Konwencja o ujednoliceniu niektórych prawideł dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego, sporządzona w Montrealu dnia 28 maja 1999 r.

TREÂå: Poz.: UMOWA MI¢DZYNARODOWA 235 — Konwencja o ujednoliceniu niektórych prawide∏ dotyczàcych mi´dzynarodowego przewozu lotniczego, sporzàdzona wMontrealu dnia 28 maja 1999 r. . . . . . . 2361 236 — OÊwiadczenie rzàdowe z dnia 16 paêdziernika 2006 r. w sprawie mocy obowiàzujàcej Konwencji oujednoliceniu niektórych prawide∏ dotyczàcych mi´dzynarodowego przewozu lotniczego, sporzàdzonej wMontrealu dnia 28 maja 1999 r. . . . . . . . 2394 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW 237 — zdnia 27 lutego 2007 r. wsprawie wielokrotnoÊci kwoty bazowej stanowiàcej przeci´tne uposa˝enie funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeƒstwa Wewn´trznego . . . . . 2402 ROZPORZÑDZENIA PREZESA RADY MINISTRÓW: 238 — zdnia 2 lutego 2007 r. zmieniajàce rozporzàdzenie wsprawie okreÊlenia wzorów formularzy sprawozdawczych, objaÊnieƒ co do sposobu ich wype∏niania oraz wzorów kwestionariuszy i ankiet statystycznych stosowanych w badaniach statystycznych ustalonych wprogramie badaƒ statystycznych statystyki publicznej na rok 2007 . . . . . . 2403 239 — zdnia 27 lutego 2007 r. zmieniajàce rozporzàdzenie wsprawie grup zaszeregowania istawek uposa˝enia zasadniczego funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeƒstwa Wewn´trznego wtych grupach oraz wzrostu uposa˝enia zasadniczego ztytu∏u wys∏ugi lat . . . . 2405 ROZPORZÑDZENIE 240 — Ministra Obrony Narodowej zdnia 23 lutego 2007 r. zmieniajàce rozporzàdzenie wsprawie stawek uposa˝enia zasadniczego ˝o∏nierzy zawodowych . . . . . . . . 2406 235 KONWENCJA o ujednoliceniu niektórych prawide∏ dotyczàcych mi´dzynarodowego przewozu lotniczego, sporzàdzona w Montrealu dnia 28 maja 1999 r. W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ podaje do powszechnej wiadomoÊci: W dniu 28 maja 1999 r. zosta∏a sporzàdzona w Montrealu Konwencja o ujednoliceniu niektórych prawide∏ dotyczàcych mi´dzynarodowego przewozu lotniczego, w nast´pujàcym brzmieniu: Przek∏ad KONWENCJA CONVENTION CONVENTION o ujednoliceniu niektórych prawi- for the unification of certain rules pour l’unification de certaines de∏ dotyczàcych mi´dzynarodo- for international carriage by air r¯gles relatives au transport wego przewozu lotniczego aérien international Paƒstwa b´dàce stronami ni- The States Parties to this Con- Les États Parties á la présente niejszej konwencji, vention, convention, UZNAJÑC znaczny wk∏ad Kon- RECOGNIZING the significant RECONNAISSANT l’importanwencji o ujednostajnieniu niektó- contribution of the Convention for te contribution de la Convention rych prawide∏ dotyczàcych mi´dzy- the Unification of Certain Rules Re- pour l’unification de certaines narodowego przewozu lotniczego, lating to International Carriage by r¯gles relatives au transport aérien

podpisanej w Warszawie dnia Air signed in Warsaw on 12 Octo- international, signée ∫ Varsovie le 12 paêdziernika 1929 r., zwanej da- ber 1929, hereinafter referred to as 12 octobre 1929, ci-apr¯s appelée lej „konwencjà warszawskà”, oraz the ”Warsaw Convention”, and la «Convention de Varsovie» et celinnych zwiàzanych z nià dokumen- other related instruments to the le d’autres instruments connexes ∫ tów w harmonizacj´ prywatnego harmonization of private interna- l’harmonisation du droit aérien inprawa mi´dzynarodowego, tional air law; ternational privé, UZNAJÑC potrzeb´ unowocze- RECOGNIZING the need to mo- RECONNAISSANT la nécessité Ênienia iskonsolidowania konwen- dernize and consolidate the War- de moderniser et de refondre la cji warszawskiej i zwiàzanych z nià saw Convention and related in- Convention de Varsovie et les indokumentów, struments; struments connexes, UZNAJÑC znaczenie zapewnie- RECOGNIZING the importance RECONNAISSANT l’importannia ochrony interesów konsumen- of ensuring protection of the inte- ce d’assurer la protection des tów wmi´dzynarodowym przewo- rests of consumers in international intér˘ts des consommateurs dans zie lotniczym oraz potrzeb´ spra- carriage by air and the need for le transport aérien international et wiedliwego odszkodowania na za- equitable compensation based on la nécessité d’une indemnisation sadzie wyrównania szkody, the principle of restitution; équitable fondéesur le principe de réparation, POTWIERDZAJÑC dà˝enie do REAFFIRMING the desirability RÉAFFIRMANT l’intér˘td’assuprawid∏owego rozwoju dzia∏alno- of an orderly development of inter- rer le développement d’une explo- Êci mi´dzynarodowego transportu national air transport operations itation ordonnée du transport lotniczego i niezak∏óconego prze- and the smooth flow of passen- aérien international et un achemiwozu pasa˝erów, baga˝u i towa- gers, baggage and cargo in accor- nement sans heurt des passagers, rów zgodnie z zasadami i celami dance with the principles and ob- des bagages et des marchandises, Konwencji o mi´dzynarodowym jectives of the Convention on Inter- conformément aux principes et lotnictwie cywilnym, sporzàdzonej national Civil Aviation, done at aux objectifs de la Convention rew Chicago dnia 7 grudnia 1944 r., Chicago on 7 December 1944; lative ∫ l’aviation civile internationale faite ∫ Chicago le 7 décembre 1944, B¢DÑC PRZEKONANE, ˝e CONVINCED that collective Sta- CONVAINCUS que l’adoption wspólne dzia∏anie paƒstw w celu te action for further harmonization de mesures collectives par les dalszego zharmonizowania i skody- and codification of certain rules États en vue d’harmoniser davanfikowania niektórych prawide∏ rzà- governing international carriage by tage et de codifier certaines r¯gles dzàcych mi´dzynarodowym prze- air through a new Convention is régissant le transport aérien interwozem lotniczym w postaci nowej the most adequate means of achie- national est le meilleur moyen de konwencji jest najbardziej odpo- ving an equitable balance of intere- réaliser un équilibre équitable des wiednim Êrodkiem osiàgni´cia spra- sts; intér˘ts, wiedliwej równowagi interesów, uzgodni∏y, co nast´puje: have agreed as follows: sont convenus de ce qui suit: Rozdzia∏ I Chapter I Chapitre I Ogólne postanowienia General Provisions Généralités Artyku∏ 1 Article 1 Article 1 Zakres stosowania Scope of Application Champ d’application 1. Konwencja niniejsza ma za- 1. This Convention applies to 1. La présente convention s’apstosowanie do ka˝dego przewozu all international carriage of per- plique ∫ tout transport internatiomi´dzynarodowego osób, baga˝u sons, baggage or cargo performed nal de personnes, bagages ou lub towarów wykonywanego stat- by aircraft for reward. It applies marchandises, effectué par aérokiem powietrznym za wynagrodze- equally to gratuitous carriage by nef contre rémunération. Elle s’apniem. Ma ona równie˝ zastosowa- aircraft performed by an air trans- plique également aux transports nie do przewozu bezp∏atnego wy- port undertaking. gratuits effectués par aéronef par konywanego statkiem powietrz- une entreprise de transport aérien. nym przez przedsi´biorstwo transportu lotniczego. 2. Za „przewóz mi´dzynarodo- 2. For the purposes of this 2. Au sens de la présente conwy” w rozumieniu niniejszej kon- Convention, the expression inter- vention, l’expression transport inwencji uwa˝a si´ ka˝dy przewóz, national carriage means any car- ternational s’entend de tout transwktórym, zgodnie zumowà stron, riage in which, according to the port dans lequel, d’apr¯sles stipumiejsce rozpocz´cia i miejsce agreement between the parties, lations des parties, le point de

przeznaczenia, niezale˝nie od te- the place of departure and the pla- départ et le point de destination, go, czy b´dzie mia∏a miejsce prze- ce of destination, whether or not qu’il y ait ou non interruption de rwa w przewozie lub zmiana stat- there be a break in the carriage or transport ou transbordement, sont ku powietrznego czy nie, sà po∏o- a transhipment, are situated either situés soit sur le territoire de deux ˝one bàdê na terytorium dwóch within the territories of two States États parties, soit sur le territoire paƒstw stron, bàdê na terytorium Parties, or within the territory of d’un seul État partie si une escale jednego tylko paƒstwa strony, je- a single State Party if there is an est prévue sur le territoire d’un au- ˝eli w umowie przewidziano làdo- agreed stopping place within the tre État, m˘me si cet État n’est pas wanie na terytorium innego paƒ- territory of another State, even if un État partie. Le transport sans stwa nawet nieb´dàcego paƒ- that State is not a State Party. une telle escale entre deux points stwem stronà. Przewóz bez takie- Carriage between two points wi- du territoire d’un seul État partie go làdowania mi´dzy dwoma thin the territory of a single State n’est pas considéré comme interpunktami po∏o˝onymi na teryto- Party without an agreed stopping national au sens de la présente rium jednego tylko paƒstwa stro- place within the territory of ano- convention. ny nie jest uwa˝any za przewóz ther State is not international carmi´dzynarodowy w rozumieniu riage for the purposes of this Conniniejszej konwencji. vention. 3. Przewóz, który ma byç wyko- 3. Carriage to be performed 3. Le transport ∫ exécuter par nany przez dwóch lub wi´cej kolej- by several successive carriers is plusieurs transporteurs successifs nych przewoêników, uwa˝a si´ deemed, for the purposes of this est censé constituer pour l’applicaprzy stosowaniu niniejszej kon- Convention, to be one undivided tion de la présente convention un wencji za jeden przewóz, je˝eli carriage if it has been regarded by transport unique lorsqu’il a été uwa˝any by∏ przez strony za jednà the parties as a single operation, envisagé par les parties comme czynnoÊç, niezale˝nie od tego, czy whether it had been agreed upon une seule opération, qu’il ait été zosta∏ umówiony w formie jednej under the form of asingle contract conclu sous la forme d’un seul umowy czy te˝ szeregu umów, or of a series of contracts, and it contrat ou d’une série de contrats, i nie traci charakteru mi´dzynaro- does not lose its international cha- et il ne perd pas son caract¯re indowego przez to, ˝e jedna umowa racter merely because one con- ternational par le fait qu’un seul lub szereg umów majà podlegaç tract or a series of contracts is to contrat ou une série de contrats wykonaniu w ca∏oÊci w granicach be performed entirely within the doivent ˘tre exécutés intégraleterytorium tego samego paƒstwa. territory of the same State. ment dans le territoire d’un m˘me État. 4. Konwencja niniejsza ma 4. This Convention applies also 4. La présente convention równie˝ zastosowanie do przewo- to carriage as set out in Chapter V, s’applique aussi aux transports zu okreÊlonego w rozdziale V, z za- subject to the terms contained visés au Chapitre V, sous réserve chowaniem postanowieƒ w nim therein. des dispositions dudit chapitre. zawartych. Artyku∏ 2 Article 2 Article 2 Przewóz wykonywany przez Carriage Performed by State Transport effectué par l’État paƒstwo i przewóz przesy∏ek and Carriage of Postal Items et transport d’envois postaux pocztowych 1. Konwencja niniejsza ma za- 1. This Convention applies to 1. La présente convention stosowanie do przewozu wykony- carriage performed by the State or s’applique aux transports effecwanego przez paƒstwo lub przez by legally constituted public bo- tués par l’État ou les autres perosoby prawne prawa publicznego, dies provided it falls within the sonnes juridiques de droit public, je˝eli spe∏nia on warunki okreÊlone conditions laid down in Article 1. dans les conditions prévues ∫ l’arw artykule 1. ticle 1. 2. Przy przewozie przesy∏ek 2. In the carriage of postal 2. Dans le transport des envois pocztowych przewoênik ponosi od- items, the carrier shall be liable on- postaux, le transporteur n’est repowiedzialnoÊç jedynie wobec za- ly to the relevant postal admini- sponsable qu’envers l’administrarzàdu pocztowego wed∏ug zasad stration in accordance with the tion postale compétente conmajàcych zastosowanie w stosun- rules applicable to the relationship formément aux r¯gles applicables kach mi´dzy przewoênikami a za- between the carriers and the po- dans les rapports entre les transrzàdami pocztowymi. stal administrations. porteurs et les administrations postales. 3. Postanowienia konwencji ni- 3. Except as provided in para- 3. Les dispositions de la niejszej, z wyjàtkiem postanowie- graph 2 of this Article, the provi- présente convention autres que nia ust´pu 2 niniejszego artyku∏u, sions of this Convention shall not celles du paragraphe 2 ci-dessus nie majà zastosowania do przewo- apply to the carriage of postal ne s’appliquent pas au transport zu przesy∏ek pocztowych. items. des envois postaux.

Rozdzia∏ II Chapter II Chapitre II Dokumenty i obowiàzki stron do- Documentation and Duties of the Documents et obligations des tyczàce przewozu pasa˝erów, ba- Parties Relating to the Carriage of Parties relatifs au transport des ga˝u i towarów Passengers, Baggage and Cargo passagers, des bagages et des marchandises Artyku∏ 3 Article 3 Article 3 Pasa˝erowie i baga˝ Passengers and Baggage Passagers et bagages 1. Przy przewozie pasa˝erów 1. In respect of carriage of pa- 1. Dans le transport des passanale˝y wystawiç indywidualny lub ssengers, an individual or collecti- gers, un titre de transport individuzbiorowy dokument przewozowy ve document of carriage shall be el ou collectif doit ˘tre délivré, conzawierajàcy: delivered containing; tenant: a) oznaczenie miejsc rozpocz´cia (a) an indication of the places of a) l’indication des points de i przeznaczenia przewozu, departure and destination; départ et de destination; b) je˝eli miejsca rozpocz´cia (b) if the places of departure and b) si les points de départ et de iprzeznaczenia sà po∏o˝one na destination are within the te- destination sont situés sur le terytorium jednego paƒstwa rritory of a single State Party, territoire d’un m˘me État parstrony, a jedno lub wi´cej one or more agreed stopping tie et si une ou plusieurs escaumówionych miejsc làdowa- places being within the terri- les sont prévues sur le territonia znajduje si´ na terytorium tory of another State, an indi- ire d’un autre État, l’indication innego paƒstwa, oznaczenie cation of at least one such d’une de ces escales. przynajmniej jednego takiego stopping place. miejsca làdowania. 2. Zamiast wystawienia doku- 2. Any other means which pre- 2. L’emploi de tout autre moyen mentu, o którym mowa w ust´pie serves the information indicated in constatant les indications qui figu- 1, mo˝na u˝yç ka˝dego innego paragraph 1 may be substituted rent au paragraphe 1 peut se subsposobu zabezpieczenia informacji for the delivery of the document stituer ∫ la délivrance du titre de okreÊlonych w tym˝e ust´pie. referred to in that paragraph. If any transport mentionné dans ce para- Wrazie u˝ycia takiego innego spo- such other means is used, the car- graphe. Si un tel autre moyen est sobu przewoênik powinien zaofe- rier shall offer to deliver to the pas- utilisé, le transporteur offrira de rowaç wydanie pasa˝erowi pisem- senger a written statement of the délivrer au passager un document nego potwierdzenia treÊci informa- information so preserved. écrit constatant les indications qui cji tak zabezpieczonych. y sont consignées. 3. Przewoênik powinien wydaç 3. The carrier shall deliver to the 3. Le transporteur délivrera au pasa˝erowi kupon identyfikacyjny passenger a baggage identification passager une fiche d’identification na ka˝dà sztuk´ zarejestrowanego tag for each piece of checked ba- pour chaque article de bagage enbaga˝u. ggage. registré. 4. Pasa˝er powinien otrzymaç 4. The passenger shall be given 4. II sera donné au passager un pisemnà informacj´ otym, ˝e je˝e- written notice to the effect that avis écrit indiquant que, lorsque la li niniejsza konwencja ma zastoso- where this Convention is appli- présente convention s’applique, wanie, normuje ona imo˝e ograni- cable it governs and may limit the elle régit la responsabilité des czyç odpowiedzialnoÊç przewoêni- liability of carriers in respect of transporteurs en cas de mort ou de ków w razie Êmierci, uszkodzenia death or injury and for destruction lésion ainsi qu’en cas de destruccia∏a lub rozstroju zdrowia iwrazie or loss of, or damage to, baggage, tion, de perte ou d’avarie des bazniszczenia, zagini´cia lub uszko- and for delay. gages, ou de retard. dzenia baga˝y oraz w razie opóênienia. 5. Niewype∏nienie postano- 5. Non-compliance with the 5. L’inobservation des disposiwieƒ ust´pów poprzedzajàcych nie provisions of the foregoing para- tions des paragraphes précédents narusza ani istnienia, ani wa˝noÊci graphs shall not affect the exist- n’affecte ni l’existence ni la validité umowy przewozu, która niemniej ence or the validity of the contract du contrat de transport, qui n’en jednak b´dzie podlegaç zasadom of carriage, which shall, nonethe- sera pas moins soumis aux r¯gles niniejszej konwencji, ∏àcznie z za- less, be subject to the rules of this de la présente convention, y comsadami dotyczàcymi ograniczenia Convention including those rela- pris celles qui portent sur la limitaodpowiedzialnoÊci. ting to limitation of liability. tion de la responsabilité.

Artyku∏ 4 Article 4 Article 4 Towary Cargo Marchandises 1. Przy przewozie towarów na- 1. In respect of the carriage of 1. Pour le transport de marle˝y wystawiç lotniczy list przewo- cargo, an air waybill shall be de- chandises, une lettre de transport zowy. livered. aérien est émise. 2. Zamiast wystawienia lotni- 2. Any other means which pre- 2. L’emploi de tout autre moyen czego listu przewozowego mo˝na serves a record of the carriage to constatant les indications relatives u˝yç ka˝dego innego sposobu za- be performed may be substituted au transport ∫ exécuter peut se bezpieczenia informacji dotyczà- for the delivery of an air waybill. If substituer ∫ l’émission de la lettre cych zamierzonego przewozu. such other means are used, the de transport aérien. Si de tels Wrazie u˝ycia takiego innego spo- carrier shall, if so requested by the autres moyens sont utilisés, le sobu przewoênik powinien, je˝eli consignor, deliver to the consignor transporteur délivre ∫ l’expéditeur, za˝àda tego nadawca, wydaç a cargo receipt permitting identifi- ∫ la demande de ce dernier, un nadawcy poÊwiadczenie przyj´cia cation of the consignment and récépissé de marchandises pertowaru pozwalajàce na ustalenie access to the information conta- mettant l’identification de l’expédito˝samoÊci przesy∏ki i dost´p do ined in the record preserved by tion et l’acc¯s aux indications eninformacji zabezpieczonych w taki such other means. registrées par ces autres moyens. inny sposób. Artyku∏ 5 Article 5 Article 5 TreÊç lotniczego listu Contents of Air Waybill Contenu de la lettre de transport przewozowego i poÊwiadczenia or Cargo Receipt aérien ou du récépissé przyj´cia towaru de marchandises Lotniczy list przewozowy lub The air waybill or the cargo re- La lettre de transport aérien ou potwierdzenie przyj´cia towaru ceipt shall include: le récépissé de marchandises conpowinny zawieraç: tiennent: a) oznaczenie miejsc rozpocz´cia (a) an indication of the places of a) l’indication des points de i przeznaczenia przewozu, departure and destination; départ et de destination; b) je˝eli miejsca rozpocz´cia (b) if the places of departure and b) si les points de départ et de iprzeznaczenia znajdujà si´ na destination are within the ter- destination sont situés sur le terytorium jednego paƒstwa ritory of a single State Party, territoire d’un m˘me État parstrony, a jedno lub wi´cej one or more agreed stopping tie et qu’une ou plusieurs umówionych miejsc làdowa- places being within the terri- escales sont prévues sur le ternia znajduje si´ na terytorium tory of another State, an indi- ritoire d’un autre État, l’indicainnego paƒstwa, oznaczenie cation of at least one such tion d’une de ces escales; przynajmniej jednego takiego stopping place; and miejsca làdowania oraz c) oznaczenie wagi przesy∏ki. (c) an indication of the weight of c) la mention du poids de the consignment. l’expédition. Artyku∏ 6 Article 6 Article 6 Dokument dotyczàcy Document Relating to the Nature Document relatif ∫ la nature rodzaju towaru of the Cargo de la marchandise Nadawca mo˝e byç zobowiàza- The consignor may be required, Si nécessaire, l’expéditeur peut ny do wystawienia dokumentu if necessary to meet the formali- ˘tre tenu d’accomplir les formawskazujàcego na rodzaj towaru, je- ties of customs, police and similar lités de douane, de police et d’au- ˝eli jest to potrzebne wcelu wype∏- public authorities, to deliver a do- tres autoritéspubliques pour émetnienia formalnoÊci celnych, poli- cument indicating the nature of tre un document indiquant la natucyjnych i podobnych innych wy- the cargo. This provision creates re de la marchandise. Cette dismaganych przez w∏adze publiczne. for the carrier no duty, obligation position ne crée pour le transpor- Postanowienie to nie stwarza dla or liability resulting therefrom. teur aucun devoir, obligation ni przewoênika ˝adnych wynikajà- responsabilité. cych stàd powinnoÊci, zobowiàzaƒ ani odpowiedzialnoÊci.

