Art. 290.
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2006 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo ochrony środowiska · DU 2006 poz. 902
Treść w tym tekście
1. Górne jednostkowe stawki opłat wynoszą, z zastrzeżeniem art. 291 ust. 1:
1) 273 zł za 1 kg gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza;
2) 175 zł za 1 kg substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi;
3) 20 zł za 1 dam³ wód chłodniczych;
4) 200 zł za umieszczenie 1 Mg odpadów na składowisku;
5) 3 zł za pobór 1 m³ wody podziemnej;
6) 1,50 zł za pobór 1 m³ wody powierzchniowej;
7) 3 zł za 1 m² powierzchni na jeden rok, z której odprowadzane są ścieki, o których mowa w art. 3 pkt 38 lit. c;
8) 20 zł za każde rozpoczęte 100 kg przyrostu masy ryb innych niż łososiowate lub innych organizmów wodnych w ciągu cyklu produkcyjnego w obiektach chowu lub hodowli tych ryb lub tych organizmów, o ile zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 3 pkt 38 lit. g.
2. Rada Ministrów, w drodze rozporządzeń:
1) określi jednostkowe stawki opłat, o których mowa w ust. 1;
2) może różnicować wysokość stawek opłat w zależności od:
a) rodzaju gazów, pyłów, odpadów lub substancji w ściekach i temperatury ścieków,
b) rodzaju ścieków,
c) jakości i rodzaju pobranej wody oraz jej przeznaczenia,
d) części obszaru kraju,
e) sposobu zagospodarowania terenu w przypadku stawek opłat za ścieki, o których mowa w art. 3 pkt 38 lit. c.
3. Rada Ministrów, wydając rozporządzenia, o których mowa w ust. 2, uwzględnia:
1) wielkość zasobów wodnych możliwych do wykorzystania w poszczególnych dorzeczach oraz koszt uzyskania wód z tych zasobów, dostępność zasobów środowiska, wymogi ochrony środowiska i stopień degradacji poszczególnych obszarów i zasobów, wynikające z dotychczasowych form korzystania ze środowiska;
2) uciążliwość gazów, pyłów, substancji lub energii zawartych w ściekach oraz odpadów dla środowiska;
3) potrzebę zapewnienia szczególnej ochrony zasobów wód podziemnych i wód jezior;
4) możliwości techniczne lub technologiczne oraz ekologiczną lub ekonomiczną racjonalność odzysku odpadów.
4. (uchylony).
Przypis w tekście jednolitym: Wysokość stawek opłat ogłasza minister właściwy do spraw środowiska na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Wysokość stawek opłat ogłasza minister właściwy do spraw środowiska na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Wysokość stawek opłat ogłasza minister właściwy do spraw środowiska na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Wysokość stawek opłat ogłasza minister właściwy do spraw środowiska na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Wysokość stawek opłat ogłasza minister właściwy do spraw środowiska na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Wysokość stawek opłat ogłasza minister właściwy do spraw środowiska na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Wysokość stawek opłat ogłasza minister właściwy do spraw środowiska na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Dodany przez art. 1 pkt 6 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 402; w brzmieniu ustalonym przez art. 6 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 21.
Przypis w tekście jednolitym: W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 6 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 402.
Przypis w tekście jednolitym: Przez art. 1 pkt 6 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku 402.
