Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2007 r. w sprawie metod pobierania prób materiału siewnego i okresu ich przechowywania oraz metod dokonywania oceny materiału siewnego

cinku mi´dzy punktami nr: 144, 143, 142, 141 chodzi do punktu nr 656. Dalej biegnie wkiei 140 tworzy granic´ z dzia∏kà nr 2/18. Od runku po∏udniowo-zachodnim, po granicy punktu nr 140 granica biegnie wzd∏u˝ zdzia∏kà nr 1/85, przez punkty nr: 655 i552 do ul. Spacerowej wkierunku pó∏nocno-zachod- punktu nr 551. Tu zmienia kierunek na pó∏- nim przez punkty nr: 76, 75, 74, 139, 73, 72, nocno-zachodni i biegnie przez punkty nr: 71, 70, 69, 68, 103 do punktu nr 43, od które- 146, 686, 145, 144, 143, po granicy z dzia∏kago rozpocz´to opis.”, mi nr: 1/61 i1/78, do punktu nr 142. Dalej biegnie w kierunku pó∏nocno-zachodnim przez — na koƒcu dodaje si´ opis granic i terenu punkty nr: 141, 140, 139, 138, 137 do punktu Kompleksu nr 4 w brzmieniu: nr 136, w którym zmienia kierunek na pó∏- „Kompleks nr 4 nocny, ibiegnie przez punkty nr: 135 i134, po granicy z dzia∏kà nr 1/22, do punktu nr 133. Obr´b ewidencyjny 7 — S∏upiec, karta ma- Od punktu nr 133 biegnie wkierunku pó∏nocpy16 nym przez punkt nr 132 do punktu nr 131, po- Opis granicy rozpocz´to od punktu nr 162. krywajàc si´ na tym odcinku zgranicà dzia∏ki Od punktu nr 162 granica biegnie wkierunku nr 1/23. W punkcie nr 131 granica za∏amuje po∏udniowo-wschodnim przez punkty nr: si´ w kierunku pó∏nocno-wschodnim i bieg- 670, 163, 667, 164, 165, 166 do punktu nr 167. nie przez punkty nr: 159, 160, 161, po granicy Tu za∏amuje si´ w kierunku po∏udniowo-za- z dzia∏kà nr 1/82, do punktu nr 162, od którechodnim i biegnie do punktu nr 168, gdzie go rozpocz´to opis.”, ponownie za∏amuje si´ wkierunku po∏udniob) w opisie granic i terenu Podstrefy Praszka: wo-wschodnim, i biegnie przez punkty nr: 169, 170, 171, 172, po granicy z dzia∏kà — w zdaniu czwartym wyraz „148/7” zast´puje nr1/82, do punktu nr 715. W punkcie nr 715 si´ wyrazem „148/17”, za∏amuje si´ wkierunku po∏udniowo-zachod- — w zdaniu siódmym wyraz „Gdaƒska” zast´- nim ibiegnie do punktu nr 714, gdzie zmienia puje si´ wyrazem „Gaƒska”. kierunek na po∏udniowo-wschodni, i biegnie po granicy zdzia∏kà nr 1/90 do punktu nr 658. § 2. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie Tu skr´ca w kierunku po∏udniowo-zachod- 14 dni od dnia og∏oszenia. nim ibiegnie do punktu nr 657, wktórym za- ∏amuje si´ w kierunku po∏udniowym, i do- Prezes Rady Ministrów: J. Kaczyƒski 363 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI1) z dnia 9 marca 2007 r. w sprawie metod pobierania prób materia∏u siewnego i okresu ich przechowywania oraz metod dokonywania oceny materia∏u siewnego2)

10) stopnia pora˝enia plantacji ziemniaka chorobami, 4) dla plantacji nasiennych pozosta∏ych gatunków rozgodnie z wymaganiami szczegó∏owymi. Êlin rolniczych, z wy∏àczeniem ziemniaka, na których jest wytwarzany: 4. Poszczególne oceny stanu plantacji nasiennej sà a) materia∏ siewny kategorii elitarny — 30 m2, dokonywane w wyznaczonych terminach, w zale˝no- Êci od okreÊlonej fazy rozwoju roÊlin. b) materia∏ siewny kategorii kwalifikowany — 10m2; 5. Oceny stanu plantacji nasiennej dokonuje si´ na jednostkach kwalifikacyjnych, którymi sà okreÊlone 5) dla plantacji nasiennych, na których roÊliny sà powierzchnie kontrolne lub okreÊlona liczba roÊlin. uprawiane pojedynczo, w rz´dach o du˝ej rozstawie (powy˝ej 30 cm) lub gniazdowo — 100 kolej- 6. Jednostki kwalifikacyjne, o których mowa nych roÊlin w rz´dzie lub po 50 kolejnych roÊlin w ust.5, wyznacza si´ w taki sposób, aby reprezento- w dwóch sàsiednich rz´dach; wa∏y ca∏à powierzchni´ plantacji nasiennej poddanej ocenie polowej. 6) dla plantacji nasiennych roÊlin warzywnych: a) 10 m2 lub 7. Je˝eli dokonuje si´ oceny polowej roÊlin warzywnych w celu uznania materia∏u siewnego w kate- b) je˝eli roÊliny sà uprawiane w rz´dach o du˝ej gorii standard, to stosuje si´ metody oceny oraz wy- rozstawie (powy˝ej 30 cm) — 100 kolejnych magania szczegó∏owe okreÊlone dla materia∏u siew- roÊlin w rz´dzie lub po 50 kolejnych roÊlin nego kategorii kwalifikowany. w dwóch sàsiednich rz´dach. § 5. 1. Przed dokonaniem oceny polowej sprawdza 3. Na wszystkich plantacjach nasiennych odmian si´, czy wielkoÊç powierzchni plantacji nasiennej zg∏o- mieszaƒcowych, zwyjàtkiem ˝yta, jednostki kwalifikaszonej do oceny polowej: cyjne wyznacza si´ oddzielnie dla ka˝dego sk∏adnika rodzicielskiego. 1) jest zgodna z powierzchnià plantacji nasiennej poddawanej ocenie; 4. Podczas ostatniej oceny stanu plantacji odmian mieszaƒcowych sprawdza si´ zniszczenie roÊlin zapy- 2) odpowiada iloÊci materia∏u siewnego zu˝ytego do lacza dla gatunków, dla których takie wymaganie zoobsiania lub obsadzenia tej plantacji. sta∏o okreÊlone w wymaganiach szczegó∏owych. 2. Je˝eli ewentualna niezgodnoÊç nie zosta∏a udo- § 7. Na plantacjach nasiennych o powierzchni do kumentowana, to plantacj´ nasiennà uznaje si´ za nie- 0,10 ha oraz prowadzonych pod os∏onami ocenie podspe∏niajàcà wymagaƒ szczegó∏owych. legajà wszystkie roÊliny. § 6. 1. Dla plantacji nasiennych gatunków, dla któ- § 8. 1. Szacunkowy zbiór brutto materia∏u siewnerych w wymaganiach szczegó∏owych czystoÊç odmiago okreÊla si´ wdecytonach, kilogramach lub wsztunowa jest okreÊlona: kach z ca∏ej ocenionej powierzchni plantacji nasiennej. 1) w procentach — stosuje si´ metod´ oceny polowej wed∏ug norm procentowych; 2. Szacunkowy zbiór materia∏u siewnego jest wy- 2) w sztukach na jednostk´ kwalifikacyjnà — stosuje korzystywany wocenie laboratoryjnej, ocenie cech zesi´ metod´ oceny polowej wed∏ug norm po- wn´trznych oraz ocenie polowej w drugim roku uprawierzchni. wy roÊlin dwuletnich. 2. WielkoÊci jednostek kwalifikacyjnych, o których 3. Na plantacji nasiennej ziemniaka ocenia si´ obmowa w § 4 ust. 5, wynoszà: sad´ roÊlin na jednostce powierzchni. 1) dla plantacji nasiennych gatunków ocenianych 4. Je˝eli obsada roÊlin, októrej mowa wust. 3, jest metodà wed∏ug norm procentowych — 20 m2; mniejsza ni˝ 70 % powierzchni, plantacj´ nasiennà uznaje si´ za niespe∏niajàcà wymagaƒ szczegó∏owych. 2) dla plantacji nasiennych wszystkich gatunków ˝ycic i festulolium, na których jest wytwarzany: § 9. 1. Z obserwacji dokonanych podczas oceny stanu plantacji nasiennej sporzàdza si´ raport iwpisua) materia∏ siewny kategorii elitarny — 50 m2, je si´ je do arkusza oceny polowej. b) materia∏ siewny kategorii kwalifikowany — 10m2; 2. Raport, októrym mowa wust. 1, podpisuje urz´- dowy kwalifikator albo akredytowany kwalifikator, któ- 3) dla plantacji nasiennych wiechliny ∏àkowej, na któ- ry dokona∏ oceny, zwani dalej „kwalifikatorem”, oraz rych jest wytwarzany: wnioskodawca lub osoba przez niego upowa˝niona. a) materia∏ siewny kategorii elitarny — 20 m2, § 10. 1. Wprzypadku gatunków odwuletnim cyklu b) materia∏ siewny kategorii kwalifikowany — produkcji nasion wytwarzanie materia∏u siewnego 10m2; mo˝e byç prowadzone metodà:

b) sprawdzenie zgodnoÊci z wymaganiami szcze- 2. Ocen´ cech zewn´trznych wysadków wykonuje gó∏owymi dotyczàcymi opakowaƒ i oznakowa- si´ w terminie wiosennym, po przechowaniu wysadnia partii, ków, ale przed ich wysadzeniem. c) ocena ogólnego stanu bulw sadzeniaków ziem- 3. Ocenie cech zewn´trznych poddaje si´ wysadki niaka; roÊlin rolniczych i warzywnych pochodzàce z planta- 2) ocen´ szczegó∏owà, przeprowadzanà w sposób cji, której stan zosta∏ oceniony w pierwszym roku umo˝liwiajàcy iloÊciowe okreÊlenie cech jakoÊcio- uprawy, z wyjàtkiem plantacji za∏o˝onej z materia∏u wych, w szczególnoÊci: hodowcy. a) zanieczyszczeƒ, § 24. Szczegó∏owe wyniki oceny cech zewn´trznych: b) pora˝enia bulw przez choroby, c) uszkodzeƒ mechanicznych, 1) sadzeniaków ziemniaka sà wpisywane przez kwalifikatora do tabeli znajdujàcej si´ na odwrocie Êwiad) wad fizjologicznych, dectwa lub informacji; e) bulw nietypowych dla odmiany, 2) wysadków sà wpisywane przez kwalifikatora do f) kalibra˝u. arkusza oceny polowej. 2. Ocenie cech zewn´trznych poddaje si´ bulwy § 25. Szczegó∏owy opis metody oceny cech zeziemniaka posortowane wed∏ug kalibra˝u ipodzielone wn´trznych sadzeniaków ziemniaka oraz wysadków na partie iloÊciowe, zgodnie z wymaganiami szczegó- roÊlin dwuletnich jest okreÊlony w za∏àczniku nr 5 do ∏owymi. rozporzàdzenia. 3. Kwalifikator mo˝e obni˝yç stopieƒ ocenianej § 26. 1. Ocena polowa materia∏u szkó∏karskiego partii sadzeniaków ziemniaka na wniosek w∏aÊciciela obejmuje jednà lub kilka ocen stanu plantacji, wzale˝- partii. noÊci od wymagaƒ szczegó∏owych. 4. Ocena cech zewn´trznych minibulw ziemniaka 2. Poszczególne oceny stanu plantacji sà dokojest dokonywana w sposób okreÊlony w ust. 1 pkt 2 nywane w terminach okreÊlonych w wymaganiach lit.b—eoraz obejmuje sprawdzenie dokumentacji doszczegó∏owych. tyczàcej ich pochodzenia. 3. Podczas oceny polowej materia∏u szkó∏karskie- § 20. 1. Ocena cech zewn´trznych sadzeniaków go sprawdzeniu podlegajà w szczególnoÊci: ziemniaka jest dokonywana raz w sezonie sprzeda˝y (jesieƒ lub wiosna). 1) do∏àczona do wniosku dokumentacja; 2. Parti´ sadzeniaków niesprzedanà w okresie 2) zgodnoÊç informacji deklarowanych we wniosku 2miesi´cy od dnia dokonania oceny cech zewn´trz- z przed∏o˝onymi dokumentami i stanem faktycznych poddaje si´ ponownie ocenie. nym plantacji; § 21. W miejscu dokonywania oceny cech ze- 3) izolacja przestrzenna; wn´trznych sadzeniaków ziemniaka powinny znajdowaç si´ w szczególnoÊci wagi, kosze lub inne pojem- 4) oznaczenie materia∏u szkó∏karskiego; niki, plandeki, termometry, stó∏ sortowniczy oraz do- 5) przedplon; kumentacja dotyczàca ocenianej partii sadzeniaków. 6) wyrównanie roÊlin; § 22. Kontroli jakoÊci poddaje si´ nie mniej ni˝ 10% partii sadzeniaków ziemniaka znajdujàcych si´ 7) czystoÊç gatunkowa i odmianowa; w obrocie. 8) wiek roÊlin; § 23. 1. Ocena cech zewn´trznych wysadków roÊlin o dwuletnim cyklu rozmna˝ania stanowi jednà z ocen 9) pochodzenie ocenianych roÊlin; stanu plantacji ijest przeprowadzana wsposób umo˝- 10) zdrowotnoÊç, jakoÊç i iloÊç roÊlin. liwiajàcy iloÊciowe okreÊlenie wyst´pujàcych wad, w szczególnoÊci: 4. Do obliczania iloÊci materia∏u szkó∏karskiego 1) pora˝enia wysadków przez choroby typowe dla mo˝na stosowaç pomocniczo: ocenianego gatunku; 1) Êrednià obsad´ na 1 m2 powierzchni lub 1 m.b. 2) uszkodzeƒ mechanicznych; d∏ugoÊci rz´dów; 3) wad fizjologicznych; 2) Êrednià wydajnoÊç z jednej roÊliny; 4) wysadków nietypowych dla odmiany. 3) szacunkowy plon owoców z drzew nasiennych.