Artyku∏ 7 Article 7 Article 7 Opis lotniczego listu Description of Air Waybill Description de la lettre przewozowego de transport aérien 1. Lotniczy list przewozowy 1. The air waybill shall be ma- 1. La lettre de transport aérien sporzàdza nadawca wtrzech orygi- de out by the consignor in three est établie par l’expéditeur en trois nalnych egzemplarzach. original parts. exemplaires originaux. 2. Pierwszy egzemplarz ozna- 2. The first part shall be marked 2. Le premier exemplaire porte cza si´ uwagà „dla przewoênika”; ”for the carrier”; it shall be signed la mention «pour le transporteur»; podpisuje go nadawca. Drugi eg- by the consignor. The second part il est signé par l’expéditeur. Le zemplarz oznacza si´ uwagà „dla shall be marked ”for the consi- deuxi¯me exemplaire porte la odbiorcy”; podpisujà go nadawca gnee”; it shall be signed by the mention «pour le destinataire»; il i przewoênik. Trzeci egzemplarz consignor and by the carrier. The est signé par l’expéditeur et le podpisuje przewoênik i przekazuje third part shall be signed by the transporteur. Le troisi¯me exemgo nadawcy po przyj´ciu towaru. carrier who shall hand it to the plaire est signé par le transporteur consignor after the cargo has been et remis par lui ∫ l’expéditeur accepted. apr¯s acceptation de la marchandise. 3. Podpis przewoênika, jak rów- 3. The signature of the carrier 3. La signature du transporteur nie˝ nadawcy, mo˝e byç wydruko- and that of the consignor may be et celle de l’expéditeur peuvent wany lub zastàpiony pieczàtkà. printed or stamped. ˘tre imprimées ou remplacées par un timbre. 4. Je˝eli na ˝àdanie nadawcy 4. If, at the request of the con- 4. Si, ∫ la demande de l’expédiprzewoênik sporzàdza lotniczy list signor, the carrier makes out the teur, le transporteur établit la lettre przewozowy, przewoênika uwa˝a air waybill, the carrier shall be de- de transport aérien, ce dernier est si´, do chwili przedstawienia do- emed, subject to proof to the con- considéré, jusqu’∫ preuve du conwodu przeciwnego, za dzia∏ajàce- trary, to have done so on behalf of traire, comme agissant au nom de go w imieniu nadawcy. the consignor. l’expéditeur. Artyku∏ 8 Article 8 Article 8 Dokumenty dotyczàce wi´cej ni˝ Documentation for Multiple Documents relatifs ∫ plusieurs jednego pakunku Packages colis W przypadku wi´cej ni˝ jedne- When there is more than one Lorsqu’il y a plusieurs colis: go pakunku: package: a) przewoênik towaru ma prawo (a) the carrier of cargo has the a) le transporteur de marchandi- ˝àdaç od nadawcy wystawie- right to require the consignor ses a le droit de demander ∫ nia oddzielnych lotniczych li- to make out separate air way- l’expéditeur l’établissement de stów przewozowych, bills; lettres de transport aérien distinctes; b) nadawca ma prawo ˝àdaç od (b) the consignor has the right to b) l’expéditeur a le droit de deprzewoênika wystawienia od- require the carrier to deliver mander au transporteur la rer´bnych poÊwiadczeƒ przyj´cia separate cargo receipts when mise de récépissés de martowaru, je˝eli u˝yto innych spo- the other means referred to in chandises distincts, lorsque sobów przewidzianych w ust´- paragraph 2 of Article 4 are les autres moyens visésau papie 2 artyku∏u 4. used ragraphe 2 de l’article 4 sont utilisés. Artyku∏ 9 Article 9 Article 9 Niespe∏nienie wymagaƒ Non-compliance with Inobservation des dispositions dotyczàcych dokumentów Documentary Requirements relatives aux documents obligatoires Niewype∏nienie postanowieƒ Non-compliance with the pro- L’inobservation des disposiartyku∏ów 4 do 8 nie narusza ani visions of Articles 4 to 8 shall not tions des articles 4 ∫ 8 n’affecte ni istnienia, ani wa˝noÊci umowy affect the existence or the validity l’existence ni la validité du contrat przewozu, która niemniej jednak of the contract of carriage, which de transport, qui n’en sera pas mo-

b´dzie podlegaç zasadom niniej- shall, nonetheless, be subject to ins soumis aux r¯gles de la szej konwencji, ∏àcznie z zasadami the rules of this Convention inclu- présente convention, y compris dotyczàcymi ograniczenia odpo- ding those relating to limitation of celles qui portent sur la limitation wiedzialnoÊci. liability. de responsabilité. Artyku∏ 10 Article 10 Article 10 OdpowiedzialnoÊç za dane Responsibility for Particulars Responsabilité pour les indications zawarte w dokumentach of Documentation portées dans les documents 1. Nadawca jest odpowiedzial- 1. The consignor is responsible 1. L’expéditeur est responsable ny za prawid∏owoÊç danych i de- for the correctness of the particu- de l’exactitude des indications et klaracji dotyczàcych towaru, za- lars and statements relating to the déclarations concernant la marmieszczonych przez niego lub wje- cargo inserted by it or on its behalf chandise inscrites par lui ou en go imieniu wlotniczym liÊcie prze- in the air waybill or furnished by it son nom dans la lettre de transport wozowym albo podanych przez or on its behalf to the carrier for in- aérien, ainsi que de celles fournies niego lub w jego imieniu przewoê- sertion in the cargo receipt or for et faites par lui ou en son nom au nikowi do wpisania wpoÊwiadcze- insertion in the record preserved transporteur en vue d’˘tre niu przyj´cia towaru lub w infor- by the other means referred to in insérées dans le récépissé de marmacjach zabezpieczonych przy paragraph 2 of Article 4. The fore- chandises ou pour insertion dans u˝yciu innych sposobów przewi- going shall also apply where the les données enregistrées par les dzianych w ust´pie 2 artyku∏u 4. person acting on behalf of the con- autres moyens prévus au para- Postanowienia te stosuje si´ tak˝e signor is also the agent of the car- graphe 2 de l’article 4. Ces disposiwprzypadku, gdy osoba dzia∏ajàca rier. tions s’appliquent aussi au cas où w imieniu nadawcy jest równie˝ la personne agissant au nom de agentem przewoênika. l’expéditeur est également l’agent du transporteur. 2. Nadawca ponosi odpowie- 2. The consignor shall indem- 2. L’expéditeur assume la redzialnoÊç za wszelkà szkod´ ponie- nify the carrier against all damage sponsabilité de tout dommage sionà przez przewoênika lub przez suffered by it, or by any other per- subi par le transporteur ou par tojakàkolwiek innà osob´, wobec son to whom the carrier is liable, ute autre personne ∫ l’égard de laktórej odpowiedzialny jest prze- by reason of the irregularity, in- quelle la responsabilité du transwoênik, z powodu nieprawid∏owo- correctness or incompleteness of porteur est engagée, en raison Êci, niedok∏adnoÊci lub niekom- the particulars and statements fur- d’indications et de déclarations pletnoÊci danych ideklaracji poda- nished by the consignor or on its irréguli¯res, inexactes ou incomnych przez nadawc´ lub w jego behalf. pl¯tes fournies et faites par lui ou imieniu. en son nom. 3. Z zastrze˝eniem postano- 3. Subject to the provisions of 3. Sous réserve des disposiwieƒ ust´pów 1 i 2 niniejszego ar- paragraphs 1 and 2 of this Article, tions des paragraphes 1 et 2 du tyku∏u przewoênik ponosi odpo- the carrier shall indemnify the con- présent article, le transporteur aswiedzialnoÊç za wszelkà szkod´ signor against all damage suffered sume la responsabilité de tout poniesionà przez nadawc´ lub by it, or by any other person to dommage subi par l’expéditeur ou przez jakàkolwiek innà osob´, wo- whom the consignor is liable, par toute autre personne ∫ l’égard bec której odpowiedzialny jest by reason of the irregularity, in- de laquelle la responsabilité de nadawca, z powodu nieprawid∏o- correctness or incompleteness of l’expéditeur est engagée, en raiwoÊci, niedok∏adnoÊci lub niekom- the particulars and statements in- son d’indications et de déclarapletnoÊci danych i deklaracji za- serted by the carrier or on its be- tions irréguli¯res, inexactes ou inmieszczonych przez przewoênika half in the cargo receipt or in the compl¯tes insérées par lui ou en lub w jego imieniu w poÊwiadcze- record preserved by the other me- son nom dans le récépissé de marniu przyj´cia towarów lub w da- ans referred to in paragraph 2 of chandises ou dans les données ennych zabezpieczonych przy u˝yciu Article 4. registrées par les autres moyens innych sposobów, októrych mowa prévus au paragraphe 2 de l’arw ust´pie 2 artyku∏u 4. ticle 4. Artyku∏ 11 Article 11 Article 11 Moc dowodowa Evidentiary Value Valeur probante dokumentów of Documentation des documents 1. Lotniczy list przewozowy lub 1. The air waybill or the cargo 1. La lettre de transport aérien poÊwiadczenie przyj´cia towarów receipt is prima facie evidence of et le récépissé de marchandises stanowi, do czasu przedstawienia the conclusion of the contract, of font foi, jusqu’∫ preuve du condowodu przeciwnego, dowód za- the acceptance of the cargo and of traire, de la conclusion du contrat,

warcia umowy, przyj´cia towaru the conditions of carriage mentio- de la réception de la marchandise oraz wymienionych w nim warun- ned therein. et des conditions du transport qui ków przewozu. y figurent. 2. Dane lotniczego listu prze- 2. Any statements in the air 2. Les énonciations de la lettre wozowego lub poÊwiadczenia waybill or the cargo receipt rela- de transport aérien et du récépissé przyj´cia towarów dotyczàce wagi, ting to the weight, dimensions and de marchandises, relatives au rozmiarów i opakowania towarów packing of the cargo, as well as poids, aux dimensions et ∫ l’emoraz liczby pakunków stanowià, do those relating to the number of ballage de la marchandise ainsi czasu przedstawienia dowodu packages, are prima facieevidence qu’au nombre des colis, font foi przeciwnego, dowód podanych of the facts stated; those relating jusqu’∫ preuve du contraire; celles w nich faktów; dane dotyczàce ilo- to the quantity, volume and condi- relatives ∫ la quantité, au volume Êci, obj´toÊci i stanu towarów sta- tion of the cargo do not constitute et ∫ l’état de la marchandise ne nowià dowód przeciwko przewoê- evidence against the carrier except font preuve contre le transporteur nikowi tylko otyle, oile ich spraw- so far as they both have been, que si la vérification en a été faite dzenie zosta∏o dokonane przez nie- and are stated in the air waybill or par lui en présence de l’expéditeur, go w obecnoÊci nadawcy i stwier- the cargo receipt to have been, et constatée sur la lettre de transdzone w lotniczym liÊcie przewo- checked by it in the presence of the port aérien, ou s’il s’agit d’énonzowym lub potwierdzeniu przyj´- consignor, or relate to the appa- ciations relatives ∫ l’état apparent cia towarów, albo o ile dotyczy ze- rent condition of the cargo. de la marchandise. wn´trznego stanu towaru. Artyku∏ 12 Article 12 Article 12 Prawo dysponowania Right of Disposition Droit de disposer towarem of Cargo de la marchandise 1. Nadawca ma prawo, pod 1. Subject to its liability to carry 1. L’expéditeur a le droit, ∫ la warunkiem wype∏nienia wszyst- out all its obligations under the condition d’exécuter toutes les obkich swoich obowiàzków wynikajà- contract of carriage, the consignor ligations résultant du contrat de cych zumowy przewozu, dyspono- has the right to dispose of the car- transport, de disposer de la marwaç towarem, bàdê wycofujàc go go by withdrawing it at the airport chandise, soit en la retirant ∫ w porcie lotniczym odlotu lub of departure or destination, or by l’aéroport de départ ou de destinaprzeznaczenia, bàdê zatrzymujàc stopping it in the course of the jo- tion, soit en l’arr˘tant en cours de go w miejscu làdowania poÊred- urney on any landing, or by calling route lors d’un atterrissage, soit en niego, bàdê polecajàc jego wyda- for it to be delivered at the place of la faisant livrer au lieu de destinanie w miejscu przeznaczenia lub destination or in the course of the tion ou en cours de route ∫ une w miejscu làdowania poÊredniego journey to a person other than the personne autre que le destinataire osobie innej ni˝ pierwotnie wyzna- consignee originally designated, initialement désigné, soit en deczony odbiorca, bàdê ˝àdajàc jego or by requiring it to be returned to mandant son retour ∫ l’aéroport de zawrócenia do portu lotniczego the airport of departure. The consi- départ, pour autant que l’exercice odlotu. Nadawca nie mo˝e korzy- gnor must not exercise this right of de ce droit ne porte préjudice ni au staç z tego prawa w sposób przy- disposition in such away as to pre- transporteur, ni aux autres expédinoszàcy szkod´ przewoênikowi lub judice the carrier or other consi- teurs et avec l’obligation de reminnym nadawcom i zobowiàzany gnors and must reimburse any bourser les frais qui en résultent. jest zwróciç wszystkie koszty wyni- expenses occasioned by the exerkajàce z wykonania tego prawa. cise of this right. 2. Je˝eli wykonanie dyspozycji 2. If it is impossible to carry out 2. Dans le cas où l’exécution nadawcy jest niemo˝liwe, prze- the instructions of the consignor, des instructions de l’expéditeur est woênik obowiàzany jest natych- the carrier must so inform the con- impossible, le transporteur doit miast zawiadomiç o tym nadawc´. signor forthwith. l’en aviser immédiatement. 3. Je˝eli przewoênik wykonuje 3. If the carrier carries out the 3. Si le transporteur exécute les dyspozycje nadawcy, nie ˝àdajàc instructions of the consignor for instructions de disposition de okazania egzemplarza lotniczego li- the disposition of the cargo with- l’expéditeur, sans exiger la producstu przewozowego lub potwierdze- out requiring the production of the tion de l’exemplaire de la lettre de nia przyj´cia towaru, który by∏ do- part of the air waybill or the cargo transport aérien ou du récépissé r´czony nadawcy, przewoênik jest receipt delivered to the latter, the de la marchandise délivré ∫ celuiodpowiedzialny, z zachowaniem carrier will be liable, without preju- -ci, il sera responsable, sauf son roszczenia zwrotnego do nadawcy, dice to its right of recovery from recours contre l’expéditeur, du za wszelkie szkody, jakie mogà stàd the consignor, for any damage préjudice qui pourra ˘tre causé par wyniknàç dla tego, kto jest wpraw- which may be caused thereby to ce fait ∫ celui qui est réguli¯rement nym posiadaniu tego egzemplarza any person who is Iawfully in po- en possession de la lettre de translotniczego listu przewozowego lub ssession of that part of the air way- port aérien ou du récépissé de la poÊwiadczenia przyj´cia towaru. bill or the cargo receipt. marchandise.

4. Prawo nadawcy wygasa 4. The right conferred on the 4. Le droit de l’expéditeur cesse z chwilà powstania prawa odbior- consignor ceases at the moment au moment où celui du destinacy zgodnie z artyku∏em 13. Je˝eli when that of the consignee begins taire commence, conformément ∫ jednak odbiorca uchyla si´ od in accordance with Article 13. Ne- l’article 13. Toutefois, si le destinaprzyj´cia towaru albo je˝eli nie vertheless, if the consignee declines taire refuse la marchandise, ou s’il mo˝na si´ z nim skomunikowaç, to accept the cargo, or cannot be ne peut ˘tre joint, l’expéditeur renadawca odzyskuje prawo dyspo- communicated with, the consignor prend son droit de disposition. nowania. resumes its right of disposition. Artyku∏ 13 Article 13 Article 13 Wydanie towaru Delivery of the Cargo Livraison de la marchandise 1. Z wyjàtkiem przypadków, 1. Except when the consig- 1. Sauf lorsque l’expéditeur gdy nadawca wykona∏ prawo przy- nor has exercised its right under a exercé le droit qu’il tient de l’ars∏ugujàce mu wed∏ug artyku∏u 12, Article 12, the consignee is enti- ticle 12, le destinataire a le droit, odbiorca ma prawo, z chwilà na- tled, on arrival of the cargo at the d¯s l’arrivée de la marchandise au dejÊcia towaru do miejsca przezna- place of destination, to require the point de destination, de demander czenia, ˝àdaç od przewoênika wy- carrier to deliver the cargo to it, on au transporteur de lui livrer la mardania mu towaru po zap∏aceniu payment of the charges due and chandise contre le paiement du nale˝nych kwot i wype∏nieniu wa- on complying with the conditions montant des créances et contre runków przewozu. of carriage. l’exécution des conditions de transport. 2. Je˝eli nie umówiono si´ ina- 2. Unless it is otherwise agre- 2. Sauf stipulation contraire, le czej, przewoênik obowiàzany jest ed, it is the duty of the carrier to transporteur doit aviser le destinapowiadomiç odbiorc´ z chwilà na- give notice to the consignee as taire d¯sl’arrivéede la marchandise. dejÊcia towaru. soon as the cargo arrives. 3. Je˝eli zagini´cie towaru zo- 3. If the carrier admits the loss 3. Si la perte de la marchandise sta∏o przyznane przez przewoênika of the cargo, or if the cargo has not est reconnue par le transporteur lub je˝eli towar nie przyby∏ po arrived at the expiration of seven ou si, ∫ l’expiration d’un délai de up∏ywie siedmiu dni od dnia, days after the date on which it sept jours apr¯s qu’elle aurait dû w którym powinien by∏ przybyç, ought to have arrived, the consi- arriver, la marchandise n’est pas odbiorca mo˝e dochodziç w sto- gnee is entitled to enforce against arrivée, le destinataire est autorisé sunku do przewoênika praw wyni- the carrier the rights which flow ∫ faire valoir vis-∫-vis du transporkajàcych z umowy przewozu. from the contract of carriage. teur les droits résultant du contrat de transport. Artyku∏ 14 Article 14 Article 14 Dochodzenie praw nadawcy Enforcement of the Rights Possibilité de faire valoir i odbiorcy of Consignor and Consignee les droits de l’expéditeur et du destinataire Nadawca i odbiorca, ka˝dy The consignor and the consi- L’expéditeur et le destinataire w swoim w∏asnym imieniu, mogà gnee can respectively enforce all peuvent faire valoir tous les droits dochodziç wszelkich praw przyzna- the rights given to them by Arti- qui leur sont respectivement nych im odpowiednio w artyku- cles 12 and 13, each in its own na- conférés par les articles 12 et 13, ∏ach 12 i13 niezale˝nie od tego, czy me, whether it is acting in its own chacun en son nom propre, qu’il dzia∏ajà w interesie w∏asnym, czy interest or in the interest of ano- agisse dans son propre intér˘t ou winteresie innej osoby, pod warun- ther, provided that it carries out dans l’intér˘t d’autrui, ∫ condition kiem wype∏nienia obowiàzków na- the obligations imposed by the d’exécuter les obligations que le ∏o˝onych przez umow´ przewozu. contract of carriage. contrat de transport impose. Artyku∏ 15 Article 15 Article 15 Stosunki mi´dzy nadawcà Relations of Consignor Rapports entre l’expéditeur i odbiorcà oraz mi´dzy trzecimi and Consignee or Mutual et le destinataire ou rapports stronami Relations of Third Parties entre les tierces parties 1. Artyku∏y 12, 13 i14 wniczym 1. Articles 12, 13 and 14 do not 1. Les articles 12, 13 et 14 ne nie przesàdzajà ani wzajemnych affect either the relations of the portent préjudice ni aux rapports stosunków mi´dzy nadawcà i od- consignor and the consignee with entre l’expéditeur et le destinabiorcà, ani wzajemnych stosunków each other or the mutual relations taire, ni aux rapports mutuels des trzecich stron, których prawa po- of third parties whose rights are tierces parties dont les droits pro-

