Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 2 października 2007 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów poziomów w środowisku substancji lub energii przez zarządzającego drogą, linią kolejową, linią tramwajową, lotniskiem, portem

1392 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ÂRODOWISKA1) z dnia 2 paêdziernika 2007 r. w sprawie wymagaƒ w zakresie prowadzenia pomiarów poziomów w Êrodowisku substancji lub energii przez zarzàdzajàcego drogà, linià kolejowà, linià tramwajowà, lotniskiem, portem

5) okresowych — ha∏asu w Êrodowisku powodowa- tramwajowej, lotniska oraz portu sà ewidencjonowanego pracà portu morskiego lub Êródlàdowego: ne w formie zestawieƒ tabelarycznych, opisów i map a) dla instalacji na terenie portu sà okreÊlone sytuacyjnych zapisanych wpostaci drukowanej ielekw rozporzàdzeniu wydanym na podstawie tronicznej. art. 148 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. — Prawo ochrony Êrodowiska, § 6. Traci moc rozporzàdzenie Ministra Ârodowiska zdnia 23 stycznia 2003 r. wsprawie wymagaƒ wzakreb) dla urzàdzeƒ, wtym statków, sà okreÊlone wzasie prowadzenia pomiarów poziomów w Êrodowisku ∏àczniku nr 2 do rozporzàdzenia; substancji lub energii przez zarzàdzajàcego drogà, li- 6) okresowych — poziomów substancji w wodach, nià kolejowà, linià tramwajowà, lotniskiem, portem októrych mowa w§ 3 pkt 2, sà okreÊlone wza∏àcz- (Dz. U. Nr 35, poz. 308). niku nr 3 do rozporzàdzenia. § 7. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie § 5. Wyniki przeprowadzonych pomiarów pozio- 14 dni od dnia og∏oszenia. mów substancji lub energii w Êrodowisku wykonane w zwiàzku z eksploatacjà drogi, linii kolejowej, linii Minister Ârodowiska: J. Szyszko Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Ârodowiska zdnia 2 paêdziernika 2007 r. (poz. 1392) Za∏àcznik nr 1 REFERENCYJNA METODYKA WYKONYWANIA CIÑG¸YCH LUB OKRESOWYCH POMIARÓW HA¸ASU DLA LOTNISK OD STARTÓW, LÑDOWA¡ I PRZELOTÓW STATKÓW POWIETRZNYCH ORAZ KRYTERIA LOKALIZACJI PUNKTÓW POMIAROWYCH I. Postanowienia ogólne automatyczne pomiary ha∏asu oraz warunków meteorologicznych. 1. Stosowane metody Do ciàg∏ych pomiarów w ograniczonym czasie Pomiary poziomu ha∏asu wÊrodowisku powodowa- mogà byç stosowane zestawy przyrzàdów pomiaronego ruchem lotniczym wykonuje si´, wykorzystujàc: wych wykonujàcych automatyczne pomiary ha∏asu a) metod´ pomiarów ciàg∏ych, oraz warunków meteorologicznych. b) metod´ pomiarów okresowych, Dopuszcza si´ tylko te przyrzàdy pomiarowe, dla c) metody obliczeniowe. których producent poda∏ dane na temat wp∏ywu warunków zewn´trznych na niepewnoÊç pomiarów ha∏asu. Metody wymienione wlit. a—c s∏u˝à do wyznaczenia wartoÊci d∏ugotrwa∏ego Êredniego poziomu Zestaw przyrzàdów pomiarowych powinien byç dêwi´ku wraz z niepewnoÊcià oszacowania: wyposa˝ony wsond´ mikrofonowà zabezpieczajàcà od wp∏ywu niekorzystnych warunków atmosferycznych. L ± Δ L w decybelach [dB] Aeq, LT Aeq, LT Zestawy przyrzàdów pomiarowych, to jest miernigdzie: ków poziomu dêwi´ku wraz zmikrofonem oraz innych L — wartoÊç d∏ugookresowego, Êredniego przyrzàdów u˝ywanych do pomiarów poziomów Aeq, LT poziomu dêwi´ku, wyznaczona zgodnie dêwi´ku, powinny mieç 1 klas´ dok∏adnoÊci. z normà PN-ISO 1996-2 Akustyka. Opis i pomiary ha∏asu Êrodowiskowego. Zbie- Wzorcowe êród∏a dêwi´ku u˝ywane do wzorcowaranie danych dotyczàcych sposobu zago- nia toru pomiarowego muszà mieç klas´ dok∏adnoÊci spodarowania terenu [dB], minimum 1. Δ L — niepewnoÊç oszacowania wartoÊci d∏ugo- Aeq, LT Przyrzàdy pomiarowe stosowane do okresowych trwa∏ego Êredniego poziomu dêwi´ku [dB]. pomiarów ha∏asu dla lotnisk (zgodnie z metodà wymienionà w pkt 1 lit. b) powinny byç wyposa˝one Rozporzàdzenie niniejsze nie podaje metod wyznaczania wartoÊci niepewnoÊci Δ L . wêród∏o zasilania pozwalajàce na pomiar co najmniej Aeq, LT 24-godzinny. 2. Ogólne wymagania dotyczàce zestawów pomiaro- Mikrofony pomiarowe powinny mieç za∏o˝one wych os∏ony przeciwwietrzne, niezale˝nie od warunków Przyrzàdy pomiarowe powinny umo˝liwiç wyzna- atmosferycznych. czenie równowa˝nego poziomu dêwi´ku Aoraz poziomu ekspozycyjnego. 3. Wzorcowanie, legalizacja Do ciàg∏ych pomiarów ha∏asu lotniczego stosuje Pomiary mogà byç wykonywane wy∏àcznie przy posi´ zestawy przyrzàdów pomiarowych wykonujàcych mocy przyrzàdów zwa˝nym Êwiadectwem legalizacji.

