Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 kwietnia 2006 r. w sprawie zakresu badań niezbędnych do ustalenia właściwości leczniczych naturalnych surowców leczniczych i właściwości leczniczych klimatu, kryteriów ich oceny oraz wzoru świadectwa potwierdzającego te właściwości

kryteria okreÊlone w za∏àczniku nr 1 do niniej- gi, mechanika pok∏adowego lub mechanika szego rozporzàdzenia.”; poÊwiadczenia obs∏ugi statku powietrznego, uprawniajàcego do obs∏ugi statków powietrz- 3) wza∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia pkt 1 i2 otrzy- nych b´dàcych w wyposa˝eniu albo planowamujà brzmienie: nych do wprowadzenia w wyposa˝eniu Stra˝y Granicznej.”. „1. Posiadanie kwalifikacji pilota uprawniajàcych do pilotowania statków powietrznych b´dàcych § 2. Rozporzàdzenie wchodzi w˝ycie zdniem og∏owwyposa˝eniu albo planowanych do wprowa- szenia. dzenia wwyposa˝eniu Stra˝y Granicznej. 2. Posiadanie co najmniej 5-letniego doÊwiadcze- Minister Spraw Wewn´trznych i Administracji: nia zawodowego: mechanika lotniczego obs∏u- L. Dorn 565 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA1) z dnia 13 kwietnia 2006 r. w sprawie zakresu badaƒ niezb´dnych do ustalenia w∏aÊciwoÊci leczniczych naturalnych surowców leczniczych i w∏aÊciwoÊci leczniczych klimatu, kryteriów ich oceny oraz wzoru Êwiadectwa potwierdzajàcego te w∏aÊciwoÊci

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Zdrowia zdnia 13 kwietnia 2006 r. (poz. 565) Za∏àcznik nr 1 ZAKRES BADA¡ NIEZB¢DNYCH DO USTALENIA W¸AÂCIWOÂCI LECZNICZYCH WÓD I GAZÓW LECZNICZYCH 1. Badanie w∏aÊciwoÊci fizycznych ifizykochemicz- 3) potencja∏ redox; nych: 4) przewodnoÊç elektrolityczna w∏aÊciwa mierzona 1) odczyn wody; na wyp∏ywie wody z uj´cia; 2) temperatura wody; 5) absorbancja wody przy λ = 254 nm i λ = 436 nm;

6) ca∏kowita aktywnoÊç promieniotwórcza α i ß, 5. Badanie substancji organicznych potencjalnie 226Ra, 222Rn. szkodliwych dla zdrowia i wskaêników zanieczyszczenia: 2. Badanie sk∏adników mineralnych zdysocjowa- 1) fenole; nych: 2) wielopierÊcieniowe w´glowodory aromatyczne 1) kationy: amonu, sodu, potasu, wapnia, magnezu, (WWA); manganu, ˝elaza, litu, baru, strontu, miedzi, cyn- 3) substancje powierzchniowo czynne (anionowe); ku, niklu, kadmu, o∏owiu, chromu, selenu, arsenu, glinu, antymonu, kobaltu i rt´ci; 4) pestycydy. 2) aniony: fluorkowy, chlorkowy, bromkowy, jodko- 6. Badanie wskaêników zanieczyszczenia mikrobiowy, siarczanowy, wodorow´glanowy, azotano- logicznego: wy(III i V), fosforanowy, siarczkowy, cyjankowy. 1) bakterie grupy coli; 2) bakterie coli typu ka∏owego; 3. Badanie sk∏adników mineralnych niezdysocjowanych: zwiàzki boru i krzemu. 3) Pseudomonas aeruginosa; 4) Streptococcus faecalis; 4. Badanie sk∏adników gazowych: 5) Clostridia redukujàce siarczyny; 1) dwutlenek w´gla; 6) ogólna liczba bakterii wyhodowanych na agarze 2) siarkowodór; w 1 dm3 wody w temperaturach +22°C/74 h oraz 3) radon. +37°C/24 h. Za∏àcznik nr 2 ZAKRES BADA¡ NIEZB¢DNYCH DO USTALENIA W¸AÂCIWOÂCI LECZNICZYCH PELOIDÓW 1. Badanie w∏aÊciwoÊci fizykochemicznych: 2. Badanie zawartoÊci sk∏adników: 1) nieorganicznych (ogó∏em), nierozpuszczalnych 1) barwa; w 10 % kwasie solnym (krzemionka); 2) konsystencja; 2) organicznych (ogó∏em) oraz kwasów humusowych, bitumin, pektyn, bia∏ek i w´glowodanów. 3) zapach; 3. Badanie wskaêników zanieczyszczenia mikrobio- 4) stopieƒ humifikacji; logicznego: 5) zawartoÊç wody; 1) bakterie grupy coli typu ka∏owego; 2) Pseudomonas aeruginosa; 6) odczyn (pH) wyciàgu wodnego; 3) Staphylococcus aureus; 7) ch∏onnoÊç wody; 4) Enterobacteriacae; 8) obj´toÊç sedymentacyjna. 5) Candida albicans. Za∏àcznik nr 3 ZAKRES BADA¡ NIEZB¢DNYCH DO USTALENIA W¸AÂCIWOÂCI LECZNICZYCH KLIMATU, W TYM OCENY STANU SANITARNEGO POWIETRZA 1. OkreÊlenie warunków klimatycznych poprzez 5) ciÊnienie atmosferyczne i ciÊnienie pary wodnej; elementy klimatu, do których nale˝à: 6) wiatry — si∏a i kierunek; 1) temperatura powietrza; 2) us∏onecznienie; 7) opady atmosferyczne; 3) zachmurzenie; 8) zjawiska atmosferyczne: mg∏a, burze, wiatr feno- 4) wilgotnoÊç wzgl´dna powietrza; wy i halny, pokrywa Ênie˝na, go∏oledê.

