Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie

b) broƒ palna krótka powtarzalna, h) broƒ palna d∏uga pó∏automatyczna, z wyjàtkiem broni palnej pó∏automatycznej, o której c) broƒ palna krótka jednostrza∏owa centralnego mowa w pkt 1 lit. a; zap∏onu, 3) kategorii C iD — nie odpowiadajà wRzeczypospod) broƒ palna krótka jednostrza∏owa bocznego zalitej Polskiej ˝adne rodzaje broni palnej. p∏onu, e) broƒ palna d∏uga powtarzalna, § 3. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 14 dni od dnia og∏oszenia. f) broƒ palna d∏uga jednostrza∏owa o lufie gwintowanej, Minister Spraw Wewn´trznych i Administracji: g) broƒ palna d∏uga jednostrza∏owa g∏adkolufowa, J. Kaczmarek 579 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ÂRODOWISKA z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadaç budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie1)

techniczna nie styka si´ z dolnà wodà, przyjmuje 15) wyjàtkowym uk∏adzie obcià˝eƒ budowli pi´trzàcej si´ odpowiednio najni˝szà rz´dnà bezpoÊrednio — rozumie si´ przez to obcià˝enia mniej korzystne przyleg∏ego terenu naturalnego lub uformowane- ni˝ obcià˝enia wyst´pujàce w podstawowym uk∏ago sztucznie; dzie obcià˝eƒ budowli pi´trzàcej, wtym obcià˝enia: a) przy przep∏ywie Q lub najwy˝szym obliczenio- 5) normalnym poziomie pi´trzenia, zwanym dalej k wym stanie wody (H ), o którym mowa w § 42 „NPP” — rozumie si´ przez to najwy˝szy poziom m pkt 3 i § 43, zwierciad∏a wody w normalnych warunkach u˝ytkowania: b) dynamiczne powsta∏e w wyniku oddzia∏ywaƒ sejsmicznych lub parasejsmicznych, a) dla budowli pi´trzàcych wod´ okresowo przyjmuje si´ poziom wody przy przep∏ywie miaro- c) spowodowane awarià budowli hydrotechnicznej, jej elementów lub niesprawnoÊcià drena˝u, dajnym, d) wywo∏ane nierównomiernym odkszta∏ceniem b) dla budowli hydrotechnicznych znajdujàcych powierzchni na terenach górniczych, na obszasi´ w zasi´gu cofki budowli pi´trzàcej przyjmurach wyst´powania zjawisk krasowych oraz zaje si´ po∏o˝enie zwierciad∏a wody wynikajàce padania gruntów lessowych, z krzywej cofkowej tej budowli pi´trzàcej, ustalonej dla NPP zbiornika i Êredniego rocznego e) dynamiczne wywo∏ane ruchem pojazdów, kry przep∏ywu wody; i innych przedmiotów p∏ywajàcych, f) spowodowane huraganowym wiatrem, 6) maksymalnym poziomie pi´trzenia, zwanym dalej „Max PP” — rozumie si´ przez to najwy˝sze po∏o- g) spowodowane nag∏ym obni˝eniem poziomu ˝enie zwierciad∏a spi´trzonej wody przy uwzgl´d- pi´trzenia; nieniu sta∏ej rezerwy powodziowej; dla budowli 16) konstrukcji zbetonu s∏abo zbrojonego — rozumie si´ pi´trzàcej niemajàcej pojemnoÊci powodziowej przez to konstrukcj´, w której procent zbrojenia jest Max PP równy jest NPP; mniejszy od minimalnego procentu zbrojenia okre- Êlonego wPolskich Normach dotyczàcych projekto- 7) sta∏ej rezerwie powodziowej — rozumie si´ przez wania konstrukcji ˝elbetowych, w zale˝noÊci od to pojemnoÊç zbiornika wodnego zawartà pomi´- przyj´tego schematu obliczeniowego konstrukcji; dzy NPP i Max PP; 17) substancjach p∏ynnych lub pó∏p∏ynnych — rozu- 8) przep∏ywie Êrednim niskim — rozumie si´ przez to mie si´ przez to substancje ciek∏e, pó∏ciek∏e ista∏e wartoÊç Êrednià arytmetycznà obliczonà z minizmieszane z wodà, powsta∏e przy prowadzeniu malnych rocznych przep∏ywów w okreÊlonych ladzia∏alnoÊci zak∏adów górniczych, elektrowni lub tach; innych zak∏adów przemys∏owych; 9) maksymalnym przep∏ywie budowlanym — rozu- 18) dopuszczalnych wartoÊciach obserwowanych zjamie si´ przez to najwi´kszy przep∏yw, który nie po- wisk — rozumie si´ przez to wartoÊci obserwowawoduje przelania si´ przez koron´ budowli hydro- nych zjawisk, mieszczàcych si´ w przedziale wartechnicznych tymczasowych; toÊci prognozowanych, których przekroczenie wskazuje na koniecznoÊç pilnego przeprowadze- 10) przep∏ywie dozwolonym — rozumie si´ przez to nia analizy przyczyn ich powstania; przep∏yw, który nie powoduje szkód powodziowych na terenach poni˝ej budowli hydrotechnicz- 19) granicznych wartoÊciach obserwowanych zjawisk nej; — rozumie si´ przez to wartoÊci obserwowanych zjawisk, których przekroczenie grozi katastrofà bu- 11) przep∏ywie nienaruszalnym — rozumie si´ przez to dowlanà; przep∏yw minimalny zapewniajàcy utrzymanie ˝y- 20) próbnym obcià˝eniu wodà — rozumie si´ przez to cia biologicznego w cieku; obcià˝enie wodà powsta∏e podczas pierwszego 12) przep∏ywie miarodajnym, zwanym dalej „przep∏y- pi´trzenia zbiornika lub budowli. wem Q ” — rozumie si´ przez to przep∏yw, o któm rym mowa w § 42 pkt 1 i na podstawie którego DZIA¸ II projektuje si´ budowle hydrotechniczne; Budowle hydrotechniczne 13) przep∏ywie kontrolnym, zwanym dalej „przep∏ywem Q ” — rozumie si´ przez to przep∏yw, o któ- Rozdzia∏ 1 k rym mowa w § 42 pkt 2 i na podstawie którego sprawdza si´ bezpieczeƒstwo budowli w wyjàtko- Ogólne warunki techniczne budowli wym uk∏adzie obcià˝eƒ; hydrotechnicznych 14) podstawowym uk∏adzie obcià˝eƒ budowli pi´trzà- § 4. 1. Konstrukcje budowli hydrotechnicznych wycej — rozumie si´ przez to obcià˝enia wyst´pujàce konuje si´ z wyrobów i materia∏ów posiadajàcych przy pe∏nej sprawnoÊci jej urzàdzeƒ i poziomie aprobaty lub zaÊwiadczenia, potwierdzajàce ich jakoÊç pi´trzenia przy wezbraniu obliczeniowym o prze- oraz zachowanie trwa∏oÊci i cech u˝ytkowych w ustap∏ywie Q m ; lonym okresie u˝ytkowania.

2. Budowle hydrotechniczne i zwiàzane z nimi § 12. Budowle hydrotechniczne posadawia si´ na urzàdzenia powinny spe∏niaç wymogi w zakresie pod∏o˝u naturalnym lub wzmocnionym, które pod ochrony przeciwpo˝arowej. wp∏ywem obcià˝eƒ konstrukcjà, wodà lub innymi czynnikami nie ulegnie zmianom zagra˝ajàcym 3. Elementy budowli hydrotechnicznych mogàce bezpieczeƒstwu budowli lub zak∏ócajàcym ich u˝ytulegaç uszkodzeniu lub korozji zabezpiecza si´ przed kowanie. tymi zagro˝eniami i tak konstruuje, aby by∏a mo˝liwa ich konserwacja, naprawa lub wymiana. § 13. 1. Budowle hydrotechniczne iich cz´Êci przekazuje si´ do u˝ytkowania po uzyskaniu pozytywnych § 5. Budowle pi´trzàce s∏u˝àce do magazynowania wyników próbnego obcià˝enia wodà, przy utrzymaniu i transportowania wody oraz substancji p∏ynnych lub NPP lub, jeÊli to mo˝liwe, Max PP. pó∏p∏ynnych zabezpiecza si´ przed przepe∏nieniem przez wzniesienie koron oraz brzegów tych budowli na 2. Próbne obcià˝enia wodà przeprowadza si´ webezpiecznà wysokoÊç. d∏ug okreÊlonego w projekcie budowlanym sposobu obcià˝enia oraz zakresu niezb´dnych obserwacji i po- § 6. Budowle, októrych mowa w§ 5, wyposa˝a si´ miarów kontrolnych. w urzàdzenia upustowe, to jest przelewy, spusty i sztolnie lub inne urzàdzenia umo˝liwiajàce bezpiecz- 3. Wymóg próbnego obcià˝enia wodà nie dotyczy ne odprowadzenie nagromadzonych wód lub sub- sk∏adowisk substancji p∏ynnych i pó∏p∏ynnych oraz stancji p∏ynnych lub pó∏p∏ynnych. budowli przeciwpowodziowych. § 7. 1. Kana∏y w nasypach wyposa˝a si´ w bramy 4. Dla budowli hydrotechnicznych klasy I i II opraawaryjne. cowuje si´ plan ewakuacji ludzi i mienia na wypadek zagro˝enia katastrofà budowlanà. 2. Odstàpienie od budowy bramy awaryjnej jest mo˝liwe wprzypadku, gdy jest to uzasadnione wzgl´- § 14. Budowla hydrotechniczna mo˝e byç dopuszdami technicznymi, ekonomicznymi lub wymagania- czona do próbnego obcià˝enia wodà, októrym mowa mi ochrony konserwatorskiej zabytków. w § 13, po stwierdzeniu, ˝e: 1) wszystkie urzàdzenia upustowe budowli hydro- § 8. 1. Ziemne budowle hydrotechniczne, w tym technicznej z zamkni´ciami i nap´dami gwarantuich pod∏o˝e, powinny byç stateczne wka˝dych warunjà swobodne manewrowanie; kach pracy, a w szczególnoÊci w przyj´tych w projekcie budowlanym warunkach obcià˝eƒ, w ca∏oÊci i ele- 2) zapewniony jest dojazd do budowli hydrotechniczmentach takich jak korpus, skarpy, umocnienia, nej oraz ∏àcznoÊç telefoniczna i radiowa; uszczelnienia, warstwy ochronne, drena˝e. 3) dokonano czynnoÊci, o których mowa w § 24 ust. 3; 2. Ziemne budowle pi´trzàce, takie jak zapory, wa- ∏y przeciwpowodziowe, obwa∏owania kana∏ów i nad- 4) zainstalowano i przekazano do u˝ytku urzàdzenia poziomowych zbiorników gromadzàcych substancje kontrolno-pomiarowe budowli hydrotechnicznej p∏ynne lub pó∏p∏ynne, wykonuje si´ z gruntów natui przyleg∏ych terenów; ralnych lub antropogenicznych, w których zawartoÊç sk∏adników podlegajàcych rozk∏adowi lub rozpuszcze- 5) przygotowano do zalania i odebrano technicznie niu w wodzie nie zagra˝a trwa∏oÊci i bezpieczeƒstwu teren zalewu; zarówno wczasie budowy, jak ipodczas u˝ytkowania. 6) skompletowano pe∏nà dokumentacj´ technicznà § 9. Przecinanie ziemnych budowli pi´trzàcych in- i powykonawczà, wraz z instrukcjà u˝ytkowania nymi budowlami jest mo˝liwe wy∏àcznie wprzypadku i instrukcjà próbnego obcià˝enia wodà. zastosowania zabezpieczenia przed filtracjà wzd∏u˝ styków tych budowli z gruntem. Rozdzia∏ 2 Usytuowanie budowli hydrotechnicznych § 10. Konstrukcje ˝elbetowe ikamienne oraz wykoi ich oddzia∏ywanie na Êrodowisko nane z betonu s∏abo zbrojonego budowli hydrotechnicznych powinny spe∏niaç wymagane warunki doty- § 15. Budowle hydrotechniczne powinny byç usyczàce wytrzyma∏oÊci, ustalonego zakresu odpornoÊci tuowane i projektowane tak, aby: na powstanie rys oraz wodoszczelnoÊci imrozoodpornoÊci. 1) zapewnia∏y zgodnoÊç z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo wy- § 11. Pod∏o˝e iprzyczó∏ki budowli pi´trzàcej zabezmogami decyzji o warunkach zabudowy i zagopiecza si´ przed ujemnymi skutkami filtracji, przebispodarowania terenu; ciem hydraulicznym, sufozjà i wypieraniem gruntu, wszczególnoÊci przez stosowanie przes∏on przeciwfil- 2) zapewnia∏y optymalizacj´ kryteriów gospodartracyjnych i drena˝y. czych, spo∏ecznych i ekologicznych;