§ 27. 1. Podczas oceny polowej elitarnego materia- 1) czterech drzewkach; ∏u szkó∏karskiego oraz kwalifikowanego materia∏u szkó∏karskiego w sadach, w których sà pozyskiwane 2) szeÊciu krzewach; nasiona lub zrazy, przeprowadza si´ szczegó∏owà oce- 3) dwunastu roÊlinach truskawek. n´ wszystkich roÊlin. 4. Ocen´ to˝samoÊci odmianowej materia∏u szkó∏- 2. Podczas oceny polowej kwalifikowanego matekarskiego koƒczy si´ po pierwszym roku owocowania, ria∏u szkó∏karskiego innego ni˝ wymieniony w ust. 1 w którym mo˝na dokonaç porównania okreÊlonego dokonuje si´ ogólnego sprawdzenia wszystkich roÊlin w ust. 2. oraz przeprowadza si´ ocen´ szczegó∏owà na jednostce kwalifikacyjnej, którà stanowià kolejne roÊliny § 30. 1. Pobierania prób materia∏u siewnego dokow jednym lub kilku rz´dach albo 10 % roÊlin ka˝dej nuje si´ zgodnie z metodykà okreÊlonà przez Mi´dzypartii materia∏u szkó∏karskiego zg∏oszonej do oceny. narodowy Zwiàzek Oceny Nasion (ISTA). 3. W przypadku braku wyrównania materia∏u 2. Do pobierania prób do oceny laboratoryjnej maszkó∏karskiego w ocenianej partii mo˝na wyznaczyç teria∏u siewnego odmianowych mieszanek nasienkolejne jednostki kwalifikacyjne. nych oraz mieszaƒców z∏o˝onych rzepaku stosuje si´ 4. Kwalifikator mo˝e zdegradowaç ocenianà plan- metodyk´ ISTA, je˝eli poszczególne sk∏adniki tego matacj´ lub jej cz´Êç lub parti´ materia∏u szkó∏karskiego teria∏u siewnego zosta∏y oznaczone w sposób umo˝- do ni˝szego stopnia z uwagi na jej stan. liwiajàcy ich rozdzielenie i ocen´ ka˝dego sk∏adnika (barwienie). Je˝eli nie ma mo˝liwoÊci rozdzielenia po- § 28. 1. Ocen´ laboratoryjnà drzew w sadach do szczególnych sk∏adników materia∏u siewnego, nie pozyskiwania nasion wykonuje si´, stosujàc test przeprowadza si´ oceny laboratoryjnej. ELISA. § 31. 1. Pobieranie prób materia∏u siewnego mo˝e 2. Test ELISA wykonuje si´ na obecnoÊç wirusa byç wykonywane w sposób automatyczny za pomocà kar∏owatoÊci Êliwy (Prune dwarf virus, PDV) i wirusa urzàdzenia do automatycznego pobierania prób, zwanekrotycznej plamistoÊci pierÊcieniowej wiÊni (Prunus nego dalej „automatycznym próbobierzem”. necrotic ringspot virus, PNRSV). 2. Próby materia∏u siewnego do oceny laboratoryj- 3. Reprezentatywne próby pobiera si´ do testu nej z partii przechowywanych w silosach pobiera si´ ELISA póênà zimà lub wczesnà wiosnà, nie póêniej wy∏àcznie za pomocà automatycznego próbobierza. jednak ni˝ przed kwitnieniem, z ka˝dego drzewa nasiennego cztery p´dy, ka˝dy p´d z innej strony drze- § 32. 1. Próby bulw ziemniaka do laboratoryjnej wa. oceny zdrowotnoÊci sadzeniaków ziemniaka pobiera si´ zplantacji nasiennej przed ich wykopaniem, wcza- 4. Test ELISA wykonuje si´ na liÊciach i kwiatach sie kopania albo z kopców lub przechowalni. lub pàkach uzyskanych z p´dów przetrzymywanych przez okres od 2 do 3 tygodni w wodzie o temperatu- 2. Próby zkopców iprzechowalni pobiera si´ tylko rze 18—25 °C. wówczas, gdy nie jest mo˝liwe pobranie próby zplantacji, w szczególnoÊci je˝eli: 5. Pierwszy test ELISA wykonuje si´ na 3-letnich drzewach, pobierajàc próby zbiorcze z czterech kolej- 1) próba pobrana z plantacji uleg∏a zniszczeniu lub nych drzew nasiennych. Kolejne testy ELISA wykonu- z wysadzonych oczek uzyskano mniej ni˝ 80 % roje si´ co 4 lata lub 6 lat, w zale˝noÊci od izolacji prze- Êlin; strzennej okreÊlonej w wymaganiach szczegó∏owych, 2) zosta∏y zakwestionowane wyniki oceny laboratopobierajàc próby zbiorcze z dwóch kolejnych drzew nasiennych. ryjnej, a pobranie próby do oceny powtórnej nie by∏o mo˝liwe przed wykopaniem ziemniaków. 6. Je˝eli w próbie zbiorczej zostanà stwierdzone wirusy, o których mowa w ust. 2, to test ELISA wyko- § 33. 1. Próby do laboratoryjnej oceny zdrowotnonuje si´, dla tej próby zbiorczej, dla ka˝dego drzewa Êci pobiera si´ w terminach przewidzianych dla grup oddzielnie. wczesnoÊci poszczególnych odmian, po uzgodnieniu z zainteresowanymi podmiotami. § 29. 1. Oceny to˝samoÊci odmianowej materia∏u szkó∏karskiego dokonuje si´, prowadzàc obserwacje 2. Próby bulw ziemniaka do laboratoryjnej oceny cech danej odmiany. zdrowotnoÊci pobiera si´ z plantacji o ca∏kowicie zaschni´tych lub zniszczonych cz´Êciach zielonych roÊ- 2. Obserwowane cechy odmiany porównuje si´ lin. zopisem odmiany dokonanym przez jednostk´ zajmujàcà si´ rejestracjà lub z wzorcem tej odmiany. 3. Zplantacji nasiennych ziemniaka, na których by∏ przeprowadzony zabieg defoliacji, próby bulw ziem- 3. Ocen´ to˝samoÊci odmianowej dla jednej od- niaka pobiera si´ w okresie pomi´dzy 7. a 14. dniem miany przeprowadza si´ co najmniej na: po wykonanym zabiegu.

4. Je˝eli cz´Êci zielone roÊlin nie sà ca∏kowicie za- sposobu pobierania prób oraz prób do laboratoryjnej schni´te lub zniszczone, próby do laboratoryjnej oce- oceny zdrowotnoÊci sadzeniaków ziemniaka jest okreÊny zdrowotnoÊci pobiera si´ w czasie kopania bulw. lony w za∏àczniku nr 6 do rozporzàdzenia. § 34. 1. Próby bulw ziemniaka do oceny laborato- § 36. Traci moc rozporzàdzenie Ministra Rolnictwa ryjnej pobiera si´ do dostarczonych przez wniosko- i Rozwoju Wsi z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie dawc´ czystych i o odpowiedniej wytrzyma∏oÊci opa- metod dokonywania oceny polowej, laboratoryjnej kowaƒ. sadzeniaków ziemniaka, cech zewn´trznych materia∏u 2. Odpowiednio oznakowane próby bulw ziemnia- siewnego oraz metod oceny polowej, laboratoryjnej ka dostarcza si´, wraz z protoko∏em pobrania próby, i to˝samoÊci odmianowej materia∏u szkó∏karskiego do laboratorium wterminie 3 dni od dnia zakoƒczenia (Dz. U. Nr 103, poz. 1093). próbobrania. § 37. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie § 35. Opis metod pobierania prób do oceny labo- 14 dni od dnia og∏oszenia. ratoryjnej materia∏u siewnego mieszanek nasiennych innych ni˝ okreÊlone w § 30 ust. 2, automatycznego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi: w z. M. Zagórski Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Rolnictwa iRozwoju Wsi zdnia 9 marca 2007 r. (poz. 363) Za∏àcznik nr 1 SZCZEGÓ¸OWY OPIS METODY OCENY POLOWEJ PLANTACJI NASIENNEJ ROÂLIN ROLNICZYCH, Z WY¸ÑCZENIEM PLANTACJI NASIENNYCH ZIEMNIAKA I. Cz´Êç ogólna 2) kwalifikowany w stopniu: a) kwalifikowany I rozmno˝enia (C/1), 1. Ocenie polowej podlegajà wszystkie plantacje, na których jest wytwarzany materia∏ siewny kategorii: b) kwalifikowany II rozmno˝enia (C/2), 1) elitarny w stopniu: c) kwalifikowany III rozmno˝enia (C/3). a) przedbazowy (PB/III), 2. Oceny polowej dokonuje si´ na jednostkach kwalib) przedbazowy (PB/II), fikacyjnych wyznaczonych wsposób reprezentujàc) bazowy (B); cy ca∏à plantacj´ wed∏ug schematu:

II. Cz´Êç szczegó∏owa 2. Ocena czystoÊci odmianowej wed∏ug norm procentowych polega na policzeniu roÊlin nietypo- 1. W zale˝noÊci od charakterystyki biologicznej oce- wych dla odmiany na jednostkach kwalifikacyjnianego gatunku oraz zwiàzanych z nià wymagaƒ nych iporównaniu ich liczby do populacji roÊlin na szczegó∏owych oceny polowej plantacji nasien- jednym hektarze. nych dokonuje si´: 3. Dla metody oceny wed∏ug norm procentowych 1) wed∏ug norm procentowych albo wyznacza si´ jednostki kwalifikacyjne o powierzchni 20 m2 dla wszystkich stopni kwalifikacji 2) wed∏ug norm powierzchni. wed∏ug schematu: 4. Liczb´ jednostek kwalifikacyjnych wyznacza si´, wierzchni, zzachowaniem zasady pobierania jednej wzale˝noÊci od wielkoÊci plantacji, wnast´pujàcy jednostki kwalifikacyjnej na ka˝de rozpocz´te 2 ha. sposób: 8. Liczb´ zaobserwowanych roÊlin nietypowych na 1) na plantacji o powierzchni do 10 ha wyznacza wszystkich ocenionych jednostkach kwalifikacyjsi´ zawsze 10 jednostek; nych przelicza si´ na powierzchni´ 200 m2 ijest to Êrednia liczba roÊlin nietypowych z wszystkich 2) na ka˝de rozpocz´te 2 ha plantacji opowierzchocenionych jednostek pomno˝ona przez 10. ni powy˝ej 10 ha wyznacza si´ jednà jednostk´; 9. Liczb´ roÊlin nietypowych przeliczonà na po- 3) na jednej plantacji mo˝na dokonaç oceny nie wierzchni´ 200 m2 porównuje si´ do oszacowanej wi´cej ni˝ na 20 jednostkach. populacji roÊlin na 1 ha. 5. Jednorazowo mo˝na dokonaç oceny plantacji 10. Populacj´ roÊlin na powierzchni 1 ha szacuje si´ o powierzchni nie wi´kszej ni˝ 30 ha. w nast´pujàcy sposób: 6. Plantacje o powierzchni wi´kszej ni˝ 30 ha dzieli 1) przed przystàpieniem do szczegó∏owej oceny si´ na cz´Êci, których liczba stanowi wielokrotnoÊç dokonuje si´ miarkà pomiaru szerokoÊci mi´- 30 ha. dzyrz´dzi wcentymetrach, zdala od uwroci iza- 7. W przypadku du˝ych plantacji dopuszcza si´ siewów, wykonujàc kilka pomiarów, wed∏ug 10 % tolerancj´ w odniesieniu do ocenianej po- schematu: 2) na pierwszych dziesi´ciu jednostkach wykonu- liczeniu roÊlin na 1 m d∏ugoÊci rz´du, wed∏ug je si´ tzw. prób´ metrycznà, polegajàcà na po- schematu:

gdzie: P — oznacza obliczonà populacj´ roÊlin lub k∏osów (wiech) na 1 ha, M — oznacza Êrednià liczb´ roÊlin na 1 m d∏ugoÊci rz´du, W — oznacza szerokoÊç mi´dzy rz´dami w centymetrach; 2) dla plantacji obsianych rzutowo: gdzie: P — oznacza populacj´ roÊlin lub k∏osów (wiech) na 1 ha, N — oznacza Êrednià liczb´ roÊlin na powierzchni 0,5 m2; wartoÊç N uzyskuje si´ przez policzenie roÊlin lub k∏osów (wiech) na powierzchni 0,5 m2wobr´bie ka˝dej jednostki kwalifikacyjnej, przyjmujàc do obliczeƒ Êrednià. 13. Liczb´ zaobserwowanych roÊlin nietypowych dla tabel nr 1 i 2 stanowiàcych przyk∏ad tablicy liczb odmiany i przeliczonych na powierzchni´ 200 m2 dyskwalifikujàcych dla szeÊciu wartoÊci czystoÊci porównuje si´ do oszacowanej populacji wed∏ug odmianowej. Tabela nr 1

