Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

§ 2. Tymczasowa akredytacja obejmuje obs∏ug´ w sprawie szczegó∏owych warunków i trybu przypomocy finansowej wramach wspólnej polityki rolnej znawania pomocy finansowej w ramach dzia∏ania i rybackiej w zakresie Programu Rozwoju Obszarów „Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie grun- Wiejskich na lata 2007—2013 w odniesieniu do: tów innych ni˝ rolne”, obj´tego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007—2013 1) osi 1 Poprawa konkurencyjnoÊci sektora rolnego (Dz. U. Nr 114, poz. 786 i Nr 185, poz. 1316) — i leÊnego, w ramach dzia∏aƒ: w odniesieniu do dzia∏ania okreÊlonego w § 2 a) „Grupy producentów rolnych”, pkt 2 lit. b. b) „Renty strukturalne”; § 4. Tymczasowej akredytacji udziela si´ od dnia 16 paêdziernika 2007 r. na okres 12 miesi´cy. 2) osi 2 Poprawa Êrodowiska naturalnego iobszarów wiejskich, w ramach dzia∏aƒ: § 5. Zaleca si´ Agencji Restrukturyzacji i Modernia) „Wspieranie gospodarowania na obszarach zacji Rolnictwa wykonanie nie póêniej ni˝ do dnia górskich i innych obszarach o niekorzystnych 15 sierpnia 2008 r. czynnoÊci prowadzàcych do spe∏- warunkach gospodarowania (ONW)”, nienia wszystkich kryteriów akredytacyjnych okreÊlonych w za∏àczniku I do rozporzàdzenia Komisji (WE), b) „Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie wymienionego w § 1, z tym ˝e w odniesieniu do: gruntów innych ni˝ rolne” — schemat I — zalesianie gruntów rolnych. 1) dzia∏ania, októrym mowa w§ 2 pkt 2 lit. a— wterminie do dnia 12 listopada 2007 r.; § 3. Zakres tymczasowej akredytacji obejmuje wykonywanie przez agencj´ p∏atniczà zadaƒ okreÊlonych 2) dzia∏ania, októrym mowa w§ 2 pkt 2 lit. b — wterw za∏àczniku I do rozporzàdzenia Komisji (WE), wy- minie do dnia 1 czerwca 2008 r.; mienionego w§ 1, wramach dzia∏aƒ, októrych mowa w § 2, z wy∏àczeniem: 3) systemów kontroli krzy˝owych oraz kontroli na miejscu, obejmujàcych tak˝e systemy informa- 1) wydawania decyzji administracyjnych, naliczania tyczne, w ramach dzia∏aƒ, o których mowa w § 2 p∏atnoÊci oraz tworzenia list zleceƒ p∏atnoÊci — — wterminie co najmniej 15 dni przed dniem plaw odniesieniu do dzia∏aƒ okreÊlonych w § 2 pkt 1; nowanego rozpocz´cia jednoczesnego realizowania przez Agencj´ Restrukturyzacji i Modernizacji 2) weryfikacji po kontroli na miejscu, naliczania p∏at- Rolnictwa czynnoÊci, o których mowa w § 3 pkt 1 noÊci, wydawania decyzji administracyjnych oraz albo w § 3 pkt 1 i 3. tworzenia list zleceƒ p∏atnoÊci — wodniesieniu do dzia∏ania okreÊlonego w § 2 pkt 2 lit. a; § 6. Rozporzàdzenie wchodzi w˝ycie zdniem og∏o- 3) czynnoÊci po wydaniu postanowienia, o którym szenia. mowa w § 10 ust. 4 rozporzàdzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. Minister Finansów: w z. E. Suchocka-Roguska 1397 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI1) z dnia 17 paêdziernika 2007 r. wsprawie szczegó∏owych warunków itrybu przyznawania pomocy finansowej wramach dzia∏ania „Modernizacja gospodarstw rolnych” obj´tego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007—2013

3) szczegó∏owe wymagania, jakim powinna odpo- d) wykszta∏cenie podstawowe, gimnazjalne lub zawiadaç umowa, na podstawie której jest przyzna- sadnicze zawodowe inne ni˝ rolnicze i co najwana pomoc, zwana dalej „umowà”; mniej 5-letni sta˝ pracy w rolnictwie, 4) przypadki, w których nast´pcy prawnemu benefi- e) kwalifikacje rolnicze wymagane przy udzielaniu cjenta albo nabywcy gospodarstwa albo jego cz´- pomocy inwestycyjnej rolnikom w paƒstwie, Êci mo˝e byç przyznana pomoc, oraz warunki którego obywatelstwo posiada, w ramach anai tryb przyznania pomocy; logicznego dzia∏ania wspó∏finansowanego przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Roz- 5) kategorie si∏y wy˝szej iwyjàtkowe okolicznoÊci, in- woju Obszarów Wiejskich (EFRROW) — je˝eli ne ni˝ wymienione w przepisach rozporzàdzenia nie posiada obywatelstwa polskiego; Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiajàcego szczegó∏owe zasady sto- 6) nie podlega wykluczeniu z ubiegania si´ o przysowania rozporzàdzenia Rady (WE) nr 1698/2005 znanie pomocy na podstawie przepisów rozporzàw sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich dzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparprzez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju cia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368 Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejz 23.12.2006, str. 15, z póên. zm.), zwanego dalej skich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, „rozporzàdzeniem nr 1974/2006”, w przypadku str. 1, z póên. zm.), oraz przepisów Unii Europejwystàpienia których nie jest wymagany zwrot po- skiej wydanych w trybie tego rozporzàdzenia lub mocy. przepisów odr´bnych. § 2. 1. O pomoc mo˝e ubiegaç si´ osoba fizyczna, 2. Za sta˝ pracy wrolnictwie uznaje si´ okres, wktóktóra: rym osoba ubiegajàca si´ opomoc podlega∏a ubezpieczeniu spo∏ecznemu rolników jako rolnik, ma∏˝onek rol- 1) jest posiadaczem samoistnym lub zale˝nym gonika lub domownik, lub okres zatrudnienia wgospodarspodarstwa rolnego wrozumieniu Kodeksu cywilstwie, na podstawie umowy o prac´ lub spó∏dzielczej nego, o powierzchni u˝ytków rolnych co najmniej umowy oprac´, na stanowisku zwiàzanym zprowadze- 1 ha lub nieruchomoÊci s∏u˝àcej do prowadzenia niem produkcji rolnej, lub okres, w którym wnioskoprodukcji w zakresie dzia∏ów specjalnych produkdawca by∏ posiadaczem gospodarstwa. cji rolnej wrozumieniu przepisów oubezpieczeniu spo∏ecznym rolników, zwanych dalej „gospodar- 3. Warunek, októrym mowa wust. 1 pkt 5, wprzystwem”; wielkoÊç ekonomiczna gospodarstwa padku gdy o przyznanie pomocy ubiega si´ benefistanowi co najmniej równowartoÊç 4 ESU (Eurocjent dzia∏ania „U∏atwianie startu m∏odym rolnikom” pejska Jednostka WielkoÊci Ekonomicznej); obj´tego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007—2013, zwanego dalej „Programem”, powi- 2) prowadzi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nien byç spe∏niony najpóêniej w terminie wyznaczoprodukcj´ roÊlinnà lub zwierz´cà, w tym równie˝ nym w zwiàzku z przyznaniem pomocy na podstawie produkcj´ materia∏u siewnego, szkó∏karskiego, hodowlanego lub reprodukcyjnego, produkcj´ wa- przepisów w sprawie szczegó∏owych warunków i tryrzywniczà, roÊlin ozdobnych, grzybów uprawnych, bu przyznawania pomocy finansowej w ramach dziasadownictwa, hodowl´ iprodukcj´ materia∏u zaro- ∏ania „U∏atwianie startu m∏odym rolnikom” obj´tego dowego zwierzàt, ptactwa i owadów u˝ytkowych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata lub produkcj´ zwierz´cà typu przemys∏owego fer- 2007—2013. mowego, z wy∏àczeniem chowu i hodowli ryb, 4. Szczegó∏owy wykaz kierunków studiów, zawozwanà dalej „dzia∏alnoÊcià rolniczà”; dów ispecjalnoÊci oraz tytu∏ów kwalifikacyjnych wza- 3) jest obywatelem paƒstwa cz∏onkowskiego Unii kresie rolnictwa okreÊla za∏àcznik do rozporzàdzenia. Europejskiej; § 3. O pomoc mo˝e ubiegaç si´ osoba prawna, je- 4) jest pe∏noletnia i nie ukoƒczy∏a 60 roku ˝ycia; ˝eli: 5) posiada nast´pujàce kwalifikacje zawodowe: 1) spe∏nia warunki okreÊlone w § 2 ust. 1 pkt 1, 2 i 6; a) wykszta∏cenie rolnicze zasadnicze zawodowe, Êrednie lub wy˝sze lub 2) jest wpisana do rejestru przedsi´biorców wKrajob) tytu∏ kwalifikacyjny, tytu∏ zawodowy lub tytu∏ wym Rejestrze Sàdowym; zawodowy mistrza w zawodzie przydatnym do 3) co najmniej jedna osoba wchodzàca wsk∏ad orgaprowadzenia dzia∏alnoÊci rolniczej ico najmniej nu, do zakresu dzia∏ania którego nale˝y podejmo- 3-letni sta˝ pracy w rolnictwie, lub wanie decyzji dotyczàcych prowadzenia dzia∏alnoc) wykszta∏cenie wy˝sze inne ni˝ rolnicze i co naj- Êci rolniczej w gospodarstwie, lub osoba zatrudmniej 3-letni sta˝ pracy w rolnictwie albo wy- niona do prowadzenia gospodarstwa posiada nakszta∏cenie wy˝sze inne ni˝ rolnicze iukoƒczone st´pujàce kwalifikacje zawodowe: studia podyplomowe w zakresie zwiàzanym a) wykszta∏cenie rolnicze Êrednie lub wy˝sze lub z rolnictwem, albo wykszta∏cenie Êrednie inne ni˝ rolnicze i co najmniej 3-letni sta˝ pracy b) wykszta∏cenie wy˝sze inne ni˝ rolnicze i co najw rolnictwie, lub mniej 3-letni sta˝ pracy na stanowisku kierowni-