Wszystkie przyrzàdy u˝ywane do pomiarów ha∏a- c) wprzypadku zastosowania metody pomiarów ciàgsu powinny byç wzorcowane zgodnie z instrukcjà do- ∏ych lokalizacja punktów pomiarowych musi starczanà przez producenta przyrzàdu. uwzgl´dniaç rzuty na powierzchni´ ziemi tras dolotowych oraz odlotowych z lotniska oraz fazy 4. Warunki meteorologiczne operacji (start, wznoszenie, làdowanie, zni˝anie, przelot). Ciàg∏e pomiary ha∏asu wykonuje si´ w nast´pujàcych warunkach meteorologicznych: III. Metoda ciàg∏ych pomiarów ha∏asu dla lotnisk i obliczenia Êredniego d∏ugotrwa∏ego a) temperatura od –40 °C do 60 °C, pomiaru dêwi´ku b) wilgotnoÊç od 25 % do 98 %, Dla potrzeb metody przez pomiar ciàg∏y nale˝y roc) pr´dkoÊç wiatru do 16 m/s, zumieç pomiary wykonywane bez przerwy w d∏ugotrwa∏ym czasie odniesienia, zdefiniowanym w normie d) ciÊnienie atmosferyczne od 940 hPa do 1060 hPa. polskiej PN ISO 1996-1. Gdy powy˝sze warunki nie sà spe∏nione w jakimÊ Wczasie wykonywania pomiarów ciàg∏ych wyznaokresie, wyników pomiarów ha∏asu z tego okresu nie czane sà Êrednie wartoÊci ekspozycyjnych poziomów uwzgl´dnia si´ w koƒcowym wyniku badania. ha∏asu dla wybranych kategorii pojedynczych zdarzeƒ akustycznych. Pomiar parametrów warunków meteorologicznych wykonywany jest na wysokoÊci 10 m nad pozio- Pojedyncze zdarzenia akustyczne ∏àczy si´ wklasy, mem lotniska, równoczeÊnie z pomiarami poziomu dla których Êrednià wartoÊç poziomu ekspozycyjnego ha∏asu; w tym celu wykorzystaç mo˝na lotniskowà L oblicza si´ wten sposób, aby uzyskaç mo˝liwie nistacj´ meteorologicznà. sk A à E wartoÊç odchylenia standardowego σL . AE Okresowe pomiary ha∏asu wykonuje si´ w warun- Pojedyncze zdarzenia akustyczne wyznacza si´ dla kach meteorologicznych zapewniajàcych najbardziej nast´pujàcych operacji lotniczych: stabilne warunki rozprzestrzeniania si´ dêwi´ku z dodatnià sk∏adowà pr´dkoÊci wiatru od êród∏a do punk- a) starty i wznoszenia, tu pomiarowego, takich jak: b) làdowania i podejÊcia do làdowania, a) pr´dkoÊç wiatru 0—5 m/s okreÊlona na wysokoÊci po∏o˝enia najwy˝szego punktu obserwacji, c) przeloty, b) brak silnej inwersji temperaturowej przy gruncie, d) loty po kr´gu. c) temperatura powy˝ej –5 °C, W ramach ka˝dej operacji okreÊla si´ klasy pojed) brak opadów atmosferycznych. dynczych zdarzeƒ akustycznych z uwagi na: a) typ statku powietrznego, II. Kryteria lokalizacji punktów pomiarowych b) typ operacji lotniczej, Lokalizacja punktów pomiarowych ustalana jest c) kod trasy dolotowej i odlotowej z lotniska. indywidualnie dla ka˝dego pomiaru w zale˝noÊci od aktualnego celu pomiarów, charakterystyk êród∏a ha- Czas pomiaru poziomu L dla ka˝dego pojedyn- ∏asu oraz rodzaju pokrycia izagospodarowania obsza- AE czego zdarzenia akustycznego nie mo˝e byç mniejszy ru, na którym wykonywane sà pomiary. ni˝ akustyczny czas trwania zjawiska, to znaczy wartoÊç chwilowa poziomu dêwi´ku emitowanego przez Lokalizujàc punkty pomiarowe, nale˝y stosowaç pojedyncze zdarzenie akustyczne powinna zawieraç nast´pujàce ogólne kryteria: si´ w przedziale: a) podczas pomiarów mikrofon lub sonda mikrofonowa sà skierowane pionowo w gór´, a membrana L – 10dB ≤ L (t) ≤ L Amax A Amax mikrofonu znajduje si´ co najmniej 4 m nad pogdzie: wierzchnià ziemi. Wprzestrzeni otaczajàcej mikrofon (sond´ mikrofonowà), wewnàtrz sto˝ka okàcie L (t) — chwilowa wartoÊç poziomu dêwi´ku [dB], A wierzcho∏kowym 160° iosi pokrywajàcej si´ zosià L — maksymalna wartoÊç poziomu dêwi´ku. mikrofonu nie znajdujà si´ ˝adne przeszkody, Amax b) poziom icharakter t∏a akustycznego wpunkcie po- Dla ka˝dej klasy pojedynczych zdarzeƒ akustyczmiarowym musi umo˝liwiaç automatycznà identy- nych oblicza si´ Êrednià wartoÊç poziomu ekspozycyjfikacj´ ha∏asu pochodzàcego od statków powietrz- nego wed∏ug wzoru: nych. W zwiàzku z tym niezb´dne jest wykonanie wst´pnych analiz akustycznych, których wyniki przesàdzà o mo˝liwoÊci ustalenia punktu pomiarowego w wytypowanej lokalizacji,

w którym: IV. Metoda pomiarów okresowych ha∏asu dla n — liczebnoÊç klasy, to jest liczba pomiarów poje- lotnisk i obliczenia Êredniego d∏ugotrwadynczych zdarzeƒ akustycznych k-tej klasy, ∏ego poziomu dêwi´ku L AEk — Êredni dla k-tej klasy poziom ekspozycyjny Stosujàc t´ metod´, mierzy si´ ekspozycyjne po- [dB], ziomy dêwi´ku od ka˝dej operacji lotniczej, nie dzielàc L — wartoÊç poziomu ekspozycyjnego od poje- ich na klasy. AEki dynczych zdarzeƒ akustycznych zakwalifiko- Po ka˝dym pomiarze ekspozycyjnego poziomu wanych do k-tej klasy. dêwi´ku wyznacza si´ bie˝àcà wartoÊç: Dla ka˝dej klasy pojedynczych zdarzeƒ akustycza) Êredniego poziomu ekspozycyjnego (wzór 5), nych okreÊla si´ odchylenie standardowe w próbce wed∏ug wzoru: b) odchylenia