Tabela nr 2 14. Liczby dyskwalifikujàce sà to liczby roÊlin nietypo- 17. Metodà wed∏ug norm powierzchni ocenia si´ wych dla odmiany, przeliczone na 200 m2, porów- w szczególnoÊci gatunki obcopylne, których czynane zwymaganà czystoÊcià odmianowà ioszaco- stoÊç odmianowa w wymaganiach szczegó∏owych wanà populacjà. jest okreÊlona wsztukach na powierzchni´ jednostki kwalifikacyjnej, w szczególnoÊci roÊlin motylkowa- 15. Plantacji nie uznaje si´, je˝eli liczba roÊlin nietypotych, traw oraz ˝yta iobcopylnych odmian pszen˝ywych zaobserwowanych na tej plantacji jest rówta, atak˝e gatunki, dla których oszacowanie populana lub wi´ksza od odpowiedniej liczby dyskwalificji ze wzgl´du na ich specyfik´ nie jest mo˝liwe. kujàcej. 18. Ocena czystoÊci odmianowej wed∏ug norm po- 16. Przy metodzie oceny wed∏ug norm powierzchni wierzchni polega na sumowaniu liczby roÊlin niemo˝e wystàpiç: typowych dla odmiany zaobserwowanych na jed- 1) 20 % ryzyka uznania pól, dla których rzeczywi- nostkach kwalifikacyjnych iporównaniu zliczbami sty poziom roÊlin nietypowych dla odmiany granicznymi opracowanymi statystycznie dla wywynosi 1,50 roÊlin nietypowych dla odmiany maganej czystoÊci. na jednostk´ kwalifikacyjnà; 19. Dla metody oceny wed∏ug norm powierzchni wyzna- 2) 10 % ryzyka dyskwalifikacji pól, na których cza si´ jednostki kwalifikacyjne opowierzchni zale˝- stwierdzono 1,05 roÊlin nietypowych dla od- nej od kategorii ocenianego materia∏u siewnego, miany na jednostk´ kwalifikacyjnà. atak˝e od niektórych gatunków, wed∏ug schematu:

20. Je˝eli plantacja jest prowadzona w du˝ej rozsta- ni mi´dzyrz´dowej z jednej strony (szerokoÊç rz´- wie rz´dów (powy˝ej 30 cm), jednostka kwalifika- du). D∏ugoÊç jednostki okreÊla si´ zgodnie z tabecyjna sk∏ada si´ z pojedynczego rz´du i przestrze- là nr3. Tabela nr 3 *)OkreÊlonà d∏ugoÊç rz´du mo˝na podzieliç na pó∏, idàc jednym rz´dem iwracajàc sàsiednim. 21. Sposobu wybierania jednostek kwalifikacyjnych 22. W zale˝noÊci od wielkoÊci plantacji wyznacza si´ dokonuje si´, zak∏adajàc, ˝e roÊliny nietypowe dla nast´pujàcà minimalnà liczb´ jednostek zgodnie odmiany sà losowo rozmieszczone na ca∏ej planta- z tabelà nr 4. cji i majà rozk∏ad Poissona. Tabela nr 4 23. Je˝eli na plantacji wyst´pujà pasy zanieczyszczeƒ, nych, przy czym ich liczba nie jest z góry ustalona wy∏àcza si´ je zjednostek kwalifikacyjnych iocenia i zale˝y od bie˝àcych wyników oceny jednostek oddzielnie. kwalifikacyjnych. 24. Metoda oceny wed∏ug norm powierzchni polega 25. Szczegó∏owej oceny dokonuje si´ w nast´pujàcy na pobieraniu kolejnych jednostek kwalifikacyj- sposób:

1) je˝eli w wyniku oceny dokonanej na minimal- li nr 5, pobiera si´ kolejne jednostki kwalifikanej, przewidzianej dla ocenianej powierzchni, cyjne, a˝ suma wad b´dzie ni˝sza od dolnej alliczbie jednostek kwalifikacyjnych suma stwier- bo wy˝sza od górnej liczby granicznej przewidzonych wad jest: dzianej dla liczby ocenionych jednostek kwalifia) mniejsza lub równa dolnej liczbie granicznej kacyjnych; wskazanej w tabeli nr 5, plantacj´ uznaje si´ 3) je˝eli suma stwierdzonych wad jest wy˝sza lub za zgodnà z wymaganiami szczegó∏owymi, równa liczbie 22, ocenianej plantacji nie uznab) wi´ksza lub równa górnej liczbie granicznej je si´ za zgodnà z wymaganiami szczegó∏owywskazanej w tabeli nr 5, plantacji nie uznaje mi nawet w przypadku, gdy nie zosta∏a dokosi´ za zgodnà zwymaganiami szczegó∏owymi; nana ocena minimalnej, przewidzianej dla 2) je˝eli suma stwierdzonych wad zawiera si´ ocenianej powierzchni, liczby jednostek kwaliw przedziale niepewnoÊci wskazanym w tabe- fikacyjnych. Tabela nr 5

1) liczy si´ roÊliny owsa g∏uchego, które znajdà si´ III. Odmiany mieszaƒcowe rzepaku w zasi´gu wzroku, podczas: 1. Ocena polowa plantacji nasiennych odmian miea) obchodzenia plantacji w celu sprawdzenia szaƒcowych rzepaku: wymaganej izolacji przestrzennej, b) ka˝dego koniecznego przejÊcia przez ocenia- 1) w celu zapewnienia czystoÊci sk∏adników wynà plantacj´, siew nasion jest dokonywany oddzielnie dla c) szczegó∏owej oceny dokonywanej na jed- ka˝dego sk∏adnika; nostkach kwalifikacyjnych; 2) plantacj´, na której produkuje si´ materia∏ 2) policzone w sposób okreÊlony w pkt 1 roÊliny siewny odmiany mieszaƒcowej, obsiewa si´ owsa g∏uchego sumuje si´ i dzieli przez liczb´ sk∏adnikami rodzicielskimi pasowo — przehektarów ocenianej plantacji. miennie, w uk∏adzie przedstawionym na sche- 30. Podczas liczenia nie bierze si´ pod uwag´, ˝e cz´Êç macie: roÊlin owsa g∏uchego mo˝e byç policzona kilkakrotnie. a) 3 lub 2 pasy sk∏adnika matecznego — linia 2) m´skà sterylnoÊç linii matecznej, która nie mo- CMS (cytoplazmatyczna m´ska sterylnoÊç) ˝e byç mniejsza ni˝ 98,0 %, liczàc wyst´powanieprodukujàca py∏ku, nie kwiatów z ˝ywymi pylnikami, które charakteryzujà si´ kwiatami o mniejszych p∏atkach b) 1 pas sk∏adnika ojcowskiego — linii m´skoi silnie zredukowanych pr´cikach w stosunku p∏odnej produkujàcej py∏ek, do kwiatów roÊlin m´skop∏odnych. c) pas oddzielajàcy o szerokoÊci 1 m; 3. WielkoÊç zbioru szacuje si´ na pasach obsianych 3) podczas ostatniej oceny stanu plantacji sprawlinià matecznà CMS, którym jest materia∏ siewny dza si´ usuni´cie pasów zapylacza; odmiany mieszaƒcowej. 4) w przypadku rzepaku jarego, je˝eli pas oddzielajàcy jest zwi´kszony do szerokoÊci 3 m, nie IV. Mieszaƒce z∏o˝one rzepaku jest wymagane usuni´cie roÊlin sk∏adnika ojcowskiego. 1. Materia∏ siewny mieszaƒca z∏o˝onego stanowi mieszanin´ sk∏adników, w której: 2. Podczas dokonywania oceny polowej odmian mie- 1) 70 % stanowi mieszaniec m´skosterylny oraz szaƒcowych rzepaku dodatkowo sprawdza si´: 2) 30 % stanowi zapylacz, którym mo˝e byç linia 1) czy na pasie sk∏adnika matecznego: albo odmiana, b´dàcy êród∏em py∏ku dla sk∏ada) roÊliny linii CMS nie wytwarzajà py∏ku, nika, o którym mowa w pkt 1; w wi´kszoÊci b) nie wyst´pujà inne roÊliny wytwarzajàce py- przypadków stosuje si´ dwa zapylacze o udzia- ∏ek; le po 15 %.

2. Ocenie podlega wytwarzanie materia∏u siewnego a) sk∏adnik A — podczas wytwarzania mateposzczególnych sk∏adników mieszaƒca z∏o˝onego, ria∏u siewnego m´skosterylnego sk∏adnika którymi mogà byç: matecznego kategorii elitarny przeprowadza si´ trzy oceny stanu plantacji: 1) mieszaniec m´skosterylny — sk∏adnik mateczny mieszaƒca z∏o˝onego; — pierwszà — po wyk∏oszeniu, ale przed kwitnieniem, sprawdzajàc izolacj´ prze- 2) zapylacz dla mieszaƒca okreÊlonego w pkt 1, strzennà i wyrównanie roÊlin, wpisany do krajowego rejestru lub do wspólnotowego katalogu jako: — drugà — w okresie kwitnienia, w celu okreÊlenia poziomu sterylnoÊci, który nie a) odmiana ustalona, mo˝e byç ni˝szy ni˝ 98 %, b) odmiana mieszaƒcowa, — trzecià — w okresie wczesnej dojrza∏oÊci c) odmiana ustalona wy∏àcznie jako sk∏adnik woskowej nasion, sprawdzajàc czystoÊç mieszaƒca z∏o˝onego, odmianowà i wyst´powanie owsa g∏ud) odmiana mieszaƒcowa wy∏àcznie jako sk∏adchego, nik mieszaƒca z∏o˝onego (mieszaniec zrestorowany). b) sk∏adnik B — podczas wytwarzania materia- ∏u siewnego p∏odnego sk∏adnika mateczne- 3. Ocen´ polowà plantacji, na której jest wytwarzany go kategorii elitarny oraz kategorii kwalifikomateria∏ siewny mieszaƒca m´skosterylnego lub wany przeprowadza si´ dwie oceny stanu zapylacza, którym jest odmiana mieszaƒcowa, plantacji: przeprowadza si´ zgodnie z metodykà okreÊlonà — pierwszà — wokresie po wyk∏oszeniu, ale dla oceny odmiany mieszaƒcowej. przed kwitnieniem, sprawdzajàc izolacj´ 4. Podczas ostatniej oceny plantacji, na której jest przestrzennà i wyrównanie roÊlin, wytwarzany mieszaniec zrestorowany lub miesza- — drugà — w okresie pe∏nej dojrza∏oÊci niec m´skosterylny, sprawdza si´ usuni´cie roÊlin woskowej nasion, sprawdzajàc czystoÊç zapylacza. Nieusuni´cie zapylaczy jest podstawà odmianowà i wyst´powanie owsa g∏udo dyskwalifikacji plantacji. chego, c) sk∏adnik C— podczas wytwarzania materia∏u V. Odmiany mieszaƒcowe ˝yta i innych gatunków siewnego sk∏adnika ojcowskiego przeprowaroÊlin rolniczych dza si´ jednà ocen´ w okresie wczesnej doj- 1. Ocena polowa plantacji nasiennych odmian mie- rza∏oÊci woskowej; szaƒcowych ˝yta: 2) plantacj´, na której jest wytwarzany materia∏ 1) ka˝de rozmno˝enie sk∏adników rodzicielskich siewny odmiany mieszaƒcowej ˝yta, stanowi podlega ocenie stanu plantacji, w czasie której mieszanina sk∏adników A, B, C obsiana pasem sà oceniane wymagania dotyczàce ich uprawy: sk∏adnika C wed∏ug schematu:

3) podczas oceny plantacji, októrej mowa wpkt 2, 3. W pierwszym roku uprawy (produkcja wysadków) jako roÊlin nietypowych dla odmiany nie traktu- ocen´ stanu plantacji przeprowadza si´ w pierwje si´ roÊlin zapylacza, je˝eli liczba tych roÊlin szej po∏owie wrzeÊnia na jednostkach kwalifikacyjnie przekracza proporcji okreÊlonych przez ho- nych. dowc´ odmiany. 4. Jednostkà kwalifikacyjnà jest 100 kolejnych roÊlin 2. Usuni´cie lub zniszczenie roÊlin na pasie ochron- wrz´dzie lub po 50 roÊlin wdwóch sàsiednich rz´- nym wokó∏ plantacji sprawdza si´ po kwitnieniu, dach. Liczb´ jednostek wyznacza si´ w zale˝noÊci podczas drugiej oceny stanu plantacji. od wielkoÊci plantacji, zgodnie z tabelà nr 4. 3. Ocena polowa odmian mieszaƒcowych innych ga- 5. Podczas oceny stanu plantacji, na której wytwarza tunków roÊlin rolniczych obejmuje ocen´ plantacji, si´ wysadki, sprawdza si´ w szczególnoÊci: na których wytwarza si´: 1) wyrównanie i stan ogólny roÊlin; 1) materia∏ siewny poszczególnych sk∏adników rodzicielskich odmiany mieszaƒcowej: 2) wyst´powanie chwastów, roÊlin nietypowych a) linie wsobne, oraz innych gatunków roÊlin uprawnych; b) odmiany, 3) to˝samoÊç i czystoÊç odmianowà, którà ocenia c) odmiany mieszaƒcowe; si´ przez obserwacj´ ca∏ej plantacji; na ka˝dej jednostce wyrywa si´ jednà roÊlin´, która wy- 2) materia∏ siewny odmiany mieszaƒcowej wyró˝nia si´ spoÊród innych, i porównuje z urz´- twarzany zokreÊlonego przez hodowc´ zestawu dowym opisem, a je˝eli stwierdzi si´ niezgodsk∏adników rodzicielskich (formu∏a mieszaƒca), noÊç, wyrywa si´ inne wyró˝niajàce si´ roÊliny który mo˝e stanowiç: w celu stwierdzenia to˝samoÊci odmianowej a) dwie linie, plantacji; b) trzy linie, 4) stan wegetacji roÊlin, bioràc pod uwag´ koc) cztery linie, niecznoÊç przechowania korzeni; d) odmiana i linia wsobna, e) odmiana i pojedynczy mieszaniec liniowy, 5) wyst´powanie organizmów szkodliwych, f) odmiana i odmiana mieszaƒcowa, wszczególnoÊci ˝ó∏taczki wirusowej (nie wi´cej ni˝ 5 %) oraz màczniaka rzekomego (nie wi´cej g) odmiana mieszaƒcowa i linia wsobna, ni˝ 1 %); h) odmiana mieszaƒcowa i pojedynczy mieszaniec liniowy, 6) prowadzenie selekcji na plantacji polegajàcej i) dwie odmiany mieszaƒcowe. na usuwaniu roÊlin pora˝onych organizmami, o których mowa w pkt 5, oraz roÊlin nietypo- 4. Przy wytwarzaniu materia∏u siewnego odmian mie- wych dla odmiany. szaƒcowych przedmiotem oceny polowej sà: 6. Wszelkie nieprawid∏owoÊci zaobserwowane pod- 1) plantacje obsiane sk∏adnikami Ro i Rm, na któczas oceny stanu plantacji wysadków mogàce rych sà produkowane nasiona odmiany miemieç wp∏yw na jakoÊç wytwarzanego materia∏u szaƒcowej; siewnego w drugim roku uprawy wpisuje si´ do 2) plantacje, na których sà wytwarzane sk∏adniki arkusza oceny polowej w celu sprawdzenia skutrodzicielskie odmiany mieszaƒcowej. ków ich wyst´powania w drugim roku uprawy. 5. Dla odmian mieszaƒcowych gatunków o dwulet- 7. Wdrugim roku uprawy ocen´ stanu plantacji przenim cyklu rozmna˝ania ocen´ polowà przeprowaprowadza si´ w okresie od pe∏ni kwitnienia do podza si´ wtaki sam sposób jak wprzypadku odmian czàtku dojrzewania nasion. innych ni˝ mieszaƒcowe, z uwzgl´dnieniem formu∏y mieszaƒca. 8. Ocen´ stanu plantacji, o której mowa w ust. 7, przeprowadza si´, dokonujàc sprawdzenia: VI. Burak cukrowy i pastewny 1) zachowania wymaganej izolacji przestrzennej; A. Wytwarzanie materia∏u siewnego metodà wysad- 2) wyrównania i ogólnego stanu roÊlin przez obkowà serwacj´ wszystkich zagonów na ocenianej 1. Wytwarzanie materia∏u siewnego metodà wysad- plantacji nasiennej; kowà polega na tym, ˝e wpierwszym roku uprawy 3) wyst´powania chwastów, roÊlin nietypowych wytwarza si´ wysadki, które po przechowaniu wyoraz innych gatunków roÊlin uprawnych; sadza si´ wiosnà na plantacj´ nasiennà prowadzonà na innym polu. 4) to˝samoÊci i czystoÊci odmianowej; 2. Plantacja nasienna w drugim roku uprawy, z uwa- 5) wyst´powania organizmów szkodliwych, gi na fakt, ˝e wysadki wysadza si´ w wi´kszej roz- wszczególnoÊci ˝ó∏taczki wirusowej (nie wi´cej stawie rz´dów ni˝ w pierwszym roku uprawy, mo- ni˝ 5 %) oraz màczniaka rzekomego (nie wi´cej ˝e zajmowaç powierzchni´ 3—5-krotnie wi´kszà. ni˝ 1 %).

9. Ocen´ w zakresie, o którym mowa w ust. 8 pkt 3 niskich temperatur na wiosn´ wydajà p´dy nasieni 4, przeprowadza si´ na jednostkach kwalifikacyj- ne i nasiona. nych, którymi jest 100 kolejnych roÊlin brze˝nych, na wybranych losowo w sposób okreÊlony w cz´- 2. Pierwszej oceny stanu plantacji w metodzie bez- Êci ogólnej zagonach. wysadkowej dokonuje si´ na prze∏omie wrzeÊnia i paêdziernika; w przypadku pojawienia si´ wczeÊ- 10. Liczb´ jednostek kwalifikacyjnych wyznacza si´ niejszych mrozów lub opadów Êniegu uniemo˝liwzale˝noÊci od wielkoÊci plantacji zgodnie ztabe- wiajàcych przeprowadzenie oceny mo˝e byç ona là nr 4. przeprowadzona wczesnà wiosnà po rozpocz´ciu wegetacji. 11. Wprzypadku wytwarzania materia∏u siewnego odmian mieszaƒcowych metodà wysadkowà w dru- 3. Drugà ocen´ stanu plantacji przeprowadza si´ jak gim roku uprawy przeprowadza si´ dwie oceny w uprawie metodà wysadkowà, w okresie od pe∏- stanu plantacji: ni kwitnienia do poczàtku dojrzewania nasion. 1) pierwszà — w okresie pe∏ni kwitnienia roÊlin, sprawdzajàc m´skà sterylnoÊç linii matecznej 4. Obu ocen stanu plantacji dokonuje si´ na jednost- (Rm); kach kwalifikacyjnych, w sposób okreÊlony dla uprawy metodà wysadkowà, w pierwszym roku 2) drugà — w okresie dojrzewania nasion, sprawuprawy. dzajàc skutecznoÊç zapylenia oraz usuni´cie ro- Êlin zapylacza. 5. Je˝eli materia∏ siewny odmian mieszaƒcowych wytwarza si´ metodà bezwysadkowà, przeprowa- B. Wytwarzanie materia∏u siewnego metodà bezwydza si´ tylko dwie oceny stanu plantacji: sadkowà 1) pierwszà — w okresie pe∏ni kwitnienia roÊlin, 1. Wytwarzanie materia∏u siewnego metodà bezwysprawdzajàc m´skà sterylnoÊç linii matecznej sadkowà polega na tym, ˝e nasiona wysiewa si´ (Rm); w drugiej po∏owie sierpnia lub na poczàtku wrzeÊnia na miejsce sta∏e; uzyskane z tych nasion roÊli- 2) drugà — w okresie dojrzewania nasion, sprawny zimujà na polu i po jarowizacji pod wp∏ywem dzajàc skutecznoÊç zapylenia. Za∏àcznik nr 2 SZCZEGÓ¸OWY OPIS METODY OCENY POLOWEJ PLANTACJI NASIENNEJ ZIEMNIAKA 1. Ocenie polowej podlegajà wszystkie plantacje, na d) bazowy klasy I (B/I), których sà wytwarzane: e) bazowy klasy II (B/II); 1) sadzeniaki kategorii elitarne w stopniu: 2) sadzeniaki kategorii kwalifikowane w stopniu: a) kwalifikowane klasy A (C/A), a) przedbazowy (PB/M), b) kwalifikowane klasy B (C/B). b) przedbazowy (PB/III), 2. Oceny polowej dokonuje si´ na jednostkach kwalific) przedbazowy (PB/II), kacyjnych, których minimalnà liczb´ okreÊla tabela: 3. Podczas jednego przejÊcia przez plantacj´ dokonu- nach) wed∏ug schematu okreÊlonego na rysunje si´ obserwacji roÊlin w dwóch rz´dach (redli- kach 1 i 2.

akainmeiz ànneisan ´jcatnalp zezrp aicÊjezrp tamehcS .1 .syr 2,1 > )D( çÊokorezs/)L( çÊogu∏d ydg ,ukdapyzrp w aicÊjezrp tamehcs )a .syr 2,1 ≤ )D( çÊokorezs/)L( çÊogu∏d ydg ,ukdapyzrp w aicÊjezrp tamehcs )b .syr

rys. 2. Sposób prowadzenia obserwacji podczas oceny polowej a) albo b) 4. Obserwacje mogà byç prowadzone podczas prze- 2) w przypadku stwierdzenia dalszego wyst´pochodzenia równolegle do redlin (rys. 2a) albo pro- wania wad pobiera si´ sukcesywnie kolejne stopadle do redlin (rys. 2b). jednostki kwalifikacyjne, w sposób okreÊlony wpkt 1, na ca∏ej trasie przejÊcia przez plantacj´; 5. Jednorazowo mo˝na dokonaç oceny plantacji 3) po dokonaniu szczegó∏owej oceny na wszysto powierzchni nie wi´kszej ni˝ 10 ha. Plantacje kich jednostkach kwalifikacyjnych sum´ zaobo powierzchni wi´kszej ni˝ 10 ha dzieli si´ na cz´- serwowanych wad dzieli si´ przez liczb´ tych Êci, których liczba stanowi wielokrotnoÊç 10 ha. jednostek; otrzymanà Êrednià porównuje si´ z wymaganiami szczegó∏owymi; 6. Oceny plantacji dokonuje si´ w nast´pujàcy spo- 4) je˝eli, ze wzgl´du na dobry stan plantacji, zosób: stanie pobranych mniej jednostek kwalifikacyj- 1) w przypadku stwierdzenia na roÊlinie jakiejkol- nych ni˝ minimalna liczba tych jednostek okreÊwiek wady spoÊród okreÊlonych w wymaga- lona w tabeli, o której mowa w ust. 2, Êredni niach szczegó∏owych liczy si´ kolejne roÊliny a˝ procent wad oblicza si´, dzielàc sum´ zaobserdo 100 i odnotowuje zaobserwowane wady wowanych wad przez minimalnà liczb´ jedno- (pierwsza jednostka kwalifikacyjna); stek dla danej powierzchni plantacji. Za∏àcznik nr 3 SZCZEGÓ¸OWY OPIS METODY OCENY POLOWEJ PLANTACJI NASIENNEJ ROÂLIN WARZYWNYCH I. Cz´Êç ogólna 2) kategorii kwalifikowany I rozmno˝enia w stopniu C (C/1); 1. Ocenie polowej podlegajà wszystkie plantacje nasienne, na których jest wytwarzany materia∏ siewny: 3) kategorii standard (ST). 1) kategorii elitarny w stopniu: 2. Oceny polowej dokonuje si´ na jednostkach kwaa) przedbazowy (PB/III), lifikacyjnych wyznaczonych w sposób reprezenb) przedbazowy (PB/II), tujàcy ca∏à plantacj´ nasiennà wed∏ug schemac) bazowy (B); tu:

II. Cz´Êç szczegó∏owa 1. Oceny polowej roÊlin warzywnych dokonuje si´ na jednostkach kwalifikacyjnych, których minimalnà liczb´ okreÊla tabela: 2. Podczas oceny stanu plantacji nasiennej zaobser- 4. Ocena polowa plantacji nasiennych odmian miewowane wady na jednostkach kwalifikacyjnych szaƒcowych roÊlin warzywnych obejmuje ocen´ sumuje si´ i wyliczonà Êrednià porównuje si´ plantacji nasiennych, na których wytwarza si´: z wymaganiami szczegó∏owymi. 1) materia∏ siewny poszczególnych sk∏adników 3. Je˝eli w trakcie oceny zostanie stwierdzonych kilodmiany mieszaƒcowej: ka wad okreÊlonych w wymaganiach szczegó∏owych, ka˝dà wad´ ocenia si´ oddzielnie. a) linie wsobne,