czym zwiàzanym z zarzàdzaniem produkcjà rol- ków, co do którego pozostali wspólnicy wyrazili nà lub produkcjà wdziale specjalnym produkcji zgod´, zosta∏ nadany numer identyfikacyjny, októrolnej albo wykszta∏cenie Êrednie inne ni˝ rolni- rym mowa w pkt 1; cze i co najmniej 3-letni sta˝ pracy na stanowisku kierowniczym zwiàzanym z zarzàdzaniem 4) spó∏ce osobowej w rozumieniu Kodeksu spó∏ek produkcjà rolnà lub produkcjà w dziale specjal- handlowych, je˝eli sà spe∏nione warunki okreÊlonym produkcji rolnej, ne w § 5 i zosta∏ nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w pkt 1. c) kwalifikacje rolnicze wymagane przy udzielaniu pomocy inwestycyjnej rolnikom w paƒstwie, § 7. 1. Pomoc przyznaje si´ na operacj´ obejmujàktórego obywatelstwo posiada, w ramach anacà wy∏àcznie inwestycje zwiàzane z prowadzeniem logicznego dzia∏ania wspó∏finansowanego dzia∏alnoÊci rolniczej: przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) — je˝eli 1) spe∏niajàcà wymagania okreÊlone w Programie, nie posiada obywatelstwa polskiego. w szczególnoÊci uzasadnionà ekonomicznie, w tym pod wzgl´dem jej kosztów, oraz zapewnia- § 4. O pomoc mogà ubiegaç si´ wspólnicy spó∏ki jàcà osiàgni´cie i zachowanie celów dzia∏ania, cywilnej, je˝eli: o którym mowa w § 1; 1) ka˝dy ze wspólników spe∏nia warunki wymienione 2) która nie jest finansowana zudzia∏em innych Êrodw§ 2 ust. 1 pkt 3, 4 i6 — wprzypadku gdy wspólków publicznych; nikiem jest osoba fizyczna; 3) której realizacja wgospodarstwie przyczyni si´ do 2) ka˝dy ze wspólników spe∏nia warunki wymienione w § 2 ust. 1 pkt 6 oraz w § 3 pkt 2 — w przypadku poprawy ogólnych wyników gospodarstwa, gdy wspólnikiem jest osoba prawna lub jednostka w tym: organizacyjna nieposiadajàca osobowoÊci prawnej; a) wzrostu wartoÊci dodanej brutto w gospodarstwie (GVA), wszczególnoÊci wwyniku racjona- 3) sà posiadaczami samoistnymi lub zale˝nymi golizacji technologii produkcji lub wprowadzenia spodarstwa; wielkoÊç ekonomiczna gospodarstwa innowacji, zmiany profilu lub skali produkcji, postanowi co najmniej równowartoÊç 4 ESU (Europrawy jakoÊci produkcji lub zwi´kszenia wartopejska Jednostka WielkoÊci Ekonomicznej); Êci dodanej produktu, co najmniej o10 % wod- 4) prowadzà w ramach umowy spó∏ki na terytorium niesieniu do roku bazowego w okresie 5 lat od Rzeczypospolitej Polskiej dzia∏alnoÊç rolniczà; dnia dokonania przez Agencj´ Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwanà dalej „Agen- 5) co najmniej jeden ze wspólników posiada kwalifi- cjà”, p∏atnoÊci ostatecznej, z tym ˝e w przypadkacje zawodowe okreÊlone w: ku gdy operacja obejmuje inwestycje polegajàa) § 2 ust. 1 pkt 5 — wprzypadku gdy wspólnikiem ce na nabyciu rzeczy b´dàcych przedmiotem jest osoba fizyczna, leasingu — p∏atnoÊci poÊredniej, w ramach której po raz pierwszy zostanà uj´te raty zap∏acone b) § 3 pkt 3 — w przypadku gdy wspólnikiem jest tytu∏em wykonania umowy leasingu, lub osoba prawna. b) poprawy sytuacji w gospodarstwie w zakresie § 5. O pomoc mo˝e ubiegaç si´ spó∏ka osobowa ochrony Êrodowiska, lub w rozumieniu Kodeksu spó∏ek handlowych, je˝eli: c) poprawy sytuacji w gospodarstwie w zakresie 1) spe∏nia warunki okreÊlone w § 2 ust. 1 pkt 1, 2 i 6 warunków utrzymania zwierzàt, lub oraz § 3 pkt 2; d) poprawy sytuacji w gospodarstwie w zakresie 2) co najmniej jedna osoba uprawniona do prowa- higieny i bezpieczeƒstwa produkcji, lub dzenia spraw spó∏ki posiada kwalifikacje zawodoe) poprawy sytuacji w gospodarstwie w zakresie we okreÊlone w § 3 pkt 3. infrastruktury drogowej; § 6. Pomoc przyznaje si´: 4) która nie spowoduje wzrostu produkcji, dla której 1) osobie fizycznej, która spe∏nia warunki okreÊlone brak jest rynku zbytu; w § 2 ust. 1 pkt 1—3, 5 i 6, z zastrze˝eniem § 2 5) której realizacja nie zosta∏a rozpocz´ta przed ust. 3, iktórej zosta∏ nadany numer identyfikacyjny dniem zawarcia umowy. w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych 2. Pomoc mo˝e byç przyznana, je˝eli zosta∏y spe∏- oraz ewidencji wniosków o przyznanie p∏atnoÊci; nione warunki okreÊlone wrozporzàdzeniu oraz innych 2) osobie prawnej, która spe∏nia warunki okreÊlone przepisach prawa zwiàzanych zrealizacjà operacji. w§ 3 iktórej zosta∏ nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w pkt 1; 3. Pomoc przyznaje si´ na operacj´ obejmujàcà inwestycje majàce na celu dostosowanie gospodarstwa 3) wspólnikom spó∏ki cywilnej, je˝eli sà spe∏nione do okreÊlonych odr´bnymi przepisami wymagaƒ wzawarunki okreÊlone w§ 4 oraz jednemu ze wspólni- kresie:

1) higieny produkcji mleka oraz warunków utrzyma- d) zakoƒczenie realizacji operacji i z∏o˝enie wnionia zwierzàt — je˝eli inwestycj´ podejmuje benefi- sku o p∏atnoÊç ostatecznà nastàpi w terminie cjent dzia∏ania „U∏atwianie startu m∏odym rolni- 60 miesi´cy od dnia zawarcia umowy, lecz nie kom” obj´tego Programem zgodnie ze z∏o˝onym póêniej ni˝ do dnia 30 czerwca 2015 r., przy przez niego planem rozwoju gospodarstwa, a do- czym z∏o˝enie ostatniego wniosku o p∏atnoÊç stosowanie gospodarstwa nastàpi w okresie w odniesieniu do cz´Êci operacji obejmujàcej 36 miesi´cy od dnia rozpocz´cia prowadzenia wy∏àcznie inwestycje niepolegajàce na nabyciu dzia∏alnoÊci rolniczej w rozumieniu przepisów rzeczy b´dàcych przedmiotem leasingu nastàpi w sprawie szczegó∏owych warunków i trybu przy- w terminach okreÊlonych w ust. 4 pkt 3; znawania pomocy finansowej w ramach dzia∏ania „U∏atwianie startu m∏odym rolnikom” obj´tego 2) nie stosuje si´ przepisu ust. 4 pkt 4. Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 6. Przez wniosek o p∏atnoÊç: 2007—2013; 1) poÊrednià — rozumie si´ wniosek op∏atnoÊç sk∏a- 2) ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego — dany po zrealizowaniu ka˝dego zetapów operacji, pod warunkiem ˝e dostosowanie nastàpi wtermi- je˝eli dany etap nie jest etapem koƒcowym; nie nie d∏u˝szym ni˝ 36 miesi´cy od dnia, w któ- 2) ostatecznà — rozumie si´ wniosek op∏atnoÊç sk∏arym dane wymaganie okreÊlone odr´bnymi przedany po zrealizowaniu ca∏ej operacji. pisami sta∏o si´ obowiàzujàce. § 8. 1. Pomoc przyznaje si´ w formie refundacji 4. Pomoc przyznaje si´, je˝eli: cz´Êci kosztów: 1) operacja b´dzie realizowana w nie wi´cej ni˝ 1) budowy, przebudowy, remontu po∏àczonego zmodwóch etapach; dernizacjà budynków lub budowli wykorzystywa- 2) z∏o˝enie wniosku o p∏atnoÊç poÊrednià nastàpi nych do produkcji rolnej, zakupu maszyn, urzàw terminie 24 miesi´cy od dnia zawarcia umowy; dzeƒ, wyposa˝enia do produkcji rolnej, zak∏adania, wyposa˝ania sadów lub plantacji wieloletnich, bu- 3) zakoƒczenie realizacji operacji i z∏o˝enie wniosku dowy albo zakupu elementów infrastruktury techo p∏atnoÊç ostatecznà nastàpi w terminie: nicznej wp∏ywajàcych bezpoÊrednio na warunki prowadzenia dzia∏alnoÊci rolniczej, a) 36 miesi´cy od dnia zawarcia umowy — wprzypadku operacji realizowanych wdwóch etapach, 2) ogólnych, które sà bezpoÊrednio zwiàzane z przygotowaniem i realizacjà operacji, b) 24 miesi´cy od dnia zawarcia umowy — wprzypadku operacji realizowanych wjednym etapie 3) poniesionych: — lecz nie póêniej ni˝ do dnia 30 czerwca 2015 r.; a) od dnia zawarcia umowy, a w przypadku kosz- 4) p∏atnoÊç ostateczna b´dzie obejmowaç nie mniej tów stanowiàcych koszty ogólne — poniesioni˝ 25 % ∏àcznej planowanej wysokoÊci pomocy. nych nie wczeÊniej ni˝ 1 stycznia 2007 r., b) w formie rozliczenia pieni´˝nego, a w przypad- 5. W przypadku operacji obejmujàcych inwestycje ku transakcji, której wartoÊç bez wzgl´du na polegajàce na nabyciu rzeczy b´dàcych przedmiotem liczb´ wynikajàcych z niej p∏atnoÊci przekracza leasingu: 10 tys. z∏, lub kosztów, o których mowa w § 9 ust. 5 — w formie rozliczenia bezgotówkowego 1) pomoc przyznaje si´, je˝eli: przeprowadzonego poleceniem przelewu a) operacja b´dzie realizowana w nie wi´cej ni˝ dziesi´ciu etapach, przy czym w odniesieniu do — zwanych dalej „kosztami kwalifikowalnymi”. cz´Êci operacji obejmujàcej wy∏àcznie inwestycje niepolegajàce na nabyciu rzeczy b´dàcych 2. Koszty ogólne poniesione przed dniem zawarcia przedmiotem leasingu b´dzie realizowana umowy sà ponoszone na wy∏àczne ryzyko wnioskozgodnie z ust. 4 pkt 1, dawcy. W przypadku nieprzyznania pomocy wnioskob) z∏o˝enie pierwszego wniosku o p∏atnoÊç po- dawcy nie przys∏uguje roszczenie o zwrot tych kosz- Êrednià nastàpi wterminie 12 miesi´cy od dnia tów. zawarcia umowy, przy czym z∏o˝enie pierwszego wniosku op∏atnoÊç poÊrednià wodniesieniu 3. Pomoc nie obejmuje kosztów innych ni˝ okreÊdo cz´Êci operacji obejmujàcej wy∏àcznie inwelone w § 9, w szczególnoÊci: stycje niepolegajàce na nabyciu rzeczy b´dàcych przedmiotem leasingu nastàpi w terminie 1) nabycia nieruchomoÊci; okreÊlonym w ust. 4 pkt 2, 2) podatku od towarów i us∏ug (VAT); c) wniosek op∏atnoÊç b´dzie sk∏adany nie cz´Êciej ni˝ dwa razy w roku, 3) nabycia u˝ywanego sprz´tu komputerowego.

