta o pojemnoÊci nominalnej 10 ml, e) pipeta o pojemnoÊci nominalnej 25 ml. 8. Po∏o˝enie i oznaczenie liczbowe kresek podzia∏ki pipety wielomiarowej na wyp∏yw ca∏kowity przedstawiajà rysunki: a) b) c) d) e) a) pipeta o pojemnoÊci nominalnej 1 ml, b) pipeta o pojemnoÊci nominalnej 2 ml, c) pipeta o pojemnoÊci nominalnej 5 ml, d) pipeta o pojemnoÊci nominalnej 10 ml, e) pipeta o pojemnoÊci nominalnej 25 ml.

9. WartoÊci odpowiadajàce najni˝szej oznaczonej kresce podzia∏ki i najni˝szej kresce podzia∏ki pipety wielomiarowej na wyp∏yw ca∏kowity okreÊla tabela:

13. Na podzia∏ce, o której mowa w pkt 12 lit. a: a) dzia∏ka elementarna powinna wynosiç 1ml lub stanowiç dziesi´tnà wielokrotnoÊç lub podwielokrotnoÊç 1ml, b) kolejnoÊç kresek podzia∏ki powinna byç wykonana w sposób, o którym mowa w pkt 2 lit. b—d. 14. Na podzia∏ce, o której mowa w pkt 12 lit. b: a) dzia∏ka elementarna powinna wynosiç 2ml lub stanowiç dziesi´tnà wielokrotnoÊç lub podwielokrotnoÊç 2ml, b) kolejnoÊç kresek podzia∏ki powinna byç wykonana w sposób, o którym mowa w pkt 3 lit. b i c. 15. Na podzia∏ce, o której mowa w pkt 12 lit. c: a) dzia∏ka elementarna wynosi 5 ml lub stanowi dziesi´tnà wielokrotnoÊç lub podwielokrotnoÊç 5 ml, b) kolejnoÊç kresek podzia∏ki powinna byç wykonana w sposób, o którym mowa w pkt 4 lit. b—d. 16. D∏ugoÊç ipo∏o˝enie kresek podzia∏ki pipety wielomiarowej na wyp∏yw podwójny, biurety zokreÊlonym czasem odczekania oraz cylindra przedstawia rysunek:

17. D∏ugoÊci kresek podzia∏ki, o której mowa w pkt 12, powinny wynosiç: a) krótkich — nie mniej ni˝ 10 % i nie wi´cej ni˝ 20 % obwodu, b) Êrednich — nie mniej ni˝ 1,5 d∏ugoÊci kreski krótkiej i wystawaç z ka˝dej strony symetrycznie poza kreski krótkie, c) d∏ugich — nie mniej ni˝ 90 % obwodu, z tym ˝e przerwa kresek powinna znajdowaç si´ po prawej albo po lewej stronie kierunku obserwacji. 18. Po∏o˝enie i oznaczenie liczbowe kresek podzia∏ki pipety wielomiarowej na wyp∏yw podwójny przedstawiajà rysunki: a) b) c) d) e) f) a) pipeta o pojemnoÊci nominalnej 0,5 ml, b) pipeta o pojemnoÊci nominalnej 1 ml, c) pipeta o pojemnoÊci nominalnej 2 ml, d) pipeta o pojemnoÊci nominalnej 5 ml, e) pipeta o pojemnoÊci nominalnej 10 ml, f) pipeta o pojemnoÊci nominalnej 25 ml. 19. WartoÊci odpowiadajàce najni˝szej oznaczonej kresce podzia∏ki i najni˝szej kresce podzia∏ki pipety wielomiarowej na wyp∏yw podwójny okreÊla tabela:

20. Po∏o˝enie i oznaczenie liczbowe kresek podzia∏ki cylindra przedstawiajà rysunki: a) b) c) d) e)

a) cylinder o pojemnoÊci nominalnej 5 ml, b) cylinder o pojemnoÊci nominalnej 10 ml, c) cylinder o pojemnoÊci nominalnej 25 ml, d) cylinder o pojemnoÊci nominalnej 50 ml, e) cylinder o pojemnoÊci nominalnej 100 ml, f) cylinder o pojemnoÊci nominalnej 250 ml, g) cylinder o pojemnoÊci nominalnej 500 ml, h) cylinder o pojemnoÊci nominalnej 1000 ml, i) cylinder o pojemnoÊci nominalnej 2000 ml.