Wersje
Zmiany z nowelizacji — dosłownie (data wejścia w życie według API Sejmu)
-
w życie od 1 stycznia 2018 · Dz.U. 2017 poz. 1566
23) w art. 290: a) w ust. 1 uchyla się pkt 2, 3 i 5-8, b) w ust. 2 w pkt 2 uchyla się lit. b, c oraz e, c) w ust. 3: - uchyla się pkt 1, - pkt 2 otrzymuje brzmienie: „2) uciążliwość gazów, pyłów oraz odpadów dla środowiska;”, - uchyla się pkt 3;
-
w życie od 12 marca 2010 · Dz.U. 2010 poz. 145
2) w art. 290 w ust. 2 w pkt 2 dodaje się lit. g w brzmieniu: „g) roku obowiązywania stawki opłat.”;
-
w życie od 19 sierpnia 2007 · Dz.U. 2007 poz. 587
66) w art. 290 w ust. 2 w pkt 2 w lit. e kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się lit. f w brzmieniu: „f) rodzaju opłaty.”;
-
Brzmienie w najnowszym tekście — w Dz.U. 2025 poz. 647 (ogł. 19 maja 2025)
1. Górne jednostkowe stawki opłat wynoszą, z zastrzeżeniem art. 291 ust. 1: 1) 273 zł 26) za 1 kg gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza; 26) Aktualną wysokość górnej jednostkowej stawki opłaty ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym „Monitor Polski”, minister właściwy do spraw klimatu, na podstawie art. 291 ust. 2 niniejszej ustawy. 2) (uchylony) 3) (uchylony) 4) 200 zł 26) za umieszczenie 1 Mg odpadów na składowisku. 5) (uchylony) 6) (uchylony) 7) (uchylony) 8) (uchylony) 2. Rada Ministrów, w drodze rozporządzeń: 1) określi jednostkowe stawki opłat, o których mowa w ust. 1; 2) może różnicować wysokość stawek opłat w zależności od: a) rodzaju gazów, pyłów, odpadów lub substancji w ściekach i temperatury ścieków, b) (uchylona) c) (uchylona) d) części obszaru kraju, e) (uchylona) f) rodzaju opłaty, g) roku obowiązywania stawki opłat. 3. Rada Ministrów, wydając rozporządzenia, o których mowa w ust. 2, uwzględnia: 1) (uchylony) 2) uciążliwość gazów, pyłów oraz odpadów dla środowiska; 3) (uchylony) 4) możliwości techniczne lub technologiczne oraz ekologiczną lub ekonomiczną racjonalność odzysku odpadów. 4. (uchylony)
-
Wcześniejsze brzmienie — od Dz.U. 2018 poz. 799 (ogł. 27 kwietnia 2018) do Dz.U. 2024 poz. 54 (ogł. 16 stycznia 2024)
1. Górne jednostkowe stawki opłat wynoszą, z zastrzeżeniem art. 291 ust. 1:
1) 273 zł za 1 kg gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza;
2) (uchylony)
3) (uchylony)
4) 200 zł za umieszczenie 1 Mg odpadów na składowisku.
5) (uchylony)
6) (uchylony)
7) (uchylony)
8) (uchylony)
2. Rada Ministrów, w drodze rozporządzeń:
1) określi jednostkowe stawki opłat, o których mowa w ust. 1;
2) może różnicować wysokość stawek opłat w zależności od:
a) rodzaju gazów, pyłów, odpadów lub substancji w ściekach i temperatury ścieków,
b) (uchylona)
c) (uchylona)
d) części obszaru kraju,
e) (uchylona)
f) rodzaju opłaty,
g) roku obowiązywania stawki opłat.
3. Rada Ministrów, wydając rozporządzenia, o których mowa w ust. 2, uwzględnia:
1) (uchylony)
2) uciążliwość gazów, pyłów oraz odpadów dla środowiska;
3) (uchylony)
4) możliwości techniczne lub technologiczne oraz ekologiczną lub ekonomiczną racjonalność odzysku odpadów.
4. (uchylony)
Przypis w tekście jednolitym: Aktualną wysokość górnej jednostkowej stawki opłaty ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym „Monitor Polski”, minister właściwy do spraw klimatu, na podstawie art. 291 ust. 2 niniejszej ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Aktualną wysokość górnej jednostkowej stawki opłaty ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym „Monitor Polski”, minister właściwy do spraw klimatu, na podstawie art. 291 ust. 2 niniejszej ustawy.
-
Wcześniejsze brzmienie — od Dz.U. 2013 poz. 1232 (ogł. 23 października 2013) do Dz.U. 2017 poz. 519 (ogł. 13 marca 2017)
1. Górne jednostkowe stawki opłat wynoszą, z zastrzeżeniem art. 291 ust. 1:
1) 273 zł za 1 kg gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza;
2) 175 zł za 1 kg substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi;
3) 20 zł za 1 dam³ wód chłodniczych;
4) 200 zł za umieszczenie 1 Mg odpadów na składowisku;
5) 3 zł za pobór 1 m³ wody podziemnej;
6) 1,50 zł za pobór 1 m³ wody powierzchniowej;
7) 3 zł za 1 m² powierzchni na jeden rok, z której odprowadzane są ścieki, o których mowa w art. 3 pkt 38 lit. c;
8) 20 zł za każde rozpoczęte 100 kg przyrostu masy ryb innych niż łososiowate lub innych organizmów wodnych w ciągu cyklu produkcyjnego w obiektach chowu lub hodowli tych ryb lub tych organizmów, o ile zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 3 pkt 38 lit. g.
