Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 21 stycznia 2005 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: asystentka stomatologiczna, dietetyk, higienistka stomatologiczna, opiekunka dziecięca, ortoptystka, protetyk słuchu, ratownik medyczny, technik dentystyczny, technik elektroniki medycznej, technik elektroradiolog, technik farmaceutyczny, technik masażysta, technik ortopeda i terapeuta zajęciowy

1. OkreÊla si´ podstawy programowe kszta∏ce- nia w nast´pujàcych zawodach obj´tych klasyfikacjà 9) technik elektroniki medycznej 322¹⁸; zawodów szkolnictwa zawodowego, stanowiàcà za- ∏àcznik do rozporzàdzenia Ministra Edukacji Narodo- 10) technik elektroradiolog 322¹⁹; wej iSportu zdnia 8 maja 2004 r. wsprawie klasyfika- 11) technik farmaceutyczny 322¹⁰; cji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. Nr 114, poz. 1195): 12) technik masa˝ysta 322¹²; 1) asystentka stomatologiczna 322⁰¹; 13) technik ortopeda 322¹³; 2) dietetyk 321¹¹; 14) terapeuta zaj´ciowy 322¹⁵. 3) higienistka stomatologiczna 322⁰³; 4) opiekunka dzieci´ca 513⁰¹; 2. Podstawy programowe, októrych mowa wust. 1, stanowià za∏àczniki nr 1—14 do rozporzàdzenia. ——————— 1)Minister Edukacji Narodowej i Sportu kieruje dzia∏em ad-

Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie ministracji rzàdowej — oÊwiata iwychowanie, na podsta- wie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporzàdzenia Prezesa Rady Mini- 14 dni od dnia og∏oszenia. strów zdnia 11 czerwca 2004 r. wsprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Edukacji Narodowej i Sportu (Dz. U. Nr 134, poz. 1426). Minister Edukacji Narodowej i Sportu: M. Sawicki</td></tr><tr><td>——————— 1)Minister Edukacji Narodowej i Sportu kieruje dzia∏em ad- ministracji rzàdowej — oÊwiata iwychowanie, na podsta- wie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporzàdzenia Prezesa Rady Mini- strów zdnia 11 czerwca 2004 r. wsprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Edukacji Narodowej i Sportu (Dz. U. Nr 134, poz. 1426).</td></tr></tbody></table></div>

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Edukacji Narodowej iSportu zdnia 21 stycznia 2005 r. (poz. 217) Za∏àcznik nr 1 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE ASYSTENTKA STOMATOLOGICZNA SYMBOL CYFROWY 322⁰¹ I. ZA¸O˚ENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA W wyniku kszta∏cenia w zawodzie absolwent powinien umieç: 1) korzystaç zwiedzy zzakresu pedagogiki ipsychologii wkomunikowaniu si´ zpacjentem; 2) przygotowywaç gabinet i stanowisko pracy lekarza dentysty; 3) kompletowaç zestawy podstawowych leków, wyrobów medycznych stosowanych do zabiegów stomatologicznych; 4) przygotowywaç pacjentów do zabiegów stomatologicznych; 5) wspó∏pracowaç z lekarzem dentystà w czasie wykonywania zabiegów stomatologicznych; 6) wspó∏dzia∏aç z lekarzem dentystà przy udzielaniu pierwszej pomocy; 7) rozró˝niaç grupy leków stosowanych w leczeniu chorób jamy ustnej; 8) rozró˝niaç materia∏y stomatologiczne stosowane w lecznictwie stomatologicznym oraz wyjaÊniaç sposoby i zasady ich przygotowywania i przechowywania; 9) przygotowywaç materia∏y stomatologiczne do wype∏nieƒ i wycisków; 10) u˝ytkowaç, przechowywaç i konserwowaç urzàdzenia i aparaty oraz instrumenty stomatologiczne; 11) przestrzegaç zasad aseptyki i antyseptyki; 12) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 13) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 14) prowadziç w gabinecie stomatologicznym dokumentacj´ wykonanych zabiegów stomatologicznych oraz rozliczenia zu˝ytych leków i wyrobów medycznych; 15) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w celu doskonalenia umiej´tnoÊci zawodowych;