standardowego (wzór 6). oznaczenia jak poprzednio. gdzie: L — bie˝àca wartoÊç Êredniego ekspozycyjnego Wynikowà wartoÊç d∏ugotrwa∏ego, Êredniego po- AEsr poziomu dêwi´ku [dB], ziomu dêwi´ku okreÊla si´ osobno dla: k — bie˝àca liczba operacji lotniczych, a) pory dnia, L — poziom ekspozycyjny pojedynczego zdarzeb) pory nocy Aej nia akustycznego [dB]. ze wzoru: oznaczenia jak poprzednio. gdzie: Po ka˝dej aktualizacji bada si´ bie˝àcà wartoÊç od- T — czas odniesienia [s], chylenia standardowego. Po osiàgni´ciu wartoÊci odchylenia standardowego mniejszej od 1,5 dB oraz po N — liczba pojedynczych zdarzeƒ akustycznych k-tej k obj´ciu badaniami wszystkich eksploatowanych tyklasy dla reprezentatywnej doby (dla 6 najniepów samolotów pomiar w danym punkcie zostaje zakorzystniejszych kolejnych miesi´cy w roku), koƒczony. zarejestrowana wczasie odniesienia T, L — Êredni dla k-tej klasy poziom ekspozycyjny Wynikowà wartoÊç d∏ugotrwa∏ego Êredniego po- AEk [dB], ziomu dêwi´ku okreÊla si´ osobno dla: m — liczba klas pojedynczych zdarzeƒ akustycznych. a) pory dnia, Pomiary ha∏asu dla pojedynczych zdarzeƒ aku- b) pory nocy stycznych uzupe∏nia si´ o pomiary t∏a akustycznego. ze wzoru: Pomiar t∏a akustycznego jest wykonywany w sposób ciàg∏y wokresach poza wyst´powaniem pojedynczych zdarzeƒ akustycznych. W wyniku pomiarów t∏a zostaje ustalony poziom równowa˝ny t∏a akustycznego. gdzie: Wp∏yw t∏a akustycznego na d∏ugotrwa∏y Êredni po- T — czas odniesienia (dla danej pory doby) [s], ziom ha∏asu lotniczego jest w wi´kszoÊci przypadków k — liczba pojedynczych zdarzeƒ akustycznych dla repomijany. Je˝eli jednak ró˝nica pomi´dzy poziomem prezentatywnej doby (dla 6 najniekorzystniejt∏a a d∏ugotrwa∏ym Êrednim poziomem ha∏asu lotni- szych kolejnych miesi´cy wroku), zarejestrowana czego jest mniejsza ni˝ 10 dB, nale˝y uwzgl´dniç w czasie odniesienia T. wp∏yw t∏a, zgodnie ze wzorem: Wocenie uwzgl´dnia si´ tak˝e wp∏yw t∏a akustycznego zgodnie z zasadami sprecyzowanymi w pkt III. V. Metody obliczeniowe gdzie: Do oceny ha∏asu dla lotnisk stosuje si´ metod´ ob- L — d∏ugotrwa∏y Êredni poziom dêwi´ku, okreÊ- Aeq,LT liczeniowà INM. Metoda ta zawarta jest w przepisach lony na podstawie zmierzonych poziomów mi´dzynarodowych wrozumieniu ustawy zdnia 3 lipekspozycyjnych, wg wzoru (3) [dB], ca 2002 r. — Prawo lotnicze, a w szczególnoÊci w do- L AeqTla — równowa˝ny poziom t∏a akustycznego [dB]. kumencie: Circular 205 — AN/1/25/1988 Mi´dzynaro-

dowej Organizacji Lotnictwa Cywilnego — ICAO oraz Okresowych pomiarów ha∏asu nie wykonuje si´ zaadaptowanym do warunków europejskich, przyj´- wdniach charakterystycznych dla okresów ominimaltym do stosowania przez dyrektyw´ 2002/49/WE doku- nej liczbie operacji lotniczych. mencie ECAC CEAC Doc. 29 Report on Standard Method of Computing Noise Countours around Civil Air- VIII. Dane rejestrowane w protoko∏ach i spraports. wozdaniach z badaƒ VI. Towarzyszàce pomiarom ha∏asu pomiary Ka˝dy pomiar ha∏asu dla lotniska musi byç udokuwielkoÊci pozaakustycznych mentowany protoko∏em pomiarowym zawierajàcym: 1) nazw´ pomiaru, miejsce, dat´ ipor´ (godzin´) wy- Podczas pomiarów pojedynczych zdarzeƒ akukonania i nazwiska osób wykonujàcych pomiary, stycznych ustala si´ i mierzy wartoÊci nast´pujàcych wielkoÊci pozaakustycznych: 2) informacj´ opisowà dotyczàcà êród∏a ha∏asu, którego oddzia∏ywanie jest mierzone, oraz (ewentuala) warunki meteorologiczne: nie) êróde∏ zak∏ócajàcych, — pr´dkoÊç i kierunek wiatru, 3) charakterystyk´ odleg∏oÊci statku powietrznego od punktu pomiarowego oraz parametry pracy ze- — temperatura w punkcie pomiarowym, spo∏u nap´dowego, — wilgotnoÊç wzgl´dna powietrza, 4) dane dotyczàce metody zastosowanej do pomia- — ciÊnienie atmosferyczne, rów, w tym oznaczenia norm, 5) informacje o u˝ytych przyrzàdach pomiarowych b) wielkoÊci charakteryzujàce êród∏a: i wzorcujàcych (rodzaj i typ, producent, data i nu- — nat´˝enie ruchu (liczba operacji lotniczych na mer ostatniego dokumentu legalizacyjnego), ka˝dej trasie), 6) informacj´ dotyczàcà po∏àczenia przyrzàdów po- — struktura nat´˝enia ruchu lotniczego na ka˝dej miarowych w zestaw (system) pomiarowy, o ile trasie i rodzaj operacji lotniczej, u˝yto takiego zestawu, — typ statku powietrznego. 7) charakterystyk´ punktu pomiarowego i jego otoczenia (za∏àczyç szkic), VII. Cz´stotliwoÊç wykonywania okresowych pomiarów ha∏asu lotniczego 8) opis parametrów ustawienia przyrzàdów pomiarowych podczas pomiaru, Okresowy pomiar ha∏asu dla lotniska obejmuje 9) uzyskane wyniki pomiarów dla: cykl pomiarowy w okresie letnim i zimowym, w dniach o najwi´kszym nasileniu ruchu. a) pomiaru ciàg∏ego: ZESTAWIENIE WYNIKÓW POMIARÓW — dla trasy dolotowej/odlotowej nr ......