chodzà bàdê od nadawcy, bàdê od derived either from the consignor viennent de l’expéditeur ou du deodbiorcy. or from the consignee. stinataire. 2. Wszelkie warunki odbiegajà- 2. The provisions of Articles 12, 2. Toute clause dérogeant aux ce od postanowieƒ artyku∏ów 12, 13 and 14 can only be varied by dispositions des articles 12, 13 et 13 i14 powinny byç zapisane wlot- express provision in the air waybill 14 doit ˘tre inscrite dans la lettre niczym liÊcie przewozowym lub or the cargo receipt. de transport aérien ou dans le wpoÊwiadczeniu przyj´cia towaru. récépissé de marchandises. Artyku∏ 16 Article 16 Article 16 FormalnoÊci celne, policyjne Formalities of Customs, Police or Formalités de douane, de police i innych w∏adz publicznych Other Public Authorities ou d’autres autorités publiques 1. Nadawca powinien dostar- 1. The consignor must furnish 1. L’expéditeur est tenu de fourczyç informacje idokumenty, które such information and such docu- nir les renseignements et les dosà potrzebne przed wydaniem to- ments as are necessary to meet cuments qui, avant la remise de la waru odbiorcy do wype∏nienia for- the formalities of customs, police marchandise au destinataire, sont malnoÊci celnych, policyjnych and any other public authorities nécessaires ∫ l’accomplissement i wymaganych przez inne w∏adze before the cargo can be delivered des formalités de douane, de polipubliczne. Nadawca jest odpowie- to the consignee. The consignor is ce ou d’autres autoritéspubliques. dzialny w stosunku do przewoêni- liable to the carrier for any damage L’expéditeur est responsable ka za wszelkie szkody, które mog∏y- occasioned by the absence, insuf- envers le transporteur de tous by wyniknàç z braku, niewystar- ficiency or irregularity of any such dommages qui pourraient résulter czalnoÊci lub nieprawid∏owoÊci ta- information or documents, unless de l’absence, de l’insuffisance ou kich informacji lub dokumentów, the damage is due to the fault of de l’irrégularité de ces renseignechyba ˝e szkoda zosta∏a spowodo- the carrier, its servants or agents. ments et pi¯ces, sauf le cas de fauwana zwiny przewoênika lub osób te de la part du transporteur ou de za niego dzia∏ajàcych. ses préposés ou mandataires. 2. Przewoênik nie jest obowià- 2. The carrier is under no obli- 2. Le transporteur n’est pas tezany badaç, czy takie informacje gation to enquire into the correct- nu d’examiner si ces renseignei dokumenty sà prawid∏owe lub ness or sufficiency of such infor- ments et documents sont exacts wystarczajàce. mation or documents. ou suffisants. Rozdzia∏ III Chapter III Chapitre III OdpowiedzialnoÊç przewoênika Liability of the Carrier and Extent Responsabilité du transporteur i zakres wyrównania szkód of Compensation for Damage et étendue de l’indemnisation du préjudice Artyku∏ 17 Article 17 Article 17 Âmierç, uszkodzenie cia∏a Death and Injury of Passengers Mort ou lésion subie par le i rozstrój zdrowia pasa˝era — Damage to Baggage passager — Dommage causé oraz szkody dotyczàce baga˝u aux bagages 1. Przewoênik ponosi odpowie- 1. The carrier is liable for da- 1. Le transporteur est respondzialnoÊç za szkod´ wynik∏à w ra- mage sustained in case of death or sable du préjudice survenu en cas zie Êmierci albo uszkodzenia cia∏a bodily injury of a passenger upon de mort ou de lésion corporelle sulub rozstroju zdrowia pasa˝era, je- condition only that the accident bie par un passager, par cela seul ˝eli tylko wydarzenie, które spowo- which caused the death or injury que l’accident qui a causé la mort dowa∏o Êmierç, uszkodzenie cia∏a took place on board the aircraft or ou la lésion s’est produit ∫ bord de lub rozstrój zdrowia, mia∏o miejsce in the course of any of the opera- l’aéronef ou au cours de toutes na pok∏adzie statku powietrznego tions of embarking or disembar- opérations d’embarquement ou de lub podczas wszelkich czynnoÊci king. débarquement. zwiàzanych z wsiadaniem lub wysiadaniem. 2. Przewoênik ponosi odpowie- 2. The carrier is liable for da- 2. Le transporteur est respondzialnoÊç za szkod´ wynik∏à w ra- mage sustained in case of destruc- sable du dommage survenu en cas zie zniszczenia, zagini´cia lub tion or loss of, or of damage to, de destruction, perte ou avarie de uszkodzenia baga˝u zarejestrowa- checked baggage upon condition bagages enregistrés, par cela seul nego, je˝eli tylko wydarzenie, któ- only that the event which caused que le fait qui a causé la destruc-

re spowodowa∏o zniszczenie, zagi- the destruction, loss or damage tion, la perte ou l’avarie s’est proni´cie lub uszkodzenie, mia∏o took place on board the aircraft or duit ∫ bord de l’aéronef ou au miejsce na pok∏adzie statku po- during any period within which the cours de toute période durant laquwietrznego lub w czasie, gdy zare- checked baggage was in the elle le transporteur avait la garde jestrowany baga˝ pozostawa∏ pod charge of the carrier. However, the des bagages enregistrés. Toutefois, opiekà przewoênika. Jednak˝e carrier is not liable if and to the le transporteur n’est pas reprzewoênik nie jest odpowiedzial- extent that the damage resulted sponsable si et dans la mesure où ny w przypadku i w zakresie, w ja- from the inherent defect, quality or le dommage résulte de la nature kim szkoda wynik∏a z naturalnych vice of the baggage. In the case of ou du vice propre des bagages. w∏aÊciwoÊci, jakoÊci lub wad w∏a- unchecked baggage, including Dans le cas des bagages non enresnych baga˝u. W przypadku baga- personal items, the carrier is liable gistrés, notamment des effets per- ˝u niezarejestrowanego, ∏àcznie if the damage resulted from its sonnels, le transporteur est rez przedmiotami osobistymi, prze- fault or that of its servants or sponsable si le dommage résulte woênik ponosi odpowiedzialnoÊç, agents. de sa faute ou de celle de ses je˝eli szkoda powsta∏a z jego winy préposés ou mandataires. albo zwiny osób za niego dzia∏ajàcych. 3. Je˝eli zagini´cie zarejestro- 3. If the carrier admits the loss 3. Si le transporteur admet la wanego baga˝u zosta∏o przyznane of the checked baggage, or if the perte des bagages enregistrés ou przez przewoênika albo zarejestro- checked baggage has not arrived si les bagages enregistrés ne sont wany baga˝ nie przyby∏ zup∏ywem at the expiration of twenty-one pas arrivés ∫ destination dans les dwudziestu jeden dni od dnia, days after the date on which it vingt et un jours qui suivent la daw którym powinien przybyç, pasa- ought to have arrived, the passen- te ∫ laquelle ils auraient dû arriver, ˝er mo˝e dochodziç swoich praw ger is entitled to enforce against le passager est autorisé ∫ faire vawynikajàcych z umowy przewozu. the carrier the rights which flow loir contre le transporteur les droits from the contract of carriage. qui découlent du contrat de transport. 4. U˝ywane w niniejszej kon- 4. Unless otherwise specified, 4. Sous réserve de dispositions wencji s∏owo „baga˝” oznacza, in this Convention the term ”bagg- contraires, dans la présente cono ile nie postanowiono inaczej, za- age” means both checked bagg- vention le terme «bagages» dérówno baga˝ zarejestrowany, jak age and unchecked baggage. signe les bagages enregistrésaussi i baga˝ niezarejestrowany. bien que les bagages non enregistrés. Artyku∏ 18 Article 18 Article 18 Szkody dotyczàce towaru Damage to Cargo Dommage causé ∫ la marchandise 1. Przewoênik ponosi odpowie- 1. The carrier is liable for da- 1. Le transporteur est respondzialnoÊç za szkod´ wynik∏à w ra- mage sustained in the event of the sable du dommage survenu en cas zie zniszczenia, zagini´cia lub destruction or loss of, or damage de destruction, perte ou avarie de uszkodzenia towaru, je˝eli tylko to, cargo upon condition only that la marchandise par cela seul que le wydarzenie, które spowodowa∏o the event which caused the dama- fait qui a causé le dommage s’est takà szkod´, mia∏o miejsce w cza- ge so sustained took place during produit pendant le transport sie przewozu lotniczego. the carriage by air. aérien. 2. Jednak˝e przewoênik nie po- 2. However, the carrier is not 2. Toutefois, le transporteur nosi odpowiedzialnoÊci w przy- liable if and to the extent it proves n’est pas responsable s’il établit, et padku i w zakresie, w jakim udo- that the destruction, or loss of, or dans la mesure où il établit, que la wodni, ˝e zniszczenie, zagini´cie damage to, the cargo resulted destruction, la perte ou l’avarie de lub uszkodzenie towaru zosta∏o from one or more of the following: la marchandise résulte de l’un ou spowodowane przez jednà lub de plusieurs des faits suivants: wi´cej spoÊród nast´pujàcych okolicznoÊci: a) naturalne w∏aÊciwoÊci, jakoÊç (a) inherent defect, quality or vice a) la nature ou le vice propre de lub wada w∏asna towaru, of that cargo; la marchandise; b) wadliwe opakowanie towaru (b) defective packing of that car- b) l’emballage défectueux de la wykonane przez osob´ innà go performed by a person marchandise par une personne ni˝ przewoênik lub osoby za other than the carrier or its autre que le transporteur ou niego dzia∏ajàce, servants or agents; ses préposés ou mandataires;

c) dzia∏ania wojenne lub konflikt (c) an act of war or an armed con- c) un fait de guerre ou un conflit zbrojny, flict; armé; d) dzia∏anie w∏adz publicznych (d) an act of public authority car- d) un acte de l’autorité publique zwiàzane z wwozem, wywo- ried out in connection with accompli en relation avec zem lub tranzytem towaru. the entry, exit or transit of the l’entrée, la sortie ou le transit cargo. de la marchandise. 3. Przewóz lotniczy w rozumie- 3. The carriage by air within 3. Le transport aérien, au sens niu ust´pu 1 niniejszego artyku∏u the meaning of paragraph 1 of this du paragraphe 1 du présent article, obejmuje okres, w którym towar Article comprises the period comprend la période pendant laznajduje si´ pod opiekà przewoêni- during which the cargo is in the quelle la marchandise se trouve ka. charge of the carrier. sous la garde du transporteur. 4. Okres przewozu lotniczego 4. The period of the carriage by 4. La période du transport nie obejmuje przewozu làdowego, air does not extend to any carriage aérien ne couvre aucun transport morskiego lub wodami Êródlàdo- by land, by sea or by inland water- terrestre, maritime ou par voie wymi, wykonywanego poza por- way performed outside an airport. d’eau intérieure effectué en dehors tem lotniczym. Je˝eli jednak taki If, however, such carriage takes d’un aéroport. Toutefois, lorsqu’un przewóz jest wykonywany w wy- place in the performance of a con- tel transport est effectué dans pe∏nieniu umowy przewozu lotni- tract for carriage by air, for the pur- l’exécution du contrat de transport czego w celu za∏adowania, dosta- pose of loading, delivery or tran- aérien en vue du chargement, de wy lub prze∏adunku, istnieje do- shipment, any damage is pre- la livraison ou du transbordement, mniemanie, z dopuszczeniem do- sumed, subject to proof to the con- tout dommage est présumé, sauf wodu przeciwnego, ˝e wszelka trary, to have been the result of an preuve du contraire, résulter d’un szkoda powsta∏a ze zdarzenia, któ- event which took place during the fait survenu pendant le transport re mia∏o miejsce w czasie przewo- carriage by air. If a carrier, without aérien. Si, sans le consentement zu lotniczego. Je˝eli przewoênik the consent of the consignor, sub- de l’expéditeur, le transporteur bez zgody nadawcy zast´puje stitutes carriage by another mode remplace en totalité ou en partie le wca∏oÊci lub cz´Êci przewóz, który of transport for the whole or part transport convenu dans l’entente zgodnie z umowà stron mia∏ byç of acarriage intended by the agre- conclue entre les parties comme wykonywany jako przewóz lotni- ement between the parties to be étant le transport par voie aérienne, czy, przewozem wykonywanym in- carriage by air, such carriage by par un autre mode de transport, nym Êrodkiem transportu, taki another mode of transport is de- ce transport par un autre mode sera przewóz innym Êrodkiem transpor- emed to be within the period of considéré comme faisant partie tu uwa˝a si´ za odbywajàcy si´ carriage by air. de la période du transport aérien. w czasie przewozu lotniczego. Artyku∏ 19 Article 19 Article 19 Opóênienie Delay Retard Przewoênik ponosi odpowie- The carrier is liable for damage Le transporteur est responsable dzialnoÊç za szkod´ spowodowanà occasioned by delay in the carri- du dommage résultant d’un reopóênieniem w przewozie pasa˝e- age by air of passengers, baggage tard dans le transport aérien de rów, baga˝u lub towarów. Jednak- or cargo. Neverthless, the carrier passagers, de bagages ou de mar- ˝e przewoênik nie ponosi odpowie- shall not be liable for damage oc- chandises. Cependant, le transpordzialnoÊci za szkod´ spowodowa- casioned by delay if it proves that teur n’est pas responsable du nà opóênieniem, je˝eli udowodni∏, it and its servants and agents took dommage causé par un retard s’il ˝e on sam i osoby za niego dzia∏a- all measures that could reasonably prouve que lui, ses préposés et jàce podj´li wszelkie Êrodki, jakich be required to avoid the damage mandataires ont pris toutes les mo˝na by∏o oczekiwaç, w celu or that it was impossible for it or mesures qui pouvaient raisonnableunikni´cia szkody, albo ˝e podj´cie them to take such measures. ment s’imposer pour éviter le takich Êrodków by∏o dla nich nie- dommage, ou qu’il leur était immo˝liwe. possible de les prendre. Artyku∏ 20 Article 20 Article 20 Uwolnienie od odpowiedzialnoÊci Exoneration Exonération Je˝eli przewoênik udowodni∏, If the carrier proves that the da- Dans le cas où il fait la preuve ˝e szkod´ spowodowa∏o lub przy- mage was caused or contributed que la négligence ou un autre acte czyni∏o si´ do niej niedbalstwo al- to by the negligence or other ou omission préjudiciable de la bo inne niew∏aÊciwe dzia∏anie lub wrongful act or omission of the personne qui demande réparation zaniechanie osoby dochodzàcej person claiming compensation, or ou de la personne dont elle tient odszkodowania lub osoby, od któ- the person from whom he or she ses droits a causé le dommage ou rej wywodzi ona swe prawa, prze- derives his or her rights, the carrier y a contribué, le transporteur est

woênik jest zwolniony od odpo- shall be wholly or partly exonera- exonéré en tout ou en partie de sa wiedzialnoÊci wobec tej osoby ted from its liability to the claimant responsabilité ∫ l’égard de cette w ca∏oÊci lub w cz´Êci w zakresie, to the extent that such negligence personne, dans la mesure où cette w jakim takie niedbalstwo albo in- or wrongful act or omission cau- négligence ou cet autre acte ou ne niew∏aÊciwe dzia∏anie lub zanie- sed or contributed to the damage. omission préjudiciable a causé le chanie spowodowa∏o szkod´ lub When by reason of death or injury dommage ou y a contribué. Lorprzyczyni∏o si´ do niej. Je˝eli od- of a passenger compensation is squ’une demande en réparation szkodowania z powodu Êmierci, claimed by aperson other than the est introduite par une personne uszkodzenia cia∏a lub rozstroju passenger, the carrier shall likewi- autre que le passager, en raison de zdrowia pasa˝era dochodzi osoba se be wholly or partly exonerated la mort ou d’une lésion subie par inna ni˝ pasa˝er, przewoênik jest from its liability to the extent that it ce dernier, le transporteur est égaletak samo zwolniony od odpowie- proves that the damage was cau- ment exonéré en tout ou en pardzialnoÊci w ca∏oÊci lub cz´Êci sed or contributed to by the negli- tie de sa responsabilité dans la w zakresie, w jakim udowodni∏, ˝e gence or other wrongful act or mesure où il prouve que la négliszkod´ spowodowa∏o lub przyczy- omission of that passenger. This gence ou un autre acte ou omini∏o si´ do niej niedbalstwo albo Article applies to all the liability ssion préjudiciable de ce passager inne niew∏aÊciwe dzia∏anie lub za- provisions in this Convention, in- acausé le dommage ou yacontriniechanie pasa˝era. Artyku∏ ten cluding paragraph 1 of Article 21. bué. Le présent article s’applique ∫ stosuje si´ do wszystkich postano- toutes les dispositions de la conwieƒ konwencji dotyczàcych odpo- vention en mati¯re de responsabiwiedzialnoÊci, ∏àcznie z ust´pem 1 lité, y compris le paragraphe 1 de artyku∏u 21. l’article 21. Artyku∏ 21 Article 21 Article 21 Odszkodowanie w razie Êmierci, Compensation in Case of Death Indemnisation en cas de mort ou uszkodzenia cia∏a lub rozstroju or Injury of Passengers de lésion subie par le passager zdrowia pasa˝era 1. Przewoênik nie mo˝e wy∏à- 1. For damages arising under 1. Pour les dommages visésau czyç ani ograniczyç swojej odpo- paragraph 1 of Article 17 not exce- paragraphe 1 de l’article 17 et ne wiedzialnoÊci za szkody przewi- eding 100 000 Special Drawing Ri- dépassant pas 100 000 droits de tidziane w ust´pie 1 artyku∏u 17, ghts for each passenger, the car- rage spéciaux par passager, le a nieprzewy˝szajàce 100 000 Spe- rier shall not be able to exclude or transporteur ne peut exclure ou licjalnych Praw Ciàgnienia na ka˝- limit its liability. miter sa responsabilité. dego pasa˝era. 2. W zakresie, w jakim szkody 2. The carrier shall not be liable 2. Le transporteur n’est pas reprzewidziane w ust´pie 1 artyku- for damages arising under para- sponsable des dommages visésau ∏u 17 przewy˝szajà 100 000 Spe- graph 1 of Article 17 to the extent paragraphe 1 de l’article 17 dans la cjalnych Praw Ciàgnienia na ka˝- that they exceed for each pass- mesure où ils dépassent 100 000 dego pasa˝era, przewoênik nie po- enger 100 000 Special Drawing droits de tirage spéciaux par panosi odpowiedzialnoÊci, je˝eli udo- Rights if the carrier proves that: ssager, s’il prouve: wodni, ˝e: a) szkody takiej nie spowodowa∏o (a) such damage was not due to a) que le dommage n’est pas dû ∫ niedbalstwo albo inne niew∏a- the negligence or other wrong- la négligence ou ∫ un autre acte Êciwe dzia∏anie lub zaniecha- ful act or omission of the car- ou omission préjudiciable du nie przewoênika albo osób za rier or its servants or agents; or transporteur, de ses préposésou niego dzia∏ajàcych, albo de ses mandataires, ou b) szkoda taka zosta∏a spowodo- (b) such damage was solely due b) que ces dommages résultent wana wy∏àcznie niedbalstwem to the negligence or other uniquement de la négligence albo innym niew∏aÊciwym wrongful act or omission of ou d’un autre acte ou omission dzia∏aniem lub zaniechaniem a third party. préjudiciable d’un tiers. osoby trzeciej. Artyku∏ 22 Article 22 Article 22 Ograniczenia odpowiedzialnoÊci Limits of Liability in Relation Limites de responsabilité relatives dotyczàcej opóênieƒ, baga˝u to Delay, Baggage and Cargo aux retards, aux bagages i towaru et aux marchandises 1. W przypadku szkody spowo- 1. In the case of damage cau- 1. En cas de dommage subi par dowanej wskutek opóênienia sed by delay as specified in Ar- des passagers résultant d’un re-