4. Refundacji podlegajà koszty kwalifikowalne 6. Za operacj´ realizowanà na obszarach górskich w wysokoÊci poniesionej przez beneficjenta, nie wi´- i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gocej jednak ni˝: spodarowania (ONW), okreÊlonych w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udzia∏em 1) 40 % kosztów kwalifikowalnych, z zastrze˝eniem Êrodków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz pkt 2—5; Rozwoju Obszarów Wiejskich, obszarach NATURA 2000 oraz zwiàzanych z wdra˝aniem Ramowej Dyrek- 2) 50 % kosztów kwalifikowalnych — w przypadku tywy Wodnej okreÊlonych w przepisach odr´bnych operacji realizowanej przez osob´ fizycznà, która uwa˝a si´ operacj´ obejmujàcà wy∏àcznie budow´, wdniu z∏o˝enia wniosku oprzyznanie pomocy nie przebudow´, remont po∏àczony z modernizacjà buukoƒczy∏a 40 roku ˝ycia; dynków lub budowli lub wyposa˝enie budynków lub budowli wchodzàcych wsk∏ad gospodarstwa, lub wy- 3) 50 % kosztów kwalifikowalnych — w przypadku posa˝enie pastwisk, zak∏adanie, wyposa˝anie sadów operacji realizowanej na obszarach górskich i inlub plantacji wieloletnich po∏o˝onych na tych obszanych obszarach o niekorzystnych warunkach gorach, lub operacj´ realizowanà w gospodarstwie, spodarowania (ONW), okreÊlonych w przepisach w którym co najmniej 50 % u˝ytków rolnych po∏o˝oo wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udzianych jest na tych obszarach. ∏em Êrodków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, obszarach 7. Pomoc na realizacj´ operacji na obszarach NATURA 2000 oraz zwiàzanych z wdra˝aniem Ra- NATURA 2000 oraz zwiàzanych z wdra˝aniem Ramomowej Dyrektywy Wodnej okreÊlonych w przepiwej Dyrektywy Wodnej mo˝e byç przyznana, je˝eli sach odr´bnych; obszar ten jest obj´ty siecià NATURA 2000 albo okreÊ- 4) 60 % kosztów kwalifikowalnych — w przypadku lony jako zwiàzany zwdra˝aniem Ramowej Dyrektywy operacji realizowanej na obszarach górskich i in- Wodnej w dniu z∏o˝enia wniosku o przyznanie ponych obszarach o niekorzystnych warunkach go- mocy. spodarowania (ONW), okreÊlonych w przepisach 8. Pomoc przyznaje si´ i wyp∏aca do wysokoÊci lio wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziamitu, który wokresie realizacji Programu wynosi mak- ∏em Êrodków Europejskiego Funduszu Rolnego na symalnie 300 tys. z∏otych na jednego beneficjenta ina rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, obszarach jedno gospodarstwo. NATURA 2000 oraz zwiàzanych z wdra˝aniem Ramowej Dyrektywy Wodnej okreÊlonych w przepi- 9. Przy ustalaniu limitu, o którym mowa w ust. 8, sach odr´bnych, przez osob´, która w dniu z∏o˝euwzgl´dnia si´ sum´ kwot pomocy wyp∏aconej w rania wniosku o przyznanie pomocy nie ukoƒczy∏a mach operacji zrealizowanych ikwot pomocy przyzna- 40 roku ˝ycia; nej w ramach operacji niezakoƒczonych. 5) 75 % kosztów kwalifikowalnych — w przypadku operacji realizowanej w zwiàzku z wdra˝aniem dy- 10. Pomoc przyznaje si´ na operacj´ oplanowanej rektywy Rady 91/676/EWG zdnia 12 grudnia 1991r. wysokoÊci kosztów kwalifikowalnych powy˝ej 20 tys. dotyczàcej ochrony wód przed zanieczyszczeniami z∏otych. powodowanymi przez azotany pochodzenia rolni- 11. Przepis ust. 10 nie dotyczy operacji obejmujàczego (Dz. Urz. WE L 375 z 31.12.1991, str. 1; cych wy∏àcznie wyposa˝enie gospodarstwa wurzàdze- Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, nia do sk∏adowania nawozów naturalnych lub zwiàzat. 2, str. 68) — na podstawie umów zawartych do nych zdostosowaniem do norm wspólnotowych. dnia 30 kwietnia 2008 r.; w zakres operacji mogà wchodziç inwestycje zwiàzane z przechowywa- § 9. 1. Do kosztów kwalifikowalnych, októrych moniem nawozów naturalnych lub kiszonek. wa w § 8 ust. 1 pkt 1, zalicza si´ koszty: 5. W przypadku wspólników spó∏ki cywilnej refun- 1) budowy, przebudowy, remontu po∏àczonego zmodacji podlegajà koszty kwalifikowalne poniesione dernizacjà budynków lub budowli wykorzystywaprzez beneficjenta, nie wi´cej jednak ni˝: nych do produkcji rolnej oraz do przechowywania, 1) 50 % kosztów kwalifikowalnych, je˝eli ˝aden ze magazynowania, przygotowywania do sprzeda˝y wspólników wdniu z∏o˝enia wniosku oprzyznanie lub sprzeda˝y bezpoÊredniej produktów rolnych pomocy nie ukoƒczy∏ 40 roku ˝ycia; (∏àcznie ze zlokalizowanymi w tych budynkach pomieszczeniami higieniczno-sanitarnymi) wraz z za- 2) 60 % kosztów kwalifikowalnych, je˝eli ˝aden ze kupem, monta˝em instalacji technicznej, wyposawspólników wdniu z∏o˝enia wniosku oprzyznanie ˝enia, koszty rozbiórki i utylizacji materia∏ów szkopomocy nie ukoƒczy∏ 40 roku ˝ycia, aoperacja jest dliwych pochodzàcych zrozbiórki pod warunkiem, realizowana na obszarach górskich iinnych obsza- ˝e rozbiórka jest niezb´dna wcelu realizacji operarach oniekorzystnych warunkach gospodarowania cji, zzastrze˝eniem ust. 4; (ONW), okreÊlonych w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udzia∏em Êrodków 2) zakupu maszyn, urzàdzeƒ, wyposa˝enia do pro- Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwo- dukcji rolnej, przechowalnictwa, suszenia, magaju Obszarów Wiejskich, obszarach NATURA 2000 zynowania, przygotowywania produktów rolnych oraz zwiàzanych z wdra˝aniem Ramowej Dyrekty- do sprzeda˝y, sprzeda˝y bezpoÊredniej, w szczewy Wodnej okreÊlonych wprzepisach odr´bnych. gólnoÊci sprz´tu do uprawy, piel´gnacji, ochrony,

nawo˝enia oraz zbioru roÊlin, ciàgników rolni- 2. Do kosztów kwalifikowalnych, o których mowa czych, przyczep rolniczych, maszyn lub urzàdzeƒ w § 8 ust. 1 pkt 2, zalicza si´ koszty w wysokoÊci niedo przygotowywania, przechowywania, czyszcze- przekraczajàcej 10% pozosta∏ych kosztów kwalifikonia, sortowania, kalibrowania, konfekcjonowania walnych, obejmujàce koszty: produktów rolnych, maszyn lub urzàdzeƒ do przygotowywania lub sk∏adowania pasz, maszyn lub 1) przygotowania dokumentacji technicznej operacji urzàdzeƒ do pojenia, zadawania pasz, urzàdzeƒ do w szczególnoÊci: pozyskiwania, przechowywania mleka; a) kosztorysów, 3) zak∏adania lub wyposa˝ania sadów lub plantacji b) projektów architektonicznych lub budowlanych, wieloletnich, z wy∏àczeniem zak∏adania plantacji c) operatów wodnoprawnych, choinek, wiÊni, malin, truskawek, porzeczek oraz roÊlin na cele energetyczne, w tym: d) ocen lub raportów oddzia∏ywania na Êrodowisko, a) koszty zakupu materia∏u rozmno˝eniowego lub e) dokumentacji geologicznej lub hydrologicznej, nasadzeniowego przeznaczonego do za∏o˝enia sadu lub plantacji, których okres u˝ytkowania f) wypisów i wyrysów z katastru nieruchomoÊci, jest d∏u˝szy ni˝ 5 lat; wprzypadku gatunków roÊg) projektów technologicznych; lin uprawnych wymienionych w za∏àczniku nr 1 do ustawy zdnia 26 czerwca 2003 r. onasiennic- 2) op∏at za patenty lub licencje; twie (Dz. U. z 2007 r. Nr 41, poz. 271, Nr 80,