3) ogranicza∏y skutki ewentualnej awarii lub katastro- 3. Dolne stanowisko budowli pi´trzàcej zasila si´ fy budowlanej; przep∏ywem nie mniejszym od przep∏ywu nienaruszalnego. 4) harmonizowa∏y z istniejàcym krajobrazem, przy uwzgl´dnieniu regionalnych cech budownictwa § 23. Przep∏yw wi´kszy od dozwolonego dla dolneoraz wymagaƒ wynikajàcych zprzepisów oochrogo stanowiska budowli pi´trzàcej iodcinka rzeki poninie zabytków; ˝ej nie powinien przekraczaç aktualnego prognozowanego dop∏ywu do zbiornika; nale˝y okreÊliç obszary 5) uwzgl´dnia∏y warunki wynikajàce z badaƒ geolopotencjalnego zagro˝enia przep∏ywami wi´kszymi od giczno-in˝ynierskich oraz geotechnicznych; dozwolonego i przewidzieç sposoby ostrzegania 6) zapewnia∏y realizacj´ warunków zawartych w po- mieszkaƒców tego obszaru przed przewidywanym zwoleniu wodnoprawnym. przekroczeniem wartoÊci tego przep∏ywu. § 16. Brzegom zbiorników wodnych oraz brzegom § 24. 1. Dla ka˝dej budowli pi´trzàcej okreÊla si´ zabudowanych rzek i kana∏ów zapewnia si´ statecz- wielkoÊç przep∏ywu nienaruszalnego i dozwolonego noÊç, zabezpieczajàc je odpowiednio przed uszkodze- poni˝ej budowli. niem przez wod´ lub inne czynniki. 2. Dla budowli pi´trzàcej o wysokoÊci pi´trzenia § 17. Zbocza i brzegi zbiorników wodnych oraz za- przekraczajàcej 2,0 m lub tworzàcej pojemnoÊç wi´kbudowanych rzek i kana∏ów kszta∏tuje si´ tak, aby szà ni˝ 0,2 mln m3 wody okreÊla si´ przebieg i zasi´g fali wezbraniowej wywo∏anej zniszczeniem lub uszkoumo˝liwia∏y zwierz´tom dost´p do wody; je˝eli utruddzeniem tej budowli. nienia dost´pu nie mo˝na uniknàç, buduje si´ odpowiednie dojÊcia do wody. 3. Dla dolin iobszarów, na których fala wezbraniowa wywo∏ana zniszczeniem lub uszkodzeniem budow- § 18. Budowle pi´trzàce przegradzajàce rzek´ wyli pi´trzàcej mo˝e spowodowaç zagro˝enie ˝ycia lub posa˝a si´ w urzàdzenia zapewniajàce swobodne straty w Êrodowisku, zabytkach oraz infrastrukturze przedostawanie si´ ryb przez przeszkod´, o ile jest to technicznej, nale˝y: uzasadnione warunkami lokalnymi, a zbiorniki wodne kszta∏tuje si´ tak, aby pozostawiç ostoje i tarliska dla 1) zainstalowaç systemy ostrzegawcze sygnalizujàryb. ce niebezpieczeƒstwo wtargni´cia fali wezbraniowej; § 19. Przygotowanie czaszy zbiornika wodnego przed spi´trzeniem powinno odpowiadaç warunkom 2) wykonaç zabezpieczenia chroniàce ludnoÊç, przesanitarnym i u˝ytkowym oraz ochrony Êrodowiska. mys∏ i zabytki; 3) wskazaç drogi ewakuacyjne oraz opracowaç plany § 20. Ukszta∏towanie zbiornika wodnego powinno dzia∏aƒ w razie katastrofy. ograniczaç mo˝liwoÊç powstawania zatorów lodowych i Êry˝owych oraz zapewniaç zminimalizowanie Rozdzia∏ 3 p∏ycizn i ods∏oni´ç dna w czasie eksploatacji. Podzia∏ budowli hydrotechnicznych § 21. Zamulanie zbiorników wodnych powinno byç ograniczone odpowiednià zabudowà przeciwrumowi- § 25. 1. Budowle hydrotechniczne dzielà si´ na skowà zlewni lub zastosowaniem rozwiàzaƒ technicztymczasowe i sta∏e. nych ograniczajàcych dop∏yw cia∏ sta∏ych; wprojekcie budowlanym nale˝y przewidzieç mo˝liwoÊç usuwania 2. Do tymczasowych budowli hydrotechnicznych powsta∏ych odk∏adów i sposób ich wykorzystania. zalicza si´: § 22. 1. Dolne stanowisko budowli pi´trzàcej oraz 1) budowle, które bez wzgl´du na okres ich u˝ytkozwiàzane z nim tereny i urzàdzenia zabezpiecza si´ wania umo˝liwiajà budow´, renowacj´ lub napraprzed erozjà. w´ budowli hydrotechnicznych; 2) budowle hydrotechniczne, których przewidywany 2. W dolnym stanowisku budowli pi´trzàcej lub czas u˝ytkowania nie przekracza 5 lat. elektrowni wodnej nale˝y przewidzieç stabilizacj´ dna kana∏u odp∏ywowego lub rzeki przez budow´ progu o sta∏ym przelewie, budow´ budowli pi´trzàcej po∏o- 3. Do sta∏ych budowli hydrotechnicznych zalicza si´: ˝onej poni˝ej lub odpowiednie umocnienie koryta: 1) budowle hydrotechniczne g∏ówne, od stanu któ- 1) na pod∏o˝u rozmywalnym — gdy wysokoÊç pi´- rych zale˝y osiàgni´cie zamierzonych efektów trzenia przekracza 2 m; technicznych i gospodarczych, a których awaria, uszkodzenie lub okresowe wy∏àczenie mogà po- 2) na pod∏o˝u nierozmywalnym — gdy wysokoÊç pi´- wodowaç ograniczenie skutecznoÊci ich dzia∏ania trzenia przekracza 10 m. lub zagro˝enie dla terenów i Êrodowiska;

2) budowle hydrotechniczne drugorz´dne, których § 31. Budowle pi´trzàce ˝elbetowe ikamienne oraz awaria, uszkodzenie lub okresowe wy∏àczenie nie wykonane z betonu s∏abo zbrojonego, posadowione powodujà ani zagro˝enia bezpieczeƒstwa budowli na pod∏o˝u skalnym sprawdza si´ w zakresie: hydrotechnicznej g∏ównej lub ograniczenia sku- 1) przekroczenia obliczeniowego oporu granicznego tecznoÊci jej dzia∏ania, ani zagro˝enia dla terenów pod∏o˝a; i Êrodowiska. 2) poÊlizgu po pod∏o˝u i w pod∏o˝u; § 26. Sta∏e budowle hydrotechniczne zalicza si´ do jednej z czterech klas wa˝noÊci I, II, III, IV. Najwy˝szà 3) obrotu; klasà wa˝noÊci jest klasa I. 4) wystàpienia napr´˝eƒ rozciàgajàcych od strony odwodnej, w poziomie posadowienia, a dla bu- § 27. W zale˝noÊci od klasy budowli hydrotechdowli hydrotechnicznych wykonanych z betonu nicznych ró˝nicuje si´ warunki: s∏abo zbrojonego ikamiennych — równie˝ wprze- 1) przep∏ywów obliczeniowych; krojach powy˝ej poziomu posadowienia; 2) wspó∏czynników przyjmowanych w obliczeniach 5) wystàpienia nadmiernych ciÊnieƒ wpodstawie bustatycznych; dowli hydrotechnicznej oraz w pod∏o˝u; 6) przebiç hydraulicznych wszczelinach pod∏o˝a skal- 3) bezpiecznych wzniesieƒ koron budowli hydrotechnego i przyczó∏ków; nicznych, brzegów nad okreÊlonym po∏o˝eniem zwierciad∏a wody i poziomami wtaczania si´ fal; 7) noÊnoÊci konstrukcji. 4) wyposa˝enia w urzàdzenia kontrolno-pomiarowe; § 32. Ziemne budowle pi´trzàce sprawdza si´ 5) zakresu wymaganych studiów przedprojektowych w zakresie: i projektowych, w tym badaƒ modelowych; 1) statecznoÊci skarp wraz z pod∏o˝em; 6) wyposa˝enia budowli hydrotechnicznych w urzà- 2) gradientów ciÊnieƒ filtracyjnych imo˝liwoÊci przedzenia upustowe. bicia lub sufozji; § 28. Klasy g∏ównych budowli hydrotechnicznych 3) ch∏onnoÊci, wydajnoÊci drena˝y; okreÊla si´ na podstawie wskaêników i informacji zawartych w klasyfikacji g∏ównych budowli hydrotech- 4) wartoÊci osiadaƒ korpusu i odkszta∏ceƒ pod∏o˝a nicznych, stanowiàcej za∏àcznik nr 2 do rozporzà- budowli hydrotechnicznej; dzenia. 5) niebezpieczeƒstwa wystàpienia poÊlizgu po pod∏o- DZIA¸ III ˝u i w pod∏o˝u; 6) niebezpieczeƒstwa wyparcia s∏abego gruntu spod Ocena statecznoÊci budowli budowli hydrotechnicznej. hydrotechnicznych § 33. Wprzypadku wyst´powania wpod∏o˝u ikor- § 29. Obliczanie statecznoÊci i noÊnoÊci budowli pusie budowli pi´trzàcej gruntów piaszczystych lub hydrotechnicznych wykonuje si´ wed∏ug metod okreÊpylastych w stanie luênym, nale˝y sprawdziç mo˝lilonych w Polskich Normach dotyczàcych tych obliwoÊç up∏ynnienia tych gruntów wwyniku dzia∏ajàcych czeƒ. obcià˝eƒ. § 30. Budowle hydrotechniczne ˝elbetowe i ka- § 34. 1. Dla sprawdzenia warunków statecznoÊci mienne oraz wykonane zbetonu s∏abo zbrojonego powed∏ug I stanu granicznego noÊnoÊci budowli hydrosadowione na pod∏o˝u nieskalnym powinny spe∏niaç technicznej, zwyjàtkiem skarp budowli hydrotechniczwarunki bezpieczeƒstwa w zakresie: nych ziemnych i zboczy, stosuje si´ zale˝noÊç: 1) przekroczenia obliczeniowego oporu granicznego pod∏o˝a gruntowego; γ n ⋅ E dest ≤ m E stab 2) poÊlizgu po pod∏o˝u lub w pod∏o˝u; gdzie: 3) przekroczenia dopuszczalnych wartoÊci osiadaƒ E — oznacza obliczeniowe oddzia∏ywania stabilistab i ró˝nicy osiadaƒ oraz przechylenia; zujàce, którymi sà: — obliczeniowy opór graniczny pod∏o˝a 4) przebicia hydraulicznego i sufozji gruntu pod∏o˝a gruntowego, i przyczó∏ków; — suma rzutów na p∏aszczyzn´ poÊlizgu wszystkich si∏ od obcià˝eƒ obliczeniowych 5) noÊnoÊci konstrukcji; przeciwdzia∏ajàcych przesuni´ciu, wyzna- 6) wystàpienia nadmiernych ciÊnieƒ w podstawie czonych zuwzgl´dnieniem obliczeniowych budowli hydrotechnicznej oraz w pod∏o˝u. wartoÊci parametrów geotechnicznych,