2. Rada Ministrów, w drodze rozporządzeń:
1) określi jednostkowe stawki opłat, o których mowa w ust. 1;
2) może różnicować wysokość stawek opłat w zależności od:
a) rodzaju gazów, pyłów, odpadów lub substancji w ściekach i temperatury ścieków,
b) rodzaju ścieków,
c) jakości i rodzaju pobranej wody oraz jej przeznaczenia,
d) części obszaru kraju,
e) sposobu zagospodarowania terenu w przypadku stawek opłat za ścieki, o których mowa w art. 3 pkt 38 lit. c,
f) rodzaju opłaty,
g) roku obowiązywania stawki opłat.
3. Rada Ministrów, wydając rozporządzenia, o których mowa w ust. 2, uwzględnia:
1) wielkość zasobów wodnych możliwych do wykorzystania w poszczególnych dorzeczach oraz koszt uzyskania wód z tych zasobów, dostępność zasobów środowiska, wymogi ochrony środowiska i stopień degradacji poszczególnych obszarów i zasobów, wynikające z dotychczasowych form korzystania ze środowiska;
2) uciążliwość gazów, pyłów, substancji lub energii zawartych w ściekach oraz odpadów dla środowiska;
3) potrzebę zapewnienia szczególnej ochrony zasobów wód podziemnych i wód jezior;
4) możliwości techniczne lub technologiczne oraz ekologiczną lub ekonomiczną racjonalność odzysku odpadów.
4. (uchylony)
Przypis w tekście jednolitym: Aktualną wysokość górnej jednostkowej stawki opłaty ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym „Monitor Polski”, minister właściwy do spraw środowiska, na podstawie art. 291 ust. 2 niniejszej ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Aktualną wysokość górnej jednostkowej stawki opłaty ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym „Monitor Polski”, minister właściwy do spraw środowiska, na podstawie art. 291 ust. 2 niniejszej ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Aktualną wysokość górnej jednostkowej stawki opłaty ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym „Monitor Polski”, minister właściwy do spraw środowiska, na podstawie art. 291 ust. 2 niniejszej ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Aktualną wysokość górnej jednostkowej stawki opłaty ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym „Monitor Polski”, minister właściwy do spraw środowiska, na podstawie art. 291 ust. 2 niniejszej ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Aktualną wysokość górnej jednostkowej stawki opłaty ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym „Monitor Polski”, minister właściwy do spraw środowiska, na podstawie art. 291 ust. 2 niniejszej ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Aktualną wysokość górnej jednostkowej stawki opłaty ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym „Monitor Polski”, minister właściwy do spraw środowiska, na podstawie art. 291 ust. 2 niniejszej ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Aktualną wysokość górnej jednostkowej stawki opłaty ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym „Monitor Polski”, minister właściwy do spraw środowiska, na podstawie art. 291 ust. 2 niniejszej ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Aktualną wysokość górnej jednostkowej stawki opłaty ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym „Monitor Polski”, minister właściwy do spraw środowiska, na podstawie art. 291 ust. 2 niniejszej ustawy.
-
Wcześniejsze brzmienie — w Dz.U. 2008 poz. 150 (ogł. 15 lutego 2008)
1. Górne jednostkowe stawki opłat wynoszą, z zastrzeżeniem art. 291 ust. 1:
1) 273 zł za 1 kg gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza;
2) 175 zł za 1 kg substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi;
3) 20 zł za 1 dam³ wód chłodniczych;
4) 200 zł za umieszczenie 1 Mg odpadów na składowisku;
5) 3 zł za pobór 1 m³ wody podziemnej;
6) 1,50 zł za pobór 1 m³ wody powierzchniowej;
7) 3 zł za 1 m² powierzchni na jeden rok, z której odprowadzane są ścieki, o których mowa w art. 3 pkt 38 lit. c;
8) 20 zł za każde rozpoczęte 100 kg przyrostu masy ryb innych niż łososiowate lub innych organizmów wodnych w ciągu cyklu produkcyjnego w obiektach chowu lub hodowli tych ryb lub tych organizmów, o ile zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 3 pkt 38 lit. g.