b) pomiaru okresowego ZESTAWIENIE WYNIKÓW POMIARÓW

10) dane na temat ewentualnych pomiarów towarzy- d)operacjach statków powietrznych, nietypowych szàcych (takich jak warunki meteorologiczne, pa- na danym lotnisku, rametry ruchu), e) brakach (cz´Êciowych) danych pomiarowych, 11) informacje dodatkowe majàce wp∏yw na ocen´ wy- f) niedopuszczalnych warunkach atmosferyczników pomiarów, awszczególnoÊci informacje o: nych i okresach ich wystàpienia, g)i innych, a) remontach dróg startowych, 12) za∏àczniki graficzne zawierajàce schemat sytuacyjb)wykorzystywaniu nietypowych tras dolotowych ny lokalizacji lotniska (drogi startowe, trasy odloi odlotowych, towe idolotowe) wraz zlokalizacjà punktu pomiac) braku lotów, rowego. ObjaÊnienie: U˝yte wniniejszym za∏àczniku okreÊlenia sà zgodne znormami PN ISO-1996-1 iPN ISO-1996-2. Za∏àcznik nr 2 REFERENCYJNE METODYKI WYKONYWANIA OKRESOWYCH POMIARÓW POZIOMÓW HA¸ASU W ÂRODOWISKU DLA DRÓG, LINII KOLEJOWYCH, LINII TRAMWAJOWYCH, URZÑDZE¡ NA TERENACH PORTÓW ORAZ KRYTERIA LOKALIZACJI PUNKTÓW POMIAROWYCH I. Postanowienia ogólne a) metod´ poÊrednià, to jest metod´ pomiarów pojedynczych zdarzeƒ akustycznych, 1. Stosowane metody b) metod´ bezpoÊrednich pomiarów ha∏asu z wykorzystaniem próbkowania, Okresowe pomiary poziomów ha∏asu w Êrodowi- c) metod´ bezpoÊrednià ciàg∏ych pomiarów w ograsku, powodowanego ruchem drogowym, kolejowym, niczonym czasie, tramwajowym i urzàdzeƒ zwiàzanych z pracà portu, d) metody obliczeniowe oparte o modele rozprzewykonuje si´, wykorzystujàc: strzeniania si´ dêwi´ku w Êrodowisku.

Metoda pomiarów pojedynczych zdarzeƒ aku- 3. Wzorcowanie, legalizacja stycznych stosowana jest w pomiarach ha∏asu: Pomiary mogà byç wykonywane wy∏àcznie za poa) dla dróg o nat´˝eniach ruchu nieprzekraczajàcych mocà przyrzàdów z wa˝nym Êwiadectwem legalizacji. 300 pojazdów na godzin´, b) dla linii kolejowych i tramwajowych, Wszystkie przyrzàdy u˝ywane do pomiarów ha∏asu powinny byç wzorcowane, a sposób wzorcowania c) od urzàdzeƒ i ruchu statków na terenie portu. musi byç zgodny zinstrukcjà dostarczanà przez producenta przyrzàdu. Metoda bezpoÊrednich pomiarów ha∏asu z wykorzystaniem próbkowania stosowana jest g∏ównie do 4. Warunki meteorologiczne pomiaru ha∏asu dla dróg o nat´˝eniu ruchu przekraczajàcym 300 pojazdów na godzin´. Pomiary ha∏asu wykonuje si´ wwarunkach meteorologicznych zapewniajàcych najbardziej stabilne wa- Metoda bezpoÊrednia ciàg∏ych pomiarów w ograrunki w czasie rozprzestrzeniania si´ dêwi´ku z dodatniczonym czasie stosowana jest do nieprzerwanych nià sk∏adowà pr´dkoÊci wiatru od êród∏a do punktu wielogodzinnych lub wielodniowych obserwacji ha∏apomiarowego, takich jak: su w danym punkcie pomiarowym. a) pr´dkoÊç wiatru 0—5 m/s okreÊlona na wysokoÊci Metody obliczeniowe mogà byç stosowane w od- po∏o˝enia najwy˝szego punktu obserwacji, niesieniu do wszystkich wymienionych wy˝ej êróde∏ b) brak silnej inwersji temperaturowej przy gruncie, ha∏asu. c) temperatura powy˝ej –5 °C, Powy˝sze metody s∏u˝à do wyznaczenia wartoÊci równowa˝nego poziomu ha∏asu wraz z niepewnoÊcià d) brak opadów atmosferycznych. oszacowania: Stosujàc metod´ bezpoÊrednich, ciàg∏ych pomia- L ± Δ L w decybelach [dB] rów w ograniczonym czasie, pomiary parametrów Aeq, T Aeq, T meteorologicznych wykonuje si´ równoczeÊnie z pogdzie: miarami ha∏asu. L — uzyskana w wyniku pomiarów wartoÊç Aeq, T II. Ogólne zasady lokalizacji punktów pomiarównowa˝nego poziomu dêwi´ku dla czarowych dla pomiarów okresowych su odniesienia T [dB], Δ L — niepewnoÊç oszacowania wartoÊci pozio- 1. Informacje wst´pne Aeq, T mu równowa˝nego [dB]. Lokalizacja punktów pomiarowych ustalana jest Rozporzàdzenie nie okreÊla metod wyznaczania indywidualnie dla ka˝dego pomiaru w zale˝noÊci od wartoÊci niepewnoÊci Δ . aktualnego celu pomiarów, charakterystyk êród∏a ha- LAeq, T ∏asu oraz rodzaju pokrycia izagospodarowania obsza- 2. Ogólne wymagania dotyczàce zestawów pomiaro- ru, na którym wykonywane sà pomiary. wych Punkty