— moment wszystkich si∏ obliczeniowych § 35. 1. W budowlach hydrotechnicznych wykonaprzeciwdzia∏ajàcych obrotowi, nych z betonu s∏abo zbrojonego i kamiennych posa- — sk∏adowa pionowa obcià˝eƒ obliczenio- dowionych na skale wypadkowe wszystkich si∏ poziowych w poziomie posadowienia przy mych i pionowych dzia∏ajàcych na budowl´ hydrosprawdzaniu statecznoÊci na wyp∏yni´cie, technicznà odniesione do dowolnego przekroju pozio- E — oznacza obliczeniowe oddzia∏ywania desta- mego, wtym do podstawy budowli pi´trzàcej, powindest bilizujàce, którymi sà odpowiednio: ny dla podstawowego uk∏adu obcià˝eƒ mieÊciç si´ — obcià˝enia przekazywane przez funda- w rdzeniu przekroju i spe∏niaç zale˝noÊç ⏐ x⏐ ≤ 1/6 b, menty na pod∏o˝e gruntowe, która eliminuje wyst´powanie napr´˝eƒ rozciàgajàcych w korpusie budowli i jej pod∏o˝u, gdzie: — sk∏adowa styczna wszystkich obcià˝eƒ obliczeniowych mogàcych spowodowaç x — oznacza odleg∏oÊç po∏o˝enia wypadkowej od przesuni´cia budowli hydrotechnicznej Êrodka przekroju, w p∏aszczyênie poÊlizgu, b — oznacza szerokoÊç przekroju (podstawy). — momenty wszystkich si∏ obliczeniowych Dla budowli hydrotechnicznych ˝elbetowych powy˝- mogàcych spowodowaç obrót, szy warunek powinien byç spe∏niony w poziomie po- — sk∏adowa pionowa wartoÊci obliczeniowej sadowienia. wyporu w poziomie posadowienia przy sprawdzaniu statecznoÊci na wyp∏yni´cie, 2. W budowlach hydrotechnicznych wykonanych γ — oznacza wspó∏czynnik konsekwencji znisz- z betonu s∏abo zbrojonego posadowionych na skale, n czenia, dla wyjàtkowego uk∏adu obcià˝eƒ, dopuszcza si´, aby m — oznacza wspó∏czynnik korekcyjny. wypadkowa wszystkich obcià˝eƒ obliczeniowych wysz∏a poza rdzeƒ przekroju, przy spe∏nieniu zale˝no- 2. Zale˝noÊç okreÊlonà w ust. 1 stosuje si´ przy Êci⏐ x⏐ ≤ 1/3 b. sprawdzaniu noÊnoÊci pod∏o˝a gruntowego budowli hydrotechnicznej, poÊlizgu budowli hydrotechnicznej § 36. Wprzypadku budowli hydrotechnicznych ˝elpo pod∏o˝u lub wpod∏o˝u, obrotu budowli hydrotech- betowych, kamiennych oraz wykonanych z betonu nicznej oraz jej wyp∏yni´cia. s∏abo zbrojonego poddanych obcià˝eniom dynamicznym wywo∏anym przez urzàdzenia zainstalowane w tych budowlach pi´trzàcych, wp∏yw tych obcià˝eƒ 3. WartoÊç obliczeniowà obcià˝eƒ, kombinacj´ nale˝y uwzgl´dniç, przyjmujàc po prawej stronie zapodstawowà iwyjàtkowà obcià˝eƒ oraz wartoÊci oblile˝noÊci, o której mowa w § 34 ust. 1, dodatkowy czeniowe parametrów wytrzyma∏oÊciowych pod∏o˝a wspó∏czynnik równy 0,95. W przypadku budowli pi´- gruntowego, obliczeniowy opór graniczny pod∏o˝a trzàcych poddawanych obcià˝eniom sejsmicznym lub i wartoÊci wspó∏czynnika korekcyjnego ustala si´ parasejsmicznym oddzia∏ywanie tych obcià˝eƒ w oparciu o Polskie Normy dotyczàce tych wartoÊci. uwzgl´dnia si´ przez przyj´cie w zale˝noÊci, o której mowa w § 34 ust. 1, dodatkowej si∏y destabilizujàcej, 4. Wspó∏czynnik konsekwencji zniszczenia budowktórej wielkoÊç okreÊla si´ na podstawie przewidywali hydrotechnicznej okreÊla za∏àcznik nr3 do rozporzànych przyspieszeƒ wywo∏anych tymi obcià˝eniami. dzenia, z wy∏àczeniem budowli hydrotechnicznych na rzekach granicznych, dla których wartoÊç wspó∏czyn- § 37. 1. Gradienty ciÊnieƒ filtracyjnych wyst´pujànika konsekwencji zniszczenia ustala si´ indywidualce w pod∏o˝u wszystkich budowli hydrotechnicznych nie dla ka˝dej budowli, w uzgodnieniu z odpowiednioraz wkorpusie zapór ziemnych powinny spe∏niaç zami s∏u˝bami paƒstwa sàsiedniego. Wspó∏czynnik konle˝noÊç: sekwencji zniszczenia budowli hydrotechnicznej na wodach granicznych nie mo˝e byç mniejszy ni˝ poda- γ ⋅ i ≤ i i kr ny w za∏àczniku nr 3 do rozporzàdzenia. gdzie: 5. W obliczeniach, o których mowa w ust. 1, i — oznacza gradient ciÊnieƒ filtracyjnych, uwzgl´dnia si´ napr´˝enia efektywne wyznaczane i — oznacza wartoÊci krytyczne gradientu dla danekr z uwzgl´dnieniem prognozowanych ciÊnieƒ wody go gruntu, w porach gruntów pod∏o˝a. Je˝eli wyniki prognozy ci- γ — oznacza wspó∏czynnik pewnoÊci, który niezale˝- i Ênieƒ wody wporach sà niepewne, zale˝noÊç okreÊlo- nie od klasy budowli wynosi: nà wust.1 sprawdza si´ zarówno dla warunków pracy γ = 1,5 dla podstawowego uk∏adu obcià˝eƒ, i bez drena˝u, jak i warunków pracy z drena˝em, przyj- γ = 1,3 dla wyjàtkowego uk∏adu obcià˝eƒ. i mujàc odpowiednio ca∏kowite lub efektywne parametry wytrzyma∏oÊciowe gruntów wpod∏o˝u. 2. WartoÊci gradientu ciÊnienia filtracyjnego nale- ˝y wyznaczyç dla warunków filtracji ustalonej i nie- 6. Dopuszcza si´ stosowanie innych metod obli- ustalonej, wywo∏ywanej wahaniami stanów wody czeƒ statecznoÊci budowli hydrotechnicznych opar- oraz procesami konsolidacji w gruntach spoistych. tych na rozwiàzaniu równaƒ równowagi. Przy stosowaniu innych metod wspó∏czynnik pewnoÊci powi- § 38. Obliczenia posadowienia budowli hydrotechnien spe∏niaç wymagania, o których mowa w § 39 nicznych ˝elbetowych, kamiennych oraz wykonanych ust. 2. z betonu s∏abo zbrojonego wed∏ug stanu granicznego

u˝ytkowalnoÊci przeprowadza si´ zgodnie z Polskimi gruntów spoistych warunki statecznoÊci tej budowli Normami dotyczàcymi tych obliczeƒ. WartoÊci do- hydrotechnicznej nale˝y sprawdziç dla dwóch przypuszczalne przemieszczeƒ ustala si´ indywidualnie dla padków obliczeniowych: ka˝dej budowli zale˝nie od wymagaƒ stawianych zainstalowanym w budowlach urzàdzeniom, dopuszczal- 1) z uwzgl´dnieniem drena˝u — wprowadzajàc do nych ró˝nic przemieszczeƒ sàsiednich budowli oraz obliczeƒ wyst´pujàce ciÊnienia wody w porach ich dopuszczalnych odkszta∏ceƒ. i efektywne parametry wytrzyma∏oÊciowe; 2) bez uwzgl´dnienia drena˝u — wprowadzajàc do ob- § 39. 1. Sprawdzenie statecznoÊci skarp budowli liczeƒ napr´˝enia ca∏kowite i parametry wytrzymahydrotechnicznych ziemnych oraz zboczy polega na ∏oÊciowe wyznaczone wwarunkach bez drena˝u. wykazaniu, ˝e jest spe∏niona zale˝noÊç: γ Ech ≤ Ech § 40. StatecznoÊç zboczy zbiorników sprawdza p dest stab si´ z uwzgl´dnieniem przewidywanego zakresu wahaƒ poziomów pi´trzenia ipr´dkoÊci zmian poziomu gdzie: wody. Ech , Ech — oznaczajà charakterystyczne odstab dest dzia∏ywania stabilizujàce idestabili- § 41. Dla okreÊlenia nadwy˝ek wysokoÊci nasypów zujàce, γ — oznacza wspó∏czynnik pewnoÊci ziemnych budowli hydrotechnicznych niezb´dnych p dla utrzymania projektowanej rz´dnej korony opracookreÊlony w ust. 2 i 3. wuje si´ prognoz´ osiadaƒ; dla budowli hydrotechnicznych klasy I i II prognoz´ sporzàdza si´ w oparciu 2. WartoÊç wspó∏czynnika pewnoÊci niezale˝nie od oparametry geotechniczne pod∏o˝a imateria∏u u˝yteklasy budowli hydrotechnicznej wynosi: go do budowy budowli hydrotechnicznych, okreÊlone 1,5 — dla podstawowego uk∏adu obcià˝eƒ, na podstawie wyników badaƒ polowych i laboratoryj- 1,3 — dla wyjàtkowego uk∏adu obcià˝eƒ. nych; dla budowli hydrotechnicznych klas ni˝szych Podane wartoÊci wspó∏czynnika pewnoÊci dotyczà ob- parametry geotechniczne mo˝na oznaczyç na podstaliczeƒ wykonywanych dok∏adnymi metodami, w tym wie badaƒ polowych okreÊlonych w Polskich Normetodami Morgensterna-Price`a, GLE, Spencera, MES, mach dotyczàcych tych badaƒ. przy przeci´tnym rozpoznaniu pod∏o˝a; w przypadku dok∏adnego rozpoznania budowy pod∏o˝a w uk∏adzie warstw geotechnicznych iprzeprowadzenia badaƒ w∏a- DZIA¸ IV ÊciwoÊci gruntów spoistych w poszczególnych warstwach pod∏o˝a, podane wartoÊci mogà byç zmniejszo- Ustalenie obliczeniowych stanów ne do wartoÊci 1,3 dla podstawowego uk∏adu obcià˝eƒ i przep∏ywów wezbraniowych wód i1,15 dla wyjàtkowego uk∏adu obcià˝eƒ. § 42. ZdolnoÊç przepustowa isposób u˝ytkowania 3. Dla budowli hydrotechnicznych klasy III i IV do- urzàdzeƒ upustowych w sta∏ych budowlach hydropuszcza si´ wykonywanie obliczeƒ statecznoÊci meto- technicznych powinny zapewniaç bezpieczeƒstwo budami uproszczonymi, w tym metodà szwedzkà lub dowli pi´trzàcych w czasie przejÊcia wezbraƒ obliczemetodà du˝ych bry∏; przy zastosowaniu metod niowych, to jest: uproszczonych wartoÊç wspó∏czynnika pewnoÊci wynosi: 1) wezbrania obliczeniowego o przep∏ywie Q m o prawdopodobieƒstwie pojawiania si´ okreÊlo- 1,3 — dla podstawowego uk∏adu obcià˝eƒ, nym w za∏àczniku nr 4 do rozporzàdzenia; 1,1 — dla wyjàtkowego uk∏adu obcià˝eƒ. 2) najwi´kszego wezbrania obliczeniowego o prze- 4. Dla budowli hydrotechnicznych klasy I i II para- p∏ywie Q o prawdopodobieƒstwie pojawiania si´ k metry wytrzyma∏oÊciowe gruntów spoistych powinny okreÊlonym w za∏àczniku nr 4 do rozporzàdzenia; byç wyznaczane na podstawie wyników odpowiednich badaƒ; dla gruntów niespoistych oraz dla grun- 3) najwy˝szego obliczeniowego stanu wody (H ). m tów spoistych w budowlach hydrotechnicznych klasy III i IV dopuszcza si´ stosowanie metod korela- § 43. Najwy˝szy obliczeniowy stan wody, zwany cyjnych, wtym wyznaczanie tych parametrów na pod- dalej „H ”, wyznacza si´ jako najwy˝szy ze stanów m stawie wyników sondowania statycznego, dynamicz- obserwowanych lub na podstawie analizy przyczyn nego lub dylatometrycznego. powstawania wyjàtkowych stanów wody, takich jak zatory lodowe, cofki wiatrowe. 5. WartoÊci charakterystyczne obcià˝eƒ i parametrów geotechnicznych wyznacza si´ wed∏ug metod § 44. Je˝eli istnieje gwarancja retencjonowania okreÊlonych w Polskich Normach dotyczàcych tych wielkich wód przez zbiornik lub zespó∏ zbiorników, dowartoÊci. puszcza si´ mo˝liwoÊç zmniejszenia przep∏ywów obliczeniowych Q i Q o wartoÊci wynikajàce z magazym k 6. Wprzypadku wyst´powania wkorpusie lub bez- nowania szczytu fali; pojemnoÊcià retencyjnà jest wtepoÊrednio w pod∏o˝u pod budowlà hydrotechnicznà dy wielkoÊç sta∏ej rezerwy powodziowej.