16) post´powaç zgodnie z zasadami etyki; 17) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywanych zadaƒ zawodowych; 18) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci gospodarczej. Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz przygotowanie do wejÊcia na rynek pracy powinno przebiegaç zarówno w trakcie kszta∏cenia zawodowego, jak i podczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Podstawy przedsi´biorczoÊci”. B. SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 1. Wymagania psychofizyczne w∏aÊciwe dla zawodu: 1) zainteresowania humanistyczne i medyczne; 2) dok∏adnoÊç i sumiennoÊç; 3) punktualnoÊç i zdyscyplinowanie; 4) wra˝liwoÊç, ˝yczliwoÊç i cierpliwoÊç w stosunku do ludzi; 5) poszanowanie godnoÊci osobistej drugiego cz∏owieka; 6) gotowoÊç niesienia pomocy; 7) samokontrola; 8) zdolnoÊç koncentracji i podzielnoÊç uwagi; 9) spostrzegawczoÊç i szybkoÊç reagowania; 10) opanowanie i rozwaga w trudnych sytuacjach. 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie asystentka stomatologiczna powinien byç przygotowany do wykonywania nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: 1) przygotowywania gabinetu i stanowiska pracy lekarza dentysty; 2) asystowania lekarzowi dentyÊcie w czasie wykonywania zabiegów dentystycznych; 3) przechowywania i przygotowywania leków, materia∏ów stomatologicznych, narz´dzi i sprz´tu stosowanego w gabinecie dentystycznym; 4) prowadzenia dokumentacji i wykonywania czynnoÊci administracyjnych zwiàzanych z funkcjonowaniem gabinetu dentystycznego; 5) komunikowania si´ z pacjentem; 6) u˝ytkowania, przechowywania i konserwowania urzàdzeƒ i aparatów oraz instrumentów stomatologicznych. 3. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie asystentka stomatologiczna mo˝e podejmowaç prac´ w gabinetach dentystycznych publicznych i niepublicznych zak∏adów opieki zdrowotnej.

4. Szko∏a realizujàca kszta∏cenie w zawodzie asystentka stomatologiczna powinna posiadaç nast´pujàce pomieszczenia dydaktyczne: 1) gabinety dentystyczne; 2) pracowni´ komputerowà. Gabinet dentystyczny powinien byç wyposa˝ony w: 1) fotel stomatologiczny UNIT; 2) stolik lub asystor; 3) Unistom — aparat wieloczynnoÊciowy do wykonywania jonoforezy, badania ˝ywotnoÊci miazgi oraz diafanoskopii; 4) fotelik; 5) wyja∏awiacze, kaset´ do wyja∏awiania kàtnic i prostnic; 6) autoklaw i urzàdzenia do pakowania instrumentów oraz testy kontrolne; 7) biurko; 8) szafki na bielizn´, leki, materia∏y stomatologiczne, narz´dzia (w tym sterylne) lub kasety z narz´dziami; 9) umywalki do mycia ràk; 10) dwukomorowy zlewozmywak do mycia narz´dzi; 11) r´czniki jednorazowe; 12) wiadra peda∏owe; 13) aparat do usuwania z∏ogów naz´bnych; 14) p∏uczk´ ultrasonicznà; 15) zestawy diagnostyczne oraz zestawy instrumentów, produktów leczniczych i wyrobów medycznych stosowanych we wszystkich specjalnoÊciach stomatologicznych; 16) strzykawki jednorazowe; 17) ig∏y do znieczuleƒ nasi´kowych i przewodowych; 18) Êrodki odka˝ajàce i dezynfekcyjne; 19) formularze dokumentacji stomatologicznej obowiàzujàcej w poradniach; 20) przepisy bezpieczeƒstwa i higieny pracy dotyczàce pracy w gabinecie dentystycznym; 21) apteczk´ pierwszej pomocy. Pracownia komputerowa powinna byç wyposa˝ona w: 1) stanowiska komputerowe — jedno stanowisko dla dwóch uczniów (s∏uchaczy); 2) drukarki; 3) licencjonowane oprogramowanie.