pomiarowe dzieli si´ na dwie kategorie: Zestawy pomiarowe powinny byç tak dobrane, by a) referencyjne, mo˝na by∏o za ich pomocà wyznaczyç równowa˝ny poziom dêwi´ku Azarówno metodami bezpoÊrednimi, b) pozosta∏e. jak poÊrednimi, to znaczy przez pomiary ekspozycyjnych poziomów dêwi´ku. Referencyjne punkty pomiarowe s∏u˝à do oceny i monitorowania zmiennoÊci parametrów akustycz- Do bezpoÊrednich ciàg∏ych pomiarów w ograninych êród∏a ha∏asu. Uzyskane w nich wyniki s∏u˝à za czonym czasie mogà byç stosowane zestawy przyrzàpunkt odniesienia do: dów pomiarowych wykonujàcych automatyczne pomiary ha∏asu oraz warunków meteorologicznych. a) oceny akustycznej êród∏a, b) interpretacji wyników pomiarów uzyskanych wpo- Zestawy przyrzàdów pomiarowych, to jest miernizosta∏ych punktach pomiarowych. ków poziomu dêwi´ku wraz zmikrofonem oraz innych przyrzàdów u˝ywanych do pomiarów poziomów 2. Kryteria lokalizacji referencyjnych punktów pomiadêwi´ku, powinny mieç 1 klas´ dok∏adnoÊci. rowych Wzorcowe êród∏a dêwi´ku u˝ywane do wzorcowania toru pomiarowego muszà mieç klas´ dok∏adnoÊci Referencyjny punkt pomiarowy lokalizuje si´ na minimum 1. wysokoÊci 4,0 m ± 0,1 m. Je˝eli w miejscu lokalizacji punktu referencyjnego znajdujà si´ przeszkody na Mikrofony pomiarowe powinny mieç za∏o˝one drodze rozprzestrzeniania si´ dêwi´ku (takie jak mur, os∏ony przeciwwietrzne, niezale˝nie od warunków p∏ot, budynek), punkt sytuuje si´ na wysokoÊci miniatmosferycznych. mum 0,5 m nad tà przeszkodà.

W przypadkach pomiarów ha∏asu w miejscu pro- owany jest na granicy przewidywanej zabudowy na jektowanego ekranu akustycznego, punkt referencyj- wysokoÊci: ny pomiarów sytuuje si´ wp∏aszczyênie ekranu na wysokoÊci minimum 0,5 m ponad przewidywanà górnà a) 4m nad poziomem terenu wprzypadku przewidykraw´dzià ekranu. wanej zabudowy jednorodzinnej, b) 10 m nad poziomem terenu w przypadku przewi- Dla dróg poza miastem, niezabudowanych, punkt dywanej zabudowy wielorodzinnej. referencyjny ustala si´ standardowo w odleg∏oÊci 10 m od skrajnego pasa ruchu; dla linii kolejowych III. Metoda poÊrednia — metoda pomiarów punkt ten w miar´ mo˝liwoÊci oddala si´ do 25 m. pojedynczych zdarzeƒ akustycznych Przyjmuje si´ zasad´, i˝ pomiar wjednym punkcie Metoda ta polega na: referencyjnym charakteryzuje emisj´ ha∏asu z danego jednorodnego pod wzgl´dem akustycznym odcinka a) terenowych pomiarach ekspozycyjnych poziomów drogi lub linii kolejowej, przy czym ta jednorodnoÊç dêwi´ku, dotyczy nie tylko parametrów ruchu iarterii (linii kolejowej), lecz jednoczeÊnie najbli˝szego otoczenia. b) wyznaczeniu równowa˝nego poziomu dêwi´ku na podstawie zmierzonych poziomów ekspozycyjnych. Je˝eli arteria (drogowa, szynowa) biegnie po nasypie, estakadzie itp., a warunki na to pozwalajà, refe- Ekspozycyjne poziomy dêwi´ku, oznaczane L , AE rencyjny punkt pomiarowy ha∏asu lokalizuje si´ tak˝e mierzone sà dla pojedynczych zdarzeƒ akustycznych. zgodnie z wymienionymi zasadami, przy czym wysokoÊç punktu pomiarowego liczona jest w stosunku do Pojedyncze zdarzenia akustyczne ∏àczy si´ wklasy. wysokoÊci jezdni (nawierzchni torowej). Dla ka˝dej klasy wyznaczana jest wartoÊç Êrednia oraz odchylenie standardowe. Dla dróg przebiegajàcych w wykopie referencyjny punkt pomiarowy lokalizuje si´ w odleg∏oÊci 1 m od Podstawowym kryterium ∏àczenia pojedynczych kraw´dzi wykopu na wysokoÊci 4,0 m ± 0,1 m. zdarzeƒ akustycznych w klasy jest uzyskanie mo˝liwie niskiej wartoÊci odchylenia standardowego dla klasy, 3. Kryteria lokalizacji pozosta∏ych punktów pomiarooznaczonego jako σL . wych ha∏asu w Êrodowisku AE Wpomiarach ha∏asu dla dróg dzieli si´ pojedyncze Wprzypadku pomiarów ha∏asu na terenie chroniozdarzenia akustyczne na nast´pujàce cztery klasy: nym, nieprzeznaczonym pod zabudow´, punkt pomiarowy lokalizuje si´ na wysokoÊci 1,5m nad powierzcha) L — pojazdy lekkie poruszajàce si´ po bli˝szej nià terenu. p jezdni arterii komunikacyjnej (w prawo — patrzàc z punktu pomiarowego w kierunku ulicy), W