§ 45. Konstrukcja, wymiary i sposób u˝ytkowania 2) przy przejÊciu przep∏ywu Q ; k tymczasowych budowli pi´trzàcych powinny zapewniaç bezpieczne przeprowadzenie przep∏ywów bu- 3) przy stanie wody H m . dowlanych o prawdopodobieƒstwie pojawiania si´ nie wi´kszym ni˝ okreÊlone w za∏àczniku nr 5 do roz- § 50. Dla budowli tymczasowych przyjmuje si´ poporzàdzenia. ziomy wód odpowiadajàcych maksymalnemu przep∏ywowi budowlanemu okreÊlonemu w § 46—48. § 46. 1. Maksymalny przep∏yw budowlany okreÊla si´ na podstawie przeprowadzonej analizy nak∏adów § 51. Bezpieczne wzniesienie budowli musi byç zana budow´ urzàdzeƒ do przeprowadzania wód i strat chowane po uwzgl´dnieniu osiadania budowli hydromogàcych wyniknàç zich zbyt ma∏ej zdolnoÊci przepu- technicznej ijej pod∏o˝a oraz obni˝enia korony spowostowej, z uwzgl´dnieniem os∏ony hydrologicznej. dowanego ruchem ko∏owym i drganiami, których przyczynà mo˝e byç praca elektrowni wodnej lub pompowni. 2. Zzastrze˝eniem ust.3, w przypadku braku analizy, za maksymalny przep∏yw budowlany przyjmuje Rozdzia∏ 2 si´ odpowiednio przep∏yw, o którym mowa w za∏àczniku nr 5 do rozporzàdzenia. Bezpieczne wzniesienie korony sta∏ych budowli hydrotechnicznych 3. Je˝eli przewidywany okres budowy przekracza 5 lat, okreÊlone w ust. 2 prawdopodobieƒstwo § 52. Bezpieczne wzniesienie korony sta∏ych buzmniejsza si´ odpowiednio do 2 % dla gródz ziemnych dowli hydrotechnicznych nie mo˝e byç mniejsze ni˝ i do 5% dla pozosta∏ych gródz. okreÊlone w za∏àczniku nr 6 do rozporzàdzenia. § 47. Je˝eli okres u˝ytkowania tymczasowej bu- § 53. 1. Dla ziemnej budowli hydrotechnicznej, któdowli hydrotechnicznej jest krótszy ni˝ rok, to prawdorej korona zaopatrzona jest wszczelny parapet, wzniepodobieƒstwo wyst´powania maksymalnego przep∏ysienie korony budowli, októrym mowa w§ 52, nale˝y wu budowlanego okreÊla si´ dla tego okresu. liczyç do górnej kraw´dzi tego parapetu. § 48. Je˝eli istnieje mo˝liwoÊç redukcji maksymal- 2. Korona ziemnej budowli hydrotechnicznej zanych przep∏ywów budowlanych przez samoczynnà opatrzona w szczelny parapet powinna byç wzniesiotransformacj´ fali powodziowej, zmniejsza si´ maksy- na nad Max PP ipoziom wód wywo∏any miarodajnym malne przep∏ywy wód o wartoÊç wynikajàcà z obni˝e- wezbraniem co najmniej o0,4m inie mo˝e byç ni˝sza nia wezbrania. ni˝ poziom wód w wyjàtkowych warunkach pracy tej budowli. DZIA¸ V 3. Parapet na koronie zapory ziemnej zabezpiecza Bezpieczne wzniesienie budowli si´ przed podmywaniem iutratà statecznoÊci przy pohydrotechnicznych ponad poziomy wód ziomie wód nieprzekraczajàcym korony parapetu. i przepuszczanie wód § 54. 1. WysokoÊç pi´trzenia wywo∏anego falowa- Rozdzia∏ 1 niem dla ziemnych budowli hydrotechnicznych ustala si´ jako sum´ wysokoÊci pi´trzenia spowodowanego Wymagania ogólne przez wiatr iwysokoÊci wtaczania si´ fali na skarp´ budowli, z zastrze˝eniem ust. 3. § 49. 1. Korony budowli pi´trzàcych, spody konstrukcji mostowych, k∏adek, belek poddêwigowych 2. WysokoÊç pi´trzenia wywo∏anego falowaniem i innych konstrukcji rozpi´tych nad wodà oraz po- dla budowli hydrotechnicznej o Êcianie pionowej lub wierzchnie niezalewane igórne kraw´dzie elementów zbli˝onej do pionu ustala si´ jako sum´ pi´trzenia spouszczelniajàcych wznosi si´ ponad charakterystyczne wodowanego przez wiatr i wysokoÊç fali stojàcej. poziomy wody na bezpiecznà wysokoÊç, zwanà dalej „bezpiecznym wzniesieniem budowli”. 3. Dla wa∏ów przeciwpowodziowych falowanie uwzgl´dnia si´, je˝eli rozstaw wa∏ów jest wi´kszy ni˝ 2. Wnormalnych warunkach pracy budowli hydro- 3 km. technicznej stale pi´trzàcej wod´ nale˝y przyjmowaç Max PP lub poziom wód przy przep∏ywie Q , uwzgl´d- § 55. 1. Dla zbiorników o d∏ugoÊci do 3 km mo˝na m niajàc przep∏yw przez wszystkie budowle upustowe, nie uwzgl´dniaç pi´trzenia spowodowanego przez z zastrze˝eniem § 64 ust. 3. wiatr. 3. W wyjàtkowych warunkach pracy budowli hy- 2. Wyznaczenie wysokoÊci fali przeprowadza si´ drotechnicznej nale˝y przyjmowaç najwy˝szy spoÊród dla pr´dkoÊci wiatru nie mniejszej ni˝: poziomów wód: 1) 20 m/s — przy Max PP; 1) przy przejÊciu przep∏ywu Q i nieczynnej cz´Êci m urzàdzeƒ upustowych z uwzgl´dnieniem § 68; 2) 15 m/s — przy przep∏ywie Q m .

3. Wyznaczenie wysokoÊci fali wywo∏anej ruchem 2. Przy konstrukcjach po∏o˝onych nad zbiornikiem statków oblicza si´, dodajàc wysokoÊç fali wywo∏anej wodnym uwzgl´dnia si´ wp∏yw pi´trzeƒ cofkowych. ruchem statków do wyznaczonej wysokoÊci fali wywo- ∏anej przez wiatr opr´dkoÊci, przy której mo˝e si´ jesz- 3. Bezpieczne wzniesienie spodu konstrukcji bucze odbywaç ruch statków. dowli hydrotechnicznych, októrych mowa wust.1 i2, zlokalizowanych w korycie rzeki nie mo˝e byç mniej- Rozdzia∏ 3 sze ni˝ ustalone wprzepisach dotyczàcych mostów na drogach publicznych i szlakach ˝eglownych. Bezpieczne wzniesienie górnej kraw´dzi elementów uszczelniajàcych Rozdzia∏ 6 § 56. Bezpieczne wzniesienie górnej kraw´dzi ele- Bezpieczne wzniesienie korony obwa∏owaƒ kana∏ów mentów uszczelniajàcych budowli ziemnych nad NPP i Max PP nie mo˝e byç mniejsze ni˝ okreÊlone w za- § 59. 1. Z uwzgl´dnieniem ust. 2 i 3, bezpieczne ∏àczniku nr 7 do rozporzàdzenia. wzniesienie korony obwa∏owaƒ kana∏ów nieprowadzàcych wód wezbraniowych powinno byç zgodne Rozdzia∏ 4 z za∏àcznikiem nr 6 do rozporzàdzenia. Bezpieczne wzniesienie korony tymczasowych 2. Jako poziom wód odpowiadajàcy przep∏ywobudowli hydrotechnicznych wiQ , októrym mowa wza∏àczniku nr6 do rozporzàm § 57. 1. Bezpieczne wzniesienie korony tymczaso- dzenia, przyjmuje si´ wy˝szy zwyznaczonych zgodnie wych budowli hydrotechnicznych nad poziom wody z pkt 1 i 2 poziomów wód: przy maksymalnym przep∏ywie budowlanym obliczonym z uwzgl´dnieniem § 46—48 wynosi, z zastrze˝e- 1) poziom wody, który wystàpi przy nag∏ym unieruniem ust. 2 i 3, nie mniej ni˝: chomieniu elektrowni lub pompowni, z uwzgl´dnieniem przed unieruchomieniem pracy z pe∏nà 1) 0,8 m — gdy przelanie si´ wód przez koron´ tym- wydajnoÊcià wszystkich zainstalowanych turbin czasowej budowli hydrotechnicznej zagra˝a jej lub pomp, ale bez uwzgl´dnienia pomp rezerwozniszczeniem; wych; 2) 0,5 m — gdy przelanie si´ wód przez koron´ tym- 2) poziom wody, który wystàpi przy pracy pompowni czasowej budowli hydrotechnicznej nie zagra˝a jej ze wszystkimi zainstalowanymi pompami, ∏àcznie zniszczeniem. z pompami rezerwowymi. 2. Przy ustalaniu bezpiecznego wzniesienia korony tymczasowych budowli hydrotechnicznych budowa- 3. Jako poziom wód odpowiadajàcy przep∏ywowi nych na rzekach nie uwzgl´dnia si´ falowania. w wyjàtkowych warunkach pracy budowli hydrotechnicznej przyjmuje si´ poziom wody przy nag∏ym za- 3. Przy ustalaniu bezpiecznego wzniesienia korony trzymaniu lub uruchomieniu wszystkich turbin lub tymczasowych budowli hydrotechnicznych budowa- pomp, zuwzgl´dnieniem mo˝liwoÊci na∏o˝enia si´ fal, nych na zbiornikach naturalnych lub sztucznych wynik∏ych z szybko po sobie nast´pujàcych operacji uwzgl´dnia si´ falowanie, dodajàc do poziomu wód ich uruchomienia i zatrzymania. przy maksymalnym przep∏ywie budowlanym, ustalonym zuwzgl´dnieniem § 46—48, wysokoÊç fali ustalo- § 60. Jako bezpieczne wzniesienie koron obwa∏onej przy pr´dkoÊci wiatru wynoszàcej 15 m/s. waƒ kana∏ów prowadzàcych wody wezbraniowe przyjmuje si´ wartoÊç wy˝szà z ustalonych zgodnie Rozdzia∏ 5 z § 52 albo § 59. Bezpieczne wzniesienie konstrukcji budowli Rozdzia∏ 7 hydrotechnicznych znajdujàcych si´ nad wodà Przepuszczanie wód podczas budowy budowli § 58. 1. Bezpieczne wzniesienie spodu konstrukcji budowli hydrotechnicznych znajdujàcych si´ nad wo- hydrotechnicznych dà powinno wynosiç co najmniej: § 61. 1. Podczas budowy budowli hydrotechnicz- 1) 0,5m — nad poziomem wody przy Max PP lub ponych nale˝y zapewniç przepuszczanie wód. ziomie wody przy przep∏ywie Q , je˝eli w wodzie m w czasie wezbraƒ nie ma lodu, kry i innych cia∏ 2. Je˝eli do przepuszczania wód nie wykorzystuje p∏ywajàcych; si´ naturalnego koryta cieku lub jego cz´Êci, to znajdu- 2) 0,5 m — nad przewidywanym po∏o˝eniem górnej jàce si´ w trakcie budowy budowle hydrotechniczne kraw´dzi lodu iinnych cia∏ p∏ywajàcych przy prze- wyposa˝a si´ co najmniej wjedno zurzàdzeƒ do przep∏ywie Q , je˝eli mo˝e wystàpiç koniecznoÊç prze- puszczania wód, takich jak kana∏ obiegowy, spust lub m puszczania lodu i innych cia∏ p∏ywajàcych; sztolni´; przy braku takich urzàdzeƒ nale˝y przewidzieç mo˝liwoÊç przepompowywania dop∏ywajàcej 3) 0,2m — nad zwierciad∏em wody przy przep∏ywie Q k . wody.