5. Praktyczna nauka zawodu powinna byç prowadzona w wymiarze nie mniejszym ni˝ 65 % ogólnej liczby godzin przewidzianych w ramowym planie nauczania na zaj´cia edukacyjne z zakresu kszta∏cenia zawodowego — w gabinetach dentystycznych spe∏niajàcych warunki okreÊlone dla gabinetu dentystycznego. 6. Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajàcy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´pujàce bloki programowe: 1) organizacja pracy w gabinecie dentystycznym; 2) asystowanie przy zabiegach stomatologicznych; 3) podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej; 4) podstawy prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia. II. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

——————— * Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia w szko∏ach dla m∏odzie˝y i w szko∏ach dla doros∏ych wy∏àcznie w formie stacjonarnej. ** Pozosta∏e 5 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy. III. BLOKI PROGRAMOWE BLOK: ORGANIZACJA PRACY W GABINECIE DENTYSTYCZNYM 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 2) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska;

3) dostrzegaç zagro˝enia i zapobiegaç wypadkom przy pracy; 4) przygotowywaç gabinet i organizowaç stanowisko pracy lekarza dentysty; 5) zg∏aszaç wnioski dotyczàce poprawy warunków pracy; 6) rozró˝niaç i stosowaç Êrodki odka˝ajàce stosowane w stomatologii; 7) wyja∏awiaç narz´dzia i materia∏y opatrunkowe; 8) przestrzegaç zasad aseptyki i antyseptyki; 9) przechowywaç i ewidencjonowaç produkty lecznicze oraz wyroby medyczne, a tak˝e przestrzegaç terminów ich wa˝noÊci; 10) aktualizowaç wiedz´ o produktach leczniczych i materia∏ach stomatologicznych stosowanych w stomatologii; 11) sporzàdzaç zamówienia produktów leczniczych i materia∏ów stomatologicznych stosowanych w gabinecie dentystycznym; 12) okreÊlaç zasady i techniki podawania leków; 13) opisywaç standard wyposa˝enia gabinetu dentystycznego; 14) okreÊlaç zastosowanie i objaÊniaç zasady dzia∏ania urzàdzeƒ i sprz´tu w gabinecie dentystycznym; 15) stosowaç zasady konserwacji narz´dzi, urzàdzeƒ i sprz´tu stomatologicznego; 16) rozró˝niaç materia∏y do wype∏nieƒ czasowych i wype∏nieƒ sta∏ych oraz objaÊniaç zasady ich przygotowywania; 17) rozró˝niaç materia∏y stosowane w protetyce i ortodoncji oraz objaÊniaç zasady ich przygotowywania; 18) porzàdkowaç w∏asne stanowisko pracy oraz stanowisko pracy lekarza dentysty w trakcie i po zabiegu, a tak˝e po zakoƒczonej pracy. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) organizacja stanowisk pracy w gabinetach dentystycznych ró˝nych specjalnoÊci; 2) organizacja stanowiska pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 3) prawa i obowiàzki pracownika i pracodawcy z zakresu bezpieczeƒstwa i higieny pracy; 4) podstawowe zagro˝enia wypadkowe w miejscu pracy i metody zapobiegania wypadkom; 5) wybrane zagadnienia z mikrobiologii; 6) wp∏yw czynników fizycznych i chemicznych na drobnoustroje; 7) odka˝anie i wyja∏awianie w gabinecie dentystycznym; 8) podstawy farmakoterapii stomatologicznej; 9) materia∏oznawstwo stomatologiczne; 10) instrumentarium stomatologiczne; 11) podstawowe i specjalistyczne wyposa˝enie gabinetu dentystycznego.