w przewozie pasa˝erów, okreÊlo- ticle 19 in the carriage of persons, tard, aux termes de l’article 19, la nej w artykule 19, odpowiedzial- the liability of the carrier for each responsabilité du transporteur est noÊç przewoênika w stosunku do passenger is limited to 4 150 Spe- limitée ∫ la somme de 4 150 droits ka˝dego pasa˝era jest ograniczona cial Drawing Rights. de tirage spéciaux par passager. do 4 150 Specjalnych Praw Ciàgnienia. 2. Przy przewozie baga˝u odpo- 2. In the carriage of baggage, 2. Dans le transport de bagages, wiedzialnoÊç przewoênika w razie the liability of the carrier in the ca- la responsabilité du transporteur zniszczenia, zagubienia, uszkodze- se of destruction, loss, damage or en cas de destruction, perte, avarie nia lub opóênienia jest ograniczo- delay is limited to 1 000 Special ou retard est limitée ∫ la somme na do 1 000 Specjalnych Praw Cià- Drawing Rights for each passen- de 1 000 droits de tirage spéciaux gnienia na ka˝dego pasa˝era, zwy- ger unless the passenger has par passager, sauf déclaration jàtkiem przypadku, gdy pasa˝er made, at the time when the checked spéciale d’intér˘t ∫ la livraison w czasie oddawania zarejestrowa- baggage was handed over to the faite par le passager au moment nego baga˝u przewoênikowi z∏o˝y∏ carrier, a special declaration of in- de la remise des bagages enspecjalnà deklaracj´ interesu terest in delivery at destination registrés au transporteur et moyew dostawie i uiÊci∏ dodatkowà and has paid a supplementary nnant le paiement éventuel d’une op∏at´, je˝eli jest ona wymagana. sum if the case so requires. In that somme supplémentaire. Dans ce W takim przypadku przewoênik case the carrier will be liable to pay cas, le transporteur sera tenu de jest obowiàzany zap∏aciç kwot´ a sum not exceeding the declared payer jusqu’∫ concurrence de la nieprzewy˝szajàcà kwoty zadekla- sum, unless it proves that the sum somme déclarée, ∫ moins qu’il rowanej, chyba ˝e udowodni∏, ˝e ta is greater than the passenger’s ac- prouve qu’elle est supérieure ∫ ostatnia przewy˝sza rzeczywisty tual interest in delivery at destina- l’intér˘tréel du passager ∫ la livraiinteres pasa˝era w dostawie. tion. son. 3. Przy przewozie towarów od- 3. In the carriage of cargo, the 3. Dans le transport de marpowiedzialnoÊç przewoênika w ra- liability of the carrier in the case of chandises, la responsabilité du zie zniszczenia, zagini´cia, uszko- destruction, loss, damage or delay transporteur, en cas de destrucdzenia lub opóênienia jest ograni- is limited to a sum of 17 Special tion, de perte, d’avarie ou de reczona do kwoty 17 Specjalnych Drawing Rights per kilogramme, tard, est limitée ∫ la somme de 17 Praw Ciàgnienia za kilogram, zwy- unless the consignor has made, at droits de tirage spéciaux par kilojàtkiem przypadku, gdy nadawca the time when the package was gramme, sauf déclaration spéciale w czasie oddawania towaru prze- handed over to the carrier, a spe- d’intér˘t ∫ la livraison faite par woênikowi z∏o˝y∏ specjalnà dekla- cial declaration of interest in deli- l’expéditeur au moment de la reracj´ interesu w dostawie i uiÊci∏ very at destination and has paid mise du colis au transporteur et dodatkowà op∏at´, je˝eli jest ona a supplementary sum if the case moyennant le paiement d’une wymagana. W takim przypadku so requires. In that case the carrier somme supplémentaire éventuelle. przewoênik obowiàzany jest zap∏a- will be liable to pay a sum not Dans ce cas, le transporteur sera ciç kwot´ nieprzewy˝szajàcà kwoty exceeding the declared sum, tenu de payer jusqu’∫ concurrence zadeklarowanej, chyba ˝e udowod- unless it proves that the sum is de la somme déclarée, ∫ moins ni∏, ˝e ta ostatnia przewy˝sza rze- greater than the consignor’sactual qu’il prouve qu’elle est supérieure czywisty interes nadawcy wdosta- interest in delivery at destination. ∫ l’intér˘t réel de l’expéditeur ∫ la wie. livraison. 4. W razie zniszczenia, zagini´- 4. In the case of destruction, 4. En cas de destruction, de cia, uszkodzenia lub opóênienia loss, damage or delay of part of perte, d’avarie ou de retard d’une cz´Êci towaru lub jakiegokolwiek the cargo, or of any object contai- partie des marchandises, ou de tout przedmiotu stanowiàcego jego ned therein, the weight to be taken objet qui y est contenu, seul le pocz´Êç, za podstaw´ do okreÊlenia into consideration in determining ids total du ou des colis dont il kwoty ograniczajàcej odpowiedzial- the amount to which the car- s’agit est pris en considération pour noÊç przewoênika przyjmuje si´ tyl- rier’sliability is limited shall be on- déterminer la limite de responko ca∏kowità wag´ pakunku lub pa- ly the total weight of the package sabilité du transporteur. Toutefois, kunków, których szkoda dotyczy. or packages concerned. Neverthe- lorsque la destruction, la perte, Je˝eli jednak zniszczenie, zagini´- less, when the destruction, loss, l’avarie ou le retard d’une partie cie, uszkodzenie lub opóênienie damage or delay of a part of the des marchandises, ou d’un objet cz´Êci towaru albo przedmiotu sta- cargo, or of an object contained qui y est contenu, affecte la valeur nowiàcego jego cz´Êç ma wp∏yw therein, affects the value of other d’autres colis couverts par la na wartoÊç innych pakunków obj´- packages covered by the same air m˘me lettre de transport aérien ou tych tym samym lotniczym listem waybill, or the same receipt or, if par le m˘me récépissé ou, en l’abprzewozowym lub poÊwiadcze- they were not issued, by the same sence de ces documents, par les niem nadania towaru albo — w ra- record preserved by the other me- m˘mes indications consignées par zie ich niewystawienia — tym sa- ans referred to in paragraph 2 of les autres moyens visés ∫ l’article mym zapisem zabezpieczonym in- Article 4, the total weight of such 4, paragraphe 2, le poids total de nym sposobem przewidzianym package or packages shall also be ces colis doit ˘tre pris en con-

w ust´pie 2 artyku∏u 4, ca∏kowità taken into consideration in deter- sidération pour déterminer la limite wag´ takich pakunków bierze si´ mining the limit of liability. de responsabilité. równie˝ pod uwag´ przy okreÊlaniu ograniczenia odpowiedzialnoÊci. 5. Postanowieƒ ust´pów 1 i 2 5. The foregoing provisions of 5. Les dispositions des paraniniejszego artyku∏u nie stosuje paragraphs 1 and 2 of this Article graphes 1 et 2 du présent article ne si´, je˝eli udowodniono, ˝e szkoda shall not apply if it is proved that s’appliquent pas s’il est prouvé zosta∏a spowodowana przez dzia- the damage resulted from an act que le dommage résulte d’un acte ∏anie lub zaniechanie przewoênika or omission of the carrier, its ser- ou d’une omission du transporlub osób za niego dzia∏ajàcych, do- vants or agents, done with intent teur, de ses préposés ou de ses konane z zamiarem wyrzàdzenia to cause damage or recklessly and mandataires, fait soit avec l’intenszkody lub przez nierozwag´ i ze with knowledge that damage tion de provoquer un dommage, ÊwiadomoÊcià prawdopodobieƒ- would probably result; provided soit témérairement et avec constwa powstania szkody, przy czym that, in the case of such act or science qu’un dommage en résulw przypadku dzia∏ania lub zanie- omission of aservant or agent, it is tera probablement, pour autant chania osób dzia∏ajàcych za prze- also proved that such servant or que, dans le cas d’un acte ou d’une woênika musi byç tak˝e udowod- agent was acting within the scope omission de préposés ou de mannione, ˝e dzia∏a∏y w zakresie po- of its employment. dataires, la preuve soit également wierzonych im funkcji. apportée que ceux-ci ont agi dans l’exercice de leurs fonctions. 6. Ograniczenia przewidziane 6. The limits prescribed in Ar- 6. Les limites fixées par l’article w artykule 21 i w niniejszym arty- ticle 21 and in this Article shall not 21 et par le présent article n’ont kule nie stojà na przeszkodzie do- prevent the court from awarding, pas pour effet d’enlever au tribudatkowemu zasàdzeniu przez sàd, in accordance with its own law, in nal la faculté d’allouer en outre, zgodnie z jego w∏asnym prawem, addition, the whole or part of the conformément ∫ sa loi, une somme kosztów sàdowych i innych kosz- court costs and of the other expen- correspondant ∫ tout ou partie tów procesu poniesionych przez ses of the litigation incurred by the des dépens et autres frais de powoda, ∏àcznie z odsetkami. Po- plaintiff, including interest. The fo- proc¯s exposés par le demandeur, stanowienia tego nie stosuje si´, regoing provision shall not apply if intér˘ts compris. La disposition je˝eli kwota zasàdzonego odszko- the amount of the damages awar- précédente ne s’applique pas lordowania, z wy∏àczeniem kosztów ded, excluding court costs and sque le montant de l’indemnité sàdowych i innych kosztów proce- other expenses of the litigation, allouée, non compris les dépens et su, nie przekracza kwoty, jakà prze- does not exceed the sum which autres frais de proc¯s, ne dépasse woênik zaofiarowa∏ powodowi na the carrier has offered in writing to pas la somme que le transporteur piÊmie w okresie szeÊciu miesi´cy the plaintiff within a period of six a offerte par écrit au demandeur od daty zdarzenia, które spowodo- months from the date of the occur- dans un délai de six mois ∫ dater wa∏o szkod´ albo przed wszcz´- rence causing the damage, or be- du fait qui acausé le dommage ou ciem post´powania sàdowego, je- fore the commencement of the avant l’introduction de l’instance si ˝eli nastàpi∏o póêniej. action, if that is later. celle-ci est postérieure ∫ ce délai. Artyku∏ 23 Article 23 Article 23 Przeliczenie jednostek Conversion Conversion des unités monetarnych of Monetary Units monétaires 1. Kwoty wyra˝one wniniejszej 1. The sums mentioned in 1. Les sommes indiquées en konwencji w Specjalnych Prawach terms of Special Drawing Right in droits de tirage spéciaux dans la Ciàgnienia odnoszà si´ do Specjal- this Convention shall be deemed présente convention sont connych Praw Ciàgnienia okreÊlonych to refer to the Special Drawing sidérées comme se rapportant au przez Mi´dzynarodowy Fundusz Right as defined by the Internatio- droit de tirage spécial tel que défi- Walutowy. Przeliczenia tych kwot nal Monetary Fund. Conversion of ni par le Fonds monétaire internana krajowe jednostki monetarne the sums into national currencies tional. La conversion de ces w sprawach rozpatrywanych przez shall, in case of judicial proce- sommes en monnaies nationales sàdy nale˝y dokonywaç wed∏ug edings, be made according to the s’effectuera, en cas d’instance wartoÊci tych jednostek monetar- value of such currencies in terms judiciaire, suivant la valeur de ces nych w Specjalnych Prawach Cià- of the Special Drawing Right at the monnaies en droit de tirage gnienia w dniu wydania wyroku. date of the judgement. The value spécial ∫ la date du jugement. La WartoÊç krajowej jednostki mone- of a national currency, in terms of valeur, en droit de tirage spécial, tarnej paƒstwa strony b´dàcego the Special Drawing Right, of d’une monnaie nationale d’un État cz∏onkiem Mi´dzynarodowego aState Party which is aMember of partie qui est membre du Fonds Funduszu Walutowego w Specjal- the International Monetary Fund, monétaire international, est calnych Prawach Ciàgnienia oblicza shall be calculated in accordance culée selon la méthode d’évalusi´ wed∏ug metody przeliczania with the method of valuation ation appliquée par le Fonds

waluty stosowanej przez Mi´dzyna- applied by the International Mone- monétaire international ∫ la date rodowy Fundusz Walutowy dla je- tary Fund, in effect at the date of du jugement pour ses propres go operacji i transakcji w dniu wy- the judgement, for its operations opérations et transactions. La vadania wyroku. WartoÊç krajowej and transactions. The value of leur, en droit de tirage spécial, jednostki monetarnej paƒstwa anational currency, in terms of the d’une monnaie nationale d’un État strony nieb´dàcego cz∏onkiem Special Drawing Right, of a State partie qui n’est pas membre du Mi´dzynarodowego Funduszu Wa- Party which is not aMember of the Fonds monétaire international, est lutowego w Specjalnych Prawach International Monetary Fund, shall calculée de la fa˜on déter- Ciàgnienia oblicza si´ w sposób be calculated in amanner determi- minée par cet État. okreÊlony przez to paƒstwo. ned by that State. 2. Jednak˝e paƒstwa strony 2. Nevertheless, those States 2. Toutefois, les États qui ne nieb´dàce cz∏onkami Mi´dzynaro- which are not Members of the sont pas membres du Fonds dowego Funduszu Walutowego, International Monetary Fund and monétaire international et dont la których prawo nie pozwala na za- whose law does not permit the législation ne permet pas d’applistosowanie postanowieƒ ust´pu 1, application of the provisions of pa- quer les dispositions du paragraphe mogà w czasie ratyfikacji lub przy- ragraph 1 of this Article may, at the 1 du présent article, peuvent, stàpienia albo w ka˝dym póêniej- time of ratification or accession or au moment de la ratification ou de szym czasie oÊwiadczyç, ˝e wspra- at any time thereafter, declare that l’adhésion, ou ∫ tout moment par wach rozpatrywanych przez sàdy the limit of liability of the carrier la suite, déclarer que la limite de na jego terytorium ograniczenie prescribed in Article 21 is fixed at responsabilité du transporteur preodpowiedzialnoÊci przewoênika asum of 1 500 000 monetary units scrite ∫ l’article 21 est fixée, dans okreÊlone w artykule 21 ustala si´ per passenger in judicial proce- les procédures judiciaires sur leur w kwocie 1 500 000 jednostek mo- edings in their territories; 62 500 territoire, ∫ la somme de 1 500 000 netarnych na ka˝dego pasa˝era; monetary units per passenger with unités monétaires par passager; 62 500 jednostek monetarnych na respect to paragraph 1 of Ar- 62 500 unités monétaires par paska˝dego pasa˝era w przypadku ticle 22; 15 000 monetary units per sager pour ce qui concerne le paokreÊlonym w ust´pie 1 artyku- passenger with respect to para- ragraphe 1 de l’article 22; 15 000 ∏u 22; 15 000 jednostek monetar- graph 2 of Article 22; and 250 mo- unités monétaires par passager nych na ka˝dego pasa˝era w przy- netary units per kilogramme with pour ce qui concerne le paragraphe padku okreÊlonym w ust´pie 2 respect to paragraph 3 of Artic- 2 de l’article 22; et 250 unités artyku∏u 22; oraz 250 jednostek le 22. This monetary unit corre- monétaires par kilogramme pour monetarnych za kilogram w przy- sponds to sixty-five and ahalf mil- ce qui concerne le paragraphe 3 de padku okreÊlonym w ust´pie 3 ligrammes of gold of millesimal fi- l’article 22. Cette unité monétaire artyku∏u 22. Ka˝da taka jednostka neness nine hundred. These sums correspond ∫ soixante-cinq millimonetarna odpowiada wartoÊci may be converted into the national grammes et demi d’or au titre de szeÊçdziesi´ciu pi´ciu ipó∏ miligra- currency concerned in round figu- neuf cents milli¯mes de fin. Les ma z∏ota dziewi´çsetnej próby. res. The conversion of these sums sommes peuvent ˘tre converties Przeliczenie tych kwot na krajowà into national currency shall be ma- dans la monnaie nationale conjednostk´ walutowà jest dokony- de according to the law of the Sta- cernée en chiffres ronds. La conwane zgodnie z prawem zaintere- te concerned. version de ces sommes en monnaie sowanego paƒstwa. nationale s’effectuera conformément ∫ la législation de l’État en cause. 3. Obliczenie przewidziane 3. The calculation mentioned in 3. Le calcul mentionné dans la w ostatnim zdaniu ust´pu 1 niniej- the last sentence of paragraph 1 of derni¯re phrase du paragraphe 1 szego artyku∏u oraz przeliczenie this Article and the conversion me- du présent article et la conversion przewidziane w ust´pie 2 tego˝ ar- thod mentioned in paragraph 2 of mentionnée au paragraphe 2 du tyku∏u jest dokonywane wtaki spo- this Article shall be made in such présent article sont effectués de sób, aby wyraziç w jednostkach manner as to express in the natio- fa˜on ∫ exprimer en monnaie namonetarnych paƒstwa strony nal currency of the State Party as tionale de l’État partie la m˘me vawmiar´ mo˝liwoÊci takà samà rze- far as possible the same real value leur réelle, dans la mesure du poczywistà wartoÊç kwot okreÊlo- for the amounts in Articles 21 and ssible, pour les montants prévus nych wartyku∏ach 21 i22, jaka wy- 22 as would result from the appli- aux articles 21 et 22, que celle qui nika∏aby z zastosowania pierw- cation of the first three sentences découlerait de l’application des trois szych trzech zdaƒ ust´pu 1 niniej- of paragraph 1 of this Article. Sta- premi¯res phrases du paragraphe szego artyku∏u. Paƒstwa strony tes Parties shall communicate to 1 du présent article. Les États parprzy sk∏adaniu dokumentów ratyfi- the depositary the manner of cal- ties communiquent au dépositaire kacji, przyj´cia, zatwierdzenia ni- culation pursuant to paragraph 1 leur méthode de calcul conniejszej konwencji lub przystàpie- of this Article, or the result of the formément au paragraphe 1 du nia do niej podajà do wiadomoÊci conversion in paragraph 2 of this présent article ou les résultats de la depozytariusza sposób obliczania Article as the case may be, when conversion conformément au paprzewidzianego w ust´pie 1 niniej- depositing an instrument of ratifi- ragraphe 2 du présent article, selon

