§ 2.

Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie poz. 2781, z2005 r. Nr 17, poz. 141, Nr 94, poz. 788, Nr 122, 14 dni od dnia og∏oszenia. poz. 1020, Nr 131, poz. 1091, Nr 167, poz. 1400 i Nr 249, poz. 2104 oraz z 2006 r. Nr 144, poz. 1043 i Nr 208, poz.1532. Minister Edukacji Narodowej: w z. M. Orzechowski</td></tr><tr><td>——————— 1)Minister Edukacji Narodowej kieruje dzia∏em administra- cji rzàdowej — oÊwiata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. wsprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏a- nia Ministra Edukacji Narodowej (Dz. U. Nr 131, poz. 907). 2)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2703 i Nr 281, poz. 2781, z2005 r. Nr 17, poz. 141, Nr 94, poz. 788, Nr 122, poz. 1020, Nr 131, poz. 1091, Nr 167, poz. 1400 i Nr 249, poz. 2104 oraz z 2006 r. Nr 144, poz. 1043 i Nr 208, poz.1532.</td></tr></tbody></table></div>

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Edukacji Narodowej zdnia 22 listopada 2006 r. (poz. 1650) Za∏àcznik nr 1 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE KALETNIK SYMBOL CYFROWY 744⁰¹ I. OPIS ZAWODU 22) przestrzegaç przepisów i zasad bezpieczeƒstwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpo˝a- 1. Wwyniku kszta∏cenia wzawodzie absolwent po- rowej oraz ochrony Êrodowiska; winien umieç: 23) organizowaç stanowiska pracy zgodnie zwymaga- 1) rozró˝niaç materia∏y podstawowe, pomocnicze niami ergonomii; i dodatki kaletnicze; 24) komunikowaç si´ z uczestnikami procesu pracy; 2) oceniaç idobieraç materia∏y kaletnicze do wykonywanych zadaƒ; 25) stosowaç przepisy Kodeksu pracy dotyczàce praw i obowiàzków pracownika i pracodawcy oraz wa- 3) stosowaç zasady sk∏adowania i magazynowania runków pracy; materia∏ów i wyrobów kaletniczych; 26) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywa- 4) dobieraç ipos∏ugiwaç si´ narz´dziami kaletniczymi; nych zadaƒ zawodowych; 5) u˝ytkowaç maszyny i urzàdzenia kaletnicze; 27) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w zakresie niezb´dnym do wykonywania zadaƒ zawodo- 6) pos∏ugiwaç si´ przyrzàdami iurzàdzeniami pomiawych; rowymi oraz interpretowaç wyniki pomiarów parametrów technologicznych; 28) udzielaç pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 7) wykonywaç rysunki techniczne i odr´czne; 29) prowadziç dzia∏alnoÊç gospodarczà. 8) projektowaç i modelowaç wyroby kaletnicze; 9) pos∏ugiwaç si´ dokumentacjà konstrukcyjnà Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz i technologicznà zwiàzanà z produkcjà kaletniczà; przygotowanie do wejÊcia na rynek pracy powinno przebiegaç zarówno w trakcie kszta∏cenia zawodowe- 10) stosowaç metody i techniki rozkroju materia∏ów go, jak i podczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Podpodstawowych i pomocniczych; stawy przedsi´biorczoÊci”. 11) klasyfikowaç i wykorzystywaç odpady technolo- 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie kaletgiczne z produkcji kaletniczej; nik powinien byç przygotowany do wykonywania na- 12) dobieraç materia∏y pomocnicze i dodatki do pro- st´pujàcych zadaƒ zawodowych: dukcji wyrobów kaletniczych; 1) wykonywania operacji technologicznych w proce- 13) wykonywaç czynnoÊci przygotowawcze do monta- sie produkcji wyrobów kaletniczych; ˝u wyrobów kaletniczych; 2) oceniania stanu technicznego maszyn i urzàdzeƒ 14) dobieraç oraz stosowaç metody i techniki monta- oraz wykonywania regulacji i konserwacji; ˝u wyrobów kaletniczych; 3) wytwarzania wyrobów kaletniczych zgodnie z do- 15) montowaç okucia i elementy zdobnicze; kumentacjà; 16) dobieraç oraz stosowaç Êrodki, metody i techniki 4) oceniania jakoÊci wyrobów kaletniczych; wykoƒczania wyrobów kaletniczych; 5) prowadzenia dokumentacji produkcyjnej, ewiden- 17) rozpoznawaç ieliminowaç wady materia∏owe oraz cyjnej i rozliczeniowej; b∏´dy produkcyjne; 6) prowadzenia us∏ug w zakresie napraw, renowacji 18) oceniaç jakoÊç, klasyfikowaç, cechowaç ipakowaç i konserwacji wyrobów kaletniczych. wyroby kaletnicze zgodnie z obowiàzujàcymi normami; II. BLOKI PROGRAMOWE 19) wykonywaç us∏ugi wzakresie naprawy irenowacji Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajàwyrobów kaletniczych oraz realizacji indywidualcy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´punych zamówieƒ; jàce bloki programowe: 20) dokonywaç rozliczania materia∏ów, kosztów pro- 1) podstawy produkcji kaletniczej; dukcji i us∏ug; 2) procesy wytwórcze; 21) wykonywaç konserwacj´ narz´dzi, maszyn i urzàdzeƒ; 3) podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej.

BLOK: PODSTAWY PRODUKCJI KALETNICZEJ 22) wykonywaç proste rysunki techniczne i odr´czne; 23) odczytywaç rysunki techniczne; 1. Cele kszta∏cenia: 24) dobieraç elementy zdobnicze do wyrobów kaletni- Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien czych; umieç: 25) projektowaç iwykonywaç modele wyrobów kalet- 1) charakteryzowaç budow´ i struktur´ materia∏ów niczych; kaletniczych; 26) okreÊlaç i stosowaç zasady konstrukcji wyrobów 2) dokonywaç podzia∏u topograficznego skór iokreÊkaletniczych; laç ich w∏aÊciwoÊci; 27) wykonywaç szablony elementów sk∏adowych; 3) rozró˝niaç i charakteryzowaç skóry wyprawione ró˝nymi metodami; 28) przestrzegaç przepisów i zasad bezpieczeƒstwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpo˝a- 4) rozpoznawaç wady i uszkodzenia skór surowych rowej oraz ochrony Êrodowiska. i wyprawionych; 5) pos∏ugiwaç si´ normami wzakresie klasyfikacji ja- 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) koÊciowej i cechowania skór wyprawionych; TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia- 6) charakteryzowaç rodzaje skór wyprawionych oraz ∏ach programowych: okreÊlaç ich przeznaczenie w produkcji asortymentowej wyrobów kaletniczych; 1) materia∏y kaletnicze; 7) konserwowaç i magazynowaç skóry gotowe; 2) budowa histologiczna i uk∏ad topograficzny skóry; 8) rozró˝niaç rodzaje tworzyw skóropodobnych, oce- 3) rodzaje skór; niaç ich w∏aÊciwoÊci iprzydatnoÊç wprodukcji ka- 4) metody wyprawy i wykoƒczania skór; letniczej; 5) wady i uszkodzenia skór wyprawionych; 9) rozró˝niaç materia∏y w∏ókiennicze, tkaniny naturalne i syntetyczne; 6) cechowanie i magazynowanie; 10) okreÊlaç zastosowanie materia∏ów w produkcji 7) tworzywa skóropodobne; wyrobów kaletniczych; 8) rodzaje w∏aÊciwoÊci i zastosowanie tworzyw skó- 11) rozpoznawaç materia∏y papiernicze, okreÊlaç ich ropodobnych; w∏aÊciwoÊci i dobieraç zgodnie z konstrukcjà wyrobu kaletniczego; 9) materia∏y w∏ókiennicze; 12) rozpoznawaç dodatki kaletnicze, okreÊlaç ich w∏aÊ- 10) materia∏y papiernicze; ciwoÊci i zastosowanie; 11) dodatki kaletnicze; 13) rozpoznawaç wady materia∏ów nieskórzanych oraz okreÊlaç ich wp∏yw na jakoÊç itrwa∏oÊç wyro- 12) wady materia∏ów nieskórzanych; bów kaletniczych; 13) magazynowanie i konserwacja materia∏ów stoso- 14) konserwowaç i magazynowaç materia∏y nieskó- wanych w kaletnictwie; rzane; 14) maszyny i urzàdzenia kaletnicze; 15) rozpoznawaç i klasyfikowaç narz´dzia, maszyny i urzàdzenia; 15) urzàdzenia i przyrzàdy pomiarowe; 16) dobieraç i pos∏ugiwaç si´ narz´dziami w zale˝no- 16) konserwacja maszyn, urzàdzeƒ i narz´dzi kaletni- Êci od rodzaju obróbki; czych; 17) dobieraç parametry pracy maszyn i urzàdzeƒ ka- 17) szkice wyrobów kaletniczych; letniczych oraz dokonywaç regulacji, konserwacji 18) podstawy rysunku technicznego; i drobnych napraw; 18) pos∏ugiwaç si´ przyrzàdami iurzàdzeniami pomia- 19) projektowanie i modelowanie wyrobów kaletnirowymi; czych; 19) pos∏ugiwaç si´ instrukcjami obs∏ugi maszyn iurzà- 20) zasady konstrukcji wyrobów kaletniczych; dzeƒ; 21) szablony elementów sk∏adowych wyrobu kaletni- 20) oceniaç stan techniczny narz´dzi, maszyn i urzà- czego; dzeƒ kaletniczych; 22) przepisy i zasady bezpieczeƒstwa i higieny pracy, 21) wykonywaç szkice wyrobów kaletniczych iich cz´- przepisy ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êci sk∏adowych z zachowaniem proporcji; Êrodowiska.

BLOK: PROCESY WYTWÓRCZE 26) wykonywaç wyroby kaletnicze z pe∏nowartoÊciowych materia∏ów i odpadów technologicznych; 1. Cele kszta∏cenia 27) dobieraç materia∏y, wzór i technik´ wykonywania Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien us∏ugi; umieç: 28) rozpoznawaç wady materia∏ów, okreÊlaç przyczy- 1) okreÊlaç i interpretowaç przebieg procesu techno- ny b∏´dów produkcyjnych; logicznego; 29) usuwaç wady materia∏owe i b∏´dy produkcyjne; 2) ustalaç kolejnoÊç wykonywanych operacji; 30) interpretowaç istosowaç normy dotyczàce jakoÊci 3) odczytywaç i wype∏niaç dokumentacj´ procesu wyrobów kaletniczych; produkcyjnego; 31) pakowaç wyroby kaletnicze w opakowania jed- 4) okreÊlaç zasady i techniki rozkroju materia∏ów nostkowe i zbiorcze; w zale˝noÊci od ich rodzaju i przeznaczenia; 32) rozpatrywaç reklamacje zgodnie z przepisami; 5) przygotowywaç materia∏y do rozkroju; 33) wykonywaç naprawy, renowacje i modyfikacje 6) wykrawaç r´cznie i maszynowo cz´Êci sk∏adowe wyrobów kaletniczych; wyrobu zgodnie zobowiàzujàcymi zasadami ime- 34) oceniaç jakoÊç us∏ug; todami rozkroju; 35) sporzàdzaç kosztorysy; 7) klasyfikowaç i oceniaç przydatnoÊç odpadów na wyroby kaletnicze; 36) okreÊlaç zasady normowania materia∏ów i czasu pracy; 8) dobieraç technologi´ przetwarzania odpadów na pe∏nowartoÊciowe wyroby kaletnicze; 37) obliczaç zapotrzebowanie na materia∏y podstawowe, pomocnicze i dodatki do produkcji okreÊlo- 9) dobieraç materia∏y pomocnicze i dodatki w zale˝- nych wyrobów kaletniczych; noÊci od typu wyrobu izastosowanego materia∏u; 38) sporzàdzaç kalkulacj´ kosztów materia∏owych 10) wykonywaç czynnoÊci zwiàzane z przygotowai kosztów pracy; niem elementów do monta˝u; 39) stosowaç sposoby i metody ograniczajàce iloÊç 11) wzmacniaç, usztywniaç i znakowaç cz´Êci sk∏adoodpadów technologicznych; we wyrobu kaletniczego; 40) wykorzystywaç odpady w produkcji ubocznej lub 12) dobieraç i stosowaç ró˝ne techniki wykoƒczania je utylizowaç; brzegów; 41) przestrzegaç przepisów i zasad bezpieczeƒstwa 13) dobieraç sposoby monta˝u wyrobów wzale˝noÊci i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpo˝aod materia∏ów ikonstrukcji wyrobów kaletniczych; rowej oraz ochrony Êrodowiska. 14) dobieraç i wykonywaç po∏àczenia elementów i in- 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) ne czynnoÊci zwiàzane z monta˝em; TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia- 15) rozró˝niaç Êciegi i szwy stosowane przy szyciu ∏ach programowych: r´cznym i maszynowym; 1) proces technologiczny; 16) dobieraç rodzaje oraz numeracj´ igie∏ i nici; 2) dokumentacja techniczna; 17) ustalaç parametry szycia; 3) rozkrój materia∏ów podstawowych i pomocni- 18) wykonywaç operacje ∏àczenia elementów przez czych; szycie r´czne i maszynowe; 19) ∏àczyç materia∏y technikà zgrzewania; 4) wykrawanie r´czne i maszynowe; 20) dobieraç kleje w zale˝noÊci od rodzaju materia∏u; 5) klasyfikacja odpadów i ich wykorzystanie; 21) stosowaç odpowiednià technik´ klejenia isuszenia; 6) materia∏y pomocnicze i dodatki; 22) okreÊlaç rodzaje, znaczenie ifunkcje okuç wwyro- 7) ∏àczenie cz´Êci sk∏adowych wyrobu kaletniczego; bach kaletniczych; 8) Êciegi i szwy; 23) dobieraç okucia ielementy zdobnicze wzale˝noÊci 9) ig∏y i nici; od rodzaju materia∏u, konstrukcji wyrobu i przeznaczenia; 10) zgrzewanie elementów wyrobów kaletniczych; 24) stosowaç techniki monta˝u okuç i elementów 11) techniki klejenia; zdobniczych, oceniaç jakoÊç monta˝u; 12) rodzaje i funkcje okuç; 25) rozró˝niaç metody i techniki wykoƒczania wyrobów kaletniczych; 13) techniki wykoƒczania wyrobów kaletniczych;

14) techniki montowania okuç, ∏àczników ielementów 7) podejmowaç dzia∏ania zwiàzane zposzukiwaniem zdobniczych; pracy; 15) eliminowanie wad i uszkodzeƒ materia∏owych; 8) stosowaç przepisy Kodeksu pracy dotyczàce praw i obowiàzków pracownika i pracodawcy oraz wa- 16) kontrola jakoÊci wyrobów gotowych; runków pracy; 17) pakowanie i magazynowanie; 9) sporzàdzaç dokumenty dotyczàce zatrudnienia 18) rozpatrywanie reklamacji; oraz prowadzenia dzia∏alnoÊci gospodarczej; 19) naprawa i renowacja wyrobów kaletniczych; 10) komunikowaç si´ i wspó∏pracowaç z zespo∏em; 20) podstawy normowania materia∏ów podstawo- 11) rozwiàzywaç problemy; wych i pomocniczych; 12) podejmowaç decyzje; 21) normowanie czasu pracy; 13) doskonaliç umiej´tnoÊci zawodowe; 22) kalkulacja kosztów materia∏owych; 14) udzielaç pierwszej pomocy poszkodowanym wwy- 23) koszty pracy; padkach przy pracy; 24) zasady zagospodarowania odpadów; 15) przestrzegaç zasad etyki. 25) przepisy i zasady bezpieczeƒstwa i higieny pracy, 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) przepisy ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska. TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia- ∏ach programowych: BLOK: PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI ZAWODOWEJ 1) bezpieczeƒstwo i higiena pracy; 1. Cele kszta∏cenia 2) ochrona przeciwpo˝arowa i ochrona Êrodowiska; Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien 3) elementy ergonomii; umieç: 4) podstawowe poj´cia gospodarki rynkowej; 1) przestrzegaç przepisów i zasad bezpieczeƒstwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpo˝a- 5) kalkulacja kosztów us∏ug kaletniczych; rowej oraz ochrony Êrodowiska; 6) metody poszukiwania pracy; 2) okreÊlaç êród∏a i zapobiegaç zanieczyszczeniom Êrodowiska; 7) wybrane przepisy prawa pracy; 3) dobieraç Êrodki ochrony indywidualnej do rodza- 8) dokumenty zwiàzane z zatrudnieniem i prowadzeju wykonywanej pracy; niem dzia∏alnoÊci gospodarczej; 4) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wyma- 9) zasady i metody komunikowania si´; ganiami ergonomii; 10) elementy socjologii i psychologii pracy; 5) interpretowaç podstawowe poj´cia gospodarki 11) formy doskonalenia zawodowego; rynkowej; 12) zasady udzielania pierwszej pomocy; 6) rozró˝niaç rodzaje kosztów isporzàdzaç kalkulacj´ ceny wyrobu kaletniczego; 13) etyka. III. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

*Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia wszko∏ach dla m∏odzie˝y iwszko∏ach dla doros∏ych (wformie stacjonarnej izaocznej). **Pozosta∏e 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy.

IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREÂCI Pracownia technologii powinna byç wyposa˝ona w: KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 1) zestaw wzorników do rozkroju wyrobów kaletni- Do realizacji treÊci kszta∏cenia, uj´tych w blokach czych; programowych, odpowiednie sà nast´pujàce pomie- 2) elementy sk∏adowe wyrobów kaletniczych; szczenia dydaktyczne: 3) schematy maszyn, urzàdzeƒ, narz´dzi; 1) pracownia rysunku technicznego; 4) modele i przekroje wyrobów kaletniczych; 2) pracownia materia∏oznawstwa; 5) wzory wyrobów kaletniczych; 3) pracownia technologii; 6) przyk∏ady elementów zdobniczych; 4) warsztaty szkolne. 7) wzorce sposobów ∏àczenia cz´Êci sk∏adowych; Pracownia rysunku technicznego powinna byç wy- 8) podstawowe maszyny, cz´Êci maszyn; posa˝ona w: 9) urzàdzenia i przyrzàdy pomiarowe; 1) stanowiska kreÊlarskie (jedno stanowisko dla jednego ucznia); 10) PN-ISO, ISO; 2) zestawy barw; 11) dokumentacje techniczne; 3) modele i przekroje bry∏ geometrycznych, cz´Êci 12) dokumentacje technologiczne; maszyn, wyrobów kaletniczych; 13) instrukcje obs∏ugi maszyn i urzàdzeƒ. 4) schematy maszyn, urzàdzeƒ, cz´Êci sk∏adowych Warsztaty szkolne powinny byç wyposa˝one w: wyrobów kaletniczych; 1) podstawowe i pomocnicze materia∏y do produkcji 5) ilustracje ró˝nych rodzajów wyrobów kaletniczych; wyrobów kaletniczych; 6) ˝urnale i katalogi wyrobów kaletniczych; 2) instrukcje obs∏ugi ikonserwacji maszyn iurzàdzeƒ; 7) PN-ISO, ISO. 3) dokumentacje techniczne wyrobów kaletniczych; Pracownia materia∏oznawstwa powinna byç wy- 4) prospekty maszyn i urzàdzeƒ; posa˝ona w: 5) schematy dzia∏ania maszyn i urzàdzeƒ; 1) stanowiska pracy (jedno stanowisko dla jednego 6) ˝urnale i katalogi; ucznia); 7) wzory typowych wyrobów kaletniczych. 2) tablice przedstawiajàce uk∏ad topograficzny i budow´ skóry; Pracownie powinny sk∏adaç si´ zsali lekcyjnej iza- 3) schematy produkcji materia∏ów stosowanych plecza magazynowo-socjalnego. Wsali lekcyjnej nalew kaletnictwie; ˝y zapewniç stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednià liczb´ stanowisk pracy dla uczniów. 4) zestawy próbek podstawowych i pomocniczych materia∏ów kaletniczych; W warsztatach szkolnych powinno znajdowaç si´ pomieszczenie do instrukta˝u. 5) okucia, ∏àczniki, akcesoria, elementy zdobnicze; 6) urzàdzenia i przyrzàdy kontrolno-pomiarowe; Praktyczna nauka zawodu mo˝e odbywaç si´ w pracowniach i warsztatach szkolnych, zak∏adach 7) urzàdzenia do badania w∏aÊciwoÊci materia∏ów; rzemieÊlniczych, przedsi´biorstwach us∏ugowo-pro- 8) PN-ISO, ISO z zakresu materia∏oznawstwa. dukcyjnych w zakresie kaletnictwa. Za∏àcznik nr 2 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE KOMINIARZ SYMBOL CYFROWY 714⁰² I. OPIS ZAWODU 4) okreÊlaç w∏aÊciwoÊci materia∏ów i wyrobów budowlanych oraz oceniaç ich przydatnoÊç do robót 1. Wwyniku kszta∏cenia wzawodzie absolwent pokominiarskich; winien umieç: 5) magazynowaç, sk∏adowaç i transportowaç mate- 1) pos∏ugiwaç si´ dokumentacjà technicznà, normaria∏y stosowane w robotach kominiarskich; mi i instrukcjami dotyczàcymi wykonywanych zadaƒ zawodowych; 6) dobieraç materia∏y, narz´dzia, urzàdzenia, sprz´t 2) rozró˝niaç elementy konstrukcyjne obiektów bu- oraz przyrzàdy pomiarowe do okreÊlonych robót dowlanych; kominiarskich; 3) oceniaç klasy odpornoÊci ogniowej obiektów bu- 7) u˝ytkowaç narz´dzia, urzàdzenia i sprz´t zgodnie dowlanych i ich elementów; z zasadami eksploatacji;