21. WartoÊci odpowiadajàce najni˝szej oznaczonej kresce podzia∏ki i najni˝szej kresce podzia∏ki cylindra okreÊla tabela: 22. Dla pipety wielomiarowej na wyp∏yw podwójny, biurety zokreÊlonym czasem odczekania icylindra, na których pionowy uk∏ad podzia∏ki wykonano zgodnie z jednym z wzorów, o których mowa w pkt 12, Êrodkowe punkty kresek krótkich iÊrednich podzia∏ki powinny znajdowaç si´ na pozornej linii pionowej, alinia ta przy kierunku obserwacji przyrzàdów ustawionych jak przy u˝ytkowaniu powinna dzieliç te kreski na dwie równe cz´Êci, zgodnie z rysunkiem, o którym mowa w pkt 16. 23. Podzia∏ki pipety wielomiarowej i biurety powinny byç umieszczone w sposób trwa∏y i czytelny oraz zawieraç: a) wszystkie znaki o takim samym kszta∏cie i wielkoÊci, b) oznaczonà co najmniej co dziesiàtà kresk´, c) oznaczone kreski d∏ugie, przy czym znaki liczbowe nale˝y umieszczaç nad kreskà i po prawej stronie od najbli˝szych krótszych kresek podzia∏ki, d) kreski o gruboÊci nie wi´kszej ni˝ 0,3 mm, e) kreski d∏ugie z naniesionym paskiem Schellbacha obejmujàce cz´Êç obwodu poza paskiem. 24. Podzia∏ka cylindra powinna spe∏niaç wymagania, o których mowa w pkt 23 lit. a—c, oraz: a) gruboÊç kresek podzia∏ki dla cylindra opojemnoÊci nominalnej 5ml i10 ml powinna byç nie wi´ksza ni˝ 0,3 mm, b) gruboÊç kresek podzia∏ki dla cylindra o pojemnoÊci nominalnej 25 ml, 50 ml, 100 ml, 250 ml, 500 ml, 1000 ml i 2000 ml powinna byç nie wi´ksza ni˝ 0,4 mm. 25. W pipecie wielomiarowej na wyp∏yw podwójny, biurecie z okreÊlonym czasem odczekania i cylindrze w przypadku, gdy: a) kreski d∏ugie nie obejmujà ca∏ego obwodu — znaki liczbowe mogà byç umieszczone w prawo od koƒca d∏ugiej kreski tak, aby przy przed∏u˝eniu tej kreski by∏y podzielone na po∏owy, b) zachodzi koniecznoÊç oznaczenia znakami liczbowymi Êredniej lub krótkiej kreski podzia∏ki — znaki liczbowe nale˝y umieÊciç w prawo od koƒca takiej kreski tak, ˝e gdyby jà przed∏u˝yç, liczby zosta∏yby podzielone na po∏owy. 26. Na cylindrze o pojemnoÊci nominalnej 250 ml, je˝eli najni˝szà oznaczonà kreskà podzia∏ki jest cyfra 20, to co druga kreska d∏uga powinna byç oznaczona cyframi od 20 do 240 z dodatkowà cyfrà 250. 27. Na cylindrze o pojemnoÊci nominalnej 250 ml, je˝eli najni˝szà oznaczonà kreskà podzia∏ki jest cyfra 30, to co druga kreska d∏uga powinna byç oznaczona cyframi od 30 do 250.

