Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 28 grudnia 2005 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: asystent operatora dźwięku, fotograf, monter izolacji budowlanych, operator maszyn i urządzeń do obróbki plastycznej, operator maszyn i urządzeń metalurgicznych, technik architektury krajobrazu, technik hutnik, technik mechanik, technik mechatronik i technik technologii odzieży

1. OkreÊla si´ podstawy programowe kszta∏ce- 5) operator maszyn i urzàdzeƒ metalurgicznych — nia w nast´pujàcych zawodach obj´tych klasyfikacjà symbol cyfrowy 812⁰²; zawodów szkolnictwa zawodowego, stanowiàcà za- ∏àcznik do rozporzàdzenia Ministra Edukacji Narodo- 6) technik architektury krajobrazu — symbol cyfrowy wej iSportu zdnia 8 maja 2004 r. wsprawie klasyfika- 321⁰⁷; cji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. Nr 114, poz. 1195 oraz z 2005 r. Nr 116, poz. 969): 7) technik hutnik — symbol cyfrowy 311¹⁶; 1) asystent operatora dêwi´ku — symbol cyfrowy 8) technik mechanik — symbol cyfrowy 311²⁰; 313⁰⁶; 9) technik mechatronik — symbol cyfrowy 311⁵⁰; 2) fotograf — symbol cyfrowy 313⁰⁵; ——————— 10) technik technologii odzie˝y — symbol cyfrowy 1) Minister Edukacji i Nauki kieruje dzia∏em administracji 311³⁴. rzàdowej — oÊwiata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów zdnia 2. Podstawy programowe, októrych mowa wust.1, 31 paêdziernika 2005 r. wsprawie szczegó∏owego zakresu stanowià za∏àczniki nr 1—10 do rozporzàdzenia. dzia∏ania Ministra Edukacji i Nauki (Dz. U. Nr 220, poz. 1886).

Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y 14 dni od dnia og∏oszenia. og∏oszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2703 i Nr 281, poz. 2781 oraz z 2005 r. Nr 17, poz. 141, Nr 94, poz. 788, Nr 122, poz. 1020, Nr 131, poz. 1091, Nr 167, poz. 1400 iNr 249, poz. 2104. Minister Edukacji i Nauki: M. Seweryƒski</td></tr><tr><td>——————— 1) Minister Edukacji i Nauki kieruje dzia∏em administracji rzàdowej — oÊwiata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów zdnia 31 paêdziernika 2005 r. wsprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Edukacji i Nauki (Dz. U. Nr 220, poz. 1886). 2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2703 i Nr 281, poz. 2781 oraz z 2005 r. Nr 17, poz. 141, Nr 94, poz. 788, Nr 122, poz. 1020, Nr 131, poz. 1091, Nr 167, poz. 1400 iNr 249, poz. 2104.</td></tr></tbody></table></div>

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 28 grudnia 2005 r. (poz. 54) Za∏àcznik nr 1 Nr 10 — 327 — Poz. 54 8) instalować sprzęt dźwiękowy z zastosowaniem różnych połączeń; 9) prowadzić mikrofon na tyczce lub boomie oraz instalować mikrofony bezprzewodowe; 10) realizować nagrania dźwiękowe i nagłośnienia w sytuacjach powtarzalnych; 11) testować i oceniać sprawność sprzętu; 12) przeprowadzać naprawy i konserwację sprzętu; 13) lokalizować awarie sprzętu; 14) korzystać z instrukcji obsługi urządzeń; 15) sporządzać kosztorysy i zapotrzebowanie materiałowe związane z realizacją dźwięku; 16) stosować przepisy prawa autorskiego; 17) przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 18) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 19) stosować przepisy prawa dotyczące działalności gospodarczej; 20) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy oraz warunków pracy; 21) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 22) kierować zespołem pracowników; 23) posługiwać się językiem obcym w zakresie wspomagającym wykonywanie zadań zawodowych; 24) korzystać z różnych źródeł informacji. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie asystent operatora dźwięku powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) współpracy z operatorem dźwięku w nagrywaniu i opracowaniu warstwy dźwiękowej filmów, programów telewizyjnych i radiowych; 2) kompletowania i oceny sprawności technicznej sprzętu niezbędnego do nagrywania dźwięku; Nr 10 — 328 — 3. (so) rozmieszczania w studiu i na planie filmowym mikrofonów zgodnie z instrukcją operatora dźwięku; obsługi mikrofonów kierunkowych osadzonych na tyczkach i wysięgnikach; opisywania nagranych taśm; opracowania koncepcji nagrania z uwzględnieniem rozmieszczenia mikrofonów i obsługi aparatury nagrywającej,; eksploatacji, przechowywania i transportowania sprzętu; sporządzania dokumentacji produkcyjno-finansowej. Zawód asystent operatora dźwięku jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 1) wykonywania zadań asystenta operatora dźwięku planu filmowego i telewizyjnej pracy studyjnej; 2) wykonywania zadań asystenta operatora dźwięku postprodukcji filmowej i telewizyjnej, wykonywania zadań asystenta operatora dźwięku radiowej pracy studyjnej i studia nagraniowego; wykonywania zadań asystenta operatora dźwięku — akustyka teatralnego, realizatora nagłośnień. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące bloki programowe: 1) 2) 3) techniczne podstawy zawodu; akustyka i muzyka; podstawy działalności zawodowej. Nr 10 — 329 — BLOK: TECHNICZNE PODSTAWY ZAWODU 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) 9) 10) 11) 12) 13) 14) 15) 16) 17) 18) 19) 20) 21) 22) charakteryzować tok produkcji oraz technologie stosowane w produkcji filmowej, telewizyjnej, radiowej, fonograficznej, teatralnej i estradowej; stosować terminologię z zakresu technologii produkcji filmowej, telewizyjnej, radiowej, fonograficznej, teatralnej i estradowej, ustalać technologie realizacji dźwięku; określać obowiązki asystenta realizatora dźwięku; sporządzać kosztorysy i zapotrzebowanie materiałowe związane z realizacją dźwięku; prowadzić dokumentację i oznakowywać zapisane nośniki; duplikować i archiwizować materiały; stosować normy techniczne obowiązujące w produkcji filmowej, telewizyjnej, radiowej, fonograficznej, teatralnej i estradowej, charakteryzować budowę i działanie urządzeń dźwiękowych; odczytywać i stosować instrukcje obsługi urządzeń elektronicznych; opracowywać etapy zapisu dźwięku; posługiwać się scenopisem w pracy; konfigurować sprzęt, łącząc go w układy; stosować zasady synchronizacji i mikrofonizacji w obsłudze operatorskiej; prowadzić mikrofon na tyczce i boomie oraz instalować mikrofony bezprzewodowe; wykonywać nagrania dźwiękowe oraz nagłośnienia w sytuacjach powtarzalnych; testować sprzęt i oceniać jego sprawność; lokalizować awarie sprzętu; dokonywać napraw i konserwacji sprzętu; projektować i wykonywać podstawowe adaptacje akustyczne; użytkować komputerowe programy dźwiękowe i muzyczne; przesyłać dane dźwiękowe za pomocą Internetu. Nr 10 — 330 — Poz. 54 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) produkcja filmowa, telewizyjna, radiowa, fonograficzna, teatralna i estradowa; 2) technologia realizacji dźwięku w produkcji filmowej, telewizyjnej, radiowej, fonograficznej, teatralnej i estradowej,; 3) obowiązki asystenta realizatora dźwięku; 4) sporządzanie kosztorysów i zapotrzebowania materiałowego; 5) zasady dokumentacji i znakowania nośników; 6) duplikowanie i archiwizacja materiałów; 7) normy techniczne obowiązujące w produkcji filmowej, telewizyjnej, radiowej, fonograficznej, teatralnej i estradowej, 8) zasady działania i obsługi urządzeń dźwiękowych; 9) podstawy montażu dźwięku, zgrań dźwiękowych oraz zapis dźwięku; 10) analiza scenopisów; 11) zasady działania i obsługi urządzeń współpracujących z dźwiękiem; 12) zasady mikrofonizacji i synchronizacji; 13) operowanie mikroportami i mikrofonami (boomem, tyczką); 14) realizacja nagrań głosowych, muzycznych, efektowych w studiu i plenerze; 15) realizacja nagłośnień; 16) technika pomiarowa i lokalizowanie awarii; 17) konserwacja i naprawa sprzętu; 18) projektowanie podstawowych adaptacji akustycznych; 19) komputerowe programy dźwiękowe i muzyczne. BLOK: AKUSTYKA I MUZYKA 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) wykorzystywać wiedzę dotyczącą źródeł dźwięku, rozchodzenia się fal akustycznych, wpływu środowiska na przebieg fal oraz zasady słyszenia w działalności zawodowej; 2) określać źródła dźwięku i izolacyjność akustyczną; 3) oceniać akustykę pomieszczeń; Nr 10 — 331 — 4) 6) 7) 8) 9) 10) 5) 11) 12) 13) 14) 15) określać zasady działania przetworników elektroakustycznych, mikrofonów i głośników; stosować prawa i zasady elektrotechniki mające wpływ na pracę urządzeń dźwiękowych i urządzeń towarzyszących; określać technikę dźwiękową; określać transmisję, przetwarzanie i zapis sygnału dźwiękowego; wykorzystywać zasady tworzenia melodii, rytmu, harmonii i formy muzycznej, odczytywać zapis nutowy; rozpoznawać style muzyczne i utwory należące do kanonu literatury muzyki poważnej i rozrywkowej; określać budowę, działanie i właściwości klasycznych instrumentów muzycznych; określać budowę i działanie instrumentów elektrycznych i elektronicznych; wykorzystywać wiedzę z historii kultury, filmu i teatru w działalności zawodowej; oceniać jakość wykonania utworu i realizacji nagrania; posługiwać się poprawną polszczyzną oraz stosować zasady dykcji i fonetyki. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 11) zasady słyszenia, źródła dźwięku, rozchodzenie się fal akustycznych; akustyka pomieszczeń, izolacyjność akustyczna; przetworniki elektroakustyczne; podstawy elektroniki, układy elektroniczne w torze elektroakustycznym; podstawy techniki dźwiękowej; transmisja sygnału, przetwarzanie i zapis sygnału; zasady tworzenia melodii, rytmu, harmonii i formy muzycznej; solfeż, zasady notacji muzycznej, czytanie nut; literatura muzyczna, klasyczna i rozrywkowa; instrumentoznawstwo, budowa i zasady działania instrumentów klasycznych; budowa i zasady działania instrumentów elektrycznych i elektronicznych; Nr 10 — 332 — Poz. 54 12) historia muzyki klasycznej, rozrywkowej i filmu połączona z projekcjami dźwiękowymi i audiowizualnymi; 13) ocena wykonania utworu oraz realizacji dźwiękowej; 14) fonetyka i dykcja. BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) korzystać z literatury technicznej, muzycznej i prawnej; 2) stosować przepisy prawa autorskiego; 3) obsługiwać komputerowe programy multimedialne i biurowe; 4) projektować bazy danych; 5) archiwizować informacje; 6) przesyłać informacje opracowane w formie graficznej z wykorzystaniem Internetu; 7) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej; 8) postępować zgodnie z zasadami etyki; 9) stosować przepisy kodeksu pracy, dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy oraz warunków pracy; 10) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 11) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 12) prowadzić negocjacje; 13) rozwiązywać problemy; 14) podejmować decyzje; 15) przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 16) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność pracy; 17) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 18) korzystać z obcojęzycznych źródeł informacji, dokumentacji technicznej, norm katalogów oraz specjalistycznego oprogramowania; 19) organizować doskonalenie zawodowe pracowników; 20) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy.

Nr 10 — 334 — Poz. 54 Ill. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Nazwa bloku programowego Minimalna liczba godzin Ww okresie kształcenia w %* * Podział godzin na bloki programowe dotyczy zarówno kształcenia w szkołach dla młodzieży, jak i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 10 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, odpowiednie są następujące pomieszczenia dydaktyczne: 1) studio zdjęciowe; 2) studio dźwiękowe; 3) studio muzyczne; 4) montażownia dźwięku; 5) pracownia konserwacji; 6) sala projekcyjna; 7) przepisywalnia audiowizualna; 8) pracownia nagłośnienia; Nr 10 — 335 — Poz. 54 9) mediateka; 10) pracownia komputerowa. Studio zdjęciowe, zorganizowane i wyposażone na wzór studia telewizyjnego, przeznaczone do nagrań z obrazem w warunkach hali zdjęciowej i warunkach pozastudyjnych we wnętrzach lub w plenerze, powinno być wyposażone w: 1) kamery wideo, DV; 2) sprzęt oświetleniowy; 3) mikrofony do nagrań na planie, w tym mikrofony bezprzewodowe; 4) stoły mikserskie stacjonarne i przenośne; 5) urządzenia umożliwiające zapis na różnych nośnikach; 6) elementy umożliwiające adaptację akustyczną studia. Studio dźwiękowe, do nagrań studyjnych typu postprodukcyjnego i zgrań z obrazem, powinno być wyposażone w: 1) mikrofony studyjne; 2) stół mikserski; 3) urządzenia zapisujące dźwięk w różnych formatach; 4) urządzenia peryferyjne typu: a) sztuczny pogłos, b) kompresory, c) korektory barwy; 5) urządzenia odtwarzające i zapisujące dźwięk w synchronizacji z obrazem; 6) urządzenia do synchronizacji projekcji obrazu z urządzeniami odtwarzającymi i zapisującymi dźwięk; 7) miejsce do wykonywania efektów synchronicznych; 8) elementy umożliwiające zmiany parametrów akustycznych studia. Studio muzyczne, do nagrań muzycznych i słowno-muzycznych typu radiowego i fonograficznego, powinno być wyposażone w: 1) mikrofony studyjne; 2) stół mikserski; 3) urządzenia zapisujące i odtwarzające dźwięk; 4) urządzenia peryferyjne typu: a) sztuczny pogłos, b) korektory barwy; Nr 10 — 336 — Poz. 54 5) elementy umożliwiające zmiany akustyki studia i separację źródeł dźwięku; 6) instrumenty elektroniczne mogące współpracować w systemie MIDI. Montażownia dźwięku przeznaczona jest do montażu dźwięku na różnego typu nośnikach i komputerach. Pracownia konserwacji, do bieżącej konserwacji sprzętu szkolnego oraz do prowadzenia ćwiczeń laboratoryjnych, powinna być wyposażona w: 1) generator sygnałów testowych; 2) spektrometr; 3) oscyloskop; 4) komplet taśm testowych i czyszczących do urządzeń rejestrujących i odtwarzających dźwięk na stanowiskach analogowych i cyfrowych; 5) korektory graficzne sygnałów dźwiękowych, jedna para identycznych; 6) stereofoniczny układ podsłuchu sygnałów; 7) stanowisko komputerowe z możliwością rejestracji sygnałów testowych; 8) magnetofon DATR do zapisu i odtwarzania; 9) stanowisko naprawcze: a) zestaw narzędzi do napraw urządzeń i okablowania, b) zestaw materiałów do napraw urządzeń i okablowania; 10) sonometr; 11) zestaw urządzeń do pomiaru akustyki pomieszczeń i układów odsłuchowych; 12) miernik fazy. Sala projekcyjna przeznaczona jest do projekcji filmów z różnych nośników na duży ekran, w określonych standardach dźwiękowych. Przepisywalnia audiowizualna powinna być wyposażona w urządzenia do kopiowania materiałów dźwiękowych i audiowizualnych w formatach analogowych i cyfrowych. Pracownia nagłośnienia powinna być wyposażona w sprzęt do realizacji dźwięku w przestrzeni otwartej i zamkniętej. Mediateka stanowi zaplecze informatyczne szkoły i powinna być wyposażona w: 1) materiały dydaktyczne; 2) archiwalia i materiały do udźwiękowienia prac uczniowskich: a) druki, b) taśmy, c) płyty: analogowe, CD, DVD;

Nr 10 — 338 — Poz. 54 Załącznik nr 2 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE FOTOGRAF SYMBOL CYFROWY 313⁰⁵ I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) 2) — A A > > R © ND — O O ©O 4 © OI A — no 15) dobierać materiały światłoczułe do realizacji określonych zadań; 16) dobierać i sporządzać roztwory do chemicznej obróbki materiałów fotograficznych; wykonywać różnego typu prace fotograficzne z wykorzystaniem sprzętu oraz materiałów światłoczułych; stosować cyfrowe techniki pozyskiwania, rejestracji i przetwarzania obrazu; wykorzystywać programy komputerowe do obróbki zdjęć; prowadzić procesy technologiczne; eksploatować i dokonywać konserwacji sprzętu fotograficznego; wykonywać prace związane z obsługą klientów; określać możliwości realizacji usług, przyjmować zlecenia; prowadzić dokumentację realizowanych prac; wykonywać prace archiwizacyjne z wykorzystaniem technik informatycznych; prowadzić racjonalną gospodarkę materiałową; sporządzać kosztorysy prac i usług; przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy oraz warunków pracy; organizować stanowiska pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; Nr 10 — 339 — Poz. 54 17) komunikowćeć się z uczestnikami procesu pracy; 18) oceniać i sporządzać oferty handlowe; 19) doskonalić umiejętności zawodowe; 20) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; 21) korzystać z różnych źródeł informacji; 22) prowadzić działalność gospodarczą; 23) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie fotograf powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) wykonywania prac fotograficznych z zastosowaniem tradycyjnych i cyfrowych technik rejestracji obrazu; 2) dokonywania chemicznej obróbki materiałów fotograficznych negatywowych, pozytywowych i diapozytywowych; 3) wykonywania kopii pozytywowych z materiałów zdjęciowych; 4) pozyskiwania, przetwarzania i wizualizacji obrazu z zastosowaniem technik cyfrowych; 5) opracowywania zdjęć z zastosowaniem technik informatycznych; 6) prowadzenia fotograficznej działalności usługowej. Ii. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące bloki programowe: 1) technologia procesów fotograficznych; 2) podstawy działalności zawodowej. Nr 10 — 340 — Poz. 54 BLOK: TECHNOLOGIA PROCESÓW FOTOGRAFICZNYCH 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) wykorzystywać wiedzę z zakresu historii sztuki i fotografii; 2) organizować stanowiska pracy; 3) przygotowywać materiały do wykonania zadań; 4) sporządzać szkice i rysunki techniczne; 5) obsługiwać aparaty fotograficzne, powiększalniki, koreksy, procesory do obróbki materiałów fotograficznych, sprzęt laboratoryjny; 6) określać funkcje elementów sprzętu fotograficznego, materiałów światłoczułych i chemikaliów; 7) dobierać materiały fotograficzne czarno-białe i barwne: negatywowe, odwracalne i pozytywowe oraz chemikalia fotograficzne, z uwzględnieniem ich właściwości, sposobu użytkowania i przechowywania; 8) ustalać technikę wykonania dla materiałów negatywowych, odwracalnych, czarno-białych i barwnych w różnych warunkach zdjęciowych; 9) ustalać warunki ekspozycji obrazu, dobierać obiektyw, oświetlenie, posługiwać się światłomierzem; 10) kontrolować powstawanie obrazu optycznego, jego cech i skali odwzorowania; 11) prowadzić i kontrolować przebieg procesów chemicznych: redukcji, utleniania; 12) oceniać jakość wykonanej pracy, usuwać usterki; 13) transportować i przechowywać materiały fotograficzne; 14 15) obsługiwać sprzęt komputerowy, korzystać z programów komputerowych do — przygotowywać, użytkować i konserwować narzędzia pracy; obróbki obrazu; 16) obliczać należność za wykonaną pracę; 17) stosować zasady gospodarki odpadami; 18) przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 19) stosować środki ochrony indywidualnej; 20 — udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy. Nr 10 — 341 — 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1 1 1 = © — 2 3 14 —)))))))))))))) 15) historia i rozwój fotografii; elementy wiedzy o sztuce; elementy rysunku technicznego; rysunek odręczny i szkicowy; budowa i działanie tradycyjnych i cyfrowych aparatów fotograficznych; fizyka światła i soczewki; automatyzacja i komputeryzacja techniki zdjęciowej, oświetlenie w fotografii; materiały światłoczułe czarno-białe; materiały światłoczułe barwne; warunki naświetlania; retusz, powiększanie, kopiowanie; kompozycja, światło i barwa obrazu fotograficznego; bezpieczeństwo i higiena pracy, ochrona przeciwpożarowa oraz ochrona środowiska; pierwsza pomoc. BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) 2) korzystać z różnych źródeł wiedzy ekonomicznej i prawnej; wyjaśniać podstawowe terminy z zakresu ekonomii i gospodarki rynkowej oraz określać zachodzące między nimi relacje; stosować istotne dla praktyki zawodowej zasady prawa finansowego, bankowego, podatkowego; prowadzić działalność gospodarczą; wypełniać i sporządzać dokumenty wymagane przy podejmowaniu pracy, zakładaniu i prowadzeniu własnej firmy; prowadzić działalność rozliczeniową, realizować różne formy płatności; oceniać i sporządzać oferty handlowe; Nr 10 — 342 — 8) 9) 10) 11) 12) 13) 14) 15) 16) 17) 18) 19) 20) określać możliwości realizacji zamówień, przyjmować zlecenia; opracowywać kosztorysy płac i usług; obliczać należność za wykonaną pracę; sporządzać umowy o wykonanie prac; prezentować realizowane prace i usługi; organizować stanowisko pracy zgodnie z zasadami ergonomii; przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; stosować przepisy kodeksu pracy, dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy oraz warunków pracy; komunikować się z uczestnikami procesu pracy; przestrzegać zasad etyki; stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; stosować środki ochrony indywidualnej; korzystać z różnych źródeł informacji, związanych z prowadzoną działalnością. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1))))))) 8)) (e) 10) 11) 12) problematyka prawna i ekonomiczna związana z działalnością fotograficzną; podstawy funkcjonowania przedsiębiorstw w gospodarce rynkowej; podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej; elementy prawa finansowego, bankowego, podatkowego oraz prawa pracy; dokumentacja działalności firmy, dokumentacja pracy; elementy socjologii i psychologii pracy; ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; elementy ergonomii; zasady i metody komunikowania się; etyka; bezpieczeństwo i higiena pracy; środki ochrony indywidualnej. Nr 10 — 343 — Poz. 54 ill. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Nazwa bloku programowego Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* Technologia procesów fotograficznych 60 Podstawy działalności zawodowej 20 Razem: 80** * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). sk Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone dorozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, odpowiednie są następujące pomieszczenia dydaktyczne: 1) pracownia fotograficzna; 2) pracownia rysunku; 3) pracownia komputerowa. Pracownia fotograficzna powinna być wyposażona w: 1) sprzęt fotograficzny: a) aparaty fotograficzne różnego typu, b) zestaw obiektywów, c) światłomierz, d) zestaw filtrów zdjęciowych; 2) sprzęt oświetleniowy; 3) sprzęt pomocniczy; 4) sprzęt do kopiowania;