2. Rada Ministrów, w drodze rozporządzeń:
1) określi jednostkowe stawki opłat, o których mowa w ust. 1;
2) może różnicować wysokość stawek opłat w zależności od:
a) rodzaju gazów, pyłów, odpadów lub substancji w ściekach i temperatury ścieków,
b) rodzaju ścieków,
c) jakości i rodzaju pobranej wody oraz jej przeznaczenia,
d) części obszaru kraju,
e) sposobu zagospodarowania terenu w przypadku stawek opłat za ścieki, o których mowa w art. 3 pkt 38 lit. c,
f) rodzaju opłaty.
3. Rada Ministrów, wydając rozporządzenia, o których mowa w ust. 2, uwzględnia:
1) wielkość zasobów wodnych możliwych do wykorzystania w poszczególnych dorzeczach oraz koszt uzyskania wód z tych zasobów, dostępność zasobów środowiska, wymogi ochrony środowiska i stopień degradacji poszczególnych obszarów i zasobów, wynikające z dotychczasowych form korzystania ze środowiska;
2) uciążliwość gazów, pyłów, substancji lub energii zawartych w ściekach oraz odpadów dla środowiska;
3) potrzebę zapewnienia szczególnej ochrony zasobów wód podziemnych i wód jezior;
4) możliwości techniczne lub technologiczne oraz ekologiczną lub ekonomiczną racjonalność odzysku odpadów.
4. (uchylony).
Przypis w tekście jednolitym: Wysokość stawek opłat ogłasza minister właściwy do spraw środowiska na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Wysokość stawek opłat ogłasza minister właściwy do spraw środowiska na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Wysokość stawek opłat ogłasza minister właściwy do spraw środowiska na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Wysokość stawek opłat ogłasza minister właściwy do spraw środowiska na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Wysokość stawek opłat ogłasza minister właściwy do spraw środowiska na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Wysokość stawek opłat ogłasza minister właściwy do spraw środowiska na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Wysokość stawek opłat ogłasza minister właściwy do spraw środowiska na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Dodana przez art. 1 pkt 66 ustawy, o której mowa w odnośniku 5.
Przypis w tekście jednolitym: Przez art. 1 pkt 6 lit. c ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska i ustawy - Prawo wodne (Dz. U. Nr 233, poz. 1957), która weszła w życie z dniem 12 stycznia 2003 r.
-
Wcześniejsze brzmienie — w Dz.U. 2006 poz. 902 (ogł. 19 lipca 2006) ten tekst
1. Górne jednostkowe stawki opłat wynoszą, z zastrzeżeniem art. 291 ust. 1:
1) 273 zł za 1 kg gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza;
2) 175 zł za 1 kg substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi;
3) 20 zł za 1 dam³ wód chłodniczych;
4) 200 zł za umieszczenie 1 Mg odpadów na składowisku;
5) 3 zł za pobór 1 m³ wody podziemnej;
6) 1,50 zł za pobór 1 m³ wody powierzchniowej;
7) 3 zł za 1 m² powierzchni na jeden rok, z której odprowadzane są ścieki, o których mowa w art. 3 pkt 38 lit. c;
8) 20 zł za każde rozpoczęte 100 kg przyrostu masy ryb innych niż łososiowate lub innych organizmów wodnych w ciągu cyklu produkcyjnego w obiektach chowu lub hodowli tych ryb lub tych organizmów, o ile zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 3 pkt 38 lit. g.
2. Rada Ministrów, w drodze rozporządzeń:
1) określi jednostkowe stawki opłat, o których mowa w ust. 1;
2) może różnicować wysokość stawek opłat w zależności od:
a) rodzaju gazów, pyłów, odpadów lub substancji w ściekach i temperatury ścieków,
b) rodzaju ścieków,
c) jakości i rodzaju pobranej wody oraz jej przeznaczenia,
d) części obszaru kraju,
e) sposobu zagospodarowania terenu w przypadku stawek opłat za ścieki, o których mowa w art. 3 pkt 38 lit. c.