szego artyku∏u albo wynik przeli- cation, acceptance, approval of or le cas, lors du dépôtde leur instruczania przewidzianego w ust´pie 2 accession to this Convention and ment de ratification, d’acceptation tego˝ artyku∏u, zale˝nie od przy- whenever there is a change in ou d’approbation de la présente padku, oraz zmiany w tym zakre- either. convention ou d’adhésion ∫ celle-ci sie, gdy tylko majà miejsce. et chaque fois qu’un changement se produit dans cette méthode de calcul ou dans ces résultats. Artyku∏ 24 Article 24 Article 24 Rewizja ograniczeƒ Review of Limits Révision des limites 1. Z zachowaniem postano- 1. Without prejudice to the pro- 1. Sans préjudice des disposiwieƒ artyku∏u 25 niniejszej kon- visions of Article 25 of this Con- tions de l’article 25 de la présente wencji i z zastrze˝eniem ust´pu 2 vention and subject to paragraph 2 convention et sous réserve du paponi˝ej, ograniczenia odszkodo- below, the limits of liability prescri- ragraphe 2 ci-dessous, les limites waƒ przewidziane wartyku∏ach 21, bed in Articles 21, 22 and 23 shall de responsabilité prescrites aux 22 i 23 sà rewidowane przez depo- be reviewed by the Depositary at articles 21, 22 et 23 sont révisées zytariusza co pi´ç lat, przy czym five-year intervals, the first such par le dépositaire tous les cinq pierwsza rewizja nastàpi z koƒcem review to take place at the end of ans, la premi¯re révision intervepiàtego roku po wejÊciu w ˝ycie the fifth year following the date of nant ∫ la fin de la cinqui¯me niniejszej konwencji albo — gdyby entry into force of this Convention, année suivant la date d’entrée en konwencja nie wesz∏a w ˝ycie or if the Convention does not enter vigueur de la présente convention, w okresie pi´ciu lat od pierwszego into force within five years of the ou si la convention n’entre pas en dnia, w którym zosta∏a otwarta do date it is first open for signature, vigueur dans les cinq ans qui podpisania — w ciàgu pierwszego within the first year of its entry in- suivent la date ∫ laquelle elle est roku od dnia jej wejÊcia w ˝ycie, to force, by reference to an infla- pour la premi¯re fois ouverte ∫ la przy zastosowaniu wskaênika infla- tion factor which corresponds to signature, dans l’année de son cji odpowiadajàcego stopie inflacji the accumulated rate of inflation entrée en vigueur, moyennant od poprzedniej rewizji lub za since the previous revision or in l’application d’un coefficient pour pierwszym razem od dnia wejÊcia the first instance since the date of inflation correspondant au taux konwencji w ˝ycie. Podstawà do entry into force of the Convention. cumulatif de l’inflation depuis la okreÊlenia stopy inflacji w celu The measure of the rate of infla- révision précédente ou, dans le cas ustalenia wskaênika inflacji jest tion to be used in determining the d’une premi¯re révision, depuis la Êrednia wa˝ona wartoÊç rocznych inflation factor shall be the weigh- date d’entréeen vigueur de la constóp wzrostu lub spadku indeksów ted average of the annual rates of vention. La mesure du taux d’inflacen konsumpcyjnych paƒstw, któ- increase or decrease in the Consu- tion ∫ utiliser pour déterminer le rych waluty wchodzà w sk∏ad Spe- mer Price Indices of the States coefficient pour inflation est la cjalnego Prawa Ciàgnienia, o któ- whose currencies comprise the moyenne pondérée des taux rym mowa wust´pie 1 artyku∏u 23. Special Drawing Right mentioned annuels de la hausse ou de la baisse in paragraph 1 of Article 23. des indices de prix ∫ la consommation des États dont les monnaies composent le droit de tirage spécial cité au paragraphe 1 de l’article 23. 2. Je˝eli wynik rewizji, o której 2. If the review referred to in 2. Si la révision mentioneé mowa w ust´pie poprzedzajàcym, the preceding paragraph con- au paragraphe précédent conclut pokazuje wskaênik inflacji wy˝szy cludes that the inflation factor has que le coefficient pour inflation ni˝ 10 procent, depozytariusz noty- exceeded 10 per cent, the Deposi- a dépassé 10 %, le dépositaire nofikuje paƒstwom stronom rewizj´ tary shall notify States Parties of tifie aux États parties une révision ograniczeƒ odpowiedzialnoÊci. a revision of the limits of liability. des limites de responsabilité. Toute Ka˝da taka rewizja zaczyna wywie- Any such revision shall become ef- révision ainsi adoptée prend raç skutki po szeÊciu miesiàcach od fective six months after its notifica- effet six mois apr¯s sa notification jej notyfikowania paƒstwom stro- tion to the States Parties. If within aux États parties. Si, dans les trois nom. Je˝eli w ciàgu trzech miesi´- three months after its notification mois qui suivent cette notification cy od jej notyfikowania paƒstwom to the States Parties a majority of aux États parties, une majorité des stronom wi´kszoÊç paƒstw stron the States Parties register their di- États parties notifie sa désapprozg∏osi brak swojej zgody, rewizja sapproval, the revision shall not bation, la révision ne prend pas nie zaczyna wywieraç skutków, become effective and the Deposi- effet et le dépositaire renvoie la a depozytariusz przekazuje spraw´ tary shall refer the matter to question ∫ une réunion des États zgromadzeniu paƒstw stron. Wej- a meeting of the States Parties. parties. Le dépositaire notifie Êcie w ˝ycie ka˝dej rewizji jest nie- The Depositary shall immediately immédiatement ∫ tous les Etats zw∏ocznie przez depozytariusza no- notify all States Parties of the parties l’entréeen vigueur de toute tyfikowane paƒstwom stronom. coming into force of any revision. révision.

3. Niezale˝nie od ust´pu 1 ni- 3. Notwithstanding paragraph 3. Nonobstant le paragraphe 1 niejszego artyku∏u, procedur´ 1 of this Article, the procedure re- du présent article, la procédure przewidzianà w ust´pie 2 tego ar- ferred to in paragraph 2 of this Ar- évoquée au paragraphe 2 du tyku∏u stosuje si´ wka˝dym czasie ticle shall be applied at any time présent article est applicable ∫ tout pod warunkiem, ˝e jedna trzecia provided that one-third of the Sta- moment, ∫ condition qu’un tiers paƒstw stron wyra˝a takie ˝yczenie tes Parties express a desire to that des États parties exprime un i pod warunkiem, ˝e wskaênik in- effect and upon condition that the souhait dans ce sens et ∫ condition flacji, o którym mowa w ust´pie 1 inflation factor referred to in para- que le coefficient pour inflation przekroczy∏ 30 procent od czasu graph 1 has exceeded 30 per cent visé au paragraphe 1 soit poprzedniej rewizji albo od dnia since the previous revision or sin- supérieur ∫ 30 % de ce qu’il était ∫ wejÊcia w ˝ycie niniejszej konwen- ce the date of entry into force of la date de la révision précédente cji, je˝eli wczeÊniejszej rewizji nie this Convention if there has been ou ∫ la date d’entréeen vigueur de by∏o. Nast´pne rewizje przy zasto- no previous revision. Subsequent la présente convention s’il sowaniu procedury opisanej reviews using the procedure de- n’yapas eu de révision antérieure. w ust´pie 1 niniejszego artyku∏u scribed in paragraph 1 of this Les révisions ultérieures selon la majà miejsce w odst´pach pi´cio- Article will take place at five-year procédure décrite au paragraphe 1 letnich poczàwszy od koƒca piàte- intervals starting at the end of the du présent article interviennent tous go roku nast´pujàcego po dniu re- fifth year following the date of the les cinq ans ∫ partir de la fin de la wizji dokonanej na podstawie ni- reviews under the present para- cinqui¯me année suivant la date niejszego ust´pu. graph. de la révision intervenue en vertu du présent paragraphe. Artyku∏ 25 Article 25 Article 25 Postanowienia umowne dotyczàce Stipulation on Limits Stipulation de limites ograniczeƒ odpowiedzialnoÊci Przewoênik mo˝e umówiç si´, Acarrier may stipulate that the Un transporteur peut stipuler ˝e w odniesieniu do umowy prze- contract of carriage shall be sub- que le contrat de transport peut fiwozu stosuje si´ ograniczenia od- ject to higher limits of liability than xer des limites de responsabilité powiedzialnoÊci wy˝sze od przewi- those provided for in this Conven- plus élevées que celles qui sont dzianych wniniejszej konwencji al- tion or to no limits of liability what- prévues dans la présente convenbo nie stosuje si´ ˝adnych ograni- soever. tion, ou ne comporter aucune limiczeƒ odpowiedzialnoÊci. te de responsabilité. Artyku∏ 26 Article 26 Article 26 Niewa˝noÊç postanowieƒ Invalidity of Contractual Nullité des dispositions umownych Provisions contractuelles Jakiekolwiek postanowienie Any provision tending to re- Toute clause tendant ∫ umowne zmierzajàce do uwolnienia lieve the carrier of liability or to fix exonérer le transporteur de sa reprzewoênika od odpowiedzialnoÊci a lower limit than that which is sponsabilité ou ∫ établir une limite lub do ustalenia ograniczeƒ odpo- laid down in this Convention shall inférieure ∫ celle qui est fixéedans wiedzialnoÊci ni˝szych od przewi- be null and void, but the nullity of la présente convention est nulle et dzianych w niniejszej konwencji any such provision does not in- de nul effet, mais la nullité de uwa˝a si´ za nieistniejàce iniemajà- volve the nullity of the whole con- cette clause n’entraîne pas la nullité ce skutków prawnych, jednak nie- tract, which shall remain subject to du contrat qui reste soumis aux wa˝noÊç takiego postanowienia nie the provisions of this Convention. dispositions de la présente convenpowoduje niewa˝noÊci ca∏ej umo- tion. wy, która nadal podlega postanowieniom niniejszej konwencji. Artyku∏ 27 Article 27 Article 27 WolnoÊç umów Freedom to Contract Liberté de contracter Nic w niniejszej konwencji nie Nothing contained in this Con- Rien dans la présente convenzabrania przewoênikowi odmówie- vention shall prevent the carrier tion ne peut emp˘cher un transnia zawarcia umowy, zrzeczenia from refusing to enter into any porteur de renoncer aux moyens si´ Êrodków obrony dopuszczal- contract of carriage, from waiving de défense qui lui sont donnés en nych wed∏ug tej konwencji lub any defences available under the vertu de la présente convention, ustanowienia warunków, które nie Convention, or from laying down de refuser la conclusion d’un con-

sà sprzeczne z postanowieniami conditions which do not conflict trat de transport, ou d’établir des tej konwencji. with the provisions of this Conven- conditions qui ne sont pas en contion. tradiction avec les dispositions de la présente convention. Artyku∏ 28 Article 28 Article 28 Wyp∏ata zaliczek Advance Payments Paiements anticipés W razie wypadku lotniczego In the case of aircraft accidents En cas d’accident d’aviation powodujàcego Êmierç albo uszko- resulting in death or injury of pas- entraînant la mort ou la lésion de dzenie cia∏a lub rozstrój zdrowia sengers, the carrier shall, if requ- passagers, le transporteur, s’il pasa˝erów przewoênik, je˝eli wy- ired by its national law, make ad- y est tenu par la législation de son maga tego jego prawo krajowe, vance payments without delay to pays, versera sans retard des powinien bez zw∏oki wyp∏aciç za- a natural person or persons who avances aux personnes physiques liczk´ osobie fizycznej lub osobom are entitled to claim compensation qui ont droit ∫ un dédommagefizycznym, uprawnionym do do- in order to meet the immediate ment pour leur permettre de subchodzenia odszkodowania, w celu economic needs of such persons. venir ∫ leurs besoins économiques zaspokojenia pilnych potrzeb eko- Such advance payments shall not immédiats. Ces avances ne constinomicznych tych osób. Wyp∏ata ta- constitute a recognition of liability tuent pas une reconnaissance de kich zaliczek nie stanowi uznania and may be offset against any responsabilité et elles peuvent ˘tre odpowiedzialnoÊci, mogà te˝ one amounts subsequently paid as da- déduites des montants versés byç potràcone zkwot wyp∏acanych mages by the carrier. ultérieurement par le transporteur przez przewoênika z tytu∏u odszko- ∫ titre de dédommagement. dowania. Artyku∏ 29 Article 29 Article 29 Podstawa roszczeƒ Basis of Claims Principe des recours Przy przewozie pasa˝erów, ba- In the carriage of passengers, Dans le transport de passagers, ga˝u itowarów wszelkie dochodze- baggage and cargo, any action for de bagages et de marchandises, nie roszczeƒ odszkodowawczych damages, however founded, whe- toute action en dommages-intér˘ts, z jakiegokolwiek tytu∏u, na podsta- ther under this Convention or in ∫ quelque titre que ce soit, en wie niniejszej konwencji, z tytu∏u contract or in tort or otherwise, vertu de la présente convention, umowy, ztytu∏u czynu niedozwolo- can only be brought subject to the en raison d’un contrat ou d’un acte nego, czy te˝ na jakiejkolwiek innej conditions and such limits of liabi- illicite ou pour toute autre cause, podstawie, mo˝e mieç miejsce tyl- lity as are set out in this Conven- ne peut ˘tre exercée que dans les ko na warunkach iwgranicach od- tion without prejudice to the qu- conditions et limites de responsapowiedzialnoÊci okreÊlonych w tej estion as to who are the persons bilité prévues par la présente conkonwencji, co nie przesàdza okre- who have the right to bring suit vention, sans préjudice de la déter- Êlenia osób majàcych prawo do and what are their respective mination des personnes qui ont wniesienia powództwa ani upraw- rights. In any such action, punitive, le droit d’agir et de leurs droits nieƒ ka˝dej z nich. W przypadku exemplary or any other non-com- respectifs. Dans toute action de ce wszelkich takich roszczeƒ nie nale- pensatory damages shall not be genre, on ne pourra pas obtenir de ˝à si´ odszkodowania o charakte- recoverable. dommages-intér˘ts punitifs ou rze karnym, nawiàzki ani inne nie- exemplaires ni de dommages ∫ un polegajàce na naprawieniu rzeczy- titre autre que la réparation. wistej szkody. Artyku∏ 30 Article 30 Article 30 Osoby dzia∏ajàce za przewoênika Servants, Agents — Aggregation Préposés, mandataires i ∏àczna wysokoÊç roszczeƒ of Claims — Montant total de la réparation 1. W razie dochodzenia rosz- 1. If an action is brought aga- 1. Si une action est inczeƒ przeciwko osobie dzia∏ajàcej inst a servant or agent of the car- tentée contre un préposé ou un za przewoênika, w nast´pstwie rier arising out of damage to which mandataire du transporteur ∫ la szkody przewidzianej w niniejszej the Convention relates, such ser- suite d’un dommage visé par la konwencji, osoba taka, o ile udo- vant or agent, if they prove that présente convention, ce préposé wodni, ˝e dzia∏a∏a w wykonaniu they acted within the scope of ou mandataire, s’il prouve qu’il powierzonych jej funkcji, mo˝e po- their employment, shall be entitled a agi dans l’exercice de ses fon-

wo∏ywaç si´ na warunki i ograni- to avail themselves of the condi- ctions, pourra se prévaloir des conczenia odpowiedzialnoÊci, na które tions and limits of liability which ditions et des limites de responsazgodnie z tà konwencjà mo˝e si´ the carrier itself is entitled to invo- bilité que peut invoquer le transpowo∏ywaç przewoênik. ke under this Convention. porteur en vertu de la présente convention. 2. ¸àczna kwota odszkodowa- 2. The aggregate of the amo- 2. Le montant total de la répania, którà w takim przypadku mo˝- unts recoverable from the carrier, ration qui, dans ce cas, peut ˘tre na uzyskaç od przewoênika i osób its servants and agents, in that ca- obtenu du transporteur, de ses za niego dzia∏ajàcych, nie mo˝e se, shall not exceed the said limits. préposéset de ses mandataires, ne przekroczyç wspomnianych ogra- doit pas dépasser lesdites limites. niczeƒ. 3. Zwyjàtkiem przypadku prze- 3. Save in respect of the carria- 3. Sauf pour le transport de wozu towarów, postanowieƒ ust´- ge of cargo, the provisions of para- marchandises, les dispositions des pów 1 i 2 niniejszego artyku∏u nie graphs 1 and 2 of this Article shall paragraphes 1 et 2 du présent arstosuje si´, o ile zosta∏o udowod- not apply if it is proved that the da- ticle ne s’appliquent pas s’il est nione, ˝e szkoda powsta∏a wwyni- mage resulted from an act or prouvé que le dommage résulte ku dzia∏ania lub zaniechania osoby omission of the servant or agent d’un acte ou d’une omission du dzia∏ajàcej za przewoênika, doko- done with intent to cause damage préposé ou du mandataire, fait soit nanego z zamiarem wyrzàdzenia or recklessly and with knowledge avec l’intention de provoquer un szkody lub przez nierozwag´ i ze that damage would probably re- dommage, soit témérairement et ÊwiadomoÊcià prawdopodobieƒ- sult. avec conscience qu’un dommage stwa powstania szkody. en résultera probablement. Artyku∏ 31 Article 31 Article 31 Terminy na zg∏oszenie szkody Timely Notice of Complaints Délais de protestation 1. Przyj´cie zarejestrowanego 1. Receipt by the person enti- 1. La réception des bagages enbaga˝u lub towaru bez zastrze˝e- tled to delivery of checked bagga- registréset des marchandises sans nia przez osob´ uprawnionà do ge or cargo without complaint is protestation par le destinataire conodbioru stanowi domniemanie, prima facieevidence that the same stituera présomption, sauf preuve z dopuszczeniem dowodu prze- has been delivered in good condi- du contraire, que les bagages et ciwnego, ˝e baga˝ i towar zosta∏y tion and in accordance with the marchandises ont été livrésen bon dostarczone w dobrym stanie document of carriage or with the état et conformément au titre de i zgodnie z dokumentem przewo- record preserved by the other me- transport ou aux indications conzowym lub zzapisem zabezpieczo- ans referred to in paragraph 2 of signées par les autres moyens nym w inny sposób przewidziany Article 3 and paragraph 2 of Artic- visés ∫ l’article 3, paragraphe 2, w ust´pie 2 artyku∏u 3 i ust´pie 2 le 4. et ∫ l’article 4, paragraphe 2. artyku∏u 4. 2. Osoba uprawniona do od- 2. In the case of damage, the 2. En cas d’avarie, le destinataire bioru powinna wrazie uszkodzenia person entitled to delivery must doit adresser au transporteur une zg∏osiç przewoênikowi zastrze˝enie complain to the carrier forthwith protestation immédiatement apr¯s natychmiast po jego wykryciu inie after the discovery of the damage, la découverte de l’avarie et, au póêniej ni˝ wciàgu siedmiu dni od and, at the latest, within seven plus tard, dans un délai de sept dnia odbioru w przypadku zareje- days from the date of receipt in the jours pour les bagages enregistrés strowanego baga˝u i czternastu case of checked baggage and four- et de quatorze jours pour les mardni od dnia odbioru w przypadku teen days from the date of receipt chandises ∫ dater de leur réceptowarów. W razie opóênienia za- in the case of cargo. In the case of tion. En cas de retard, la protestastrze˝enie nale˝y zg∏osiç nie póê- delay, the complaint must be ma- tion devra ˘tre faite au plus tard niej ni˝ w ciàgu dwudziestu jeden de at the latest within twenty-one dans les vingt et un jours ∫ dater dni od dnia, w którym baga˝ lub days from the date on which the du jour où le bagage ou la martowar zosta∏ oddany do dyspozycji baggage or cargo have been pla- chandise auront été mis ∫ sa distej osoby. ced at his or her disposal. position. 3. Ka˝de zastrze˝enie powinno 3. Every complaint must be ma- 3. Toute protestation doit ˘tre byç dokonane pisemnie i dor´czo- de in writing and given or dispa- faite par réserve écrite et remise ne lub wys∏ane w odpowiednim tched within the times aforesaid. ou expédiée dans le délai prévu wymienionym wy˝ej terminie. pour cette protestation. 4. Je˝eli nie wniesiono zastrze- 4. If no complaint is made wi- 4. À défaut de protestation ˝eƒ w wy˝ej wymienionych termi- thin the times aforesaid, no action dans les délais prévus, toutes ac-