Nr 10 — 345 — Poz. 54 Załącznik nr 3 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE MONTER IZOLACJI BUDOWLANYCH SYMBOL CYFROWY 713⁰⁸ I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) rozpoznawać rodzaje budowli, ich konstrukcje oraz technologię wykonania; posługiwać się dokumentacją techniczną, normami i instrukcjami w zakresie wykonywanych zadań zawodowych; 10) sporządzać szkice robocze izolacji budowlanych; 11) dobierać materiały, narzędzia i sprzęt do wykonywania określonych izolacji budowlanych; użytkować i konserwować narzędzia, urządzenia i sprzęt stosowane w robotach budowlanych i izolacyjnych; magazynować, składować i transportować materiały budowlane i izolacyjne; montować, użytkować i demontować rusztowania; przygotowywać podłoża pod różnego rodzaju izolacje; wykonywać roboty ciesielskie, murarskie, betoniarskie, tynkarskie i malarskie w zakresie związanym z montażem izolacji budowlanych; wykonywać izolacje wodochronne, termiczne, akustyczne, przeciwdrganiowe, chemoodporne i antykorozyjne zgodnie z obowiązującymi normami oraz warunkami technicznymi wykonania i odbioru robót budowlanych; wykonywać powłoki antykorozyjne konstrukcji stalowych, drewnianych, betonowych i murowych; Nr 10 — 346 — Poz. 54 12) wykonywać powłoki ochronne na różnego rodzaju izolacjach; 13) ocieplać zewnętrzne ściany budynków; 14) wykonywać dylatacje oraz uszczelnienia elementów budowlanych; 15) oceniać jakość wykonanych izolacji budowlanych; 16) oceniać stan techniczny istniejących izolacji oraz dokonywać ich konserwacji, napraw i demontażu; 17) wykonywać przedmiary i obmiary robót; 18) dokonywać rozliczenia materiałów, pracy sprzętu oraz robocizny; 19) wykonywać kalkulację kosztów oraz obliczać należność za wykonaną pracę; 20) korzystać z urządzeń, wyposażenia i zaplecza techniczno-socjalnego terenu budowy; 21) przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i _ higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 22) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 23) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 24) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy oraz warunków pracy; 25) korzystać z różnych źródeł informacji; 26) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 27) prowadzić działalność gospodarczą. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie monter izolacji budowlanych powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) przygotowywania podłoży pod różnego rodzaju izolacje; NN wykonywania izolacji wodochronnych, paroszczelnych i paroprzepuszczalnych; w wykonywania izolacji termicznych; R wykonywania izolacji akustycznych i przeciwdrganiowych,; O O izolowania rurociągów i urządzeń przemysłowych; | dokonywania konserwacji, napraw i demontażu izolacji budowlanych; co)))) wykonywania izolacji chemoodpornych i powłok antykorozyjnych;))) wykonywania dylatacji i uszczelnień elementów budowlanych. Nr 10 — 347 — BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące bloki programowe: 1) 2) 3) techniczne podstawy budownictwa; technologie wykonywania izolacji; podstawy działalności zawodowej. BLOK: TECHNICZNE PODSTAWY BUDOWNICTWA 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: JO OI — m M 00 10) 11) 12) posługiwać się pojęciami i terminologią budowlaną; 13) rozpoznawać rodzaje i elementy budynków; określać konstrukcję i technologię wykonania budynków; rozróżniać i określać właściwości materiałów i wyrobów budowlanych i materiałów izolacyjnych; oceniać jakość materiałów izolacyjnych; rozróżniać rodzaje izolacji budowlanych; stosować zasady organizacji terenu budowy oraz stanowiska roboczego; określać zasady składowania i przechowywania materiałów i wyrobów budowlanych i materiałów izolacyjnych; określać zasady transportowania materiałów i wyrobów budowlanych i materiałów izolacyjnych; rozróżniać rodzaje rusztowań oraz określać zasady ich użytkowania; określać zasady wykonywania podstawowych robót ciesielskich, zbrojarskich, betoniarskich, murarskich, tynkarskich i malarskich; stosować przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska obowiązujące na terenie budowy; rysować podstawowe konstrukcje geometryczne; Nr 10 — 348 — Poz. 14) 15) 16) 17) 18) 19) 20) 21) 22) wymiarować i opisywać rysunki techniczne; stosować ' zasady wykonywania przekrojów, rzutów poziomych i aksonometrycznych; odczytywać oznaczenia graficzne na rysunkach; rozróżniać poszczególne rodzaje i elementy dokumentacji technicznej; posługiwać się dokumentacją techniczną w zakresie projektów architektoniczno- -budowlanych, konstrukcyjnych i instalacyjnych; wykonywać szkice określonych izolacji budowlanych; posługiwać się podstawowymi przyrządami pomiarowymi; wykonywać przedmiary i obmiary robót izolacyjnych i budowlanych; wykonywać rysunki inwentaryzacyjne. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 11) 12) 13) 14) ogólne wiadomości o obiektach budowlanych; elementy konstrukcyjne i niekonstrukcyjne budynków; materiały i wyroby budowlane i materiały izolacyjne; rodzaje izolacji budowlanych; teren budowy i jego organizacja; magazynowanie, składowanie i transportowanie materiałów i wyrobów budowlanych i materiałów izolacyjnych; zasady montażu i użytkowania rusztowań i pomostów roboczych, podstawowe roboty ciesielskie, zbrojarskie, betoniarskie, murarskie, tynkarskie, malarskie; przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska, obowiązujące podczas wykonywania robót budowlanych i izolacyjnych; rodzaje rysunków technicznych; podstawowe konstrukcje geometryczne; zasady wymiarowania rysunków; rzutowanie prostokątne i aksonometryczne; rysunek odręczny i schematyczny; 54 Nr 10 — 349 — Poz. 54 15) elementy dokumentacji budowlanej; 16) oznaczenia graficzne na rysunkach technicznych; 17) przedmiar i obmiar robót budowlanych i izolacyjnych; 18) rysunek inwentaryzacyjny. BLOK: TECHNOLOGIE WYKONYWANIA IZOLACJI 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) organizować, użytkować i likwidować stanowisko pracy montera izolacji budowlanych zgodnie z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 2) dobierać materiały budowlane i izolacyjne do wykonania określonego rodzaju izolacji; 3) przygotowywać materiały izolacyjne i pomocnicze do wykonania określonego rodzaju izolacji; 4) stosować materiały i wyroby budowlane i materiały izolacyjne zgodnie z ich przeznaczeniem; 5) magazynować, składować i transportować materiały izolacyjne; 6) dobierać, użytkować i konserwować narzędzia, urządzenia oraz sprzęt do ręcznego i mechanicznego wykonywania robót izolacyjnych; 7) montować, użytkować i demontować rusztowania; 8) przygotowywać różnego rodzaju podłoża pod izolacje budowlane; 9) wykonywać podstawowe roboty budowlane związane z montażem izolacji budowlanych; 10) wykonywać izolacje wodochronne, termiczne, akustyczne, przeciwdrganiowe, chemoodporne i antykorozyjne obiektów budowlanych i urządzeń w określonych technologiach; 11) wykonywać powłoki antykorozyjne konstrukcji stalowych, drewnianych, betonowych i murowanych; 12) izolować rurociągi i urządzenia przemysłowe; 13) wykonywać dylatacje oraz uszczelniać elementy budowlane; 14) ocieplać ściany budynków; 15) oceniać jakość wykonanych izolacji budowlanych; Nr 10 — 350 — Poz. 54 16) wykonywać prace konserwacyjne i naprawcze izolacji budowlanych; 17) demontować elementy istniejących izolacji oraz czyścić i segregować odzyskane materiały; 18) rozliczać materiały stosowane do wykonania robót izolacyjnych; 19) obliczać koszty wykonywanych robót budowlanych i izolacyjnych. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) organizacja stanowiska pracy; 2) materiały stosowane do wykonywania izolacji budowlanych; 3) magazynowanie, składowanie i transportowanie materiałów i wyrobów budowlanych i materiałów izolacyjnych; 4) narzędzia, urządzenia i sprzęt do ręcznego i mechanicznego wykonywania izolacji; 5) technologie wykonywania izolacji wodochronnych, termicznych, akustycznych i przeciwdrganiowych oraz chemoodpornych i antykorozyjnych; 6) powłoki antykorozyjne; 7) izolowanie rurociągów i urządzeń przemysłowych; 8) szczeliny dylatacyjne; 9) ocieplanie ścian budynków; 10) przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy obowiązujące podczas wykonywania izolacji budowlanych; 11) konserwacja, naprawy i demontaż izolacji; 12) koszty wykonywanych robót. BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; NN rozróżniać i charakteryzować przedsiębiorstwa budowlane; w przestrzegać przepisów prawa budowlanego, podatkowego i bankowego; A))) korzystać z różnych źródeł wiedzy technicznej, ekonomicznej i prawnej;) (2) stosować przepisy kodeksu pracy, dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy oraz warunków pracy;

Nr 10 — 352 — Poz. 54 Ill. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Nazwa bloku Minimalna liczba godzin w okresie programowego kształcenia w %* Techniczne podstawy budownictwa 20 Technologie wykonywania izolacji 50 Podstawy działalności zawodowej 10 Razem 80** * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). sk Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, odpowiednie są następujące pomieszczenia dydaktyczne: 1 pracownia ogólnobudowlana; N pracownia rysunku technicznego; w))) pracownia komputerowa;) A warsztaty szkolne. Nr 10 — 353 — Poz. 54 Pracownia ogólnobudowlana powinna być wyposażona w: 1) próbki materiałów budowlanych i izolacyjnych; 2) modele obiektów budowlanych i ich elementów; 3) narzędzia, sprzęt oraz przyrządy stosowane w robotach izolacyjnych; 4) środki ochrony indywidualnej; 5) dokumentację architektoniczno-budowlaną oraz instrukcje wykonywania robót izolacyjnych; 6) katalogi i prospekty materiałów i wyrobów budowlanych oraz izolacyjnych, normy, aprobaty techniczne, certyfikaty jakości. Pracownia rysunku technicznego powinna być wyposażona w: 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia); 2) przybory kreślarskie; 3) wzory pisma znormalizowanego; 4) plansze i modele figur płaskich i brył; 5) wyroby budowlane i izolacyjne; 6) dokumentację architektoniczno-budowlaną oraz instalacji budowlanych; 7) komplety norm budowlanych dotyczących zasad sporządzania rysunków; 8) komplety katalogów nakładów rzeczowych oraz cenników do kosztorysowania robót budowlanych. Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w: 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów); 2) licencyjne oprogramowanie na każdym stanowisku zawierające system operacyjny, edytor tekstu, edytor rysunku, arkusz kalkulacyjny; 3) specjalistyczne programy komputerowe. Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: 1) sprzęt do badania cech technicznych materiałów budowlanych i izolacyjnych; 2) przyrządy pomiarowe stosowane podczas wykonywania robót izolacyjnych; 3) narzędzia i sprzęt do wykonywania robót izolacyjnych w rożnych technologiach; 4) odzież ochronną i sprzęt ochrony indywidualnej stosowane przy wykonywaniu robót budowlanych; 5) materiały do wykonywania izolacji: wodochronnych, paroszczelnych i paroprzepuszczalnych, termicznych, akustycznych i przeciwdrganiowych, chemoodpornych, antykorozyjnych;

Nr 10 — 355 — Załącznik nr 4 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE OPERATOR MASZYN I URZĄDZEŃ DO OBRÓBKI PLASTYCZNEJ SYMBOL CYFROWY 812⁰¹ I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) 2) 10) czytać i szkicować rysunki konstrukcyjne i technologiczne; czytać schematy układów mechanicznych, hydraulicznych, pneumatycznych, elektrycznych i automatyki przemysłowej występujące w Dokumentacjach Techniczno-Ruchowych (DTR); oceniać stan techniczny użytkowanego urządzenia; wykonywać proste naprawy, regulację i konserwację maszyn i urządzeń wykorzystywanych w procesach technologicznych; uruchamiać, wykonywać i kontrolować przebieg pracy oraz wyłączać użytkowane urządzenie; oceniać i weryfikować narzędzia, osprzęt i przyrządy stosowane w procesach obróbki cieplnej i plastycznej; kontrolować działanie i sprawdzać prawidłowość pracy aparatury pomiarowej; rozpoznawać gatunki materiałów wsadowych i wyrobów gotowych ze stali, metali nieżelaznych i ich stopów oraz ich jakość; przygotowywać wsad do procesów obróbki cieplnej i plastycznej, prowadzić procesy technologiczne zgodnie z instrukcjami technologicznymi, przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz procedurami zapewnienia jakości; posługiwać się urządzeniami pomiarowymi w procesie technologicznym; Nr 10 — 356 — 11) 12 14 — 15) 16) 17) 18) 19) 20) wykonywać kontrolę przebiegu procesu technologicznego zgodnie z procedurami zapewnienia jakości; pobierać próby do badań składu chemicznego, właściwości wytrzymałościowych i technologicznych, struktury, zgodnie z warunkami zamówienia; korzystać z urządzeń komputerowych stosowanych w procesach wytwarzania, kontroli i sterowania oraz analizy jakości; przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; komunikować się z uczestnikami procesu pracy; stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy oraz warunków pracy; stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; korzystać z różnych źródeł informacji; udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie operator maszyn i urządzeń do obróbki plastycznej powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) użytkowania urządzeń podstawowych i pomocniczych do obróbki plastycznej, cieplnej, wykańczającej; 2) prowadzenia obserwacji i oceny stanu technicznego użytkowanych urządzeń podstawowych i pomocniczych; 3) dokonywania przeglądu, konserwacji, drobnych napraw oraz regulacji urządzeń do obróbki plastycznej i cieplnej; 4) wykonywania czynności związanych z weryfikacją, użytkowaniem i konserwacją przyrządów pomiarowych oraz narzędzi roboczych; prowadzenia procesu nagrzewania wsadu przeznaczonego do obróbki 5) plastycznej na gorąco i obróbki cieplnej według instrukcji technologicznej; Nr 10 — 357 — Poz. 54 6) prowadzenia procesu obróbki plastycznej stali i metali nieżelaznych w pojedynczych urządzeniach i zespołach zgodnie z instrukcjami technologicznymi; 7) uczestniczenia w prowadzaniu kontroli wstępnej, międzyoperacyjnej i ostatecznej wyrobów obrabianych plastycznie i cieplnie zgodnie z procedurami zapewnienia jakości. 3. Zawód operator maszyn i urządzeń do obróbki plastycznej jest zawodem szerokoprofilowym, ' umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 1) walcownictwa; 2) kuźnictwa; 3) ciągarstwa; 4) tłocznictwa. Ii. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące bloki programowe: 1) eksploatacyjny; 2) technologiczny; 3) podstawy działalności zawodowej. BLOK: EKSPLOATACYJNY 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) czytać rysunki konstrukcyjne i technologiczne, Dokumentację Techniczno- -Ruchową (DTR) oraz instrukcje obsługi maszyn i urządzeń; 2) określać warunki równowagi ciała sztywnego; Nr 10 — 358 — 3) wyjaśniać pojęcia: prędkość obwodowa, prędkość obrotowa, praca mechaniczna, moc, energia i sprawność; 4) rozróżniać typowe rodzaje obciążeń i naprężeń występujące w elementach maszyn; 5) rozróżniać rodzaje połączeń, osie, wały, łożyska, sprzęgła, hamulce i mechanizmy oraz określać ich zastosowanie w budowie maszyn; 6) określać na podstawie dokumentacji technicznej elementy składowe maszyny lub urządzenia oraz ustalać przebieg ich montażu i demontażu; 7) określać parametry maszyn i urządzeń elektrycznych na podstawie tabliczki znamionowej oraz rozróżniać na schematach elementy obwodu elektrycznego; 8) mierzyć natężenie prądu i moc w obwodach prądu stałego oraz przemiennego jednofazowego i trójfazowego; 9) rozróżniać instalacje mieszkaniowe i przemysłowe oraz połączenia odbiorników szeregowo, równolegle, w gwiazdę i w trójkąt; 10) rozróżniać: uziemienie ochronne, uziom, przewód uziemiający i zerowanie; 11) wskazywać różnice w budowie i pracy między prądnicą, silnikiem i transformatorem; 12) rozróżniać podstawowe elementy elektroniczne oraz podstawowe elementy układu sterowania; 13) rozróżniać elementy układów automatyki przemysłowej oraz czytać proste schematy układów automatycznej regulacji; 14) rozróżniać elementy napędów hydraulicznych i pneumatycznych oraz określać ich przeznaczenie; 15) czytać schematy układów hydraulicznych i pneumatycznych; 16) charakteryzować sprężarki i wentylatory oraz wskazywać ich wykorzystanie w procesach technologicznych obróbki cieplnej i plastycznej; 17) klasyfikować i charakteryzować urządzenia transportu wewnętrznego oraz określać ich wykorzystanie w procesach technologicznych obróbki cieplnej i plastycznej, 18) charakteryzować urządzenia do nagrzewania wsadu oraz do obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej; Nr 10 — 359 — 19) 20) 21) 22) 23) 24) 25) charakteryzować urządzenia podstawowe i pomocnicze wykorzystywane w procesach technologicznych obróbki cieplnej i plastycznej; 26) określać zależności między tarciem a smarowaniem,; rozróżniać ' zjawiska fizykochemiczne ' towarzyszące ' procesom destrukcyjnym w eksploatacji maszyn i urządzeń do obróbki plastycznej; rozróżniać układy smarowania maszyn i urządzeń; rozpoznawać stan techniczny użytkowanych maszyn i urządzeń; charakteryzować rodzaje obsług i wykazywać ich wpływ na prawidłową pracę maszyn i urządzeń; posługiwać się Dokumentacją Techniczno-Ruchową, PN - ISO i inną literaturą techniczną; stosować przepisy dozoru technicznego, bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas użytkowania i obsługiwania maszyn i urządzeń do obróbki plastycznej oraz urządzeń do obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1 1 1 = © — 2)))))))))))) 13) 14) rysunek techniczny; tolerancje, pasowania i chropowatość powierzchni; podstawy mechaniki i wytrzymałości materiałów; elementy maszyn; montaż i demontaż maszyn i urządzeń; elementy elektrotechniki i elektroniki; mechaniczne urządzenia automatyki przemysłowej, napędy hydrauliczne i pneumatyczne; sprężarki i wentylatory; urządzenia transportu wewnętrznego; urządzenia do obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej; urządzenia do nagrzewnia wsadu; podstawowe i pomocnicze maszyny i urządzenia do obróbki plastycznej metali; tarcie i smarowanie w maszynach; Nr 10 — 360 — 15) zużycie części maszyn i ocena stanu technicznego; 16) użytkowanie maszyn i urządzeń; 17) obsługiwanie maszyn i urządzeń; 18) przepisy dozoru technicznego; 19) przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy; 20) przepisy ochrony przeciwpożarowej, 21) przepisy ochrony środowiska. BLOK: TECHNOLOGICZNY 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) rozróżniać materiały niemetalowe wykorzystywane w eksploatacji maszyn i urządzeń oraz w procesach technologicznych obróbki plastycznej, określać właściwości metali i ich stopów oraz wskazywać na znaczenie ich oceny w procesach kontroli materiałów wsadowych i wyrobów gotowych; rozróżniać gatunki, właściwości i zastosowanie stopów Fe-C oraz charakteryzować sposoby ich otrzymywania; 2) określać wpływ węgla, domieszek i zanieczyszczeń na właściwości stali; rozróżniać gatunki, właściwości i zastosowanie metali nieżelaznych i ich stopów; 10) określać zmiany strukturalne stopów Fe-C podczas nagrzewania, wygrzewania i chłodzenia; 11) wykonywać podstawowe operacje obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej oraz oceniać ich wpływ na strukturę i właściwości stopów; analizować wady spowodowane niewłaściwie przeprowadzoną obróbką cieplną; rozpoznawać zjawiska korozyjne i ich skutki oraz wskazywać sposoby ochrony przed korozją w procesach wytwarzania i eksploatacji; rozróżniać elementy maszyn wykonane w procesie odlewania oraz określać cechy charakterystyczne technologii odlewniczej; rozróżniać materiały wsadowe do obróbki plastycznej stali, metali nieżelaznych i ich stopów; Nr 10 — 361 — 12) charakteryzować przebieg procesu nagrzewania metali do obróbki plastycznej; 13) określać wpływ temperatury i czasu nagrzewania na plastyczność stali, metali nieżelaznych i ich stopów; 14) określać podstawowe mechanizmy odkształcenia plastycznego; 15) charakteryzować obróbkę plastyczną na zimno i na gorąco; 16) klasyfikować i charakteryzować metody obróbki plastycznej stali, metali nieżelaznych i ich stopów; 17 wykonywćać nieskomplikowane części metodami obróbki plastycznej; 18 wykonywać podstawowe operacje obróbki ręcznej i mechanicznej skrawaniem; 19) lutować, kleić i wykonywać pod nadzorem podstawowe operacje spawania elektrycznego i gazowego; 20) wykonywać czynności konserwacyjne, prace montażowo-demontażowe, drobne naprawy, wymianę części, regulację zespołów i całego urządzenia oraz przeprowadzać próby po naprawie; 21) dobierać narzędzia, przyrządy i materiały w zależności od wykonywanej pracy; 22) wydawać, przyjmować i ewidencjonować narzędzia, przyrządy i materiały; 23) użytkować urządzenia komputerowe w zakresie wspomagania procesów technologicznych; 24) posługiwać się dokumentacją technologiczną, PN — ISO, ISO, branżowymi i zakładowymi normami oraz inną literaturą techniczną; 25) stosować przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska na stanowisku pracy. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) materiały niemetalowe; metale i ich stopy; obróbka cieplna i cieplno-chemiczna stali, metali nieżelaznych i ich stopów; korozja; Nr 10 — 362 — 5) 6) 7) 8) 9) 10) 11) 12) 13) odlewnictwo; obróbka plastyczna stali, metali nieżelaznych i ich stopów; obróbka ręczna i mechaniczna skrawaniem; spajanie metali; konserwacja i naprawa urządzeń hutniczych; gospodarka materiałowa; przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy; przepisy ochrony przeciwpożarowej; przepisy ochrony środowiska. BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) 4 5) 6) 7) 8) 9) 10) 11) 12) 13) 2) stosować przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 3) określać główne źródła zanieczyszczeń emitowanych przez huty żelaza i metali nieżelaznych oraz wskazywać ich wpływ na człowieka i środowisko; oceniać stan zagrożenia środowiska spowodowany emisją gazów, pyłów i innych odpadów hutniczych na podstawie obowiązujących norm dopuszczalnych zanieczyszczeń; dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; komunikować się i współpracować w zespole; rozwiązywać problemy; podejmować decyzje; doskonalić umiejętności zawodowe; przestrzegać zasad etyki; udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy. Nr 10 — 363 — 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) 2) 3) 4) 5) 6) 1) 8) 9) 10) bezpieczeństwo i higiena pracy; ochrona przeciwpożarowa; ochrona środowiska; elementy ergonomii; zasady i metody komunikowania się; podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; elementy socjologii i psychologii pracy; etyka; przygotowanie do wejścia na rynek pracy; pierwsza pomoc. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE kk Minimalna liczba godzin Nazwa bloku programowego w cyklu kształcenia w %* Eksploatacyjny 30 Technologiczny 36 Podstawy działalności zawodowej 6 Razem: 72** Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). Pozostałe 28 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. Nr 10 — 364 — Poz. 54 IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, odpowiednie są następujące pomieszczenia dydaktyczne: 1) pracownia podstaw budowy i eksploatacji maszyn i urządzeń; 2) pracownia podstaw techniki wytwarzania materiałów; 3) pracownia elektrotechniki i elektroniki; 4) pracownia komputerowa; 5). warsztaty szkolne. Pracownia podstaw budowy i eksploatacjj maszyn i urządzeń powinna być wyposażona w: 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia); 2) przybory kreślarskie; 3). rysunki wykonawcze, złożeniowe, zestawieniowe, montażowe i schematyczne; 4) normy PN-ISO; 5) dokumentacje techniczne, Dokumentacje Techniczno-Ruchowe (DTR); 6) modele: rzutni, brył geometrycznych, części maszyn z przekrojami, sprzęgieł, hamulców, przekładni mechanicznych, mechanizmów; 7) elementy maszyn: połączenia, wały, osie, łożyska, sprężyny; 8) części maszyn z różnymi postaciami zużycia; 9) modele: sprężarek, wentylatorów, pomp, urządzeń transportowych, 10) przyrządy pomiarowe, wzorce chropowatości; 11) elementy pasowane; 12) katalog łożysk tocznych. Pracownia podstaw techniki wytwarzania materiałów powinna być wyposażona w: 1) zestawy: gatunków drewna, tworzyw sztucznych, materiałów ogniotrwałych, uszczelek, złącz spawanych, zgrzewnych, lutowanych; 2) próbki: wyrobów stalowych, wyrobów z metali nieżelaznych i ich stopów; 3) modele urządzeń do nagrzewania i chłodzenia, urządzeń do obróbki plastycznej; Nr 10 — 365 — 4) 5) 6) 7) 8) 9) modele obrabiarek; narzędzia do obróbki mechanicznej skrawaniem; schematy ciągów technologicznych walcowania; normy PN — ISO, ISO, branżowe normy, zakładowe normy; dokumentację technologiczną; katalogi stali. Pracownia elektrotechniki i elektroniki powinna być wyposażona w: 1) 2) 3) 4 5) 6) 7) 8) 9) 10) 11) 12) 13) 14) 15) 16) przyrządy pomiarowe; elementy obwodów elektrycznych: rezystory, cewki, kondensatory; zasilacze, generatory; silniki, prądnice, transformatory; przekroje maszyn elektrycznych; próbki: przewodów i kabli elektrycznych, różnych rodzajów izolacji; typowe źródła światła, urządzenia grzejne; wyłączniki instalacyjne, bezpieczniki, styczniki, przekaźniki; osprzęt instalacji elektrycznych; elementy elektroniczne; wzmacniacze i generatory, zasilacze; układy cyfrowe; oscyloskop; normy PN — ISO, ISO; katalogi maszyn i urządzeń elektrycznych; katalogi elementów elektronicznych. Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w: 1) 2) 3) 4) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów); drukarki; pakiet programów biurowych; programy specjalistyczne z zakresu automatycznej regulacji procesów technologicznych, kontroli jakości, sterowania procesami technologicznymi. Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: 1) 2) przyrządy pomiarowe; narzędzia i przyrządy do: obróbki ręcznej i mechanicznej skrawaniem, kucia ręcznego, spawania, montażu; Nr 10 — 366 — W) u m m m © NPD * O O © 4 O OI Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią urządzenia do: nagrzewania, chłodzenia, spawania; urządzenia, zespoły, elementy maszyn przeznaczone do konserwacji i naprawy; obrabiarki: tokarki, wiertarki, frezarki; nożyce i piły mechaniczne; skrzynki do nawęglania; młot sprężarkowy; lutownice; wiertarki ręczne; materiały do: trasowania, docierania, polerowania; środki chłodzące; luty, topniki, kleje, spoiwa, elektrody; odzież ochronną do spawania i kucia; eksponaty: elementy łączone za pomocą lutowania i klejenia, złącza spawane z wadami; dokumentację warsztatową; Dokumentację Techniczno-Ruchową (TDR); książki narzędziowe; katalog narzędzi; normy PN — ISO. liczbę stanowisk pracy dla uczniów. W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu. Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w warsztatach szkolnych, centrach kształcenia praktycznego, centrach kształcenia ustawicznego oraz w zakładach obróbki plastycznej. Nr 10 — 367 — Poz. 54 Załącznik nr 5 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE OPERATOR MASZYN I URZĄDZEŃ METALURGICZNYCH SYMBOL CYFROWY 812⁰² I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) 2) 3) czytać i szkicować rysunki konstrukcyjne i technologiczne; 4) czytać schematy układów mechanicznych, hydraulicznych, pneumatycznych, elektrycznych i automatyki przemysłowej występujące w Dokumentacjach Techniczno-Ruchowych (DTR); 5) oceniać stan techniczny użytkowanego urządzenia; 6) wykonywać proste naprawy, regulację i konserwację maszyn i urządzeń wykorzystywanych w procesach technologicznych; 7) uruchamiać i kontrolować przebieg pracy oraz wyłączać użytkowane urządzenie; 8) oceniać i weryfikować narzędzia i przyrządy stosowane w procesach metalurgicznych; 9) kontrolować działanie i sprawdzać prawidłowość pracy aparatury pomiarowej; 10) rozpoznawać materiały wsadowe i wyroby gotowe oraz oceniać ich jakość zgodnie z procedurami zapewnienia jakości; 11) przygotować wsad do procesów metalurgicznych; prowadzić proces technologiczny zgodnie z instrukcją technologiczną, przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz procedurami zapewnienia jakości; posługiwać się urządzeniami pomiarowymi i kontrolnymi w procesie technologicznym; Nr 10 — 368 — 12) 16) 17) 18) 13) 19) 20) 21) 14) wykonywać kontrolę przebiegu procesu technologicznego zgodnie z procedurami zapewnienia jakości; 15) pobierać i znakować próby do badań składu chemicznego, właściwości fizycznych, chemicznych, wytrzymałościowych i technologicznych z wyrobów hutniczych zgodnie z procedurami zapewnienia jakości; korzystać z urządzeń komputerowych stosowanych w procesach wytwarzania, kontroli i sterowania; przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; komunikować się z uczestnikami procesu pracy; stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy oraz warunków pracy; stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; korzystać z różnych źródeł informacji; udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie operator maszyn i urządzeń metalurgicznych powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) 2) 3) użytkowania maszyn i urządzeń metalurgicznych; 4) prowadzenia obserwacji i oceny stanu technicznego użytkowanych maszyn i urządzeń podstawowych oraz pomocniczych; 5) dokonywania przeglądu, konserwacji, drobnych napraw oraz regulacji urządzeń metalurgicznych; 6) wykonywania czynności związanych z weryfikacją, użytkowaniem i konserwacją przyrządów pomiarowych oraz narzędzi roboczych; prowadzenia procesu technologicznego zgodnie z instrukcją technologiczną i procedurami zapewnienia jakości; usuwania przyczyn nadmiernej emisji gazów i pyłów oraz przestrzegania ustalonych norm emisji; Nr 10 — 369 — Poz. 54 7) uczestniczenia w przeprowadzaniu kontroli wstępnej, międzyoperacyjnej i ostatecznej procesów metalurgicznych zgodnie z procedurami zapewnienia jakości. 3. Zawód operator maszyn i urządzeń metalurgicznych jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizacje pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 1) koksownictwa; 2) wielkopiecownictwa; 3) stalownictwa; 4) metalurgii metali nieżelaznych; 5) metalurgii proszków. Il. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące bloki programowe: 1) eksploatacyjny; 2) technologiczny; 3) podstawy działalności zawodowej. BLOK: EKSPLOATACYJNY 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) wykonywać szkice części maszyn; 2) czytać rysunki konstrukcyjne i technologiczne, Dokumentację Techniczno- -Ruchową (DTR) oraz instrukcje obsługi maszyn i urządzeń; 3) rozróżniać rodzaje sił, układy sił i rodzaje więzów; Nr 10 — 370 — 4) wyjaśniać pojęcia: prędkość obrotowa, praca mechaniczna, moc, energia i sprawność; 5) rozróżniać typowe rodzaje obciążeń i naprężeń występujące w elementach maszyn; 6) rozróżniać rodzaje połączeń, osie, wały, łożyska, sprzęgła, hamulce i mechanizmy oraz określać ich zastosowanie w budowie maszyn; 7) określać na podstawie dokumentacji technicznej elementy składowe maszyny lub urządzenia oraz ustalać przebieg ich montażu i demontażu; 8) określać parametry maszyn i urządzeń elektrycznych na podstawie tabliczki znamionowej oraz rozróżniać na schematach elementy obwodu elektrycznego; 9) rozróżniać układy zabezpieczeń; 10) mierzyć natężenie prądu i moc w obwodach prądu stałego oraz przemiennego jedno- i trójfazowego; 11) rozróżniać instalacje mieszkaniowe i przemysłowe oraz połączenia odbiorników szeregowo, równolegle, w gwiazdę i w trójkąt; 12) rozróżniać: uziemienie ochronne, uziom, przewód uziemiający i zerowanie; 13) wskazywać różnice w budowie i pracy między prądnicą, silnikiem i transformatorem; 14) rozróżniać podstawowe elementy elektroniczne oraz podstawowe elementy układów sterowania; 15) rozróżniać elementy układów automatyki przemysłowej oraz czytać proste schematy układów automatycznej regulacji; 16) rozróżniać elementy napędów hydraulicznych i pneumatycznych oraz określać ich przeznaczenie; 17) czytać schematy układów hydraulicznych i pneumatycznych; 18) charakteryzować sprężarki i wentylatory oraz wskazywać ich wykorzystanie w procesach metalurgicznych; 19) rozróżniać ' urządzenia transportowe stosowane w _ procesach metalurgicznych oraz określać ich przeznaczenie; 20) charakteryzować maszyny i urządzenia wykorzystywane do przygotowania materiałów wsadowych do procesów metalurgicznych; 21) charakteryzować podstawowe i pomocnicze urządzenia wykorzystywane w metalurgii surówki, stali, metali nieżelaznych oraz metalurgii proszków; Nr 10 — 371 — 22) rozróżniać urządzenia do konserwacji i naprawy wymurówki pieców i urządzeń pomocniczych; 23) rozróżniać urządzenia odpylające stosowane w procesach technologicznych otrzymywania surówki, stali, metali nieżelaznych i wyrobów metalurgii proszków; 24) określać wpływ czynników zewnętrznych występujących w warunkach eksploatacyjnych na stan i trwałość urządzeń; 25) określać wpływ pracy urządzeń technicznych stosowanych w procesach produkcyjnych na zanieczyszczenie środowiska; 26) określać zależności między tarciem a smarowaniem; 27) rozróżniać układy smarowania maszyn i urządzeń; 28) rozróżniać zjawiska fizykochemiczne towarzyszące procesom destrukcyjnym w eksploatacji maszyn i urządzeń metalurgicznych; 29) rozpoznawać stan techniczny użytkowanych maszyn i urządzeń; 30) charakteryzować rodzaje obsług i wykazywać ich wpływ na prawidłową pracę maszyn i urządzeń; 31) posługiwać się Dokumentacją Techniczno-Ruchową (DTR), PN — ISO i inną literaturą techniczną; 32) stosować przepisy dozoru technicznego, bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas użytkowania i obsługiwania maszyn i urządzeń metalurgicznych. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1)))))))))) 10 rysunek techniczny; tolerancje, pasowania i chropowatość powierzchni; podstawy mechaniki i wytrzymałość materiałów; elementy maszyn; montaż i demontaż maszyn i urządzeń; elementy elektrotechniki i elektroniki; mechaniczne urządzenia automatyki przemysłowej; napędy hydrauliczne i pneumatyczne; sprężarki i wentylatory; urządzenia transportu wewnętrznego; 11) Nr 10 — 372 — urządzenia do przygotowania materiałów wsadowych,; podstawowe i pomocnicze maszyny i urządzenia do procesów 12) 13) 14) 15) 16) 17) 18) 19) 20) 21) metalurgicznych; urządzenia odpylające w metalurgii; tarcie i smarowanie w maszynach; zużycie części maszyn i ocena stanu technicznego; użytkowanie maszyn i urządzeń; obsługiwanie maszyn i urządzeń; przepisy dozoru technicznego; przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy; przepisy ochrony przeciwpożarowej; przepisy ochrony środowiska. BLOK: TECHNOLOGICZNY 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) 4) 5) 2) 6) 3) 7) 8) 9) rozróżniać materiały niemetalowe wykorzystywane w eksploatacji maszyn i urządzeń oraz w procesach technologicznych wytopu surówki, stali i metali nieżelaznych, określać właściwości metali i ich stopów oraz wpływ materiałów wsadowych na wyroby gotowe; rozróżniać składniki strukturalne, gatunki, właściwości i zastosowanie stopów Fe-C; określać wpływ węgla, domieszek i zanieczyszczeń na właściwości stali; rozróżniać gatunki, właściwości i zastosowanie metali nieżelaznych i ich stopów; rozpoznawać zjawiska korozyjne i ich skutki oraz wskazywać sposoby ochrony przed korozją w procesach eksploatacji; wyjaśniać podstawy teoretyczne metalurgii surówki, stali i metali nieżelaznych; charakteryzować surowce metalurgiczne i sposoby ich przygotowania; rozróżniać cechy charakterystyczne procesów otrzymywania surówki, stali, metali nieżelaznych oraz proszków metali; Nr 10 — 373 — 10) 13) 14) 11) 20) 12) 21) 22) charakteryzować produkty podstawowe i uboczne procesów otrzymywania surówki, stali, metali nieżelaznych oraz proszków metali; 23) rozróżniać materiały ogniotrwałe oraz uzasadnić ich dobór i zastosowanie jako tworzywa konstrukcyjne w budowie pieców i innych urządzeń hutniczych; 24) rozróżniać rodzaje paliw wykorzystywane w procesach metalurgicznych oraz określać ich wpływ na przebieg procesu i jakość otrzymanego produktu; rozróżniać metody oczyszczania gazów w procesach metalurgicznych; wyróżniać cechy charakterystyczne rodzajów obróbki cieplnej i cieplno- -chemicznej oraz określać ich zastosowanie i wpływ na właściwości metali i ich stopów; 25) wykonywać podstawowe rodzaje obróbki cieplnej; rozróżniać elementy maszyn wykonane w procesach odlewania i obróbki plastycznej oraz określać charakterystyczne cechy technologii odlewniczej i technologii obróbki plastycznej; wykonywać podstawowe operacje obróbki ręcznej i mechanicznej skrawaniem; wykonywać podstawowe operacje kucia ręcznego; lutować, kleić i wykonywać pod nadzorem operacje spawania elektrycznego i gazowego; wykonywać czynności konserwacyjne, prace montażowo-demontażowe, drobne naprawy, wymianę części, regulacje zespołów i całego urządzenia oraz przeprowadzać próby po naprawie; dobierać narzędzia, przyrządy i materiały w zależności od wykonywanej pracy, wydawać, przyjmować i ewidencjonować narzędzia, przyrządy, materiały i wykonane prace; pobierać próbki do badań oraz przeprowadzać kontrolę procesu technologicznego zgodnie z procedurami zapewnienia jakości; określać zasady zachowania się w strefach gazoniebezpiecznych oraz w strefach bezpośredniego zagrożenia odpryskiem żużla i ciekłego metalu, gorącego metalu i zgorzeliny; użytkować urządzenia komputerowe w zakresie wspomagania procesów technologicznych; Nr 10 — 3/74 — 26) posługiwać się dokumentacją technologiczną, PN — ISO, ISO, branżowymi 27) i zakładowymi normami oraz inną literaturą techniczną; 28) stosować przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas wykonywania pracy; udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 11) 12) 13) 14) 15) 16) 17) 18) materiały niemetalowe; metale i ich stopy; korozja; metalurgia surówki; metalurgia stali; metalurgia metali nieżelaznych, metalurgia proszków; obróbka cieplna i cieplno-chemiczna; odlewnictwo; obróbka plastyczna; obróbka ręczna i mechaniczna skrawaniem; spajanie metali; konserwacja i naprawa maszyn i urządzeń metalurgicznych; gospodarka materiałowa; przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy; przepisy ochrony przeciwpożarowej; przepisy ochrony środowiska; pierwsza pomoc. BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) stosować "przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; ochrony Nr 10 — 375 — 2) JO OI A (e) — m— = © oo NN — N określać główne źródła zanieczyszczeń emitowanych przez huty żelaza i metali nieżelaznych oraz wskazywać ich wpływ na człowieka i środowisko; oceniać stan zagrożenia środowiska spowodowany emisją gazów, pyłów i innych odpadów hutniczych na podstawie obowiązujących norm dopuszczalnych zanieczyszczeń; dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; komunikować się i współdziałać w zespole; rozwiązywać problemy; podejmować decyzje; doskonalić umiejętności zawodowe; przestrzegać zasad etyki. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1))))))))) 9 bezpieczeństwo i higiena pracy; ochrona przeciwpożarowa; ochrona środowiska; elementy ergonomii; podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej; zasady i metody komunikowania się; elementy socjologii i psychologii pracy; etyka; przygotowanie do wejścia na rynek pracy. Nr 10 — 376 — Poz. 54 Iii. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Nazwa bloku programowego Minimalna liczba godzin * w okresie kształcenia w % Eksploatacyjny 30 Technologiczny 36 Podstawy działalności zawodowej 6 Razem: 72** Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). kk Pozostałe 28 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, odpowiednie są następujące pomieszczenia dydaktyczne: 1) pracownia podstaw budowy i eksploatacji maszyn i urządzeń; 2) pracownia podstaw techniki wytwarzania materiałów hutniczych; 3) pracownia elektrotechniki i elektroniki; 4) pracownia komputerowa; 5) warsztaty szkolne. Pracownia podstaw budowy i eksploatacjj maszyn i urządzeń powinna być wyposażona w: 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia); Nr 10 — 377 — 2) przybory rysunkowe; 3) rysunki wykonawcze, złożeniowe, zestawieniowe, montażowe i schematyczne; 4) normyPN-ISO; 5) dokumentacje techniczne, Dokumentację Techniczno-Ruchową (DTR); 6) modele: rzutni, brył geometrycznych, części maszyn z przekrojami, sprzęgieł, hamulców, przekładni mechanicznych, mechanizmów; 7) elementy maszyn: połączenia, wały, osie, łożyska, sprężyny; 8) części maszyn z różnymi postaciami zużycia; 9) modele: sprężarek, wentylatorów, pomp, urządzeń transportowych; 10) przyrządy pomiarowe, wzorce chropowatości; 11) elementy pasowane; 12) katalog łożysk tocznych. Pracownia podstaw techniki wytwarzania materiałów hutniczych powinna być wyposażona w: 1) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 2) zestawy: gatunków drewna, tworzyw sztucznych, materiałów ogniotrwałych, uszczelek, złącz spawanych, zgrzewnych, lutowanych; próbki: rud i materiałów pomocniczych, stopów Fe-C, metali nieżelaznych i ich stopów; modele urządzeń metalurgicznych, urządzeń do obróbki plastycznej, modele obrabiarek; narzędzia do obróbki mechanicznej skrawaniem; schematy ciągów technologicznych otrzymywania metali nieżelaznych; normy PN — ISO, ISO, branżowe normy, zakładowe normy; dokumentację technologiczną; katalogi stali. Pracownia elektrotechniki i elektroniki powinna być wyposażona w: 1))))))) przyrządy pomiarowe; elementy obwodów elektrycznych: rezystory, cewki, kondensatory; zasilacze, generatory; silniki, prądnice, transformatory; przekroje maszyn elektrycznych; próbki przewodów i kabli elektrycznych, różnych rodzajów izolacji; typowe źródła światła, urządzenia grzejne; Nr 10 — 378 — Poz. 54 8) wyłączniki instalacyjne, bezpieczniki, styczniki, przekaźniki; 9) osprzęt instalacji elektrycznych; 10) elementy elektroniczne; 11) wzmacniacze i generatory, zasilacze; 12) układy cyfrowe; 13) oscyloskop; 14) normy PN— ISO, ISO; 15) katalogi maszyn i urządzeń elektrycznych; 16) katalogi elementów elektronicznych. Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w: 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów); drukarki;)). pakiet programów biurowych;) R © N programy specjalistyczne z zakresu automatycznej regulacji procesów technologicznych, kontroli jakości, sterowania procesami technologicznymi. Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: 1) przyrządy pomiarowe; 2) narzędzia i przyrządy do: obróbki ręcznej i mechanicznej skrawaniem, kucia ręcznego, spawania, montażu; 3) urządzenia do: nagrzewania, chłodzenia, spawania; 4) urządzenia, zespoły, elementy maszyn przeznaczone do konserwacji i naprawy; 5) obrabiarki: tokarki, wiertarki, frezarki; 6) nożyce i piły mechaniczne; 7) młot sprężarkowy; 8) lutownice; 9) - wiertarki ręczne; 10) materiały do: trasowania, docierania, polerowania; 11) środki chłodzące; 12) luty, topniki, kleje, spoiwa, elektrody; 13) odzież ochronną do spawania i kucia; 14) eksponaty: elementy łączone za pomocą lutowania i klejenia, złącza spawane z wadami; — a dokumentację warsztatową;

Nr 10 — 380 — Załącznik nr 6 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK ARCHITEKTURY KRAJOBRAZU SYMBOL CYFROWY 321⁰⁷ I. OPIS ZAWODU 11 W wyniku realizacji kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) 2 — 3) 4 5 — — 6 — 7) 8 9 10) — — 11) charakteryzować prawne, ekonomiczne i społeczne aspekty kształtowania krajobrazu; 12) rozpoznawać kierunki historycznych i współczesnych rozwiązań w zakresie architektury krajobrazu; wykonywać i interpretować rysunki techniczne elementów architektury krajobrazu; posługiwać się dokumentacją techniczną; określać właściwości materiałów budowlanych i dobierać je do projektowanych elementów; rozpoznawać i charakteryzować podstawowe obiekty architektury krajobrazu, tereny zieleni i zadrzewienia; klasyfikować rośliny stosowane w kształtowaniu krajobrazu ze względu na właściwości biologiczne, wymagania środowiskowe i wartości użytkowe; określać zasady zakładania i kształtowania zadrzewień; oceniać walory dekoracyjne roślin stosowanych w kształtowaniu krajobrazu; określać zasady kształtowania krajobrazu obszarów zurbanizowanych i niezurbanizowanych, wykonywać i konserwować elementy małej architektury ogrodowej z zachowaniem wymogów estetycznych i ekologicznych; projektować i wykonywać dekoracje roślinne do wystroju wnętrz; Nr 10 — 381 — 13) 16) 17) 18) 19) 20) 21) 22) 14) 23) 15) 24) 25) 26) 27) 28) 29) 30) 31) planować i wykonywać prace związane z urządzaniem, pielęgnowaniem i konserwacją terenów zieleni i zadrzewień; użytkować maszyny i urządzenia stosowane w urządzaniu i pielęgnowaniu terenów zieleni i zadrzewień; prowadzić i obsługiwać ciągnik rolniczy w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii T; wykorzystywać specjalistyczne programy komputerowe; stosować rachunek ekonomiczny w działalności gospodarczej, prowadzić uproszczoną rachunkowość; rozwiązywać problemy; podejmować decyzje; komunikować się z uczestnikami procesu pracy; stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy oraz warunków pracy; posługiwać się wybranym językiem obcym w zakresie wspomagającym wykonywanie zadań zawodowych, przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; stosować przepisy prawa dotyczące działalności gospodarczej; prowadzić działalność gospodarczą; stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych; udzielać pierwszej pomocy osobom poszkodowanym w wypadkach przy pracy, kierować zespołem pracowników; korzystać z różnych źródeł informacji. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik architektury krajobrazu powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) 2) urządzania i pielęgnowania terenów zieleni i zadrzewień; projektowania elementów architektury krajobrazu z zachowaniem wymogów estetycznych i ekologicznych; Nr 10 — 382 — Poz. 54 3) pielęgnowania i konserwacji istniejących i nowo projektowanych elementów architektury krajobrazu; 4) prowadzenia uproszczonej rachunkowości, sporządzania kosztorysów oraz stosowania zasad marketingu w działalności związanej z architekturą krajobrazu. Ii. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące bloki programowe: 1) przyrodniczo-techniczny; 2) kształtowania krajobrazu; 3) podstawy działalności zawodowej. BLOK: PRZYRODNICZO-TECHNICZNY 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) wykonywać rysunki robocze elementów architektury krajobrazu; 2) określać zasady i metody pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych; 3) wykonywać pomiary i obliczenia geodezyjne związane z urządzaniem terenów zieleni i zakładaniem zadrzewień; 4) sporządzać plany sytuacyjno-wysokościowe; 5) stosować nowoczesne materiały budowlane przy urządzaniu terenów zieleni; 6) rozpoznawać podstawowe rodzaje budowli i ich elementy; 7) charakteryzować elementy konstrukcji budowlanych stosowanych w urządzaniu terenów zieleni; 8) rozpoznawać typy i rodzaje gleb oraz charakteryzować ich właściwości; 9) dobierać sposoby regulowania stosunków wodnych w glebie; 10) określać wpływ zabiegów melioracyjnych na krajobraz; 11) przestrzegać zasad właściwego użytkowania i konserwacji sieci melioracyjnych; Nr 10 — 383 — 12) 17) 18) 13) 19) 14) 20) 21) 15) rozpoznawać gatunki roślin stosowanych w kształtowaniu krajobrazu na podstawie cech morfologicznych; 16) dobierać rośliny stosowane w kształtowaniu krajobrazu do lokalnych warunków siedliskowych; określać cele i zadania poszczególnych zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych; rozróżniać nawozy oraz określać zasady nawożenia roślin stosowanych w kształtowaniu krajobrazu; rozpoznawać chwasty, choroby i szkodniki roślin oraz określać metody ich zwalczania; sterować kwitnieniem wybranych gatunków roślin ozdobnych; eksploatować maszyny i urządzenia stosowane w urządzaniu i pielęgnacji terenów zieleni oraz zadrzewień; prowadzić i obsługiwać ciągnik rolniczy w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii T; przestrzegać przepisów prawa budowlanego i prawa o ruchu drogowym; przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) 2) 3) 4) 5) 6) 1) 8) 9) 10) 11) rysunek techniczny; elementy geodezji; materiałoznawstwo; podstawy budownictwa; podstawy gleboznawstwa; podstawy melioracji; rośliny stosowane w kształtowaniu krajobrazu; zabiegi uprawowe; zabiegi pielęgnacyjne; ciągniki, maszyny i urządzenia stosowane w kształtowaniu krajobrazu obszarów zurbanizowanych i niezurbanizowanych; przepisy prawa budowlanego i prawa o ruchu drogowym; Nr 10 — 384 — 12) przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska. BLOK: KSZTAŁTOWANIE KRAJOBRAZU 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) 6) 1) 2) 8) 3) 9) 4) 10) 5) 11) 12) 13) 14) 15) charakteryzować typy i elementy krajobrazu oraz oceniać jego walory estetyczne; oceniać wartość krajobrazu rolniczego, ogrodniczego i leśnego oraz określać ich różnorodność biologiczną; prowadzić inwentaryzację i monitoring istniejących obiektów architektury krajobrazu; rozróżniać style w sztuce ogrodowej występujące w różnych okresach historycznych; stosować, zgodnie z wymaganiami ochrony środowiska, zasady pielęgnowania terenów zieleni towarzyszących obiektom architektonicznym; pielęgnować tereny zieleni; planować rozmieszczenie gatunków roślin w różnych formach terenów zieleni z uwzględnieniem wymagań siedliskowych i walorów dekoracyjnych; określać rodzaje i funkcje zadrzewień, zasady doboru i wymagania siedliskowe gatunków drzew i krzewów stosowanych w kształtowaniu krajobrazu; sadzić i pielęgnować drzewa i krzewy stosowane w kształtowaniu krajobrazu; zakładać i pielęgnować rabaty kwiatowe i bylinowe oraz runa leśne i parkowe; zakładać i pielęgnować różnego typu powierzchnie trawiaste; stosować bezpieczne dla środowiska metody ochrony i nawożenia roślin ozdobnych; wykonywać i konserwować elementy małej architektury ogrodowej, wykonywać i konserwować instalacje nawadniające oraz ogrodowe urządzenia wodne; wykonywać dekoracje z wykorzystaniem roślin, naczyń i materiałów pomocniczych; Nr 10 — 385 — 16) 22) 23) 17) określać zasady kształtowania krajobrazu z uwzględnieniem historycznych aspektów rozwoju miast i wsi; 18) określać zasady konserwacji i rewaloryzacji zabytkowych założeń ogrodowych; 19) określać sposoby zapobiegania niekorzystnym zmianom w krajobrazie spowodowanym ingerencją człowieka; 20) określać zasady tworzenia i ochrony parków narodowych, parków krajobrazowych i innych obszarów prawnie chronionych; 21) dobierać i stosować specjalistyczne programy komputerowe wspomagające projektowanie; sporządzać dokumentację techniczną; przestrzegać przepisów prawa budowlanego; przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) 2) 3) 4) 5) 6) 1) 8) 9) 10) 11) 12) 13) 14) 15) typy, struktura i jednostki przestrzenne krajobrazu; różnorodność biologiczna w krajobrazie; inwentaryzacja i monitoring terenów zieleni i zadrzewień; klasyfikacja terenów zieleni i zadrzewień; historia architektury ogrodowej; elementy architektury ogrodowej; podstawy projektowania obiektów architektury krajobrazu; zasady urządzania i pielęgnowania krajobrazu; rola zadrzewień w kształtowaniu krajobrazu, zasady doboru i wymagania siedliskowe dotyczące gatunków drzew i krzewów; dekoracje roślinne; rewaloryzacja krajobrazu; konserwacja i rewaloryzacja zabytkowych założeń ogrodowych; zasady ochrony i rekultywacji krajobrazu; parki narodowe, parki krajobrazowe i inne obszary prawnie chronione; komputerowe wspomaganie projektowania; Nr 10 — 386 — Poz. 54 16) dokumentacja techniczna projektowania, urządzania i pielęgnowania terenów zieleni i zadrzewień; 17) przepisy prawa budowlanego; 18) przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska. BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) stosować podstawowe pojęcia i kategorie ekonomiczne; 2) analizować rynek kapitału, ziemi i pieniężno-kredytowy; 3) określać procesy i formy integracji międzynarodowej; 4) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej; 5) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 6) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; 7) sporządzać budżet i planować rozwój firmy; 8) opracowywać plan marketingowy; 9) przestrzegać zasad etyki; 10) stosować przepisy kodeksu pracy, dotyczące praw i obowiązków pracownika oraz warunków pracy; 11) stosować przepisy dotyczące ochrony przyrody, ochrony gatunkowej, ochrony terenów zieleni i zadrzewień; 12) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 13) zakładać i prowadzić własną działalność gospodarczą; 14) prowadzić negocjacje; 15) rozwiązywać problemy; 16) podejmować decyzje; 17) stosować przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 18). określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność pracy; 19) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; Nr 10 — 387 — 20) korzystać ze źródeł informacji, dokumentacji technicznej, norm, katalogów oraz specjalistycznego oprogramowania w wybranym języku obcym; 21) organizować doskonalenie zawodowe pracowników; 22) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia ujęte są w następujących działach programowych: 1) 2) 3) 4) 5) 6) r) 8) 9) 10) 11) 12) 13) 14) 15) 16) 17) 18) 19) 20) 21) 22) pojęcia i kategorie ekonomiczne; rynki pracy, kapitału, ziemi i pieniężno-kredytowy; integracja międzynarodowa; formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; przygotowanie do wejścia na rynek pracy; analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; struktura budżetu; plan rozwoju przedsiębiorstwa; zakładanie i prowadzenie firmy architektury krajobrazu; strategie marketingowe; etyka; prawo pracy i prawo działalności gospodarczej, przepisy prawa stosowane w działalności zawodowej; zasady i metody komunikowania się; elementy socjologii i psychologii pracy; bezpieczeństwo i higiena pracy; ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; elementy ergonomii; źródła informacji zawodowej i oprogramowanie w wybranym języku obcym; formy doskonalenia zawodowego; pierwsza pomoc. Nr 10 — 388 — Poz. 54 Ill. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* podbudowa programowa: podbudowa Nazwa bloku liceum programowa: programowego ogólnokształcące, zasadnicza liceum profilowane, |szkoła technikum, zawodowa; uzupełniające liceum |zawód: ogrodnik ogólnokształcące, technikum uzupełniające podbudowa programowa: gimnazjum Przyrodniczo-techniczny Podstawy działalności * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, odpowiednie są następujące pomieszczenia dydaktyczne: 1) pracownia techniczna; 2) pracownia przyrodnicza; Nr 10 — 389 — Poz. 54 3) pracownia kształtowania krajobrazu; 4) pracownia ekonomiczna. Pracownia techniczna powinna być wyposażona w: 1) modele i katalogi pojazdów, maszyn i narzędzi ogrodniczych i leśnych oraz ich części; 2) instrukcje obsługi pojazdów i maszyn stosowanych w ogrodnictwie i leśnictwie; 3) próbki materiałów eksploatacyjnych; 4) narzędzia i sprzęt ogrodniczy i leśny; 5) przyrządy stosowane w miernictwie. Pracownia przyrodnicza powinna być wyposażona w: 1) okazy naturalne i atlasy roślin ozdobnych; 2) atlasy chorób, szkodników roślin oraz chwastów; 3) atlasy drzew i krzewów; 4) zielniki roślin ozdobnych, chwastów oraz drzew i krzewów; 5) próbki nasion, nawozów i środków ochrony roślin; 6) zestaw przepisów dotyczących ochrony przyrody, ochrony gatunkowej, ochrony terenów zieleni i zadrzewień. Pracownia kształtowania krajobrazu powinna być wyposażona w: 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów); N programy wspomagające projektowanie; w stoły kreślarskie (jeden stół dla jednego ucznia); nn przybory kreślarskie; O O katalogi i cenniki roślin; A)))) cenniki materiałów budowlanych,)) katalogi nakładów rzeczowych;) 8 9) zbiór norm budowlanych dotyczących projektowania. typowe projekty obiektów; Pracownia ekonomiczna powinna być wyposażona w: 1) kodeks pracy oraz wybrane przepisy prawa gospodarczego i finansowego; 2) poradniki; 3) komputerowe programy użytkowe w wersji szkoleniowej; 4) dokumenty księgowe;