BLOK: ASYSTOWANIE PRZY ZABIEGACH STOMATOLOGICZNYCH 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) opisywaç stany patologiczne narzàdu ˝ucia w zakresie niezb´dnym w pracy asystentki stomatologicznej; 2) wyjaÊniaç przyczyny powstawania próchnicy z´bów, chorób przyz´bia i b∏ony Êluzowej jamy ustnej; 3) pos∏ugiwaç si´ terminologià z dziedziny stomatologii oraz obowiàzujàcym nazewnictwem produktów leczniczych i materia∏ów stomatologicznych; 4) przygotowywaç stanowisko pracy lekarza dentysty; 5) przygotowywaç materia∏y do wype∏nieƒ czasowych i wype∏nieƒ sta∏ych; 6) przygotowywaç materia∏y stosowane w protetyce i ortodoncji; 7) odlewaç modele; 8) podawaç leki doustne zlecone przez lekarza dentyst´; 9) przygotowywaç produkty lecznicze, materia∏y stomatologiczne, narz´dzia i urzàdzenia do zabiegów stomatologicznych; 10) przygotowywaç pacjenta do zabiegu stomatologicznego; 11) ustalaç pozycj´ pacjenta na fotelu, stosownie do planowanego zabiegu stomatologicznego; 12) montowaç Êlinociàg; 13) asystowaç lekarzowi dentyÊcie w czasie wykonywania zabiegów stomatologicznych; 14) objaÊniaç zasady pracy metodà na cztery r´ce; 15) wykonywaç prac´ zgodnie z zasadami bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 16) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe): TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) anatomia, fizjologia i patologia narzàdu ˝ucia; 2) profilaktyka próchnicy z´bów; 3) materia∏y do wype∏nieƒ sta∏ych i wype∏nieƒ czasowych; 4) zasady i techniki podawania leków; 5) zasady i metody asystowania przy zabiegach stomatologicznych; 6) metody piel´gnacji jamy ustnej; 7) przepisy bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej i ochrony Êrodowiska dotyczàce pracy w gabinecie dentystycznym; 8) organizacja stanowiska pracy lekarza dentysty.

BLOK: PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI ZAWODOWEJ 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) korzystaç z wiedzy z zakresu psychologii, socjologii i pedagogiki w rozwiàzywaniu problemów zawodowych; 2) analizowaç zachowania pacjenta i motywy jego post´powania; 3) wykazywaç postaw´ otwartoÊci, wra˝liwoÊci i zrozumienia w komunikowaniu si´ z pacjentem; 4) u˝ytkowaç komputer w zakresie niezb´dnym do wykonywania zadaƒ zawodowych; 5) prowadziç dokumentacj´ i sprawozdawczoÊç w zakresie nale˝àcym do asystentki stomatologicznej; 6) okreÊlaç zadania asystentki stomatologicznej w gabinecie dentystycznym; 7) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 8) wprowadzaç usprawnienia organizacyjne w celu podniesienia efektywnoÊci pracy; 9) tworzyç warunki sprzyjajàce doskonaleniu jakoÊci Êwiadczonych us∏ug; 10) wspó∏pracowaç z zespo∏em stomatologicznym; 11) uczestniczyç w ró˝nych formach doskonalenia zawodowego; 12) wykonywaç prac´ zgodnie z przepisami bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 13) propagowaç stosowanie zasad higieny jamy ustnej w ˝yciu codziennym; 14) udzielaç pierwszej pomocy; 15) przestrzegaç praw pacjenta; 16) przestrzegaç tajemnicy zawodowej; 17) rozpoznawaç i zapobiegaç korupcji w Êrodowisku pracy. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) elementy psychologii, socjologii i pedagogiki; 2) psychologiczne uwarunkowania kontaktu z pacjentem; 3) dokumentacja i sprawozdawczoÊç; 4) organizacja pracy w poradni podstawowej opieki stomatologicznej i specjalistycznej opieki stomatologicznej; 5) organizacja stanowiska pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 6) bezpieczeƒstwo i higiena pracy; 7) ochrona przeciwpo˝arowa i ochrona Êrodowiska; 8) promocja zdrowia i edukacja zdrowotna;