3. Urzàdzenia do przepuszczania wód powinny nia upustowe do przepuszczania wód, z zastrze˝espe∏niaç nast´pujàce warunki: niem § 66. 1) je˝eli podczas przepuszczania maksymalnego 3. Przy okreÊlaniu warunków przepuszczania przeprzep∏ywu budowlanego mo˝e byç zniszczona b´- p∏ywu Q w normalnych warunkach pracy budowli dàca w budowie sta∏a budowla hydrotechniczna, m hydrotechnicznej nie uwzgl´dnia si´ liczby spustów, nale˝y zapewniç bezpieczne przepuszczenie przesztolni, lewarów i turbin, którà okreÊla za∏àcznik nr 8 p∏ywu, o którym mowa w § 46 ust. 1, oraz bezdo rozporzàdzenia. pieczne wzniesienie korony budowli hydrotechnicznej ustalone zgodnie z § 52, uwzgl´dniajàc 4. Przy okreÊlaniu warunków przepuszczania przetransformacj´ fali powodziowej przez istniejàcy p∏ywu Q przyjmuje si´, ˝e czynne sà wszystkie urzàzbiornik; k dzenia przystosowane do przeprowadzenia wód wezbraniowych. 2) je˝eli podczas przepuszczania wezbrania mo˝e byç zniszczona tymczasowa budowla hydrotechniczna, zapewnia si´ bezpieczne przepuszczanie mak- § 65. 1. Przep∏ywy wezbraniowe Q m i Q k wprowasymalnego przep∏ywu budowlanego okreÊlonego dza si´ bezpiecznie przez urzàdzenia upustowe buzgodnie z § 46—48 i bezpieczne wzniesienie koro- dowli hydrotechnicznej do koryta rzeki lub kana∏u pony tej budowli hydrotechnicznej, ustalone zgodnie ni˝ej budowli. z§ 57, uwzgl´dniajàc transformacj´ fali powodziowej przez istniejàcy zbiornik. 2. Dopuszcza si´ przepuszczanie cz´Êci przep∏ywu wezbraniowego poza korytem rzeki i urzàdzeniami § 62. 1. Progi wlotów urzàdzeƒ do przepuszczania upustowymi budowli hydrotechnicznej: wody budowlanej umieszcza si´ co najmniej 0,5m po- 1) dla zbiorników wodnych nizinnych o pojemnoÊci nad dnem koryta lub specjalnie wykonanego osadnica∏kowitej do 10 mln m3, przez obszar zalewowy, ka rumowiska, przed wlotem. pod warunkiem zabezpieczenia go przed powstaniem nowego koryta rzeki; 2. Wloty do urzàdzeƒ, októrych mowa wust.1, nale˝y wyposa˝yç w kraty chroniàce przed przedosta- 2) dla zbiorników wodnych górskich, je˝eli cz´Êç niem si´ cia∏ p∏ywajàcych i wleczonych po dnie; kon- przep∏ywu wezbraniowego, która jest przeprowastrukcja krat powinna umo˝liwiaç ich okresowe dzana przez przelewy stokowe, siod∏a terenowe na oczyszczanie. nieumocnione skaliste zbocza bez koryta odp∏ywowego do rzeki, nie przekracza przep∏ywu wezbraniowego o prawdopodobieƒstwie pojawienia Rozdzia∏ 8 si´ p = 5 %. Przepuszczanie wód podczas eksploatacji budowli § 66. Stosowanie dzia∏ajàcych pod ciÊnieniem spuhydrotechnicznych stów i sztolni jako jedynych urzàdzeƒ do przepuszczenia wód wezbraniowych mo˝liwe jest tylko pod warun- § 63. Budowle hydrotechniczne powinny byç tak kiem, ˝e przep∏ywy te mogà byç w ca∏oÊci przeprowazaprojektowane, aby zapewnia∏y: dzone równie˝ awaryjnymi urzàdzeniami do przepuszczania wód, takimi jak kana∏y, ulgi iprzelewy awaryjne. 1) regulowanie przep∏ywu wody zgodnie z wymaganiami u˝ytkowania, ustalonymi w instrukcji u˝yt- § 67. W przypadku braku mo˝liwoÊci uzyskania kowania; ostrze˝enia o zbli˝ajàcym si´ wezbraniu wód, dajàce- 2) bezpieczne przepuszczanie przep∏ywów wezbra- go czas na przygotowanie rezerwy w zbiorniku lub niowych z zachowaniem wzniesienia korony bu- otwarcie na czas budowli upustowych, w szczególnodowli hydrotechnicznych ponad poziomy wód wy- Êci na rzekach ogwa∏townych wezbraniach, nale˝y zast´pujàce przy tych przep∏ywach; pewniç mo˝liwoÊç przeprowadzenia ca∏ego przep∏ywu wezbraniowego przez przelewy dzia∏ajàce samo- 3) bezpieczne przepuszczanie lodu. czynnie. § 64. 1. Przep∏ywy wód przez budowle pi´trzàce § 68. Wprzypadku awarii jednego zzamkni´ç przeprzepuszcza si´ przez przelewy ispusty, wtym dzia∏a- lewów przep∏yw Q przeprowadza si´ przez pozosta∏e m jàce pod ciÊnieniem wód, oraz inne budowle przysto- prz´s∏a przelewu, a tak˝e przez spusty, sztolnie, lewasowane do przepuszczania wód. ry i turbiny, w liczbie okreÊlonej w za∏àczniku nr 8 do rozporzàdzenia, oraz przez Êluz´, je˝eli przystosowano 2. ZdolnoÊç przepustowa przelewów w normal- jà do przepuszczenia wezbraƒ, przy zachowaniu beznych warunkach eksploatacji powinna wynosiç co piecznego wzniesienia korony budowli hydrotechnicznajmniej 80 % przep∏ywu Q ; pozosta∏a cz´Êç prze- nej nie mniejszego ni˝ wymagane wwyjàtkowych wam p∏ywu mo˝e byç przeprowadzona przez inne urzàdze- runkach pracy tej budowli.

§ 69. 1. Jazy lub przelewy zzamkni´ciami powinny kiem posadowienia ich na monolitycznym fundamenmieç co najmniej trzy prz´s∏a, zzastrze˝eniem ust.2 i3. cie i zapewnienia szczelnoÊci po∏àczeƒ. 2. Je˝eli ∏àczne Êwiat∏o prz´se∏ jazów lub przele- 4. Przewody spustowe i przepusty wa∏owe zabezwów nie przekracza 6,0 m, to liczba prz´se∏ mo˝e byç piecza si´ przed szkodliwà filtracjà wzd∏u˝ ich Êcian. zmniejszona do dwóch. § 75. Wloty do spustów zabezpiecza si´ kratami 3. Przy Êwietle jazu nieprzekraczajàcym 3,0 m do- o odpowiednio dobranych przeÊwitach z mo˝liwoÊcià puszcza si´ jedno prz´s∏o. podnoszenia i oczyszczania krat. § 70. 1. Rurociàgi i sztolnie odprowadzajàce wody § 76. 1. Spusty powinny byç co najmniej dwuprzez przelewów wie˝owych powinny zapewniaç bezci- wodowe, z mo˝liwoÊcià wy∏àczenia z pracy jednego Ênieniowy odp∏yw wody wyst´pujàcy przy Max PP, przewodu dla przeprowadzenia remontu i przeglàdu, jednak nieprzekraczajàcy 1,5-krotnej wielkoÊci prze- przy zachowaniu sprawnoÊci pozosta∏ych spustów, p∏ywu Q , z zastrze˝eniem ust. 2. z zastrze˝eniem ust. 2. k 2. Dopuszcza si´ stosowanie przewodów ciÊnie- 2. Dopuszcza si´ stosowanie spustów jednoprzeniowych pod warunkiem zapewnienia ca∏kowitej wodowych, gdy pojemnoÊç ca∏kowita zbiornika obs∏uszczelnoÊci przewodów. giwanego przez ten spust nie przekracza 0,2 mln m3 oraz wysokoÊç pi´trzenia jest ni˝sza od 2,0 m lub § 71. Prz´s∏a jazów i przelewów posadowionych gdy istniejà inne urzàdzenia mogàce przejàç funkcj´ na gruntach rozmywalnych konstruuje si´ tak, aby spustu. przy przejÊciu przep∏ywu Q przez wszystkie czynne m prz´s∏a budowli hydrotechnicznej nie wystàpi∏a nad- § 77. Dopuszcza si´ przepuszczanie cz´Êci przep∏ymierna erozja dna koryta odp∏ywowego i aby nie zo- wu wezbraniowego po terenie zalewowym obok jazu sta∏ przekroczony na progu przep∏yw jednostkowy lub przelewu, je˝eli nie spowoduje to szkód. w wysokoÊci 30 m3/(s⋅m). § 78. 1. Usytuowanie, kszta∏ty i wymiary wlotów § 72. 1. Jazy i przelewy powinny byç tak skonstru- do urzàdzeƒ upustowych budowli hydrotechnicznej owane, aby zapewnia∏y pe∏nà zdolnoÊç przepustowà powinny umo˝liwiaç ∏agodne wprowadzenie do nich w okresie zimowym. wody i ograniczyç zawirowania przep∏ywu wody, wcelu unikni´cia zagro˝enia podmyciem tych budow- 2. Konstrukcja zamkni´ç oraz Êwiat∏o prz´se∏ jazów li, budowli sàsiednich i brzegów lub unikni´cia utrudiprzelewów powinna umo˝liwiaç przepuszczanie lodu nienia w ruchu statków oraz w doprowadzaniu wody bez koniecznoÊci ca∏kowitego otwierania ich prz´se∏. do po∏o˝onych w pobli˝u uj´ç. § 73. 1. Zbiornik wodny wyposa˝a si´ w spusty 2. Dla budowli hydrotechnicznych klasy I i II zdolumo˝liwiajàce ca∏kowite jego opró˝nienie; spusty noÊç przepustowà i kszta∏ty budowli hydrotechniczmo˝na wykorzystywaç do przeprowadzania wód wez- nych upustowych oraz urzàdzeƒ do rozpraszania enerbraniowych oraz wód budowlanych. gii wodnej sprawdza si´ badaniami modelowymi; nie dotyczy to przepustów wa∏owych. 2. Czas opró˝niania zbiornika i nat´˝enie przep∏ywu wód do dolnego stanowiska budowli pi´trzàcych § 79. Wloty budowli hydrotechnicznych upustopowinny uwzgl´dniaç warunki bezpieczeƒstwa górne- wych, w których mogà si´ zatrzymywaç przedmioty go i dolnego stanowiska. p∏ywajàce lub lód, chroni si´ kratami lub fartuchami lodowymi i izbicami; warunek ten nie dotyczy przele- § 74. 1. Przewody spustowe w ziemnych budow- wów wie˝owych oÊrednicy wewn´trznej wi´kszej ni˝ lach pi´trzàcych powinny byç monolityczne — ˝elbe- 3,0 m. towe lub z betonu s∏abo zbrojonego. Przewody spustowe mogà te˝ byç wykonane jako rurociàgi stalowe, § 80. Budowle hydrotechniczne upustowe zaopau∏o˝one w prze∏azowych galeriach ˝elbetowych, z za- truje si´ wurzàdzenia do rozpraszania energii wodnej strze˝eniem ust. 2. oraz umacnia si´ skarpy idno wcelu ochrony budowli i brzegów przed podmyciem zagra˝ajàcym ich sta- 2. Dopuszcza si´ do uk∏adania bezpoÊrednio tecznoÊci i trwa∏oÊci; urzàdzenia te powinny byç dowgruncie nieobetonowanych rur stalowych lub ztwo- stosowane do przep∏ywów odpowiadajàcych wielkorzyw sztucznych przy wysokoÊci pi´trzenia wody Êci przep∏ywu Q . k nieprzekraczajàcej 2,0 m. § 81. Kszta∏t powierzchni przelewów dobiera si´ 3. Dopuszcza si´ stosowanie prefabrykowanych tak, aby nie powstawa∏y na nich podciÊnienia mogàce rur ˝elbetowych wprzepustach wa∏owych pod warun- spowodowaç kawitacj´ lub wykonuje si´ je wtaki spo-