Za∏àcznik nr 9 B¸¢DY GRANICZNE DOPUSZCZALNE POJEMNOÂCI PIPETY JEDNOMIAROWEJ ORAZ CZASY WYP¸YWU DLA PIPETY JEDNOMIAROWEJ 1. B∏´dy graniczne dopuszczalne pojemnoÊci pipety jednomiarowej okreÊla tabela: 2. Czasy wyp∏ywu dla pipety jednomiarowej bez okreÊlonego czasu odczekania okreÊla tabela:

3. Czasy wyp∏ywu dla pipety jednomiarowej z czasem odczekania równym 15 s okreÊla tabela:

Za∏àcznik nr 10 B¸¢DY GRANICZNE DOPUSZCZALNE POJEMNOÂCI PIPETY WIELOMIAROWEJ ORAZ CZASY WYP¸YWU DLA PIPETY WIELOMIAROWEJ 1. B∏´dy graniczne dopuszczalne pojemnoÊci pipety wielomiarowej okreÊla tabela: 2. Czasy wyp∏ywu dla pipety wielomiarowej na wyp∏yw cz´Êciowy okreÊla tabela:

4. Czasy wyp∏ywu dla pipety wielomiarowej na wyp∏yw podwójny okreÊla tabela:

Za∏àcznik nr 11 B¸¢DY GRANICZNE DOPUSZCZALNE POJEMNOÂCI BIURETY ORAZ CZASY WYP¸YWU DLA BIURETY 1. B∏´dy graniczne dopuszczalne pojemnoÊci biurety okreÊla tabela: 2. Czasy wyp∏ywu dla biurety bez okreÊlonego czasu odczekania okreÊla tabela:

3. Czasy wyp∏ywu dla biurety z okreÊlonym czasem odczekania równym 30 s okreÊla tabela:

Za∏àcznik nr 13 OBJ¢TOÂå WODY DOLEWANEJ DO KOLBY ORAZ MINIMALNA ODLEG¸OÂå MENISKU WODY OD KRESKI PO DOLANIU WODY DO KOLBY a) dla kolby z wàskà szyjkà b) dla kolby z szerokà szyjkà

Za∏àcznik nr 14 SPOSÓB ODCZYTYWANIA PO¸O˚ENIA MENISKU a) b) a) prawid∏owy b) nieprawid∏owy

Za∏àcznik nr 15 MASY DOK¸ADKI ∆ 1 1. Masa szklana o wspó∏czynniku rozszerzalnoÊci obj´toÊciowej β = 0,0000099 ° C–1: a) dla pojemnoÊci V = 0,25 dm3 b) dla pojemnoÊci V = 0,5 dm3

c) dla pojemnoÊci V = 1 dm3 d) dla pojemnoÊci V = 2 dm3

2. Masa szklana o wspó∏czynniku rozszerzalnoÊci obj´toÊciowej β = 0,0000279 ° C–1: a) dla pojemnoÊci V = 0,25 dm3 b) dla pojemnoÊci V = 0,5 dm3

c) dla pojemnoÊci V = 1 dm3 d) dla pojemnoÊci V = 2 dm3

Za∏àcznik nr 16 MASY DOK¸ADKI ∆ 2 1. dla pojemnoÊci V = 0,25 dm3 2. dla pojemnoÊci V = 0,5 dm3