8) montowaç, u˝ytkowaç i demontowaç rusztowania 4) wypalania sadzy w przewodach kominowych; oraz pomosty robocze; 5) wylepiania i szlamowania przewodów i palenisk; 9) badaç i usuwaç przyczyny wadliwego dzia∏ania 6) wykonywania konserwacji oraz naprawy ró˝nego przewodów dymowych i kominów; rodzaju kominów i ich elementów; 10) wykonywaç pomocnicze roboty murarskie i tyn- 7) wydawania opinii o stanie przewodów kominokarskie; wych, spalinowych i wentylacyjnych. 11) wykonywaç roboty kominiarskie zgodnie z obo- II. BLOKI PROGRAMOWE wiàzujàcymi normami i warunkami technicznymi wykonania i odbioru robót; Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajàcy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´pu- 12) czyÊciç i konserwowaç przewody kominowe; jàce bloki programowe: 13) wykonywaç prace naprawcze i rozbiórkowe prze- 1) podstawy budownictwa; wodów kominowych; 2) technologia robót kominiarskich; 14) wydawaç opinie ostanie przewodów kominowych 3) podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej. i czopuchów; 15) wykonywaç pomiary przep∏ywu powietrza w po- BLOK: PODSTAWY BUDOWNICTWA mieszczeniach oraz sporzàdzaç bilanse wymiany powietrza; 1. Cele kszta∏cenia 16) dokonywaç rozliczeƒ materia∏ów, narz´dzi isprz´tu; Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 17) oceniaç jakoÊç robót kominiarskich; 1) pos∏ugiwaç si´ terminologià budowlanà; 18) kalkulowaç koszty wykonania robót; 2) rozpoznawaç elementy budynku i okreÊlaç ich 19) wykonywaç obmiary robót oraz pomiary inwenta- funkcje; ryzacyjne; 3) okreÊlaç konstrukcje i technologie wykonania bu- 20) przestrzegaç przepisów i zasad bezpieczeƒstwa dynków; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 4) okreÊlaç rodzaje iw∏aÊciwoÊci paliw technicznych; 21) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wyma- 5) charakteryzowaç procesy zachodzàce podczas spalania paliw sta∏ych; ganiami ergonomii; 6) rozró˝niaç rodzaje pieców, kominków, trzonów ku- 22) komunikowaç si´ z uczestnikami procesu pracy; chennych oraz kot∏ów; 23) stosowaç przepisy Kodeksu pracy dotyczàce praw 7) rozró˝niaç konstrukcje i okreÊlaç dzia∏anie urzài obowiàzków pracownika i pracodawcy oraz wadzeƒ grzewczych i wentylacyjnych; runków pracy; 8) przestrzegaç zasad prowadzenia kana∏ów wentyla- 24) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywacyjnych, spalinowych i dymowych; nych zadaƒ zawodowych; 9) okreÊlaç w∏aÊciwoÊci materia∏ów iwyrobów stoso- 25) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w zakresie wanych do budowy konstrukcji ognioodpornych; niezb´dnym do wykonywania zadaƒ zawodowych; 10) magazynowaç, sk∏adowaç i transportowaç mate- 26) udzielaç pierwszej pomocy poszkodowanym wwyria∏y do robót kominiarskich i pomocniczych; padkach przy pracy; 11) wykonywaç pomocnicze roboty murarskie i tyn- 27) prowadziç dzia∏alnoÊç gospodarczà. karskie; Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz 12) sporzàdzaç rysunki figur i bry∏ geometrycznych; przygotowanie do wejÊcia na rynek pracy powinno przebiegaç zarówno w trakcie procesu kszta∏cenia za- 13) wymiarowaç iopisywaç proste rysunki techniczne; wodowego, jak ipodczas realizacji zaj´ç edukacyjnych 14) stosowaç zasady wykonywania przekrojów, rzu- „Podstawy przedsi´biorczoÊci”. tów prostokàtnych i aksonometrycznych; 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie komi- 15) stosowaç oznaczenia materia∏ów oraz wyrobów niarz powinien byç przygotowany do wykonywania budowlanych zgodnie zobowiàzujàcymi normami; nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: 16) wykonywaç rysunki i szkice przewodów dymo- 1) czyszczenia przewodów kominowych, kana∏ów wych, spalinowych i wentylacyjnych; i czopuchów; 2) badania dro˝noÊci przewodów kominowych 17) rozró˝niaç rodzaje i elementy dokumentacji techi wentylacyjnych; nicznej; 3) wykonywania czyszczenia i konserwacji palenisk; 18) pos∏ugiwaç si´ dokumentacjà technicznà;

19) pos∏ugiwaç si´ przyrzàdami pomiarowymi; 2) pos∏ugiwaç si´ dokumentacjà budowlanà wzakresie wykonywanych robót; 20) wykonywaç przedmiary i obmiary robót; 3) lokalizowaç usytuowanie przewodów komino- 21) wykonywaç pomiary i rysunki inwentaryzacyjne; wych w Êcianach, 22) przestrzegaç przepisów i zasad bezpieczeƒstwa 4) sprawdzaç dro˝noÊç przewodów kominowych; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska. 5) dokonywaç pomiarów przep∏ywu powietrza wprzewodach kominowych; 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) 6) sporzàdzaç bilanse wymiany powietrza; TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia- 7) badaç przyczyny wadliwego dzia∏ania kana∏ów ∏ach programowych: i przewodów kominowych; 1) ogólne wiadomoÊci z zakresu budownictwa; 8) wykonywaç pomiary spalin oraz analizowaç ich 2) elementy budynku i ich funkcje; sk∏ad; 3) konstrukcje i technologie wykonania budynków; 9) dobieraç materia∏y, narz´dzia i sprz´t do okreÊlonych robót kominiarskich; 4) rodzaje i w∏aÊciwoÊci techniczne paliw sta∏ych; 10) czyÊciç kana∏y le˝àce i czopuchy; 5) procesy zachodzàce podczas spalania paliw technicznych; 11) czyÊciç przewody prze∏azowe; 6) piece, kominy, trzony kuchenne, kot∏y; 12) czyÊciç iudra˝niaç paleniska ró˝nego typu pieców grzewczych, kominków i trzonów kuchennych; 7) urzàdzenia grzewcze i wentylacyjne; 13) czyÊciç piece rzemieÊlnicze i przemys∏owe; 8) zasady prowadzenia kana∏ów wentylacyjnych, spalinowych i dymowych; 14) czyÊciç urzàdzenia grzewcze oraz paleniska kot∏ów; 9) materia∏y i wyroby stosowane w konstrukcjach 15) czyÊciç kominy przemys∏owe; ognioodpornych; 16) wypalaç sadz´ wprzewodach oraz usuwaç puchli- 10) magazynowanie, sk∏adowanie itransportowanie many po ich wypaleniu; teria∏ów stosowanych wrobotach kominiarskich; 17) wylepiaç i szlamowaç przewody i paleniska; 11) roboty murarskie i tynkarskie; 18) uszczelniaç przewody kominowe; 12) figury i bry∏y geometryczne; 19) rozpoznawaç i usuwaç wady palenisk oraz prze- 13) zasady opisywania i wymiarowania rysunków; wodów kominowych; 14) przekroje, rzutowanie prostokàtne i aksonome- 20) badaç stan kana∏ów prze∏azowych inasad kominotryczne; wych; 15) oznaczenia materia∏ów i wyrobów budowlanych; 21) wykonywaç konserwacj´ i napraw´ palenisk oraz 16) rysunki i szkice przewodów dymowych, spalino- przewodów kominowych; wych i wentylacyjnych; 22) prowadziç dokumentacj´ technicznà iksià˝ki robo- 17) rodzaje i elementy dokumentacji technicznej; cze; 18) zasady pos∏ugiwania si´ dokumentacjà technicznà; 23) oceniaç jakoÊç wykonanych robót kominiarskich; 19) przedmiar i obmiar robót; 24) okreÊlaç zakres wykonywania us∏ug kominiarskich; 20) pomiary i rysunki inwentaryzacyjne; 25) rozliczaç materia∏y i zagospodarowywaç odpady; 21) przepisy i zasady bezpieczeƒstwa i higieny pracy, 26) stosowaç normy izalecenia dotyczàce eksploatacji przepisy ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony urzàdzeƒ grzewczych i wentylacyjnych; Êrodowiska. 27) przestrzegaç przepisów i zasad bezpieczeƒstwa BLOK: TECHNOLOGIA ROBÓT KOMINIARSKICH i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska podczas wykony- 1. Cele kszta∏cenia wania robót kominiarskich i pomocniczych. Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) 1) organizowaç stanowisko pracy do robót kominiar- TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dziaskich i pomocniczych zgodnie z wymaganiami ∏ach programowych: technologicznymi, przepisami bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz 1) organizacja stanowiska pracy do robót kominiarochrony Êrodowiska; skich;

2) dokumentacja robót kominiarskich; 4) korzystaç z ró˝nych êróde∏ wiedzy ekonomicznej i prawnej; 3) zasady prowadzenia przewodów kominowych i wentylacyjnych; 5) stosowaç przepisy Kodeksu pracy dotyczàce praw i obowiàzków pracownika i pracodawcy oraz wa- 4) sprawdzanie dro˝noÊci kana∏ów kominowych; runków pracy; 5) pomiary przep∏ywu powietrza w przewodach ko- 6) wykonywaç prac´ zgodnie z przepisami i zasadaminowych; mi bezpieczeƒstwa i higieny pracy, przepisami 6) bilanse wymiany powietrza; ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 7) przyczyny wadliwego dzia∏ania kana∏ów i przewodów kominowych oraz sposoby ich usuwania; 7) dobieraç Êrodki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; 8) pomiar spalin; 8) organizowaç stanowisko pracy zgodnie zwymaga- 9) materia∏y, narz´dzia i sprz´t stosowane w roboniami ergonomii; tach kominiarskich; 9) podejmowaç dzia∏ania zwiàzane z poszukiwaniem 10) czyszczenie przewodów kominowych; pracy; 11) czyszczenie czopuchów; 10) sporzàdzaç dokumenty dotyczàce zatrudnienia 12) czyszczenie pieców ogrzewczych i kominów; oraz dzia∏alnoÊci gospodarczej; 13) czyszczenie pieców rzemieÊlniczych i przemys∏o- 11) komunikowaç si´ i wspó∏pracowaç w zespole; wych; 12) rozwiàzywaç problemy; 14) czyszczenie kot∏ów; 13) podejmowaç decyzje; 15) czyszczenie kominów fabrycznych; 14) doskonaliç umiej´tnoÊci zawodowe; 16) wypalanie sadzy w przewodach kominowych; 15) udzielaç pierwszej pomocy poszkodowanym wwy- 17) wady palenisk i przewodów kominowych; padkach przy pracy; 18) wylepianie i szlamowanie przewodów i palenisk; 16) przestrzegaç zasad etyki. 19) konserwacja i naprawa palenisk oraz przewodów 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) kominowych; TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia- 20) kontrola stanu przewodów kominowych; ∏ach programowych: 21) prowadzenie dokumentacji robót kominiarskich; 1) podstawowe poj´cia gospodarki rynkowej; 22) ocena jakoÊci robót kominiarskich; 2) formy organizacyjno-prawne przedsi´biorstw bu- 23) us∏ugi kominiarskie; dowlanych; 24) rozliczanie materia∏ów, zagospodarowywanie od- 3) przepisy prawa budowlanego i podatkowego; padów; 4) wybrane przepisy prawa pracy; 25) normy i zalecenia dotyczàce eksploatacji urzàdzeƒ grzewczych i wentylacyjnych; 5) bezpieczeƒstwo i higiena pracy; 26) przepisy i zasady bezpieczeƒstwa i higieny pracy, 6) ochrona przeciwpo˝arowa i ochrona Êrodowiska; przepisy ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony 7) Êrodki ochrony indywidualnej; Êrodowiska podczas wykonywania robót kominiarskich i pomocniczych. 8) elementy ergonomii; 9) metody poszukiwania pracy; BLOK: PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI ZAWODOWEJ 10) dokumenty zwiàzane z zatrudnieniem i prowadze- 1. Cele kszta∏cenia niem dzia∏alnoÊci gospodarczej; Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien 11) podejmowanie i prowadzenie dzia∏alnoÊci gospoumieç: darczej; 1) interpretowaç podstawowe poj´cia gospodarki 12) zasady i metody komunikowania si´; rynkowej; 13) elementy socjologii i psychologii pracy; 2) wyjaÊniaç mechanizmy funkcjonowania gospodar- 14) formy doskonalenia zawodowego; ki rynkowej w budownictwie; 15) zasady udzielania pierwszej pomocy; 3) stosowaç przepisy prawa budowlanego ipodatkowego; 16) etyka.

III. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

*Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia wszko∏ach dla m∏odzie˝y iwszko∏ach dla doros∏ych (wformie stacjonarnej izaocznej). **Pozosta∏e 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy. IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREÂCI Pracownia rysunku technicznego powinna byç wy- KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE posa˝ona w: 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jed- Do realizacji treÊci kszta∏cenia, uj´tych w blokach nego ucznia); programowych, odpowiednie sà nast´pujàce pomieszczenia dydaktyczne: 2) modele figur i bry∏ geometrycznych; 1) pracownia ogólnobudowlana; 3) dokumentacje architektoniczno-budowlane; 4) rysunki ró˝nego typu kominów, pieców i kot∏ów; 2) pracownia rysunku technicznego; 5) normy dotyczàce zasad sporzàdzania rysunków; 3) warsztaty szkolne. 6) przekroje i rzuty przewodów wentylacyjnych, dy- Pracownia ogólnobudowlana powinna byç wypo- mowych i spalinowych. sa˝ona w: Warsztaty szkolne powinny byç wyposa˝one w: 1) próbki materia∏ów i wyrobów budowlanych; 1) materia∏y do robót kominiarskich; 2) modele urzàdzeƒ grzewczych; 2) narz´dzia kominiarskie i sprz´t pomiarowy; 3) plansze i filmy instrukta˝owe dotyczàce wykony- 3) przyrzàdy kontrolno-pomiarowe; wania robót kominiarskich oraz udzielania pierw- 4) instrukcje technologiczne; szej pomocy; 5) Êrodki ochrony indywidualnej. 4) narz´dzia i sprz´t do robót kominiarskich; Pracownie powinny sk∏adaç si´ zsali lekcyjnej iza- 5) analizatory spalin, anemometry; plecza magazynowo-socjalnego. Wsali lekcyjnej nale- 6) dokumentacje architektoniczno-budowlane; ˝y zapewniç stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednià liczb´ stanowisk pracy dla uczniów. 7) normy PN-ISO oraz ISO dotyczàce warunków technicznych wykonania i odbioru przewodów wenty- W warsztatach szkolnych powinno znajdowaç si´ lacyjnych, spalinowych idymowych, kot∏owni oraz pomieszczenie do instrukta˝u. ochrony przeciwpo˝arowej budynków; Praktyczna nauka zawodu mo˝e odbywaç si´ 8) Katalogi Nak∏adów Rzeczowych, certyfikaty jako- wwarsztatach szkolnych oraz wzak∏adach rzemieÊlni- Êci, cenniki materia∏ów budowlanych. czych. Za∏àcznik nr 3 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE KUÂNIERZ SYMBOL CYFROWY 743⁰² I. OPIS ZAWODU 2) czytaç rysunek ˝urnalowy i techniczny; 1. Wwyniku kszta∏cenia wzawodzie absolwent po- 3) czytaç podstawowà dokumentacj´ technicznà wywinien umieç: robów kuÊnierskich; 1) rozró˝niaç, sortowaç idobieraç skóry futerkowe we- 4) wykonywaç rysunek modelowy uwzgl´dniajàcy d∏ug charakteru okrywy w∏osowej itkanki skórnej; uk∏ad skór w wyrobie kuÊnierskim;

5) wykonywaç formy i szablony podstawowych wy- 5) regulowania, nastawiania, dokonywania konserrobów kuÊnierskich; wacji i drobnych napraw maszyn i urzàdzeƒ kuÊnierskich; 6) wykonywaç modelowanie konstrukcyjne i wtórne form i szablonów podstawowych wyrobów, 6) dokonywania oceny jakoÊciowej u˝ywanych wyzuwzgl´dnieniem uk∏adu skór wwyrobie kuÊnier- robów kuÊnierskich oraz okreÊlania mo˝liwoÊci skim; i sposobu ich renowacji. 7) stosowaç metody reperacji skór futerkowych; II. BLOKI PROGRAMOWE 8) stosowaç, zgodnie zprojektem plastycznym, techniki rozkroju skór futerkowych; Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajàcy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´pu- 9) u˝ytkowaç podstawowe maszyny i urzàdzenia jàce bloki programowe: kuÊnierskie; 1) surowcowo-projektowy; 10) obliczaç zu˝ycie skór i materia∏ów wykoƒczeniowych w produkcji us∏ugowo-miarowej; 2) technologiczny; 11) stosowaç zasady kontroli jakoÊci wyrobów kuÊ- 3) podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej. nierskich; BLOK: SUROWCOWO-PROJEKTOWY 12) wykonywaç kolejne etapy procesu wytwarzania wyrobu kuÊnierskiego; 1. Cele kszta∏cenia 13) przestrzegaç przepisów i zasad bezpieczeƒstwa Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpo˝aumieç: rowej oraz ochrony Êrodowiska; 1) rozpoznawaç skór´ futerkowà surowà, wyprawio- 14) organizowaç stanowiska pracy zgodnie zwymaganà i uszlachetnionà; niami ergonomii; 2) wskazywaç zastosowanie ró˝nych zwiàzków che- 15) komunikowaç si´ z uczestnikami procesu pracy; micznych w przetwórstwie skór futerkowych; 16) stosowaç przepisy Kodeksu pracy dotyczàce praw 3) dobieraç metody okreÊlania jakoÊci skór futerkoi obowiàzków pracownika i pracodawcy oraz wawych surowych; runków pracy; 4) okreÊlaç wp∏yw budowy okrywy w∏osowej i tkanki 17) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywa- skórnej na wyglàd gotowego wyrobu futrzarskiego; nych zadaƒ zawodowych; 5) rozpoznawaç skóry futerkowe garbowane ró˝nymi 18) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w zakresie metodami; niezb´dnym do wykonywania zadaƒ zawodo- 6) rozpoznawaç skóry futerkowe uszlachetniane ró˝- wych; nymi metodami; 19) udzielaç pierwszej pomocy poszkodowanym wwy- 7) okreÊlaç w∏aÊciwoÊci skór gotowych wyprawiopadkach przy pracy; nych ze zwierzàt hodowlanych i dzikich; 20) prowadziç dzia∏alnoÊç gospodarczà. 8) okreÊlaç w∏aÊciwoÊci skór wyprawionych ze zwierzàt domowych; Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz przygotowanie do wejÊcia na rynek pracy powinno 9) dobieraç metody oceny jakoÊciowej tkanki skórnej przebiegaç zarówno w trakcie kszta∏cenia zawodowe- i okrywy w∏osowej skór futerkowych; go, jak i podczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Pod- 10) identyfikowaç wady i uszkodzenia tkanki skórnej stawy przedsi´biorczoÊci”. i okrywy w∏osowej; 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie kuÊ- 11) stosowaç zasady sortowania iklasyfikowania skór nierz powinien byç przygotowany do wykonywania futerkowych; nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: 12) rozpoznawaç imitacje skór; 1) konstruowania i modelowania wyrobów kuÊnier- 13) rozpoznawaç w∏ókna naturalne i chemiczne; skich; 14) identyfikowaç tkaniny i inne wyroby w∏ókiennicze 2) dobierania i przygotowywania skór futerkowych stosowane w kuÊnierstwie; oraz materia∏ów pomocniczych do wykonywania planowanych wyrobów kuÊnierskich; 15) okreÊlaç zasady magazynowania i konserwacji skór futerkowych wyprawionych, materia∏ów po- 3) wykonywania rozkroju skór i materia∏ów pomocnimocniczych i wyrobów futrzarskich; czych wed∏ug opracowanych modeli wyrobów kuÊnierskich; 16) odczytywaç rysunek techniczny prostego wyrobu kuÊnierskiego; 4) dokonywania monta˝u i wykoƒczania wyrobów kuÊnierskich; 17) interpretowaç rysunek ˝urnalowy;