nach, ˝adne post´powanie nie mo- shall lie against the carrier, save in tions contre le transporteur sont ˝e byç podj´te przeciwko przewoê- the case of fraud on its part. irrecevables, sauf le cas de fraude nikowi z wyjàtkiem przypadku de celui-ci. oszustwa z jego strony. Artyku∏ 32 Article 32 Article 32 Âmierç osoby odpowiedzialnej Death of Person Liable Déc¯s de la personne responsable W razie zgonu osoby odpowie- In the case of the death of the En cas de déc¯sde la personne dzialnej mo˝na dochodziç roszczeƒ person liable, an action for dama- responsable, une action en resodszkodowawczych zgodnie z po- ges lies in accordance with the ponsabilité est recevable, constanowieniami niniejszej konwen- terms of this Convention against formément aux dispositions de la cji w stosunku do jej nast´pców those legally representing his or présente convention, ∫ l’encontre prawnych. her estate. de ceux qui représentent juridiquement sa succession. Artyku∏ 33 Article 33 Article 33 W∏aÊciwoÊç sàdów Jurisdiction Juridiction compétente 1. Powództwo w sprawie od- 1. An action for damages must 1. L’action en responsabilité szkodowania nale˝y wnieÊç, we- be brought, at the option of the devra ˘tre portée, au choix du ded∏ug wyboru powoda, na teryto- plaintiff, in the territory of one of mandeur, dans le territoire d’un rium jednego z paƒstw stron bàdê the States Parties, either before des États Parties, soit devant le trido sàdu miejsca zamieszkania the court of the domicile of the car- bunal du domicile du transporteur, przewoênika lub g∏ównej siedziby rier or of its principal place of busi- du si¯ge principal de son exploitajego przedsi´biorstwa albo miej- ness, or where it has aplace of bu- tion ou du lieu où il poss¯de un sca, gdzie posiada on placówk´, za siness through which the contract établissement par le soin duquel le poÊrednictwem której zosta∏a za- has been made or before the court contrat a été conclu, soit devant le warta umowa, bàdê do sàdu miej- at the place of destination. tribunal du lieu de destination. sca przeznaczenia przewozu. 2. W odniesieniu do szkody 2. In respect of damage resul- 2. En ce qui concerne le spowodowanej przez Êmierç albo ting from the death or injury of dommage résultant de la mort ou uszkodzenie cia∏a lub rozstrój zdro- apassenger, an action may be bro- d’une lésion corporelle subie par wia pasa˝era powództwo mo˝na ught before one of the courts men- un passager, l’action en responsawnieÊç do jednego z sàdów okre- tioned in paragraph 1 of this Ar- bilité peut ˘tre intentéedevant l’un Êlonych wust´pie 1 niniejszego ar- ticle, or in the territory of a State des tribunaux mentionnés au patyku∏u albo na terytorium jednego Party in which at the time of the ragraphe 1 du présent article ou, z paƒstw stron, w którym w czasie accident the passenger has his or eu égard aux spécificités du transwypadku pasa˝er mia∏ g∏ówne her principal and permanent resi- port aérien, sur le territoire d’un i sta∏e miejsce zamieszkania i do dence and to or from which the État partie où le passager asa résiktórego lub z którego przewoênik carrier operates services for the dence principale et permanente au wykonuje loty bàdê w∏asnymi stat- carriage of passengers by air, moment de l’accident et vers lequel kami powietrznymi, bàdê zgodnie either on its own aircraft, or on ou ∫ partir duquel le transporz umowà handlowà statkami po- another carrier’s aircraft pursuant teur exploite des services de transwietrznymi innego przewoênika, to acommercial agreement, and in port aérien, soit avec ses propres a w którym przewoênik prowadzi which that carrier conducts its bu- aéronefs, soit avec les aéronefs dzia∏alnoÊç w zakresie przewozu siness of carriage of passengers d’un autre transporteur en vertu lotniczego pasa˝erów, korzystajàc by air from premises leased or d’un accord commercial, et dans z pomieszczeƒ wynajmowanych owned by the carrier itself or by lequel ce transporteur m¯ne ses lub posiadanych przez niego lub another carrier with which it has activités de transport aérien ∫ parprzez innego przewoênika, z któ- a commercial agreement. tir de locaux que lui-m˘me ou un rym ma umow´ handlowà. autre transporteur avec lequel il aconclu un accord commercial loue ou poss¯de. 3. W rozumieniu ust´pu 2: 3. For the purposes of para- 3. Aux fins du paragraphe 2: graph 2: a) „umowa handlowa” oznacza (a) ”commercial agreement” me- a) «accord commercial» signifie umow´ innà ni˝ umowa agen- ans an agreement, other than un accord autre qu’un accord cyjna, zawartà mi´dzy prze- an agency agreement, made d’agence conclu entre des

woênikami i dotyczàcà ich between carriers and relating transporteurs et portant sur la wspólnych us∏ug przewozu to the provision of their joint prestation de services communs lotniczego pasa˝erów, services for carriage of pas- de transport aérien de passasengers by air; gers; b) „g∏ówne lub sta∏e miejsce za- (b) ”principal and permanent re- b) «résidence principale et permieszkania” oznacza jedno sidence” means the one fixed manente» désigne le lieu unique okreÊlone ista∏e miejsce poby- and permanent abode of the de séjour fixe et permanent tu pasa˝era wczasie wypadku. passenger at the time of the du passager au moment de Obywatelstwo pasa˝era nie accident. The nationality of l’accident. La nationalité du stanowi przy tym czynnika de- the passenger shall not be the passager ne sera pas le facteur cydujàcego. determining factor in this re- déterminant ∫ cet égard. gard. 4. Procedura podlega prawu 4. Questions of procedure shall 4. La procédure sera régie sesàdu, do którego wniesiono spraw´. be governed by the law of the co- lon le droit du tribunal saisi de urt seised of the case. l’affaire. Artyku∏ 34 Article 34 Article 34 Arbitra˝ Arbitration Arbitrage 1. Z zachowaniem postano- 1. Subject to the provisions of 1. Sous réserve des disposiwieƒ niniejszego artyku∏u strony this Article, the parties to the con- tions du présent article, les parties umowy przewozu towarów mogà tract of carriage for cargo may sti- au contrat de transport de fret peuustaliç w umowie, ˝e ka˝dy spór pulate that any dispute relating to vent stipuler que tout différend redotyczàcy odpowiedzialnoÊci prze- the liability of the carrier under this latif ∫ la responsabilité du transwoênika przewidzianej wniniejszej Convention shall be settled by ar- porteur en vertu de la présente conkonwencji b´dzie rozstrzygni´ty bitration. Such agreement shall be vention sera réglé par arbitrage. w drodze arbitra˝u. Takie ustalenie in writing. Cette entente sera consignée par powinno byç dokonane na piÊmie. écrit. 2. Post´powanie arbitra˝owe 2. The arbitration proceedings 2. La procédure d’arbitrage se toczy si´ wed∏ug wyboru powoda shall, at the option of the claimant, déroulera, au choix du demandeur, w jednym z miejsc obj´tych w∏a- take place within one of the juris- dans l’un des lieux de compétence ÊciwoÊcià sàdów przewidzianà dictions referred to in Article 33. des tribunaux prévus ∫ l’article 33. w artykule 33. 3. Arbiter lub sàd arbitra˝owy 3. The arbitrator or arbitration 3. L’arbitre ou le tribunal arbistosowaç b´dzie postanowienia tribunal shall apply the provisions tral appliquera les dispositions de niniejszej konwencji. of this Convention. la présente convention. 4. Postanowienia ust´pów 2 i 3 4. The provisions of para- 4. Les dispositions des paraniniejszego artyku∏u uwa˝aç si´ b´- graphs 2 and 3 of this Article shall graphes 2 et 3 du présent article dzie za stanowiàce cz´Êç ka˝dej be deemed to be part of every ar- seront réputées faire partie de toute klauzuli arbitra˝owej lub porozumie- bitration clause or agreement, and clause ou de tout accord arbitral, nia arbitra˝owego, a wszelkie wa- any term of such clause or agre- et toute disposition contraire ∫ runki takiej klauzuli lub porozumie- ement which is inconsistent there- telle clause ou ∫ tel accord arbitral nia niezgodne z tymi postanowie- with shall be null and void. sera nulle et de nul effet. niami uwa˝ane b´dà za nieistniejàce iniemajàce skutków prawnych. Artyku∏ 35 Article 35 Article 35 Termin wygaÊni´cia roszczeƒ Limitation of Actions Délai de recours 1. Prawo dochodzenia odszko- 1. The right to damages shall 1. L’action en responsabilité dowania wygasa, je˝eli powódz- be extinguished if an action is not doit ˘tre intentée, sous peine de two nie zosta∏o wniesione w okre- brought within a period of two déchéance, dans le délai de deux sie dwóch lat, liczàc od dnia przy- years, reckoned from the date of ans ∫ compter de l’arrivée ∫ destibycia do miejsca przeznaczenia lub arrival at the destination, or from nation, ou du jour où l’aéronef auod dnia, wktórym statek powietrz- the date on which the aircraft rait dû arriver, ou de l’arr˘t du ny powinien by∏ przybyç, albo od ought to have arrived, or from the transport. dnia, w którym przewóz zosta∏ za- date on which the carriage stotrzymany. pped.

2. Sposób liczenia tego okresu 2. The method of calculating 2. Le mode du calcul du délai okreÊla si´ wed∏ug prawa sàdu, do that period shall be determined by est déterminé par la loi du tribunal którego wniesiono spraw´. the law of the court seised of the saisi. case. Artyku∏ 36 Article 36 Article 36 Kolejni przewoênicy Successive Carriage Transporteurs successifs 1. W przypadku przewozu, któ- 1. In the case of carriage to be 1. Dans les cas de transport ry ma byç wykonywany przez ró˝- performed by various successive régis par la définition du paragraphe nych kolejnych przewoêników, carriers and falling within the defi- 3 de l’article 1, ∫ exécuter par a odpowiada warunkom okreÊlo- nition set out in paragraph 3 of Ar- divers transporteurs successifs, nym w ust´pie 3 artyku∏u 1, ka˝dy ticle 1, each carrier which accepts chaque transporteur acceptant des przewoênik przyjmujàcy pasa˝e- passengers, baggage or cargo is voyageurs, des bagages ou des rów, baga˝ lub towary podlega za- subject to the rules set out in this marchandises est soumis aux sadom ustanowionym wniniejszej Convention and is deemed to be r¯gles établies par la présente konwencji i jest uwa˝any za jednà one of the parties to the contract of convention, et est censé ˘tre une ze stron umowy przewozu wzakre- carriage in so far as the contract des parties du contrat de transsie, w jakim umowa odnosi si´ do deals with that part of the carriage port, pour autant que ce contrat ait cz´Êci przewozu wykonywanej pod which is performed under its su- trait ∫ la partie du transport effecjego kontrolà. pervision. tuée sous son contrôle. 2. W przypadku takiego prze- 2. In the case of carriage of this 2. Au cas d’un tel transport, le wozu pasa˝er ika˝da osoba upraw- nature, the passenger or any per- passager ou ses ayants droit ne niona do odszkodowania dotyczà- son entitled to compensation in re- pourront recourir que contre le cego pasa˝era mo˝e skierowaç po- spect of him or her can take action transporteur ayant effectué le wództwo tylko przeciwko przewoê- only against the carrier which per- transport au cours duquel l’accinikowi, który wykonywa∏ przewóz, formed the carriage during which dent ou le retard s’est produit, sauf podczas którego mia∏ miejsce wy- the accident or the delay occurred, dans le cas où, par stipulation padek lub nastàpi∏o opóênienie, save in the case where, by express expresse, le premier transporteur chyba ˝e na podstawie wyraênego agreement, the first carrier has aura assuré la responsabilité pour postanowienia umowy pierwszy assumed liability for the whole jo- tout le voyage. przewoênik wzià∏ na siebie odpo- urney. wiedzialnoÊç za ca∏y przewóz. 3. W odniesieniu do baga˝u 3. As regards baggage or car- 3. S’il s’agit de bagages ou de i towarów pasa˝er lub nadawca go, the passenger or consignor marchandises, le passager ou mo˝e wnieÊç powództwo przeciw- will have a right of action against l’expéditeur aura recours contre le ko pierwszemu przewoênikowi, the first carrier, and the passenger premier transporteur, et le destinaa pasa˝er i odbiorca uprawniony or consignee who is entitled to de- taire ou le passager qui ale droit ∫ do odbioru mo˝e wnieÊç powódz- livery will have a right of action la délivrance contre le dernier, et two przeciwko ostatniemu prze- against the last carrier, and further, l’un et l’autre pourront, en outre, woênikowi, zaÊ ka˝dy z nich mo˝e each may take action against the agir contre le transporteur ayant ponadto wnieÊç powództwo prze- carrier which performed the car- effectué le transport au cours duciwko przewoênikowi, który wyko- riage during which the destruc- quel la destruction, la perte, l’avanywa∏ przewóz, podczas którego tion, loss, damage or delay took rie ou le retard se sont produits. mia∏o miejsce zniszczenie, zagini´- place. These carriers will be jointly Ces transporteurs seront solidairecie, uszkodzenie lub opóênienie. and severally liable to the passen- ment responsables envers le pa- Przewoênicy ci odpowiadajà soli- ger or to the consignor or consi- ssager, ou l’expéditeur ou le destidarnie w stosunku do pasa˝era, gnee. nataire. nadawcy lub odbiorcy. Artyku∏ 37 Article 37 Article 37 Roszczenie zwrotne Right of Recourse against Droit de recours contre Third Parties des tiers Niniejsza konwencja w niczym Nothing in this Convention La présente convention ne nie przesàdza kwestii, czy osobie shall prejudice the question whe- préjuge en aucune mani¯re la ponoszàcej odpowiedzialnoÊç za ther a person liable for damage in question de savoir si la personne szkod´ zgodnie zpostanowieniami accordance with its provisions has tenue pour responsable en vertu tej konwencji przys∏uguje roszcze- a right of recourse against any de ses dispositions a ou non un nie zwrotne w stosunku do jakiej- other person. recours contre toute autre personne. kolwiek innej osoby.

Rozdzia∏ IV Chapter IV Chapitre IV Przewóz mieszany Combined Carriage Transport intermodal Artyku∏ 38 Article 38 Article 38 Przewóz mieszany Combined Carriage Transport intermodal 1. W przypadku przewozu mie- 1. In the case of combined car- 1. Dans le cas de transport inszanego, wykonywanego cz´Êcio- riage performed partly by air and termodal effectué en partie par air wo drogà powietrznà, a cz´Êciowo partly by any other mode of car- et en partie par tout autre moyen jakimkolwiek innym Êrodkiem riage, the provisions of this Co- de transport, les dispositions de la przewozu, postanowienia niniej- nvention shall, subject to para- présente convention ne s’appliquent, szej konwencji stosuje si´, z za- graph 4 of Article 18, apply only to sous réserve du paragraphe 4 de strze˝eniem ust´pu 4 artyku∏u 18, the carriage by air, provided that l’article 18, qu’au transport aérien tylko do przewozu lotniczego, je˝e- the carriage by air falls within the et si celui-ci répond aux conditions li przy tym odpowiada on warun- terms of Article 1. de l’article 1. kom okreÊlonym w artykule 1. 2. Nic w niniejszej konwencji 2. Nothing in this Convention 2. Rien dans la présente connie zabrania stronom, w przypad- shall prevent the parties in the vention n’emp˘che les parties, ku przewozu mieszanego, zamiesz- case of combined carriage from in- dans le cas de transport intermoczenia w dokumencie przewozu serting in the document of air car- dal, d’insérer dans le titre de translotniczego warunków odnoszàcych riage conditions relating to other port aérien des conditions relatives si´ do innych Êrodków przewozu, modes of carriage, provided that ∫ d’autres modes de transport, pod warunkiem zachowania posta- the provisions of this Convention ∫ condition que les stipulations de nowieƒ niniejszej konwencji w od- are observed as regards the carria- la présente convention soient resniesieniu do przewozu lotniczego. ge by air. pectées en ce qui concerne le transport par air. Rozdzia∏ V Chapter V Chapitre V Przewóz lotniczy wykonywany Carriage by Air Performed by Transport aérien effectué par przez osob´ innà ni˝ przewoênik a Person other than the une personne autre que umowny Contracting Carrier le transporteur contractuel Artyku∏ 39 Article 39 Article 39 Przewoênik umowny Contracting Carrier Transporteur contractuel i przewoênik faktyczny — Actual Carrier — Transporteur de fait Postanowienia niniejszego roz- The provisions of this Chapter Les dispositions du présent dzia∏u stosuje si´ w przypadku, apply when a person (hereinafter chapitre s’appliquent lorsqu’une gdy jedna osoba (nazywana dalej referred to as ”the contracting car- personne (ci-apr¯s dénommée „przewoênikiem umownym”) za- rier”) as a principal makes a con- «transporteur contractuel») conwiera umow´ przewozu podlegajà- tract of carriage governed by this clut un contrat de transport régi cà niniejszej konwencji z pasa˝e- Convention with a passenger or par la présente convention avec un rem lub nadawcà albo osobà dzia- consignor or with a person acting passager ou un expéditeur ou avec ∏ajàcà w ich imieniu, a inna osoba on behalf of the passenger or con- une personne agissant pour le (zwana dalej „przewoênikiem fak- signor, and another person (here- compte du passager ou de tycznym”) wykonuje ca∏oÊç lub inafter referred to as ”the actual l’expéditeur, et qu’une autre percz´Êç przewozu na podstawie upo- carrier”) performs, by virtue of au- sonne (ci-apr¯sdénommée«transwa˝nienia udzielonego przez prze- thority from the contracting car- porteur de fait») effectue, en vertu woênika umownego, jednak nie rier, the whole or part of the car- d’une autorisation donnée par le jest w odniesieniu do tej cz´Êci riage, but is not with respect to transporteur contractuel, tout ou przewozu przewoênikiem kolejnym such part a successive carrier wi- partie du transport, mais n’est pas, wrozumieniu niniejszej konwencji. thin the meaning of this Conven- en ce qui concerne cette partie, un Domniemywa si´, z mo˝liwoÊcià tion. Such authority shall be presu- transporteur successif au sens de dowodu przeciwnego, istnienie med in the absence of proof to the la présente convention. Cette autowspomnianego upowa˝nienia. contrary. risation est présumée, sauf preuve contraire.

Artyku∏ 40 Article 40 Article 40 OdpowiedzialnoÊç przewoênika Respective Liability of Contracting Responsabilité respective umownego i przewoênika and Actual Carriers du transporteur contractuel faktycznego et du transporteur de fait Je˝eli przewoênik faktyczny If an actual carrier performs the Sauf disposition contraire du wykonuje ca∏oÊç lub cz´Êç przewo- whole or part of carriage which, présent chapitre, si un transporzu, który zgodnie z umowà, o któ- according to the contract referred teur de fait effectue tout ou partie rej mowa w artykule 39, podlega to in Article 39, is governed by this du transport qui, conformément zasadom niniejszej konwencji, za- Convention, both the contracting au contrat visé ∫ l’article 39, est równo przewoênik umowny, jak carrier and the actual carrier shall, régi par la présente convention, le i przewoênik faktyczny podlegajà, except as otherwise provided in transporteur contractuel et le oile wrozdziale niniejszym nie po- this Chapter, be subject to the transporteur de fait sont soumis stanowiono inaczej, postanowie- rules of this Convention, the for- aux r¯gles de la présente convenniom niniejszej konwencji — mer for the whole of the carriage tion, le premier pour la totalité du transport envisagé dans le contrat, pierwszy w odniesieniu do ca∏ego contemplated in the contract, the le second seulement pour le transprzewozu przewidzianego w umo- latter solely for the carriage which port qu’il effectue. wie, drugi jedynie do przewozu, it performs. który wykonuje. Article 41 Artyku∏ 41 Article 41 Attribution mutuelle Wspólna odpowiedzialnoÊç Mutual Liability 1. Les actes et omissions du 1. Dzia∏ania i zaniechania prze- 1. The acts and omissions of transporteur de fait ou de ses woênika faktycznego oraz osób za the actual carrier and of its serpréposés et mandataires agissant niego dzia∏ajàcych w wykonywa- vants and agents acting within the dans l’exercice de leurs fonctions, niu swoich funkcji traktuje si´ scope of their employment shall, relatifs au transport effectué par w odniesieniu do przewozu wyko- in relation to the carriage perforle transporteur de fait, sont nywanego przez przewoênika fak- med by the actual carrier, be deréputés ˘tre également ceux du tycznego tak, jak gdyby by∏y rów- emed to be also those of the contransporteur contractuel. nie˝ dzia∏aniami i zaniechaniem tracting carrier. przewoênika umownego. 2. Les actes et omissions du 2. Dzia∏ania i zaniechania prze- 2. The acts and omissions of transporteur contractuel ou de ses woênika umownego oraz osób za the contracting carrier and of its préposés et mandataires agissant niego dzia∏ajàcych wwykonywaniu servants and agents acting within dans l’exercice de leurs fonctions, swoich funkcji traktuje si´ wodnie- the scope of their employment relatifs au transport effectué par le sieniu do przewozu wykonywane- shall, in relation to the carriage transporteur de fait, sont go przez przewoênika faktycznego performed by the actual carrier, be réputés ˘tre également ceux du tak, jak gdyby by∏y równie˝ dzia∏a- deemed to be also those of the actransporteur de fait. Toutefois, auniami i zaniechaniem przewoênika tual carrier. Nevertheless, no such cun de ces actes ou omissions ne faktycznego. Jednak˝e ˝adne takie act or omission shall subject the pourra soumettre le transporteur dzia∏ania lub zaniechania nie mogà actual carrier to liability exceeding de fait ∫ une responsabilité dépaobcià˝aç przewoênika faktycznego the amounts referred to in Articles ssant les montants prévus aux arodpowiedzialnoÊcià przekraczajàcà 21, 22, 23 and 24. Any special agre- ticles 21, 22, 23 et 24. Aucun ackwoty przewidziane w artyku∏ach ement under which the contrac- cord spécial aux termes duquel le 21, 22, 23 i 24. ˚adne specjalne ting carrier assumes obligations transporteur contractuel assume umowy, w myÊl których przewoê- not imposed by this Convention or des obligations que n’impose pas nik umowny przyjmuje obowiàzki any waiver of rights or defences la présente convention, aucune reniena∏o˝one przez niniejszà kon- conferred by this Convention or nonciation ∫ des droits ou moyens wencj´, ani zrzeczenie si´ przyzna- any special declaration of interest de défense prévus par la présente nych przez t´ konwencj´ praw in delivery at destination contem- convention ou aucune déclaration i mo˝liwoÊci obrony, ani te˝ spe- plated in Article 22 shall not affect spéciale d’intér˘t ∫ la livraison, cjalne deklaracje interesu w dosta- the actual carrier unless agreed to visée ∫ l’article 22 de la présente wie przewidziane wartykule 22 nie by it. convention, n’auront d’effet ∫ b´dà mieç skutków wobec prze- l’égard du transporteur de fait, woênika faktycznego, o ile nie wy- sauf consentement de ce dernier. razi∏ na nie zgody.