przypadkach skomplikowanego ukszta∏towania lub zagospodarowania terenu (takiego jak teren pa- b) L — pojazdy lekkie poruszajàce si´ po dalszej jezd- I górkowaty) lokalizacja punktów pomiarowych musi ni arterii komunikacyjnej (w lewo), byç rozpatrywana indywidualnie. c) C — pojazdy ci´˝kie poruszajàce si´ po bli˝szej p Je˝eli pomiary ha∏asu prowadzone sà na terenie jezdni arterii komunikacyjnej (w prawo), zabudowanym, to w celu zminimalizowania wp∏ywu d) C — pojazdy ci´˝kie poruszajàce si´ po dalszej odbiç dêwi´ku punkty pomiarowe powinny byç sytu- I jezdni arterii komunikacyjnej (w lewo). owane w odleg∏oÊci co najmniej 3,5 m od najbli˝szej p∏aszczyzny odbijajàcej (poza pod∏o˝em). Do pojazdów lekkich zalicza si´ samochody osobowe i dostawcze, natomiast do ci´˝kich: samochody Je˝eli pomiary ha∏asu odnoszà si´ do terenu, na ci´˝arowe, autobusy, ciàgniki iinne ha∏aÊliwe pojazdy którym usytuowana jest zabudowa wymagajàca specjalne. Do grupy pojazdów ci´˝kich wliczane sà ochrony akustycznej, to punkt pomiarowy ha∏asu tak˝e motocykle, zuwagi na bardzo wysokà ich ha∏aÊw Êrodowisku lokalizuje si´ w odleg∏oÊci od 1 do 2 m liwoÊç. od Êciany zewn´trznej oraz na wysokoÊci 1,5 m nad poziomem pod∏ogi kondygnacji, na której poziom ha- ∏asu jest najwy˝szy. W pomiarach ha∏asu dla linii kolejowych okreÊla si´ 3 klasy pojedynczych zdarzeƒ akustycznych, pole- Kondygnacj´, na której poziom ha∏asu jest najwy˝- gajàcych na przejeêdzie przed punktem pomiarowym: szy, ustala si´, poprzedzajàc w∏aÊciwy pomiar ha∏asu a) pociàgu pasa˝erskiego dalekobie˝nego (takiego pomiarami orientacyjnymi na poszczególnych kondyjak pospieszny, EuroCity, InterCity), gnacjach. b) pociàgu pasa˝erskiego lokalnego, Wprzypadku pomiarów ha∏asu na obszarach przeznaczonych pod zabudow´ punkt pomiarowy sytu- c) pociàgu towarowego.

W ramach pomiarów ha∏asu od urzàdzeƒ na tere- Wynikowà wartoÊç równowa˝nego poziomu nie portu oraz od ruchu statków dokonuje si´ podzia- dêwi´ku okreÊla si´ z zale˝noÊci: ∏u na klasy pojedynczych zdarzeƒ akustycznych zuwagi na: a) typy urzàdzeƒ, w tym statków, b) trasy manewrowania statku i przemieszczania si´ gdzie: urzàdzeƒ. T — czas odniesienia [s], Czas pomiaru poziomu L dla ka˝dego pojedyn- AE N — liczba pojedynczych zdarzeƒ akustycznych czego zdarzenia akustycznego nie mo˝e byç mniejszy k k-tej klasy zaobserwowana wczasie odniesieni˝ akustyczny czas trwania zjawiska, to znaczy by warnia T, toÊç chwilowa poziomu dêwi´ku generowanego przez wydarzenie akustyczne zawiera∏a si´ wprzedziale: L AEk — Êredni dla k-tej klasy poziom ekspozycyjny [dB], L Amax – 10 dB ≤ L A (t) ≤ L Amax m — liczba klas pojedynczych zdarzeƒ akustycznych. gdzie: L (t) — chwilowa wartoÊç poziomu dêwi´ku [dB], IV. Metoda bezpoÊrednich pomiarów ha∏asu A z wykorzystaniem próbkowania L — maksymalna wartoÊç poziomu dêwi´ku. Amax Metoda ta polega na wyznaczeniu równowa˝nego Dla ruchu drogowego na obszarach zurbanizowa- poziomu ha∏asu drogowego L na podstawie po- Aeq,T nych czas ten nie powinien byç mniejszy ni˝ 6 s. miarów w reprezentatywnych okresach badaƒ. Dla ka˝dej klasy pojedynczych zdarzeƒ akustycz- Reprezentatywne okresy okreÊla si´ na podstawie nych oblicza si´ Êrednià wartoÊç poziomu ekspozycyjgodzinnego rozk∏adu nat´˝enia i struktury ruchu na nego wed∏ug wzoru: badanym odcinku arterii komunikacyjnej. Rozpoznanie takie przeprowadza si´ na podstawie w∏asnych, orientacyjnych pomiarów parametrów ruchu lub wyników badaƒ przeprowadzonych przez inne jednostki. W celu okreÊlenia reprezentatywnego dla czasu w którym: odniesienia T okresu badaƒ dokonuje si´ grupowania n — liczebnoÊç klasy, to jest liczba pomiarów po- godzin, podczas których: jedynczych zdarzeƒ akustycznych k-tej klasy, — nat´˝enie ruchu nie ró˝ni si´ o wi´cej jak 25 % L — Êredni dla k-tej klasy poziom ekspozycyjny AEk w ka˝dej godzinie, [dB], — ró˝nica wudziale pojazdów ci´˝kich nie przekracza L — zmierzona wartoÊç poziomu ekspozycyjnego AEki 10 %. zakwalifikowanego do k-tej