18) wykonywaç rysunek modelowy wyrobu kuÊnier- 6) stosowaç zasady modelowania form z uwzgl´dskiego na sylwetk´ podstawowà; nieniem uk∏adu skór w wyrobie kuÊnierskim; 19) dobieraç zestawienia kolorystyczne w projekcie 7) wykonywaç modelowanie form na sylwetki nietywyrobu kuÊnierskiego; powe; 20) stosowaç elementy strojów historycznych lub re- 8) wykonywaç szablony podstawowych wyrobów kuÊgionalnych w projektach ubiorów wspó∏czesnych. nierskich; 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) 9) sortowaç i dobieraç skóry futerkowe; 10) stosowaç zasady reperacji i rozkroju skór futerko- TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dziawych; ∏ach programowych: 11) u˝ytkowaç urzàdzenia imaszyny szwalnicze stoso- 1) budowa surowej skóry futerkowej; wane w kuÊnierstwie; 2) w∏aÊciwoÊci zwiàzków chemicznych stosowanych 12) obliczaç zu˝ycie skór w produkcji us∏ugowo-miaw przetwórstwie skór futerkowych; rowej; 3) jakoÊç skór futerkowych; 13) obliczaç zu˝ycie materia∏ów wykoƒczeniowych 4) rodzaje okrywy w∏osowej; w produkcji us∏ugowo-miarowej; 5) procesy wyprawy i uszlachetniania skór; 14) wykonywaç wyrób kuÊnierski zgodnie zprojektem technologicznym; 6) skóry futerkowe pochodzàce ze zwierzàt domowych, hodowlanych i dzikich; 15) przeprowadzaç kontrol´ jakoÊci produkcji w kolejnych fazach procesu wytwórczego; 7) w∏aÊciwoÊci okrywy w∏osowej itkanki skórnej skór wyprawionych; 16) stosowaç zasady sk∏adowania i przechowywania skór futerkowych i wyrobów gotowych; 8) wady i uszkodzenia skór futerkowych; 17) przestrzegaç przepisów i zasad bezpieczeƒstwa 9) sortowanie i klasyfikacja skór; i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz 10) imitacje skór; ochrony Êrodowiska podczas wykonywania wyrobów kuÊnierskich. 11) w∏ókna naturalne i chemiczne; 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) 12) tkaniny i wyroby w∏ókiennicze w kuÊnierstwie; TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia- 13) zasady magazynowania i konserwacji skór futer- ∏ach programowych: kowych wyprawionych, materia∏ów pomocni- 1) organizacja stanowiska pracy; czych i wyrobów futrzarskich; 2) zasady konstrukcji odzie˝y i innych wyrobów kuÊ- 14) rysunek techniczny wmodelowaniu wyrobów kuÊnierskich; nierskich; 3) zasady wykonywania pomiarów sylwetki cz∏owieka; 15) rysunek ˝urnalowy i modelowy wyrobu kuÊnierskiego; 4) zasady ustalania dodatku konstrukcyjnego; 16) podstawy kolorystyki wprojektowaniu wyrobu kuÊ- 5) siatki konstrukcyjne podstawowych wyrobów kuÊnierskiego; nierskich; 17) stroje regionalne i elementy historii ubioru. 6) modelowanie wyrobów odzie˝owych zgodnie zprojektem plastycznym ipomiarami sylwetki cz∏owieka; BLOK: TECHNOLOGICZNY 7) szablony podstawowych wyrobów kuÊnierskich; 1. Cele kszta∏cenia 8) dobór i sortowanie skór futerkowych; Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien 9) reperacja i rozkrój skór futerkowych; umieç: 10) u˝ytkowanie maszyn i urzàdzeƒ stosowanych 1) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z przepi- w kuÊnierstwie; sami i zasadami bezpieczeƒstwa i higieny pracy, 11) zu˝ycie skór imateria∏ów wykoƒczeniowych wproprzepisami ochrony przeciwpo˝arowej oraz z wydukcji us∏ugowo-miarowej; maganiami ergonomii; 12) projekt technologiczny; 2) wyjaÊniaç podstawowe poj´cia zzakresu konstrukcji i modelowania form odzie˝y; 13) kontrola jakoÊci; 3) wykonywaç pomiary sylwetki cz∏owieka; 14) sk∏adowanie i przechowywanie skór; 4) rysowaç siatki konstrukcyjne podstawowych wy- 15) przepisy i zasady bezpieczeƒstwa i higieny pracy, robów kuÊnierskich; przepisy ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony 5) stosowaç zasady ustalania dodatku konstrukcyjnego; Êrodowiska.

BLOK: PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI ZAWODOWEJ 12) doskonaliç umiej´tnoÊci zawodowe; 13) udzielaç pierwszej pomocy poszkodowanym wwy- 1. Cele kszta∏cenia padkach przy pracy; Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien 14) przestrzegaç zasad etyki. umieç: 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) 1) wykonywaç prac´ zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony prze- TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dziaciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; ∏ach programowych: 2) dobieraç Êrodki ochrony indywidualnej do rodza- 1) bezpieczeƒstwo i higiena pracy; ju wykonywanej pracy; 2) ochrona przeciwpo˝arowa i ochrona Êrodowiska; 3) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wyma- 3) elementy ergonomii; ganiami ergonomii; 4) podstawowe poj´cia gospodarki rynkowej; 4) interpretowaç podstawowe poj´cia gospodarki rynkowej; 5) kalkulacja kosztów us∏ug kuÊnierskich; 5) rozró˝niaç rodzaje kosztów isporzàdzaç kalkulacj´ 6) metody poszukiwania pracy; ceny wyrobu; 7) wybrane przepisy prawa pracy; 6) podejmowaç dzia∏ania zwiàzane zposzukiwaniem 8) dokumenty zwiàzane z zatrudnieniem i prowadzepracy; niem dzia∏alnoÊci gospodarczej; 7) stosowaç przepisy Kodeksu pracy dotyczàce praw 9) podejmowanie i prowadzenie dzia∏alnoÊci gospoi obowiàzków pracownika i pracodawcy oraz wadarczej; runków pracy; 10) zasady i metody komunikowania si´; 8) sporzàdzaç dokumenty dotyczàce zatrudnienia oraz dzia∏alnoÊci gospodarczej; 11) elementy socjologii i psychologii pracy; 9) komunikowaç si´ i wspó∏pracowaç z zespo∏em; 12) formy doskonalenia zawodowego; 10) rozwiàzywaç problemy; 13) zasady udzielania pierwszej pomocy; 11) podejmowaç decyzje; 14) etyka. III. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

*Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia wszko∏ach dla m∏odzie˝y iwszko∏ach dla doros∏ych (wformie stacjonarnej izaocznej). **Pozosta∏e 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy. IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREÂCI Pracownia projektowania i modelowania wyro- KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE bów kuÊnierskich powinna byç wyposa˝ona w: Do realizacji treÊci kszta∏cenia, uj´tych w blokach 1) sto∏y do dobierania i krojenia skór; programowych, odpowiednie sà nast´pujàce pomie- 2) stela˝e do organizowania wystaw; szczenia dydaktyczne: 3) manekiny; 1) pracownia projektowania i modelowania wyrobów kuÊnierskich; 4) zestaw skór futerkowych; 2) pracownia materia∏oznawstwa futrzarskiego iodzie- 5) zestaw materia∏ów wykoƒczeniowych i zdobni- ˝owego; czych; 3) warsztaty szkolne. 6) eksponaty wyrobów kuÊnierskich;

7) formy i szablony podstawowych wyrobów kuÊ- Warsztaty szkolne powinny byç wyposa˝one w: nierskich; 1) maszyny szwalnicze kuÊnierskie (jedna dla dwóch 8) siatki konstrukcyjne podstawowych wyrobów kuÊ- uczniów); nierskich; 2) sto∏y do dobierania skór; 9) konstrukcje podstawowych wyrobów kuÊnier- 3) sto∏y do krojenia skór; skich; 4) stanowiska do nabijania skór ielementów wyrobu 10) plansze obrazujàce etapy modelowania form wy- kuÊnierskiego; robów kuÊnierskich, z uwzgl´dnieniem uk∏adu 5) sto∏y do pracy r´cznej; skór w elementach; 6) kleszcze kuÊnierskie; 11) rysunki modelowe wyrobów kuÊnierskich; 7) no˝e kuÊnierskie (jeden dla jednego ucznia); 12) PN-ISO, ISO dotyczàce projektowania imodelowania wyrobów kuÊnierskich. 8) grzebienie kuÊnierskie (jeden dla dwóch uczniów); 9) niezb´dne przybory do szycia; Pracownia materia∏oznawstwa kuÊnierskiego powinna byç wyposa˝ona w: 10) urzàdzenia do krojenia skór i materia∏ów wykoƒczeniowych; 1) planimetr; 11) manekiny (damski, m´ski, dzieci´cy); 2) gruboÊciomierz; 12) urzàdzenie do obróbki termicznej; 3) zrywark´; 13) katalog Êciegów r´cznych; 4) zestaw odczynników chemicznych i podstawowy 14) eksponaty wyrobów we fragmentach i w ca∏oÊci; sprz´t do çwiczeƒ i pokazów; 15) dokumentacje techniczne; 5) zestaw Êrodków chemicznych do wyprawy i barwienia skór; 16) PN-ISO, ISO dotyczàce konfekcjonowania wyrobów kuÊnierskich ze skór futerkowych. 6) zestaw ró˝nych skór futerkowych; Pracownie powinny sk∏adaç si´ zsali lekcyjnej iza- 7) kolekcje w∏ókien naturalnych i chemicznych; plecza magazynowo-socjalnego. Wsali lekcyjnej nale- ˝y zapewniç stanowisko pracy dla nauczyciela i odpo- 8) zestaw wyrobów w∏ókienniczych; wiednià liczb´ stanowisk pracy dla uczniów. 9) zestaw dodatków; W warsztatach szkolnych powinno znajdowaç si´ 10) schematy procesów ró˝nych metod wyprawy pomieszczenie do instrukta˝u. skór; Praktyczna nauka zawodu mo˝e odbywaç si´ 11) PN-ISO, ISO dotyczàce klasyfikacji skór surowych, w pracowniach i warsztatach szkolnych, przedsi´biorskór futerkowych wyprawionych i uszlachetnio- stwach produkcyjnych i us∏ugowych wytwarzajàcych nych. odzie˝ i wyroby ze skóry. Za∏àcznik nr 4 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE MONTER KONSTRUKCJI BUDOWLANYCH SYMBOL CYFROWY 712⁰⁴ I. OPIS ZAWODU 4) dobieraç i przygotowywaç elementy konstrukcji budowlanych do monta˝u; 1. Wwyniku kszta∏cenia wzawodzie absolwent po- 5) dobieraç sposoby ∏àczenia elementów konstrukcji winien umieç: budowlanych; 1) pos∏ugiwaç si´ dokumentacjà technicznà, normami, katalogami i instrukcjami w zakresie wykony- 6) u˝ytkowaç narz´dzia, urzàdzenia oraz sprz´t buwanych zadaƒ zawodowych; dowlany zgodnie z zasadami eksploatacji; 2) dobieraç materia∏y iwyroby budowlane, maszyny, 7) montowaç, u˝ytkowaç i demontowaç rusztowania narz´dzia isprz´t do wykonywania konstrukcji bu- oraz pomosty robocze; dowlanych; 8) wykonywaç prace murarskie, betoniarskie, zbro- 3) sk∏adowaç, magazynowaç i transportowaç mate- jarskie i ciesielskie zwiàzane z monta˝em konria∏y i wyroby budowlane; strukcji budowlanych;

9) montowaç elementy konstrukcji stalowych, drew- II. BLOKI PROGRAMOWE nianych i ˝elbetowych zgodnie z obowiàzujàcymi normami oraz warunkami technicznymi wykona- Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajània i odbioru robót; cy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´pujàce bloki programowe: 10) stosowaç zabezpieczenia przeciwkorozyjne i przeciwpo˝arowe elementów konstrukcji budowlanych; 1) podstawy budownictwa; 2) technologia robót monta˝owych; 11) oceniaç jakoÊç wykonania robót zwiàzanych zmonta˝em elementów konstrukcji budowlanych; 3) podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej. 12) wykonywaç konserwacje, naprawy i demonta˝ BLOK: PODSTAWY BUDOWNICTWA elementów konstrukcji budowlanych; 1. Cele kszta∏cenia 13) wykonywaç przedmiary i obmiary robót oraz pomiary inwentaryzacyjne; Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien 14) kalkulowaç koszty wykonania robót; umieç: 15) dokonywaç rozliczeƒ materia∏owych, sprz´tu i ro- 1) pos∏ugiwaç si´ terminologià budowlanà; bocizny; 2) rozpoznawaç rodzaje i elementy obiektów budow- 16) korzystaç zurzàdzeƒ, wyposa˝enia izaplecza tech- lanych; niczno-socjalnego terenu budowy; 3) rozró˝niaç rodzaje obcià˝eƒ dzia∏ajàcych na obiekt 17) przestrzegaç przepisów i zasad bezpieczeƒstwa budowlany; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpo˝a- 4) okreÊlaç konstrukcje i technologie wykonania rowej oraz ochrony Êrodowiska; obiektów budowlanych; 18) organizowaç stanowiska pracy zgodnie zwymaga- 5) rozró˝niaç grunty budowlane oraz okreÊlaç ich niami ergonomii; przydatnoÊç do celów budowlanych; 19) komunikowaç si´ z uczestnikami procesu pracy; 6) okreÊlaç w∏aÊciwoÊci materia∏ów i wyrobów budowlanych; 20) stosowaç przepisy Kodeksu pracy dotyczàce praw i obowiàzków pracownika i pracodawcy oraz wa- 7) stosowaç zasady organizacji stanowiska pracy runków pracy; oraz terenu budowy; 21) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywa- 8) magazynowaç, sk∏adowaç i transportowaç matenych zadaƒ zawodowych; ria∏y i wyroby budowlane, prefabrykaty ˝elbetowe, elementy konstrukcji stalowych idrewnianych 22) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w zakresie oraz sprz´t budowlany; niezb´dnym do wykonywania zadaƒ zawodowych; 9) dobieraç elementy i ∏àczniki do monta˝u ruszto- 23) udzielaç pierwszej pomocy poszkodowanym w wywaƒ systemowych oraz sprawdzaç ich jakoÊç; padkach przy pracy; 10) montowaç, u˝ytkowaç idemontowaç rusztowania, 24) prowadziç dzia∏alnoÊç gospodarczà. pomosty robocze oraz elementy zabezpieczajàce; Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz 11) wykonywaç pomocnicze roboty ciesielskie, zbroprzygotowanie do wejÊcia na rynek pracy powinno jarskie i betoniarskie; przebiegaç zarówno w trakcie kszta∏cenia zawodowego, jak i podczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Pod- 12) przestrzegaç przepisów i zasad bezpieczeƒstwa stawy przedsi´biorczoÊci”. i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej wzawodzie monter konstrukcji budowlanych powinien byç przygotowany 13) sporzàdzaç rysunki figur i bry∏ geometrycznych; do wykonywania nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: 14) wymiarowaç i opisywaç rysunki techniczne; 1) przygotowywania elementów konstrukcji budow- 15) wykonywaç proste rysunki oraz szkice robocze elelanych do monta˝u; mentów konstrukcji budowlanych; 2) montowania prefabrykowanych konstrukcji ˝elbetowych; 16) stosowaç zasady wykonywania przekrojów, rzutów prostokàtnych i aksonometrycznych; 3) montowania konstrukcji stalowych; 17) odczytywaç oznaczenia materia∏ów iwyrobów bu- 4) montowania konstrukcji drewnianych; dowlanych; 5) zabezpieczania elementów konstrukcji budowlanych przed korozjà, po˝arem, czynnikami biolo- 18) rozró˝niaç rodzaje ielementy sk∏adowe dokumengicznymi i dzia∏aniem wiatru; tacji technicznej; 6) wykonywania konserwacji, naprawy i rozbiórki 19) pos∏ugiwaç si´ dokumentacjà budowlanà przy wykonstrukcji budowlanych. konywaniu robót monta˝owych i pomocniczych;

20) pos∏ugiwaç si´ przyrzàdami pomiarowymi; 3) dobieraç maszyny, narz´dzia isprz´t do wykonywania okreÊlonych robót budowlano-monta˝owych; 21) wykonywaç przedmiary i obmiary robót; 4) pos∏ugiwaç si´ narz´dziami Êlusarskimi oraz 22) wykonywaç pomiary oraz rysunki inwentaryzacyjne. sprz´tem do monta˝u konstrukcji budowlanych zgodnie z zasadami eksploatacji; 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) 5) przewidywaç zagro˝enia wyst´pujàce podczas TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia- prac monta˝owo-budowlanych oraz stosowaç od- ∏ach programowych: powiednie metody zapobiegawcze; 1) rodzaje obiektów budowlanych; 6) sterowaç pracà operatora ˝urawia podczas transportu prefabrykatów, mieszanki betonowej oraz 2) elementy konstrukcji obiektów budowlanych; zbrojenia na miejsce monta˝u; 3) obcià˝enia dzia∏ajàce na obiekt budowlany; 7) przygotowywaç prefabrykaty do monta˝u; 4) konstrukcje i technologie wykonania obiektów bu- 8) wyznaczaç miejsca monta˝u elementów konstrukdowlanych; cji budowlanych; 5) grunty budowlane; 9) wykonywaç wst´pne mocowanie irektyfikacj´ ele- 6) materia∏y i wyroby budowlane; mentów budowlanych; 7) teren budowy i jego organizacja; 10) wykonywaç po∏àczenia prefabrykatów ˝elbetowych; 8) magazynowanie, sk∏adowanie i transport materia- 11) wykonywaç roboty zbrojarskie, betoniarskie i cie- ∏ów i wyrobów budowlanych; sielskie zwiàzane z monta˝em prefabrykatów ˝elbetowych; 9) zasady monta˝u, u˝ytkowania idemonta˝u rusztowaƒ i pomostów roboczych; 12) wykonywaç oraz demontowaç deskowania iformy do wyrobu elementów konstrukcji betonowych; 10) pomocnicze prace ciesielskie, zbrojarskie i betoniarskie; 13) wykonywaç zbrojenie nieskomplikowanych elementów ˝elbetowych, 11) przepisy i zasady bezpieczeƒstwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony 14) przygotowywaç mieszank´ betonowà oraz uk∏a- Êrodowiska; daç jà w deskowaniu; 12) rodzaje rysunków technicznych; 15) zag´szczaç i piel´gnowaç beton; 13) figury i bry∏y geometryczne; 16) wykonywaç stropy g´sto˝ebrowe; 14) zasady wymiarowania rysunków; 17) wykonywaç konserwacje i naprawy uszkodzonych elementów konstrukcji ˝elbetowych; 15) rzutowanie prostokàtne i aksonometryczne; 18) demontowaç konstrukcje ˝elbetowe; 16) rysunek odr´czny i schematyczny; 19) wykonywaç obróbk´ r´cznà i mechanicznà skra- 17) rodzaje i elementy dokumentacji; waniem; 18) oznaczenia materia∏ów i wyrobów budowlanych; 20) przygotowywaç elementy konstrukcji stalowych do monta˝u; 19) dokumentacja budowlano-monta˝owa; 21) stosowaç ró˝ne po∏àczenia konstrukcji stalowych; 20) przedmiar i obmiar robót; 22) wykonywaç zabezpieczenia antykorozyjne kon- 21) rysunek inwentaryzacyjny. strukcji stalowych; BLOK: TECHNOLOGIA ROBÓT MONTA˚OWYCH 23) wykonywaç konserwacj´ i naprawy elementów konstrukcji stalowych; 1. Cele kszta∏cenia 24) przygotowywaç elementy konstrukcji drewnia- Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien nych do monta˝u; umieç: 25) montowaç proste elementy konstrukcji drewnia- 1) organizowaç stanowisko pracy do monta˝u kon- nych: belki, s∏upy, Êciany; strukcji budowlanych zgodnie z wymaganiami 26) wykonywaç proste po∏àczenia konstrukcji drewtechnologicznymi, przepisami i zasadami bezpienianych; czeƒstwa i higieny pracy, przepisami ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 27) wymieniaç uszkodzone elementy konstrukcji drewnianych; 2) dobieraç materia∏y i wyroby budowlane oraz elementy konstrukcyjne na podstawie dokumentacji 28) wykonywaç konserwacj´ elementów konstrukcji projektowej oraz katalogów prefabrykatów; drewnianych;

29) demontowaç konstrukcje drewniane; 26) przepisy i zasady bezpieczeƒstwa i higieny pracy przy robotach monta˝owych, rozbiórkowych i po- 30) rozliczaç materia∏y i zagospodarowywaç odpady; mocniczych. 31) stosowaç przepisy i zasady bezpieczeƒstwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpo˝arowej oraz BLOK: PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI ZAWODOWEJ ochrony Êrodowiska podczas wykonywania robót 1. Cele kszta∏cenia budowlano-monta˝owych, rozbiórkowych ipomocniczych. Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) 1) interpretowaç podstawowe poj´cia gospodarki TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia- rynkowej; ∏ach programowych: 2) wyjaÊniaç mechanizmy funkcjonowania gospodar- 1) organizacja stanowiska pracy do monta˝u kon- ki rynkowej w budownictwie; strukcji budowlanych; 3) stosowaç przepisy prawa budowlanego ipodatko- 2) materia∏y i wyroby budowlane oraz elementy wego; monta˝owe; 4) korzystaç zró˝nych êróde∏ wiedzy technicznej, eko- 3) maszyny, narz´dzia i sprz´t do robót budowlano- nomicznej i prawnej; -monta˝owych; 5) stosowaç przepisy Kodeksu pracy dotyczàce praw 4) zasady eksploatacji maszyn, narz´dzi isprz´tu sto- i obowiàzków pracownika i pracodawcy oraz wasowanych do monta˝u elementów konstrukcyj- runków pracy; nych; 6) przestrzegaç przepisów i zasad bezpieczeƒstwa 5) transport, sk∏adowanie i przygotowywanie prefa- i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpo˝abrykatów do monta˝u; rowej oraz ochrony Êrodowiska; 6) prefabrykowane konstrukcje ˝elbetowe; 7) dobieraç Êrodki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy; 7) ∏àczenie prefabrykatów ˝elbetowych; 8) organizowaç stanowisko pracy zgodnie zwymaga- 8) pomocnicze roboty murarskie, ciesielskie, betoniami ergonomii; niarskie i zbrojarskie; 9) podejmowaç dzia∏ania zwiàzane z poszukiwaniem 9) deskowania i formy; pracy; 10) przygotowywanie i rozmieszczanie elementów 10) sporzàdzaç dokumenty dotyczàce zatrudnienia zbrojenia w deskowaniu; oraz dzia∏alnoÊci gospodarczej; 11) przygotowywanie iuk∏adanie mieszanki betonowej; 11) komunikowaç si´ i wspó∏pracowaç w zespole; 12) zag´szczanie i piel´gnowanie betonu; 12) rozwiàzywaç problemy; 13) stropy g´sto˝ebrowe; 13) podejmowaç decyzje; 14) naprawa uszkodzonych elementów ˝elbetowych; 14) doskonaliç umiej´tnoÊci zawodowe; 15) obróbka r´czna i mechaniczna skrawaniem; 15) udzielaç pierwszej pomocy poszkodowanym wwypadkach przy pracy; 16) przygotowanie elementów konstrukcji stalowych do monta˝u; 16) przestrzegaç zasad etyki. 17) monta˝ konstrukcji stalowych; 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) 18) zabezpieczenia antykorozyjne konstrukcji stalowych; TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia- ∏ach programowych: 19) przygotowanie elementów konstrukcji drewnianych do monta˝u; 1) podstawowe poj´cia gospodarki rynkowej; 20) sposoby po∏àczeƒ konstrukcji drewnianych; 2) formy organizacyjno-prawne przedsi´biorstw budowlanych; 21) montowanie elementów konstrukcji drewnianych; 3) przepisy prawa budowlanego i podatkowego; 22) monta˝ prefabrykowanych konstrukcji drewnianych; 4) certyfikaty wyrobów budowlanych; 23) ochrona drewna przed korozjà biologicznà; 5) wybrane przepisy prawa pracy; 24) konserwacja, naprawa idemonta˝ konstrukcji drewnianych; 6) bezpieczeƒstwo i higiena pracy; 25) gospodarka odpadami; 7) ochrona przeciwpo˝arowa i ochrona Êrodowiska;