Przy okreÊlaniu klimatu uwzgl´dniane sà trzy kate- trzu, alarmowych poziomów niektórych substancji gorie danych statystycznych: przeci´tnego stanu albo w powietrzu oraz marginesów tolerancji dla doprzeci´tnej sumy rocznej elementów klimatu, ich wahaƒ puszczalnych poziomów niektórych substancji oraz wartoÊci najwi´kszych odchyleƒ od stanu przeci´t- (Dz. U. Nr 87, poz. 796). nego (absolutne maksimum, absolutne minimum). 3. OkreÊlenie poziomu ha∏asu zgodnie z rozporzà- 2. OkreÊlenie zanieczyszczenia powietrza poprzez ocen´ poziomów st´˝eƒ sk∏adników szkodliwych, dzeniem Ministra Ârodowiska z dnia 29 lipca 2004 r. z uwzgl´dnieniem dopuszczalnych poziomów tych wsprawie dopuszczalnych poziomów ha∏asu wÊrodosk∏adników w powietrzu, zgodnie z rozporzàdzeniami wisku (Dz. U. Nr 178, poz. 1841). Ministra Ârodowiska: 4. OkreÊlenie poziomów pól elektromagnetycz- 1) z dnia 6 czerwca 2002 r. w sprawie oceny pozionych zgodnie zrozporzàdzeniem Ministra Ârodowiska mów substancji w powietrzu (Dz. U. Nr 87, z dnia 30 paêdziernika 2003 r. w sprawie dopuszczalpoz. 798); nych poziomów pól elektromagnetycznych w Êrodo- 2) z dnia 6 czerwca 2002 r. w sprawie dopuszczal- wisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych nych poziomów niektórych substancji w powie- poziomów (Dz. U. Nr 192, poz. 1883). Za∏àcznik nr 4 KRYTERIA OCENY W¸AÂCIWOÂCI LECZNICZYCH WÓD I GAZÓW, PELOIDÓW I KLIMATU ORAZ ICH PRZYDATNOÂCI DO CELÓW LECZNICZYCH I. Kryteria oceny leczniczych w∏aÊciwoÊci c) 2 mg fluorków — woda fluorkowa, wód podziemnych d) 10 mg ˝elaza (II) — woda ˝elazista, 1. Klasyfikacja fizykochemiczna wód podzieme) 70 mg kwasu metakrzemowego — woda krzenych, które mogà byç uznane za lecznicze mowa, Na podstawie sk∏adu chemicznego wody i jej w∏a- f) 1000 mg niezwiàzanego dwutlenku w´gla — ÊciwoÊci oznaczonych wed∏ug zakresu podanego szczawa, w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia ust. 1—4 wody podziemne klasyfikuje si´ nast´pujàco: g) 250—999 mg niezwiàzanego dwutlenku w´gla — woda kwasow´glowa lub 1) wody mineralne — wody zawierajàce w 1 dm3 co najmniej 1000 mg rozpuszczonych sk∏adników, h) wykazujàca na wyp∏ywie z uj´cia temperatur´ w tym w szczególnoÊci: chlorki, siarczany i wodo- co najmniej 20°C — woda termalna, row´glany sodu, wapnia i magnezu, wyst´pujàce i) wykazujàca aktywnoÊç promieniotwórczà co w poszczególnych wodach w ró˝nych stosunkach najmniej 74 Bg/dm3 — woda radonowa. iloÊciowych. W charakterystyce wody swoistej wymienia si´ Wcharakterystyce wody mineralnej podaje si´ prozawarte wniej sk∏adniki swoiste wporzàdku malecentowà zawartoÊç ogó∏u sk∏adników sta∏ych, rozjàcych st´˝eƒ; puszczonych w danej wodzie oraz nazwy anionów i kationów, których udzia∏ iloÊciowy w przeliczeniu 3) wody mineralne swoiste — wody mineralne zana miligramorównowa˝niki (meq) w 1 dm3 wody wierajàce jeden lub wi´cej sk∏adników swoistych przekracza 20 %, wkolejnoÊci malejàcych st´˝eƒ; wymienionych w pkt 2. 2) wody swoiste (s∏abo zmineralizowane) — wody W charakterystyce wody mineralnej swoistej pozawierajàce w dm3 poni˝ej 1000 mg rozpuszczodaje si´ procentowà zawartoÊç rozpuszczonych nych sk∏adników sta∏ych, w tym jeden lub wi´cej sk∏adników mineralnych, nazwy anionów i katiosk∏adników leczniczych swoistych, w podanych lub wy˝szych st´˝eniach: nów, których udzia∏ iloÊciowy w przeliczeniu na miligramorównowa˝niki (meq) w 1 dm3 wody a) 1 mg jodków — woda jodkowa, przekracza 20 %, oraz nazw´ zwiàzanà z charakteb) 1 mg siarczków lub innych zwiàzków siarki (II) rystycznymi dla danej wody sk∏adnikami swoisty- — woda siarczkowa, mi, w porzàdku malejàcych st´˝eƒ.