i Nr 191, poz. 1362) kosztem kwalifiko- 3) sprawowania nadzoru inwestorskiego lub autorwalnym jest zakup materia∏u rozmno˝eniowego skiego oraz koszty zwiàzane z kierowaniem robolub nasadzeniowego kategorii kwalifikowany, tami budowlanymi. z tym ˝e je˝eli do krajowego rejestru nie wpisano ˝adnej odmiany gatunku roÊliny uprawnej, 3. Do kosztów, októrych mowa wust. 1 pkt 1—7, zaktóry jest wymieniony w za∏àczniku nr 1 do licza si´ koszty transportu do miejsca realizacji operacji ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennic- materia∏ów s∏u˝àcych realizacji operacji oraz maszyn twie, kosztem kwalifikowalnym mo˝e byç zakup iurzàdzeƒ obj´tych operacjà, atak˝e koszty monta˝u. materia∏u szkó∏karskiego CAC, 4. Kosztem kwalifikowalnym mo˝e byç koszt budob) koszty grodzenia, wyposa˝ania sadów i plantawy nowego budynku inwentarskiego przeznaczonego cji wieloletnich w niezb´dne urzàdzenia techdo produkcji trzody chlewnej (chlewni) albo drobiu niczne i technologiczne; (kurnika), wy∏àcznie w przypadku gdy celem budowy 4) wyposa˝ania pastwisk lub wybiegów dla zwierzàt, budynku jest przeniesienie produkcji z istniejàcego wszczególnoÊci koszty grodzenia lub budowy wiat; budynku inwentarskiego, b´dàcego w posiadaniu wnioskodawcy. Ograniczenie to nie dotyczy wniosko- 5) zaopatrzenia gospodarstw rolnych wwod´, wtym dawcy, który jest beneficjentem dzia∏ania „U∏atwianie budowy uj´ç wody, zakupu urzàdzeƒ do uzdatniastartu m∏odym rolnikom” obj´tego Programem. nia, rozprowadzania, magazynowania wody, nawodnieƒ ciÊnieniowych; 5. Do kosztów kwalifikowalnych zalicza si´ koszty 6) instalacji lub budowy budynków lub budowli, za- zakupu maszyn lub urzàdzeƒ u˝ywanych nieprzekrakupu maszyn lub urzàdzeƒ s∏u˝àcych ochronie czajàce ich wartoÊci rynkowej oraz ceny nowych po- Êrodowiska, w tym do sk∏adowania odchodów dobnych maszyn i urzàdzeƒ, je˝eli: zwierz´cych lub odpadów, mycia lub czyszczenia 1) w dniu zakupu nie by∏y one starsze ni˝ 5-letnie; sprz´tu, oczyszczania Êcieków powstajàcych w wyniku prowadzonej dzia∏alnoÊci rolniczej lub 2) nie zosta∏y wczeÊniej nabyte zwykorzystaniem pos∏u˝àcych poprawie warunków utrzymania zwiemocy krajowej lub pochodzàcej zUnii Europejskiej; rzàt lub poprawie higieny produkcji; 3) majà w∏aÊciwoÊci techniczne niezb´dne do reali- 7) zakupu, instalacji lub budowy innych ni˝ wymieniozacji operacji i spe∏niajà obowiàzujàce normy ne wpkt 5 i6 elementów infrastruktury technicznej i standardy; wp∏ywajàcych bezpoÊrednio na warunki prowadzenia dzia∏alnoÊci rolniczej, w tym utwardzanie pla- 4) ich zakup b´dzie potwierdzony fakturà oraz dowoców manewrowych, zakup i instalacja urzàdzeƒ do dem dokonania p∏atnoÊci bezgotówkowej przepozyskiwania energii ze êróde∏ odnawialnych; prowadzonej poleceniem przelewu; 8) zakupu sprz´tu komputerowego i oprogramowa- 5) zosta∏y zakupione od podmiotu prowadzàcego nia s∏u˝àcego wsparciu prowadzonej dzia∏alnoÊci dzia∏alnoÊç gospodarczà w zakresie sprzeda˝y tarolniczej, w tym programów ksi´gowych; kich maszyn lub urzàdzeƒ. 9) rat zap∏aconych ztytu∏u wykonania umowy leasingu, nieprzekraczajàce ceny netto nabycia rzeczy, § 10. 1. Prezes Agencji podaje do publicznej wiaoktórych mowa wpkt 2, je˝eli przeniesienie w∏as- domoÊci, na stronie internetowej Agencji oraz co najnoÊci tych rzeczy na beneficjenta nastàpi w okre- mniej w jednym dzienniku o zasi´gu ogólnokrajosie realizacji operacji, lecz nie póêniej ni˝ do dnia wym, informacj´ omo˝liwoÊci sk∏adania wdanym roz∏o˝enia wniosku o p∏atnoÊç ostatecznà. ku wniosków o przyznanie pomocy.

2. Wniosek o przyznanie pomocy mo˝na sk∏adaç 8) informacj´ o za∏àcznikach; po up∏ywie 14 dni od dnia podania do publicznej wia- 9) oÊwiadczenia lub zobowiàzania wnioskodawcy domoÊci informacji, o której mowa w ust. 1. zwiàzane z pomocà; 3. Prezes Agencji podaje do publicznej wiadomo- 10) zestawienie rzeczowo-finansowe operacji. Êci, na stronie internetowej Agencji, nie rzadziej ni˝ co 14 dni, informacje oliczbie wniosków oprzyznanie po- 2. Do wniosku o przyznanie pomocy do∏àcza si´ mocy z∏o˝onych w danym roku realizacji Programu wymagane dokumenty, o których mowa w ust. 4. izapotrzebowaniu na Êrodki wynikajàcym ztych wniosków, z podzia∏em na województwa. 3. Agencja udost´pnia formularz wniosku o przyznanie pomocy nie póêniej ni˝ w dniu podania do pu- 4. Termin sk∏adania wniosków oprzyznanie pomo- blicznej wiadomoÊci informacji, októrej mowa w§ 10 cy w danym roku realizacji Programu up∏ywa z koƒ- ust. 1. cem dnia roboczego nast´pujàcego po dniu podania do publicznej wiadomoÊci na stronie internetowej 4. Formularz wniosku oprzyznanie pomocy zawie- Agencji informacji okreÊlajàcej, ˝e zapotrzebowanie, ra wykaz dokumentów, które powinny byç do∏àczone októrym mowa wust. 3, osiàgn´∏o co najmniej 120 % do wniosku, z wyraênym zaznaczeniem tych dokudost´pnych Êrodków w danym roku w danym woje- mentów, których niedo∏àczenie skutkuje nieprzyznawództwie, lecz nie póêniej ni˝ wdniu 31 grudnia dane- niem pomocy, oraz wzory oÊwiadczeƒ. go roku. 5. Wnioskodawca informuje Agencj´ o wszelkich § 11. 1. W jednym roku mo˝na z∏o˝yç jeden wnio- zmianach w zakresie danych obj´tych wnioskiem niesek o przyznanie pomocy. zw∏ocznie po ich zaistnieniu. 2. Przepisu ust. 1 nie stosuje si´, je˝eli: § 14. 1. Je˝eli wniosek oprzyznanie pomocy zosta∏ z∏o˝ony po terminie lub nie zosta∏ wype∏niony we 1) na podstawie uprzednio z∏o˝onego wniosku oprzy- wszystkich wymaganych pozycjach, lub nie do∏àczono znanie pomocy nie przyznano pomocy; do niego co najmniej jednego zdokumentów, których niedo∏àczenie skutkuje nieprzyznaniem pomocy, 2) wnioskodawca ubiega si´ o pomoc na realizacj´ Agencja nie przyznaje pomocy. Przepis art. 22 ust. 3 operacji, w przypadku której refundacji podlega ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju maksymalnie 75 % kosztów kwalifikowalnych; obszarów wiejskich z udzia∏em Êrodków Europejskiew takim przypadku sk∏ada si´ oddzielny wniosek go Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów o przyznanie pomocy. Wiejskich, zwanej dalej „ustawà”, dotyczàcy odmowy przyznania pomocy, stosuje si´ odpowiednio. § 12. 1. Wniosek o przyznanie pomocy sk∏ada si´ osobiÊcie albo przez upowa˝nionà osob´, bezpoÊred- 2. Je˝eli we wniosku o przyznanie pomocy nie nio w oddziale regionalnym Agencji, w∏aÊciwym ze wskazano adresu wnioskodawcy i nie ma mo˝noÊci wzgl´du na miejsce realizacji operacji. ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, wniosek pozostawia si´ bez rozpatrzenia. 2. Zchwilà z∏o˝enia wniosku oprzyznanie pomocy Agencja wydaje potwierdzenie jego z∏o˝enia, zawiera- 3. Je˝eli wniosek oprzyznanie pomocy nie spe∏nia jàce dat´ i godzin´ wp∏ywu, opatrzone piecz´cià innych ni˝ okreÊlone w ust. 1 i 2 wymagaƒ, Agencja Agencji oraz podpisane przez osob´ przyjmujàcà wzywa wnioskodawc´, wformie pisemnej, do usuni´- wniosek. cia braków w terminie 21 dni od dnia dor´czenia wezwania, chyba ˝e zachodzà niebudzàce wàtpliwoÊci § 13. 