Artyku∏ 42 Article 42 Article 42 Adresowanie poleceƒ i zastrze˝eƒ Addressee of Complaints Notification des ordres et and Instructions protestations Wszelkie polecenia i zastrze˝e- Any complaint to be made or Les instructions ou protestania kierowane zgodnie z niniejszà instruction to be given under this tions ∫ notifier au transporteur, en konwencjà do przewoênika sà jed- Convention to the carrier shall application de la présente convennakowo skuteczne niezale˝nie od te- have the same effect whether ad- tion, ont le m˘me effet qu’elles go, czy sà skierowane do przewoê- dressed to the contracting carrier soient adressées au transporteur nika umownego, czy do przewoêni- or to the actual carrier. Neverthe- contractuel ou au transporteur de ka faktycznego. Jednak˝e polecenia less, instructions referred to in fait. Toutefois, les instructions przewidziane w artykule 12 sà sku- Article 12 shall only be effective if visées ∫ l’article 12 n’ont d’effet teczne tylko, je˝eli zosta∏y skierowa- addressed to the contracting car- que si elles sont adressées au ne do przewoênika umownego. rier. transporteur contractuel. Artyku∏ 43 Article 43 Article 43 Osoby dzia∏ajàce za przewoênika Servants and Agents Préposés et mandataires W przypadku przewozu wyko- In relation to the carriage per- En ce qui concerne le transport nywanego przez przewoênika fak- formed by the actual carrier, any effectué par le transporteur de fait, tycznego, ka˝da osoba za niego servant or agent of that carrier or tout préposé ou mandataire de ce dzia∏ajàca, je˝eli udowodni, ˝e of the contracting carrier shall, if transporteur ou du transporteur dzia∏a∏a w zakresie powierzonych they prove that they acted within contractuel, s’il prouve qu’il a agi jej funkcji, mo˝e powo∏ywaç si´ na the scope of their employment, be dans l’exercice de ses fonctions, warunki i ograniczenia odpowie- entitled to avail themselves of the peut se prévaloir des conditions et dzialnoÊci majàce zastosowanie conditions and limits of liability des limites de responsabilité applizgodnie z niniejszà konwencjà do which are applicable under this cables, en vertu de la présente conprzewoênika, za którego dzia∏ajà, Convention to the carrier whose vention, au transporteur dont il chyba ˝e zosta∏o udowodnione, ˝e servant or agent they are, unless it est le préposé ou le mandataire, dzia∏a∏a w sposób wy∏àczajàcy is proved that they acted in aman- sauf s’il est prouvé qu’il a agi de mo˝liwoÊç powo∏ywania si´ na ner that prevents the limits of liabi- telle fa˜on que les limites de resograniczenia odpowiedzialnoÊci lity from being invoked in accor- ponsabilité ne puissent ˘tre invow myÊl tej konwencji. dance with this Convention. quées conformément ∫ la présente convention. Artyku∏ 44 Article 44 Article 44 ¸àczna kwota odszkodowaƒ Aggregation of Damages Cumul de la réparation W odniesieniu do przewozu In relation to the carriage per- En ce qui concerne le transport wykonywanego przez przewoênika formed by the actual carrier, the effectué par le transporteur de fait, faktycznego ∏àczna kwota odszko- aggregate of the amounts recove- le montant total de la réparation qui dowania, której mo˝na dochodziç rable from that carrier and the con- peut ˘tre obtenu de ce transporteur, od przewoênika umownego, prze- tracting carrier, and from their ser- du transporteur contractuel et de woênika faktycznego oraz od osób vants and agents acting within the leurs préposés et mandataires quza nich dzia∏ajàcych wzakresie po- scope of their employment, shall and ils ont agi dans l’exercice de wierzonych im funkcji, nie mo˝e not exceed the highest amount leurs fonctions, ne peut pas dépaprzekroczyç najwy˝szej kwoty, jakà which could be awarded against sser l’indemnité la plus élevée qui mo˝na by uzyskaç zgodnie zniniej- either the contracting carrier or the peut ˘tre mise ∫ charge soit du szà konwencjà bàdê od przewoêni- actual carrier under this Conven- transporteur contractuel, soit du ka umownego, bàdê od przewoêni- tion, but none of the persons men- transporteur de fait, en vertu de la ka faktycznego, jednak ˝adna tioned shall be liable for a sum in présente convention, sous réserve z osób wymienionych w niniej- excess of the limit applicable to qu’aucune des personnes menszym artykule nie ponosi odpowie- that person. tionnées dans le présent article ne dzialnoÊci w kwocie przewy˝szajà- puisse ˘tre tenue pour responsable cej ograniczenia w∏aÊciwe dla tej au-del∫ de la limite applicable ∫ osoby. cette personne.

Artyku∏ 45 Article 45 Article 45 Kierowanie powództwa Addressee of Claims Notification des actions en responsabilité W odniesieniu do przewozu In relation to the carriage per- Toute action en responsabilité, wykonywanego przez przewoênika formed by the actual carrier, an ac- relative au transport effectué par le faktycznego powództwo wsprawie tion for damages may be brought, transporteur de fait, peut ˘tre inodszkodowania mo˝na skierowaç, at the option of the plaintiff, aga- tentée, au choix du demandeur, wed∏ug wyboru powoda, przeciw- inst that carrier or the contracting contre ce transporteur ou le transko temu przewoênikowi lub prze- carrier, or against both together or porteur contractuel ou contre l’un ciwko przewoênikowi umownemu, separately. If the action is brought et l’autre, conjointement ou albo przeciwko ka˝demu z tych against only one of those carriers, séparément. Si l’action est inprzewoêników ∏àcznie lub oddziel- that carrier shall have the right to tentée contre l’un seulement de nie. Je˝eli powództwo skierowano require the other carrier to be jo- ces transporteurs, ledit transportylko przeciwko jednemu z tych ined in the proceedings, the proce- teur aura le droit d’appeler l’autre przewoêników, przewoênik ten ma dure and effects being governed transporteur en intervention deprawo przypozwaç drugiego prze- by the law of the court seised of vant le tribunal saisi, les effets de woênika do sàdu, do którego wnie- the case. cette intervention ainsi que la siono spraw´, przy czym post´po- procédure qui lui est applicable wanie i skutki przypozwania okre- étant réglés par la loi de ce tribu- Êla si´ wed∏ug prawa tego sàdu. nal. Artyku∏ 46 Article 46 Article 46 Dodatkowa w∏aÊciwoÊç sàdu Additional Jurisdiction Juridiction annexe Ka˝de powództwo w sprawie Any action for damages con- Toute action en responsabilité, odszkodowania przewidziane war- templated in Article 45 must be prévue ∫ l’article 45, doit ˘tre tykule 45 nale˝y wnieÊç, wed∏ug brought, at the option of the plain- portée, au choix du demandeur, wyboru powoda, na terytorium tiff, in the territory of one of the sur le territoire d’un des États parpaƒstwa strony bàdê do jednego States Parties, either before acourt ties, soit devant l’un des tribunaux zsàdów, do których zgodnie zarty- in which an action may be brought où une action peut ˘tre inku∏em 33 mo˝na pozwaç przewoê- against the contracting carrier, as tentée contre le transporteur connika umownego, bàdê do sàdu provided in Article 33, or before the tractuel, conformément ∫ l’article w∏aÊciwego dla miejsca zamiesz- court having jurisdiction at the pla- 33, soit devant le tribunal du domikania lub g∏ównej siedziby przed- ce where the actual carrier has its cile du transporteur de fait ou du si´biorstwa przewoênika faktycz- domicile or its principal place of si¯ge principal de son exploitation. nego. business. Artyku∏ 47 Article 47 Article 47 Niewa˝noÊç postanowieƒ Invalidity of Contractual Nullité des dispositions umownych Provisions contractuelles Jakiekolwiek postanowienie Any contractual provision ten- Toute clause tendant ∫ umowne zmierzajàce do uwolnie- ding to relieve the contracting car- exonérer le transporteur contracnia przewoênika umownego lub rier or the actual carrier of liability tuel ou le transporteur de fait de przewoênika faktycznego od odpo- under this Chapter or to fix alower leur responsabilité en vertu du wiedzialnoÊci przewidzianej w ni- limit than that which is applicable présent chapitre ou ∫ établir une liniejszym rozdziale lub do ustalenia according to this Chapter shall be mite inférieure ∫ celle qui est ograniczeƒ odpowiedzialnoÊci ni˝- null and void, but the nullity of any fixée dans le présent chapitre est szych od zastosowanych zgodnie such provision does not involve nulle et de nul effet, mais la nullité z tym rozdzia∏em uwa˝a si´ za nie- the nullity of the whole contract, de cette clause n’entraîne pas la istniejàce i niemajàce skutków which shall remain subject to the nullité du contrat qui reste soumis prawnych, jednak niewa˝noÊç ta- provisions of this Chapter. aux dispositions du présent chapitre. kiego postanowienia nie powoduje niewa˝noÊci ca∏ej umowy, która nadal podlega postanowieniom niniejszego rozdzia∏u.

Artyku∏ 48 Article 48 Article 48 Wzajemne stosunki Mutual Relations of Contracting Rapports entre transporteur przewoêników umownego and Actual Carriers contractuel et transporteur i faktycznego de fait Z zastrze˝eniem artyku∏u 45, Except as provided in Ar- Sous réserve de l’article 45, au- ˝adne z postanowieƒ niniejszego ticle 45, nothing in this Chapter cune disposition du présent chapirozdzia∏u nie narusza wzajemnych shall affect the rights and obligations tre ne peut ˘tre interprétéecomme praw i obowiàzków mi´dzy samy- of the carriers between themselves, affectant les droits et obligations mi przewoênikami, w tym równie˝ including any right of recourse or existant entre les transporteurs, dotyczàcych roszczeƒ zwrotnych indemnification. y compris tous droits ∫ un recours lub dotyczàcych pokrycia odszko- ou dédommagement. dowania. Rozdzia∏ VI Chapter VI Chapitre VI Inne postanowienia Other Provisions Autres dispositions Artyku∏ 49 Article 49 Article 49 Bezwzgl´dne obowiàzywanie Mandatory Application Obligation d’application Niewa˝ne sà wszelkie klauzule Any clause contained in the Sont nulles et de nul effet umowy przewozu i wszelkie za- contract of carriage and all special toutes clauses du contrat de transwarte przed powstaniem szkody agreements entered into before port et toutes conventions particuumowy szczególne, w których the damage occurred by which the li¯res antérieures au dommage strony uchyla∏yby zastosowanie parties purport to infringe the ru- par lesquelles les parties dérogezasad ustalonych wniniejszej kon- les laid down by this Convention, raient aux r¯gles de la présente wencji bàdê przez okreÊlenie pra- whether by deciding the law to be convention soit par une déterminawa, które ma byç zastosowane, applied, or by altering the rules as tion de la loi applicable, soit par bàdê przez zmian´ zasad w∏aÊci- to jurisdiction, shall be null and une modification des r¯gles de woÊci sàdów. void. compétence. Artyku∏ 50 Article 50 Article 50 Ubezpieczenie Insurance Assurance Paƒstwa strony zobowià˝à States Parties shall require their Les États parties exigent que swoich przewoêników do zawarcia carriers to maintain adequate in- leurs transporteurs contractent umów ubezpieczeniowych pokry- surance covering their liability un- une assurance suffisante pour wajàcych odpowiedzialnoÊç prze- der this Convention. A carrier may couvrir la responsabilité qui leur woêników przewidzianà w niniej- be required by the State Party into incombe aux termes de la présenszej konwencji. Paƒstwo strona, do which it operates to furnish evi- te convention. Un transporteur którego przewoênik wykonuje loty, dence that it maintains adequate peut ˘tre tenu, par l’État partie ∫ mo˝e zobowiàzaç przewoênika do insurance covering its liability un- destination duquel il exploite des przedstawienia dowodu posiada- der this Convention. services, de fournir la preuve qu’il nia odpowiedniej polisy ubezpie- maintient une assurance suffisante czeniowej pokrywajàcej odpowie- couvrant sa responsabilité au titre dzialnoÊç przewidzianà w tej kon- de la présente convention. wencji. Artyku∏ 51 Article 51 Article 51 Przewóz wykonywany Carriage Performed Transport effectué dans w nadzwyczajnych in Extraordinary Circumstances des circonstances okolicznoÊciach extraordinaires Postanowieƒ artyku∏ów od 3 The provisions of Articles 3 to Les dispositions des articles 3 ∫ do 5, 7 i8 dotyczàcych dokumenta- 5, 7 and 8 relating to the documen- 5, 7 et 8 relatives aux titres de cji przewozu nie stosuje si´ wprzy- tation of carriage shall not apply in transport ne sont pas applicables padku przewozu wykonywanego the case of carriage performed in au transport effectué dans des cir-

wnadzwyczajnych okolicznoÊciach extraordinary circumstances outsi- constances extraordinaires en depoza zakresem normalnej dzia∏al- de the normal scope of a car- hors de toute opération normale noÊci przewoênika lotniczego. rier’s business. de l’exploitation d’un transporteur. Artyku∏ 52 Article 52 Article 52 OkreÊlenie dni Definition of Days Définition du terme «jour» Wyra˝enie „dni” u˝yte w ni- The expression ”days” when Lorsque dans la présente conniejszej konwencji odnosi si´ do used in this Convention means ca- vention il est question de jours, il dni kalendarzowych, a nie do dni lendar days, not working days. s’agit de jours courants et non de roboczych. jours ouvrables. Rozdzia∏ VII Chapter VII Chapitre VII Postanowienia koƒcowe Final Clauses Dispositions protocolaires Artyku∏ 53 Article 53 Article 53 Podpisanie, ratyfikacja i wejÊcie Signature, Ratification and Entry Signature, ratification et w ˝ycie into Force entrée en vigueur 1. Niniejsza konwencja jest 1. This Convention shall be 1. La présente convention est otwarta wMontrealu wdniu 28 ma- open for signature in Montreal on ouverte ∫ Montréal le 28 mai 1999 ja 1999 r. do podpisania przez paƒ- 28 May 1999 by States participa- ∫ la signature des États participant stwa uczestniczàce w Mi´dzynaro- ting in the International Conferen- ∫ la Conférence internationale de dowej Konferencji Prawa Lotnicze- ce on Air Law held at Montreal droit aérien, tenue ∫ Montréal du go, która odby∏a si´ w Montrealu from 10 to 28 May 1999. After 28 10 au 28 mai 1999. Apr¯sle 28 mai w dniach od 10 do 28 maja 1999 r. May 1999, the Convention shall be 1999, la Convention sera ouverte ∫ Po dniu 28 maja 1999 r. konwencja open to all States for signature at la signature de tous les États au b´dzie otwarta do podpisania przez the Headquarters of the Internatio- si¯ge de l’Organisation de l’aviawszystkie paƒstwa w g∏ównej sie- nal Civil Aviation Organization in tion civile internationale ∫ dzibie Organizacji Mi´dzynarodowe- Montreal until it enters into force Montréal jusqu’∫ ce qu’elle entre go Lotnictwa Cywilnego w Montre- in accordance with paragraph 6 of en vigueur conformément au paraalu, a˝ do jej wejÊcia w˝ycie zgodnie this Article. graphe 6 du présent article. zust´pem 6 niniejszego artyku∏u. 2. Podobnie konwencja niniej- 2. This Convention shall simi- 2. De m˘me, la présente consza b´dzie otwarta do podpisu przez larly be open for signature by Re- vention sera ouverte ∫ la signature regionalne organizacje integracji gional Economic Integration Orga- des organisations régionales ekonomicznej. Zgodnie z zastoso- nisations. For the purpose of this d’intégration économique. Pour waniem niniejszej konwencji za „re- Convention, a”Regional Economic l’application de la présente congionalnà organizacj´ integracji eko- Integration Organisation” means vention, une «organisation régionomicznej” uwa˝a si´ ka˝dà organi- any organisation which is constitu- nale d’intégration économique» zacj´ ustanowionà przez suwerenne ted by sovereign States of a given est une organisation constipaƒstwa okreÊlonego regionu, która region which has competence in tuée d’États souverains d’une posiada kompetencje w niektórych respect of certain matters gover- région donnée qui a compétence sprawach unormowanych przez t´ ned by this Convention and has sur certaines mati¯res régies par la konwencj´ izosta∏a wnale˝yty spo- been duly authorized to sign and Convention et qui a été dûment sób upowa˝niona do podpisania, to ratify, accept, approve or accede autorisée ∫ signer et ∫ ratifier, ratyfikowania, przyj´cia, zatwierdze- to this Convention. A reference to accepter, approuver ou adhérer nia tej konwencji lub do przystàpie- a ”State Party” or ”States Parties” ∫ la présente convention. Sauf au nia do niej. Z wyjàtkiem postano- in this Convention, otherwise than paragraphe 2 de l’article 1, au pawieƒ ust´pu 2 artyku∏u 1, punktu b) in paragraph 2 of Article 1, para- ragraphe 1, alinéab), de l’article 3, ust´pu 1 artyku∏u 3, punktu b) arty- graph 1 (b) of Article 3, paragraph ∫ l’alinéa b) de l’article 5, aux arku∏u 5, artyku∏ów 23, 33 i 46 oraz (b) of Article 5, Articles 23, 33, 46 ticles 23, 33, 46 et ∫ l’alinéa b) de punktu b) artyku∏u 57, ka˝de posta- and paragraph (b) of Article 57, ap- l’article 57, toute mention faite nowienie dotyczàce „paƒstwa stro- plies equally to a Regional Econo- d’un «État partie» ou «d’États parny” lub „paƒstw stron” niniejszej mic Integration Organisation. For ties» s’applique également aux orkonwencji stosuje si´ tak˝e do re- the purpose of Article 24, the refe- ganisations régionales d’intégragionalnej organizacji integracji eko- rences to ”a majority of the States tion économique. Pour l’applicanomicznej. Zgodnie z artyku∏em 24 Parties” and ”one-third of the Sta- tion de l’article 24, les mentions postanowieƒ dotyczàcych „wi´k- tes Parties” shall not apply to aRe- faites d’«une majorité des États szoÊci paƒstw stron” i „jednej trze- gional Economic Integration Orga- parties» et d’«un tiers des États ciej paƒstw stron” nie stosuje si´ do nisation. parties» ne s’appliquent pas aux