2. Wymagania organoleptyczne i fizykochemiczne Uwaga: znak „-” oznacza, ˝e wymagaƒ wtym zakresie si´ nie okreÊla. 1)WielkoÊç dotyczy wody na stanowisku zabiegowym.

3. Najwy˝sze dopuszczalne st´˝enia sk∏adników niepo˝àdanych wnadmiernych st´˝eniach oraz toksycznych Uwaga: znak „-” oznacza, ˝e wymagaƒ wtym zakresie si´ nie okreÊla. x)Wymagania dotyczà stosowania kuracji powy˝ej 1 miesiàca.

4. Wymagania mikrobiologiczne Uwaga: znak „-” oznacza, ˝e wymagaƒ wtym zakresie si´ nie okreÊla.

II. Kryteria oceny leczniczych w∏aÊciwoÊci si´ na surowiec typu wysokiego, przejÊciowego i nipeloidów skiego z uwzgl´dnieniem kryteriów podanych w tabeli 1. Peloidem o w∏aÊciwoÊciach leczniczych jest surowiec pochodzàcy z nieodwodnionego z∏o˝a torfowe- Za peloid leczniczy zostaje uznany peloid spe∏niago o udokumentowanych zasobach i stopniu humifi- jàcy wymagania fizykochemiczne i mikrobiologiczne kacji masy roÊlinnej powy˝ej 30 %. Peloidy ró˝nicuje przedstawione w tabelach 1 i 2.

III. Kryteria oceny w∏aÊciwoÊci leczniczych 8) cz´ste wyst´powanie burz i wiatru halnego; klimatu i stanu sanitarnego powietrza 9) du˝e kontrasty dobowe temperatury i wilgotnoÊci 1. Parametry klimatu o w∏aÊciwoÊciach leczni- powietrza zwiàzane z zastoiskami ch∏odnego poczych: wietrza i inwersjami temperatury; 1) liczba godzin ze s∏oƒcem wroku co najmniej 1500; 10) cz´ste pojawianie si´ wysokich i niskich wartoÊci 2) liczba dni z opadem (≥ 0,1 mm) w roku nie wi´cej temperatury odczuwalnej. ni˝ 183; 3. Ocena w∏aÊciwoÊci leczniczych klimatu obejmu- 3) liczba dni z mg∏à w okresie od paêdziernika do marca nie wi´cej ni˝ 50, aod kwietnia do wrzeÊnia je kryteria jakoÊci powietrza, ochrony przed ha∏asem nie wi´cej ni˝ 15. i ochrony przed polami elektromagnetycznymi, zgodnie z rozporzàdzeniami Ministra Ârodowiska: 2. Klimat o w∏aÊciwoÊciach leczniczych nie powinien mieç cech stanowiàcych bodêce niekorzystne dla 1) z dnia 6 czerwca 2002 r. w sprawie oceny pozioorganizmu ludzkiego: mów substancji w powietrzu (Dz. U. Nr 87,