1. Wniosek o przyznanie pomocy zawiera przes∏anki nieprzyznania pomocy. w szczególnoÊci: 1) numer identyfikacyjny wnioskodawcy, o którym 4. Je˝eli wnioskodawca, pomimo wezwania do mowa wprzepisach okrajowym systemie ewiden- usuni´cia braków, nie usunà∏ w terminie: cji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych 1) ˝adnego zbraków, Agencja nie przyznaje pomocy; oraz ewidencji wniosków o przyznanie p∏atnoÊci, przepis art. 22 ust. 3 ustawy, dotyczàcy odmowy o ile zosta∏ nadany; przyznania pomocy, stosuje si´ odpowiednio; 2) imi´ inazwisko, miejsce zamieszkania iadres albo 2) wszystkich braków, Agencja wzywa ponownie nazw´, siedzib´ i adres wnioskodawcy; wnioskodawc´, w formie pisemnej, do usuni´cia 3) informacje o kwalifikacjach zawodowych; braków w terminie 21 dni od dnia dor´czenia wezwania, chyba ˝e zachodzà niebudzàce wàtpliwo- 4) charakterystyk´ prowadzonej dzia∏alnoÊci; Êci przes∏anki nieprzyznania pomocy. 5) opis planowanej operacji, w tym okreÊlenie miej- 5. Je˝eli wnioskodawca, pomimo ponownego wesca jej realizacji, celów, zakresu i kosztów; zwania do usuni´cia braków, nie usunà∏ wszystkich 6) plan finansowy operacji; braków w terminie, Agencja nie przyznaje pomocy. Przepis art. 22 ust. 3 ustawy, dotyczàcy odmowy przy- 7) informacje dotyczàce gospodarstwa; znania pomocy, stosuje si´ odpowiednio.

6. Z∏o˝ony wniosek o przyznanie pomocy nie mo- 2. Przywrócenie terminu do z∏o˝enia proÊby, októ- ˝e byç zmieniany przez wnioskodawc´ wzakresie pla- rej mowa w ust. 1, jest niedopuszczalne. nu finansowego operacji lub zestawienia rzeczowo- -finansowego operacji, z wy∏àczeniem zmian wynika- 3. W przypadku przywrócenia terminu wykonania jàcych z wezwaƒ Agencji. przez wnioskodawc´ okreÊlonych czynnoÊci wramach post´powania w sprawie przyznania pomocy, po za- § 15. 1. Pomoc przys∏uguje wed∏ug kolejnoÊci z∏o- koƒczeniu tego post´powania, do ustalenia kolejnoÊci, ˝enia wniosków o przyznanie pomocy. wjakiej przys∏uguje pomoc, przyjmuje si´, ˝e wniosek zosta∏ z∏o˝ony w dniu przywrócenia terminu. 2. Wniosek o przyznanie pomocy rozpatruje si´ w terminie 4 miesi´cy od dnia jego z∏o˝enia. § 19. 1. Wezwanie przez Agencj´ wnioskodawcy do wykonania okreÊlonych czynnoÊci wtoku post´po- 3. Wprzypadku nierozpatrzenia wniosku wterminie, wania wsprawie przyznania pomocy wstrzymuje bieg októrym mowa wust. 2, Agencja zawiadamia wniosko- terminu rozpatrywania wniosku o przyznanie pomocy dawc´ o przyczynach zw∏oki, wskazujàc nowy termin do czasu wykonania przez wnioskodawc´ tych czynrozpatrzenia wniosku, nie d∏u˝szy ni˝ 3 miesiàce. noÊci. 2. Je˝eli w trakcie rozpatrywania wniosku o przy- § 16. 1. W przypadku pozytywnego rozpatrzenia znanie pomocy niezb´dne jest uzyskanie dodatkowniosku oprzyznanie pomocy, Agencja wyznacza niewych wyjaÊnieƒ lub opinii innego podmiotu, lub zajdà zw∏ocznie wnioskodawcy, w formie pisemnej, termin nowe okolicznoÊci budzàce wàtpliwoÊci co do mo˝lizawarcia umowy, nie d∏u˝szy ni˝ 14 dni od dnia otrzywoÊci przyznania pomocy, termin rozpatrywania mania wezwania. wniosku oprzyznanie pomocy wyd∏u˝a si´ oczas niezb´dny do uzyskania wyjaÊnieƒ lub opinii, o czym 2. W przypadku gdy wnioskodawca nie stawi∏ si´ Agencja informuje na piÊmie wnioskodawc´. wwyznaczonym przez Agencj´ terminie wcelu zawarcia umowy albo odmówi∏ jej podpisania, Agencja nie § 20. 1. W razie Êmierci wnioskodawcy, rozwiàzaprzyznaje pomocy, chyba ˝e wnioskodawca stawi∏ si´ nia osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niepow celu podpisania umowy i jà podpisa∏ w innym tersiadajàcej osobowoÊci prawnej, przekszta∏cenia wniominie: skodawcy lub innego zdarzenia prawnego, w wyniku których zaistnieje nast´pstwo prawne, albo w razie 1) uzgodnionym z Agencjà przed up∏ywem wyznazbycia ca∏oÊci lub cz´Êci gospodarstwa wnioskodawcy czonego w wezwaniu terminu, nie d∏u˝szym ni˝ w toku post´powania w sprawie przyznania pomocy, miesiàc, albo nast´pca prawny wnioskodawcy albo nabywca go- 2) wyznaczonym przez Agencj´, nie d∏u˝szym ni˝ spodarstwa lub jego cz´Êci nie mo˝e wstàpiç do toczà- 21 dni od dnia, na który zosta∏ wyznaczony po- cego si´ post´powania na miejsce wnioskodawcy. przedni termin zawarcia umowy. 2. Wniosek z∏o˝ony przez wnioskodawc´, októrym mowa w ust. 1, Agencja pozostawia bez rozpatrzenia 3. W przypadku nieprzyznania pomocy na podstaz chwilà uprawdopodobnienia zdarzenia okreÊlonego wie ust. 2, przepis art. 22 ust. 3 ustawy, dotyczàcy odw ust. 1. mowy przyznania pomocy, stosuje si´ odpowiednio. § 21. 1. Umow´ zawiera si´ na formularzu opraco- § 17. Agencja, na uzasadnionà proÊb´ wnioskowanym przez Agencj´ i udost´pnionym na stronie indawcy, mo˝e wyraziç zgod´ na przed∏u˝enie terminu ternetowej Agencji. wykonania przez wnioskodawc´ okreÊlonych czynno- Êci wtoku post´powania wsprawie przyznania pomo- 2. Poza postanowieniami okreÊlonymi w art. 23 cy, jednak nie d∏u˝ej ni˝ o 6 miesi´cy, przy czym przeustawy, umowa mo˝e zawieraç inne postanowienia d∏u˝enie terminu owi´cej ni˝ miesiàc wymaga udokudotyczàce realizacji operacji, w szczególnoÊci zobomentowania przez wnioskodawc´ przyczyny przed∏uwiàzania beneficjenta dotyczàce: ˝enia. 1) osiàgni´cia celu operacji i zachowania tego celu § 18. 1. W razie uchybienia terminu wykonania przez 5 lat; przez wnioskodawc´ okreÊlonych czynnoÊci w toku post´powania wsprawie przyznania pomocy Agencja, 2) niefinansowania realizacji operacji z udzia∏em inna proÊb´ wnioskodawcy, przywraca termin wykona- nych Êrodków publicznych; nia tych czynnoÊci, je˝eli wnioskodawca: 3) ograniczeƒ lub warunków w zakresie: 1) wniós∏ proÊb´ w terminie 14 dni od dnia ustania a) przenoszenia w∏asnoÊci lub posiadania rzeczy przyczyny uchybienia; nabytych w ramach realizacji operacji lub sposobu ich wykorzystywania, 2) jednoczeÊnie zwniesieniem proÊby dope∏ni∏ czynnoÊci, dla której okreÊlony by∏ termin; b) sposobu lub miejsca prowadzenia dzia∏alnoÊci zwiàzanej z przyznanà pomocà 3) uprawdopodobni∏, ˝e uchybienie nastàpi∏o bez jego winy. — przez 5 lat;