sób, aby kawitacja nie powodowa∏a ich niszczenia; ˝ej maksymalnego poziomu zwierciad∏a wody przylewspustach stosuje si´ napowietrzanie lub dodatkowo g∏ego cieku lub zbiornika. zmniejszajàce skutki kawitacji — opancerzenie. 2. Je˝eli spe∏nienie wymogu, o którym mowa DZIA¸ VI w ust. 1, nie jest mo˝liwe, stosuje si´ inny sposób zabezpieczenia, wykluczajàcy zatopienie silników. Urzàdzenia do poboru i przerzutu wód 3. Przy u˝yciu pomp zatapialnych nie stosuje si´ Rozdzia∏ 1 wymogów, o których mowa w ust. 1. Uj´cia wód § 88. W przypadku awarii rurociàgów pompownie wód i rurociàgi t∏oczàce wod´ do po∏o˝onego wy˝ej § 82. 1. Lokalizacja i rozwiàzania techniczne uj´ç zbiornika lub kana∏u powinny byç zabezpieczone wód powierzchniowych powinny uniemo˝liwiaç lub przed zatopieniem budynku pompowni i podmyciem ograniczaç przedostawanie si´ i gromadzenie lodu, podpór rurociàgu przesy∏owego. Êry˝u iinnych cia∏ p∏ywajàcych po powierzchni lub zanurzonych, a tak˝e fauny wodnej i osadów, z zastrze- ˝eniem ust. 2. § 89. Rurociàgi pompowni przechodzàce przez ziemne budowle trwale pi´trzàce wod´ powinny spe∏- niaç warunki, o których mowa w § 74. 2. Je˝eli nie da si´ uniknàç gromadzenia osadów i cia∏ p∏ywajàcych przed uj´ciem wody powierzchniowej, nale˝y wyposa˝yç je wurzàdzenia do ich usuwania. Rozdzia∏ 3 Urzàdzenia do przerzutu wód § 83. 1. Wloty uj´ç wód powierzchniowych powinny byç ukszta∏towane w sposób ograniczajàcy wyst´- powanie zawirowaƒ, zasysania powietrza i zaburzeƒ § 90. 1. Trasy kana∏ów otwartych nale˝y prowadziç przep∏ywu. w sposób ograniczajàcy iloÊç skrzy˝owaƒ z liniami komunikacyjnymi i z ciekami oraz przejÊç przez osiedla, 2. Korona progu wlotu powinna byç usytuowana zak∏ady przemys∏owe, obszary cennych upraw, obszary na takiej wysokoÊci nad dnem cieku, aby zosta∏o mak- chronione oraz obszary zagro˝eƒ sanitarnych, a tak˝e symalnie ograniczone wnoszenie do uj´cia wody ru- tereny osuwiskowe, bagniste, o znacznej przepuszczalmowiska wleczonego; najmniejsze wzniesienie progu noÊci oraz wymagajàce prowadzenia kana∏u wnasypie. wlotu uj´cia wody nad próg upustu lub innego urzàdzenia p∏uczàcego powinno wynosiç 0,3 m. 2. Promienie ∏uków trasy kana∏ów nie˝eglownych nie powinny byç mniejsze od 2,5-krotnej szerokoÊci § 84. Rurociàgi uj´ç wód powierzchniowych ielek- zwierciad∏a wody wkanale, przy najwi´kszym przep∏ytrowni wodnych przecinajàce ziemne budowle pi´trzà- wie obliczeniowym. ce poni˝ej zwierciad∏a wody górnej powinny byç konstruowane zgodnie z warunkami, o których mo- § 91. Konstrukcja kana∏ów otwartych powinna zawaw §74. pewniaç wymaganà zdolnoÊç przepustowà, szczelnoÊç, statecznoÊç, trwa∏oÊç, ∏atwoÊç utrzymania § 85. Górna kraw´dê wlotów do przewodów uj´ç i spe∏niaç wymagania ochrony Êrodowiska. wód dzia∏ajàcych pod ciÊnieniem powinna byç po∏o- ˝ona na g∏´bokoÊci zabezpieczajàcej przed zasysa- § 92. Brzegi iskarpy kana∏ów zabezpiecza si´ przed niem powietrza, cia∏ p∏ywajàcych, Êry˝u i lodu. erozjà isufozjà wywo∏anymi przez wody powierzchniowe igruntowe. Rozdzia∏ 2 § 93. 1. Sztolnie, kana∏y zamkni´te iinne przewody Pompownie wód powierzchniowych bezciÊnieniowe prowadzàce wod´ powinny byç napowietrzane. § 86. 1. Pompownie odwadniajàce i przesy∏owe powinny mieç doprowadzonà energi´ elektrycznà 2. Przewody ciÊnieniowe prowadzàce wod´ poz dwóch niezale˝nych êróde∏; drugim êród∏em zasilania mo˝e byç agregat pràdotwórczy. winny byç napowietrzane i odpowietrzane. 2. Pompownie wyposa˝a si´ wpompy rezerwowe. § 94. 1. Przewody ciÊnieniowe prowadzàce wod´ Pompownie mogà nie byç wyposa˝one w pompy re- przystosowuje si´ do przeniesienia uderzeƒ hydrauzerwowe pod warunkiem, ˝e w przypadku awarii lub licznych powstajàcych w warunkach eksploatacji remontu pomp podstawowych zapewniona jest mo˝- i awarii urzàdzeƒ przesy∏owych. liwoÊç przepompowania wody w inny sposób. 2. Zamkni´cia przewodów ciÊnieniowych nap´dza- § 87. 1. Podstawy silników elektrycznych pomp od- ne elektrycznie wyposa˝a si´ w rezerwowy nap´d wadniajàcych tereny depresyjne umieszcza si´ powy- r´czny.

§ 95. Przewody bezciÊnieniowe i ciÊnieniowe pro- 1) 0,3m — dla przelewów na zbiornikach oraz dla jawadzàce wod´, przecinajàce ziemne budowle pi´trzà- zów na WiÊle, Odrze, Bugu, Narwi, Warcie iSanie; ce powinny spe∏niaç warunki, októrych mowa w§ 74. 2) 0,1 m — dla jazów na pozosta∏ych rzekach. DZIA¸ VII 2. Dopuszcza si´ umieszczenie górnej kraw´dzi Wyposa˝enie budowli hydrotechnicznych g∏ównych zamkni´ç przelewów i jazów na Max PP, je- ˝eli konstrukcja zamkni´ç umo˝liwia przelewanie si´ Rozdzia∏ 1 wody i bezpieczne przepuszczanie lodów nad zamkni´ciem. G∏ówne zamkni´cia budowli pi´trzàcych § 102. 1. Mechanizmy g∏ównych zamkni´ç budow- § 96. G∏ówne zamkni´cia budowli pi´trzàcych kon- li pi´trzàcych zabezpiecza si´ przed przypadkowym struuje si´ tak, aby umo˝liwia∏y manewrowanie nimi ich uruchomieniem lub uszkodzeniem. wp∏ynàcej wodzie izapewnia∏y bezpiecznà ich eksploatacj´. 2. Mechanizmy g∏ównych zamkni´ç budowli pi´- trzàcych konstruuje si´ tak, aby by∏y one zabezpieczo- § 97. SzybkoÊç zamykania i otwierania g∏ównych ne przed dzia∏aniem czynników atmosferycznych. zamkni´ç budowli pi´trzàcych dostosowuje si´ do przep∏ywu wód niepowodujàcego szkód w dolnym 3. Konstrukcja budowli pi´trzàcych powinna zaigórnym stanowisku budowli oraz do charakteru wezpewniaç bezpieczny dost´p obs∏ugi technicznej do braƒ i wymagaƒ eksploatacyjnych. mechanizmów g∏ównych zamkni´ç w ka˝dych warunkach atmosferycznych i hydrologicznych. § 98. G∏ówne zamkni´cia budowli pi´trzàcych wyposa˝a si´ wmateria∏y iurzàdzenia techniczne zapew- 4. Mechanizmy g∏ównych zamkni´ç budowli pi´- niajàce ich prawid∏owà eksploatacj´, a w szczególnotrzàcych wyposa˝a si´ w ograniczniki kraƒcowe, ha- Êci przeprowadzanie wezbraƒ w okresie zimowym. mulce i wskaêniki ich po∏o˝enia; mechanizmy sterowane zdalnie lub automatycznie wyposa˝a si´ dodat- § 99. 1. G∏ówne zamkni´cia budowli pi´trzàcych wy- kowo w r´czne sterowanie umo˝liwiajàce ich bezpoposa˝a si´ wnap´d elektryczny zasadniczy irezerwowy. Êrednià obs∏ug´. 2. Nap´dy g∏ównych zamkni´ç budowli pi´trzà- § 103. 1. Stosowanie ruchomych mechanizmów cych klasy I i II zasila si´ z dwóch niezale˝nych êróde∏, g∏ównych zamkni´ç budowli pi´trzàcych, przemieszdwiema liniami przeprowadzonymi przez tereny nieczanych wzd∏u˝ budowli obs∏ugujàcych kolejno ró˝ne zagro˝one podmyciem, osuwiskami i lawinami. Elekprz´s∏a jest dopuszczalne tylko wprzypadku braku potrownia wodna przy stopniu wodnym lub zaporze oraz trzeby jednoczesnego podnoszenia lub opuszczania spalinowy agregat pràdotwórczy mogà stanowiç retych zamkni´ç. zerwowe êród∏o zasilania. 2. Urzàdzenia upustowe wyposa˝a si´ w co naj- 3. Nap´dy g∏ównych zamkni´ç budowli pi´trzàcych mniej dwa ruchome mechanizmy g∏ównych zamkni´ç, klasy III zasila si´ z dwóch niezale˝nych êróde∏; rezerprzy czym jeden mechanizm mo˝e obs∏ugiwaç nie wowym êród∏em zasilania mo˝e byç nap´d r´czny. wi´cej ni˝ pi´ç takich zamkni´ç. 4. Nap´d zamkni´ç budowli pi´trzàcych klasyIV 3. Ruchomych mechanizmów g∏ównych zamkni´ç oraz budowli pi´trzàcych klasy IIIowysokoÊci pi´trzebudowli pi´trzàcych nie stosuje si´ w przypadku zania ni˝szej ni˝ 2,0 m i pojemnoÊci zbiornika mniejszej stosowania zamkni´ç dzia∏ajàcych automatycznie lub ni˝ 0,2 mln m3mo˝na ograniczyç do nap´du r´cznego. zamkni´ç zdalnie sterowanych. 5. G∏ówne zamkni´cia budowli pi´trzàcych dzia∏a- Rozdzia∏ 2 jàce na zasadzie wykorzystania ró˝nicy ciÊnieƒ wody górnej idolnej wyposa˝a si´ wurzàdzenia do ich uru- Zamkni´cia awaryjne i remontowe budowli chamiania w ka˝dych warunkach. pi´trzàcych § 100. G∏ówne zamkni´cia budowli pi´trzàcych § 104. Konstrukcja zamkni´ç awaryjnych budowli konstruuje si´ tak, aby nie dopuszczaç do drgaƒ zagrapi´trzàcych powinna umo˝liwiaç: ˝ajàcych ich trwa∏oÊci, w szczególnoÊci napowietrza si´ przestrzenie pod strumieniami wody przelewajàcy- 1) manewrowanie nimi w p∏ynàcej wodzie; mi si´ nad zamkni´ciami i progami. 2) szybkie zatrzymanie przep∏ywu wody wprzypadku § 101. 1. Wzniesienie górnej kraw´dzi g∏ównych awarii g∏ównych zamkni´ç; zamkni´ç przelewów i jazów nad poziomem maksymalnego pi´trzenia powinno wynosiç nie mniej ni˝: 3) bezpiecznà eksploatacj´.