8) elementy ergonomii; 12) zasady i metody komunikowania si´; 9) metody poszukiwania pracy; 13) elementy socjologii i psychologii pracy; 10) dokumenty zwiàzane z zatrudnieniem i prowadze- 14) formy doskonalenia zawodowego; niem dzia∏alnoÊci gospodarczej; 15) zasady udzielania pierwszej pomocy; 11) podejmowanie i prowadzenie dzia∏alnoÊci gospodarczej; 16) etyka. III. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

*Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia wszko∏ach dla m∏odzie˝y iwszko∏ach dla doros∏ych (wformie stacjonarnej izaocznej). **Pozosta∏e 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy. IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREÂCI 4) w normy dotyczàce zasad sporzàdzania rysunków; KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 5) w dokumentacje budowlano-monta˝owe. Do realizacji treÊci kszta∏cenia, uj´tych w blokach Warsztaty szkolne powinny byç wyposa˝one w: programowych, odpowiednie sà nast´pujàce pomieszczenia dydaktyczne: 1) materia∏y i wyroby budowlane; 1) pracownia ogólnobudowlana; 2) elementy konstrukcyjne; 2) pracownia rysunku technicznego; 3) ∏àczniki do monta˝u; 3) warsztaty szkolne. 4) narz´dzia i sprz´t do robót monta˝owych; Pracownia ogólnobudowlana powinna byç wypo- 5) narz´dzia i sprz´t do robót murarskich, betoniarsa˝ona w: skich i ciesielskich; 1) próbki materia∏ów i wyrobów budowlanych; 6) sprz´t i przyrzàdy pomiarowe; 2) modele konstrukcji budowlanych; 7) Êrodki ochrony indywidualnej; 3) plansze i filmy instrukta˝owe dotyczàce robót 8) instrukcje technologiczne; monta˝owych; 9) instrukcje obs∏ugi maszyn, urzàdzeƒ i sprz´tu; 4) narz´dzia monterskie i sprz´t pomiarowy; 10) warunki techniczne wykonania i odbioru robót. 5) dokumentacje budowlano-monta˝owe; Pracownie powinny sk∏adaç si´ zsali lekcyjnej iza- 6) normy i certyfikaty stosowane w budownictwie; plecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej nale˝y zapewniç stanowisko pracy nauczyciela i odpo- 7) Katalogi Nak∏adów Rzeczowych, cenniki materiawiednià liczb´ stanowisk pracy dla uczniów. ∏ów budowlanych. W warsztatach szkolnych powinno znajdowaç si´ Pracownia rysunku technicznego powinna byç wypomieszczenie do instrukta˝u. posa˝ona: 1) w stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla Praktyczna nauka zawodu mo˝e odbywaç si´ jednego ucznia); w warsztatach szkolnych, centrach kszta∏cenia praktycznego, centrach kszta∏cenia ustawicznego, przed- 2) we wzory pisma znormalizowanego; si´biorstwach prefabrykacji oraz przedsi´biorstwach 3) w modele figur i bry∏ geometrycznych; budowlano-monta˝owych.

Za∏àcznik nr 5 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE OBUWNIK SYMBOL CYFROWY 744⁰² I. OPIS ZAWODU Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz przygotowanie do wejÊcia na rynek pracy powinno 1. Wwyniku kszta∏cenia wzawodzie absolwent po- przebiegaç zarówno w trakcie procesu kszta∏cenia zawinien umieç: wodowego, jak ipodczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Podstawy przedsi´biorczoÊci”. 1) dobieraç materia∏y obuwnicze do realizacji okreÊlonych zadaƒ; 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej wzawodzie obuw- 2) u˝ytkowaç oraz dokonywaç konserwacji maszyn nik powinien byç przygotowany do wykonywania nai urzàdzeƒ obuwniczych; st´pujàcych zadaƒ zawodowych: 3) pos∏ugiwaç si´ przyrzàdami pomiarowymi i kon- 1) wytwarzania obuwia metodami przemys∏owymi trolnymi, interpretowaç wyniki pomiarów; i warsztatowymi; 4) odczytywaç oraz sporzàdzaç schematy, rysunki 2) dokonywania konserwacji maszyn i urzàdzeƒ i opisy technologiczne; obuwniczych; 5) stosowaç metody i techniki rozkroju materia∏ów 3) prowadzenia dokumentacji produkcyjnej, ewidenobuwniczych; cyjnej i rozliczeniowej; 6) dobieraç i stosowaç techniki obróbki elementów 4) wykonywania napraw i renowacji obuwia; obuwia; 5) prowadzenia dzia∏alnoÊci wytwórczej i us∏ugowej. 7) wykonywaç ioceniaç podstawowe po∏àczenia elementów obuwia; II. BLOKI PROGRAMOWE 8) stosowaç ró˝ne metody wytwarzania cholewek; Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajàcy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´pu- 9) stosowaç ró˝ne systemy i techniki çwiekowania; jàce bloki programowe: 10) stosowaç ró˝ne systemy itechniki monta˝u obuwia; 1) konstrukcja wyrobu; 11) dobieraç oraz stosowaç metody i Êrodki wykoƒ- 2) technologia wytwarzania obuwia; czania obuwia; 3) podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej. 12) klasyfikowaç i oceniaç jakoÊç obuwia; BLOK: KONSTRUKCJA WYROBU 13) stosowaç zasady pakowania, przechowywania i transportu wyrobów obuwniczych; 1. Cele kszta∏cenia 14) okreÊlaç zapotrzebowanie materia∏owe; Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien 15) sporzàdzaç prostà kalkulacj´ kosztów; umieç: 16) wykonywaç obuwie ius∏ugi naprawcze na indywi- 1) klasyfikowaç obuwie wed∏ug rozwiàzaƒ konstrukdualne zlecenia; cyjnych i materia∏owych; 17) organizowaç stanowiska pracy zgodnie zwymaga- 2) okreÊlaç zasady konstruowania obuwia zgodnie niami ergonomii; z anatomià i fizjologià stopy; 18) przestrzegaç przepisów i zasad bezpieczeƒstwa 3) dobieraç kopyta do ró˝nych typów i systemów i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpo˝amonta˝u obuwia; rowej oraz ochrony Êrodowiska; 4) stosowaç obowiàzujàce miary stóp, przeliczenia 19) komunikowaç si´ z uczestnikami procesu pracy; numeracji kopyt i obuwia; 20) stosowaç przepisy Kodeksu pracy dotyczàce praw 5) rozró˝niaç cz´Êci sk∏adowe obuwia; i obowiàzków pracownika i pracodawcy oraz warunków pracy; 6) okreÊlaç ogólne zasady projektowania i konstruo- 21) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywa- wania obuwia; nych zadaƒ zawodowych; 7) okreÊlaç cechy i wspó∏zale˝noÊç barw w projekto- 22) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w zakresie waniu wyrobów obuwniczych; niezb´dnym do wykonywania zadaƒ zawodowych; 8) wykonywaç szkice elementów, pó∏produktów i ty- 23) udzielaç pierwszej pomocy poszkodowanym wwy- pów obuwia; padkach przy pracy; 9) wykonywaç szkice obuwia w ró˝nych kompozy- 24) prowadziç dzia∏alnoÊç gospodarczà. cjach kolorystycznych;

10) wykonywaç szkice przekrojów obuwia montowa- 19) materia∏y i Êrodki do ∏àczenia elementów wierznego ró˝nymi systemami; chów i spodów obuwia; 11) odczytywaç rysunki wykonawcze elementów, pó∏- 20) materia∏y i elementy zdobnicze; produktów i wyrobów obuwniczych; 21) Êrodki wykoƒczeniowe; 12) rozró˝niaç materia∏y podstawowe i pomocnicze 22) metody oceny jakoÊci materia∏ów obuwniczych; stosowane w obuwnictwie; 23) zasady doboru materia∏ów obuwniczych; 13) okreÊlaç wymagania techniczne i przetwórcze dla skór, tworzyw skóropodobnych oraz materia∏ów 24) cechowanie elementów, pó∏produktów i wyrobów w∏ókienniczych na cholewki; obuwniczych. 14) okreÊlaç wymagania techniczne i przetwórcze dla BLOK: TECHNOLOGIA WYTWARZANIA OBUWIA skór i innych materia∏ów na spody obuwia; 15) okreÊlaç parametry techniczne materia∏ów po- 1. Cele kszta∏cenia mocniczych stosowanych w produkcji obuwia; Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien 16) kwalifikowaç wady materia∏ów jako dopuszczalne umieç: i niedopuszczalne; 1) klasyfikowaç maszyny i urzàdzenia produkcyjne; 17) dobieraç materia∏y podstawowe i pomocnicze, 2) rozró˝niaç cz´Êci maszyn; pó∏produkty oraz Êrodki wykoƒczeniowe w zale˝- noÊci od konstrukcji, typu, przeznaczenia itechniki 3) wyjaÊniaç zasady dzia∏ania maszyn imechanizmów; wytwarzania obuwia; 4) wyjaÊniaç dzia∏anie pomp, spr´˝arek, wentylatorów; 18) oceniaç jakoÊç materia∏ów obuwniczych; 5) rozró˝niaç nap´dy maszyn obuwniczych; 19) odczytywaç cechy identyfikacyjne elementów, pó∏- produktów i wyrobów obuwniczych. 6) odczytywaç rysunki elementów maszyn oraz schematy mechaniczne; 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) 7) pos∏ugiwaç si´ Dokumentacjà Techniczno-Rucho- TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dziawà (DTR) oraz instrukcjami obs∏ugi maszyn; ∏ach programowych: 8) dobieraç maszyny, urzàdzenia inarz´dzia do okreÊ- 1) charakterystyka i klasyfikacja obuwia; lonych operacji technologicznych; 2) wybrane zagadnienia z anatomii i fizjologii koƒ- 9) oceniaç stan techniczny maszyn i urzàdzeƒ; czyny dolnej; 10) przestrzegaç zasad eksploatacji maszyn iurzàdzeƒ; 3) pomiary antropometryczne; 11) stosowaç przyrzàdy kontrolno-pomiarowe; 4) budowa i podzia∏ kopyt; 12) przygotowywaç materia∏y do rozkroju; 5) wielkoÊci kopyt iobuwia, przeliczanie miar d∏ugoÊci; 13) rozró˝niaç techniki rozkroju materia∏ów; 6) cz´Êci sk∏adowe obuwia i ich charakterystyka; 14) wycinaç r´cznie i maszynowo elementy obuwia; 7) podstawy projektowania i konstruowania obuwia; 15) klasyfikowaç odpady technologiczne; 8) szkicowanie i wymiarowanie elementów; 16) cechowaç elementy obuwia okreÊlonymi wyznacz- 9) projektowanie podstawowych typów i systemów nikami; obuwia; 17) okreÊlaç metody i techniki obróbki elementów 10) kolorystyka w projektowaniu obuwia; obuwia; 11) rysunki wykonawcze i z∏o˝eniowe; 18) stosowaç ró˝ne techniki obróbki elementów; 12) materia∏y podstawowe i pomocnicze stosowane 19) okreÊlaç podstawowe metody ∏àczenia elementów w obuwnictwie; obuwia; 13) skóry mi´kkie; 20) dobieraç po∏àczenia w zale˝noÊci od typu i kon- 14) skóry twarde; strukcji wyrobu oraz stosowanych materia∏ów; 15) tworzywa skóropodobne; 21) stosowaç ró˝ne techniki po∏àczeƒ; 16) materia∏y w∏ókiennicze; 22) okreÊlaç technik´ itechnologi´ wytwarzania cholewek; 17) materia∏y nieskórzane na podpodeszwy, zak∏adki i podnoski; 23) wykonywaç cholewki ró˝nymi technikami; 18) tworzywa sztuczne i gumy na elementy spodów 24) interpretowaç zjawiska fizyczne procesu çwiekoobuwia; wania i utrwalania kszta∏tu cholewek;

25) charakteryzowaç systemy çwiekowania; BLOK: PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI ZAWODOWEJ 26) dobieraç optymalne rozwiàzania technologiczne 1. Cele kszta∏cenia procesu çwiekowania; Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien 27) dokonywaç çwiekowania cholewek ró˝nymi techumieç: nikami; 1) interpretowaç podstawowe poj´cia gospodarki 28) utrwalaç kszta∏t zaçwiekowanych cholewek; rynkowej; 29) okreÊlaç procesy monta˝u obuwia ró˝nymi syste- 2) sporzàdzaç dokumenty dotyczàce zatrudnienia mami; oraz dzia∏alnoÊci gospodarczej; 30) wykonywaç operacje technologiczne monta˝u 3) charakteryzowaç struktury organizacyjne zak∏aobuwia ró˝nymi technikami; dów i wydzia∏ów produkcyjnych; 31) okreÊlaç metody i techniki wykoƒczania obuwia; 4) podejmowaç dzia∏ania zwiàzane zposzukiwaniem pracy; 32) wykonywaç operacje i zabiegi technologiczne zwiàzane z wykoƒczaniem obuwia; 5) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 33) oceniaç jakoÊç pó∏produktów i wyrobów obuwniczych; 6) komunikowaç si´ i wspó∏pracowaç z zespo∏em; 34) dokonywaç klasyfikacji obuwia; 7) rozwiàzywaç problemy; 35) pakowaç obuwie zgodnie z obowiàzujàcymi zasa- 8) podejmowaç decyzje; dami i wymaganiami odbiorcy; 9) pos∏ugiwaç si´ dokumentacjà konstrukcyjnà 36) przestrzegaç przepisów i zasad bezpieczeƒstwa i technologicznà; i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpo˝a- 10) stosowaç przepisy Kodeksu pracy dotyczàce praw rowej oraz ochrony Êrodowiska. i obowiàzków pracownika i pracodawcy oraz wa- 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) runków pracy; 11) okreÊlaç rodzaje kosztów prowadzenia dzia∏alno- TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia- Êci produkcyjnej i us∏ugowej; ∏ach programowych: 12) sporzàdzaç kalkulacj´ kosztów produkcji wyrobów 1) maszyny iurzàdzenia obuwnicze, kryteria podzia∏u; i wykonywanych us∏ug; 2) cz´Êci maszyn; 13) rozliczaç iloÊç i wartoÊç pobranych materia∏ów, 3) mechanizmy maszyn i urzàdzeƒ obuwniczych; wyprodukowanych wyrobów i zrealizowanych us∏ug; 4) budowa, zasady eksploatacji maszyn i urzàdzeƒ; 14) prowadziç ewidencj´ przychodów i rozchodów; 5) rysunki cz´Êci maszyn, schematy mechaniczne; 15) okreÊlaç ceny sprzeda˝y wyrobów oraz ceny 6) Dokumentacja Techniczno-Ruchowa (DTR); us∏ug z uwzgl´dnieniem narzutów i podatków; 7) instrukcje obs∏ugi maszyn i urzàdzeƒ; 16) wykonywaç prac´ zgodnie zprzepisami izasadami bezpieczeƒstwa ihigieny pracy, przepisami ochro- 8) rozkrój materia∏ów obuwniczych; ny przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 9) oznaczanie i kompletowanie elementów obuwia; 17) dobieraç Êrodki ochrony indywidualnej do rodza- 10) obróbka i wytwarzanie elementów obuwia; ju wykonywanej pracy; 11) metody i techniki ∏àczenia elementów; 18) korzystaç z literatury technicznej i innych êróde∏ informacji w zakresie niezb´dnym do wykonywa- 12) wytwarzanie cholewek; nia zadaƒ zawodowych; 13) çwiekowanie i stabilizacja kszta∏tu cholewek; 19) doskonaliç umiej´tnoÊci zawodowe; 14) monta˝ obuwia; 20) udzielaç pierwszej pomocy poszkodowanym w wy- 15) wykoƒczanie pó∏produktów i wyrobów obuwni- padkach przy pracy; czych; 21) przestrzegaç zasad etyki. 16) kontrola jakoÊci; 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) 17) pakowanie obuwia; TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia- 18) przepisy i zasady bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ∏ach programowych: przepisy ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska. 1) podstawowe poj´cia gospodarki rynkowej;

2) dokumenty zwiàzane z zatrudnieniem i prowadze- 13) zasady sporzàdzania kalkulacji kosztów produkcji niem dzia∏alnoÊci gospodarczej; i us∏ug; 3) rynek pracy, popyt i poda˝; 14) przychody i rozchody; 15) normy przedmiotowe, warunki techniczne i in- 4) podmioty gospodarcze, struktura organizacyjna; strukcje zwiàzane z przygotowaniem, organizacjà 5) metody poszukiwania pracy; i kontrolà procesów produkcyjnych; 6) elementy ergonomii; 16) podejmowanie i prowadzenie dzia∏alnoÊci gospodarczej; 7) zasady i metody komunikowania si´; 17) organizacja pracy; 8) elementy socjologii i psychologii pracy; 18) bezpieczeƒstwo i higiena pracy; 9) dokumentacja konstrukcyjna i technologiczna; 19) ochrona przeciwpo˝arowa i ochrona Êrodowiska; 10) wybrane przepisy prawa pracy; 20) formy doskonalenia zawodowego; 11) koszty materia∏owe, koszty robocizny; 21) zasady udzielania pierwszej pomocy; 12) produkcja, czynniki produkcji; 22) etyka. III. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

*Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia wszko∏ach dla m∏odzie˝y iwszko∏ach dla doros∏ych (wformie stacjonarnej izaocznej). **Pozosta∏e 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy. IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREÂCI 7) szablony i wykrojniki cz´Êci obuwia; KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 8) cz´Êci maszyn; Do realizacji treÊci kszta∏cenia, uj´tych w blokach 9) schematy maszyn i urzàdzeƒ; programowych, odpowiednie sà nast´pujàce pomieszczenia dydaktyczne: 10) schematy systemów monta˝u obuwia; 1) pracownia rysunku; 11) dokumentacj´ konstrukcyjnà i technologicznà; 2) pracownia materia∏oznawstwa; 12) programy komputerowe wspomagajàce sporzàdzanie dokumentacji rysunkowej; 3) pracownia technologii produkcji obuwia; 13) normy rysunkowe; 4) warsztaty szkolne. 14) katalogi wyrobów obuwniczych. Pracownia rysunku powinna byç wyposa˝ona w: Pracownia materia∏oznawstwa powinna byç wy- 1) materia∏y rysunkowe i malarskie; posa˝ona w: 2) modele bry∏ i figur geometrycznych; 1) próbki materia∏ów podstawowych i pomocniczych; 3) modele ró˝nego typu obuwia; 2) aparatur´ i przyrzàdy pomiarowe do badania ma- 4) elementy sk∏adowe obuwia; teria∏ów obuwniczych; 5) podstawowe typy obuwia i ich przekroje; 3) normy jakoÊci materia∏ów i wyrobów obuwni- 6) kopyta i kopie zewn´trzne kopyt; czych;

4) tablice, foliogramy, fazogramy: 13) frezy, szczotki i tarcze stosowane w obróbce wiórowej; a) topograficzna i histologiczna budowa skóry, 14) wzorce szwów i Êciegów; b) proces wyprawy skóry, 15) cholewki ró˝nych typów, cz´Êci sk∏adowe; c) proces produkcji materia∏ów w∏ókienniczych, tworzyw skóropochodnych iinnych materia∏ów, 16) kopyta i urzàdzenia produkcyjne stosowane w fazie monta˝u i wykoƒczania obuwia; d) wady i uszkodzenia materia∏ów obuwniczych, 17) wzorce wykonania operacji technologicznych; e) struktura i przekroje materia∏ów; 18) elementy, pó∏produkty oraz obuwie z typowymi 5) filmy dydaktyczne zzakresu wytwarzania ibadania iniedopuszczalnymi wadami materia∏owymi ipromateria∏ów obuwniczych; dukcyjnymi; 6) aparatur´ do pomiaru wytrzyma∏oÊci materia∏ów; 19) dokumentacje planowania i rozliczania produkcji; 7) pras´; 20) cz´Êci maszyn, po∏àczenia, mechanizmy; 8) wagi analityczne; 21) schematy nap´dów i uk∏adów kinematycznych; 9) naczynia laboratoryjne; 22) mechanizmy robocze maszyn i urzàdzeƒ; 10) programy komputerowe do obróbki wyników po- 23) filmy dydaktyczne dotyczàce obs∏ugi maszyn iurzàmiarów. dzeƒ; Pracownia technologii produkcji obuwia powinna 24) prospekty i katalogi; byç wyposa˝ona w: 25) instrukcje obs∏ugi, konserwacji oraz naprawy ma- 1) próbki skór i innych materia∏ów na wierzchy szyn i urzàdzeƒ; i spody obuwia; 26) instrukcje stosowania klejów i Êrodków wykoƒ- 2) narz´dzia i przyrzàdy stosowane w procesie wy- czalniczych; twarzania; 27) wzory opakowaƒ jednostkowych i zbiorczych. 3) typy obuwia, modele obuwia i cz´Êci sk∏adowych; Warsztaty szkolne powinny byç wyposa˝one w: 4) materia∏y ilustrujàce wykonanie operacji technologicznych; 1) maszyny i urzàdzenia do wytwarzania ró˝nych typów obuwia w podstawowych systemach: 5) dokumentacje technologiczne; a) maszyny i urzàdzenia do rozkroju materia∏ów, 6) zestawy norm dotyczàcych procesów produkcyjnych oraz badaƒ jakoÊci pó∏produktów i wyrobów b) maszyny i urzàdzenia do obróbki i przygotowaobuwniczych; nia elementów, 7) przyrzàdy i urzàdzenia pomiarowe; c) maszyny i urzàdzenia do monta˝u i wykoƒczania obuwia; 8) oprogramowanie komputerowe wspomagajàce proces wytwarzania obuwia; 2) urzàdzenia i przyrzàdy kontrolno-pomiarowe. 9) rysunki i schematy: W warsztatach szkolnych nale˝y wyodr´bniç dziaa) kierunki najmniejszej ciàgliwoÊci materia∏ów, ∏y: rozkroju materia∏ów na elementy wierzchu ispodu obuwia, obróbki elementów, wytwarzania pó∏produkb) optymalne uk∏ady elementów obuwia dla ró˝- tów, monta˝u cholewek, monta˝u i wykoƒczania obunych rodzajów skór i innych materia∏ów, wia, kontroli jakoÊci. c) oznaczanie i cechowanie obuwia i elementów Pracownie powinny sk∏adaç si´ zsali lekcyjnej izaobuwia, plecza magazynowo-socjalnego. d) uk∏ad kostny, Wsali lekcyjnej nale˝y zapewniç stanowisko pracy e) mi´Ênie i stawy stóp, nauczyciela i odpowiednià liczb´ stanowisk pracy dla f) poprzeczne i pod∏u˝ne sklepienia stóp, uczniów. g) fazy chodu, W warsztatach szkolnych powinno znajdowaç si´ h) obrysy stóp; pomieszczenie do instrukta˝u. 10) elementy obuwia ró˝nych typów i systemów; Praktyczna nauka zawodu mo˝e odbywaç si´ w pracowniach i warsztatach szkolnych oraz w przed- 11) przekroje obuwia; si´biorstwach produkcyjnych i zak∏adach rzemieÊlni- 12) elementy spodów obuwia; czych.