klasy. Je˝eli nie jest mo˝liwe uzyskanie danych o rozk∏a- Dla ka˝dej klasy pojedynczych zdarzeƒ akustyczdzie ruchu, czas odniesienia dzieli si´ na jednogodzinnych okreÊla si´ odchylenie standardowe w próbce ne okresy badaƒ. wed∏ug wzoru: W ka˝dym okresie badaƒ wykonuje si´ dziesi´ciominutowe pomiary (próbki) ha∏asu drogowego. Liczb´ pomiarów w ka˝dym, reprezentatywnym okresie badaƒ, nie mniejszà od trzech, uzale˝niono od rozst´- pu R pomi´dzy skrajnymi wynikami tych pomiarów, oznaczenia jak poprzednio. zgodnie z tabelà: Liczba n wymaganych próbek pomiarów ha∏asu w zale˝noÊci od rozst´pu R = Lmax – Lmin pomi´dzy skrajnymi wynikami pomiarów

Je˝eli ró˝nica pomi´dzy wynikami poszczególnych gdzie: pomiarów jest wi´ksza ni˝ 7 dB, wyd∏u˝a si´ czas n — liczba reprezentatywnych okresów pomiarotrwania próbki. wych, Odchylenie standardowe oblicza si´ na podstawie L — poziom emisji ha∏asu podczas k-tego okresu Aek uzyskanych wyników pomiarów zgodnie ze wzorem: pomiarowego w decybelach, t — d∏ugoÊç k-tego okresu pomiarowego w godzik nach, T — czas odniesienia w godzinach. przy czym: V. Metoda bezpoÊrednia ciàg∏ych pomiarów w ograniczonym czasie Przy zastosowaniu tej metody wartoÊci równowa˝- nego poziomu dêwi´ku dla badanego ha∏asu wyznacza si´ w oparciu o wyniki ciàg∏ej obserwacji zmian gdzie: poziomu w czasie odniesienia. L — zmierzony poziom dêwi´ku dla danej próbki Ai [dB], Z pe∏nego okresu ciàg∏ego pomiaru ha∏asu eliminuje si´ dane uzyskane w odcinkach czasu, w których n — liczba prób, warunki atmosferyczne nie odpowiadajà warunkom T — czas odniesienia dla równowa˝nego poziomu podanym w I.4. ha∏asu [s]. Dla odcinków czasu, dla których wyeliminowano T∏o akustyczne wczasie pomiarów ha∏asu dla dróg wyniki obserwacji poziomów dêwi´ku, ich wartoÊci mo˝e byç pomini´te w przewa˝ajàcej liczbie przypadwyznacza si´ w oparciu o metody obliczeniowe. ków. Je˝eli jednak ró˝nica pomi´dzy poziomem t∏a a mierzonym poziomem dêwi´ku jest mniejsza ni˝ VI. Metody obliczeniowe 10dB, co mo˝e si´ zdarzyç w punktach pomiarowych oddalonych od êród∏a, uwzgl´dnia si´ wp∏yw t∏a, Metody obliczeniowe ha∏asu od dróg, linii kolejozgodnie ze wzorem: wych, linii tramwajowych, urzàdzeƒ istatków wporcie oparte powinny byç o model rozprzestrzeniania si´ dêwi´ku w Êrodowisku, zawarty w normie PN ISO 9613-2 Akustyka. T∏umienie dêwi´ku podczas propagacji w przestrzeni otwartej. gdzie: Zastosowanie modelu obliczeniowego mo˝e wy- L — zmierzony poziom dêwi´ku [dB], Ai magaç pomiarów w celu ustalenia wielkoÊci wejÊcio- L — poziom t∏a akustycznego [dB], wych do obliczeƒ dotyczàcych emisji ha∏asu ze êróde∏. At Pomiary takie przeprowadza si´ w oparciu o metody L — poziom sk∏adowej ha∏asu emitowanego przez Ae podane w III—V. êród∏o [dB]. T∏o akustyczne szacuje si´ jako wartoÊç Êrednià VII. Dane rejestrowane w protoko∏ach i sprazwyników krótkookresowych, dziesi´ciosekundowych wozdaniach z badaƒ pomiarów przeprowadzonych w czasie pomi´dzy przejazdami pojazdów. W sytuacjach gdy nie jest to Ka˝dy pomiar musi byç udokumentowany protomo˝liwe, dopuszcza si´ oszacowanie t∏a akustycznego ko∏em pomiarowym zawierajàcym: w oparciu o pomiary wykonane w punkcie innym ni˝ 1. Zastosowana metoda pomiarów. aktualny, je˝eli warunki akustyczne otoczenia punktu zast´pczego sà podobne jak wpunkcie, wktórym pro- Nazwa lub krótki opis (charakterystyka metody). wadzone sà badania. 2. Przyrzàdy pomiarowe i wyposa˝enie: Równowa˝ny poziom dêwi´ku dla dróg w punkcie 1) u˝yte przyrzàdy pomiarowe, nazwy i typy popomiarowym oblicza si´ jako wartoÊç Êrednià poziomów ha∏asu (ewentualnie skorygowanych wed∏ug szczególnych przyrzàdów, wzoru (6)), otrzymanych dla ka˝dego zreprezentatyw- 2) metody stosowane do okresowych kontroli nych okresów pomiarowych przy uwzgl´dnieniu d∏umikrofonów i elementów sk∏adowych systegoÊci tego okresu, zgodnie ze wzorem: mów pomiarowych (nr Êwiadectwa legalizacji), 3) ustawienia przyrzàdów pomiarowych (charakterystyka korekcyjna A, zastosowana sta∏a czasowa).