b) odmiany, 8. W przypadku oceny plantacji nasiennej sa∏aty metodà bezg∏ówkowà sprawdzenia czystoÊci i to˝sac) odmiany mieszaƒcowe; moÊci odmianowej dokonuje si´ na poletku o po- 2) materia∏ siewny odmiany mieszaƒcowej wy- wierzchni nie mniejszej ni˝ 10 m2za∏o˝onym wpotwarzany z okreÊlonego przez hodowc´ zesta- bli˝u ocenianej plantacji. wu sk∏adników rodzicielskich (formu∏a mieszaƒca), którà mogà stanowiç: 9. W matecznym, p∏odnym sk∏adniku odmiany mieszaƒcowej pomidora sprawdzenia, czy nastàpi∏o a) dwie linie, wsobne zapylenie kwiatów, dokonuje si´ wokresie b) trzy linie, usuwania pylników; rozchylenie dzia∏ek kielicha ponad 90° na którymkolwiek ze sprawdzanych c) cztery linie, kwiatów i zmiana barwy p∏atków korony na ciemd) odmiana i linia wsobna, no˝ó∏tà oznacza, ˝e nastàpi∏o zapylenie wsobne. e) odmiana i pojedynczy mieszaniec liniowy, 10. W matecznym sk∏adniku odmiany mieszaƒcowej f) odmiana mieszaƒcowa i odmiana, pomidora posiadajàcym cech´ funkcjonalnej m´- g) odmiana mieszaƒcowa i linia wsobna, skiej sterylnoÊci dla okreÊlenia wyst´powania roÊlin zapylonych wsobnie: h) odmiana mieszaƒcowa i pojedynczy mieszaniec liniowy, 1) podczas pierwszej oceny wybiera si´ losowo i) dwie odmiany mieszaƒcowe. 1 % roÊlin, które oznacza si´; 2) podczas drugiej oceny dokonywanej na roÊli- 5. Przy wytwarzaniu materia∏u siewnego odmian nach, októrych mowa wpkt 1, liczy si´ roÊliny, mieszaƒcowych przedmiotem oceny polowej sà na których wyst´pujà owoce z wytworzonymi plantacje nasienne: nasionami. 1) obsiane sk∏adnikami rodzicielskimi Ro i Rm, na których jest produkowany materia∏ siewny od- 11. Przy ocenie plantacji nasiennych ogórka w przymiany mieszaƒcowej; padku wystàpienia potrzeby okreÊlenia jednopiennoÊci nale˝y wziàç pod uwag´, ˝e: 2) na których sà wytwarzane sk∏adniki rodzicielskie odmiany mieszaƒcowej. 1) roÊlina typowo jednopienna to taka roÊlina, która na p´dzie g∏ównym do 10. w´z∏a wytwa- 6. Nasiona odmian mieszaƒcowych przeznacza si´ rza najcz´Êciej same kwiaty m´skie, awnast´pwy∏àcznie do jednorazowego wysiewu, na cele in- nych w´z∏ach do koƒca wegetacji wyst´pujà na ne ni˝ produkcja materia∏u siewnego. Nasiona te zmian´ kwiaty m´skie z˝eƒskimi, przy czym na powinny spe∏niaç wymagania dla materia∏u siew- p´dach bocznych kwiaty ˝eƒskie i m´skie wynego w stopniu C/1. st´pujà wró˝nym stosunku wzale˝noÊci od genotypu odmiany; 7. Dla odmian mieszaƒcowych gatunków o dwuletnim cyklu rozmna˝ania kwalifikacj´ przeprowadza 2) do roÊlin jednopiennych nie zalicza si´ takich si´ w taki sam sposób jak w przypadku odmian roÊlin, na których wyst´pujà nieliczne kwiaty niemieszaƒcowych, z uwzgl´dnieniem specyfiki m´skie przy ciàg∏ym tworzeniu si´ kwiatów odmian mieszaƒcowych. ˝eƒskich na kolejnych w´z∏ach. Za∏àcznik nr 4 SZCZEGÓ¸OWY OPIS METODY LABORATORYJNEJ OCENY ZDROWOTNOÂCI SADZENIAKÓW ZIEMNIAKA I. Próba oczkowa takie mo˝na stosowaç niezale˝nie od odmiany; wprzypadku badaƒ przeprowadzonych wokre- 1. Próba oczkowa polega na wyprowadzeniu roÊlin sie wiosennym zaleca si´ obni˝enie st´˝enia giz wyci´tych oczek szczytowych z bulw dostarczo- brescolu do 0,2 ppm wcelu lepszego wyrównanych w próbie pobranej do laboratoryjnej oceny nia roÊlin; zdrowotnoÊci. 2) do pobudzenia kie∏kowania mogà byç stoso- 2. W celu przeprowadzenia laboratoryjnej oceny wane równie˝ preparaty inne ni˝ wymienione w pkt 1; zdrowotnoÊci próby poddaje si´ procesowi przerwania spoczynku i pobudzenia kie∏kowania: 3) po wyj´ciu z roztworu wycinki pozostawia si´ na co najmniej 2 godziny w ciemnym i prze- 1) wprzypadku odmian ∏atwo kie∏kujàcych pobrawiewnym pomieszczeniu do czasu ich wysane wycinki moczy si´ w roztworze gibrescolu dzenia; z kinetynà o st´˝eniu 1 mg ka˝dego z tych sk∏adników na 1 litr przez 10 minut; st´˝enie 4) zu˝ycie roztworu — 1 litr na 100 bulw;

5) w przypadku odmian trudno kie∏kujàcych sto- 12. Do czasu wschodów roÊlin temperatura powietrza suje si´ gazowanie ca∏ych bulw bromkiem ety- powinna byç utrzymywana wprzedziale 22—24 °C, lu zgodnie z instrukcjà stosowania preparatu. atemperatura gleby wprzedziale 18—20 °C, niezale˝nie od warunków Êwietlnych. 3. Pobrane wycinki bulw z oczkiem wysadza si´ do odpowiednio przygotowanego pod∏o˝a. 13. Po wschodach roÊlin temperatur´ reguluje si´ w zale˝noÊci od nat´˝enia Êwiat∏a, majàc na uwa- 4. Wycinki wysadza si´ p∏ytko, poni˝ej poziomu gledze, ˝e im s∏absze nat´˝enie Êwiat∏a, tym temperaby, a nast´pnie przykrywa si´ je cienkà warstwà tura powinna byç ni˝sza i odwrotnie; w dobrych torfu ogrodniczego. warunkach Êwietlnych optymalna jest temperatura w przedziale 17—25 °C. 5. Pod∏o˝e do próby oczkowej: 1) najodpowiedniejszym pod∏o˝em jest mieszani- 14. W miesiàcach o niedostatecznym nat´˝eniu Êwiana ziemi kompostowej, torfu ogrodniczego wy- t∏a naturalnego, od listopada do stycznia, temperasokiego ipiasku wstosunku 1 : 2 : 2, uzupe∏nio- tura w szklarni podczas dnia nie powinna przekrana wielosk∏adnikowymi nawozami mineralny- czaç 12—15 °C, a nocà 10—12 °C; temperatura mi; wy˝sza powoduje wybieganie roÊlin; w przypadku stosowania retardantów temperatura mo˝e byç 2) powinno mieç odpowiednià struktur´ zapewpodwy˝szona, nie wi´cej jednak ni˝ o 3 °C. niajàcà pulchnoÊç i przewiewnoÊç oraz mieç nast´pujàcà zasobnoÊç: 15. W miesiàcach, o których mowa w ust. 14, próby a) N 75—100 mg/l, oczkowe ogranicza si´ do grupy odmian odpornych na wybieganie, stosujàc równoczeÊnie test b) P 200—250 mg/l, rezorcynowy na wycinkach z ogonków liÊciowych. c) K 500—600 mg/l, d) Ca 2000—2500 mg/l, 16. Pod uwag´ bierze si´ fakt, ˝e temperatura powy˝ej e) Mg 100—250 mg/l, 30 °Cjest szkodliwa dla roÊlin ziemniaka ipowoduf) pH pod∏o˝a 6,0—6,5, je zaburzenia wwegetacji ujawniajàce si´ znacznymi zmianami w pokroju roÊlin, przedwczesnym g) zasolenie nie wi´ksze ni˝ 2,0 g/l; ˝ó∏kni´ciem liÊci, spadkiem koncentracji wirusów 3) w przypadku zastosowania ziemi kompostowej w teÊcie serologicznym oraz masowym wystàpiepoddaje si´ jà dezynfekcji termicznej przez pa- niem reakcji serologicznie niespecyficznych. rowanie w temperaturze 80—90 °C, w czasie nie krótszym ni˝ godzina; 17. Na trzy dni przed planowanym terminem badaƒ testem ELISA temperatura wszklarni powinna wy- 4) torf ogrodniczy oraz piasek nie wymagajà de- nosiç 18—22 °C niezale˝nie od warunków Êwietlzynfekcji; nych. 5) przygotowane pod∏o˝e jest pod∏o˝em jednora- 18. Do zwalczania organizmów szkodliwych w szklarzowego u˝ycia; ni, w szczególnoÊci czarnej nó˝ki i zarazy ziemnia- 6) pod∏o˝e przygotowuje si´ w takiej iloÊci, aby ka: wystarczy∏o na ca∏y sezon oceny. 1) stosuje si´ dezynfekcj´ no˝y do pobierania wy- 6. Nasilenie objawów pora˝enia chorobami wiruso- cinków (np. 10 % roztworem fosforanu trójsowymi w znacznym stopniu jest uzale˝nione od za- dowego) oraz zapewnia utrzymanie optymalwartoÊci sk∏adników mineralnych w pod∏o˝u, jego nych warunków w szklarni (temperatura, pH oraz stopnia zasolenia. oÊwietlenie i wilgotnoÊç); 2) mo˝liwe jest stosowanie pestycydów zgodnie 7. Oczka szczytowe bulw wycina si´ za pomocà pó∏- z instrukcjà ich stosowania. kolistych ∏y˝eczek wtaki sposób, aby wycinki mià˝- szu by∏y jednakowej wielkoÊci. 19. Ocena pora˝enia wirusami w próbie oczkowej: 8. Wcelu skrócenia okresu oceny zaleca si´ wst´pne 1) do oceny mo˝na przystàpiç nie wczeÊniej ni˝ po podkie∏kowanie wycinków w skrzynkach z wilgot- oko∏o 4—5 tygodniach od pe∏ni wschodów roÊnym torfem i dobrym oÊwietleniem. lin, majàc na wzgl´dzie, ˝e w miar´ pogarszania si´ warunków Êwietlnych objawy pora˝enia 9. Wycinki pobrane z bulw podkie∏kowanych przed wirusem liÊciozwoju sà s∏absze, a˝ do ca∏kowiwysadzeniem pozostawia si´ przez 24 godziny tego ich zanikania w miesiàcach zimowych; w ciemnym pomieszczeniu w celu wytworzenia warstwy korkowej. 2) polega na szczegó∏owej bonitacji cz´Êci zielonych roÊlin. 10. Wycinki wysadza si´ wszklarni do doniczek oÊrednicy 7—8 cm albo na parapetach o warstwie pod- 20. Ocena pora˝enia wirusem liÊciozwoju (PLRV): ∏o˝a nie p∏ytszej ni˝ 6 cm, w rozstawie 8 x 8 cm. 1) wszystkie próby wysadza si´ najpóêniej do dnia 11. Posadzone wycinki pokrywa si´ warstwà torfu 1 paêdziernika, aby bonitacj´ zakoƒczyç do dnia ogrodniczego o gruboÊci 1—2 cm. 15 listopada;

2) w okresie zimowym optymalnym terminem 2) pozosta∏e wirusy stwierdza si´, wykonujàc test wysadzania wycinków jest dla odmian o tole- ELISA. rancji na liÊciozwój w skali 9-stopniowej: 26. W przypadku nekroz pochodzenia: a) powy˝ej 5 — druga po∏owa stycznia, b) równej 5 — pierwsza po∏owa lutego, 1) fizjologicznego na przekroju anatomicznym nerwów liÊci sà widoczne uszkodzenia mi´kiszu c) poni˝ej 5 — od dnia 15 lutego; wewn´trznego bez uszkodzenia epidermy; 3) gdy dokonanie oceny wirusa za pomocà oceny 2) wirusowego na przekroju anatomicznym nerwzrokowej jest trudne iwprzypadku pozornych wów liÊci jest widoczne uszkodzenie epidermy. objawów liÊciozwoju, wykonuje si´ test ELISA. 21. Ocena pora˝enia wirusem Y (PVY): II. Test ELISA 1) objawy pora˝enia roÊliny wirusem Y sà cechà 1. Test ELISA przeprowadza si´ w pomieszczeniach odmianowà; o temperaturze 20—21 °C i wykorzystuje si´ do diagnostyki wirusów majàcych istotny wp∏yw na 2) wy˝sza temperatura oraz lepsze naÊwietlenie plony ziemniaka, w szczególnoÊci: sprzyja pojawianiu si´ na liÊciach nekroz wywo∏anych wirusem Y; w innych warunkach na 1) wirusa liÊciozwoju ziemniaka (PLRV); tych samych odmianach objawy sà s∏absze, 2) wirusa Y ziemniaka (PVY); w szczególnoÊci w postaci ostrej mozaiki i de- 3) wirusa M ziemniaka (PVM); formacji liÊci; 4) wirusa S ziemniaka (PVS); 3) odmiany o s∏abej reakcji objawowej na zaka˝e- 5) wirusa X ziemniaka (PVX). nie wirusem Y wymagajà wykonania testu ELISA. 2. Wykrywania chorób wirusowych testem ELISA dokonuje si´ na liÊciach roÊlin wyros∏ych w warun- 22. Ocena pora˝enia wirusem M (PVM): kach kontrolowanych w próbie oczkowej. 1) wirus M mo˝e wywo∏ywaç bardziej lub mniej wyraêne objawy, zale˝nie od odmiany; 3. Test ELISA jest wykonywany przy wykorzystaniu selektywnej adsorpcji czàstek wirusa przez gam- 2) objawy wywo∏ane przez wirus M najbardziej maglobulin´ osadzonà na polistyrenie oraz ocen´ ujawniajà si´ przy prowadzeniu roÊlin w obni- iloÊci tych czàstek metodà fotometrycznà za po- ˝onej temperaturze; Êrednictwem reakcji katalizowanej przez enzym sprz´˝ony z przeciwcia∏em. 3) wysokie temperatury w po∏àczeniu z du˝à intensywnoÊcià Êwiat∏a mogà powodowaç ma- 4. Etapy wykonania testu ELISA: skowanie objawów wirusa M nawet u odmian zwykle silnie reagujàcych. 1) gammaglobulina (przeciwcia∏o) jest adsorbowana na powierzchni polistyrenu, ajej nadmiar 23. Ocena pora˝enia wirusem X (PVX): jest wymywany; 1) objawy wywo∏ane przez wirus X najbardziej 2) czàstki wirusa sà wychwytywane z surowego ujawniajà si´ przy prowadzeniu roÊlin w obni- ekstraktu materia∏u roÊlinnego przez przeciw- ˝onej temperaturze is∏abszym oÊwietleniu, po- cia∏o osadzone na polistyrenie; nieprzereagodobnie jak w przypadku wirusa M; wany materia∏ jest wymywany; 2) typowym objawem pora˝enia wirusem X jest 3) do zag∏´bieƒ wprowadza si´ koniugat przeciwmozaika mi´dzynerwowa; cia∏a zenzymem (alkalicznà fosfatazà); przeciwcia∏a koniugatu ∏àczà si´ z czàstkami wirusa 3) jednoczesne wyst´powanie wirusów XiMmozatrzymanymi w zag∏´bieniach p∏ytki; zachodzi ˝e wywo∏aç ostrà mozaik´, której objawy sà pozjawisko zwane podwójnym sandwiczem (doudobne do objawów powodowanych przez wible antibody sandwich); rus Y. 4) po wymyciu nieprzereagowanego materia∏u 24. Ocena pora˝enia wirusem S (PVS): wprowadza si´ roztwór fosforanu 4-nitrofenylu; zachodzi reakcja hydrolizy katalizowana przez 1) wyst´powanie wirusa Swpróbie oczkowej jest alkalicznà fosfataz´, w wyniku której powstaje w zasadzie bezobjawowe; 4-nitrofenol; wÊrodowisku zasadowym zwiàzek 2) wykonuje si´ test ELISA. ten wyst´puje w postaci jonu fenolanowego, którego maksimum absorpcji odpowiada d∏u- 25. Ocena pora˝enia innymi wirusami, w szczególno- goÊci fali λ = 405 nm; Êci: 5) maksimum absorpcji przy okreÊlonej d∏ugoÊci 1) objawem pora˝enia wirusem nekrotycznej k´- fali umo˝liwia oznaczenie iloÊciowe 4-nitrofedzierzawki tytoniu (rattle) jest ˝ó∏ta plamistoÊç nolu z zastosowaniem metody spektrofotomeliÊci w po∏àczeniu z przew´˝eniem listków oraz trycznej lub wzrokowej, na podstawie oceny innekrozami ∏odyg; tensywnoÊci zabarwienia.