4) umo˝liwienia przeprowadzania kontroli zwiàza- § 23. 1. Warunki wyp∏aty Êrodków finansowych nych z przyznanà pomocà przez 5 lat; z tytu∏u pomocy okreÊla umowa, z tym ˝e Êrodki te mogà byç wyp∏acone, je˝eli beneficjent: 5) przechowywania dokumentów zwiàzanych z przyznanà pomocà przez 5 lat; 1) zrealizowa∏ operacj´ lub jej etap, w tym poniós∏ zwiàzane ztym koszty, zgodnie zwarunkami okreÊ- 6) informowania Agencji o okolicznoÊciach mogàcych mieç wp∏yw na wykonanie umowy przez 5 lat. lonymi w rozporzàdzeniu i w umowie oraz okreÊlonymi w innych przepisach dotyczàcych inwe- 3. Pi´cioletni okres, którego dotyczà zobowiàzania, stycji obj´tych operacjà; o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 3—6, liczy si´ od dnia 2) zrealizowa∏ lub realizuje zobowiàzania okreÊlone dokonania przez Agencj´ p∏atnoÊci: w umowie; 1) ostatecznej — wprzypadku operacji obejmujàcych wy∏àcznie inwestycje niepolegajàce na nabyciu 3) udokumentowa∏ zrealizowanie operacji lub jej etarzeczy b´dàcych przedmiotem leasingu; pu, w tym poniesienie kosztów kwalifikowalnych 2) w wyniku której po raz pierwszy w ramach opera- z tym zwiàzanych. cji zosta∏y zrefundowane koszty kwalifikowalne, 2. Wprzypadku gdy beneficjent nie spe∏ni∏ któregoo których mowa w § 9 ust. 1 pkt 9 — w przypadku operacji obejmujàcych wy∏àcznie inwestycje pole- kolwiek z warunków, o których mowa w ust. 1, Êrodki gajàce na nabyciu rzeczy b´dàcych przedmiotem finansowe z tytu∏u pomocy mogà byç wyp∏acone leasingu; w cz´Êci dotyczàcej operacji lub jej etapu, które zosta- ∏y zrealizowane zgodnie z tymi warunkami, oraz je˝eli 3) wwyniku której wramach operacji zosta∏y zrefuncel operacji zosta∏ osiàgni´ty lub mo˝e zostaç osiàgdowane wszystkie koszty kwalifikowalne, o któni´ty do dnia z∏o˝enia wniosku op∏atnoÊç ostatecznà. rych mowa w§ 9 ust. 1 pkt 1—8 iust. 2 — wprzypadku operacji obejmujàcych inwestycje zarówno § 24. Wprzypadku operacji obejmujàcych inwestypolegajàce jak i niepolegajàce na nabyciu rzeczy cje polegajàce na nabyciu rzeczy b´dàcych przedmiob´dàcych przedmiotem leasingu. tem leasingu beneficjent sk∏ada w oddziale regional- 4. Umowa zawiera równie˝ postanowienia doty- nym Agencji, przed planowanym dniem z∏o˝enia czàce warunków i sposobu pozyskiwania przez Agen- wniosku o p∏atnoÊç poÊrednià, w ramach którego po cj´ od beneficjenta danych, o których mowa w art. 7 raz pierwszy zostanà uj´te raty zap∏acone tytu∏em wyust. 4 ustawy. konania umowy leasingu: 5. Zmiana umowy w zakresie zobowiàzaƒ benefi- 1) umow´ leasingu wraz z harmonogramem sp∏at, cjenta okreÊlonych w ust. 2: 2) orygina∏ albo kopi´ potwierdzonà za zgodnoÊç 1) pkt 1 i 2 jest niewa˝na; zorygina∏em przez finansujàcego faktury sprzeda- 2) pkt 3 mo˝e byç dokonana w wyjàtkowych okolicz- ˝y rzeczy b´dàcych przedmiotem leasingu wystanoÊciach. wionej przez zbywc´ na rzecz finansujàcego § 22. 1. Zabezpieczeniem nale˝ytego wykonania — w terminie okreÊlonym w umowie. przez beneficjenta zobowiàzaƒ okreÊlonych wumowie jest weksel niezupe∏ny (in blanco) wraz z deklaracjà § 25. 1. Tryb wyp∏aty Êrodków finansowych z tytuwekslowà sporzàdzonà na formularzu udost´pnionym ∏u pomocy okreÊla umowa, z tym ˝e sà one wyp∏acaprzez Agencj´. ne na wniosek o p∏atnoÊç. 2. Weksel wraz z deklaracjà wekslowà, o których 2. Wniosek o p∏atnoÊç sk∏ada si´ osobiÊcie albo mowa w ust. 1, beneficjent podpisuje w obecnoÊci przez upowa˝nionà osob´, bezpoÊrednio w oddziale upowa˝nionego pracownika Agencji. Weksel wraz regionalnym Agencji w∏aÊciwym ze wzgl´du na miejz deklaracjà wekslowà sk∏ada si´ w oddziale regionalsce realizacji operacji. nym Agencji w dniu zawarcia umowy. 3. Formularz wniosku o p∏atnoÊç zawiera w szcze- 3. Beneficjent b´dàcy osobà fizycznà do∏àcza do gólnoÊci wykaz dokumentów, które powinny byç do∏àumowy oÊwiadczenie: czone do wniosku. 1) ma∏˝onka o wyra˝eniu zgody na zawarcie umowy albo o niepozostawaniu w zwiàzku ma∏˝eƒskim, 4. Do wniosku o p∏atnoÊç stosuje si´ przepis § 12 albo o ustanowionej ma∏˝eƒskiej rozdzielnoÊci ust. 2. majàtkowej; 2) wspó∏w∏aÊciciela albo wspó∏w∏aÊcicieli gospodar- § 26. 1. Je˝eli wniosek op∏atnoÊç nie zosta∏ wype∏- stwa, a w przypadku gdy wspó∏w∏aÊcicielem albo niony we wszystkich wymaganych pozycjach lub nie wspó∏w∏aÊcicielami sà osoby fizyczne — równie˝ do∏àczono do niego wymaganych dokumentów lub ich ma∏˝onków, o wyra˝eniu zgody na zawarcie wniosek lub dokumenty nie spe∏niajà innych wymaumowy, albo o niepozostawaniu w zwiàzku ma∏- gaƒ, Agencja wzywa beneficjenta, wformie pisemnej, ˝eƒskim, albo oustanowionej rozdzielnoÊci majàt- do usuni´cia braków w terminie 21 dni od dnia dor´- kowej. czenia wezwania.

2. Je˝eli beneficjent pomimo wezwania nie usunà∏ 5. W przypadku, o którym mowa w ust. 4, spadkobraków wwyznaczonym terminie, Agencja wzywa po- bierca przekazuje Agencji prawomocne postanowienie nownie beneficjenta, wformie pisemnej, do usuni´cia sàdu ostwierdzeniu nabycia spadku wterminie 14dni braków w terminie 21 dni od dnia dor´czenia wezwa- od dnia uprawomocnienia si´ tego postanowienia. nia. 6. Je˝eli z postanowienia sàdu o stwierdzeniu na- 3. Je˝eli beneficjent pomimo ponownego wezwa- bycia spadku wynika, ˝e uprawnionych do nabycia nia nie usunà∏ braków, Agencja rozpatruje wniosek spadku jest wi´cej ni˝ jeden spadkobierca, spadkoop∏atnoÊç wzakresie, wjakim zosta∏ wype∏niony, oraz bierca, który z∏o˝y∏ wniosek nast´pcy, do∏àcza do tego na podstawie do∏àczonych i poprawnie sporzàdzo- wniosku oÊwiadczenia pozosta∏ych spadkobierców, ˝e nych dokumentów. wyra˝ajà zgod´ na przyznanie pomocy temu spadkobiercy. 4. Agencja, w trakcie rozpatrywania wniosku 7. W przypadku z∏o˝enia wniosku nast´pcy po o p∏atnoÊç, mo˝e wzywaç beneficjenta, w formie piup∏ywie terminu, o którym mowa w ust. 2, Agencja semnej, do wyjaÊnienia faktów istotnych dla rozstrzynie przyznaje pomocy. Przepis art. 22 ust. 3 ustawy, gni´cia sprawy lub przedstawienia dowodów na podotyczàcy odmowy przyznania pomocy, stosuje si´ twierdzenie tych faktów, wterminie 21 dni od dnia doodpowiednio. r´czenia wezwania. 8. Wniosek nast´pcy rozpatruje si´ w terminie § 27. 1. Agencja rozpatruje wniosek o p∏atnoÊç 3 miesi´cy od dnia jego z∏o˝enia. w terminie 3 miesi´cy i dokonuje wyp∏aty Êrodków fi- 9. W przypadku nierozpatrzenia wniosku nast´pcy nansowych ztytu∏u pomocy niezw∏ocznie po pozytyww terminie, o którym mowa w ust. 8, Agencja zawianym rozpatrzeniu wniosku o p∏atnoÊç. damia wnioskodawc´ o przyczynach zw∏oki, wskazujàc nowy termin rozpatrzenia wniosku, nie d∏u˝szy ni˝ 2. Do trybu rozpatrywania wniosku op∏atnoÊç sto- 2 miesiàce. suje si´ przepisy § 17 i 19. 10. Do wniosku nast´pcy i trybu jego rozpatrywa- § 28. 1. W razie Êmierci, rozwiàzania, przekszta∏cenia stosuje si´ przepisy § 13 ust. 1 pkt 1—3, 6 i7, ust.2 nia albo po∏àczenia beneficjenta z innym podmiotem, i 4, § 14 ust. 2—6 oraz § 16—19. nast´pcy prawnemu beneficjenta mo˝e byç przyznana pomoc na operacj´, którà realizowa∏ beneficjent, je˝eli: § 29. 1. W razie nabycia gospodarstwa albo jego cz´Êci, obj´tych realizacjà inwestycji wramach opera- 1) sà spe∏nione warunki okreÊlone w art. 25 ust. 2 cji, pomoc mo˝e byç przyznana nabywcy po uprzedustawy; nim zg∏oszeniu Agencji przez beneficjenta zamiaru 2) na nast´pc´ prawnego beneficjenta przesz∏y pra- zbycia gospodarstwa albo jego cz´Êci, je˝eli sà spe∏- wa beneficjenta nabyte w ramach realizacji tej nione warunki okreÊlone w art. 25 ust. 2 ustawy. operacji oraz inne jego prawa niezb´dne do jej zrealizowania. 