3. dla pojemnoÊci V = 1 dm3 4. dla pojemnoÊci V = 2 dm3

Za∏àcznik nr 17 SCHEMAT STANOWISKA POMIAROWEGO S¸U˚ÑCEGO DO SPRAWDZENIA POJEMNOÂCI KOLBY I CYLINDRA METODÑ OBJ¢TOÂCIOWÑ ORAZ SPOSÓB SPRAWDZENIA 1. Schemat stanowiska pomiarowego 1i5— butle szklane, 2, 3i6— zawory, 4— wzorzec obj´toÊci, 7— koƒcówka wyp∏ywowa, 8— sprawdzany szklany przyrzàd pomiarowy. 2. Przygotowanie stanowiska pomiarowego do sprawdzenia pojemnoÊci kolby i cylindra przebiega w nast´- pujàcy sposób: 1) podczas doboru w∏aÊciwej koƒcówki wyp∏ywowej oraz podczas sprawdzania naczyƒ instalacj´ stanowiska pomiarowego nale˝y odpowietrzyç oraz wype∏niç ca∏kowicie wodà; 2) na stanowisku pomiarowym: a) nale˝y otworzyç zawory (2) i (3), tak aby woda z butli (1) wp∏yn´∏a do wzorca obj´toÊci (4); b) nale˝y po ca∏kowitym nape∏nieniu wzorca obj´toÊci (4) wodà zamknàç zawór (3) w chwili, gdy woda przep∏ywa przez jego górnà kraw´dê — nadmiar wody nale˝y odprowadziç do butli (5); c) nale˝y otworzyç zawór (6), tak aby woda wyp∏yn´∏a z wzorca obj´toÊci do sprawdzanego przyrzàdu pomiarowego (8); d) wyp∏yw powinien nastàpiç przez koƒcówk´ wyp∏ywowà (7), której Êrednic´ wewn´trznà dobiera si´ tak, aby przy ca∏kowicie otwartym zaworze (6) czas opró˝niania wzorca obj´toÊci nie ró˝ni∏ si´ od czasu podanego na nim nie wi´cej ni˝: — 2 s — dla czasu wyp∏ywu do 25 s, — 3 s — dla czasu wyp∏ywu od 25 s do 60 s, — 4 s — dla czasu wyp∏ywu powy˝ej 60 s. 3. Sprawdzajàc pojemnoÊç kolby, nale˝y: 1) wype∏niç ca∏kowicie wodà destylowanà instalacj´ stanowiska pomiarowego, z wzorcem obj´toÊci I rz´- du (4) w∏àcznie; 2) wprowadziç koƒcówk´ wyp∏ywowà (7) do szyjki kolby tak, aby dolna jej kraw´dê znalaz∏a si´ nie wi´cej ni˝ 5 do 10 mm nad kreskà ograniczajàcà pojemnoÊç kolby; 3) otworzyç zawór (6);

4) przymknàç zawór (6) wchwili, gdy najni˝szy punkt menisku wody wszyjce sprawdzanej kolby zbli˝y si´ do p∏aszczyzny wyznaczonej przez kresk´ na odleg∏oÊç nie wi´kszà ni˝ 5 do 8 mm; 5) zamykajàc zawór (6), doprowadziç najni˝szy punkt menisku wody w szyjce kolby w czasie nie wi´kszym ni˝ 3 do 5 sekund do p∏aszczyzny wyznaczonej przez kresk´; 6) skontrolowaç, czy najni˝szy punkt menisku wody w rurce wyp∏ywowej wzorca obj´toÊci I rz´du znajduje si´ w granicach wyznaczonych przez kreski naniesione na tym wzorcu, wyznaczajàce b∏´dy graniczne dopuszczalne sprawdzanej kolby. 4. Sprawdzajàc pojemnoÊç cylindra, nale˝y: 1) wype∏niç ca∏kowicie wodà destylowanà instalacj´ stanowiska pomiarowego, z wzorcem obj´toÊci II rz´- du (4) w∏àcznie; 2) wprowadziç koƒcówk´ wyp∏ywowà (7) do cylindra pomiarowego tak, aby dolna jej kraw´dê znalaz∏a si´ w odleg∏oÊci nie wi´kszej ni˝ 5 do 10 mm nad danà kreskà ograniczajàcà sprawdzanà pojemnoÊç cylindra; 3) otworzyç zawór (6); 4) przymknàç zawór (6) w chwili, gdy najni˝szy punkt menisku wody w rurce wyp∏ywowej wzorca obj´to- Êci II rz´du zbli˝y si´ do p∏aszczyzny wyznaczonej przez kresk´ ograniczajàcà pojemnoÊç nominalnà wzorca obj´toÊci nie wi´cej ni˝ 10 do 20 mm; 5) zamykajàc zawór (6), doprowadziç najni˝szy punkt menisku wody we wzorcu obj´toÊci II rz´du w czasie nie wi´kszym ni˝ 3 do 5 sekund do p∏aszczyzny wyznaczonej przez kresk´; 6) skontrolowaç, czy b∏àd sprawdzanej pojemnoÊci mieÊci si´ w granicach dopuszczalnych b∏´dów sprawdzanego cylindra; 7) wprzypadku, gdy menisk wody wsprawdzanym cylindrze ustawi si´ poza zakresem podzia∏ki — od kreski wyznaczajàcej ca∏kowità jego pojemnoÊç odmierzyç d∏ugoÊç dzia∏ki elementarnej i oceniç, czy b∏àd pojemnoÊci sprawdzanego cylindra nie przekracza granic b∏´dów dopuszczalnych (pó∏ dzia∏ki elementarnej).