Nr 10 — 391 — Poz. 54 Załącznik nr 7 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK HUTNIK SYMBOL CYFROWY 311¹⁶ I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) 3) 4) 2) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 11) 12) czytać i wykonywać rysunki konstrukcyjne i technologiczne, schematy układów mechanicznych, hydraulicznych, pneumatycznych, kinematycznych, występujące w dokumentacjach techniczno-ruchowych (DTR) i innych dokumentacjach technicznych; czytać schematy podstawowych układów elektrycznych, elektronicznych i automatyki przemysłowej; projektować proste procesy technologiczne; użytkować maszyny i urządzenia hutnicze w zakresie umożliwiającym doskonalenie tych umiejętności w pracy zawodowej; oceniać stopień zużycia maszyn i urządzeń oraz dokonywać ich weryfikacji; przeprowadzać konserwację, drobne naprawy maszyn i urządzeń; wykonywać prace pomocnicze związane z przeglądem technicznym, naprawą i regulacją użytkowanych urządzeń; posługiwać się urządzeniami i przyrządami pomiarowymi; oceniać i weryfikować narzędzia i przyrządy wykorzystywane w procesach technologicznych; rozróżniać gatunki materiałów wsadowych, półwyrobów i wyrobów gotowych; przygotowywać wsad; przeprowadzać kontrolę wejściową, międzyoperacyjną i odbiorczą oraz analizować jej wyniki i precyzować wnioski; Nr 10 — 392 — Poz. 54 13) pobierać próby do badań właściwości fizycznych, chemicznych, wytrzymałościowych i technologicznych oraz prowadzić badania „ruchowe” i laboratoryjne; 14) przeprowadzać procesy metalurgiczne, obróbki plastycznej i cieplnej, zgodnie z instrukcjami i procedurami zapewnienia jakości; 15) ustalać parametry technologiczne na podstawie dokumentacji technicznej z wykorzystaniem aparatury pomiarowej, zgodnie z instrukcją; 16) prowadzić badania laboratoryjne; 17) przygotowywać dokumentację produkcyjną; 18) posługiwać się językiem obcym w zakresie wspomagającym wykonywanie zadań zawodowych; 19) przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; 20) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 21) stosować przepisy prawa dotyczące działalności gospodarczej; 22) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy oraz warunków pracy; 23) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 24) kierować zespołem pracowników; 25) korzystać z różnych źródeł informacji. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości"”. 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik hutnik powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) przygotowywania dokumentacji technologicznej procesów metalurgicznych i obróbki plastycznej, 2) organizowania pracy zespołu użytkującego maszyny i urządzenia hutnicze lub grupę maszyn i urządzeń pracujących w określonym zespole danego odcinka lub cyklu technologicznego; Nr 10 — 393 — 3) nadzorowania zgodnego z dokumentacją technologiczną przebiegu procesu technologicznego wytwarzania aglomeratów, materiałów pomocniczych, półwyrobów i wyrobów gotowych; 4) wykonywania pomiarów i badań laboratoryjnych z pobranych prób, zgodnie z wymaganiami norm i procedur zapewniania jakości; 5) kontrolowania jakości wyrobów według wymagań zamówień i procedur zapewniania jakości; 6) kontrolowania stanu technicznego maszyn i urządzeń, nadzorowania czynności związanych z prowadzeniem bieżących przeglądów i konserwacji oraz wnioskowania lub decydowania o oddaniu urządzenia do naprawy; prowadzenia bieżącej dokumentacji technologicznej i rozliczeniowej zużytych surowców, materiałów i godzin pracy urządzeń; 7) prowadzenia bieżącej dokumentacji dotyczącej podległego personelu: organizacji pracy, zakresów czynności, obliczania wydajności i wykorzystania czasu pracy; 8) wnioskowania na podstawie danych technicznych o wprowadzenie zmian do przebiegu procesów technologicznych w celu poprawienia jakości produkcji 9) i obniżenia kosztów wytwarzania. 3. Zawód technik hutnik jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizacje pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 1) 2) 3) 4) metalurgii surówki i stali; metalurgii metali nieżelaznych; obróbki plastycznej stali; obróbki plastycznej metali nieżelaznych. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące bloki programowe: Nr 10 — 394 — Poz. 54 1) eksploatacyjny; 2) technologiczny; 3) podstawy działalności zawodowej. BLOK: EKSPLOATACYJNY 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) wykonywćć szkice części maszyn; 2) wykonywać rysunki techniczne części maszyn, zgodnie z obowiązującymi normami; 3) czytać Dokumentację Techniczno-Ruchową (DTR) i instrukcje obsługi maszyn i urządzeń; 4) wyznaczać warunki równowagi punktu materialnego i ciała sztywnego; 5) wyznaczać siłę i moment tarcia; 6) wyznaczać środek ciężkości figury płaskiej; 7) rozróżniać rodzaje ruchu na podstawie jego parametrów oraz obliczać prędkości: obwodową, kątową i obrotową; 8) obliczać pracę, moc, energię oraz sprawność urządzenia; 9) wykonywać proste obliczenia wytrzymałościowe elementów maszyn (zginanie, skręcanie, rozciąganie, zginanie ze skręcaniem, wyboczenie); 10) rozróżniać konstrukcje i zasady działania: połączeń, osi, wałów, łożysk, sprzęgieł, hamulców i mechanizmów oraz określać ich zastosowanie w budowie maszyn; 11) określać na podstawie dokumentacji technicznej (rysunki złożeniowe i zespołowe) elementy składowe maszyn lub urządzeń oraz ustalać ich działanie; 12) wykonywać projekty elementów maszyn oraz uzasadniać poprawność przedstawionych rozwiązań; 13) planować przebieg procesu montażu i demontażu maszyn i urządzeń; 14) klasyfikować i charakteryzować elementy obwodów prądu stałego i przemiennego; 15) obliczać proste obwody elektryczne oraz analizować schematy elektryczne; Nr 10 — 395 — 16) 17) 18) 19) 20) 21) 22) klasyfikować i charakteryzować elementy półprzewodnikowe (diody, tranzystory, tyrystory, układy scalone); 23) analizować schematy podstawowych układów elektronicznych; 24) dobierać przyrządy pomiarowe i dokonywać pomiarów podstawowych wielkości elektrycznych w obwodach prądu stałego i przemiennego; 25) charakteryzować maszyny i urządzenia elektryczne prądu stałego i przemiennego oraz interpretować zasady ich rozruchu; 26) identyfikować elementy zabezpieczające obwody elektryczne; 27) klasyfikować podstawowe elementy instalacji elektrycznej i analizować proste schematy; 28) klasyfikować i charakteryzować układy i elementy automatycznej regulacji oraz interpretować schematy blokowe układów sterowania procesami technologicznymi; 29) rozróżniać urządzenia pomiarowe i regulacyjne w obwodach automatyki; dobierać do zadanych warunków proste układy: sterowania, sygnalizacji i zabezpieczeń; 30) określać funkcje poszczególnych układów robota oraz planować zastosowanie robotów przemysłowych w hutnictwie; 31) wyjaśniać budowę i zasady działania napędów hydraulicznych i pneumatycznych oraz analizować schematy układów hydraulicznych i pneumatycznych; 32) klasyfikować sprężarki i wentylatory, określać podstawowe parametry oraz przewidywać wykorzystanie w procesach technologicznych huty; charakteryzować urządzenia transportu wewnętrznego oraz dobierać odpowiednie środki transportu w zależności od rodzaju materiału; określać związki między procesami produkcyjnymi a organizacją transportu wewnątrz wydziału i między wydziałami; klasyfikować i charakteryzować urządzenia grzewcze i przewidywać ich zastosowanie w hutnictwie; klasyfikować i charakteryzować maszyny i urządzenia podstawowe i pomocnicze wykorzystywane w procesach technologicznych; rozróżniać podstawowe pojęcia związane z eksploatacją maszyn i urządzeń hutniczych; Nr 10 — 396 — 33) określać podstawowe pojęcia i wskaźniki niezawodności i trwałości maszyn i urządzeń hutniczych; 34) interpretować zjawiska fizykochemiczne towarzyszące procesom destrukcyjnym w eksploatacji maszyn i urządzeń hutniczych; 35) charakteryzować zużycie maszyn i urządzeń hutniczych oraz metody zapobiegające nadmiernemu zużyciu; 36) rozpoznawać stan techniczny maszyn i urządzeń hutniczych; 37) oceniać prawidłowość użytkowania maszyn i urządzeń hutniczych; 38) określać zakres prac wykonywanych podczas przeglądu technicznego i napraw; 39) charakteryzować gospodarkę materiałową | elektroenergetyczną w zakładach przemysłu hutniczego; 40) stosować rachunek ekonomiczny w podejmowaniu decyzji o charakterze technicznym i organizacyjnym w sferze eksploatacji; 41) użytkować urządzenia komputerowe w zakresie wspomagania projektowania, organizacji i zarządzania eksploatacją środków trwałych; automatycznej regulacji procesów technologicznych; 42) posługiwać się Dokumentacją Techniczno-Ruchową (DTR) maszyn i urządzeń hutniczych, PN, PN — EN, PN — ISO, PN -EN — ISO, literaturą techniczną i czasopismami; 43) stosować zalecenia Urzędu Dozoru Technicznego, przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska podczas użytkowania i obsługiwania maszyn i urządzeń hutniczych; 44) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) 2) 3) 4) 5) 6) rysunek techniczny; tolerancje, pasowania i chropowatości powierzchni; mechanika techniczna; wytrzymałość materiałów; elementy maszyn; montaż i demontaż; Nr 10 — 397 — r) 9) 10) 11) 12) 13) 14) 15) 16) 17) 18) 19) 20) 21) 22) 23) 24) 25) 26) 27) 28) 29) 30) 31) 8) podstawy elektrotechniki; podstawy elektroniki; podstawy miernictwa elektrycznego; maszyny elektryczne; instalacje elektryczne i odbiorniki energii elektrycznej; układy i elementy automatycznej regulacji; układy zasilania, sterowania, zabezpieczenia i sygnalizacji; roboty przemysłowe; napędy hydrauliczne i pneumatyczne; sprężarki i wentylatory; urządzenia transportu wewnętrznego; urządzenia grzewcze; podstawowe i pomocnicze maszyny i urządzenia technologiczne; niezawodność i trwałość maszyn i urządzeń; zmiany stanu technicznego maszyn i urządzeń; diagnostyka techniczna; użytkowanie maszyn i urządzeń; obsługa techniczna; gospodarka materiałowa i elektroenergetyczna; organizacja, zarządzanie i ekonomika eksploatacji maszyn i urządzeń; przepisy dozoru technicznego; przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy; przepisy ochrony przeciwpożarowej; przepisy ochrony środowiska; pierwsza pomoc. BLOK: TECHNOLOGICZNY 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) charakteryzować właściwości, rodzaje, zakres stosowania materiałów niemetalowych oraz przewidywać ich wykorzystanie w przemyśle maszynowym i hutniczym; Nr 10 — 398 — 2) dobierać materiały ogniotrwałe w zależności od charakteru procesu technologicznego, z uwzględnieniem warunków eksploatacji oraz ich wpływu na trwałość urządzenia cieplnego; 3) charakteryzować wodę technologiczną, określać sposoby jej uzdatniania oraz oceniać wpływ jej zanieczyszczenia na przebieg procesów technologicznych i środowisko; 4) badać właściwości fizyczne i chemiczne paliw; 5) obliczać zapotrzebowanie tlenu, powietrza do spalania paliwa oraz ilość spalin i ich skład objętościowy; 6) charakteryzować wykorzystanie ciepła spalin w piecach koksowni, metalurgicznych i grzewczych oraz do produkcji pary wodnej i wody gorącej, wykonywać pomiary ciśnienia i temperatury mediów energetycznych w hutnictwie; 7) sporządzać bilans energetyczny i materiałowy oraz wykorzystywać go do sterowania procesami produkcyjnymi w hutnictwie; 8) obliczać sprawność termiczną hutniczego procesu cieplnego; 9) charakteryzować materiały hutnicze i określać ich dobowe obroty; charakteryzować krystalizację pierwotną i wtórną oraz wykazywać wpływ warunków wytopu i krzepnięcia na właściwości stali; 10) analizować układy równowagi stopów oraz sporządzać na ich podstawie krzywe chłodzenia i schematy struktur; 11) korzystać z wykresu Fe-C podczas projektowania i wykonywania procesów technologicznych; 12) charakteryzować typowe struktury stopów Fe-C oraz wyjaśniać wpływ węgla i domieszek na strukturę i właściwości stopów, a także pojęcia: postać stali, stan stali, jakość stali; 13) określać gatunek stopów Fe-C i metali nieżelaznych na podstawie podanego oznaczenia oraz dobierać z norm stopy przeznaczone na określone części maszyn, narzędzia, odlewy i wyroby; 14) rozróżniać i objaśniać metody badania metali i stopów oraz wskazywać na ich wykorzystanie do określania stanu materiału i wykrywania wad; 15) badać właściwości mechaniczne i technologiczne stali, Żżeliw, metali 16) nieżelaznych i ich stopów; 17) Nr 10 — 399 — 18) 19) 20) 21) 22) 23) 24) 25) 26) 27) 28) 29) 30) 31) 32) 33) 34) 35) oznaczać zawartość węgla i dodatków stopowych w stalach i w stopach metali nieżelaznych oraz wykonywać próby w celu oznaczenia struktury, wielkości ziarna, stopnia zanieczyszczenia wtrąceniami niemetalicznymi, w tym rozkładu zanieczyszczeń fosforem i siarką; 36) wykrywać wady w wyrobach hutniczych; 37) rozpoznawać zjawiska korozyjne i ich skutki oraz dobierać powłoki antykorozyjne w zależności od przeznaczenia i rodzaju wyrobu; planować procesy technologiczne obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej do żądanych właściwości po obróbce; oceniać wpływ szybkości chłodzenia na strukturę i właściwości stali oraz porównywać uzyskane wyniki z wykresem CTP; przeprowadzać podstawowe procesy obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej oraz oceniać ich wpływ na strukturę i właściwości stopu; charakteryzować procesy metalurgiczne; planować procesy technologiczne wytopu surówki i stali; rozróżniać metody wytwarzania części maszyn przez odlewanie; wyjaśniać zjawiska zachodzące podczas odkształcania plastycznego i określać wpływ przeróbki plastycznej na właściwości i strukturę metalu; charakteryzować metody plastycznego kształtowania metali: walcowanie, kucie, prasowanie, ciągnienie, wyciskanie, tłoczenie; planować procesy technologiczne obróbki plastycznej, wykonywać nieskomplikowane części maszyn metodami obróbki plastycznej; sporządzać i analizować statystyczne wyniki kontroli jakości produkcji; planować procesy produkcyjne; określać cechy charakterystyczne typowych metod spajania: spawania, zgrzewania, lutowania, klejenia oraz rozróżniać spawalnicze metody cięcia; charakteryzować "spawalnicze metody regeneracji części maszyn i nanoszenia powłok ochronnych; lutować, kleić i wykonywać podstawowe operacje spawania elektrycznego i gazowego (pod nadzorem); wyjaśniać zasady pracy narzędzi skrawających, geometrię ostrza oraz wykazywać wpływ zjawisk fizycznych towarzyszących procesowi skrawania na ostrze noża i obrabiany materiał; wykonywać podstawowe operacje obróbki ręcznej; Nr 10 — 400 — 38) 40) 41) 42) 43) 39) 44) 45) wykonywać podstawowe operacje obróbki mechanicznej oraz dobierać parametry obróbki, narzędzia i oprzyrządowanie; 46) wykonywać czynności konserwacyjne, drobne naprawy, wymianę części, regulację poszczególnych zespołów i całego urządzenia oraz przeprowadzać próby po naprawie; stosować przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas realizacji procesów technologicznych; organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; dobierać narzędzia, przyrządy i materiały w zależności od wykonywanej pracy; wydawać, przyjmować i ewidencjonować narzędzia, przyrządy, materiały i wykonane prace; użytkować urządzenia komputerowe w zakresie: planowania procesów produkcyjnych, kontroli jakości, sterowania procesami technologicznymi; posługiwać się dokumentacją technologiczną, normami PN, PN-EN, PN-ISO, PN-EN— ISO, normami branżowymi i zakładowymi oraz czasopismami i literaturą techniczną; przeprowadzać kontrolę jakości. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) 2) 3 4 5) 6 r) 8) 9) 10) 11) 12) 13) — — — materiały niemetalowe; woda w technice; paliwa hutnicze i ich spalanie; podstawy gospodarki energetycznej huty; materiały i ich magazynowanie; krystalizacja, układy równowagi fazowej; stopy żelaza z węglem; metale nieżelazne i ich stopy; badanie metali i stopów; korozja; obróbka cieplna i cieplno-chemiczna; metalurgia żelaza i metali nieżelaznych; metalurgia proszków; Nr 10 — 401 — Poz. 54 14) odlewnictwo; 15) obróbka plastyczna; 16) kontrola jakości wyrobów hutniczych; 17) planowanie procesów hutniczych; 18) spajanie; 19) obróbka ręczna i mechaniczna skrawaniem; 20) konserwacja i naprawa urządzeń hutniczych; 21) przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy; 22) elementy ergonomii; 23) przepisy ochrony przeciwpożarowej; 24) przepisy ochrony środowiska. BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej; 2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw; 3) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej, 4) przestrzegać zasad etyki; 5) stosować przepisy kodeksu pracy, dotyczące praw i obowiązków pracownika oraz warunków pracy; 6 r — stosować przepisy prawa dotyczące działalności zawodowej; określać wymagania dotyczące eksploatacji maszyn i urządzeń podlegających — dozorowi technicznemu i transportowemu; 8) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; 9) komunikować się z uczestnikami procesu pracy; 10) prowadzić negocjacje; 11) rozwiązywać problemy; 12) podejmować decyzje; 13) przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; Nr 10 — 402 — 14) 15) 16) 17) 18) 19) określać główne źródła zanieczyszczeń emitowanych przez huty żelaza i metali nieżelaznych oraz wskazywać ich wpływ na człowieka i środowisko; 20) planować sposoby wykorzystania lub neutralizacji odpadów przemysłowych oraz ograniczenia ich powstawania w procesie technologicznym huty; określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność pracy; organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; wyjaśniać zasady zarządzania jakością oraz opracowywać instrukcje zapewnienia jakości dla wybranych procesów; korzystać z obcojęzycznych źródeł informacji, dokumentacji technicznej, norm, katalogów oraz specjalistycznego oprogramowania; organizować doskonalenie zawodowe pracowników. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: gospodarka rynkowa; formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw produkcyjnych i usługowych; dokumenty dotyczące działalności gospodarczej; etyka; prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; przepisy dozoru technicznego i transportowego; przygotowanie do wejścia na rynek pracy; zasady i metody komunikowania się; elementy socjologii i psychologii pracy; bezpieczeństwo i higiena pracy; ochrona przeciwpożarowa; ochrona środowiska w zakładzie przemysłowym i na stanowisku pracy; zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; elementy ergonomii; zasady zarządzania jakością; źródła informacji zawodowej i oprogramowanie w języku obcym; formy doskonalenia zawodowego. Nr 10 — 403 — Poz. 54 iii. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w % * Nazwa bloku programowego podbudowa | podbudowa programowa: programowa: | zasadnicza szkoła zawodowa gimnazjum | zawody: operator maszyn i urządzeń metalurgicznych, operator maszyn i urządzeń do obróbki plastycznej Eksploatacyjny 32 44 Technologiczny 44 35 Podstawy działalności 5 2 zawodowej Razem: 81** 81** * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). sk Pozostałe 19 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, odpowiednie są następujące pomieszczenia dydaktyczne: 1) pracownia podstaw budowy i eksploatacji maszyn i urządzeń; 2) pracownia technik obróbki materiałów; 3) pracownia elektrotechniki, elektroniki i automatyki przemysłowej; Nr 10 — 404 — Poz. 54 4) pracownia maszynoznawstwa hutniczego; 5) pracownia komputerowa; 6) pracownia techniczna; 7) warsztaty szkolne. Pracownia podstaw budowy i eksploatacjj maszyn i urządzeń powinna być wyposażona w: 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia); 2) przybory kreślarskie; 3) rysunki wykonawcze, złożeniowe, zestawieniowe, montażowe i schematyczne; 4) normy PN, PN-EN, PN-ISO, PN-EN — ISO; 5) dokumentacje techniczne, Dokumentacje Techniczno-Ruchowe (DTR); 6) modele: rzutni, brył geometrycznych, części maszyn z przekrojami, sprzęgieł, hamulców, przekładni mechanicznych, mechanizmów; 7) elementy maszyn: połączenia, wały, osie, łożyska, sprężyny; 8) części maszyn z różnymi postaciami zużycia; 9) przyrządy pomiarowe; 10) elementy pasowane, wzorce chropowatości; 11) katalog łożysk tocznych. Pracownia technik obróbki materiałów powinna być wyposażona w: 1) zestawy gatunków drewna, tworzyw sztucznych, materiałów ogniotrwałych, szkła, uszczelek, złącz spawanych, zgrzewanych i klejonych; 2) próbki: rud i materiałów pomocniczych, metali i ich stopów; 3) modele urządzeń: do nagrzewania, do chłodzenia, metalurgicznych, do obróbki plastycznej, 4) modele odlewnicze; 5) modele obrabiarek; 6) narzędzia do obróbki mechanicznej skrawaniem; 7) normy PN, PN-EN, PN — ISO, PN— EN — ISO; 8) dokumentacje technologiczne. Pracownia elektrotechniki, elektroniki i automatyki przemysłowej powinna być wyposażona w: 1) przyrządy pomiarowe; Nr 10 — 405 — Poz. 54 2) próbki różnych materiałów: przewodzących, elektroizolacyjnych, magnetycznych, konstrukcyjnych; 3) próbki przewodów elektrycznych; 4) elementy urządzeń grzejnych; 5) elementy układów automatyki przemysłowej, 6) zestawy łączników instalacyjnych; 7) typowe zabezpieczenia przed skutkami zwarć i przeciążeń; 8) modele: elektrochemiczne źródła prądu, silniki elektryczne prądu stałego i przemiennego, prądnice, proste instalacje elektryczne, styczniki, przekaźniki; 9) proste układy elektroniczne (prostowniki, wzmacniacze); 10) układy elektryczne, stabilizator napięcia, prostownik; 11) modele prostych układów automatycznej regulacji; 12) elementy logiczne typu: OR, NOR, AND, NAND, NOT, EFOR; 13) schematy blokowe i ideowe typowych układów automatyki; 14) plansze z symbolami graficznymi elementów automatyki przemysłowej (elektrycznych, pneumatycznych i hydraulicznych); 15) plansze zautomatyzowanych procesów hutniczych; 16) katalogi elementów automatyki przemysłowej, 17) normy PN, PN-EN, PN-ISO, PN-EN - ISO. Pracownia maszynoznawstwa hutniczego powinna być wyposażona w: 1) próbki paliw; 2) przyrządy do pomiaru ciśnienia, prędkości i natężenia przepływu; 3) elementy napędu hydraulicznego i pneumatycznego; 4) aparaturę kontrolno-pomiarową; 5) eksponaty i modele elementów maszyn i urządzeń energetycznych i transportowych; 6) modele maszyn i urządzeń energetycznych i transportowych; 7) przepisy dozoru technicznego; 8) normy PN, PN-EN, PN— ISO, PN-EN — ISO. Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w: 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów); 2) drukarki i ploter; 3) pakiet programów biurowych; 4) programy do wspomagania projektowania; Nr 10 — 406 — 5) programy specjalistyczne z zakresu organizacji i zarządzania eksploatacją środków trwałych, automatycznej regulacji procesów technologicznych, planowania procesów produkcyjnych, kontroli jakości, sterowania procesami technologicznymi. Pracownia techniczna powinna być wyposażona w: 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 11) 12) 13) 14) próbki do badań właściwości mechanicznych i technologicznych; próbki do badań makroskopowych i mikroskopowych; mikroskopy metalograficzne — jeden dla dwóch uczniów; przyrządy pomiarowe; uniwersalną maszynę wytrzymałościową; twardościomierze: Brinella, Vickersa, Rockwella; młot Charpy'ego; stanowisko do prób technologicznych; aparaturę do oznaczania zawartości węgla i siarki; szlifierkę i polerkę do wykonywania zgładów metalograficznych; zestaw odczynników do trawienia zgładów; defektoskop; piec elektryczny komorowy z automatyczną regulacją i rejestracją temperatury; pirometry, termometry cieczowe i termoelektryczne. Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: 1) 2) 3) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 4) przyrządy pomiarowe; narzędzia i przyrządy do: obróbki ręcznej i mechanicznej skrawaniem, kucia ręcznego, spawania, montażu; urządzenia do: nagrzewania, chłodzenia, spawania elektrycznego, spawania gazowego; urządzenia, zespoły, elementy maszyn przeznaczone do konserwacji i naprawy; obrabiarki: tokarki, wiertarki, frezarki; nożyce i piły mechaniczne; młot sprężarkowy; skrzynki do nawęglania; lutownice; wiertarki ręczne;

Nr 10 — 408 — Poz. 54 Załącznik nr 8 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK MECHANIK SYMBOL CYFROWY 311²⁰ I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa z zakresu mechaniki, materiałoznawstwa, technologii mechanicznej, maszynoznawstwa, elektrotechniki i automatyki; 2) interpretować procesy energetyczne i robocze, zachodzące w maszynach i urządzeniach; 3) klasyfikować obiekty mechaniczne według ich przeznaczenia, zasady działania i budowy; 4) oceniać przydatność użytkową maszyn i urządzeń na podstawie ich charakterystyk; 5) posługiwać się dokumentacją konstrukcyjną, technologiczną i eksploatacyjną; 6) rozpoznawać podstawowe materiały konstrukcyjne i eksploatacyjne; 7) stosować w wytwarzaniu i naprawie maszyn podstawowe metody obróbki i łączenia materiałów; 8) interpretować procesy zużyciowo-starzeniowe w układach mechanicznych; 9) konstruować proste obiekty mechaniczne; 10) opracowywać dokumentację podstawowych procesów technologicznych; 11) posługiwać się narzędziami i oprzyrządowaniem technologicznym; Nr 10 — 409 — 12) 15) 16) 13) 17) 14) 18) 19) 20) 21) 22) 23) 24) 25) wykonywać podstawowe operacje obróbki ręcznej i mechanicznej wraz z obsługą operatorską uniwersalnych obrabiarek; mierzyć podstawowe wielkości fizyczne i geometryczne oraz opracowywać i interpretować wyniki pomiarów; oceniać stan techniczny obiektów mechanicznych z wykorzystaniem metod diagnostyki technicznej; sporządzać harmonogramy prac, obliczać ich pracochłonność oraz koszty; przestrzegać i wdrażać normy dotyczące zapewnienia jakości produkcji wyrobów i usług (PN, PN — ISO, ISO); posługiwać się językiem obcym w zakresie wspomagającym wykonywanie zadań zawodowych; przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; stosować przepisy prawa dotyczące działalności gospodarczej, prowadzić działalność gospodarczą; stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy oraz warunków pracy; udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; kierować zespołem pracowników; korzystać z różnych źródeł informacji oraz z doradztwa specjalistycznego. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie procesu kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik mechanik powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) 2) 3) 4) organizowania i nadzorowania przebiegu procesów wytwarzania maszyn i urządzeń; przeprowadzania kontroli jakości wykonania wyrobów i usług; instalowania i uruchamiania obiektów mechanicznych wprowadzanych do eksploatacji; eksploatowania maszyn i urządzeń; Nr 10 — 410 — Poz. 54 5) projektowania prostych obiektów mechanicznych wraz ze sporządzaniem ich dokumentacji konstrukcyjnej; 6) projektowania podstawowych procesów wytwarzania wraz ze sporządzeniem ich dokumentacji technologicznej; 7) sporządzania kalkulacji wytwarzania i naprawy maszyn i urządzeń; 8) prowadzenia dokumentacji planistycznej, ewidencyjnej, sprawozdawczej i innej, związanej z wykonywaną pracą. 3. Zawód technik mechanik jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć między innymi: 1) maszyn budowlanych; 2) samochodów; 3) ciągników; 4) obróbki skrawaniem; 5) obrabiarek sterowanych numerycznie; 6) spawalnictwa; 7) napędów hydraulicznych. Wybór specjalizacji dotyczących eksploatacji i naprawy pojazdów samochodowych lub ciągników wiąże się z uzyskaniem zgody organu prowadzącego szkołę na finansowanie nauki jazdy, która umożliwia uczniom (słuchaczom) opanowanie umiejętności kierowania pojazdami samochodowymi w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii B lub kierowania ciągnikami w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii T. Il. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące bloki programowe: 1) zagadnienia ogólnotechniczne; 2) technologia mechaniczna; Nr 10 — 411 — 3) 4) 5) maszynoznawstwo; podstawy konstrukcji i eksploatacji maszyn; podstawy działalności zawodowej. BLOK: ZAGADNIENIA OGÓLNOTECHNICZNE 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) 3) 4) 2) 5) 6) 1) 8) 9) 10) 11) 12) 13) 14) 15) stosować prawa i metody statyki do analizowania płaskich i przestrzennych układów sił; stosować zasady i prawa kinematyki i dynamiki do analizowania ruchu postępowego, obrotowego i złożonego brył sztywnych; rozróżniać rodzaje obciążeń elementów i wyznaczać naprężenia; stosować analityczne i wykreślne metody wyznaczania obciążeń i parametrów kinematycznych w układach mechanicznych; interpretować zjawisko tarcia i jego rolę w budowie maszyn; charakteryzować podstawowe procesy zużycia materiałów; stosować podstawowe prawa mechaniki płynów do analizowania zjawisk hydrostatycznych i hydrodynamicznych; obliczać ciśnienie, prędkość i natężenie przepływu; charakteryzować zjawisko spalania i wykonywać podstawowe obliczenia stechiometryczne; interpretować procesy cieplno-przepływowe związane z wymianą ciepła; wykorzystywać zasady i prawa termodynamiki do analizowania teoretycznych i rzeczywistych obiegów gazowych w maszynach cieplnych; wykorzystywać prawa z zakresu elektrotechniki do analizowania obwodów i obliczania podstawowych wielkości elektrycznych; interpretować działanie podstawowych elementów i układów elektronicznych; opisywać analitycznie człony i układy regulacji automatycznej; opisywać i stosować wymagania formalne wynikające z Polskich Norm, jakie musi spełniać rysunek techniczny; Nr 10 — 412 — Poz. 54 16) odwzorowywać różne obiekty, a w szczególności wyroby maszynowe oraz zapisywać konieczne i niezbędne informacje uzupełniające szkic, rysunek, schemat; 17) odczytywać różne rodzaje rysunków technicznych maszynowych; 18) rysować i odczytywać wykresy obrazujące zależności funkcjonalne parametrów technicznych; 19) stosować technikę komputerową do sporządzania rysunków technicznych. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) statyka układów płaskich i przestrzennych; 2) kinematyka i dynamika bryły sztywnej, 3) elementy teorii maszyn i mechanizmów; 4) podstawy wytrzymałości materiałów; 5) tarcie i jego rola w maszynach; 6) procesy zużycia materiałów; 7) wybrane zagadnienia mechaniki płynów; 8) podstawy teoretyczne maszyn cieplnych; 9) wybrane zagadnienia elektrotechniki; 10) elementy i układy elektroniczne; 11) wybrane zagadnienia automatyki; 12) forma graficzna i wymagania formalne wobec arkusza rysunkowego; 13) metody odwzorowywania wyrobów maszynowych stosowane w rysunku technicznym (rzuty prostokątne, aksonometryczne, schematy); 14) znormalizowany zapis informacji (wymiarów, tolerancji, pasowań, stanu powierzchni i innych) na różnych rysunkach; 15) uproszczone sposoby rysowania różnych elementów i szczegółów konstrukcyjnych wyrobów maszynowych; 16) zasady sporządzania rysunków z wykorzystaniem techniki komputerowej. BLOK: TECHNOLOGIA MECHANICZNA 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: Nr 10 — 413 — —) 2) 6) 7) 3) 8) 4) 9) 10) 11) 12) 13) 14) klasyfikować i charakteryzować materiały stosowane w budowie maszyn oraz określać ich właściwości i przeznaczenie; charakteryzować przebieg procesów metalurgicznych stopów żelaza i metali nieżelaznych, postać i właściwości półwyrobów metalowych; stosować w praktyce warsztatowej podstawowe metody i sposoby pomiaru wielkości fizycznych i geometrycznych oraz interpretować wyniki pomiarów; opisywać budowę, działanie i przeznaczenie przyrządów pomiarowych oraz charakteryzować właściwości metrologiczne podstawowych przyrządów pomiarowych, wykonywać podstawowe pomiary i próby podczas badania właściwości materiałów; charakteryzować procesy nakładania powłok ochronnych; opisywać procesy obróbki skrawaniem, plastycznej, cieplnej i cieplno-chemicznej oraz charakteryzować i dobierać narzędzia, oprzyrządowanie i maszyny do danej obróbki; wykonywać wyroby w procesach obróbki ręcznej i mechanicznej; charakteryzować i stosować w praktyce typowe technologie łączenia materiałów i elementów maszyn; wykorzystywać w procesie montażu układ tolerancji i pasowań; posługiwać się dokumentacją konstrukcyjną i technologiczną wytwarzania maszyn; charakteryzować proces produkcyjny maszyn i urządzeń w zakładzie wytwórczym; projektować proste procesy technologiczne obróbki i montażu; charakteryzować metody kontroli jakości wyrobów. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) 2) 3) 4) 5) 6) podstawy metaloznawstwa; materiały niemetalowe w budowie maszyn; procesy metalurgiczne; technika pomiarowa; powłoki ochronne; obróbka cieplna i cieplno-chemiczna; Nr 10 — 414 — r) 9) 10) 11) 12) 13) 14) 15) 16) 17) 18) 19) 8) trasowanie; obróbka ręczna; odlewnictwo; obróbka plastyczna; obróbka mechaniczna skrawaniem; obróbka wykańczająca; spajanie materiałów; technologia montażu maszyn; tolerancje, pasowania, chropowatość powierzchni; dokumentacja konstrukcyjna i technologiczna; projektowanie procesów technologicznych; systemy produkcyjne w zakładach przemysłowych; kontrola jakości wyrobów. BLOK: MASZYNOZNAWSTWO 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) charakteryzować rodzaje energii, jej źródła i procesy przetwarzania; klasyfikować maszyny według ich przeznaczenia i zasad działania; charakteryzować procesy przetwarzania lub przekazywania energii w maszynach; 9) wykorzystywać prawa mechaniki do analizowania budowy i działania podstawowych mechanizmów; charakteryzować napędy hydrauliczne i pneumatyczne; charakteryzować: pompy, wentylatory, sprężarki, dmuchawy, silniki spalinowe, kotły; wyjaśniać budowę i działanie maszyn elektrycznych oraz dobierać elektromechaniczny układ napędowy do maszyny roboczej; charakteryzować typowy osprzęt elektryczny i elektroniczny maszyn i urządzeń mechanicznych; opisywać budowę, działanie i przeznaczenie typowych odbiorników energii elektrycznej; Nr 10 — 415 — Poz. 54 10) opisywać podstawowe instalacje elektryczne i charakteryzować stosowane zabezpieczenia; 11) opisywać budowę, działanie i przeznaczenie typowych elementów i układów automatyki; 12) charakteryzować maszyny i urządzenia transportowe; 13) dobierać maszyny i urządzenia energetyczne oraz transportowe na podstawie parametrów technicznych; 14) wyjaśniać działanie robota przemysłowego i manipulatora. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) energia i sposoby jej przetwarzania; 2) przemiany energetyczne w maszynach; 3) czynniki i procesy robocze w maszynach; 4) napędy hydrauliczne; 5) mechanizmy pneumatyczne; 6) pompy; 7) sprężarki, wentylatory, dmuchawy; 8) silniki spalinowe; 9) kotły parowe; 10) maszyny i urządzenia elektryczne; 11) odbiorniki energii elektrycznej; 12) instalacje elektryczne; 13) elementy i układy automatyki; 14) dźwignice; 15) przenośniki; 16) wózki transportowe; 17) roboty przemysłowe. BLOK: PODSTAWY KONSTRUKCJI I EKSPLOATACJI MASZYN 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: Nr 10 — 416 — 1) 4) 5) 2) 6) 7) 3) 8) 9) 10) 11) 12) 13) 14) 15) 16) 17) 18) 19) opisywać budowę podstawowych elementów maszyn oraz określać ich przeznaczenie; 20) stosować w konstruowaniu maszyn rozłączne i nieroztączne połączenia elementów; wykonywać obliczenia wytrzymałościowe elementów maszyn dla różnych stanów obciążenia; dobierać materiały i określać wymagania dotyczące ich obróbki; wykorzystywać w projektowaniu połączeń spoczynkowych i ruchowych układ tolerancji i pasowań; stosować w konstrukcji elementy znormalizowane; opisywać budowę, działanie i przeznaczenie podstawowych mechanizmów i napędów (przekładni); projektować proste mechanizmy i zespoły maszyn; stosować w projektowaniu wspomaganie komputerowe; posługiwać się dokumentacją konstrukcyjną; dobierać maszyny i urządzenia do przewidywanych zadań na podstawie ich charakterystyki eksploatacyjnej; rozpoznawać i oceniać stan techniczny maszyny z zastosowaniem metod diagnostyki technicznej; charakteryzować czynniki i procesy powodujące zużycie i uszkodzenie maszyny; dobierać materiały eksploatacyjne; rozróżniać rodzaje uszkodzeń maszyn i określać przyczyny ich powstawania; określać skutki ekonomiczne i społeczne niepożądanych zmian stanu technicznego maszyn; opracowywać plany wdrożenia do eksploatacji nowych maszyn; planować przebieg procesów technologiczno-organizacyjnych obsługi technicznej maszyn i nadzorować wykonanie zabiegów wchodzących w skład tych procesów; kwalifikować maszynę do naprawy, weryfikować części, określać zakres i metodę naprawy; charakteryzować i stosować w praktyce warsztatowej typowe technologie naprawy maszyn i regeneracji części; Nr 10 — 417 — 21) 22) 23) 24) 25) posługiwać się dokumentacją technologiczną procesów obsługowo- -naprawczych; projektować proste procesy technologiczne naprawy maszyn; stosować rachunek ekonomiczny w podejmowaniu decyzji o charakterze technicznym i organizacyjnym w sferze eksploatacji; posługiwać się Dokumentacją Techniczno-Ruchową (DTR) oraz PN — ISO; stosować przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas użytkowania i obsługiwania maszyn i urządzeń. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) 2) 3) 4) 5) 6) r) 8) 9) 10) 11) 12) 13) 14) 15) 16) 17) 18) 19) 20) 21) zasady konstruowania maszyn; połączenia spoczynkowe elementów maszyn; elementy podatne; wały i osie; łożyskowanie; sprzęgła i hamulce; przekładnie mechaniczne; mechanizmy; przykładowe rozwiązania konstrukcyjne maszyn; proces eksploatacyjny maszyn; stan techniczny maszyn i urządzeń; trwałość i niezawodność maszyn; diagnostyka techniczna; użytkowanie maszyn i urządzeń; utrzymanie maszyn w gotowości technicznej; materiaty eksploatacyjne; naprawa maszyn i urządzeń; przykładowe procesy technologiczne naprawy; zarządzanie eksploatacją maszyn; Dokumentacja Techniczno-Ruchowa (DTR), PN - ISO, ISO; bezpieczeństwo i higiena pracy, ochrona przeciwpożarowa oraz ochrona środowiska. Nr 10 — 418 — BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 11) 12) 13) 14) 15) 16) 17) 18) 19) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej; 20) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw produkcyjnych i usługowych; sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej; sporządzać budżet i planować rozwój firmy; opracowywać plan marketingowy; przestrzegać zasad etyki; stosować przepisy kodeksu pracy, dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy oraz warunków pracy; stosować przepisy prawa dotyczące działalności zawodowej; określać wymagania dotyczące eksploatacji maszyn i urządzeń podlegających dozorowi technicznemu i transportowemu; podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; komunikować się z uczestnikami procesu pracy; prowadzić negocjacje; rozwiązywać problemy; podejmować decyzje; przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; określać wymagania dotyczące ochrony środowiska w zakresie zanieczyszczania powietrza, wody, gleby oraz odpadów i opakowań; określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność pracy; organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; opracowywać plany produkcji i eksploatacji obiektów technicznych (harmonogramy prac, schematy organizacyjne, schematy funkcjonalne); wyjaśniać zasady zarządzania jakością oraz opracowywać instrukcje zapewniania jakości dla wybranych procesów; Nr 10 — 419 — 21) 22) 23) korzystać z obcojęzycznych źródeł informacji, dokumentacji technicznej, norm, katalogów oraz specjalistycznego oprogramowania; organizować doskonalenie zawodowe pracowników; udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 11) 12) 13) 14) 15) 16) 17) 18) 19) 20) 21) gospodarka rynkowa; formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw produkcyjnych i usługowych; dokumenty dotyczące działalności gospodarczej; analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; struktura budżetu; strategie marketingowe; etyka; prawo pracy i prawo działalności gospodarczej, przepisy dozoru technicznego i transportowego; przygotowanie do wejścia na rynek pracy; zasady i metody komunikowania się; elementy socjologii i psychologii pracy; bezpieczeństwo i higiena pracy; ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; elementy ergonomii; organizacja pracy; system zarządzania jakością; źródła informacji zawodowej i oprogramowanie w języku obcym; formy doskonalenia zawodowego; pierwsza pomoc. Nr 10 — 420 — Poz. 54 Ill. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w%* podbudowa |podbudowa podbudowa programowa: | programowa: programowa: Nazwa bloku gimnazjum |zasadnicza szkoła | liceum roaramoweao zawodowa; ogólnokształcące, prog 9 zawody: wszystkie | liceum profilowane, z branży technikum, technikum mechanicznej uzupełniające, uzupełniające liceum ogólnokształcące Zagadnienia ogólnotechniczne 25 25 25 Technologia mechaniczna 20 12 20 Maszynoznawstwo 10 16 10 Podstawy konstrukcji 20 29 20 i eksploatacji maszyn Podstawy działalności zawodowej Razem: * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, odpowiednie są następujące pomieszczenia dydaktyczne: 1) pracownia rysunku technicznego; 2) pracownia komputerowa; 3) pracownia technologii mechanicznej; Nr 10 — 421 — 4) pracownia elektrotechniki i automatyki; 5) pracownia maszynoznawstwa; 6) warsztaty szkolne. Pracownia rysunku technicznego powinna być wyposażona w: 1) 2) 3) 4) 5) 6) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia); zestaw modeli wspomagających kształtowanie wyobraźni przestrzennej; zestaw norm rysunkowych i katalogi typowych części maszyn, podzespołów i zespołów; przykładowe dokumentacje konstrukcyjne; eksponaty i modele części maszyn; modele maszyn i urządzeń. Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w: 1) 2) 3) 4) 5) 6) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia); drukarki; ploter; pakiet programów biurowych; programy do wspomagania projektowania typu CAD; programy specjalistyczne. Pracownia technologii mechanicznej powinna być wyposażona w: 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) próbki materiałów konstrukcyjnych; typowe eksponaty półwyrobów, takich jak: odkuwki, odlewy, wypraski; zestaw warsztatowych przyrządów pomiarowych; mikroskop metalograficzny; typowe narzędzia do obróbki ręcznej i maszynowej; schematy typowych obrabiarek; przykładowe dokumentacje konstrukcyjne i technologiczne. Pracownia elektrotechniki i automatyki powinna być wyposażona w: 1) 2) 3) 4) 5) podstawowe mierniki wielkości elektrycznych; typowe elementy i układy elektryczne i elektroniczne; podstawowe maszyny i urządzenia elektryczne; schematy instalacji elektrycznych; mechaniczne i elektryczne elementy i układy automatyki. Nr 10 — 422 — Pracownia maszynoznawstwa powinna być wyposażona w: 1) eksponaty typowych elementów maszyn, ich połączeń i mechanizmów; 2) modele i eksponaty maszyn transportowych (dźwignice, przenośniki, wózki); 3) modele i eksponaty maszyn energetycznych (silniki cieplne, pompy, sprężarki, 4) wentylatory, kotły); eksponaty zużytych i uszkodzonych części maszyn. Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: 1) 2)))))))) 9 10) 11) 12) 13) 14) 15) 16) 17) 18) przyrządy pomiarowe; narzędzia do trasowania; narzędzia do obróbki ręcznej; obrabiarki: wiertarki, tokarki, frezarki, szlifierki; urządzenia do spawania elektrycznego i gazowego; narzędzia i przyrządy spawalnicze; spoiwa, elektrody, topniki; luty i lutownice; urządzenia do nagrzewania i chłodzenia; środki chłodzące; narzędzia i przyrządy do kucia ręcznego; urządzenia, zespoły, elementy maszyn przeznaczone do konserwacji i naprawy; narzędzia i przyrządy montażowe; Dokumentację Techniczno-Ruchową (DTR); dokumentację techniczną; dokumentację warsztatową; katalogi narzędzi; normy PN, ISO. Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów. W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu. Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w warsztatach szkolnych, centrach kształcenia praktycznego, centrach kształcenia ustawicznego oraz w zakładach produkcyjnych i usługowych. Nr 10 — 423 — Poz. 54 Załącznik nr 9 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK MECHATRONIK SYMBOL CYFROWY 311⁵⁰ I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) czytać i analizować dokumentację techniczną urządzeń i systemów mechatronicznych oraz ich elementów i podzespołów; 2) opracowywać ' dokumentację ' techniczną urządzeń | systemów mechatronicznych; 3) obliczać parametry charakteryzujące urządzenia i systemy mechatroniczne; 4) wykonywać pomiary wielkości elektrycznych i nieelektrycznych oraz interpretować ich wyniki; 5) dobierać materiały i narzędzia do montażu oraz obsługi urządzeń i systemów mechatronicznych; 6) dobierać zespoły, podzespoły oraz elementy urządzeń i systemów mechatronicznych; 7) przygotowywać do montażu zespoły, podzespoły i elementy urządzeń i systemów mechatronicznych; 8) nastawiać parametry urządzeń i systemów mechatronicznych; 9) sprawdzać poprawność działania elementów, podzespołów, modułów urządzeń i systemów mechatronicznych; 10) instalować i obsługiwać systemy sieciowe transmisji danych stosowane w mechatronice; Nr 10 — 424 — 11 — 12) 13) 14 15) 16) 17) 19) 20 22 — 23 24 25 26 — m m m 27 28 29 — m instalować i użytkować oprogramowanie niezbędne do pracy urządzeń i systemów mechatronicznych; instalować urządzenia mechatroniczne; montować i demontować urządzenia i systemy mechatroniczne; uruchamiać oraz wyłączać urządzenia i systemy mechatroniczne; projektować urządzenia i systemy mechatroniczne; programować urządzenia i systemy mechatroniczne; dozorować pracę urządzeń i systemów mechatronicznych oraz oceniać ich stan techniczny; wykonywać podstawowe naprawy i regulacje urządzeń oraz systemów mechatronicznych; sporządzać protokoły uszkodzeń, awarii oraz dokonanych napraw; prowadzić dokumentację techniczną, techniczno-ruchową urządzeń i systemów mechatronicznych; porozumiewać się w języku obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych; przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej, ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym oraz ochrony środowiska; organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; stosować przepisy prawa dotyczące działalności gospodarczej, prowadzić działalność gospodarczą; stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy oraz warunków pracy; udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; kierować zespołem pracowników; korzystać z różnych źródeł informacji oraz z doradztwa specjalistycznego. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”. 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik mechatronik powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: Nr 10 — 425 — Poz. 54 projektowania i konstruowania urządzeń i systemów mechatronicznych;) 2) montażu i demontażu urządzeń i systemów mechatronicznych; 3) programowania i użytkowania urządzeń i systemów mechatronicznych; 4) diagnozowania i naprawy urządzeń i systemów mechatronicznych. 3. Zawód technik mechatronik jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć: 1) automatyzacji procesów produkcyjnych; 2) robotyki, programowania i obsługi obrabiarek sterowanych numerycznie; 3) mechatroniki pojazdów samochodowych. I. BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące bloki programowe: 1) podstawy mechatroniki; 2) urządzenia i systemy mechatroniczne; 3) konstrukcje mechatroniczne; 4) podstawy działalności zawodowej. BLOK: PODSTAWY MECHATRONIKI 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) interpretować podstawowe prawa fizyczne i zależności matematyczne wykorzystywane w mechatronice; 2) analizować działanie elementów i podzespołów układów mechatronicznych; 3) czytać schematy ideowe i montażowe układów mechatronicznych; 4) dobierać elementy obwodów elektrycznych i elektronicznych; 5) dobierać elementy i podzespoły układów elektrycznych, pneumatycznych i hydraulicznych; Nr 10 — 426 — 6) 7) 8) 11) 12) 9) projektować i konstruować układy mechatroniczne; 10) obsługiwać podstawowe przyrządy do pomiaru wielkości fizycznych charakteryzujących pracę układów mechatronicznych i ich elementów; dobierać metody pomiarowe i przyrządy do pomiaru wielkości fizycznych charakteryzujących pracę układów mechatronicznych; mierzyć wybrane wielkości fizyczne charakteryzujące pracę układów mechatronicznych oraz interpretować wyniki pomiarów; przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym podczas wykonywania pomiarów; korzystać z norm, dokumentacji technicznej, poradników, katalogów; stosować ' technologię informatyczną do analizowania działania lub konstruowania układów mechatronicznych. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 11) 12) 13) obwody elektryczne prądu stałego; obwody elektryczne prądu przemiennego jednofazowe i trójfazowe; obwody magnetyczne; układy analogowe; układy cyfrowe; układy mikroprocesorowe; układy pneumatyczne; układy hydrauliczne; metody i przyrządy pomiarowe; bezpieczeństwo i higiena pracy; ochrona przeciwpożarowa; ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym; użytkowe programy komputerowe. Nr 10 — 427 — BLOK: URZĄDZENIA I SYSTEMY MECHATRONICZNE 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 11) 12) 13) 14) 15) 16) 17) 18) 19) obliczać parametry elementów występujących w układach sterowania; dobierać elementy i podzespoły urządzeń i systemów mechatronicznych; czytać i interpretować dokumentację techniczną urządzeń i systemów mechatronicznych; projektować urządzenia i systemy mechatroniczne; planować proces technologiczny montażu urządzeń i _ systemów mechatronicznych; przygotowywać do montażu elementy i podzespoły urządzeń i systemów mechatronicznych; montować i demontować urządzenia i systemy mechatroniczne; uruchamiać i testować urządzenia i systemy mechatroniczne; planować pomiary kontrolne wielkości fizycznych charakteryzujących pracę urządzeń i systemów mechatronicznych, mierzyć wielkości fizyczne charakteryzujące pracę urządzeń i systemów mechatronicznych oraz interpretować wyniki pomiarów; instalować i testować oprogramowanie specjalistyczne; programować urządzenia i systemy mechatroniczne; uruchamiać, sprawdzać i wyłączać urządzenia i systemy mechatroniczne; monitorować pracę urządzeń i systemów mechatronicznych; prowadzić dokumentację techniczną i dokumentację techniczno-ruchową urządzeń i systemów mechatronicznych; dokonywać regulacji parametrów urządzeń i systemów mechatronicznych, lokalizować oraz usuwać nieprawidłowości działania urządzeń i systemów mechatronicznych; naprawiać elementy i podzespoły urządzeń i systemów mechatronicznych; przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej, ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym oraz ochrony środowiska podczas montażu i eksploatacji urządzeń i systemów mechatronicznych; Nr 10 — 428 — Poz. 54 20) stosować technologię informatyczną podczas projektowania, programowania i eksploatowania urządzeń i systemów mechatronicznych; 21) korzystać z dokumentacji technicznej, norm, katalogów i poradników. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) zasady doboru elementów i podzespołów urządzeń oraz systemów mechatronicznych; 2) zasady projektowania i konstruowania układów sterowania: a) pneumatycznych i elektropneumatycznych, b) hydraulicznych i elektrohydraulicznych, c) elektrycznych; 3 4 — zasady konstruowania wybranych układów manipulacyjnych; — technologia montażu elementów i podzespołów: a) układów pneumatycznych, b) układów hydraulicznych, c) układów elektrycznych, d) układów automatycznej regulacji, e) układów sterowania mikroprocesorowego; 5) technologia montażu układów manipulacyjnych; 6) pomiar wielkości fizycznych 'w układach urządzeń i systemów mechatronicznych; 7) pomiar wielkości fizycznych w obwodach elektrycznych urządzeń i systemów mechatronicznych; 8) rozruch i nadzorowanie pracy urządzeń i systemów mechatronicznych; 9) instalowanie i obsługa oprogramowania do sterowników programowalnych; 10) programowanie i obsługa sterowników programowalnych; 11) programowanie i obsługa układów manipulacyjnych; 12) instalowanie i obsługa urządzeń i programów do wizualizacji i dozorowania procesów; 13) zasady prowadzenia dokumentacji technicznej i dokumentacji techniczno- -ruchowej urządzeń i systemów mechatronicznych, Nr 10 — 429 — 14) 15) 16) 17) 18) 19) zasady transmisjj i przetwarzania danych w układach sterowania programowalnego; metody i techniki regulacji parametrów; diagnostyka urządzeń i systemów mechatronicznych; serwis i naprawy urządzeń i systemów mechatronicznych; bezpieczeństwo i higiena pracy, ochrona przeciwpożarowa, ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym oraz ochrona środowiska w zakresie eksploatacji urządzeń i systemów mechatronicznych; specjalistyczne programy komputerowe. BLOK: KONSTRUKCJE MECHATRONICZNE 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) 4) 5) 2) 6) 3) 7) 8) 9) 10) 11) czytać i analizować dokumentację techniczną konstrukcji mechanicznych występujących w urządzeniach i systemach mechatronicznych; sporządzać dokumentację techniczną konstrukcji mechanicznych oraz urządzeń i systemów mechatronicznych; dobierać materiały konstrukcyjne stosowane w urządzeniach i systemach mechatronicznych; interpretować podstawowe prawa z zakresu statyki, kinematyki i dynamiki; wykonywać obliczenia wytrzymałościowe elementów konstrukcyjnych urządzeń i systemów mechatronicznych; dobierać technologię obróbki materiałów konstrukcyjnych stosowanych w urządzeniach i systemach mechatronicznych; dobierać połączenia zespołów, podzespołów i elementów urządzeń mechatronicznych; dobierać narzędzia i urządzenia do wykonania elementów konstrukcyjnych urządzeń mechatronicznych; wykonywać elementy konstrukcyjne urządzeń i systemów mechatronicznych; sprawdzać jakość wykonania elementów konstrukcyjnych urządzeń i systemów mechatronicznych; przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej, ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym oraz Nr 10 — 430 — 12) 13) 14) ochrony środowiska podczas wykonywania elementów konstrukcyjnych urządzeń i systemów mechatronicznych; przestrzegać norm dotyczących zapewnienia jakości; udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; korzystać z dokumentacji technicznej, norm, katalogów i poradników. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) 2) 3) 4) 5) 6) 1) 8) 9) 10) rysunek techniczny; zasady sporządzania rysunków z wykorzystaniem techniki komputerowej, materiały konstrukcyjne; wybrane zagadnienia z mechaniki technicznej, podstawy wytrzymałości materiałów; wybrane zagadnienia z technologii obróbki materiałów konstrukcyjnych; wybrane zagadnienia z metrologii; bezpieczeństwo i higiena pracy, ochrona przeciwpożarowa, ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym oraz ochrona środowiska w zakresie wykonywania elementów konstrukcyjnych urządzeń i systemów mechatronicznych; specjalistyczne programy komputerowe; pierwsza pomoc. BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) 2) 3) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej; 4) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw produkcyjnych i usługowych; sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej, sporządzać budżet i planować rozwój firmy; opracowywać plan marketingowy; Nr 10 — 431 — 6) 7) 8) 9) 10) 11) 12) 13) 14) 15) przestrzegać zasad etyki; stosować przepisy kodeksu pracy, dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy oraz warunków pracy; podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; komunikować się z uczestnikami procesu pracy; wykonywać pracę zgodnie z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej, ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym oraz ochrony środowiska; określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność pracy; organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; wyjaśniać zasady zarządzania jakością; formułować i rozumieć ze słuchu pisemne i ustne wypowiedzi w języku obcym, związane z realizacją zadań zawodowych; organizować doskonalenie zawodowe pracowników. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 11) 12) 13) 14) 15) gospodarka rynkowa; formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw produkcyjnych i usługowych; dokumenty dotyczące działalności gospodarczej; analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; struktura budżetu; plan rozwoju przedsiębiorstwa; strategie marketingowe; etyka; prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; przygotowanie do wejścia na rynek pracy; zasady i metody komunikowania się; bezpieczeństwo i higiena pracy; ochrona przeciwpożarowa, ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym oraz ochrona środowiska; zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; elementy ergonomii; Nr 10 — 432 — Poz. 54 16) system zarządzania jakością; 17) język obcy zawodowy w zakresie czterech kompetencji językowych; 18) formy doskonalenia zawodowego. lil. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* podbudowa | podbudowa podbudowa programowa: | programowa: programowa: gimnazjum |zasadnicza szkoła | liceum Nazwa bloku zawodowa, ogólnokształcące, rogramowedo zawód: monter liceum profilowane, prog 9 mechatronik, technikum, elektromechanik | uzupełniające liceum pojazdów ogólnokształcące, samochodowych |technikum uzupełniające Podstawy mechatroniki 28 19 24 Urządzenia i systemy 33 35 39 mechatroniczne Konstrukcje mechatroniczne 19 26 24 Podstawy działalności 5 5 5 zawodowej Razem 85** 85** 85** * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 15% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację. Nr 10 — 433 — IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, odpowiednie są następujące pomieszczenia dydaktyczne: pracownia elektrotechniki i elektroniki; pracownia automatyzacji procesów; pracownia komputerowego wspomagania projektowania; pracownia wytwarzania elementów konstrukcyjnych. Pracownia elektrotechniki i elektroniki powinna być wyposażona w stanowiska (jedno stanowisko dla trzech uczniów) zasilane regulowanym napięciem przemiennym jednofazowym i trójfazowym oraz stabilizowanym napięciem stałym. Stanowiska powinny być wyposażone w: 1) R © DN))) 5) 6) zestawy elementów przyrządów elektrycznych i elektronicznych; przyrządy elektryczne i elektroniczne; przyrządy pomiarowe; generatory wielofunkcyjne; oscyloskopy; komputer z pakietem biurowym oraz oprogramowaniem specjalistycznym. Pracownia automatyzacji procesów powinna być wyposażona w stanowiska (jedno stanowisko dla trzech uczniów) zasilane napięciem przemiennym jednofazowym itrójfazowym, stabilizowanym napięciem stałym, sprężonym powietrzem o regulowanym ciśnieniu. Stanowiska powinny być wyposażone w: —) LE (2 zestawy elementów wykonawczych: elektrycznych, pneumatycznych i hydraulicznych; czujniki i przetworniki; elementy i urządzenia sterujące; regulatory; przyrządy pomiarowe; komputer wyposażony w pakiet biurowy i oprogramowanie, umożliwiające projektowanie oraz symulację działania urządzeń i systemów mechatronicznych, programowanie i obsługę sterowników PLC, regulatorów i falowników;