2. Agencja, w zwiàzku ze zg∏oszeniem, o którym mowa wust. 1, ustala, czy wzgl´dy ekonomiczne oraz 2. Wniosek nast´pcy prawnego beneficjenta osiàgni´cie i zachowanie celów dzia∏ania, o którym o przyznanie pomocy, zwany dalej „wnioskiem na- mowa w § 1, uzasadniajà zbycie gospodarstwa albo st´pcy”, sk∏ada si´ w oddziale regionalnym Agencji jego cz´Êci wcelu kontynuacji operacji oraz informuje w∏aÊciwym ze wzgl´du na miejsce realizacji operacji, beneficjenta o warunkach ubiegania si´ o przyznanie w terminie 2 miesi´cy od dnia zaistnienia zdarzenia pomocy przez nabywc´, w tym o okolicznoÊciach fakokreÊlonego w ust. 1. tycznych lub prawnych, wykluczajàcych przyznanie pomocy. 3. Do wniosku nast´pcy do∏àcza si´ dokument potwierdzajàcy fakt zaistnienia nast´pstwa prawnego. 3. Dokonujàc ustaleƒ, o których mowa w ust. 2, Agencja mo˝e ˝àdaç od beneficjenta przed∏o˝enia sto- 4. W przypadku nast´pstwa prawnego b´dàcego sownych dokumentów lub z∏o˝enia wyjaÊnieƒ. wynikiem Êmierci beneficjenta, je˝eli nie zosta∏o za- § 30. 1. Wniosek nabywcy o przyznanie pomocy, koƒczone post´powanie sàdowe ostwierdzenie nabyzwany dalej „wnioskiem nabywcy”, sk∏ada si´ w odcia spadku, spadkobierca do∏àcza do wniosku nast´pdziale regionalnym Agencji w∏aÊciwym ze wzgl´du na cy zaÊwiadczenie sàdu o zarejestrowaniu wniosku miejsce realizacji operacji, w terminie 2 miesi´cy od o stwierdzenie nabycia spadku albo kopi´ wniosku dnia nabycia gospodarstwa albo jego cz´Êci, októrych o stwierdzenie nabycia spadku: mowa w § 29 ust. 1. 1) potwierdzonà za zgodnoÊç zorygina∏em przez sàd albo 2. Do wniosku nabywcy do∏àcza si´ dokument potwierdzajàcy nabycie gospodarstwa albo jego cz´Êci, 2) potwierdzonà za zgodnoÊç z orygina∏em przez noo których mowa w § 29 ust. 1. tariusza albo upowa˝nionego pracownika Agencji, wraz z potwierdzeniem nadania tego wniosku 3. W przypadku z∏o˝enia wniosku nabywcy, po w polskiej placówce pocztowej operatora publicz- up∏ywie terminu, o którym mowa w ust. 1, Agencja nego albo kopià tego potwierdzenia poÊwiadczo- nie przyznaje pomocy. Przepis art. 22 ust. 3 ustawy, nà za zgodnoÊç zorygina∏em przez notariusza albo dotyczàcy odmowy przyznania pomocy, stosuje si´ upowa˝nionego pracownika Agencji. odpowiednio.

4. Wniosek nabywcy rozpatruje si´ w terminie § 34. 1. Innymi, ni˝ wymienione w przepisach roz- 3 miesi´cy od dnia jego z∏o˝enia. porzàdzenia nr 1974/2006 kategoriami si∏y wy˝szej lub wyjàtkowymi okolicznoÊciami, wprzypadku wystàpie- 5. W przypadku nierozpatrzenia wniosku nabywcy nia których nie jest wymagany zwrot ca∏oÊci albo cz´- w terminie, o którym mowa w ust. 4, Agencja zawia- Êci pomocy, sà: damia wnioskodawc´ o przyczynach zw∏oki, wskazu- 1) wyw∏aszczenie cz´Êci nieruchomoÊci zwiàzanej jàc nowy termin rozpatrzenia wniosku, nie d∏u˝szy ni˝ zoperacjà, je˝eli takiego wyw∏aszczenia nie mo˝na 2 miesiàce. by∏o przewidzieç w dniu zawarcia umowy; 2) katastrofa naturalna powodujàca trwa∏e uszkodze- 6. Do wniosku nabywcy itrybu jego rozpatrywania nie nieruchomoÊci lub obiektów b´dàcych przedstosuje si´ przepisy § 13 ust. 1 pkt 1—3, 6 i7, ust. 2 i4, miotem operacji; § 14 ust. 2—6 oraz § 16—19. 3) wypadek lub awaria skutkujàce zniszczeniem bu- § 31. 1. WysokoÊç pomocy przyznanej nast´pcy dynku, budowli lub innego mienia wstopniu unieprawnemu beneficjenta albo nabywcy gospodarstwa mo˝liwiajàcym ich dalsze u˝ywanie zgodnie z zaalbo jego cz´Êci nie mo˝e przekraczaç kwoty niewy- ∏o˝onym celem operacji; p∏aconej cz´Êci pomocy temu beneficjentowi. 4) kradzie˝ mienia b´dàcego przedmiotem operacji, zwy∏àczeniem kradzie˝y, która nastàpi∏a na skutek 2. Nast´pcy prawnemu beneficjenta albo nabywcy niezachowania nale˝ytej starannoÊci przez benefigospodarstwa beneficjenta albo cz´Êci tego gospocjenta; darstwa pomoc przyznaje si´ w wysokoÊci kwoty nie- 5) wystàpienie organizmów kwarantannowych roÊwyp∏aconej cz´Êci pomocy, z uwzgl´dnieniem § 8. lin, gdy ich wystàpienie wp∏ywa na mo˝liwoÊç realizacji zobowiàzaƒ beneficjenta; 3. Umowa zawarta z nast´pcà prawnym beneficjenta albo nabywcà gospodarstwa albo jego cz´Êci 6) przeniesienie przez beneficjenta, za zgodà Agencji, okreÊla warunki kontynuacji realizowanej operacji. w okresie 5 lat od dnia dokonania przez Agencj´ p∏atnoÊci ostatecznej, w∏asnoÊci lub posiadania 4. Do umowy, o której mowa w ust. 3, w tym do gospodarstwa lub jego cz´Êci obj´tych realizacjà warunków kontynuacji realizowanej operacji, stosuje inwestycji w ramach operacji lub przeniesienie si´ przepisy § 2—7 oraz § 21—23. w∏asnoÊci lub posiadania nabytych dóbr obj´tych operacjà, je˝eli przeniesienie to nastàpi na rzecz § 32. 1. Wprzypadkach okreÊlonych w§ 28 i29 po- podmiotu, który spe∏nia warunki przyznania i wymoc przyznaje si´ nast´pcy prawnemu beneficjenta p∏aty pomocy i przejmie zobowiàzania dotychczaalbo nabywcy gospodarstwa albo jego cz´Êci do wy- sowego beneficjenta; sokoÊci limitu, o którym mowa w § 8 ust. 8. 7) zmiana, za zgodà Agencji, w okresie 5 lat od dnia dokonania przez Agencj´ p∏atnoÊci ostatecznej, 2. Je˝eli suma kwot pomocy wyp∏aconej wramach przeznaczenia nabytych przez beneficjenta dóbr, operacji zrealizowanych przez beneficjenta i jego na- wyremontowanych lub wybudowanych budynst´pc´ prawnego albo nabywc´ gospodarstwa benefi- ków lub budowli w ca∏oÊci lub w cz´Êci, je˝eli nocjenta lub cz´Êci tego gospodarstwa i kwot pomocy wy sposób ich wykorzystania nie naruszy celów przyznanej w ramach operacji niezakoƒczonych przez i zakresu dzia∏ania, o którym mowa w § 1. beneficjenta i jego nast´pc´ prawnego albo nabywc´ 2. Sposób post´powania beneficjenta i Agencji gospodarstwa beneficjenta lub cz´Êci tego gospodarwrazie wystàpienia okolicznoÊci si∏y wy˝szej lub wyjàtstwa przekracza limit, októrym mowa w§ 8 ust. 8, nakowych okolicznoÊci, wprzypadku wystàpienia których st´pca prawny beneficjenta i nabywca gospodarstwa nie jest wymagany zwrot pomocy, okreÊla umowa. lub jego cz´Êci nie zwraca pomocy wyp∏aconej przed zaistnieniem nast´pstwa prawnego albo nabycia go- 3. Wyra˝ajàc zgod´, o której mowa w ust. 1 pkt 6 spodarstwa beneficjenta lub cz´Êci tego gospodar- i7, Agencja uwzgl´dnia przepis art. 72 rozporzàdzenia stwa, je˝eli ten nast´pca albo nabywca realizuje zobo- nr 1698/2005. wiàzania beneficjenta. § 35. Poza okolicznoÊciami si∏y wy˝szej i wyjàtkowymi okolicznoÊciami, o których mowa w przepisach § 33. 1. Obliczania i oznaczania terminów zwiàzarozporzàdzenia nr 1974/2006 oraz w § 34 ust. 1, benenych z wykonywaniem czynnoÊci w toku post´powaficjent nie jest zobowiàzany do zwrotu pomocy wcz´- nia w sprawie przyznania pomocy i wyp∏aty Êrodków Êci dotyczàcej operacji, która zosta∏a zrealizowana finansowych z tytu∏u pomocy dokonuje si´ zgodnie zgodnie z warunkami, o których mowa w § 23 ust. 1, z przepisami Kodeksu cywilnego dotyczàcymi termije˝eli cel operacji zosta∏ osiàgni´ty i zachowany. nów. § 36. 1. Podmiot, któremu przyznano dofinansowa- 2. Termin wykonania okreÊlonych czynnoÊci w to- nie projektu wramach Sektorowego Programu Operaku post´powania w sprawie przyznania pomocy i wy- cyjnego „Restrukturyzacja i modernizacja sektora p∏aty Êrodków finansowych ztytu∏u pomocy uwa˝a si´ ˝ywnoÊciowego oraz rozwój obszarów wiejskich za zachowany, je˝eli przed jego up∏ywem nadano pi- 2004—2006” w zakresie dzia∏ania „Inwestycje w gosmo wpolskiej placówce pocztowej operatora publicz- spodarstwach rolnych”, mo˝e z∏o˝yç wniosek o przynego albo z∏o˝ono w polskim urz´dzie konsularnym. znanie pomocy po zrealizowaniu tego projektu,