5. Sposób pobierania materia∏u roÊlinnego do oceny: 2) w czasie inkubacji czàstki wirusa zawarte w soku adsorbujà si´ na osadzonej wczeÊniej immu- 1) z roÊliny uzyskanej w próbie oczkowej noglobulinie, tworzàc drugà warstw´ na po- (w 5.—6. tygodniu wzrostu) pobiera si´ trzeci wierzchni zag∏´bieƒ p∏ytki; (liczàc od wierzcho∏ka) dobrze rozwini´ty liÊç; 3) po zakoƒczeniu inkubacji nadmiar czàstek wiru- 2) do uzyskania soku z liÊci stosuje si´ specjalne sa usuwa si´, wytrzàsajàc resztki rozcieƒczonepraski; go soku; p∏ytk´ dok∏adnie wyp∏ukuje si´ roz- 3) sok rozcieƒcza si´ buforem ekstrakcyjnym tworem do przemywania. wstosunku obj´toÊciowym 1 : 20 wcelu zmniej- 10. Immunosorpcja koniugatu: szenia ryzyka wystàpienia reakcji niespecyficznych; 1) w drugim dniu wykonywania testu do zag∏´- bieƒ w p∏ytce wprowadza si´ po 0,2 cm3 roz- 4) rozcieƒczony sok nanosi si´ na p∏ytk´ niezw∏ocznie po jego otrzymaniu; tworu koniugatu (immunoglobulina sprz´gni´- ta z alkalicznà fosfatazà); 5) przed pobraniem soku do probówek wprowadza si´ po 0,8 cm3 buforu ekstrakcyjnego; 2) p∏ytk´ zabezpiecza si´ przed parowaniem; 6) do ka˝dej probówki dodaje si´ po 1 kropli soku; 3) w czasie inkubacji czàsteczki koniugatu przy∏àiloÊç ta wystarcza do wykonania testu ELISA na czajà si´ do wirusa wczeÊniej osadzonego na obecnoÊç wirusów PVY, PLRV, PVM. Êciankach, tworzàc trzecià warstw´ na powierzchni zag∏´bieƒ; 6. Po ka˝dej próbie sp∏ukuje si´ dok∏adnie wa∏ki pra- 4) inkubacj´ wykonuje si´ przez 4 godziny w temski przez 6—10 sekund wzale˝noÊci od zastosowaperaturze 37 °C; nego ciÊnienia wody; zbyt krótkie sp∏ukiwanie powoduje ryzyko przenoszenia wirusa na nast´pne 5) po zakoƒczeniu inkubacji nadmiar koniugatu badane próby. usuwa si´, wytrzàsajàc i wyp∏ukujàc p∏ytk´. 7. Pobrany sok mo˝e byç przechowywany w tempe- 11. Reakcja hydrolizy katalizowana przez enzym alkaraturze ok. 4 °Cprzez 24 godziny, co mo˝e wp∏ynàç liczna fosfataza: na obni˝enie czu∏oÊci pomiaru; zamra˝anie jest niedopuszczalne. 1) do zag∏´bieƒ w p∏ytce wprowadza si´ roztwór substratu (fosforan 4-nitrofenylu) w iloÊci 8. Adsorpcja immunoglobulin na polistyrenie: 0,2 cm3; p∏ytk´ zabezpiecza si´ przed parowaniem; 1) do zag∏´bieƒ w p∏ytce wprowadza si´ roztwór immunoglobulin przeciw okreÊlonemu wiruso- 2) osadzone wczeÊniej na Êciankach p∏ytki czàwi, wiloÊci 0,22 cm3lub zgodnie ze wskazania- steczki enzymu po∏àczone z immunoglobulinami producenta stosowanych immunoglobulin, mi katalizujà reakcj´ hydrolizy, w wyniku której za pomocà dozownika wielokana∏owego; powstaje 4-nitrofenol; w Êrodowisku zasadowym zwiàzek ten wyst´puje w postaci jonu fe- 2) p∏ytki zabezpiecza si´ przed parowaniem, przynolanowego o barwie ˝ó∏tej; krywajàc je gumowymi przykrywkami lub folià; 3) intensywnoÊç zabarwienia zale˝y od koncentra- 3) inkubacj´ przeprowadza si´ przez 4 godziny cji wirusa wbadanej próbce soku — im wy˝sza w temperaturze 37 °C; w tym czasie czàstki imkoncentracja wirusa, tym intensywniejsze zamunoglobulin adsorbujà si´ na Êciankach zabarwienie roztworu; g∏´bieƒ, powlekajàc ich powierzchni´; 4) proces inkubacji przeprowadza si´ w ciemno- 4) po zakoƒczeniu procesu powlekania p∏ytek Êci, w temperaturze pokojowej wynoszàcej nadmiar immunoglobulin usuwa si´, energicz- 20°C, przez 60 minut; nie wytrzàsajàc roztwór z zag∏´bieƒ; 5) reakcj´ przerywa si´ za pomocà 3M roztworu 5) wszystkie czàstki immunoglobulin, które nie zos- NaOH, dodajàc po 1 kropli roztworu do zag∏´- ta∏y zaadsorbowane na Êciankach p∏ytki, dobienia. k∏adnie wyp∏ukuje si´ roztworem do przemywania; 12. Ocena wyników testu ELISA: 6) do zag∏´bieƒ p∏ytki wprowadza si´ po 1) ocena wzrokowa: 0,3 cm3roztworu do przemywania ipozostawia na 3 minuty; czynnoÊç t´ powtarza si´ 3 lub 4 a) mo˝e byç stosowana tylko w przypadku wyrazy. sokiej koncentracji wirusa, dajàcej widoczne zabarwienie roztworu, 9. Immunosorpcja wirusa: b) brak zabarwienia roztworu w zag∏´bieniu 1) do zag∏´bieƒ p∏ytki wprowadza si´ rozcieƒczo- uznaje si´ za reakcj´ negatywnà, natomiast ny buforem sok z roÊlin w iloÊci 0,2 cm3; p∏ytki wystàpienie zabarwienia — za reakcj´ pozyzabezpiecza si´ przed parowaniem; tywnà;

2) zakresy wartoÊci ekstynkcji (absorbancji) umo˝- c) powy˝ej 0,6 — wyst´puje wyraêna reakcja liwiajàce dokonanie oceny wizualnej, gdy war- barwna; toÊç E wynosi: 405 3) ocena spektrofotometryczna: a) poni˝ej 0,3 — reakcja jest niewidoczna dla a) pomiaru spektrofotometrycznego dokonuje oka, si´ wed∏ug wzoru wynikajàcego z prawa b) 0,3—0,6 — ocena wzrokowa jest wàtpliwa, Lamberta-Beera: gdzie: A — oznacza wartoÊç ekstynkcji (absorbancji), 405 c — oznacza st´˝enie roztworu odpowiadajàce st´˝eniu wirusa w próbie, 1 — oznacza d∏ugoÊç drogi optycznej Êwiat∏a odpowiadajàcà wysokoÊci s∏upa roztworu w zag∏´bieniu, a — oznacza wspó∏czynnik absorpcji zale˝ny od d∏ugoÊci fali Êwiat∏a, b) mierzonà wartoÊcià jest przyrost absorban- 2) roÊlin´ uznaje si´ za zaka˝onà wirusem (reakcja cji(A) w jednostce czasu, pozytywna), je˝eli odczyt ekstynkcji (absorbancji) zmierzonej po 60 minutach reakcji przy d∏uc) na podstawie wartoÊci, o której mowa goÊci fali 405 nm wsposób istotny ró˝ni si´ od w lit. b, mo˝na okreÊliç koncentracj´ wirusa ekstynkcji (absorbancji) odpowiadajàcej roÊliw roÊlinie (analiza iloÊciowa). nie zdrowej (reakcja negatywna); 3) wynik ka˝dego pomiaru zawiera b∏àd, którego 13. Sposoby okreÊlenia wartoÊci progowej: miarà jest odchylenie standardowe; wartoÊç 1) wartoÊcià progowà jest granica mi´dzy roÊlina- odchylenia standardowego oblicza si´ wed∏ug mi zdrowymi i pora˝onymi; wzoru: gdzie: s — oznacza odchylenie standardowe, x — oznacza wartoÊç absorpcji pojedynczego pomiaru dla roÊliny zdrowej, n — oznacza liczb´ pomiarów dla roÊlin zdrowych; 4) wartoÊç progowà oblicza si´ wed∏ug wzoru: gdzie: wp — oznacza wartoÊç progowà, – x — oznacza Êrednià arytmetycznà wartoÊci absorpcji dla roÊlin zdrowych, s — oznacza odchylenie standardowe;

5) wykorzystanie odchylenia standardowego w diagnostyce przedstawia schemat rozk∏adu normalnego: gdzie: – x — oznacza Êrednià arytmetycznà wyników pomiarów (co najmniej 5 powtórzeƒ) dla roÊliny zdrowej, s — oznacza odchylenie standardowe, – x + 3 s — oznacza wartoÊç progowà; 6) roÊliny uznaje si´ za zaka˝one, je˝eli otrzymany powstaç specyficzne wiàzanie lektyna — glikowynik jest wy˝szy od wartoÊci progowej; proteina z enzymem i przeciwcia∏em; 7) przy du˝ej liczbie pomiarów jako wartoÊç pro- 6) w celu eliminacji ryzyka powstania reakcji niegowà mo˝na przyjàç bezwzgl´dnà wartoÊç eks- specyficznych, o których mowa w pkt 5: tynkcji 0,1 lub 0,2. a) zwi´ksza si´ obj´toÊç roztworu powlekajàcego w porównaniu z obj´toÊcià roztworu an- 14. Przyczyny b∏´dów w teÊcie ELISA i ich eliminowatygenu ikoniugatu, co ogranicza kontakt leknie: tyny z polistyrenem, 1) czàstki wirusów w surowych ekstraktach mateb) do ekstraktu lub koniugatu wprowadza si´ ria∏u roÊlinnego sà rozmieszczone nierównonadmiar glikoproteiny, w szczególnoÊci almiernie w fazie ciek∏ej; buminy; 2) mo˝liwa jest agregacja czàstek wirusa iadsorp- 7) niespecyficznà adsorpcj´ koniugatu mo˝na wycja na fragmentach struktury komórkowej; eliminowaç, stosujàc detergenty (Tween 20) 3) przez stosowanie niskich obrotów odwirowa- oraz blokujàc niezaj´te centra aktywne fazy stania mo˝e nastàpiç ujednolicenie uk∏adu, co po- ∏ej przez albumin´ surowicy wo∏owej (BSA); woduje utrat´ aktywnoÊci antygenu; 8) dodatkowej adsorpcji koniugatu na powierzch- 4) obecnoÊç przeciwcia∏ wirusa w reagujàcym ni fazy sta∏ej, b´dàcej wynikiem cz´Êciowego uk∏adzie mo˝e spowodowaç reakcje niespecy- odparowania roztworów wczasie inkubacji, zaficzne; ten typ reakcji eliminuje si´ przez sto- pobiega si´ przez przykrycie gumowà pokrywsowanie gammaglobuliny o wysokim stopniu kà lub folià; nie stawia si´ p∏ytek jedna na druspecyficznoÊci; giej; 5) inny rodzaj reakcji niespecyficznych jest zwià- 9) pobranie niew∏aÊciwego materia∏u do oceny zany z obecnoÊcià lektyn w ekstraktach, które (zbyt m∏ode roÊliny) zmniejsza wykrywalnoÊç przylegajà do powierzchni polistyrenu, i mo˝e wirusa.