3. Charakterystyka terenu, na którym prowadzono b) odleg∏oÊç pierwszej linii zabudowy od drogi: pomiary ha∏asu. — po stronie wykonywania pomiarów, Opis terenu, na którym prowadzono badania, — po przeciwnej stronie, a w tym szkice lub fotografie pokazujàce: c) wysokoÊç pierwszej linii zabudowy: 1) ukszta∏towanie terenu, — po stronie wykonywania pomiarów, 2) powierzchni´ terenu, — po przeciwnej stronie, 3) zabudow´, d) liczba budynków bezpoÊrednio eksponowanych na ha∏as: 4) obiekty odbijajàce fale akustyczne w otoczeniu êród∏a i punktu pomiarowego, — po stronie wykonywania pomiarów, 5) klasyfikacj´ terenu z punktu widzenia planu za- — po przeciwnej stronie, gospodarowania przestrzennego, e) oszacowana liczba mieszkaƒców (osób) 6) dopuszczalne poziomy ha∏asu. eksponowanych na ha∏as. Ha∏as dla linii kolejowych i tramwajowych: 4. Charakterystyka lokalizacji punktu pomiarowego: 1) odleg∏oÊç punktu pomiarowego od êród∏a, 1) nazwa odcinka linii, przy której prowadzone sà pomiary ha∏asu, 2) wysokoÊç punktu pomiarowego, 2) rodzaj linii: 3) wspó∏rz´dne geograficzne i/lub topograficzne punktu pomiarowego. a) miejska, b) pozamiejska, 5. Charakterystyka êród∏a ha∏asu. Dane niezb´dne do identyfikacji êród∏a i interpre- 3) parametry linii: tacji wyników. Charakterystyki te sà ró˝ne wzale˝- a) d∏ugoÊç odcinka, przy którym prowadzone noÊci od mierzonego êród∏a: sà badania, Ha∏as dla dróg: b) liczba torów, 1) nazwa odcinka drogi (ulicy), przy której prowa- c) trakcja, dzone sà pomiary ha∏asu, d) niweleta trasy, 2) rodzaj drogi: e) stan torowiska (opisowo), a) miejska, f) po∏o˝enie (wpoziomie terenu, wwykopie, na b) pozamiejska, nasypie, estakadzie), 3) typ drogi (na przyk∏ad ekspresowa), 4) parametry ruchu: 4) parametry arterii: a) liczba pociàgów danego typu, a) d∏ugoÊç odcinka, przy którym prowadzone sà b) Êrednia pr´dkoÊç danego typu pociàgu, badania, c) Êrednia d∏ugoÊç pociàgu danego typu, b) liczba pasów ruchu, c) szerokoÊç pasa ruchu, 5) otoczenie êród∏a ha∏asu: d) szerokoÊç pasa dzielàcego, a) rodzaj zabudowy: e) niweleta drogi, — po stronie wykonywania pomiarów, f) stan jezdni (opisowo), — po przeciwnej stronie, g) po∏o˝enie (wpoziomie terenu, wwykopie, na nasypie, estakadzie), b) odleg∏oÊç pierwszej linii zabudowy od linii: — po stronie wykonywania pomiarów, 5) parametry ruchu: a) nat´˝enie ruchu (lub liczba pojazdów danego — po przeciwnej stronie, typu), c) wysokoÊç pierwszej linii zabudowy: b) struktura strumienia pojazdów, — po stronie wykonywania pomiarów, c) Êrednia pr´dkoÊç potoku ruchu (lub danego — po przeciwnej stronie, pojazdu, o ile mierzone sà pojedyncze zjawiska akustyczne), d) liczba budynków bezpoÊrednio eksponowad) rodzaj ruchu (p∏ynny, przerywany), nych na ha∏as: — po stronie wykonywania pomiarów, 6) otoczenie êród∏a ha∏asu: a) rodzaj zabudowy: — po przeciwnej stronie, — po stronie wykonywania pomiarów, e) oszacowana liczba mieszkaƒców (osób) — po przeciwnej stronie, eksponowanych na ha∏as.

6. Warunki meteorologiczne: 5) nazwa i adres instytucji wykonujàcej badania, data badaƒ, 1) pr´dkoÊç i kierunek wiatru, 6) osoba odpowiedzialna za przeprowadzenie ba- 2) wzgl´dna wilgotnoÊç, daƒ. 3) temperatura, 8. Za∏àczniki graficzne — szkic poligonu badaƒ: 4) ciÊnienie. 1) wycinek planu zzaznaczeniem po∏o˝enia êród∏a, 7. Wyniki pomiarów — dane akustyczne: punktów obserwacji, innych pobliskich obiek- 1) pora doby, której dotyczà pomiary, tów o charakterze ekranujàcym lub powodujàcych odbicia, 2) wyniki wszystkich badaƒ (pomiarów) w punktach obserwacji i punkcie odniesienia (referen- 2) szkice przybli˝ajàce lokalizacj´ i wzajemne usycyjnym), tuowanie punktów obserwacji, êród∏a, punktów odniesienia (referencyjnych), pobliskich obiek- 3) wartoÊç poziomu równowa˝nego wraz z nietów majàcych wp∏yw na pole akustyczne, pewnoÊcià, w ka˝dym punkcie pomiarowym, z uwzgl´dnieniem przekrojów poziomych i pio- 4) przekroczenia dopuszczalnych poziomów ha∏asu, nowych (wysokoÊci). ObjaÊnienie: U˝yte wniniejszym za∏àczniku okreÊlenia sà zgodne znormami PN ISO-1996-1 iPN ISO-1996-2. Za∏àcznik nr 3 REFERENCYJNE METODYKI WYKONYWANIA OKRESOWYCH POMIARÓW POZIOMÓW SUBSTANCJI ZANIECZYSZCZAJÑCYCH W WODACH BASENU PORTOWEGO ORAZ KRYTERIA LOKALIZACJI PUNKTÓW POMIAROWYCH 1. Pomiary zanieczyszczeƒ wód wbasenach portowych powinny byç wykonywane dla substancji iparametrów odniesienia zgodnie z metodykami referencyjnymi zawartymi w tabeli. 2. Punkty pomiarowo-kontrolne prób wody powinny byç zlokalizowane w Êrodkowej cz´Êci basenów portowych oraz na wyjÊciu z portu. Wykaz mierzonych substancji lub parametrów odniesienia i metodyk referencyjnych