); 1) cz´ste wyst´powanie dni parnych (ciÊnienie pary wodnej ≥ 18,8 hPa); 2) z dnia 6 czerwca 2002 r. w sprawie dopuszczal- 2) zbyt ma∏a (poni˝ej 55 %) lub zbyt du˝a (powy˝ej nych poziomów niektórych substancji w powie- 86 %) wilgotnoÊç wzgl´dna powietrza; trzu, alarmowych poziomów niektórych substancji w powietrzu oraz marginesów tolerancji dla do- 3) cz´ste wyst´powanie dni charakterystycznych termicznie: dni goràce (t max ≥ 25,0°C), dni upalne puszczalnych poziomów niektórych substancji (tmax ≥ 30,0°C), dni mroêne (tmin ≥–10,0°C), dni (Dz. U. Nr 87, poz. 796). bardzo mroêne (t max < –10°C); 4. OkreÊlenie poziomu ha∏asu zgodnie z rozporzà- 4) d∏ugie okresy pogody pochmurnej (zachmurzenie dzeniem Ministra Ârodowiska z dnia 29 lipca 2004 r. 100 %); wsprawie dopuszczalnych poziomów ha∏asu wÊrodo- 5) zbyt ma∏e przewietrzanie terenu (du˝a liczba dni wisku (Dz. U. Nr 178, poz. 1841). z ciszà i bardzo ma∏à pr´dkoÊcià wiatru, poni˝ej 2m/s); 5. OkreÊlenie poziomów pól elektromagnetycz- 6) cz´ste wyst´powanie dni z du˝à pr´dkoÊcià wia- nych zgodnie zrozporzàdzeniem Ministra Ârodowiska tru, dni z ciszà i ma∏à pr´dkoÊcià wiatru, poni˝ej z dnia 30 paêdziernika 2003 r. w sprawie dopuszczal- 8 m/s; nych poziomów pól elektromagnetycznych w Êrodo- 7) cz´ste zmiany pogody (ponad 50 % dni wmiesià- wisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych cu); poziomów (Dz. U. Nr 192, poz. 1883).

Za∏àcznik nr 5 .................................................................. (nazwa instytucji wydajàcej Êwiadectwo) .................................................................. (adres) WZÓR ÂWIADECTWO potwierdzajàce w∏aÊciwoÊci lecznicze naturalnych surowców leczniczych i klimatu A. Naturalne surowce lecznicze (woda/peloidy) Stwierdza si´, ˝e .............................................................................................................................................................. (nazwa surowca leczniczego) pochodzàcy ze z∏o˝a zlokalizowanego w ...................................................................................................................... (nazwa ilokalizacja uzdrowiska lub miejscowoÊci ubiegajàcej si´ ostatus uzdrowiska) ........................................................................................................................................................................................... zlokalizowanego w .......................................................................................................................................................... (nazwa ilokalizacja z∏o˝a/uj´cia) nast´pujàcej wielkoÊci: ................................................................................................................................................... (udokumentowane zasoby) ma nast´pujàce w∏aÊciwoÊci lecznicze: ........................................................................................................................ (charakterystyka w∏aÊciwoÊci leczniczych wody/peloidu) ........................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................... imo˝e byç wykorzystywany wlecznictwie uzdrowiskowym do .................................................................................. (wskazania do zastosowania wlecznictwie uzdrowiskowym) ........................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................... B. Klimat Stwierdza si´, ˝e .............................................................................................................................................................. (nazwa ilokalizacja uzdrowiska lub miejscowoÊci ubiegajàcej si´ ostatus uzdrowiska) ........................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................... charakteryzuje si´ parametrami sanitarnymi powietrza ............................................................................................. .......................................................................................................................................................................................... warunkami bioklimatycznymi ........................................................................................................................................ ..........................................................................................................................................................................................

ma nast´pujàce w∏aÊciwoÊci lecznicze: ......................................................................................................................... (charakterystyka w∏aÊciwoÊci leczniczych klimatu) ........................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................... imo˝e byç wykorzystywany wlecznictwie uzdrowiskowym do .................................................................................. (wskazania do zastosowania wlecznictwie uzdrowiskowym) ........................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................... .............................................. ........................................ (data) (podpis)

Charakterystyka i klasyfikacja fizykochemiczna naturalnego surowca leczniczego (wody/peloidy) .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................................................................

Charakterystyka stanu sanitarnego powietrza i klimatu .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................................................................