15. Interpretacja wyników pomiarów absorpcjome- tynkcji (absorbancji) od st´˝enia przedstawionej trycznych wymaga uwzgl´dnienia zale˝noÊci eks- na schemacie:

16. Ekstynkcja (absorbancja) jest liniowà funkcjà st´˝e- 18. Odczynniki i roztwory: nia w takim zakresie st´˝eƒ, w którym prawdopo- 1) odczynniki: dobieƒstwo absorpcji Êwiat∏a przez wszystkie czàsteczki jest identyczne; w wy˝szych st´˝eniach wy- a) koniugat specyficznej gammaglobuliny z alst´pujà odchylenia od funkcji liniowej, co oznacza kalicznà fosfatazà, zmian´ czu∏oÊci iprecyzji pomiaru; dla testu ELISA (v = 0,2 cm3, d∏ugoÊç fali λ = 405 nm) zale˝noÊç li- b) fosforan 4-nitrofenylu, niowa wyst´puje wzakresie 0—2,00 absorbancji. c) dwuetanoloamina, 17. Wzakresie 2,00—3,00 ekstynkcji (absorbancji) pred) p∏ytki polistyrenowe, cyzja odczytu zmniejsza si´ opo∏ow´, adla warto- Êci powy˝ej 3,00 odczyty majà znaczenie tylko ja- e) woda podwójnie destylowana lub dejonizokoÊciowe. wana;

2) roztwory buforowe:

8) bufor ekstrakcyjny — przygotowuje si´ na kil- 21. Do sporzàdzania roztworów u˝ywa si´ odczynnika godzin przed u˝yciem; ków oznaczonych cz.d.a. (czyste do analizy). 9) p∏ytki pokryte surowicà (gammaglobulinà) — 22. W celu uzyskania w∏aÊciwego pH roztworów miamo˝na zamroziç i przechowywaç w tempera- reczkuje si´ 1M roztworem HCI lub 0,1M roztwoturze minus 20 °C przez 6 miesi´cy; rem NaOH. 10) woda podwójnie destylowana lub dejonizo- 23. Sposób wykorzystania p∏ytek polistyrenowych do wana — przydatnoÊç wody do sporzàdzania testu ELISA: roztworów mo˝na sprawdziç konduktometrycznie; przewodnoÊç w∏aÊciwa nie powinna 1) test ELISA jest wykonywany na p∏ytce z twoprzekraczaç 10 μScm–1; rzywa sztucznego o w∏aÊciwoÊciach adsorpcji bia∏ka; 11) p∏ytki polistyrenowe— mogà byç przechowy- 2) p∏ytka, o której mowa w pkt 1: wane do czasu wystàpienia zm´tnienia lub innych zmian w∏aÊciwoÊci optycznych. a) powinna mieç 96 p∏askodennych zag∏´bieƒ, ka˝de o pojemnoÊci 0,35 cm3, rozmieszczo- 20. Wcelu zabezpieczenia przed rozwojem mikroorganych w 8 rz´dach oznaczonych literami nizmów do buforów mo˝na dodaç azydek sodu i 12 kolumnach oznaczonych cyframi, zgod- (NaN 3 ) ost´˝eniu koƒcowym wynoszàcym 0,02%. nie ze schematem: b) mo˝e mieç liczb´ zag∏´bieƒ, ich rozmiesz- 5) do kalibracji p∏ytki w ocenie spektrofotomeczenie, pojemnoÊç oraz oznaczenie inne ni˝ trycznej u˝ywa si´ próbki odniesienia, którà okreÊlone w lit. a, zgodne ze wskazaniami umieszcza si´ w zag∏´bieniu A1; próbk´ t´ staproducenta p∏ytek; nowi bufor; 3) podczas wykonywania testu mogà wystàpiç re- 6) w pozosta∏ych zag∏´bieniach na p∏ytce umieszakcje niespecyficzne (reakcje barwne), których cza si´ sok z poszczególnych roÊlin badanej najcz´stszymi przyczynami sà: próbki; przyjmuje si´, ˝e do pierwszych zag∏´- a) niedok∏adne wyp∏ukanie p∏ytki lub bieƒ na p∏ytce nanosi si´ sok zroÊlin, uktórych b) ró˝nice wtemperaturze mi´dzy Êrodkowymi wzrokowo stwierdzono pora˝enie wirusowe, a skrajnymi zag∏´bieniami p∏ytki; a do pozosta∏ych zag∏´bieƒ sok z pozosta∏ych 4) w celu wyeliminowania ewentualnych b∏´dów roÊlin, wed∏ug kolejnoÊci ich wysadzenia w trakcie wykonywania testu na ka˝dej p∏ytce w szklarni. umieszcza si´ próbki kontrolne: a) jednà próbk´ kontroli negatywnej, przygoto- 24. Uproszczona metoda laboratoryjnej oceny zdrowanà ze zdrowej roÊliny ziemniaka, wzag∏´- wotnoÊci polega na dok∏adnym przeanalizowabieniu B1 oraz niu wyników oceny polowej plantacji oraz dob) jednà próbk´ kontroli pozytywnej, przygoto- kumentacji stosowanych zabiegów i obserwacji wanà z roÊliny ziemniaka zainfekowanej wi- plantacji, okreÊlonych w wymaganiach szczegórusami, w zag∏´bieniu C1; ∏owych.

Za∏àcznik nr 5 SZCZEGÓ¸OWY OPIS METODY OCENY CECH ZEWN¢TRZNYCH SADZENIAKÓW ZIEMNIAKA ORAZ WYSADKÓW ROÂLIN DWULETNICH I. Ocena cech zewn´trznych sadzeniaków ziemniaka 3. Po dokonaniu oceny cech zewn´trznych partii sadzeniaków ziemniaka, o których mowa w ust. 2 1. Ocenie cech zewn´trznych poddane mogà byç sa- pkt 2 i3, partie pakuje si´, plombuje oraz zaopatrudzeniaki, które: je w etykiety w obecnoÊci kwalifikatora. Nie doty- 1) sà czyste, suche, bez objawów zaparzenia lub czy to tej cz´Êci ocenionej partii, którà jej w∏aÊciciel nadmarzni´cia; pozostawia do wysadzenia na w∏asnym polu. 2) sà posortowane zgodnie zwymaganiami szcze- 4. Partii sadzeniaków ziemniaka poddawanej ocenie gó∏owymi; cech zewn´trznych nadaje si´ numer zgodnie 3) majà temperatur´ wyrównanà z temperaturà z przepisami w sprawie oznaczania partii materiaotoczenia. ∏u siewnego. 2. Ocenie cech zewn´trznych poddaje si´ partie sa- 5. Do oceny cech zewn´trznych pobiera si´ losowo dzeniaków ziemniaka: prób´, którà stanowi okreÊlona liczba opakowaƒ 1) znajdujàce si´ w zamkni´tych i zaopatrzonych lub odpowiednia masa sadzeniaków, zale˝na od w etykiety opakowaniach; wielkoÊci ocenianej partii oraz wielkoÊci opakowaƒ 2) znajdujàce si´ w opakowaniach otwartych; jednostkowych (wtym partii luzem), zgodnie zpo- 3) nieopakowane (partie luzem). ni˝szà tabelà: 6. Przed przystàpieniem do badaƒ szczegó∏owych 8. Przy przeprowadzaniu badaƒ szczegó∏owych dodokonuje si´ pomiaru temperatury otoczenia. konuje si´ w szczególnoÊci obserwacji obecnoÊci: 7. Badania szczegó∏owe wykonuje si´ na próbie okre- 1) ziemi i innych zanieczyszczeƒ; Êlonej wtabeli, którà wysypuje si´ na stó∏ sortowniczy lub plandek´ i dokonuje si´ oceny. 2) bulw innych odmian;

3) bulw z plamistoÊcià mià˝szu o powierzchni 4) okreÊlenia wyst´powania plamistoÊci mià˝szu wi´kszej ni˝ 10 % przekroju poprzecznego; przez wydzielenie z pozosta∏ych na stole sortowniczym bulw próby o masie 5 kg i przekro- 4) bulw niedojrza∏ych; jenie wszystkich bulw ztej próby wzd∏u˝ osi po- 5) bulw o nieodpowiednim kalibra˝u; d∏u˝nej; bulwy pora˝one wybiera si´, wa˝y i oblicza si´ ich procent; 6) uszkodzeƒ zewn´trznych, w tym mechanicznych i fizjologicznych, oraz bulw niekszta∏t- 5) okreÊlenia wyst´powania bulw obcych odmian, nych; które wydziela si´ wtrakcie dokonywania czynnoÊci okreÊlonych w pkt 3 i 4; wydzielone bul- 7) bulw pora˝onych przez Rhizoctonia spp., wy wa˝y si´ i oblicza si´ ich procent. z tym ˝e za bulwy pora˝one uznaje si´ bulwy: a) sadzeniaków elitarnych stopnia przedbazo- 10. Je˝eli na badanych bulwach wyst´puje wi´cej ni˝ wy (PB/III i PB/II) — o powierzchni pora˝e- jedna wada, bierze si´ pod uwag´ t´ wad´, dla któnia powy˝ej 1 %, rej wymagania szczegó∏owe okreÊlajà najni˝szy b) sadzeniaków elitarnych stopnia bazowy stopieƒ tolerancji. (B/IiB/II) oraz sadzeniaków kategorii kwali- 11. Wprzypadku kalibra˝u bulwy mogà mieç inne rozfikowane — o powierzchni pora˝enia pomiary, ni˝ okreÊlajà wymagania szczegó∏owe, je˝ewy˝ej 10 %; li odbiorca okreÊli∏ inny kalibra˝. 8) bulw pora˝onych parchem zwyk∏ym, z tym ˝e za pora˝one uznaje si´ bulwy: II. Ocena cech zewn´trznych wysadków roÊlin dwua) sadzeniaków elitarnych stopnia przedbazo- letnich wy (PB/III i PB/II) — o powierzchni pora˝e- 1. Ocenie podlegajà: nia powy˝ej 1 %, b) sadzeniaków elitarnych stopnia bazowy 1) ogólny stan zdrowotny zg∏oszonej partii wy- (B/I i B/II) oraz sadzeniaków kategorii kwa- sadków; lifikowane — o powierzchni pora˝enia powy˝ej 30 %; 2) czystoÊç odmianowa i gatunkowa; 9) bulw z objawami parcha prószystego w stop- 3) iloÊç wysadków uzyskana z plantacji ocenionej niu s∏abym, z tym ˝e za pora˝one uznaje si´ w pierwszym roku uprawy. bulwy: a) sadzeniaków elitarnych stopnia przedbazo- 2. Do oceny wydziela si´ okreÊlonà liczb´ prób (jedwy (PB/III i PB/II) — o powierzchni pora˝e- nostek kwalifikacyjnych), które stanowi 100 sztuk nia powy˝ej 1 %, ocenianych wysadków, w szczególnoÊci cebul, bulw, korzeni i g∏ówek: b) sadzeniaków elitarnych stopnia bazowy (B/IiB/II) oraz sadzeniaków kategorii kwali- 1) zpartii do 4 ton pobiera si´ 1 jednostk´ kwalififikowane — o powierzchni pora˝enia pokacyjnà; wy˝ej 30 %; 10) bulw z objawami suchej lub mokrej zgnilizny, 2) z partii powy˝ej 4 do 10 ton pobiera si´ 2 jedz wy∏àczeniem zgnilizny wywo∏anej przez or- nostki kwalifikacyjne; ganizmy kwarantannowe. 3) z partii powy˝ej 10 ton pobiera si´ dodatkowo 9. Podczas przeprowadzania badaƒ szczegó∏owych po 1 jednostce kwalifikacyjnej na ka˝de rozpodokonuje si´: cz´te 10 ton. 1) oznaczenia zawartoÊci zanieczyszczeƒ, które 3. Szczegó∏owej oceny dokonuje si´ na wydzielowykonuje si´ przez wysypanie sadzeniaków na nych jednostkach kwalifikacyjnych przez ocen´ stó∏ sortowniczy, oczyszczenie ich z ziemi, subwzrokowà: stancji obcych i cz´Êci bulw pozbawionych oczek; odsortowane zanieczyszczenia wa˝y si´ 1) powierzchni zewn´trznej wysadków; i oblicza si´ ich procent; 2) wydzielenia i okreÊlenia, przy u˝yciu kalibrow- 2) powierzchni przekroju wysadków. nicy o kwadratowych otworach, liczby bulw 4. Do oceny, o której mowa w ust. 3 pkt 2, nale˝y nieodpowiadajàcych pod wzgl´dem wymiarów przekroiç nie mniej ni˝ 10 % wysadków. danemu kalibra˝owi; wydzielone bulwy wa˝y si´ i oblicza si´ ich procent; 5. W przypadku badania dwu lub wi´cej jednostek 3) wydzielenia bulw wadliwych iposegregowania kwalifikacyjnych poszczególne wyniki sumuje si´ ich wed∏ug wad; ka˝dà wydzielonà grup´ bulw i oblicza si´ Êrednià arytmetycznà wyst´pujàcych wa˝y si´ oddzielnie i oblicza si´ procent; wad jako reprezentatywnà dla ca∏ej partii.