Za∏àcznik nr 6 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE OPERATOR OBRABIAREK SKRAWAJÑCYCH SYMBOL CYFROWY 722⁰² I. OPIS ZAWODU 20) przeprowadzaç konserwacj´ obrabiarek skrawajàcych, oprzyrzàdowania i narz´dzi skrawajàcych 1. Wwyniku kszta∏cenia wzawodzie absolwent po- oraz przyrzàdów pomiarowych; winien umieç: 21) wykonywaç rozliczenie kosztów wyrobów i us∏ug; 1) pos∏ugiwaç si´ dokumentacjà technologicznà, in- 22) przestrzegaç przepisów i zasad bezpieczeƒstwa strukcjami obs∏ugi maszyn i urzàdzeƒ, normami i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpo˝ai poradnikami; rowej oraz ochrony Êrodowiska; 2) wykonywaç szkice cz´Êci maszyn; 23) organizowaç stanowiska pracy zgodnie zwymaga- 3) okreÊlaç kolejnoÊç operacji izabiegów dla typowych niami ergonomii; procesów technologicznych obróbki skrawaniem; 24) komunikowaç si´ z uczestnikami procesu pracy; 4) dobieraç narz´dzia skrawajàce do wykonywania 25) stosowaç przepisy Kodeksu pracy dotyczàce praw operacji technologicznych na obrabiarkach koni obowiàzków pracownika i pracodawcy oraz wawencjonalnych i sterowanych numerycznie CNC runków pracy; (Computerized Numerical Control); 26) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywa- 5) wykonywaç podstawowe obliczenia niezb´dne do nych zadaƒ zawodowych; przygotowania obrabiarek skrawajàcych do planowanej obróbki; 27) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w zakresie niezb´dnym do wykonywania zadaƒ zawodowych; 6) dobieraç wartoÊci parametrów toczenia, frezowania, wiercenia, szlifowania i wytaczania; 28) udzielaç pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy; 7) dobieraç oprzyrzàdowanie technologiczne obrabiarek skrawajàcych konwencjonalnych isterowa- 29) planowaç dzia∏alnoÊç gospodarczà. nych numerycznie; Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz 8) przygotowywaç obrabiarki skrawajàce konwencjoprzygotowanie do wejÊcia na rynek pracy powinno nalne isterowane numerycznie do planowanej obprzebiegaç zarówno w trakcie procesu kszta∏cenia zaróbki; wodowego, jak ipodczas realizacji zaj´ç edukacyjnych 9) dobieraç materia∏y eksploatacyjne; „Podstawy przedsi´biorczoÊci”. 10) toczyç, frezowaç, wierciç, szlifowaç, wytaczaç wza- 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej wzawodzie operator kresie podstawowych operacji; obrabiarek skrawajàcych powinien byç przygotowany do wykonywania nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: 11) opracowywaç przebieg wykonania operacji obróbki skrawaniem na obrabiarkach sterowanych nu- 1) przygotowywania obrabiarek skrawajàcych ogólmerycznie; nego przeznaczenia do planowanej obróbki; 12) czytaç program obróbki skrawaniem na obrabiarki 2) wykonywania obróbki na obrabiarkach ogólnego sterowane numerycznie CNC oraz wprowadzaç przeznaczenia; niezb´dne korekty; 3) przygotowywania obrabiarki CNC do planowanej 13) przygotowywaç obrabiarki CNC do realizacji pro- obróbki; gramu obróbki; 4) przygotowywania obrabiarki CNC do realizacji 14) realizowaç program obróbki na tokarce i frezarce programu obróbki; CNC; 5) przeprowadzania programu obróbki na obrabiar- 15) wykonywaç podstawowe prace z zakresu obróbki kach CNC; r´cznej; 6) wykonywania konserwacji obrabiarek skrawajà- 16) okreÊlaç stan narz´dzi skrawajàcych; cych do metalu; 17) rozpoznawaç podstawowe b∏´dy obróbki i zapo- 7) przeprowadzania kontroli jakoÊci wyrobów wykobiegaç ich powstawaniu; nanych w procesach obróbki. 18) dobieraç przyrzàdy pomiarowe, zuwzgl´dnieniem 3. Zawód operator obrabiarek skrawajàcych jest wymaganej dok∏adnoÊci wykonania przedmiotu; zawodem szerokoprofilowym, umo˝liwiajàcym spe- 19) przeprowadzaç kontrol´ mi´dzyoperacyjnà i koƒ- cjalizacj´ pod koniec okresu kszta∏cenia. Szko∏a okreÊcowà; la umiej´tnoÊci specjalistyczne, bioràc pod uwag´

potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania 15) rozró˝niaç w∏aÊciwoÊci materia∏ów konstrukcyjuczniów. Tematyka specjalizacji mo˝e dotyczyç: nych stosowanych w budowie maszyn; 1) tokarstwa; 16) dobieraç materia∏y konstrukcyjne, narz´dziowe i eksploatacyjne; 2) frezerstwa; 17) obliczaç wymiary graniczne, tolerancje, luzy gra- 3) szlifierstwa; niczne pasowania; 4) wytaczarstwa; 18) wykonywaç pomiary warsztatowe; 5) programowania i obs∏ugi obrabiarek sterowanych 19) wyjaÊniaç proces obróbki skrawaniem; numerycznie. 20) dobieraç narz´dzia do obróbki, naddatki na obrób- II. BLOKI PROGRAMOWE k´, parametry skrawania; 21) wykonywaç w zakresie podstawowym: trasowa- Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajànie, przecinanie, gi´cie, prostowanie, pi∏owanie, cy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´puwiercenie, pog∏´bianie, rozwiercanie, gwintowajàce bloki programowe: nie, skrobanie, docieranie i polerowanie; 1) techniczne podstawy zawodu; 22) wyjaÊniaç proces obróbki cieplnej i cieplno-che- 2) technologia obróbki skrawaniem; micznej; 3) podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej. 23) rozró˝niaç cechy charakterystyczne odlewnictwa, obróbki plastycznej i spajania metali; BLOK: TECHNICZNE PODSTAWY ZAWODU 24) wykonywaç podstawowe po∏àczenia roz∏àczne i nieroz∏àczne cz´Êci maszyn; 1. Cele kszta∏cenia 25) wyjaÊniaç procesy tarcia, zu˝ycia cz´Êci maszyn Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien oraz korozji metali; umieç: 26) obs∏ugiwaç narz´dzia r´czne znap´dem elektrycz- 1) czytaç schematy mechaniczne i elektryczne; nym i pneumatycznym; 2) czytaç rysunki wykonawcze i z∏o˝eniowe; 27) konserwowaç przyrzàdy pomiarowe, narz´dzia skrawajàce oraz narz´dzia r´czne znap´dem elek- 3) czytaç dokumentacj´ technologicznà procesów trycznym; obróbkowych: karty technologiczne, instrukcje obróbki i instrukcje uzbrojenia obrabiarki; 28) pos∏ugiwaç si´ normami technicznymi, poradnikami, katalogami oraz literaturà zawodowà; 4) szkicowaç elementy maszyn w rzutach prostokàtnym i aksonometrycznym; 29) przestrzegaç przepisów i zasad bezpieczeƒstwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpo˝a- 5) szkicowaç w uproszczeniu typowe cz´Êci maszyn; rowej oraz ochrony Êrodowiska. 6) wymiarowaç szkice i rysunki zgodnie z obowiàzujàcymi zasadami; 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) 7) rozpoznawaç na szkicu oznaczenie sposobu usta- TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzialenia i zamocowania przedmiotu; ∏ach programowych: 8) wykonywaç rysunki cz´Êci maszyn o ma∏ym stop- 1) zasady tworzenia rysunku technicznego; niu z∏o˝onoÊci z wykorzystaniem programu CAD; 2) zasady szkicowania; 9) obliczaç prac´, moc, moment obrotowy, pr´dkoÊç obrotowà i sprawnoÊç; 3) zasady rzutowania prostokàtnego i aksonometrycznego; 10) wykonywaç podstawowe obliczenia wytrzyma∏o- Êciowe; 4) zasady wymiarowania; 11) rozró˝niaç rodzaje ∏o˝ysk, sprz´gie∏ i hamulców, 5) zasady wykonywania widoków i przekrojów; przek∏adnie mechaniczne i mechanizmy w obrabiarkach i urzàdzeniach; 6) uproszczenia rysunkowe; 12) obliczaç prze∏o˝enie przek∏adni: ciernych, paso- 7) schematy mechaniczne, elektryczne, hydrauliczne wych, ∏aƒcuchowych i z´batych; i pneumatyczne; 13) rozró˝niaç elementy nap´dów hydraulicznych, pneumatycznych, elektrycznych oraz okreÊlaç ich 8) rysunki wykonawcze, z∏o˝eniowe, operacyjne i zaprzeznaczenie; biegowe; 14) rozró˝niaç i okreÊlaç przeznaczenie maszyn i urzà- 9) oznaczanie tolerancji i pasowaƒ, chropowatoÊci dzeƒ transportu wewnàtrzzak∏adowego; i falistoÊci powierzchni;

10) wykonywanie rysunków cz´Êci maszyn za pomocà 3) ustalaç kolejnoÊç operacji i zabiegów w procesie programów CAD; technologicznym obróbki: wa∏ka, tulei, tarczy, korpusu; 11) archiwizacja rysunków; 4) dobieraç nó˝ tokarski i wartoÊç parametrów skra- 12) podstawy mechaniki: si∏a, tarcie, moment si∏y, si∏y wania do toczenia wzd∏u˝nego, poprzecznego, bezw∏adnoÊci, drgania mechaniczne, energia, praprzecinania, wytaczania i obróbki gwintów; ca, moc, sprawnoÊç; 5) dobieraç frez i wartoÊç parametrów skrawania 13) podstawy wytrzyma∏oÊci materia∏ów: napr´˝enia w zale˝noÊci od kszta∏tu powierzchni frezowanej, i odkszta∏cenia, prawo Hooke’a, napr´˝enia dotypu frezarki i uchwytu narz´dziowego; puszczalne, podstawowe przypadki obcià˝eƒ elementów konstrukcyjnych; 6) dobieraç Êciernic´ i wartoÊç parametrów skrawania wzale˝noÊci od kszta∏tu imateria∏u obrabianej 14) po∏àczenia roz∏àczne i nieroz∏àczne; cz´Êci oraz typu szlifierki; 15) elementy podatne; 7) dobieraç wiert∏o i wartoÊç parametrów skrawania 16) osie, wa∏y i ∏o˝yska; w zale˝noÊci od g∏´bokoÊci wierconego otworu oraz materia∏u obrabianego; 17) sprz´g∏a i hamulce; 8) dobieraç wartoÊç parametrów skrawania z tablic 18) przek∏adnie z´bate i ci´gnowe; inomogramów podczas toczenia, frezowania iszli- 19) nap´d hydrauliczny, pneumatyczny i elektryczny; fowania, w zale˝noÊci od mocy obrabiarki, materia∏u obrabianego oraz dok∏adnoÊci obróbki; 20) maszyny i urzàdzenia transportu wewnàtrzzak∏adowego; 9) charakteryzowaç nap´d elektryczny ihydrauliczny obrabiarek; 21) materia∏y konstrukcyjne, narz´dziowe, eksploatacyjne; 10) wyjaÊniaç sterowanie przebiegiem pracy obrabiarek; 22) podstawy obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej; 11) wyjaÊniaç budow´ i zasad´ dzia∏ania mechani- 23) odlewnictwo; zmów obrabiarek skrawajàcych; 24) obróbka plastyczna; 12) wyjaÊniaç budow´ i zasad´ dzia∏ania: tokarek, fre- 25) spajanie metali; zarek, wiertarek, szlifierek, wytaczarek, strugarek, przeciàgarek i obrabiarek do uz´bieƒ; 26) tolerancje, pasowania ichropowatoÊç powierzchni; 13) dobieraç wyposa˝enie tokarek, frezarek, szlifierek 27) pomiary warsztatowe; w zale˝noÊci od rodzaju wykonywanych prac i rodzaju produkcji; 28) trasowanie; 14) przygotowywaç obrabiarki skrawajàce do realiza- 29) obróbka r´czna; cji zadania obróbkowego; 30) podstawy obróbki skrawaniem; 15) ustawiaç i mocowaç przedmioty obrabiane; 31) sposoby maszynowej obróbki wiórowej; 16) wywa˝aç Êciernic´ tarczowà; 32) tarcie i smarowanie; 17) toczyç, wytaczaç, frezowaç, wierciç i szlifowaç 33) zu˝ycie cz´Êci maszyn; w zakresie podstawowych operacji; 34) korozja metali i pow∏oki ochronne; 18) dokonywaç podzia∏u zwyk∏ego i sprz´˝onego na podzielnicy; 35) fizykochemiczne podstawy eksploatacji maszyn i urzàdzeƒ; 19) opracowywaç program obróbki przedmiotu na obrabiark´ CNC; 36) bezpieczeƒstwo i higiena pracy, ochrona przeciwpo˝arowa oraz ochrona Êrodowiska. 20) generowaç program obróbki konturu przedmiotu z wykorzystaniem edytora sterownika obrabiarki BLOK: TECHNOLOGIA OBRÓBKI SKRAWANIEM CNC; 1. Cele kszta∏cenia 21) rozpoznawaç informacje zawarte wprogramie sterujàcym, poprawnoÊç programu g∏ównego i pod- Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien programów obróbki cz´Êci na obrabiark´ sterowaumieç: nà numerycznie CNC; 1) charakteryzowaç proces produkcyjny i technolo- 22) wprowadzaç niezb´dne korekty do programu stegiczny; rowania numerycznego obrabiarki; 2) charakteryzowaç obróbk´ zgrubnà, kszta∏tujàcà, 23) wprowadzaç program obróbki do sterownika obrawykaƒczajàcà; biarki i przeprowadzaç w nim symulacj´;

24) realizowaç bezkolizyjnie program obróbki przed- 20) technologia obróbki wa∏ków, tulei, tarcz, korpusów; miotu na frezarce lub tokarce sterowanej nume- 21) technologia obróbki gwintów; rycznie; 22) technologia obróbki kó∏ z´batych; 25) okreÊlaç przyczyny nieprawid∏owego zu˝ywania si´ ostrzy narz´dzi skrawajàcych; 23) zasady eksploatacji obrabiarek skrawajàcych; 26) okreÊlaç wp∏yw parametrów obróbki skrawaniem 24) bezpieczeƒstwo i higiena pracy, ochrona przeciwna chropowatoÊç obrabianej powierzchni; po˝arowa oraz ochrona Êrodowiska. 27) wykonywaç pomiary b∏´dów kszta∏tu obrabianego BLOK: PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI ZAWODOWEJ przedmiotu oraz wskazywaç przyczyn´ ich powstawania; 1. Cele kszta∏cenia 28) przeprowadzaç kontrol´ technicznà wykonanego Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien przedmiotu; umieç: 29) utrzymywaç wczystoÊci ikonserwowaç obrabiarki 1) wykonywaç prac´ zgodnie zprzepisami izasadami skrawajàce, oprzyrzàdowanie i narz´dzia skrawabezpieczeƒstwa ihigieny pracy, przepisami ochrojàce; ny przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 30) przestrzegaç przepisów i zasad bezpieczeƒstwa 2) dobieraç Êrodki ochrony indywidualnej do rodzaju i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpo˝awykonywanej pracy; rowej oraz ochrony Êrodowiska. 3) organizowaç stanowisko pracy zgodnie zwymaga- 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) niami ergonomii; TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia- 4) interpretowaç podstawowe poj´cia gospodarki ∏ach programowych: rynkowej; 1) proces produkcyjny, technologiczny, dokumenta- 5) podejmowaç dzia∏ania zwiàzane z poszukiwaniem cja technologiczna; pracy; 2) podstawy teorii skrawania; 6) stosowaç przepisy Kodeksu pracy dotyczàce praw i obowiàzków pracownika i pracodawcy oraz wa- 3) uchwyty obróbkowe; runków pracy; 4) urzàdzenia podzia∏owe; 7) sporzàdzaç dokumenty dotyczàce zatrudnienia oraz dzia∏alnoÊci gospodarczej; 5) nap´dy obrabiarek; 8) sporzàdzaç kalkulacj´ kosztów pracy i materia∏ów; 6) mechanizmy obrabiarek; 9) komunikowaç si´ i wspó∏pracowaç w zespole; 7) sterowanie obrabiarek; 10) rozwiàzywaç problemy; 8) klasyfikacja oraz cechy techniczno-u˝ytkowe obrabiarek; 11) podejmowaç decyzje; 9) tokarki, rodzaje, budowa oraz typowe prace wyko- 12) doskonaliç umiej´tnoÊci zawodowe; nywane na tokarkach; 13) udzielaç pierwszej pomocy poszkodowanym wwy- 10) frezarki, rodzaje, budowa oraz typowe prace wyko- padkach przy pracy; nywane na frezarkach; 14) przestrzegaç zasad etyki. 11) szlifierki, rodzaje, budowa oraz typowe prace wy- 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) konywane na szlifierkach; TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia- 12) obrabiarki sterowane numerycznie, rodzaje, budo- ∏ach programowych: wa, systemy sterowania; 1) bezpieczeƒstwo i higiena pracy; 13) programowanie iobs∏uga obrabiarek sterowanych numerycznie CNC; 2) ochrona przeciwpo˝arowa i ochrona Êrodowiska; 14) strugarki; 3) elementy ergonomii; 15) przeciàgarki; 4) podstawowe poj´cia gospodarki rynkowej; 16) przecinarki; 5) metody poszukiwania pracy; 17) obrabiarki zespo∏owe; 6) wybrane przepisy prawa pracy; 18) zautomatyzowane linie obróbki, elastyczne syste- 7) dokumenty zwiàzane zzatrudnieniem iprowadzemy obróbkowe; niem dzia∏alnoÊci gospodarczej; 19) obrabiarki do uz´bieƒ; 8) podejmowanie dzia∏alnoÊci gospodarczej;

9) wycena kosztów pracy i materia∏ów; 12) formy doskonalenia zawodowego; 10) zasady i metody komunikowania si´; 13) zasady udzielania pierwszej pomocy; 11) elementy socjologii i psychologii pracy; 14) etyka. III. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

*Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia wszko∏ach dla m∏odzie˝y iwszko∏ach dla doros∏ych (wformie stacjonarnej izaocznej). **Pozosta∏e 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy, wtym na specjalizacj´. IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREÂCI Pracownia komputerowa powinna byç wyposa˝o- KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE na w: Do realizacji treÊci kszta∏cenia, uj´tych w blokach 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla programowych, odpowiednie sà nast´pujàce pomiesz- jednego ucznia); czenia dydaktyczne: 2) drukarki; 1) pracownia rysunku technicznego i maszynoznaw- 3) ploter; stwa; 4) pakiet programów biurowych; 2) pracownia komputerowa; 5) programy do komputerowego wspomagania pro- 3) pracownia technologii; jektowania typu CAD. 4) pracownia programowania i obs∏ugi obrabiarek Pracownia technologii powinna byç wyposa˝ona w: sterowanych numerycznie; 1) przyrzàdy pomiarowe; 5) warsztaty szkolne. 2) narz´dzia do obróbki r´cznej; Pracownia rysunku technicznego i maszynoznawstwa powinna byç wyposa˝ona w: 3) narz´dzia do obróbki mechanicznej skrawaniem; 1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jed- 4) modele mechanizmów i zespo∏ów obrabiarek; nego ucznia); 5) mikroskop warsztatowy; 2) zestaw modeli wspomagajàcych kszta∏towanie 6) ma∏à tokark´ i frezark´ z kompletem uchwytów wyobraêni przestrzennej; i narz´dzi skrawajàcych; 3) eksponaty i modele cz´Êci maszyn; 7) dokumentacje technologiczne, Dokumentacje Tech- 4) modele przek∏adni z´batych, ci´gnowych; niczno-Ruchowe (DTR); 5) modele sprz´gie∏, hamulców; 8) PN-ISO, ISO, poradniki. 6) modele maszyn i urzàdzeƒ; Pracownia programowania iobs∏ugi obrabiarek sterowanych numerycznie powinna byç wyposa˝ona w: 7) modele urzàdzeƒ dêwigowych; 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla 8) modele urzàdzeƒ chwytajàcych; jednego ucznia); 9) zestaw po∏àczeƒ roz∏àcznych i nieroz∏àcznych; 2) drukarki; 10) PN-ISO, ISO; 3) programy CAD; 11) przyk∏adowe dokumentacje techniczne; 4) programy do symulacji pracy obrabiarki CNC; 5) tokark´ CNC; 12) katalogi typowych cz´Êci maszyn, podzespo∏ów i zespo∏ów. 6) frezark´ CNC.