regionalnych organizacji integracji organisations régionales d’intégekonomicznej. ration économique. 3. Konwencja niniejsza podle- 3. This Convention shall be 3. La présente convention est ga ratyfikacji przez paƒstwa i re- subject to ratification by States soumise ∫ la ratification des États gionalne organizacje integracji and by Regional Economic Inte- et des organisations d’intégration ekonomicznej, które jà podpisa∏y. gration Organisations which have économique qui l’ont signée. signed it. 4. Tout État ou organisation 4. Ka˝de paƒstwo lub regional- 4. Any State or Regional Eco- régionale d’intégration éconona organizacja integracji ekono- nomic Integration Organisation mique qui ne signe pas la présenmicznej, które nie podpisa∏y niniej- which does not sign this Con- te convention peut l’accepter, szej konwencji, mogà jà przyjàç, vention may accept, approve or l’approuver ou y adhérer ∫ tout zatwierdziç lub przystàpiç do niej accede to it at any time. moment. w ka˝dym czasie. 5. Dokumenty dotyczàce ratyfi- 5. Instruments of ratification, 5. Les instruments de ratificakacji, przyj´cia, zatwierdzenia lub acceptance, approval or accession tion d’acceptation, d’approbation przystàpienia powinny byç z∏o˝one shall be deposited with the Inter- ou d’adhésion seront déposés w Organizacji Mi´dzynarodowego national Civil Aviation Organiza- aupr¯s de l’Organisation de l’avia- Lotnictwa Cywilnego, którà niniej- tion, which is hereby designated tion civile internationale, qui est szym wyznacza si´ na depozytariu- the Depositary. désignéepar les présentes comme sza. dépositaire. 6. Konwencja niniejsza wejdzie 6. This Convention shall enter 6. La présente convention enw˝ycie wszeÊçdziesiàtym dniu po into force on the sixtieth day follo- trera en vigueur le soixanti¯me z∏o˝eniu depozytariuszowi trzy- wing the date of deposit of the thir- jour apr¯s la date du dépôt aupr¯s dziestego dokumentu dotyczàcego tieth instrument of ratification, ac- du dépositaire du trenti¯me instruratyfikacji, przyj´cia, zatwierdzenia ceptance, approval or accession ment de ratification, d’acceptation, lub przystàpienia mi´dzy paƒstwa- with the Depositary between the d’approbation ou d’adhésion et mi, które z∏o˝y∏y takie dokumenty. States which have deposited such entre les États qui ont déposé un Przy stosowaniu niniejszego ust´- instrument. An instrument deposi- tel instrument. Les instruments pu nie liczy si´ dokumentów z∏o˝o- ted by a Regional Economic Inte- déposés par les organisations nych przez regionalne organizacje gration Organisation shall not be régionales d’intégration éconointegracji ekonomicznej. counted for the purpose of this pa- mique ne seront pas comptées aux ragraph. fins du présent paragraphe. 7. W odniesieniu do innych 7. For other States and for 7. Pour les autres États et pour paƒstw i innych regionalnych or- other Regional Economic Integra- les autres organisations régionales ganizacji integracji ekonomicznej tion Organisations, this Conven- d’intégration économique, la konwencja niniejsza b´dzie mia∏a tion shall take effect sixty days fol- présente convention prendra effet zastosowanie od szeÊçdziesiàtego lowing the date of deposit of the soixante jours apr¯s la date du dnia po dniu z∏o˝enia dokumentu instrument of ratification, accep- dépôt d’un instrument de ratificadotyczàcego ratyfikacji, przyj´cia, tance, approval or accession. tion, d’acceptation, d’approbation zatwierdzenia lub przystàpienia. ou d’adhésion. 8. Depozytariusz notyfikuje nie- 8. The Depositary shall promp- 8. Le dépositaire notifiera razw∏ocznie wszystkim sygnatariu- tly notify all signatories and States pidement ∫ tous les signataires et szom i paƒstwom stronom: Parties of: ∫ tous les États parties: a) ka˝de podpisanie niniejszej (a) each signature of this Con- a) chaque signature de la prékonwencji i jego dat´, vention and date thereof; sente convention ainsi que sa date; b) ka˝de z∏o˝enie dokumentu do- (b) each deposit of an instrument b) chaque dépôt d’un instrument tyczàcego ratyfikacji, przyj´cia, of ratification, acceptance, ap- de ratification, d’acceptation, zatwierdzenia lub przystàpie- proval or accession and date d’approbation ou d’adhésion nia oraz jego dat´, thereof; ainsi que sa date; c) dat´ wejÊcia w ˝ycie niniejszej (c) the date of entry into force of c) la date d’entrée en vigueur de konwencji, this Convention; la présente convention; d) dat´ wejÊcia w ˝ycie ka˝dej re- (d) the date of the coming into d) la date d’entrée en vigueur de wizji ograniczeƒ odpowiedzial- force of any revision of the li- toute révision des limites de noÊci ustalonych zgodnie z ni- mits of liability established responsabilité établies en verniejszà konwencjà, under this Convention; tu de la présente convention;

e) ka˝de wypowiedzenie na pod- (e) any denunciation under Ar- e) toute dénonciation au titre de stawie artyku∏u 54. ticle 54. l’article 54. Artyku∏ 54 Article 54 Article 54 Wypowiedzenie Denunciation Dénonciation 1. Ka˝de paƒstwo strona mo˝e 1. Any State Party may deno- 1. Tout État partie peut dénonwypowiedzieç niniejszà konwencj´ unce this Convention by written cer la présente convention par nowdrodze pisemnej notyfikacji skie- notification to the Depositary. tification écrite adressée au déporowanej do depozytariusza. sitaire. 2. Wypowiedzenie jest skutecz- 2. Denunciation shall take 2. La dénonciation prendra ne po stu osiemdziesi´ciu dniach effect one hundred and eighty effet cent quatre-vingts jours od dnia, w którym depozytariusz days following the date on which apr¯s la date ∫ laquelle le déposiotrzyma∏ notyfikacj´. notification is received by the De- taire aura re˜u la notification. positary. Artyku∏ 55 Article 55 Article 55 Stosunek do innych dokumentów Relationship with other Relation avec les autres konwencji warszawskiej Warsaw Convention Instruments instruments de la Convention de Varsovie Konwencja niniejsza ma pierw- This Convention shall prevail La présente convention l’emszeƒstwo stosowania przed wszel- over any rules which apply to in- porte sur toutes r¯gles s’applikimi przepisami stosowanymi do ternational carriage by air: quant au transport international mi´dzynarodowego przewozu lot- par voie aérienne: niczego: 1) mi´dzy paƒstwami stronami 1. between States Parties to this 1) entre États parties ∫ la présente tej konwencji z tego tytu∏u, ˝e Convention by virtue of those convention du fait que ces sà one równoczeÊnie strona- States commonly being Party États sont communément parmi: to ties aux instruments suivants: a) Konwencji o ujednostajnie- (a) the Convention for the Uni- a) Convention pour l’unificaniu niektórych prawide∏ do- fication of Certain Rules tion de certaines r¯gles retyczàcych mi´dzynarodo- Relating to International latives au transport aérien wego przewozu lotniczego, Carriage by Air signed at international, signée ∫ Varpodpisanej w Warszawie Warsaw on 12 October sovie le 12 octobre 1929 dnia 12 paêdziernika 1929 r. 1929 (hereinafter called the (appelée ci-apr¯s la Con- (zwanej dalej konwencjà Warsaw Convention); vention de Varsovie); warszawskà), b) Protoko∏u zmieniajàcego (b) the Protocol to Amend the b) Protocole portant modifica- Konwencj´ oujednostajnie- Convention for the Unifi- tion de la Convention pour niu niektórych prawide∏ do- cation of Certain Rules Re- l’unification de certaines tyczàcych mi´dzynarodo- lating to International Car- r¯gles relatives au transport wego przewozu lotniczego, riage by Air signed at War- aérien international signée podpisanà w Warszawie saw on 12 October 1929, ∫ Varsovie le 12 octobre dnia 12 paêdziernika 1929 r., done at The Hague on 28 1929, fait ∫ La Haye le 28 sporzàdzonego w Hadze September 1955 (herein- septembre 1955 (appelé cidnia 28 wrzeÊnia 1955 r. after called The Hague Pro- -apr¯s le Protocole de La (zwanego dalej protoko∏em tocol); Haye); haskim), c) Konwencji uzupe∏niajàcej (c) the Convention Supplemen- c) Convention complémentaire konwencj´ warszawskà tary to the Warsaw Con- ∫ la Convention de Varsoo ujednostajnieniu niektó- vention, for the Unification vie, pour l’unification de rych prawide∏ dotyczàcych of Certain Rules Relating to certaines r¯gles relatives au mi´dzynarodowego przewo- International Carriage by transport aérien internatiozu lotniczego wykonywane- Air Performed by a Person nal effectué par une pergo przez osob´ innà ni˝ prze- Other than the Contracting sonne autre que le transporwoênik umowny, podpisanej Carrier, signed at Guadala- teur contractuel, signée wGuadalajarze dnia 18 wrze- jara on 18 September 1961 ∫ Guadalajara le 18 septem- Ênia 1961 r. (zwanej dalej (hereinafter called the bre 1961 (appeléeciapr¯sla konwencjà guadalajarskà), Guadalajara Convention); Convention de Guadalajara);

d) Protoko∏u zmieniajàcego (d) the Protocol to amend the d) Protocole portant modifica- Konwencj´ oujednostajnie- Convention for the Unifica- tion de la Convention pour niu niektórych prawide∏ do- tion of Certain Rules Rela- l’unification de certaines tyczàcych mi´dzynarodo- ting to International Carria- r¯gles relatives au transport wego przewozu lotniczego, ge by Air signed at Warsaw aérien international signée podpisanà w Warszawie on 12 October 1929 as ∫ Varsovie le 12 octobre dnia 12 paêdziernika 1929 r., amended by the Protocol 1929 amendée par le Protozmienionà protoko∏em spo- done at The Hague on 28 cole fait ∫ La Haye le 28 seprzàdzonym w Hadze dnia September 1955 signed at tembre 1955, signé ∫ Guate- 28 wrzeÊnia 1955 r., podpi- Guatemala City on 8 March mala le 8 mars 1971 (appelé sanego w Gwatemali dnia 1971 (hereinafter called the ci-apr¯s le Protocole de 8 marca 1971 r. (zwanego Guatemala City Protocol); Guatemala); dalej protoko∏em gwatemalskim); e) Protoko∏ów dodatkowych (e) Additional Protocol Nos. 1 e) Protocoles additionnels nos nr 1 do 3 oraz Protoko∏u to 3 and Montreal Protocol 1 ∫ 3 et Protocole de montrealskiego nr 4 zmie- No. 4 to amend the War- Montréal n° 4 portant modiniajàcego konwencj´ war- saw Convention as amen- fication de la Convention de szawskà zmienionà proto- ded by The Hague Protocol Varsovie amendée par le ko∏em haskim lub konwen- or the Warsaw Convention Protocole de La Haye ou par cj´ warszawskà zmienionà as amended by both The la Convention de Varsovie protoko∏ami haskim i gwa- Hague Protocol and the amendée par le Protocole temalskim, popisanych Guatemala City Protocol de La Haye et par le Protow Montrealu dnia 25 wrze- Signed at Montreal on 25 cole de Guatemala, signés∫ Ênia 1975 r. (zwanych dalej September 1975 (herein- Montréal le 25 septembre protoko∏ami montrealski- after called the Montreal 1975 (appelés ci-apr¯s les mi), albo Protocols); or Protocoles de Montréal); ou 2) na terytorium któregokolwiek 2) within the territory of any sin- 2) dans le territoire de tout État paƒstwa strony niniejszej kon- gle State Party to this Conven- partie ∫ la présente convention wencji ztego tytu∏u, ˝e paƒstwo tion by virtue of that State be- du fait que cet État est partie ∫ to jest stronà jednego lub wi´cej ing Party to one or more of the un ou plusieurs des instrudokumentów, o których mowa instruments referred to in sub- ments mentionnésaux alinéas wy˝ej wpunktach od a) do e). -paragraphs (a) to (e) above. a) ∫ e) ci-dessus. Artyku∏ 56 Article 56 Article 56 Paƒstwa o wi´cej ni˝ jednym States with more than États possédant plus d’un régime systemie prawa one System of Law juridique 1. Je˝eli paƒstwo ma wi´cej ni˝ 1. If a State has two or more 1. Si un État comprend deux jednà jednostk´ terytorialnà z ró˝- territorial units in which different unités territoriales ou davantage nymi systemami prawa stosowa- systems of law are applicable in dans lesquelles des régimes juridinego w sprawach unormowanych relation to matters dealt with in ques différents s’appliquent aux w niniejszej konwencji, mo˝e ono this Convention, it may at the time questions régies par la présente w czasie podpisania, ratyfikacji, of signature, ratification, acceptan- convention, il peut, au moment de przyj´cia, zatwierdzenia lub przy- ce, approval or accession declare la signature, de la ratification, de stàpienia oÊwiadczyç, ˝e niniejszà that this Convention shall extend l’acceptation, de l’approbation ou konwencj´ stosuje si´ w odniesie- to all its territorial units or only to de l’adhésion, déclarer que ladite niu do wszystkich jego jednostek one or more of them and may mo- convention s’applique ∫ toutes ses terytorialnych albo tylko do jednej dify this declaration by submitting unités territoriales ou seulement ∫ lub niektórych z tych jednostek, another declaration at any time. l’une ou plusieurs d’entre elles et il oraz mo˝e w ka˝dym czasie zmie- peut ∫ tout moment modifier cette niç to oÊwiadczenie przez z∏o˝enie déclaration en en soumettant une innego oÊwiadczenia. nouvelle. 2. Ka˝de takie oÊwiadczenie 2. Any such declaration shall 2. Toute déclaration de ce powinno byç notyfikowane depo- be notified to the Depositary and genre est communiquée au dépozytariuszowi i powinno wyraênie shall state expressly the territorial sitaire et indique expressément les okreÊliç jednostki terytorialne, do units to which the Convention unités territoriales auxquelles la których si´ odnosi. applies. Convention s’applique. 3. W odniesieniu do paƒstwa 3. In relation to a State Party 3. Dans le cas d’un État partie strony, które z∏o˝y∏o takie oÊwiad- which has made such a declara- qui a fait une telle déclaration: czenie: tion:

a) postanowienia artyku∏u 23 do- (a) references in Article 23 to a) les références, ∫ l’article 23, ∫ tyczàce „waluty krajowej” b´- ”national currency” shall be la «monnaie nationale» sont dà interpretowane jako odno- construed as referring to the interprétées comme signifiant szàce si´ do waluty w∏aÊciwej currency of the relevant terri- la monnaie de l’unité territojednostki terytorialnej tego torial unit of that State; and riale pertinente dudit État; paƒstwa oraz b) postanowienia artyku∏u 28 doty- (b) the reference in Article 28 to b) ∫ l’article 28, la référence ∫ la czàce „prawa krajowego” b´dà ”national law” shall be con- «loi nationale» est interprétée interpretowane jako odnoszàce strued as referring to the law comme se rapportant ∫ la loi si´ do prawa w∏aÊciwej jednost- of the relevant territorial unit de l’unité territoriale pertiki terytorialnej tego paƒstwa. of that State. nente dudit État. Artyku∏ 57 Article 57 Article 57 Zastrze˝enia Reservations Réserves Nie dopuszcza si´ jakichkol- No reservation may be made Aucune réserve ne peut ˘tre wiek zastrze˝eƒ do niniejszej kon- to this Convention except that admise ∫ la présente convention, wencji z tym wyjàtkiem, ˝e ka˝de a State Party may at any time de- si ce n’est qu’un État partie peut ∫ paƒstwo strona mo˝e w ka˝dym clare by anotification addressed to tout moment déclarer, par notificaczasie oÊwiadczyç wdrodze notyfi- the Depositary that this Conven- tion adressée au dépositaire, que kacji skierowanej do depozytariu- tion shall not apply to: la présente convention ne s’applisza, ˝e niniejsza konwencja nie ma que pas: zastosowania do: a) mi´dzynarodowego przewozu (a) international carriage by air a) aux transports aériens internawykonywanego bezpoÊrednio performed and operated di- tionaux effectués et exploités przez to paƒstwo stron´ w ce- rectly by that State Party for directement par cet État ∫ des lach niehandlowych wzwiàzku non-commercial purposes in fins non commerciales relativez wykonywaniem jego funkcji respect to its functions and ment ∫ ses fonctions et devoi obowiàzków suwerennego duties as a sovereign State; irs d’État souverain; paƒstwa, and/or b) au transport de personnes, de b) przewozu osób, towarów i ba- (b) the carriage of persons, cargo bagages et de marchandises ga˝u wykonywanego dla jego and baggage for its military effectué pour ses autoritésmiw∏adz wojskowych statkami authorities on aircraft registe- litaires ∫ bord d’aéronefs impowietrznymi zarejestrowany- red in or leased by that State matriculés dans ou loués par mi w tym paƒstwie stronie lub Party, the whole capacity of ledit État partie et dont la caprzez nie naj´tymi, których po- which has been reserved by pacité enti¯re a été réservée jemnoÊç zosta∏a zarezerwowa- or on behalf of such authori- par ces autorités ou pour le na w ca∏oÊci przez te w∏adze ties. compte de celles-ci. lub w ich imieniu. NA DOWÓD CZEGO ni˝ej pod- IN WITNESS WHEREOF the un- EN FOI DE QUOI les plénipopisani pe∏nomocnicy, nale˝ycie do dersigned Plenipotentiaries, having tentiaires soussignés, dûment autego upowa˝nieni, podpisali niniej- been duly authorized, have signed torisés, ont signé la présente conszà konwencj´. this Convention. vention. SPORZÑDZONO w Montrealu DONE at Montreal on the 28th FAIT ∫ Montréal le 28e jour du dnia 28 maja tysiàc dziewi´çset dzie- day of May of the year one tho- mois de mai de l’an mil neuf cent wi´çdziesiàtego dziewiàtego roku usand nine hundred and ninety-ni- quatre-vingt-dix-neuf dans les lanw j´zykach angielskim, arabskim, ne in the English, Arabic, Chinese, gues fran˜aise, anglaise, arabe, chiƒskim, francuskim, hiszpaƒskim French, Russian and Spanish lan- chinoise, espagnole et russe, tous irosyjskim, przy czym wszystkie tek- guages, all texts being equally au- les textes faisant également foi. La sty sà jednakowo autentyczne. Ni- thentic. This Convention shall re- présente convention restera niejsza konwencja zostanie zdepo- main deposited in the archives of déposée aux archives de l’Organinowana w archiwach Organizacji the International Civil Aviation Or- sation de l’aviation civile interna- Mi´dzynarodowego Lotnictwa Cy- ganization, and certified copies tionale, et le dépositaire en transwilnego, a jej uwierzytelnione odpi- thereof shall be transmitted by the mettra des copies certifiées consy b´dà przekazane przez depozyta- Depositary to all States Parties to formes ∫ tous les États parties ∫ la riusza wszystkim paƒstwom stro- this Convention, as well as to all Convention de Varsovie, au Protonom tej konwencji, jak równie˝ States Parties to the Warsaw Co- cole de La Haye, ∫ la Convention wszystkim paƒstwom stronom kon- nvention, The Hague Protocol, the de Guadalajara, au Protocole de wencji warszawskiej, protoko∏u ha- Guadalajara Convention, the Gu- Guatemala et aux Protocoles de skiego, konwencji guadalajarskiej, atemala City Protocol, and the Montréal. protoko∏u gwatemalskiego i proto- Montreal Protocols. ko∏ów montrealskich.

Po zaznajomieniu si´ z powy˝szà konwencjà, w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej oÊwiadczam, ˝e: — zosta∏a ona uznana za s∏usznà zarówno w ca∏oÊci, jak i ka˝de z postanowieƒ w niej zawartych, — jest przyj´ta, ratyfikowana i potwierdzona, — b´dzie niezmiennie zachowywana. Na dowód czego wydany zosta∏ akt niniejszy, opatrzony piecz´cià Rzeczypospolitej Polskiej. Dano w Warszawie dnia 6 paêdziernika 2005 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej: A. KwaÊniewski L.S. Prezes Rady Ministrów: M. Belka 236 OÂWIADCZENIE RZÑDOWE z dnia 16 paêdziernika 2006 r. w sprawie mocy obowiàzujàcej Konwencji o ujednoliceniu niektórych prawide∏ dotyczàcych mi´dzynarodowego przewozu lotniczego, sporzàdzonej w Montrealu dnia 28 maja 1999 r.