§ 105. 1. Elektrownie wodne wyposa˝a si´ wzamk- § 110. 1. Dno spustu wykonuje si´ ze spadkiem poni´cia awaryjne, a inne budowle pi´trzàce — tylko d∏u˝nym, co najmniej 0,2 % w kierunku wody dolnej. w przypadku, gdy awaria g∏ównego zamkni´cia spowodowaç mo˝e przekroczenie przep∏ywu dozwolone- 2. Odcinki przewodów spustowych poni˝ej zago poni˝ej budowli. mkni´ç powinny byç napowietrzane. 2. Welektrowniach wodnych oniskim spadzie ro- § 111. Wloty uj´ç wody przeznaczonej do spo˝yl´ zamkni´cia awaryjnego mo˝e spe∏niaç jedno cia i na potrzeby przemys∏u oraz wloty wody kieroz urzàdzeƒ regulujàcych przep∏yw wody przez turbiwanej na pompy, turbiny iinne urzàdzenia wyposa˝a n´, je˝eli turbina jest zaopatrzona w dwa takie urzàsi´ w kraty o konstrukcji umo˝liwiajàcej ich oczyszdzenia. czanie. § 106. Zamkni´cia awaryjne mo˝na wykorzysty- § 112. Otwory wlotowe uj´ç wody zaopatruje si´ waç jako zamkni´cia remontowe, przy czym jeden w zamkni´cia remontowe, a gdy przewiduje si´ pokomplet zamkni´ç awaryjnych powinien byç zawsze trzeb´ regulacji przep∏ywu na wlocie uj´cia wody lub do dyspozycji u˝ytkownika. koniecznoÊç szybkiego odci´cia dop∏ywu wody do uj´cia — równie˝ w zamkni´cia g∏ówne i awaryjne. § 107. 1. Przepusty, jazy i uj´cia wody wyposa˝a si´ w zamkni´cie remontowe. Rozdzia∏ 4 2. Budowle hydrotechniczne, o których mowa Wyposa˝enie budowli hydrotechnicznych w sprz´t, wust.1, wyposa˝a si´ wco najmniej po jednym kommateria∏y i zabezpieczenia plecie zamkni´ç remontowych od strony wody górnej na ka˝de pi´ç otworów, atak˝e od strony wody dolnej, § 113. Budowle hydrotechniczne wyposa˝a si´ gdy nieodzowne sà one dla umo˝liwienia przeglàdów, w maszyny, sprz´t, urzàdzenia, Êrodki transportowe konserwacji i remontów. Liczba kompletów zamkni´ç i materia∏y niezb´dne do normalnej eksploatacji oraz remontowych od wody dolnej odpowiada liczbie zaprzeznaczone do u˝ycia w przypadku awarii i dzia∏aƒ mkni´ç od wody górnej. przeciwpowodziowych. 3. Dopuszcza si´ brak zamkni´ç remontowych § 114. 1. Zbiorniki wodne powinny byç wyposa˝ow budowlach hydrotechnicznych, o których mowa w ust. 1, o ile remont g∏ównych zamkni´ç lub samej ne w sprz´t do usuwania przedmiotów p∏ywajàcych budowli hydrotechnicznej jest bez nich mo˝liwy. pochodzàcych ze zlewni i z czaszy zbiornika. § 108. 1. Zamkni´cia remontowe powinny umo˝li- 2. Zbiorniki wodne nara˝one na powstawanie zatowiaç przeprowadzanie napraw iprzeglàdów g∏ównych rów lodowych lub Êry˝owych wyposa˝a si´ w sprz´t zamkni´ç oraz innych elementów budowli pi´trzàcych i Êrodki przeciwdzia∏ajàce powstawaniu zatorów lub przy NPP. przyspieszajàce ich likwidacj´. 2. Konstrukcja zamkni´ç remontowych powinna § 115. Budowle pi´trzàce oddawane do eksploataumo˝liwiaç wype∏nianie wodà przestrzeni pomi´dzy cji wyposa˝a si´ w zestaw cz´Êci zamiennych wystarzamkni´ciami remontowymi a g∏ównymi zamkni´- czajàcy co najmniej na pierwszy rok eksploatacji. ciami. § 116. Budowle pi´trzàce i zwiàzane z nimi urzà- Rozdzia∏ 3 dzenia techniczne, stanowiàce przeszkod´ dla turystyki wodnej, powinny byç wyposa˝one w urzàdzenia Wyposa˝enie spustów oraz wlotów do spustów umo˝liwiajàce przeprowadzanie ∏odzi i sprz´tu turyi uj´ç wód powierzchniowych stycznego. § 109. 1. Spusty wyposa˝a si´ wzamkni´cia g∏ów- § 117. Budowle hydrotechniczne powinny: ne, awaryjne, dla regulacji przep∏ywów oraz zamkni´- cia remontowe od strony wody górnej i wody dolnej. 1) byç wyposa˝one w sprz´t ratowniczy, w tym ko∏a i∏odzie ratunkowe, je˝eli g∏´bokoÊç wody przekra- 2. Spusty budowli hydrotechnicznych klasy IVmo- cza 1,5m lub pr´dkoÊç przep∏ywu wody jest wi´kgà byç wyposa˝one wjedno zamkni´cie umieszczone sza od 1,5 m/s; od strony wody górnej. Dopuszcza si´ stosowanie jednego zamkni´cia od strony wody dolnej tylko 2) przed urzàdzeniami upustowymi i uj´ciami wody w przypadku, gdy wysokoÊç pi´trzenia nie przekracza mieç wyznaczonà bojami itablicami ostrzegawczy- 2,0 m, a pojemnoÊç zbiornika wodnego jest mniejsza mi lini´, której przekroczenie stwarza niebezpieod 0,2 mln m3 oraz zapewnione jest bezpieczne od- czeƒstwo porwania przez pràd wody; dla budowli prowadzanie przesiàków iprzecieków wody zprzewo- hydrotechnicznych o pi´trzeniu do 2,0 m dopuszdu spustowego. cza si´ stosowanie tylko tablic ostrzegawczych;

3) na Êcianach odwodnych oraz skarpach o nachyle- 2. Budowle pi´trzàce o wysokoÊci pi´trzenia ni˝- niu wi´kszym ni˝ 1: 3 mieç rozmieszczone w od- szej ni˝ 2,0 m i pojemnoÊci zbiornika mniejszej od st´pach nie wi´kszych ni˝ 100 m drabinki lub 0,2 mln m3 nie muszà byç wyposa˝ane w urzàdzenia schodki, si´gajàce 1,5 m poni˝ej najni˝szego po- kontrolno-pomiarowe. ziomu wody lub do dna; w kana∏ach o szerokoÊci zwierciad∏a wody do 20m wyposa˝enie mo˝e byç § 121. Budowle hydrotechniczne klasy I i II wyporozmieszczane na przemian po obu brzegach ka- sa˝a si´ w urzàdzenia kontrolno-pomiarowe przystona∏u; w przypadku braku mo˝liwoÊci umieszcze- sowane do automatycznego odczytu oraz zapewniajània drabinek lub schodków Êcian´ lub skarp´ za- ce okresowà kontrol´ prawid∏owoÊci wskazaƒ urzàbezpiecza si´ przed dost´pem osób niepowo∏a- dzeƒ automatycznych za pomocà innych urzàdzeƒ nienych; automatycznych, tak aby istnia∏a mo˝liwoÊç porównania wyników obserwacji urzàdzeƒ automatycznych 4) byç wyposa˝one wzabezpieczone kratami lub siati nieautomatycznych. kami wloty do przewodów podziemnych — syfonów, rurociàgów, uj´ç, których górna kraw´dê po- § 122. 1. Urzàdzenia kontrolno-pomiarowe roz- ∏o˝ona jest p∏ycej ni˝ 5 m poni˝ej NPP; mieszcza si´ w oparciu o znajomoÊç zasad pracy elementów budowli hydrotechnicznych. 5) na poczàtku odcinków kana∏ów nie˝eglownych przy przep∏ywie wody opr´dkoÊci powy˝ej 1,5 m/s byç wyposa˝one w kraty, siatki, ∏aƒcuchy lub inne 2. Urzàdzenia kontrolno-pomiarowe umieszcza si´ urzàdzenia zabezpieczajàce przed porwaniem prà- w budowli hydrotechnicznej oraz w jej pod∏o˝u, z zadem wody ludzi, zwierzàt lub ∏odzi, o konstrukcji g´szczeniem w strefach wi´kszego zagro˝enia. umo˝liwiajàcej usuwanie zatrzymujàcych si´ na tym wyposa˝eniu zanieczyszczeƒ. 3. Do stref wi´kszego zagro˝enia zalicza si´: 1) uskoki, wk∏adki s∏abych gruntów lub ska∏ i staro- Rozdzia∏ 5 rzecza — w pod∏o˝u budowli hydrotechnicznych; Urzàdzenia kontrolno-pomiarowe 2) strefy koncentracji napr´˝eƒ, po∏àczenia nasypów z elementami betonowymi i przyczó∏kami — § 118. Budowle hydrotechniczne i ich otoczenie w konstrukcjach budowli hydrotechnicznych. wyposa˝a si´ wurzàdzenia do kontroli stanu technicznego przez ca∏y okres u˝ytkowania, od momentu roz- 4. Po∏o˝enie urzàdzeƒ kontrolno-pomiarowych pocz´cia budowy. okreÊla si´ zuwzgl´dnieniem geodezyjnej sieci odniesienia. § 119. Budowle hydrotechniczne wyposa˝a si´, w zale˝noÊci od potrzeb, w urzàdzenia kontrolno-po- § 123. Na etapie projektowania budowli hydromiarowe umo˝liwiajàce obserwacje i pomiary: technicznej dla pomiarów dokonywanych z u˝yciem 1) przemieszczeƒ i odkszta∏ceƒ budowli hydrotech- urzàdzeƒ kontrolno-pomiarowych ustala si´: nicznej, jej pod∏o˝a oraz przyleg∏ego terenu; 1) dopuszczalne i graniczne wartoÊci obserwowa- 2) napr´˝eƒ w konstrukcji budowli hydrotechnicznej; nych zjawisk i ich dynamik´; 3) poziomów iciÊnieƒ wód podziemnych oraz proce- 2) cz´stoÊç dokonywania pomiarów; sów filtracji zachodzàcych w budowli hydrotechnicznej, jej pod∏o˝u i przyczó∏kach; 3) termin aktualizacji instrukcji pomiarowej. 4) stanów wody górnej iwody dolnej oraz stanu wód DZIA¸ VIII na g∏ównych dop∏ywach; Dojazd, ∏àcznoÊç i pomieszczenia budowli 5) zmian dna i brzegów; hydrotechnicznych 6) zjawisk lodowych; § 124. 1. Do budowli hydrotechnicznej powinny 7) zjawisk meteorologicznych. byç doprowadzone drogi dojazdowe. § 120. 1. Rodzaj, liczb´ i rozmieszczenie urzàdzeƒ 2. Drogi dojazdowe dostosowuje si´ do rodzaju kontrolno-pomiarowych oraz stopieƒ dok∏adnoÊci po- Êrodków transportu umo˝liwiajàcych przewóz niemiarów ustala si´ indywidualnie dla ka˝dej budowli zb´dnego sprz´tu i materia∏ów; drogi dojazdowe do hydrotechnicznej w zale˝noÊci od jej klasy oraz kon- zapór bocznych i obwa∏owaƒ przeciwpowodziowych strukcji i rodzaju pod∏o˝a pod tà budowlà, w taki spo- powinny byç budowane wzd∏u˝ tych obiektów lub po sób, aby wyniki obserwacji pomiarów umo˝liwia∏y ich koronie iposiadaç po∏àczenia zdrogami publicznyocen´ stanu technicznego i bezpieczeƒstwa. mi — nie rzadziej ni˝ co 4 km.