Warsztaty szkolne powinny byç wyposa˝one w: Pracownie powinny sk∏adaç si´ zsali lekcyjnej izaplecza magazynowo-socjalnego. Wsali lekcyjnej nale- 1) przyrzàdy pomiarowe; ˝y zapewniç stanowisko pracy dla nauczyciela i odpo- 2) narz´dzia do obróbki r´cznej; wiednià liczb´ stanowisk pracy dla uczniów. 3) narz´dzia do obróbki mechanicznej skrawaniem; W warsztatach szkolnych powinno znajdowaç si´ pomieszczenie do instrukta˝u. 4) urzàdzenia do obróbki cieplnej; Praktyczna nauka zawodu mo˝e odbywaç si´ 5) obrabiarki do metalu; w warsztatach szkolnych, centrach kszta∏cenia prak- 6) Dokumentacje Techniczno-Ruchowe (DTR); tycznego, centrach kszta∏cenia ustawicznego, wprzedsi´biorstwach produkcyjnych i us∏ugowych bran˝y 7) katalog narz´dzi; mechanicznej oraz dzia∏ach naprawczych przedsi´- 8) PN-ISO, ISO. biorstw innych bran˝. Za∏àcznik nr 7 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE TECHNIK ARCHIWISTA SYMBOL CYFROWY 348⁰² I. OPIS ZAWODU 14) przestrzegaç przepisów i zasad bezpieczeƒstwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpo˝a- 1. Wwyniku kszta∏cenia wzawodzie absolwent po- rowej oraz ochrony Êrodowiska; winien umieç: 15) organizowaç stanowiska pracy zgodnie zwymaga- 1) pos∏ugiwaç si´ terminologià zzakresu archiwistyki, niami ergonomii; archiwoznawstwa oraz archiwalnej informacji na- 16) stosowaç przepisy Kodeksu pracy dotyczàce praukowej; cownika i pracodawcy oraz warunków pracy; 2) stosowaç przepisy prawa konstytucyjnego i admi- 17) stosowaç przepisy prawa w zakresie wykonywanistracyjnego; nych zadaƒ zawodowych; 3) pos∏ugiwaç si´ przepisami regulujàcymi zadania 18) udzielaç pierwszej pomocy poszkodowanym wwyi organizacj´ archiwum zak∏adowego i sk∏adnicy padkach przy pracy; akt; 19) kierowaç zespo∏em pracowników; 4) pos∏ugiwaç si´ wspó∏czesnymi systemami obiegu i zarzàdzania dokumentacjà; 20) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji oraz z doradztwa specjalistycznego wzakresie niezb´dnym 5) organizowaç i prowadziç archiwum zak∏adowe do wykonywania zadaƒ zawodowych. oraz sk∏adnic´ akt; 6) gromadziç, przechowywaç, opracowywaç, udo- Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz st´pniaç i zabezpieczaç dokumentacj´; przygotowanie do wejÊcia na rynek pracy powinno przebiegaç zarówno w trakcie kszta∏cenia zawodowe- 7) opracowywaç materia∏y archiwalne z wykorzystago, jak i podczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Podniem ró˝nych noÊników informacji; stawy przedsi´biorczoÊci”. 8) popularyzowaç dokumentacj´ gromadzonà w archiwach; 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie technik archiwista powinien byç przygotowany do wyko- 9) wykorzystywaç specjalistyczne programy kompunywania nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: terowe; 1) zak∏adania, organizowania i prowadzenia archi- 10) stosowaç tradycyjne i elektroniczne archiwalne wum zak∏adowego; systemy ewidencyjne; 2) gromadzenia, przechowywania iudost´pniania za- 11) przestrzegaç przepisów dotyczàcych dost´pu do sobu archiwalnego; informacji chronionych prawem; 3) opracowywania zasobu archiwalnego; 12) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci gospodarczej w zakresie us∏ug archiwalnych; 4) klasyfikowania i kwalifikowania dokumentacji archiwalnej; 13) pos∏ugiwaç si´ j´zykiem obcym w zakresie niezb´dnym do wykonywania zadaƒ zawodowych; 5) opracowywania inwentarza ksià˝kowego;

6) obs∏ugiwania komputerowego systemu informacji 20) wykorzystywaç archiwalne systemy informacyjne; archiwalnej; 21) popularyzowaç zasoby archiwalne; 7) zabezpieczania dokumentacji archiwalnej; 22) pos∏ugiwaç si´ urzàdzeniami technicznymi stoso- 8) popularyzowania materia∏ów archiwalnych; wanymi w archiwach; 9) zarzàdzania dokumentacjà w kancelariach urz´- 23) charakteryzowaç zasoby krajowych archiwów cendów i innych jednostkach organizacyjnych. tralnych; 24) okreÊlaç zakres prac archiwalnych w kancelarii II. BLOKI PROGRAMOWE urz´du; Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajà- 25) nawiàzywaç wspó∏prac´ z archiwami i instytucjacy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´pumi gromadzàcymi materia∏y archiwalne. jàce bloki programowe: 1) metody i organizacja pracy; 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) 2) podstawy prawno-ustrojowe paƒstwa polskiego; TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia- 3) podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej. ∏ach programowych: 1) organizacja izadania paƒstwowej s∏u˝by archiwal- BLOK: METODY I ORGANIZACJA PRACY nej; 1. Cele kszta∏cenia 2) podstawowe poj´cia, zasady i normy archiwalne; Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien 3) przepisy prawa dotyczàce archiwów; umieç: 4) prace archiwalne w kancelarii urz´du; 1) charakteryzowaç organizacj´ paƒstwowej s∏u˝by 5) ustawodawstwo archiwalne; archiwalnej; 6) klasyfikacja i kwalifikacja materia∏ów archiwal- 2) pos∏ugiwaç si´ terminologià zzakresu archiwistyki; nych; 3) stosowaç przepisy prawa obowiàzujàce w paƒ- 7) system informacji w archiwach; stwowej s∏u˝bie archiwalnej; 4) charakteryzowaç systemy kancelaryjne; 8) metody opracowywania materia∏ów archiwalnych; 5) okreÊlaç zakres dzia∏alnoÊci archiwów paƒstwo- 9) ocena archiwalna dokumentacji; wych; 10) organizacja izadania archiwum zak∏adowego oraz 6) opracowywaç materia∏y archiwalne; sk∏adnicy akt; 7) sporzàdzaç inwentarz kartkowy; 11) udost´pnianie ipopularyzacja zasobu archiwalnego; 8) sporzàdzaç inwentarz ksià˝kowy; 12) system informacyjno-wyszukiwawczy; 9) sporzàdzaç wst´p do inwentarza; 13) zasoby centralnych archiwów w Polsce; 10) sporzàdzaç instrukcj´ archiwalnà; 14) wspó∏praca archiwów zak∏adowych z paƒstwowà s∏u˝bà archiwalnà. 11) pos∏ugiwaç si´ instrukcjà kancelaryjnà i archiwalnà oraz wykazem akt; BLOK: PODSTAWY PRAWNO-USTROJOWE 12) oceniaç dokumentacj´ archiwalnà; PA¡STWA POLSKIEGO 13) przeprowadzaç brakowanie dokumentacji niear- 1. Cele kszta∏cenia chiwalnej; Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien 14) przygotowywaç materia∏y archiwalne do przekazaumieç: nia archiwum paƒstwowemu; 1) wykorzystywaç wiedz´ dotyczàcà zasad ustroju 15) sporzàdzaç ewidencj´ zasobu archiwum zak∏adooraz struktury organizacyjnej w∏adz na ziemiach wego; polskich w XIX i XX wieku; 16) udzielaç konsultacji w zakresie przygotowania 2) okreÊlaç wp∏yw przemian administracyjnych iteryi przekazania dokumentacji do archiwum; torialnych paƒstwa na kszta∏towanie i narastanie 17) zabezpieczaç i udost´pniaç zasoby archiwalne; narodowego zasobu archiwalnego; 18) przygotowywaç dokumentacj´ do przekazania do 3) okreÊlaç organizacj´ oraz rodzaje dzia∏alnoÊci adarchiwum zak∏adowego oraz sk∏adnicy akt; ministracji rzàdowej i samorzàdowej; 19) organizowaç archiwum zak∏adowe oraz sk∏adnic´ 4) charakteryzowaç podzia∏ terytorialno-administraakt; cyjny paƒstwa;

5) pos∏ugiwaç si´ terminologià z zakresu prawa kon- 20) stosowaç prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci zawodowej; stytucyjnego i administracyjnego; 21) podejmowaç dzia∏ania zwiàzane z poszukiwaniem 6) korzystaç ze êróde∏ prawa konstytucyjnego iadmi- pracy; nistracyjnego. 22) sporzàdzaç dokumenty zwiàzane z zatrudnieniem; 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) 23) komunikowaç si´ z uczestnikami procesu pracy; TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia- 24) prowadziç negocjacje; ∏ach programowych: 25) rozwiàzywaç problemy wzakresie wykonywanych 1) ustrój i struktura organizacyjna w∏adz na ziemiach zadaƒ zawodowych; polskich w XIX i XX wieku; 26) podejmowaç decyzje w zakresie wykonywanych 2) zasady ustroju II Rzeczypospolitej; zadaƒ zawodowych; 3) ustrój Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej; 27) wykonywaç prac´ zgodnie zprzepisami izasadami 4) zmiany ustrojowe w Polsce po 1989 r.; bezpieczeƒstwa ihigieny pracy, przepisami ochro- 5) prawo konstytucyjne i administracyjne. ny przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 28) okreÊlaç wp∏yw zm´czenia fizycznego i psychicz- BLOK: PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI ZAWODOWEJ nego na efektywnoÊç pracy; 1. Cele kszta∏cenia 29) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien 30) pos∏ugiwaç si´ j´zykiem obcym w zakresie nieumieç: zb´dnym do realizacji zadaƒ zawodowych; 1) pos∏ugiwaç si´ terminologià z zakresu archiwisty- 31) organizowaç doskonalenie zawodowe pracowniki, archiwoznawstwa oraz archiwalnej informacji ków; naukowej; 2) charakteryzowaç systemy informacyjne dotyczàce 32) udzielaç pierwszej pomocy poszkodowanym wwynauki, administracji i gospodarki; padkach przy pracy; 3) charakteryzowaç krajowà infrastruktur´ informa- 33) przestrzegaç zasad etyki. cyjnà; 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) 4) charakteryzowaç i klasyfikowaç êród∏a informacji; 5) pos∏ugiwaç si´ archiwalnym systemem ewiden- TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dziacyjno-informacyjnym; ∏ach programowych: 6) stosowaç ró˝ne formy udost´pniania informacji; 1) terminologia informacyjna; 7) pos∏ugiwaç si´ edytorami tekstów iarkuszami kal- 2) organizacje isystemy informacyjne krajowe imi´- kulacyjnymi; dzynarodowe; 8) wprowadzaç i modyfikowaç informacje w bazie danych; 3) klasyfikacje êróde∏ informacji; 9) wyszukiwaç isortowaç informacje wbazie danych; 4) metodyka tworzenia opracowaƒ informacyjnych; 10) obs∏ugiwaç biurowe urzàdzenia techniczne; 5) archiwalny system ewidencyjno-informacyjny; 11) wykonywaç prace kancelaryjne; 6) edytory tekstów i arkusze kalkulacyjne; 12) obs∏ugiwaç interesantów; 7) zasady budowy baz danych; 13) sporzàdzaç odpisy i wypisy z dokumentów; 8) administrowanie bazami danych; 14) sporzàdzaç pisma urz´dowe; 9) praca biurowa; 15) wyjaÊniaç mechanizmy funkcjonowania gospo- 10) obs∏uga interesantów; darki rynkowej; 11) odpisy i wpisy z dokumentów; 16) rozró˝niaç formy organizacyjno-prawne przedsi´- 12) pisma urz´dowe; biorstw us∏ugowych; 13) gospodarka rynkowa; 17) sporzàdzaç dokumenty niezb´dne do podejmowania i prowadzenia dzia∏alnoÊci gospodarczej; 14) formy organizacyjno-prawne przedsi´biorstw us∏ugowych; 18) sporzàdzaç bud˝et i planowaç rozwój firmy; 15) dokumenty zwiàzane zprowadzeniem dzia∏alnoÊci 19) stosowaç przepisy Kodeksu pracy dotyczàce praw gospodarczej; i obowiàzków pracownika i pracodawcy oraz warunków pracy; 16) struktura bud˝etu;

17) plan rozwoju przedsi´biorstwa; 25) ochrona przeciwpo˝arowa i ochrona Êrodowiska; 18) wybrane przepisy prawa pracy; 26) zagro˝enia i profilaktyka w Êrodowisku pracy; 19) przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci zawodowej; 27) elementy ergonomii; 20) metody poszukiwania pracy; 28) j´zyk obcy zawodowy w zakresie czterech kompetencji j´zykowych; 21) dokumenty zwiàzane z zatrudnieniem; 22) zasady i metody komunikowania si´; 29) formy doskonalenia zawodowego; 23) elementy socjologii i psychologii pracy; 30) zasady udzielania pierwszej pomocy; 24) bezpieczeƒstwo i higiena pracy; 31) etyka. III. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

*Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia wszko∏ach dla m∏odzie˝y iwszko∏ach dla doros∏ych (wformie stacjonarnej izaocznej). **Pozosta∏e 10 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy. IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREÂCI 4) w pud∏a, obwoluty, teczki do zabezpieczania mate- KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE ria∏ów archiwalnych. Do realizacji treÊci kszta∏cenia, uj´tych w blokach Pracownia komputerowa powinna byç wyposa˝oprogramowych, odpowiednie sà nast´pujàce pomiesz- na w: czenia dydaktyczne: 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla 1) pracownia archiwalna; jednego ucznia); 2) pracownia komputerowa; 2) pakiet programów biurowych; 3) pracownia j´zyka obcego. 3) specjalistyczne oprogramowanie; 4) drukarki; Pracownia archiwalna powinna byç wyposa˝ona: 5) skaner. 1) w kopie dokumentów sporzàdzonych na ró˝nych noÊnikach informacji; Pracownia j´zyka obcego powinna byç wyposa˝ona w: 2) we wzory archiwalnych pomocy ewidencyjno-informacyjnych: 1) zestawy taÊm audio z nagranymi tekstami; a) inwentarze, 2) plansze: odmiany czasowników, rzeczowników, wyjàtki; b) przewodniki, 3) publikacje, informatory archiwalne; c) informatory, 4) kserokopie akt w j´zyku obcym. d) katalogi, Pracownie powinny sk∏adaç si´ zsali lekcyjnej izae) indeksy, plecza magazynowo-socjalnego. f) karty inwentarzowe, Wsali lekcyjnej nale˝y zapewniç stanowisko pracy g) druki i formularze; dla nauczyciela i odpowiednià liczb´ stanowisk pracy 3) w przyrzàdy pomiarowe: dla uczniów. a) higrometry, Praktyczna nauka zawodu mo˝e odbywaç si´ wprab) termometry; cowniach szkolnych oraz ró˝nego typu archiwach.

Za∏àcznik nr 8 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE TECHNIK HOTELARSTWA SYMBOL CYFROWY 341⁰⁴ I. OPIS ZAWODU 22) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji oraz doradztwa specjalistycznego w zakresie niezb´dnym do 1. W wyniku realizacji kszta∏cenia w zawodzie ab- wykonywania zadaƒ zawodowych; solwent powinien umieç: 23) prowadziç dzia∏alnoÊç gospodarczà. 1) stosowaç przepisy prawa dotyczàce us∏ug hotelarskich; Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz przygotowanie do wejÊcia na rynek pracy powinno 2) stosowaç zasady iinstrumenty marketingu wdziaprzebiegaç zarówno w trakcie kszta∏cenia zawodowe- ∏alnoÊci hotelarskiej; go, jak i podczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Podstawy przedsi´biorczoÊci”. 3) obs∏ugiwaç goÊcia hotelowego na ró˝nych stanowiskach pracy; 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie tech- 4) stosowaç zasady organizacji pracy w obiekcie ho- nik hotelarstwa powinien byç przygotowany do wykotelarskim lub innym obiekcie, wktórym Êwiadczo- nywania nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: ne sà us∏ugi hotelarskie; 1) oferowania us∏ug hotelarskich; 5) obs∏ugiwaç kongresy, konferencje, zjazdy oraz im- 2) sprzedawania us∏ug hotelarskich; prezy okolicznoÊciowe; 3) obs∏ugiwania klientów w obiektach hotelarskich 6) planowaç wyposa˝enie wn´trz ró˝nych obiektów iinnych obiektach, wktórych Êwiadczone sà us∏uhotelarskich lub innych obiektów, wktórych Êwiadgi hotelarskie; czone sà us∏ugi hotelarskie; 4) utrzymywania czystoÊci i porzàdku w obiekcie ho- 7) wspó∏pracowaç zfirmami Êwiadczàcymi us∏ugi tutelarskim oraz innych obiektach, w których Êwiadrystyczne; czone sà us∏ugi hotelarskie; 8) prowadziç korespondencj´ i obs∏ugiwaç sprz´t 5) organizowania us∏ug gastronomicznych w obiekbiurowy; cie hotelarskim i innych obiektach, w których 9) ewidencjonowaç i rozliczaç konta ksi´gowe; Êwiadczone sà us∏ugi hotelarskie; 10) sporzàdzaç dokumentacj´ ksi´gowà; 6) wspó∏pracy z podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi turystyczne oraz innymi jednostkami gospodarczymi; 11) sporzàdzaç sprawozdania finansowe; 7) promowania us∏ug hotelarskich. 12) organizowaç us∏ugi gastronomiczne; II. BLOKI PROGRAMOWE 13) stosowaç ró˝ne formy obs∏ugi konsumenta; 14) post´powaç zgodnie z zasadami etyki i kultury za- Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajàwodu; cy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´pujàce bloki programowe: 15) pos∏ugiwaç si´ j´zykiem obcym w zakresie niezb´dnym do wykonywania zadaƒ zawodowych; 1) ekonomiczno-prawny; 16) przestrzegaç przepisów i zasad bezpieczeƒstwa 2) obs∏uga klienta. i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; BLOK: EKONOMICZNO-PRAWNY 17) stosowaç przepisy Kodeksu pracy dotyczàce praw 1. Cele kszta∏cenia i obowiàzków pracownika i pracodawcy oraz warunków pracy; Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 18) organizowaç stanowiska pracy zgodnie zwymaganiami ergonomii; 1) interpretowaç podstawowe prawa ekonomiczne; 19) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci 2) pos∏ugiwaç si´ poj´ciami ekonomicznymi wzakregospodarczej; sie Êwiadczenia us∏ug hotelarskich; 20) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywa- 3) wyjaÊniaç mechanizm funkcjonowania gospodarki nych zadaƒ zawodowych; rynkowej; 21) udzielaç pierwszej pomocy poszkodowanym wwy- 4) rozró˝niaç formy organizacyjno-prawne przedsi´- padkach przy pracy; biorstw;