Nr 10 — 435 — Poz. 54 Załącznik nr 10 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK TECHNOLOGII ODZIEŻY SYMBOL CYFROWY 311³⁴ I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) 2) 3) 4) 5) 6) projektować wyroby odzieżowe; 7) opracowywać podstawową dokumentację techniczną wyrobów odzieżowych; dobierać materiały odzieżowe i dodatki krawieckie do wyrobów odzieżowych, z uwzględnieniem ich funkcji użytkowych oraz zasad konserwacji; 8) wykonywać formy i szablony elementów wyrobów odzieżowych; 9) wykonywać konstrukcyjne i wtórne modelowanie wyrobów odzieżowych, zgodnie z projektem plastycznym i aktualną linią mody; utrzymywać stan gotowości użytkowej maszyn i urządzeń stosowanych w procesie technologicznym wyrobów odzieżowych, obsługiwać podstawowe maszyny i urządzenia odzieżowe podczas wytwarzania wyrobów odzieżowych; wykonywać kolejne etapy wytwarzania wyrobów odzieżowych, zgodnie z wymaganiami technologicznymi; stosować zasady składowania i przechowywania oraz transportu materiałów odzieżowych, dodatków krawieckich i wyrobów odzieżowych, organizować proces produkcyjny; stosować zasady normowania materiałów odzieżowych i dodatków krawieckich; Nr 10 — 436 — a m» © DN — (2 16) 18) 19) 20) 17) 21) 22) 23) stosować zasady kontroli zapewniające wysoką jakość wyrobów odzieżowych; dokonywać rozliczenia materiałowego; dokonywać kalkulacji kosztów i obliczać wynagrodzenie za wykonaną pracę; wyznaczać rentowność wyrobu odzieżowego przy jednoczesnej analizie jego funkcji użytkowych; posługiwać się językiem obcym w zakresie wspomagającym wykonywanie zadań zawodowych; przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; stosować przepisy prawa dotyczące działalności gospodarczej; stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy oraz warunków pracy; udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; kierować zespołem pracowników; korzystać z różnych źródeł informacji oraz z doradztwa specjalistycznego. Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości"”. 2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik technologii odzieży powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) 2) 3) opracowywania dokumentacji wzorca odzieży; nadzorowania prac dotyczących wykonywania wzorca odzieży; organizowania, nadzorowania i kontrolowania pracy zespołu pracowników wytwarzających wyroby odzieżowe; badania oraz kontrolowania jakości materiałów odzieżowych i wyrobów gotowych, nadzorowania eksploatacji maszyn szwalniczych i urządzeń odzieżowych; organizowania procesu wytwarzania odzieży miarowej w zakładzie usługowym. Nr 10 — 437 — BLOKI PROGRAMOWE Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące bloki programowe: 1) 2) 3) surowcowo-projektowy; techniczno-technologiczny; podstawy działalności zawodowej. BLOK: SUROWCOWO-PROJEKTOWY 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) 22ze< 8) 9) 10) 11) 12) 13) 14) 15) określać parametry klimatu w pomieszczeniach za pomocą urządzeń kontrolno-pomiarowych; 16) obsługiwać podstawową aparaturę laboratoryjną do badania surowców włókienniczych i materiałów odzieżowych; posługiwać się normami podczas przeprowadzania badań laboratoryjnych; wykonywać badania laboratoryjne surowców i materiałów odzieżowych; opracowywać wyniki badań laboratoryjnych; identyfikować włókna na podstawie badań mikroskopowych, chemicznych i organoleptycznych; rozpoznawać włókna naturalne, chemiczne, mieszanki włókiennicze i materiały z nich wykonane; określać właściwości nitek na podstawie badań laboratoryjnych; wykazywać wpływ właściwości nitek na właściwości materiałów odzieżowych, wyznaczać parametry splotów tkackich; określać parametry struktury tkaniny i jej wymiary liniowe; wykazywać wpływ budowy tkaniny i sposobu wykończenia na jej właściwości użytkowe; określać parametry splotów dziewiarskich; określać parametry struktury dzianiny i jej wymiary liniowe; wykazywać wpływ budowy dzianiny i sposobu wykończenia na jej właściwości użytkowe; identyfikować wyroby plecione; Nr 10 — 438 — u m © © NN DN PD N 35) 36) identyfikować materiały odzieżowe wytwarzane nowymi technikami; dobierać nici szwalnicze do materiałów odzieżowych; dobierać zapięcia do wyrobu odzieżowego; dobierać podszewkę do wyrobu odzieżowego; dobierać materiały usztywniające, konstrukcyjno-nośne i termoizolacyjne; dobierać dodatki zdobnicze do wyrobu odzieżowego; oceniać właściwości higieniczne, estetyczne i wytrzymałościowe materiałów odzieżowych na podstawie badań laboratoryjnych; określać właściwości konfekcyjne i użytkowe materiałów odzieżowych; stosować zasady konfekcjonowania materiałów odzieżowych; dobierać materiały odzieżowe i dodatki krawieckie do asortymentu odzieży; określać zasady konserwacji materiałów i wyrobów odzieżowych, wykonywać rysunki techniczne prostych wyrobów odzieżowych; interpretować rysunki żurnalowe; wykonywćać rysunki modelowe wyrobów odzieżowych; dobierać zestawienia kolorystyczne w projektowaniu odzieży; dobierać materiały odzieżowe i dodatki do modeli odzieży; projektować wyroby odzieżowe dla typowych sylwetek zgodnie z tendencjami mody i przeznaczeniem; projektować wyroby odzieżowe dla nietypowych sylwetek zgodnie z tendencjami mody i przeznaczeniem; projektować wyroby odzieżowe inspirowane sztuką i strojami historycznymi; projektować wyroby odzieżowe inspirowane strojami regionalnymi. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) 2Lze metody przeprowadzania badań warunków klimatycznych w pomieszczeniach laboratoryjnych; aparatura laboratoryjna do badania surowców włókienniczych i materiałów odzieżowych; normowanie w przemyśle odzieżowym; metody badania włókien i materiałów odzieżowych; metody opracowania wyników badań laboratoryjnych; badania mikroskopowe, chemiczne i organoleptyczne włókien; rodzaje i właściwości włókien; Nr 10 — 439 — 8) nitki odzieżowe; 9) sploty tkackie; 10) budowa tkaniny; 11) sposoby wykończania tkanin; 12) sploty dziewiarskie; 13) budowa dzianiny; 14) sposoby wykończania dzianin; 15) wyroby plecione; 16) materiały odzieżowe wytwarzane nowymi technikami; 17) dodatki krawieckie; 18) właściwości higieniczne, estetyczne i wytrzymałościowe materiałów odzieżowych; 19) właściwości konfekcyjne i użytkowe materiałów odzieżowych; 20) dobór materiałów odzieżowych i dodatków do asortymentu odzieży; 21) zasady konserwacji materiałów i wyrobów odzieżowych; 22) rysunek techniczny w projektowaniu wyrobów odzieżowych; 23) rysunek żurnalowy; 24) rysunek modelowy odzieży; 25) podstawy kolorystyki; 26) dobór materiałów odzieżowych i dodatków do modeli odzieży; 27) zasady projektowania odzieży dla typowych sylwetek; 28) zasady projektowania odzieży dla nietypowych sylwetek; 29) inspiracja sztuką i strojami historycznymi w projektowaniu odzieży; 30) inspiracja strojami regionalnymi w projektowaniu ubiorów współczesnych. BLOK: TECHNICZNO-TECHNOLOGICZNY 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) 2) 3) 4) 5) posługiwać się pojęciami z zakresu konstrukcji i modelowania form odzieży; wykonywać pomiary krawieckie; stosować zasady obliczania odcinków konstrukcyjnych; stosować zasady ustalania dodatku konstrukcyjnego; stosować zasady wyprowadzania linii modelowych; Nr 10 — 440 — 14) 15) 16) 17) 18) 19) 20) 21) 22) 23) 24) 25) 26) 27) 28) 29) 30) rysować siatki konstrukcyjne elementów wyrobów odzieżowych; rysować elementy wyrobów odzieżowych, stosować zasady modelowania wtórnego i przestrzennego; wykonywać modelowanie form odzieży fantazyjnej,; wykonywać modelowanie form wyrobów odzieżowych; ustalać wielkość dodatku na szwy i podwinięcia; wykonywać szablony elementów wyrobów odzieżowych; wykonywać stopniowanie szablonów podstawowych elementów wyrobów odzieżowych; wykonywać układ szablonów na materiale odzieżowym; wykrawać elementy wyrobu odzieżowego; opracowywać podstawową dokumentację organizacyjno-produkcyjną; dobierać maszyny i urządzenia do wytwarzania wyrobów odzieżowych; czytać schematy kinematyczne podstawowych maszyn i urządzeń odzieżowych; identyfikować mechanizmy w maszynach i urządzeniach odzieżowych; obsługiwać maszyny szwalnicze; stosować zasady organizowania procesu technologicznego w szwalni; określać zasady tworzenia ściegu maszynowego; stosować odpowiednie parametry obróbki termicznej, dobierać sposoby łączenia elementów wyrobów odzieżowych; określać kolejne czynności wynikające z graficznego zapisu węzłów technologicznych w wyrobie odzieżowym; wykonywać podstawowe i fantazyjne wyroby odzieżowe; przeprowadzać kontrolę jakości w kolejnych fazach procesu wytwórczego; oceniać jakość gotowego wyrobu odzieżowego; magazynować i przechowywać materiały, dodatki krawieckie oraz wyroby gotowe; organizować transport wewnątrzzakładowy. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) zasady konstrukcji i modelowania form odzieży; 2) pomiary krawieckie; Nr 10 — 441 — 3) zasady obliczania odcinków konstrukcyjnych w standardowych wyrobach odzieżowych; 4) dodatki konstrukcyjne; 5) linie modelowe; 6) siatki konstrukcyjne wyrobów odzieżowych; 7) zasady modelowania wtórnego i przestrzennego; 8) modelowanie form odzieży fantazyjnej; 9) zasady modelowania form odzieży; 10) szwy i podwinięcia; 11) szablony wyrobów odzieżowych; 12) stopniowanie i układanie szablonów na materiale odzieżowym; 13) proces wykrawania elementów odzieży; 14) dokumentacja organizacyjno-produkcyjna w zakładzie odzieżowym; 15) maszyny i urządzenia odzieżowe; 16) proces technologiczny w szwalni; 17) zasady tworzenia ściegu maszynowego; 18) obróbka termiczna; 19) zasady łączenia elementów odzieży; 20) węzły technologiczne; 21) podstawowe i fantazyjne wyroby odzieżowe; 22) kontrola jakości; 23) przechowywanie materiałów i wyrobów gotowych; 24) transport wewnątrzzakładowy. BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć: 1) 2) 3) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej; 4) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw produkcyjnych i usługowych; sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej, sporządzać budżet i planować rozwój firmy; Nr 10 — 442 — 5) 6) 1) 8) 9) 10) 11) 12) 13) 14) 15) 16) 17) 18) 19) opracowywać plan marketingowy; przestrzegać zasad etyki; stosować przepisy kodeksu pracy, dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy oraz warunków pracy; stosować przepisy prawa dotyczące działalności zawodowej; podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy; komunikować się z uczestnikami procesu pracy; prowadzić negocjacje; rozwiązywać problemy; podejmować decyzje; przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska; określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność pracy; organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; korzystać z obcojęzycznych źródeł informacji, dokumentacji technicznej, norm, katalogów oraz specjalistycznego oprogramowania; organizować doskonalenie zawodowe pracowników; udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy. 2. Treści kształcenia (działy programowe) Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych: 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 11) 12) 13) gospodarka rynkowa; formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw produkcyjnych i usługowych; dokumenty dotyczące działalności gospodarczej; analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie; struktura budżetu; plan rozwoju przedsiębiorstwa; strategie marketingowe; etyka; prawo pracy i prawo działalności gospodarczej; przygotowanie do wejścia na rynek pracy; zasady i metody komunikowania się; elementy socjologii i psychologii pracy; bezpieczeństwo i higiena pracy; Nr 10 — 443 — Poz. 54 14) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska; 15) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy; 16) elementy ergonomii; 17) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie w języku obcym; 18) formy doskonalenia zawodowego; 19) pierwsza pomoc. iii. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Minimalna liczba godzin w cyklu kształcenia w % * podbudowa podbudowa programowa: liceum Nazwa bloku podbudowa programowa: ogólnokształcące,, liceum profilowane, programowego programowa: | zasadnicza szkoła technikum, gimnazjum |zawodowa; zawód: | Uzupełniające liceum, o. ogólnokształcące, krawiec, kuśnierz technikum uzupełniające Surowcowo-projektowy 18 23 18 Techniczno-technologiczny 46 41 46 Podstawy działalności gospodarczej 16 16 16 Razem: 80 ** 80 ** 80 ** * Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). kk Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. Nr 10 — 444 — IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, odpowiednie są następujące pomieszczenia dydaktyczne: pracownia projektowania i modelowania odzieży; pracownia materiałoznawstwa odzieżowego; pracownia eksploatacji maszyn; warsztaty szkolne. Pracownia projektowania i modelowania odzieży powinna być wyposażona w: 1) 2) stanowiska do prac kreślarskich, projektowych oraz modelowania; stanowiska komputerowe z programami do wspomagania projektowania odzieży (jedno stanowisko dla dwóch uczniów); eksponaty odzieży; kolekcję materiałów włókienniczych; zestaw dodatków konfekcyjnych i zdobniczych; żurnale i albumy; stelaże do organizowania wystaw; manekiny; formy i szablony wyrobów odzieżowych; tabele antropometryczne; rysunki modelowe wyrobów; siatki konstrukcyjne różnych asortymentów odzieży; konstrukcje różnych asortymentów odzieży; gabloty z wykazem etapów modelowania form wyrobów odzieżowych; szafy do przechowywania materiałów kreślarskich i projektowych oraz prac uczniowskich. Pracownia materiałoznawstwa odzieżowego powinna być wyposażona w: 1) 2) 3) przyrządy do określania parametrów klimatu w pomieszczeniu; przyrządy do aklimatyzacji próbek przeznaczonych do badań; mikroskopy z oprzyrządowaniem do identyfikacji włókien (jeden mikroskop dla trzech uczniów); zestawy odczynników chemicznych do identyfikacji włókien; wagi laboratoryjne; Nr 10 — 445 — 6) lupy; 7) zrywarkę do badań wytrzymałości materiałów odzieżowych; 8) normy PN, PN — EN, PN — ISO, PN — EN — ISO, dotyczące zasad przeprowadzania badań; 9) kolekcję wyrobów włókienniczych; 10) kolekcję włókien naturalnych i chemicznych; 11) katalogi nici i nitek szwalniczych; 12) kolekcję wyrobów włókienniczych z nitek: tkaniny, dzianiny, plecionki; 13) kolekcję podstawowych typów tkanin i dzianin z różnych surowców, o różnych splotach i wykończeniu; 14) kolekcję materiałów odzieżowych wykonanych nowymi technikami; 15) kolekcję dodatków krawieckich. Pracownia eksploatacji maszyn powinna być wyposażona w: 1) N) 3)) eksponaty maszyn szwalniczych; eksponaty części maszyn; prospekty nowoczesnych maszyn i urządzeń odzieżowych; normy PN, PN-EN, PN — ISO, PN- EN — ISO z zakresu maszynoznawstwa i odzieżownictwa; filmy dydaktyczne, plansze i foliogramy z zakresu: a) rysunku technicznego, b) części maszyn, c) tworzenia ściegu, d) oprzyrządowania pomocniczego maszyn szwalniczych, e) transportu w zakładzie odzieżowym, f) napędu maszyn odzieżowych. Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w: 1) 2) 3) materiały i przybory do szycia; maszyny szwalnicze, stebnówki płaskie i owerloki; urządzenia do prasowania: a) żelazko z wytwornicą pary, b) żelazka elektryczne, c) rękawnik, d) poduszka, e) deska igłowa;

— 10 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. Informacja o możliwości zakupu wydawnictw Centrum Obsługi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Wydział Wydawnictw i Poligrafii Centrum Obsługi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów informuje, że w sprzedaży znajdują się następujące wydawnictwa:. Homologacja pojazdów (załącznik do Dz. U. z 2004 r. Nr 5, poz. 29, 30 i 31). Cena brutto — 235,00 zł. „Polska Klasyfikacja Działalności (załącznik do Dz. U. z 2004 r. Nr 33, poz. 289). Cena brutto — 30,00 zł.. Załącznik Nr 1 — Załączniki |--XVIII, dodatki oraz protokoły 1-10 do aktu dotyczącego warunków przystąpienia do Unii Europejskiej Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych państw, Załącznik Nr 2 — Akty podstawowe prawa Unii Europejskiej (załącznik do Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864). Cena brutto — 321,00 zł.. Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług (załącznik do Dz. U. z 2004 r. Nr 89, poz. 844). Cena brutto — 60,00 zł.. Substancje dodatkowe i substancje pomagające w przetwarzaniu (załącznik do Dz. U. z 2004 r. Nr 94, poz. 933). Cena brutto — 26,00 zł.. Zmiany do specyfikacji kryteriów czystości, wymagań dotyczących pobierania próbek i metod analitycznych stosowanych w trakcie urzędowej kontroli żywności (załącznik do Dz. U. z 2004 r. Nr 94, poz. 934). Cena brutto — 47,00 zł. „Ochrona obszarów specjalnej ochrony ptaków NATURA 2000 (załącznik do Dz. U. z 2004 r. Nr 229, poz. 2313). Cena brutto — 59,00 zł.. Plan rozwoju obszarów wiejskich (załącznik do M.P. z 2004 r. Nr 56, poz. 958). Cena brutto — 128,00 zł.. Wzory świadectw, dyplomów, zaświadczeń i innych druków szkolnych (załącznik do Dz. U. z 2005 r. Nr 58,). Cena brutto — 85,00 zł. „. Wzory świadectw, dyplomów, zaświadczeń i innych druków szkolnych szkół artystycznych (załącznik do Dz. U. z 2005 r. Nr 60, poz. 523). Cena brutto — 58,00 zł. Standardy wymagań będące podstawą przeprowadzania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe w zawodach, w których kształcenie odbywa się w zasadniczych szkołach zawodowych i szkołach policealnych (załącznik do Dz. U. z 2005 r. Nr 66, poz. 580). Cena brutto — 37,00 zł. Urzędowy Wykaz Produktów Leczniczych dopuszczonych do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej — stan na dzień 31 stycznia 2005 r. (załącznik do Dziennika Urzędowego Ministra Zdrowia z 2005 r. Nr 5,). Cena brutto — 122,00 zł. Standardy nauczania dla kierunków studiów (zatącznik do Dz. U. z 2005 r. Nr 98, poz. 824). Cena brutto — 55,00 zł. Zmiany do wzorów formularzy sprawozdawczych, kwestionariuszy i ankiet statystycznych stosowanych w badaniach statystycznych na 2005 r. (załącznik do Dz. U. z 2005 r. Nr 96, poz. 808). Cena brutto — 250,00 zł. Zakres badań, informacji i danych dotyczących środka ochrony roślin (załącznik do Dz. U. z 2005 r. Nr 100, poz. 839). Cena brutto — 58,00 zł. Umowa Europejska dotycząca międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzona w Genewie dnia 30 września 1957 r. (uwzględniająca zmiany do załączników A i B) — 4 tomy (załącznik do Dz. U. z 2005 r. Nr 178, poz. 1481). Cena brutto — 271, 00 zł. Wykaz substancji niebezpiecznych wraz z ich klasyfikacją i oznakowaniem (zatącznik do Dz. U. z 2005 r. Nr 201,). Cena brutto — 57,00 zł. Wszyscy zainteresowani wydawnictwami proszeni są o dokonanie wpłaty na konto bankowe Wydziału Wydawnictw i Poligrafii Centrum Obsługi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w Banku Handlowym S.A. nr 81103015080000000503118017, podanie liczby zamawianych egzemplarzy oraz adresu odbiorcy. Dowód wpłaty z określeniem zamawianych tytułów będzie traktowany jako zamówienie. Ponadto wymienione wydawnictwa można nabywać w punktach sprzedaży Dziennika Ustaw i Monitora Polskiego.