3. Rada Ministrów, wydając rozporządzenia, o których mowa w ust. 2, uwzględnia:
1) wielkość zasobów wodnych możliwych do wykorzystania w poszczególnych dorzeczach oraz koszt uzyskania wód z tych zasobów, dostępność zasobów środowiska, wymogi ochrony środowiska i stopień degradacji poszczególnych obszarów i zasobów, wynikające z dotychczasowych form korzystania ze środowiska;
2) uciążliwość gazów, pyłów, substancji lub energii zawartych w ściekach oraz odpadów dla środowiska;
3) potrzebę zapewnienia szczególnej ochrony zasobów wód podziemnych i wód jezior;
4) możliwości techniczne lub technologiczne oraz ekologiczną lub ekonomiczną racjonalność odzysku odpadów.
4. (uchylony).
Przypis w tekście jednolitym: Wysokość stawek opłat ogłasza minister właściwy do spraw środowiska na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Wysokość stawek opłat ogłasza minister właściwy do spraw środowiska na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Wysokość stawek opłat ogłasza minister właściwy do spraw środowiska na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Wysokość stawek opłat ogłasza minister właściwy do spraw środowiska na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Wysokość stawek opłat ogłasza minister właściwy do spraw środowiska na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Wysokość stawek opłat ogłasza minister właściwy do spraw środowiska na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Wysokość stawek opłat ogłasza minister właściwy do spraw środowiska na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy.
Przypis w tekście jednolitym: Dodany przez art. 1 pkt 6 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 402; w brzmieniu ustalonym przez art. 6 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 21.
Przypis w tekście jednolitym: W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 6 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 402.
Przypis w tekście jednolitym: Przez art. 1 pkt 6 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku 402.
-
Wcześniejsze brzmienie — w Dz.U. 2001 poz. 627 (ogł. 20 czerwca 2001)
1. Górne jednostkowe stawki opłat wynoszą, z zastrzeżeniem art. 291 ust. 1:
1) 273 zł za 1 kg gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza,
2) 175 zł za 1 kg substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi,
3) 20 zł za 1 dam³ wód chłodniczych,
4) 200 zł za umieszczenie 1 Mg odpadów na składowisku,
5) 3 zł za pobór 1 m³ wody podziemnej,
6) 1,50 zł za pobór 1 m³ wody powierzchniowej,
7) 3 zł za 1 m² powierzchni na jeden rok, z której odprowadzane są ścieki, o których mowa w art. 3 pkt 38 lit. c).
2. Rada Ministrów, w drodze rozporządzeń:
1) określi jednostkowe stawki opłat, o których mowa w ust. 1,
2) może zróżnicować wysokość stawek opłat w zależności od:
a) rodzaju gazów, pyłów, odpadów lub substancji w ściekach i temperatury ścieków,
b) jakości i rodzaju pobranej wody,
c) obszaru kraju,
d) sposobu zagospodarowania terenu w przypadku stawek opłat za wody opadowe i roztopowe.
3. Rada Ministrów, wydając rozporządzenia, o których mowa w ust. 2, uwzględnia:
1) wielkość zasobów wodnych możliwych do wykorzystania w poszczególnych dorzeczach oraz koszt uzyskania wód z tych zasobów, dostępność zasobów środowiska, wymogi ochrony środowiska i stopień degradacji poszczególnych obszarów i zasobów, wynikające z dotychczasowych form korzystania ze środowiska,
2) uciążliwość gazów, pyłów, substancji lub energii zawartych w ściekach oraz odpadów dla środowiska,
3) potrzebę zapewnienia szczególnej ochrony zasobów wód podziemnych i wód jezior,
4) możliwości techniczne lub technologiczne oraz ekologiczną lub ekonomiczną racjonalność odzysku odpadów.
4. Rozporządzenia, o których mowa w ust. 2, powinny być ogłoszone nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok, od którego mają obowiązywać.
Źródła: przepis występuje w 13 z 13 tekstów tego aktu w bazie. Polecenia zmian są przypisywane do przepisu automatycznie z tekstu nowelizacji — polecenie, którego nie dało się jednoznacznie przypisać, nie jest tu pokazywane.
Orzeczenia
W bazie nie ma orzeczeń, których podstawa prawna wskazuje ten przepis.