a w przypadku gdy dofinansowanie to przyznano na 2. Wprzypadku z∏o˝enia wniosku oprzyznanie porealizacj´ kilku projektów — po zrealizowaniu ostat- mocy wczeÊniej ni˝ wroku okreÊlonym wust. 1, Agenniego z projektów, nie wczeÊniej ni˝: cja nie przyznaje pomocy. Przepis art. 22 ust. 3 ustawy, dotyczàcy odmowy przyznania pomocy, stosuje si´ 1) w roku nast´pujàcym po roku, w którym z∏o˝y∏ odpowiednio. ostatni wniosek o p∏atnoÊç dotyczàcy odpowiednio tego projektu albo ostatniego z projektów — 3. Przepisów ust. 1 i2 nie stosuje si´ wprzypadku, w przypadku pomocy przyznanej w wysokoÊci od gdy wysokoÊç przyznanej pomocy jest ni˝sza ni˝ 100 do 200 tys. z∏; 100 tys. z∏. 2) w drugim roku nast´pujàcym po roku, w którym z∏o˝y∏ ostatni wniosek op∏atnoÊç dotyczàcy odpo- § 37. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem wiednio tego projektu albo ostatniego zprojektów og∏oszenia. — w przypadku pomocy przyznanej w wysokoÊci powy˝ej 200 tys. z∏. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi: W. Mojzesowicz Za∏àcznik do rozporzàdzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 paêdziernika 2007 r. (poz. 1397) SZCZEGÓ¸OWY WYKAZ KIERUNKÓW STUDIÓW, ZAWODÓW I SPECJALNOÂCI ORAZ TYTU¸ÓW KWALIFIKACYJNYCH W ZAKRESIE ROLNICTWA 1. Kierunki studiów pierwszego idrugiego stopnia 7) technik rybactwa Êródlàdowego, wprzypadku gdy oraz jednolitych studiów magisterskich, których ukoƒ- w gospodarstwie prowadzi si´ chów lub hodowl´ czenie uznaje si´ za posiadanie wykszta∏cenia wy˝sze- ryb; go rolniczego: 8) technik weterynarii, wprzypadku gdy wgospodar- 1) rolnictwo; stwie prowadzi si´ chów lub hodowl´ zwierzàt; 2) ogrodnictwo; 9) technik ekonomista o specjalnoÊci: 3) weterynaria; a) ekonomika irachunkowoÊç przedsi´biorstw rolniczych, 4) technika rolnicza i leÊna; b) rachunkowoÊç i rynek rolny; 5) zootechnika; 10) technik towaroznawca ospecjalnoÊci surowce rolne; 6) architektura krajobrazu. 11) technik agrobiznesu; 2. W przypadku ukoƒczenia studiów na kierunku innym ni˝ wymieniony w ust. 1, za kierunek, którego 12) technik mechanizacji rolnictwa; ukoƒczenie uznaje si´ za posiadanie wykszta∏cenia 13) technik melioracji wodnych; wy˝szego rolniczego, uznaje si´ kierunki studiów, na których w zakres kszta∏cenia wchodzi∏y przedmioty 14) technik in˝ynierii Êrodowiska i melioracji. dotyczàce technologii produkcji roÊlinnej, zwierz´cej lub melioracji wodnych w wymiarze co najmniej 4. Zawody ispecjalnoÊci, których posiadanie uzna- 120 godzin. je si´ za wykszta∏cenie zasadnicze zawodowe rolnicze: 1) rolnik; 3. Zawody ispecjalnoÊci, których posiadanie uznaje si´ za wykszta∏cenie Êrednie rolnicze: 2) ogrodnik; 1) technik rolnik; 3) pszczelarz; 2) technik ogrodnik; 4) mechanik operator pojazdów i maszyn rolniczych; 3) technik architektury krajobrazu; 5) rybak Êródlàdowy, w przypadku gdy w gospodarstwie prowadzi si´ chów lub hodowl´ ryb. 4) technik hodowca o specjalnoÊci: 5. Za studia podyplomowe w zakresie zwiàzanym a) hodowla drobiu, zrolnictwem uznaje si´ studia, których program obejb) hodowla zwierzàt; muje co najmniej jedno z nast´pujàcych zagadnieƒ: 5) technik hodowca koni; 1) ekonomika rolnictwa; 6) technik pszczelarz; 2) organizacja lub technologia produkcji rolniczej;

3) marketing artyku∏ów rolnych; 13) ogrodnik sadownik: 4) rachunkowoÊç rolnicza; a) wykwalifikowany ogrodnik sadownik, b) mistrz — ogrodnik sadownik; 5) agrobiznes. 14) ogrodnik szkó∏karz: 6. Tytu∏y kwalifikacyjne, tytu∏y zawodowe i tytu∏y zawodowe mistrza w zawodach przydatnych do pro- a) wykwalifikowany ogrodnik szkó∏karz, wadzenia dzia∏alnoÊci rolniczej: b) mistrz — ogrodnik szkó∏karz; 1) rolnik: 15) ogrodnik warzywnik: a) wykwalifikowany rolnik, a) wykwalifikowany ogrodnik warzywnik, b) mistrz rolnik; b) mistrz — ogrodnik warzywnik; 2) rolnik upraw polowych: 16) ogrodnik upraw kwiaciarskich: a) wykwalifikowany rolnik upraw polowych, a) wykwalifikowany ogrodnik upraw kwiaciarskich, b) mistrz — rolnik upraw polowych; b) mistrz — ogrodnik upraw kwiaciarskich; 3) rolnik ∏àkarz: 17) ogrodnik pieczarkarz: a) wykwalifikowany rolnik ∏àkarz, a) wykwalifikowany ogrodnik pieczarkarz, b) mistrz — rolnik ∏àkarz; b) mistrz — ogrodnik pieczarkarz; 4) rolnik chmielarz: 18) traktorzysta — wykwalifikowany traktorzysta; a) wykwalifikowany rolnik chmielarz, 19) traktorzysta kombajnista — wykwalifikowany trakb) mistrz — rolnik chmielarz; torzysta kombajnista; 5) rolnik hodowca byd∏a: 20) rolnik obs∏ugi maszyn rolniczych — mistrz rolnik a) wykwalifikowany rolnik hodowca byd∏a, obs∏ugi maszyn rolniczych; b) mistrz — rolnik hodowca byd∏a; 21) mechanik operator pojazdów imaszyn rolniczych: 6) rolnik hodowca trzody chlewnej: a) wykwalifikowany mechanik operator pojazdów a) wykwalifikowany rolnik hodowca trzody chlew- i maszyn rolniczych, nej, b) mistrz — mechanik operator pojazdów imaszyn b) mistrz — rolnik hodowca trzody chlewnej; rolniczych; 7) rolnik hodowca owiec: 22) rybak stawowy, w przypadku gdy w gospodarstwie prowadzi si´ chów lub hodowl´ ryb: a) wykwalifikowany rolnik hodowca owiec, b) mistrz — rolnik hodowca owiec; a) wykwalifikowany rybak stawowy, b) mistrz — rybak stawowy; 8) rolnik hodowca koni: a) wykwalifikowany rolnik hodowca koni, 23) rybak jeziorowy, w przypadku gdy w gospodarstwie prowadzi si´ chów lub hodowl´ ryb: b) mistrz — rolnik hodowca koni; a) wykwalifikowany rybak jeziorowy, 9) hodowca drobiu: b) mistrz — rybak jeziorowy; a) wykwalifikowany hodowca drobiu, b) mistrz — hodowca drobiu; 24) rybak rzeczny, w przypadku gdy w gospodarstwie prowadzi si´ chów lub hodowl´ ryb: 10) hodowca zwierzàt futerkowych: a) wykwalifikowany rybak rzeczny, a) wykwalifikowany hodowca zwierzàt futerkowych, b) mistrz — rybak rzeczny; b) mistrz — hodowca zwierzàt futerkowych; 25) rybak Êródlàdowy, w przypadku gdy w gospodar- 11) pszczelarz: stwie prowadzi si´ chów lub hodowl´ ryb. a) wykwalifikowany pszczelarz, 7. Inne formy wykszta∏cenia rolniczego równowa˝- b) mistrz pszczelarz; ne z uzyskaniem tytu∏ów kwalifikacyjnych, o których mowa w ust. 6: 12) ogrodnik: 1) ukoƒczenie zespo∏u przysposobienia rolniczego; a) wykwalifikowany ogrodnik, b) mistrz ogrodnik; 2) ukoƒczenie szko∏y przysposobienia rolniczego.