3. Dla zbiorników wodnych ikana∏ów zapewnia si´ go zbiorniki wodne wyposa˝a si´ wmiejsca iurzàdzetransport wodny, awrazie braku mo˝liwoÊci technicz- nia prze∏adunkowe dla sprz´tu i materia∏ów. nych zorganizowania transportu wodnego nale˝y zapewniç dojazdy gwarantujàce bezpiecznà eksploatacj´ § 131. 1. Sta∏e budowle pi´trzàce wyposa˝a si´ obiektu. w urzàdzenia zapewniajàce ∏àcznoÊç wewn´trznà i zewn´trznà. § 125. 1. Galerie kontrolno-zastrzykowe ikorytarze transportowe powinny mieç wysokoÊç co najmniej 2. Budowle klasy I i II wyposa˝a si´ w ∏àcznoÊç za 2,2m oraz szerokoÊç nie mniejszà ni˝ 1,4m; szerokoÊç pomocà co najmniej dwóch niezale˝nych systemów; galerii kontrolno-zastrzykowych mo˝e byç zmniejszo- budowle te powinny byç wyposa˝one w ∏àcznoÊç ze na do 1,2 m, je˝eli w galerii nie przewidziano koryta stacjami pomiarowymi w zlewni i jednostkami spradla odprowadzenia wód z przecieków. wujàcymi os∏on´ hydrologicznà dla uzyskania prognoz dop∏ywów. 2. Wymiary galerii kontrolno-zastrzykowych powinny umo˝liwiaç transport iprac´ sprz´tu wiertnicze- 3. Budowle hydrotechniczne, o których mowa go u˝ywanego do wykonywania cementacji pod∏o˝a w ust. 1 i 2, wyposa˝a si´ w urzàdzenia zapewniajàce pod budowlà hydrotechnicznà. ∏àcznoÊç zw∏aÊciwymi s∏u˝bami odpowiedzialnymi za ochron´ przed powodzià. 3. Galerie i korytarze transportowe powinny mieç szerokoÊç wi´kszà o0,3m od szerokoÊci najwi´kszego § 132. Wbudowlach hydrotechnicznych pomieszczetransportowanego elementu; je˝eli przewidziano ruch nia dla mechanizmów iinnych urzàdzeƒ wyposa˝a si´ w: pieszy obok przemieszczanych lub umiejscowionych przedmiotów, szerokoÊç t´ nale˝y zwi´kszyç jedno- 1) grawitacyjnà lub mechanicznà wentylacj´; stronnie o 1,0 m. 2) oÊwietlenie; § 126. Korytarze transportowe, galerie kontrolno- 3) oznakowanie drogi ewakuacyjnej; -zastrzykowe, szyby, pochylnie transportowe i komunikacyjne wewnàtrz budowli hydrotechnicznych lub 4) odwodnienie grawitacyjne lub pompowe, z pomw jej pod∏o˝u powinny spe∏niaç warunki bezpieczeƒ- pami rezerwowymi; stwa i higieny pracy, a w szczególnoÊci powinny byç 5) zabezpieczenia przed mrozem; zaopatrzone w: 6) sprz´t i urzàdzenia przeciwpo˝arowe; 1) grawitacyjnà lub mechanicznà wentylacj´; 7) oznakowania informujàce odopuszczalnych obcià- 2) grawitacyjne lub pompowe odwodnienie z pom- ˝eniach na stropy i inne elementy; pami rezerwowymi, które mo˝na uruchomiç w przypadku zalania galerii; 8) urzàdzenia umo˝liwiajàce transport i podnoszenie cz´Êci maszyn lub urzàdzeƒ. 3) oÊwietlenie elektryczne; 4) schody, tak˝e w sytuacji, gdy przewidziano trans- DZIA¸ IX port pionowy wewnàtrz budowli pi´trzàcej. Przepisy przejÊciowe i koƒcowe § 127. W∏azy, otwory i zag∏´bienia w budowli hydrotechnicznej powinny byç zabezpieczone pokrywa- § 133. Do budowli hydrotechnicznych, wobec któmi lub barierami. rych przed dniem wejÊcia w ˝ycie rozporzàdzenia zosta∏a wydana decyzja opozwoleniu na budow´ lub zo- § 128. W budowli hydrotechnicznej transport pio- sta∏ z∏o˝ony wniosek o wydanie takiej decyzji, stosuje nowy sprz´tu iurzàdzeƒ mo˝e si´ odbywaç schodami, si´ przepisy dotychczasowe. szybami lub pochylniami za pomocà wózków i dêwigów z nap´dem elektrycznym. § 134. Traci moc rozporzàdzenie Ministra Ochrony Ârodowiska, Zasobów Naturalnych i LeÊnictwa z dnia § 129. Na terenie budowli hydrotechnicznej 20 grudnia 1996r. wsprawie warunków technicznych, umieszcza si´ tablice kierunkowe, tablice okreÊlajàce jakim powinny odpowiadaç obiekty budowlane godopuszczalne obcià˝enie i maksymalne gabaryty spodarki wodnej i ich usytuowanie (Dz. U. z 1997 r. transportowanych przedmiotów oraz znaki drogowe. Nr 21, poz. 111). § 130. Zbiorniki wodne mogà posiadaç przystaƒ § 135. Rozporzàdzenie wchodzi w˝ycie po up∏ywie znabrze˝em lub pochylnià do podnoszenia iwodowa- 30 dni od dnia og∏oszenia. nia ∏odzi inspekcyjnych i taboru eksploatacyjnego; w przypadku wykorzystania ich do transportu wodne- Minister Ârodowiska: J. Szyszko

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Ârodowiska zdnia 20 kwietnia 2007r. (poz. 579) Za∏àcznik nr1 WYKAZ POLSKICH NORM PRZYWO¸ANYCH W ROZPORZÑDZENIU PN-82/B-02000 Obcià˝enia budowli — Zasady ustalania wartoÊci PN-82/B-02001 Obcià˝enia budowli — Obcià˝enia sta∏e PN-82/B-02003 Podstawowe obcià˝enia technologiczne i monta˝owe PN-80/B-02010/Az1:2006 Obcià˝enia w obliczeniach statycznych — Obcià˝enie Êniegiem PN-77/B-02011 Obcià˝enia w obliczeniach statycznych — Obcià˝enie wiatrem PN-88/B-02014 Obcià˝enia budowli — Obcià˝enie gruntem PN-86/B-02015 Obcià˝enia budowli — Obcià˝enie temperaturà PN-86/B-02480 Grunty budowlane. OkreÊlenia, symbole, podzia∏ i opis gruntów PN-76/B-03001 Konstrukcje i pod∏o˝a budowli — Ogólne zasady obliczeƒ PN-83/B-03010 Âciany oporowe — Obliczenia statyczne i projektowanie PN-81/B-03020 Grunty budowlane — Posadowienie bezpoÊrednie budowli — Obliczenia statyczne i projektowanie PN-88/B-04481 Grunty budowlane. Badania próbek gruntu PN-B-02479:1998 Geotechnika — Dokumentowanie geotechniczne. Zasady ogólne PN-B-02481:1998 Geotechnika. Terminologia podstawowa, symbole literowe i jednostki miar PN-B-03203:2000 Konstrukcje stalowe — Zamkni´cia hydrotechniczne — Projektowanie i wykonanie PN-B-03264: 2002/Ap1:2004 Konstrukcje betonowe, ˝elbetowe ispr´˝one — Obliczenia statyczne iprojektowanie PN-B-04452:2002 Geotechnika. Badania polowe PN-B-06050:1999 Geotechnika — Roboty ziemne — Wymagania ogólne PN-EN 12063:2001 Wykonawstwo specjalnych robót geotechnicznych — Âcianki szczelne PN-EN 1537:2002 Wykonawstwo specjalnych robót geotechnicznych — Kotwy gruntowe PN-EN 1538:2002 Wykonawstwo specjalnych robót geotechnicznych — Âciany szczelinowe

2rn kinzcà∏aZ HCYNZCINHCETORDYH ILWODUB HCYNWÓ¸G AJCAKIFYSALK

:aineinÊajbO .jenwó∏g ilwodub ysalk jenolatsu einzcetatso do àzs˝in ƒeipots nedejo ´is ejumjyzrp jend´zrogurd ilwodub ´salK )1 .ysalk jet od ´is azcilaz ànd´zrogurd ´lwodub ˝einwór ,VI ysalk od tsej anozcilaz anwó∏g alwodub ydG )2 -karahco awtsp´tsan ça∏owyw e˝om einezczsinz hci ydg ,wókdapyzrp meiktàjywz ,salk hcynlógezczsop od ´is azcilaz ein hcynzcinhcetordyh ilwodub hcywosazcmyT )3 .IIiI salk hcynwó∏g ilwodub hcynawozilaer ywodub ucalp zaro ildeisoi tsaim ald mynlafortsatak ezret .III ˝in jezs˝yw ein ysalk od ´is azcilaz ,3tkpw jenolÊerko ijcautysw ,´lwodub àwosazcmyT )4 -az ogezsjeinin gu∏dew ijcakifysalk àjageldop ein3m nlm 2,0 je˝inop icÊoliw ´dow ecàzdamorgi m0,2 jecàjazcarkezrpein ainezrt´ip icÊokosywo ecàzrt´ip elwoduB )5 .mynawodubaz moneret a˝argaz ein einezczsinz hci e˝ ,meiknuraw dop akinzcà∏ .VI ysalk ilwodub ald enzcinhcet iknuraw çain∏eps ynniwop 5tkpw enoineimyw elwoduB )6 .jenalwodub-onzcinotketihcra ijcartsinimda nagro ywicÊa∏w zezrp mynazdreiwtaz mynalwodub eickejorpw anolatsu çyb anniwop ilwodub asalK )7 .wókinêaksw hcynlógezczsop eiwatsdop an hcynolatsu salk dórÊops jezs˝ywjan ysalk od çazcilaz y˝elan enzcinhcetordyh elwoduB )8 .3 .pl gu∏dew einzcà∏yw çawokifysalk y˝elan jewoizdowopwicezrp ynorhco od enozcanzezrp ´dow ecàzrt´ip owoserko enzcinhcetordyh elwoduB )9 -azi ijcaremolga ald iktuks enlafortsatak çeim e˝om einezczsinz hci ile˝ej ,I ˝in jezs˝in ysalk od enozcilaz çyb àgom ein 3 .plw enoineimyw enzcinhcetordyh elwoduB )01 ƒeipots nedejo çÊeindop y˝elan jenzcinhcetordyh ilwodub ´salkVIiIII ànolatsU .ikradopsog ald uinezcanz mywowatsdopo hcywo∏symezrp wóda∏kaz zaro wóktyb .hcynlor warpu hcynwysnetni moneret bul my∏akzseimaz moneret çizorgaz e˝om einezczsinz jej ydg ,icÊon˝aw

Za∏àcznik nr 3 WSPÓ¸CZYNNIKI KONSEKWENCJI ZNISZCZENIA BUDOWLI HYDROTECHNICZNEJ (Z WY¸ÑCZENIEM SKARP I ZBOCZY) Za∏àcznik nr4 PRAWDOPODOBIE¡STWO POJAWIANIA SI¢ PRZEP¸YWÓW MIARODAJNYCH I KONTROLNYCH DLA STA¸YCH BUDOWLI HYDROTECHNICZNYCH ObjaÊnienia: 1) Dla obwa∏owaƒ chroniàcych wy∏àcznie u˝ytki zielone izaliczanych woparciu oza∏àcznik nr2 do rozporzàdzenia do klasy IV, dopuszcza si´ jako wod´ miarodajnà Q oprawdopodobieƒstwie p = 10 %, ajako wod´ kontrolnà — Q oprawdopodom k bieƒstwie p = 5 %. 2) Wyznaczenie Q iQ nast´puje przez przyj´cie prawdopodobieƒstwa tych przep∏ywów dla sta∏ych budowli pi´trzàcych m k wed∏ug niniejszego za∏àcznika wzale˝noÊci od klasy budowli, zzastrze˝eniem pkt3. 3) Obliczenie Q , októrym mowa wpkt2, dla rzek ipotoków na terenach górskich ipodgórskich nale˝y przeprowadziç przez k dodanie do Q , okreÊlonego wniniejszym za∏àczniku, Êredniego b∏´du oszacowania tej wartoÊci δ, przy t = 1 ipoziomie k α ufnoÊci równym 0,84; do wymiarowania budowli za Q nale˝y przyjàç przep∏yw równy (1+ δ) Q . k k Za∏àcznik nr 5 PRAWDOPODOBIE¡STWO POJAWIANIA SI¢ MAKSYMALNYCH PRZEP¸YWÓW BUDOWLANYCH DLA TYMCZASOWYCH BUDOWLI HYDROTECHNICZNYCH

Za∏àcznik nr 6 BEZPIECZNE WZNIESIENIE KORONY STA¸YCH BUDOWLI HYDROTECHNICZNYCH Za∏àcznik nr7 WZNIESIENIE GÓRNEJ KRAW¢DZI USZCZELNIE¡ BUDOWLI ZIEMNYCH ObjaÊnienie: Dla wa∏ów przeciwpowodziowych górna kraw´dê uszczelnieƒ nie powinna byç ni˝sza ni˝ poziom wód przy Q . k Za∏àcznik nr8 LICZBA SPUSTÓW, SZTOLNI, LEWARÓW I TURBIN, KTÓRYCH NIE NALE˚Y UWZGL¢DNIAå PRZY OKREÂLANIU WARUNKÓW PRZEPUSZCZENIA PRZEP¸YWU MIARODAJNEGO