5) charakteryzowaç ró˝ne rodzaje jednostek gospo- 33) wykonywaç prac´ zgodnie zprzepisami izasadami darczych oraz oceniaç istniejàcà konkurencj´; bezpieczeƒstwa ihigieny pracy, przepisami ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 6) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci zawodowej; 34) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 7) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci przedsi´biorstwa Êwiadczàcego us∏ugi hotelarskie; 35) doskonaliç w∏asne kwalifikacje zawodowe. 8) rozró˝niaç kompetencje samorzàdu gospodarcze- 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) go i stowarzyszeƒ bran˝owych; 9) gromadziç informacje na potrzeby prognozowania TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dziaus∏ug hotelarskich; ∏ach programowych: 10) analizowaç czynniki wp∏ywajàce na popyt i poda˝ 1) podstawowe poj´cia prawne i ekonomiczne; us∏ug hotelarskich; 2) prawne podstawy Êwiadczenia us∏ug turystycz- 11) okreÊlaç strategi´ rozwoju firmy i pos∏ugiwaç si´ nych; instrumentami marketingu; 3) prawa klienta korzystajàcego z us∏ug hotelarskich 12) klasyfikowaç us∏ugi hotelarskie jako produkt; zgodnie z obowiàzujàcymi przepisami; 13) ustalaç ceny us∏ug hotelarskich; 4) kompetencje samorzàdu gospodarczego i stowarzyszeƒ bran˝owych; 14) stosowaç ró˝ne formy promocji us∏ug hotelarskich; 5) mechanizm funkcjonowania gospodarki rynkowej; 15) interpretowaç treÊç regulaminu wewn´trznego obowiàzujàcego w obiekcie Êwiadczàcym us∏ugi hote- 6) formy organizacyjno-prawne przedsi´biorstw us∏ularskie; gowych; 16) okreÊlaç wartoÊç majàtku i zobowiàzaƒ jednostki 7) podstawowe poj´cia z zakresu marketingu; gospodarczej; 8) badania marketingowe; 17) ewidencjonowaç procesy gospodarcze na kontach 9) cena jako instrument marketingu; bilansowych i niebilansowych; 10) formy promocji us∏ug hotelarskich; 18) sporzàdzaç dokumentacj´ ksi´gowà; 11) zasady tworzenia regulaminu hotelowego; 19) sporzàdzaç, rozliczaç i ksi´gowaç list´ p∏ac; 12) normy rachunkowoÊci; 20) korzystaç z komputerowych programów z zakresu prowadzenia rachunkowoÊci; 13) system podatkowy; 21) sporzàdzaç dokumenty niezb´dne do podejmowa- 14) zatrudnienie i p∏ace; nia i prowadzenia dzia∏alnoÊci gospodarczej; 15) majàtek i kapita∏y (fundusze) jednostek gospodar- 22) pozyskiwaç Êrodki finansowe na uruchomienie czych; dzia∏alnoÊci gospodarczej; 16) ewidencja ksi´gowa majàtku i kapita∏u jednostek 23) przestrzegaç zasad etyki; gospodarczych; 24) stosowaç przepisy Kodeksu pracy dotyczàce praw 17) ewidencja ksi´gowa procesów gospodarczych na i obowiàzków pracownika i pracodawcy oraz wa- kontach niebilansowych; runków pracy; 18) sprawozdawczoÊç finansowa; 25) sporzàdzaç dokumenty zwiàzane z zatrudnieniem; 19) formy rozliczeƒ gotówkowych i bezgotówkowych; 26) podejmowaç dzia∏ania zwiàzane z poszukiwaniem 20) dokumentacja i ewidencja syntetyczna i analityczpracy; na obrotu materia∏owego; 27) formu∏owaç i rozumieç pisemne i ustne wypowie- 21) podejmowanie dzia∏alnoÊci gospodarczej; dzi wj´zyku obcym, zwiàzane zrealizacjà zadaƒ zawodowych; 22) dokumenty dotyczàce dzia∏alnoÊci gospodarczej; 28) komunikowaç si´ z uczestnikami procesu pracy; 23) wybrane przepisy prawa pracy i prawa dzia∏alno- Êci gospodarczej; 29) prowadziç negocjacje; 24) metody poszukiwania pracy; 30) rozwiàzywaç problemy; 25) dokumenty zwiàzane z zatrudnieniem; 31) podejmowaç decyzje w zakresie wykonywanych zadaƒ zawodowych; 26) etyka; 32) udzielaç pierwszej pomocy poszkodowanym 27) j´zyk obcy zawodowy w zakresie czterech kompew wypadkach przy pracy; tencji j´zykowych;

28) elementy psychologii i socjologii pracy; 17) komunikowaç si´ i nawiàzywaç kontakty z ludêmi; 29) zasady komunikowania si´; 18) post´powaç zgodnie z zasadami kultury i etyki; 30) bezpieczeƒstwo i higiena pracy; 19) rozwiàzywaç konflikty na p∏aszczyênie pracownik — klient, pracownik — pracownik; 31) ochrona przeciwpo˝arowa; 20) prowadziç korespondencj´ biurowà; 32) ochrona Êrodowiska; 21) redagowaç pisma z zastosowaniem w∏aÊciwych 33) zasady udzielania pierwszej pomocy; form i zwrotów; 34) elementy ergonomii; 22) korzystaç z komputerowych programów specjali- 35) formy doskonalenia zawodowego. stycznych; 23) stosowaç komputerowy system rezerwacji miejsc BLOK: OBS¸UGA KLIENTA noclegowych oraz rozliczeƒ us∏ug hotelarskich; 1. Cele kszta∏cenia 24) obs∏ugiwaç sprz´t biurowy: telefon, faks, central´ telefonicznà, dyktafon, kserokopiark´; Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 25) organizowaç stanowisko pracy biurowej zgodnie z wymaganiami ergonomii; 1) pos∏ugiwaç si´ podstawowymi poj´ciami z zakresu turystyki, hotelarstwa i gastronomii; 26) udzielaç pierwszej pomocy poszkodowanym wwypadkach przy pracy; 2) identyfikowaç polskie iÊwiatowe organizacje hotelarskie; 27) przestrzegaç przepisów i zasad bezpieczeƒstwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpo˝a- 3) rozró˝niaç formy zarzàdzania obiektami hotelarskirowej oraz ochrony Êrodowiska; mi i innymi obiektami, w których Êwiadczone sà us∏ugi hotelarskie; 28) przestrzegaç przepisów sanitarno-epidemiologicznych. 4) okreÊlaç warunki techniczne, jakie powinien spe∏- niaç obiekt hotelarski i inne obiekty, w których 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) Êwiadczone sà us∏ugi hotelarskie; 5) charakteryzowaç us∏ugi Êwiadczone w ró˝nych ro- TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dziadzajach obiektów hotelarskich i innych obiektach, ∏ach programowych: w których Êwiadczone sà us∏ugi hotelarskie; 1) polskie i Êwiatowe organizacje hotelarskie; 6) planowaç i realizowaç dzia∏ania zwiàzane z kom- 2) formy zarzàdzania obiektami hotelarskimi iinnymi pleksowà obs∏ugà klienta, w tym zameldowanie, obiektami, w których Êwiadczone sà us∏ugi hotezakwaterowanie, wymeldowanie i rozliczenie; larskie; 7) wykonywaç czynnoÊci zwiàzane z utrzymaniem 3) standaryzacja obiektów hotelarskich iinnych obiekporzàdku i czystoÊci w obiektach hotelarskich i intów, wktórych Êwiadczone sà us∏ugi hotelarskie; nych obiektach, w których Êwiadczone sà us∏ugi hotelarskie; 4) warunki techniczne ró˝nych obiektów hotelarskich i innych obiektów, w których Êwiadczone sà us∏u- 8) obs∏ugiwaç kongresy, targi, zjazdy oraz imprezy gi hotelarskie; okolicznoÊciowe; 5) rodzaje us∏ug hotelarskich; 9) okreÊlaç zakres us∏ug Êwiadczonych przez gastronomi´ otwartà i zamkni´tà; 6) wybrane zagadnienia z organizacji pracy; 10) dobieraç karty menu zgodnie z potrzebami konsu- 7) administracja w obiektach hotelarskich i innych menta i zasadami racjonalnego ˝ywienia; obiektach, w których Êwiadczone sà us∏ugi hotelarskie; 11) oceniaç dekoracj´ i estetyk´ podawanych potraw; 8) techniki pracy i obs∏ugi klienta; 12) przygotowywaç sal´ do obs∏ugi ró˝nych przyj´ç okolicznoÊciowych; 9) obs∏uga imprez turystycznych, sportowych ikulturalnych; 13) stosowaç ró˝ne techniki obs∏ugi klienta; 10) organizacja przyj´ç okolicznoÊciowych; 14) stosowaç system rozliczeƒ kelnerskich; 11) zasady przechowywania produktów spo˝ywczych; 15) wspó∏pracowaç zpodmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi turystyczne w zakresie kompleksowej obs∏ugi 12) zasady podawania i serwowania potraw kuchni klienta; ró˝nych narodów; 16) planowaç wyposa˝enie iurzàdzaç wn´trza wró˝ne- 13) zakres us∏ug Êwiadczonych przez gastronomi´ go rodzaju obiektach hotelarskich i innych obiek- otwartà izamkni´tà wzale˝noÊci od rodzaju ikatetach, wktórych Êwiadczone sà us∏ugi hotelarskie; gorii zak∏adu;

14) rodzaje kart menu; 21) programy komputerowe wspomagajàce prac´ hotelarskà; 15) technika oraz zasady podawania iserwowania potraw i napojów; 22) obs∏uga sprz´tu i urzàdzeƒ biurowych; 16) system rozliczeƒ kelnerskich; 23) organizacja stanowiska pracy biurowej; 17) wspó∏praca przedsi´biorstw hotelarskich zorgani- 24) elementy ergonomii; zatorami turystyki; 25) zasady udzielania pierwszej pomocy; 18) etyka; 26) ochrona Êrodowiska; 19) wp∏yw kultury osobistej na jakoÊç Êwiadczonych 27) przepisy i zasady bezpieczeƒstwa i higieny pracy us∏ug; oraz przepisy ochrony przeciwpo˝arowej; 20) korespondencja biurowa; 28) przepisy sanitarno-epidemiologiczne. III. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

*Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia wszko∏ach dla m∏odzie˝y iwszko∏ach dla doros∏ych (wformie stacjonarnej izaocznej). **Pozosta∏e 10 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy. IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREÂCI 2) bielizn´ sto∏owà; KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 3) zastaw´ sto∏owà. Do realizacji treÊci kszta∏cenia, uj´tych w blokach programowych, odpowiednie sà nast´pujàce pomiesz- Pracownia komputerowa powinna byç wyposa˝oczenia dydaktyczne: na w: 1) recepcja; 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów); 2) sala obs∏ugi konsumenta; 3) pracownia komputerowa. 2) drukarki; 3) pakiet programów biurowych; Recepcja powinna byç wyposa˝ona w: 4) programy specjalistyczne; 1) lad´ recepcyjnà; 5) telefon z automatycznà sekretarkà; 2) aparaty telefoniczne; 6) faks; 3) faks; 7) dyktafon; 4) czytnik kart kredytowych; 8) kserokopiark´. 5) wzory kart i rachunków kredytowych; 6) kart´ magnetycznà do drzwi; Pracownie powinny sk∏adaç si´ zsali lekcyjnej izaplecza magazynowo-socjalnego. Wsali lekcyjnej nale- 7) sprz´t audiowizualny: telewizor, magnetowid, rzut- ˝y zapewniç stanowisko pracy dla nauczyciela i odponik pisma, ekran; wiednià liczb´ stanowisk pracy dla uczniów. 8) kas´ fiskalnà; Praktyczna nauka zawodu mo˝e odbywaç si´ 9) sejf. w pracowniach szkolnych, obiektach hotelarskich i innych obiektach, w których Êwiadczone sà us∏ugi Sala obs∏ugi konsumenta powinna byç wyposa˝ohotelarskie, oÊrodkach wypoczynkowych, domach na w: akademickich, domach pracy twórczej i uzdrowis- 1) sto∏y i krzes∏a; kach.

Za∏àcznik nr 9 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE TECHNIK KSI¢GARSTWA SYMBOL CYFROWY 522⁰² I. OPIS ZAWODU Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz przygotowanie do wejÊcia na rynek pracy powinno 1. Wwyniku kszta∏cenia wzawodzie absolwent po- przebiegaç zarówno w trakcie kszta∏cenia zawodowewinien umieç: go, jak i podczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Podstawy przedsi´biorczoÊci”. 1) wykorzystywaç wiedz´ dotyczàcà ró˝nych dziedzin nauki, techniki i sztuki; 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie tech- 2) oceniaç wydawnictwa ksià˝kowe i nieksià˝kowe nik ksi´garstwa powinien byç przygotowany do wykopod wzgl´dem edytorskim i ksi´goznawczym; nywania nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: 3) korzystaç ze êróde∏ informacji ksi´garskiej; 1) organizowania sprzeda˝y oraz promowania ksià˝ek i wydawnictw krajowych, zagranicznych, wspó∏- 4) klasyfikowaç asortyment ksi´garski wed∏ug uk∏aczesnych idawnych; dów formalnych i rzeczowych; 2) prowadzenia sprzeda˝y ksià˝ek i wydawnictw; 5) sporzàdzaç opis bibliograficzny; 3) upowszechniania ksià˝ek i czytelnictwa; 6) organizowaç i prowadziç ksi´garskà dzia∏alnoÊç handlowà; 4) podejmowania wspó∏pracy zinstytucjami kulturalno-oÊwiatowymi. 7) realizowaç zadania zwiàzane z zaopatrzeniem i sprzeda˝à asortymentu ksi´garskiego; II. BLOKI PROGRAMOWE 8) prowadziç dzia∏alnoÊç informacyjno-bibliograficznà; Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajà- 9) stosowaç ró˝ne formy i metody popularyzacji wycy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´pudawnictw; jàce bloki programowe: 10) stosowaç zasady ekspozycji wydawnictw w witry- 1) ekonomiczno-organizacyjny; nach i wn´trzach; 2) informacja ksi´garska; 11) podejmowaç dzia∏ania reklamowe imarketingowe; 3) podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej. 12) prowadziç dokumentacj´ dzia∏alnoÊci ksi´garskiej; 13) wspó∏pracowaç zplacówkami iinstytucjami kultu- BLOK: EKONOMICZNO-ORGANIZACYJNY ralno-oÊwiatowymi; 1. Cele kszta∏cenia 14) przestrzegaç przepisów prawa dotyczàcych realizacji zadaƒ zawodowych; Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien 15) przestrzegaç przepisów i zasad bezpieczeƒstwa umieç: i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpo˝a- 1) pos∏ugiwaç si´ terminologià ekonomicznà; rowej oraz ochrony Êrodowiska; 2) sporzàdzaç dokumenty dotyczàce dzia∏alnoÊci han- 16) stosowaç przepisy Kodeksu pracy dotyczàce pradlowej; cownika i pracodawcy oraz warunków pracy; 3) analizowaç czynniki kszta∏tujàce popyt; 17) organizowaç stanowisko pracy zgodnie zwymaganiami ergonomii; 4) obliczaç mar˝e i rabaty; 18) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci 5) dokonywaç analizy czynników wp∏ywajàcych na gospodarczej; obni˝k´ kosztów; 19) udzielaç pierwszej pomocy poszkodowanym wwy- 6) obliczaç zyski i straty; padkach przy pracy; 7) kwalifikowaç irozliczaç niedobory inwentaryzacyjne; 20) kierowaç zespo∏em pracowników; 8) stosowaç podstawowe miary statystyczne; 21) pos∏ugiwaç si´ j´zykiem obcym w zakresie niezb´dnym do wykonywania zadaƒ zawodowych; 9) przeprowadzaç badania statystyczne; 22) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji oraz z do- 10) charakteryzowaç asortyment okreÊlonych instyturadztwa specjalistycznego w zakresie niezb´dnym cji wydawniczych; do wykonywania zadaƒ zawodowych; 11) kwalifikowaç okreÊlonà pozycj´ wydawniczà asor- 23) prowadziç dzia∏alnoÊç gospodarczà. tymentu ksi´garskiego;

12) stosowaç zasady uk∏adu ksià˝ek w ksi´garni; 2) okreÊlaç nurty artystyczne i kierunki literackie; 13) stosowaç metody kszta∏towania asortymentu ksi´- 3) wyszukiwaç informacje otwórcach iwydarzeniach garskiego; kulturalnych; 14) kwalifikowaç klientów ksi´garni do poszczegól- 4) okreÊlaç profil ispecyfik´ instytucji wydawniczych; nych grup nabywców; 5) charakteryzowaç popularne serie wydawnicze; 15) inicjowaç iprzeprowadzaç rozmowy sprzeda˝owe; 6) dokonywaç oceny wydawnictw nieksià˝kowych; 16) stosowaç ró˝ne formy zap∏aty; 7) oceniaç jakoÊç technicznà i edytorskà ksià˝ek; 17) obliczaç podatek VAT w ró˝nych fazach obrotu; 8) wykorzystywaç informacje dotyczàce zast´powa- 18) obs∏ugiwaç kasy; nia papierowej wersji ksià˝ki wersjà elektronicznà; 19) dokonywaç wyboru êróde∏ zaopatrzenia ksi´garni; 9) aktualizowaç wiedz´ zzakresu metodyki bibliogra- 20) sporzàdzaç opis defektu technicznego ksià˝ki; ficznej; 21) przeprowadzaç analiz´ dzia∏alnoÊci ksi´garni; 10) organizowaç dzia∏alnoÊç informacyjno-bibliograficznà; 22) okreÊlaç rol´ i funkcj´ reklamy; 11) organizowaç warsztat informacyjny; 23) planowaç i oceniaç akcj´ reklamowà; 12) dokonywaç wyboru êróde∏ informacji ksi´garskiej; 24) pos∏ugiwaç si´ Êrodkami reklamowymi; 13) wyszukiwaç i selekcjonowaç informacje ksi´gar- 25) stosowaç formy imetody popularyzacji ksià˝ek iwyskie; dawnictw. 14) korzystaç ze êróde∏ informacji bibliograficznej; 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) 15) stosowaç kryteria klasyfikowania wydawnictw; TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia- 16) sporzàdzaç opis bibliograficzny wydawnictw; ∏ach programowych: 17) sporzàdzaç zestawienia bibliograficzne dla okreÊ- 1) terminologia ekonomiczna; lonych kategorii u˝ytkowników; 2) wybrane zagadnienia z ekonomiki handlu; 18) stosowaç w ksi´garni bibliografie specjalistyczne; 3) inwentaryzacja w ksi´garni; 19) sporzàdzaç spisy i katalogi asortymentu ksi´gar- 4) wybrane zagadnienia ze statystyki; skiego; 5) przedsi´biorstwa i instytucje wydawnicze; 20) podejmowaç dzia∏ania reklamowe i marketingowe; 6) zasady funkcjonowania ksi´garni i przedsi´biorstwa ksi´garskiego; 21) stosowaç ró˝ne formy popularyzacji wydawnictw; 7) specjalizacja ksi´garƒ; 22) doradzaç klientom wwyborze ksià˝ek iinnych wydawnictw; 8) podstawowe zagadnienia z rachunkowoÊci; 23) analizowaç zmiany na wydawniczym rynku ksià˝ki; 9) dokumentacja i sprawozdawczoÊç w ksi´garni; 24) wspó∏pracowaç zinstytucjami kulturalno-oÊwiato- 10) analiza dzia∏alnoÊci ksi´garni; wymi. 11) historia i funkcje reklamy; 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) 12) rola iznaczenie reklamy worganizacji rynku ksià˝ki; 13) planowanie dzia∏alnoÊci reklamowej; TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia- ∏ach programowych: 14) organizacja i technika reklamy w systemach obiegu ksià˝ki; 1) materia∏oznawstwo; 15) metody popularyzacji ksià˝ki i czytelnictwa. 2) budowa i uk∏ad graficzny ksià˝ki; BLOK: INFORMACJA KSI¢GARSKA 3) wybrane zagadnienia z socjologii kultury, estetyki i teorii sztuki; 1. Cele kszta∏cenia 4) konwencje, nurty literackie, twórcy literatury pol- Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien skiej i obcej; umieç: 5) organizacja dzia∏alnoÊci wydawniczej; 1) sporzàdzaç ksi´goznawczy imateria∏oznawczy opis ksià˝ki; 6) ocena techniczna i edytorska ksià˝ki;

7) papierowa i elektroniczna wersja ksià˝ki; 21) wykonywaç prac´ zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeƒstwa i higieny pracy, przepisami 8) organizacja dzia∏alnoÊci informacyjno-bibliogra- ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowificznej w Polsce i na Êwiecie; ska; 9) warsztat informacyjno-bibliograficzny ksi´garni; 22) okreÊlaç wp∏yw zm´czenia fizycznego i psychicznego na efektywnoÊç pracy; 10) system informacji bibliograficznej; 23) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wyma- 11) przedmiot, zadania i historia bibliografii; ganiami ergonomii; 12) bibliografie specjalistyczne; 24) udzielaç pierwszej pomocy poszkodowanym wwy- 13) katalogi ksi´garskie i wydawnicze, bibliografia na- padkach przy pracy; rodowa, bibliografie specjalne; 25) formu∏owaç pisemne iustne wypowiedzi wj´zyku 14) popularyzacja ksià˝ki i czytelnictwa; obcym zwiàzane z realizacjà zadaƒ zawodowych; 15) rynek wydawniczy ksià˝ki. 26) organizowaç doskonalenie zawodowe pracowników. BLOK: PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI ZAWODOWEJ 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) 1. Cele kszta∏cenia TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia- Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien ∏ach programowych: umieç: 1) biurowe urzàdzenia techniczne; 1) obs∏ugiwaç biurowe urzàdzenia techniczne; 2) edytory tekstów; 2) pos∏ugiwaç si´ edytorem tekstu; 3) uk∏ady graficzne tekstów i pism; 3) redagowaç pisma wró˝nych uk∏adach graficznych; 4) arkusze kalkulacyjne; 4) korzystaç z edytorów graficznych; 5) bazy danych, zasady budowy, sortowanie, prze- 5) wprowadzaç informacje do baz danych; szukiwanie, przetwarzanie; 6) korzystaç z baz danych; 6) struktura systemu prawa; 7) wyjaÊniaç mechanizmy funkcjonowania gospodar- 7) gospodarka rynkowa; ki rynkowej; 8) formy organizacyjno-prawne przedsi´biorstw us∏u- 8) rozró˝niaç formy organizacyjno-prawne przedsi´- gowych; biorstw us∏ugowych; 9) dokumenty zwiàzane zprowadzeniem dzia∏alnoÊci 9) sporzàdzaç dokumenty niezb´dne do podejmowa- gospodarczej; nia i prowadzenia dzia∏alnoÊci gospodarczej; 10) struktura bud˝etu; 10) sporzàdzaç bud˝et i planowaç rozwój firmy; 11) plan rozwoju przedsi´biorstwa; 11) opracowywaç plan marketingowy; 12) strategie marketingowe; 12) stosowaç przepisy Kodeksu pracy dotyczàce praw 13) wybrane przepisy prawa pracy; i obowiàzków pracownika i pracodawcy oraz warunków pracy; 14) przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci zawodowej; 13) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci 15) metody poszukiwania pracy; zawodowej; 16) dokumenty zwiàzane z zatrudnieniem; 14) podejmowaç dzia∏ania zwiàzane z poszukiwaniem 17) zasady i metody komunikowania si´; pracy; 18) elementy socjologii i psychologii pracy; 15) sporzàdzaç dokumenty zwiàzane z zatrudnieniem; 19) etyka; 16) komunikowaç si´ z uczestnikami procesu pracy; 20) ochrona przeciwpo˝arowa i ochrona Êrodowiska; 17) prowadziç negocjacje; 21) elementy ergonomii; 18) rozwiàzywaç problemy wzakresie wykonywanych zadaƒ zawodowych; 22) zasady udzielania pierwszej pomocy; 19) podejmowaç decyzje w zakresie wykonywanych 23) j´zyk obcy zawodowy w zakresie czterech kompezadaƒ zawodowych; tencji j´zykowych; 20) przestrzegaç zasad etyki; 24) formy doskonalenia zawodowego.

III. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

*Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia w szko∏ach dla m∏odzie˝y i w szko∏ach dla doros∏ych (wformie stacjonarnej izaocznej). **Pozosta∏e 15 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy. IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREÂCI 7) dzie∏a teoretyczne oraz publikacje zwiàzane z me- KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE todykà bibliograficznà; 8) normy bibliograficzne. Do realizacji treÊci kszta∏cenia, uj´tych w blokach programowych, odpowiednie sà nast´pujàce pomiesz- Pracownia plastyczna i reklamy powinna byç wyczenia dydaktyczne: posa˝ona w: 1) pracownia ksi´garska; 1) stanowiska do wykonywania prac graficznych imalarskich; 2) pracownia bibliograficzna; 2) przybory rysunkowe i malarskie; 3) pracownia plastyczna i reklamy; 3) materia∏y rysunkowe i malarskie; 4) pracownia komputerowo-techniczna. 4) projekty wystroju okien wystawowych; Pracownia ksi´garska powinna byç wyposa˝ona w: 5) sprz´t do ekspozycji. 1) pozycje wydawnicze ksi´garni ogólnoasortymen- Pracownia komputerowo-techniczna powinna byç towej; wyposa˝ona w: 2) pozycje wydawnicze ksi´garni specjalistycznych; 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów); 3) dokumenty obrotu ksi´garskiego; 2) oprogramowanie specjalistyczne; 4) meble sklepowe; 3) pakiet programów biurowych; 5) kasy. 4) drukarki; Pracownia bibliograficzna powinna byç wyposa˝o- 5) kserokopiark´; na w: 6) telefony, faksy, automatyczne sekretarki, dyktafony; 1) bibliografi´ narodowà bie˝àcà i retrospektywnà; 7) materia∏y biurowe. 2) bibliografie specjalne; Pracownie powinny sk∏adaç si´ zsali lekcyjnej iza- 3) bibliografie drugiego stopnia; plecza magazynowo-socjalnego. Wsali lekcyjnej nale- ˝y zapewniç stanowisko pracy dla nauczyciela i odpo- 4) karty katalogowe; wiednià liczb´ stanowisk pracy dla uczniów. 5) êród∏a informacji ksi´garskiej; Praktyczna nauka zawodu mo˝e odbywaç si´ w pracowniach szkolnych, ksi´garniach, przedsi´bior- 6) publikacje dotyczàce historii bibliografii; stwach ksi´garskich.

Za∏àcznik nr 10 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE TECHNIK OBS¸UGI TURYSTYCZNEJ SYMBOL CYFROWY 341⁰⁵ I. OPIS ZAWODU 20) korzystaç z wiedzy etnograficznej i historii sztuki w planowaniu i organizowaniu wycieczek tury- 1. W wyniku realizacji kszta∏cenia w zawodzie ab- stycznych; solwent powinien umieç: 21) stosowaç zasady racjonalnego ˝ywienia; 1) przestrzegaç przepisów prawa obowiàzujàcego 22) prowadziç korespondencj´ i obs∏ugiwaç sprz´t w turystyce; biurowy; 2) sporzàdzaç umowy oÊwiadczenie us∏ug turystycz- 23) post´powaç zgodnie z zasadami etyki i kultury zanych polegajàcych na organizowaniu imprez turywodu; stycznych; 24) pos∏ugiwaç si´ j´zykiem obcym w zakresie nie- 3) stosowaç zasady organizacyjne i ekonomiczno-fizb´dnym do wykonywania zadaƒ zawodowych; nansowe obowiàzujàce w turystyce; 25) przestrzegaç przepisów i zasad bezpieczeƒstwa 4) prowadziç dzia∏alnoÊç przedsi´biorstwa organizu- i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpo˝ajàcego imprezy turystyczne zgodnie z zasadami rowej oraz ochrony Êrodowiska; gospodarki rynkowej; 26) stosowaç przepisy Kodeksu pracy dotyczàce pra- 5) wspó∏pracowaç z podmiotami gospodarczymi cownika i pracodawcy oraz warunków pracy; prowadzàcymi dzia∏alnoÊç w ró˝nych formach 27) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci organizacyjno-prawnych; gospodarczej; 6) pos∏ugiwaç si´ instrumentami marketingu w dzia- 28) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywa- ∏alnoÊci turystycznej; nych zadaƒ zawodowych; 7) obs∏ugiwaç klienta; 29) udzielaç pierwszej pomocy poszkodowanym wwy- 8) pos∏ugiwaç si´ rozk∏adami komunikacyjnymi ró˝- padkach przy pracy; nych przewoêników w ruchu krajowym i zagra- 30) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji oraz doradznicznym; twa specjalistycznego w zakresie niezb´dnym do 9) organizowaç prac´ ró˝nych dzia∏ów przedsi´bior- wykonywania zadaƒ zawodowych; stwa organizujàcego imprezy turystyczne; 31) prowadziç dzia∏alnoÊç gospodarczà. 10) uczestniczyç w organizowaniu imprez turystycz- Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz nych krajowych i zagranicznych, grupowych i inprzygotowanie do wejÊcia na rynek pracy powinno dywidualnych, katalogowych ina ˝yczenie klienta; przebiegaç zarówno w trakcie kszta∏cenia zawodowe- 11) organizowaç i obs∏ugiwaç kongresy, targi, gie∏dy go, jak i podczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Podturystyczne oraz imprezy okolicznoÊciowe; stawy przedsi´biorczoÊci”. 12) prowadziç ewidencj´ ksi´gowà zgodnie z zasada- 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie techmi rachunkowoÊci; nik obs∏ugi turystycznej powinien byç przygotowany do wykonywania nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: 13) kalkulowaç, zamawiaç us∏ugi i rozliczaç imprezy turystyczne; 1) opracowywania programów imprez turystycznych; 14) udzielaç informacji turystycznej oraz gromadziç 2) organizowania imprez turystycznych; informacje na rzecz planowania, organizowania 3) sporzàdzania umowy o Êwiadczenie us∏ug turyi rozwoju turystyki; stycznych polegajàcych na organizowaniu imprez turystycznych; 15) analizowaç krajowy izagraniczny ruch turystyczny; 4) przyjmowania zleceƒ i realizowania zamawianych 16) wspó∏pracowaç zpodmiotami Êwiadczàcymi us∏uus∏ug turystycznych; gi turystyczne; 5) zamawiania i rozliczania us∏ug turystycznych; 17) wybieraç najkorzystniejszy sposób ubezpieczenia 6) kalkulowania kosztów zamawianych Êwiadczeƒ; uczestników ruchu turystycznego; 7) przygotowywania ofert turystycznych; 18) czytaç i pos∏ugiwaç si´ mapami geograficznymi i turystycznymi; 8) obs∏ugiwania klienta; 9) promowania us∏ug przedsi´biorstwa organizujà- 19) charakteryzowaç regiony turystyczne Polski oraz cego imprezy turystyczne; wybrane regiony turystyczne i strefy klimatyczne Êwiata; 10) udzielania informacji turystycznej.

3. Zawód technik obs∏ugi turystycznej jest za- 19) korzystaç z komputerowych programów prowawodem szerokoprofilowym, umo˝liwiajàcym specjali- dzenia rachunkowoÊci; zacj´ pod koniec okresu kszta∏cenia. Szko∏a okreÊla 20) stosowaç przepisy Kodeksu pracy dotyczàce praumiej´tnoÊci specjalistyczne, bioràc pod uwag´ pocownika i pracodawcy oraz warunków pracy; trzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania ucznia. Tematyka specjalizacji mo˝e dotyczyç: 21) sporzàdzaç dokumenty niezb´dne do podejmowania i prowadzenia dzia∏alnoÊci gospodarczej; 1) informacji turystycznej; 22) przestrzegaç zasad etyki; 2) organizacji i obs∏ugi kongresów i konferencji; 23) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci 3) animacji kultury. zawodowej; II. BLOKI PROGRAMOWE 24) sporzàdzaç dokumenty zwiàzane z zatrudnieniem; 25) podejmowaç dzia∏ania zwiàzane z poszukiwaniem Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajàpracy; cy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´pujàce bloki programowe: 26) komunikowaç si´ z uczestnikami procesu pracy; 1) ekonomiczno-prawny; 27) prowadziç negocjacje; 2) obs∏uga turystów; 28) rozwiàzywaç problemy; 3) organizacja turystyki. 29) podejmowaç decyzje w zakresie wykonywanych zadaƒ zawodowych; BLOK: EKONOMICZNO-PRAWNY 30) wykonywaç prac´ zgodnie zprzepisami izasadami bezpieczeƒstwa ihigieny pracy, przepisami ochro- 1. Cele kszta∏cenia ny przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien 31) udzielaç pierwszej pomocy poszkodowanym wwyumieç: padkach przy pracy; 1) stosowaç podstawowe prawa ekonomiczne; 32) organizowaç stanowiska pracy zgodnie zwymaga- 2) pos∏ugiwaç si´ podstawowymi kategoriami eko- niami ergonomii; nomicznymi; 33) korzystaç z obcoj´zycznych êróde∏ informacji, do- 3) wyjaÊniaç mechanizm funkcjonowania gospodarki kumentacji technicznej, norm, katalogów oraz rynkowej; specjalistycznego oprogramowania; 4) rozró˝niaç formy organizacyjno-prawne przedsi´- 34) formu∏owaç i rozumieç pisemne i ustne wypowiebiorstw produkcyjnych i us∏ugowych; dzi wj´zyku obcym zwiàzane zrealizacjà zadaƒ za- 5) prowadziç dzia∏alnoÊç przedsi´biorstwa organizu- wodowych; jàcego imprezy turystyczne; 35) doskonaliç w∏asne kwalifikacje zawodowe. 6) stosowaç nowoczesne metody zarzàdzania ifinansowania dzia∏alnoÊci gospodarczej; 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) 7) charakteryzowaç koncepcje marketingowe; TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia- 8) dobieraç metody badaƒ marketingowych do pro- ∏ach programowych: gramu promocji us∏ug turystycznych; 1) podstawowe poj´cia prawne i ekonomiczne; 9) opracowywaç strategi´ rozwoju firmy i pos∏ugi- 2) formy organizacyjno-prawne przedsi´biorstw us∏uwaç si´ instrumentami marketingu; gowych; 10) interpretowaç treÊç regulaminu wewn´trznego 3) prawne podstawy Êwiadczenia us∏ug turystycznych; obowiàzujàcego w przedsi´biorstwie organizujàcym imprezy turystyczne; 4) wybrane przepisy prawa cywilnego, handlowego, finansowego i ubezpieczeƒ spo∏ecznych; 11) stosowaç przepisy prawa stosowane w turystyce; 5) kompetencje samorzàdu gospodarczego i stowa- 12) rozró˝niaç kompetencje organów administracji rzyszeƒ bran˝owych; publicznej; 6) podstawowe poj´cia z zakresu marketingu; 13) analizowaç czynniki wp∏ywajàce na popyt i poda˝ us∏ug turystycznych; 7) badania marketingowe; 14) analizowaç krajowy izagraniczny ruch turystyczny; 8) instrumenty marketingu jako wyznaczniki popytu 15) stosowaç zasady rachunku ekonomicznego; i poda˝y us∏ug turystycznych; 16) okreÊlaç wartoÊç majàtku i zobowiàzaƒ jednostki 9) formy promocji us∏ug turystycznych; gospodarczej; 10) majàtek i kapita∏y (fundusze) jednostek gospodar- 17) ewidencjonowaç procesy gospodarcze na kontach czych; bilansowych i niebilansowych; 11) ewidencja ksi´gowa majàtku i kapita∏u jednostek 18) sporzàdzaç dokumentacj´ ksi´gowà; gospodarczych;

12) ewidencja ksi´gowa procesów gospodarczych na 14) organizowaç ró˝ne formy sp´dzania czasu wolnego; kontach niebilansowych i wyników dzia∏alnoÊci; 15) post´powaç zgodnie z zasadami etyki i kultury za- 13) zasady tworzenia regulaminu przedsi´biorstwa or- wodu; ganizujàcego imprezy turystyczne; 16) pos∏ugiwaç si´ j´zykiem obcym w zakresie s∏ow- 14) standaryzacja i regulacja warunków podejmowa- nictwa zawodowego; nia dzia∏alnoÊci turystycznej; 17) rozwiàzywaç konflikty na p∏aszczyênie pracownik 15) ochrona klienta przedsi´biorstwa organizujàcego — klient, pracownik — pracownik; imprezy turystyczne; 18) stosowaç przepisy ochrony Êrodowiska; 16) dokumenty dotyczàce dzia∏alnoÊci gospodarczej; 19) stosowaç przepisy i zasady bezpieczeƒstwa i hi- 17) etyka; gieny pracy oraz przepisy ochrony przeciwpo˝arowej. 18) wybrane przepisy prawa pracy i prawa dzia∏alno- Êci gospodarczej; 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) 19) metody poszukiwania pracy; TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia- 20) dokumenty zwiàzane z zatrudnieniem; ∏ach programowych: 21) elementy socjologii i psychologii pracy; 1) podstawowe poj´cia iklasyfikacja ruchu turystycz- 22) bezpieczeƒstwo i higiena pracy; nego; 23) ochrona przeciwpo˝arowa; 2) programowanie iorganizacja ró˝nych form imprez turystycznych; 24) ochrona Êrodowiska; 3) organizacja i dzia∏alnoÊç przedsi´biorstwa organi- 25) zasady udzielania pierwszej pomocy; zujàcego imprezy turystyczne; 26) elementy ergonomii; 4) zasady obs∏ugi klienta; 27) zasady komunikowania si´; 5) wspó∏praca zpodmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi tu- 28) j´zyk obcy zawodowy w zakresie czterech komperystyczne; tencji j´zykowych; 6) dokumenty dotyczàce obs∏ugi ruchu turystycznego; 29) formy doskonalenia zawodowego. 7) geografia turystyczna; 8) regiony turystyczne i strefy klimatyczne Europy BLOK: OBS¸UGA TURYSTÓW i Êwiata; 1. Cele kszta∏cenia 9) elementy zagospodarowania turystycznego; Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien 10) elementy historii kultury i sztuki; umieç: 11) mapa jako êród∏o informacji geograficznej i tury- 1) pos∏ugiwaç si´ podstawowymi poj´ciami z zakre- stycznej; su turystyki; 12) j´zyk obcy zawodowy w zakresie czterech kompe- 2) prowadziç dzia∏alnoÊç przedsi´biorstwa organizu- tencji j´zykowych; jàcego imprezy turystyczne; 13) etyka; 3) opracowywaç programy i kalkulowaç ró˝ne formy 14) zasady kultury zawodowej; imprez turystycznych; 15) rozwiàzywanie konfliktów; 4) zamawiaç i rozliczaç us∏ugi turystyczne; 16) turystyka a Êrodowisko — ochrona i zagro˝enia; 5) organizowaç i obs∏ugiwaç kongresy, gie∏dy tury- 17) przepisy i zasady bezpieczeƒstwa i higieny pracy styczne oraz imprezy okolicznoÊciowe; oraz przepisy ochrony przeciwpo˝arowej. 6) obs∏ugiwaç klientów; 7) organizowaç sprzeda˝ us∏ug turystycznych; BLOK: ORGANIZACJA TURYSTYKI 8) wspó∏pracowaç zpodmiotami Êwiadczàcymi us∏u- 1. Cele kszta∏cenia gi turystyczne; Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien 9) udzielaç informacji turystycznej; umieç: 10) pos∏ugiwaç si´ mapami geograficznymi i turys- 1) pos∏ugiwaç si´ terminologià zalecanà przez Âwiatycznymi; towà Organizacj´ Turystyki (WTO); 11) wyszukiwaç po∏àczenia komunikacyjne za pomocà 2) charakteryzowaç rodzaje i formy turystyki; Internetu i ró˝nych rozk∏adów jazdy; 3) charakteryzowaç czynniki rozwoju turystyki; 12) stosowaç zasady racjonalnego ˝ywienia grup turystycznych; 4) okreÊlaç funkcje i dysfunkcje turystyki; 13) projektowaç programy turystyczne z wykorzysta- 5) charakteryzowaç krajowy i zagraniczny ruch turyniem walorów iatrakcji turystycznych Polski iÊwiata; styczny;

6) analizowaç rynek us∏ug turystycznych; 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) 7) gromadziç informacje dotyczàce planowania, or- TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dziaganizacji i rozwoju turystyki; ∏ach programowych: 8) analizowaç zagospodarowanie turystyczne gminy, 1) podstawowe poj´cia stosowane w turystyce; powiatu, regionu i kraju; 2) organizacja i zarzàdzanie turystykà w Polsce; 9) charakteryzowaç markowe produkty turystyki polskiej; 3) rodzaje i formy turystyki; 10) dokonywaç analizy SWOT biura podró˝y; 4) czynniki rozwoju turystyki; 11) okreÊlaç zadania stowarzyszeƒ i organizacji bran- 5) rynek us∏ug turystycznych; ˝owych; 6) krajowy i zagraniczny ruch turystyczny; 12) prowadziç korespondencj´ biurowà; 7) markowe produkty turystyki polskiej; 13) redagowaç pisma; 8) analiza SWOT; 14) obs∏ugiwaç sprz´t biurowy (faks, central´ telefo- 9) podstawowe zasady redagowania i sporzàdzania nicznà, kserograf); pism; 15) korzystaç z komputerowych programów u˝ytko- 10) prowadzenie korespondencji; wych: bazy danych, arkusza kalkulacyjnego; 11) techniczne Êrodki i sprz´t biurowy; 16) stosowaç systemy komputerowej informacji i rezerwacji us∏ug turystycznych. 12) specjalistyczne programy komputerowe. III. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

*Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia wszko∏ach dla m∏odzie˝y iwszko∏ach dla doros∏ych (wformie stacjonarnej izaocznej). **Pozosta∏e 15 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy, wtym na specjalizacj´. IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREÂCI 2) drukarki; KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 3) pakiet programów biurowych; Do realizacji treÊci kszta∏cenia, uj´tych w blokach 4) programy specjalistyczne; programowych, odpowiednie sà nast´pujàce pomieszczenia dydaktyczne: 5) telefon z automatycznà sekretarkà; 1) pracownia turystyki i geografii; 6) dwa faksy; 2) pracownia komputerowa. 7) dyktafon; Pracownia turystyki igeografii powinna byç wypo- 8) kserokopiark´. sa˝ona w: Pracownie powinny sk∏adaç si´ zsali lekcyjnej iza- 1) podstawowy zestaw Êrodków audiowizualnych; plecza magazynowo-socjalnego. Wsali lekcyjnej nale- 2) zestaw map fizycznych: Polski, Europy, Êwiata; ˝y zapewniç stanowisko pracy dla nauczyciela i odpo- 3) przewodniki, foldery; wiednià liczb´ stanowisk pracy dla uczniów. 4) katalogi biur podró˝y. Praktyczna nauka zawodu mo˝e odbywaç si´ wpracowniach szkolnych, firmie symulacyjnej, przedsi´bior- Pracownia komputerowa powinna byç wyposa˝ostwach organizujàcych imprezy turystyczne, agencjach na w: turystycznych, oÊrodkach informacji turystycznej, in- 1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla stytucjach zajmujàcych si´ organizacjà ipromocjà turydwóch uczniów); styki.