Za∏àcznik nr 6 OPIS METOD POBIERANIA PRÓB MATERIA¸U SIEWNEGO I. Pobieranie prób materia∏u siewnego mieszanek na- 9. Nie pobiera si´ prób do oceny laboratoryjnej zparsiennych tii materia∏u siewnego mieszanki gatunkowej znajdujàcej si´ w opakowaniach wi´kszych ni˝ 100 kg. 1. Próby materia∏u siewnego mieszanek pobiera si´ z partii materia∏u siewnego mieszanek w celu do- 10. Masa próby Êredniej pobieranej do oceny laborakonania okresowej oceny laboratoryjnej, awprzy- toryjnej dla materia∏u siewnego mieszanek gatunpadku mieszanek na cele pastewne — dodatkowo kowych powinna wynosiç dla mieszanek gatunw celu sprawdzenia jej sk∏adu. ków: 1) traw oraz traw z roÊlinami motylkowatymi 2. Okresowa ocena laboratoryjna mieszanek oraz drobnonasiennymi — 100 g; sprawdzenie sk∏adu mieszanek polegajà na roz- 2) roÊlin zbo˝owych oraz roÊlin zbo˝owych z roÊdzieleniu wszystkich sk∏adników mieszanki z dolinami stràczkowymi, z wyjàtkiem bobiku — starczonej do laboratorium próby i wykonaniu 300g; oceny ka˝dego sk∏adnika oddzielnie. 3) roÊlin zbo˝owych z bobikiem — 600 g. 3. Partia materia∏u siewnego mieszanek odmiano- 11. Masa prób Êrednich pobieranych do oceny laborawych oraz mieszanin odmianowych (mieszaƒców toryjnej dla materia∏u siewnego mieszanek gatunz∏o˝onych rzepaku i mieszanin technicznych odkowych innych ni˝ wymienione wust. 10 jest okremian mieszaƒcowych ˝yta) mo˝e mieç maksymal- Êlona w metodykach ISTA dla dominujàcego nà mas´ okreÊlonà w metodykach ISTA dla danesk∏adnika. go gatunku. II. Pobieranie prób sadzeniaków ziemniaka do labora- 4. Partia materia∏u siewnego mieszanek gatunkotoryjnej oceny zdrowotnoÊci wych mo˝e mieç maksymalnà mas´, którà stanowi suma masy wszystkich sk∏adników tej mieszanki 1. Sposób pobierania prób: zmieszanych w okreÊlonym stosunku wagowym. 1) najpierw pobiera si´ próby pierwotne (cz´Êcio- 5. Z partii materia∏u siewnego, o którym mowa we); prób´ cz´Êciowà stanowi 20 bulw pobrawust.3, pobiera si´ próby do oceny laboratoryjnej nych z jednego miejsca na plantacji; zgodnie z metodykà ISTA. 2) miejsca na plantacji nasiennej, z których majà byç pobrane próby cz´Êciowe, wyznacza si´ 6. Do pobierania prób z partii materia∏u siewnego, w taki sposób, aby otrzymana z prób cz´Êcioo którym mowa w ust. 4, ustala si´ maksymalnà wych próba Êrednia by∏a reprezentatywna dla wielkoÊç tej partii, przyjmujàc wielkoÊç okreÊlonà ca∏ej plantacji, zuwzgl´dnieniem wszczególnow metodykach ISTA dla gatunku, który jest sk∏ad- Êci pasów brze˝nych, zag∏´bieƒ, wzniesieƒ; nikiem dominujàcym. 3) z ka˝dego wyznaczonego miejsca plantacji na- 7. Wprzypadku gdy rzeczywista masa partii materia- siennej pobiera si´ po jednej bulwie owielkoÊci ∏u siewnego mieszanki gatunkowej jest wi´ksza, przeci´tnego sadzeniaka spod 20 kolejnych roÊni˝ okreÊlajà metodyki ISTA, takà parti´ dzieli si´ lin zjednej redliny lub spod 10 kolejnych roÊlin na cz´Êci stanowiàce krotnoÊç maksymalnej masy z dwóch sàsiednich redlin. partii okreÊlonej dla dominujàcego sk∏adnika mie- 2. Zplantacji opowierzchni do 10 ha, uznanej woceszanki, z której jest pobierana próba. nie polowej jako plantacja sadzeniaków ziemniaka 8. Zka˝dej cz´Êci partii materia∏u siewnego mieszan- kategorii: ki gatunkowej pobiera si´, w liczbie proporcjonal- 1) elitarne — pobiera si´ prób´ Êrednià wielkoÊci nej do masy tej cz´Êci, próby pierwotne stanowià- 240 bulw (12 prób cz´Êciowych); ce po po∏àczeniu prób´ ogólnà, zktórej za pomocà rozdzielacza wydziela si´ prób´ Êrednià o wyma- 2) kwalifikowane — pobiera si´ prób´ Êrednià ganej masie. Próby pierwotne z partii materia∏u wielkoÊci 120 bulw (6 prób cz´Êciowych). siewnego znajdujàcej si´ w opakowaniach o ma- 3. Plantacje opowierzchni powy˝ej 10 ha dzieli si´ na sie: cz´Êci po 10 ha i z ka˝dej cz´Êci pobiera si´ próby 1) do 15 kg — pobiera si´ w sposób okreÊlony w sposób okreÊlony w ust. 2; dla plantacji o wielw pkt 2.5.1.2 metodyk ISTA, przy czym w przy- koÊci n x 10 ha prób´ Êrednià stanowi odpowiedpadku opakowaƒ o masie do 2 kg prób´ pier- nio n x 240 albo n x 120 bulw. wotnà stanowi zawartoÊç jednego opakowania; 4. W przypadku pobierania prób z przechowalni lub 2) powy˝ej 15 do 100 kg — pobiera si´, stosujàc kopców próby cz´Êciowe pobiera si´, zgodnie metod´ r´cznego pobierania prób, w sposób z ust. 2 i 3, z ró˝nych miejsc w przechowalni lub okreÊlony w pkt 2.5.1.3 metodyk ISTA, zgodnie ró˝nych kopców, wktórych przechowuje si´ sadzez tabelà 2.1 tych metodyk. niaki pochodzàce z ocenionej plantacji nasiennej.

5. W przypadku pobierania prób w czasie kopania 3) dla odmian póênych — nie wczeÊniej ni˝ dnia bulw próbobiorca powinien byç obecny podczas 20 sierpnia. kopania ca∏ej plantacji. Pobrana próba powinna byç reprezentatywna dla ocenianej plantacji. 7. Terminy pobierania prób bulw ziemniaka do oceny laboratoryjnej ustala si´ z zainteresowanymi pod- 6. Pobieranie prób do oceny laboratoryjnej powinno miotami. odbywaç si´: 8. Prób´ cz´Êciowà stanowi 20 bulw pobranych zko- 1) dla odmian wczesnych — nie wczeÊniej ni˝ dnia lejnych 20 roÊlin w rz´dzie albo po 10 roÊlin 10 lipca; z dwóch sàsiednich rz´dów, pobierajàc jednà bul- 2) dla odmian Êrednio wczesnych — nie wczeÊniej w´ wielkoÊci Êredniego sadzeniaka spod pojedynni˝ dnia 1 sierpnia; czej roÊliny bez wyrywania jej. 9. Z plantacji o powierzchni do 10 ha, na której jest 1) elitarny — pobiera si´ 240 bulw (12 prób cz´- wytwarzany materia∏ siewny ziemniaka kategorii: Êciowych);

2) kwalifikowany — pobiera si´ 120 bulw (6 prób cz´Êciowych). 10. Próby cz´Êciowe pobiera si´ z miejsc reprezentujàcych ca∏à plantacj´ wed∏ug poni˝szego schematu: miejsce pobrania jednej próby cz´Êciowej

III. Automatyczny sposób pobierania prób materia∏u 5. Próby materia∏u siewnego pobrane przy u˝yciu ausiewnego tomatycznego próbobierza spe∏niajàcego warunki, o których mowa w ust. 1—4, sà zgodne z metody- 1. Automatyczny próbobierz sk∏ada si´ w szczegól- kami ISTA1). noÊci z: 6. Urzàdzenia sterujàce s∏u˝àce do ustawiania w∏a- 1) urzàdzenia pobierajàcego próby pierwotne; Êciwych parametrów automatycznego próbobierza 2) przewodu ∏àczàcego urzàdzenie pobierajàce oraz pojemnik na prób´ ogólnà powinny byç dopróby pierwotne zpojemnikiem na prób´ ogól- st´pne wy∏àcznie dla próbobiorcy. nà; 7. Automatyczny sposób pobierania prób materia∏u 3) pojemnika na prób´ ogólnà; siewnego mo˝e odbywaç si´ wy∏àcznie przy u˝y- 4) urzàdzenia sterujàcego. ciu automatycznego próbobierza dopuszczonego do stosowania po uprzednim wykonaniu badaƒ 2. Urzàdzenie pobierajàce próby pierwotne powinno porównawczych polegajàcych na porównaniu wyzapewniaç pobieranie próby zca∏ego przekroju struników oceny laboratoryjnej przeprowadzonej na mienia nasion, wszczególnoÊci mieç konstrukcj´: próbach pobranych automatycznie z nie mniej ni˝ 1) zaworu dwudro˝nego odwracajàcego ca∏y stru- 10 partii oraz równolegle na próbach pobranych mieƒ nasion albo z tych partii zgodnie z metodykami ISTA. 2) szufladki wsuwanej do strumienia nasion i wy- 8. Badania porównawcze prób, o których mowa suwanej z niego, albo wust. 7, obejmujà czystoÊç analitycznà, zawartoÊç 3) sta∏ej szczeliny, na której jest odwracany stru- innych nasion w sztukach oraz zdolnoÊç kie∏kowamieƒ nasion, albo nia. Badania wykonuje urz´dowe laboratorium. 4) ruchomej szczeliny przechodzàcej przez ca∏y 9. Automatyczny próbobierz mo˝e byç stosowany, przekrój strumienia nasion. je˝eli wyniki badaƒ porównawczych prób pobra- 3. Automatyczny próbobierz powinien wszczególno- nych w sposób automatyczny oraz prób pobra- Êci mieç: nych zgodnie z metodykami ISTA, w zakresie czystoÊci analitycznej, zawartoÊci innych nasion 1) urzàdzenie pobierajàce próby pierwotne, po∏àw sztukach oraz zdolnoÊci kie∏kowania, sà zgodne czone z pojemnikiem na próby ogólne w spow nie mniej ni˝ 70 % dla wszystkich trzech paramesób uniemo˝liwiajàcy przerwanie strumienia trów ∏àcznie. nasion lub zatrzymywanie si´ nasion oraz wykluczajàcy mo˝liwoÊç dosypania lub zamiany 10. Przy sprawdzaniu automatycznego próbobierza nasion przez osoby postronne; przed jego zastosowaniem uwzgl´dnia si´: 2) konstrukcj´ wszystkich cz´Êci umo˝liwiajàcà ∏a- 1) opis techniczny zawierajàcy typ urzàdzenia, twe i dok∏adne czyszczenie; zwyszczególnieniem opisu urzàdzenia pobiera- 3) mo˝liwoÊç regulacji i ustawieƒ dostosowujà- jàcego próby pierwotne; cych do poszczególnych gatunków, których do- 2) szczegó∏owy opis sposobu post´powania podkonuje wy∏àcznie próbobiorca; czas eksploatacji; 4) pojemniki na próby ogólne, które: 3) imi´ i nazwisko osoby odpowiedzialnej za praa) oznacza si´ numerem partii materia∏u siewwid∏owà eksploatacj´. nego, z której jest pobierana próba, w sposób wykluczajàcy pomy∏ki, 11. Stanowisko obs∏ugi automatycznego próbobierza b) sà wykonane z przezroczystych materia∏ów wyposa˝a si´ w zredagowanà w sposób jasny albo sà wyposa˝one wprzezroczyste okienko i precyzyjny instrukcj´ obs∏ugi oraz ksià˝k´ do zaumo˝liwiajàce zaobserwowanie ewentual- pisywania danych zwiàzanych z bie˝àcà pracà, renych ró˝nic w barwie i wielkoÊci nasion lub gulacjà, naprawami i konserwacjà oraz przerwami wyst´powanie nasion innych gatunków; w pracy próbobierza, a tak˝e kontrolà pracy urzà- 5) urzàdzenie sterujàce umo˝liwiajàce regulacj´: dzenia, z podaniem opisu prowadzonych dzia∏aƒ, daty i czasu ich trwania. a) pobierania prób pierwotnych z minimalnà cz´stotliwoÊcià nie mniejszà ni˝ liczba prób 12. Prawid∏owoÊç pracy automatycznego próbobierza pierwotnych dla masy danej partii okreÊlona sprawdza si´ przynajmniej raz w roku. Przepisy w metodykach ISTA, ust. 7—9 stosuje si´ odpowiednio. b) uzyskania próby ogólnej o wielkoÊci okreÊlonej w wymaganiach szczegó∏owych. 4. Automatyczny próbobierz instaluje si´ w ciàgu ——————— technologicznym przygotowujàcym materia∏ siew- 1) Do automatycznego sposobu pobierania prób materia∏u ny do obrotu, mo˝liwie najbli˝ej urzàdzenia s∏u˝àsiewnego ma zastosowanie „Protokó∏ automatycznego cego do nape∏niania opakowaƒ lub silosów, prosto- pobierania prób i jego zatwierdzania” opracowany padle do strumienia nasion, awprzypadku gdy wy- przez Komitet Tworzenia Partii i Pobierania Prób ISTA nika to z konstrukcji próbobierza — pod kàtem 45°. w 1998r.