9) stany utraty przytomnoÊci; 10) pierwsza pomoc; 11) etyka. BLOK: PODSTAWY PRAWA I EKONOMIKI W OCHRONIE ZDROWIA 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) okreÊlaç êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 2) wyjaÊniaç istot´ i zasady funkcjonowania systemu ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 3) wyjaÊniaç specyfik´ rynku us∏ug medycznych; 4) wskazywaç podmioty uprawnione do realizacji Êwiadczeƒ zdrowotnych; 5) opisywaç zasady reglamentowania dost´pu do niektórych us∏ug i dóbr; 6) uzasadniaç znaczenie profesjonalizmu i zaufania do personelu medycznego udzielajàcego Êwiadczeƒ zdrowotnych; 7) rozró˝niaç rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 8) okreÊlaç zasady zawierania kontraktów na Êwiadczenie us∏ug medycznych; 9) wskazywaç podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 10) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci zawodowej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) funkcjonowanie mechanizmu rynkowego we wspó∏czesnej gospodarce; 2) rola paƒstwa w gospodarce rynkowej; 3) teoria wyboru konsumenta; 4) elementy teorii przedsi´biorstwa; 5) instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 6) êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 7) system ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 8) specyficzne cechy rynku us∏ug medycznych; 9) popyt i poda˝ na rynku us∏ug medycznych; 10) zasady reglamentacji dost´pu do niektórych us∏ug medycznych; 11) mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 12) jakoÊç w ochronie zdrowia; 13) rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 14) wybrane zagadnienia z zakresu prawa pracy i prawa gospodarczego.

Za∏àcznik nr 2 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE DIETETYK SYMBOL CYFROWY 321¹¹ I. ZA¸O˚ENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA W wyniku kszta∏cenia w zawodzie absolwent powinien umieç: 1) okreÊlaç rol´ sk∏adników pokarmowych w organizmie cz∏owieka; 2) okreÊlaç wp∏yw sk∏adników nieod˝ywczych ˝ywnoÊci (w tym szkodliwych) i u˝ywek na organizm; 3) stosowaç normy zapotrzebowania na energi´ i sk∏adniki od˝ywcze; 4) okreÊlaç zasady doboru produktów spo˝ywczych do planowania jad∏ospisów dla poszczególnych grup ludnoÊci; 5) planowaç i oceniaç jad∏ospisy indywidualne i dla ró˝nych grup ludnoÊci; 6) stosowaç prawid∏owe ˝ywienie niemowlàt, w tym noworodków i wczeÊniaków, z uwzgl´dnieniem karmienia piersià; 7) ró˝nicowaç diety i stosowaç je w ˝ywieniu chorych; 8) uczestniczyç w realizacji leczenia ˝ywieniowego; 9) sporzàdzaç potrawy z produktów spo˝ywczych, z wykorzystaniem ró˝nych technik kulinarnych; 10) organizowaç produkcj´ potraw dla dzieci i m∏odzie˝y, doros∏ych oraz w kuchni niemowl´cej; 11) organizowaç ekspedycj´ potraw z kuchni; 12) organizowaç wydawanie potraw w oddzia∏ach szpitalnych; 13) stosowaç zasady systemu analizy zagro˝eƒ i krytycznych punktów kontrolnych w produkcji posi∏ków, ze szczególnym uwzgl´dnieniem zapobiegania chorobom infekcyjnym i inwazyjnym; 14) prowadziç dokumentacj´ ˝ywieniowà; 15) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska;

16) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 17) prowadziç edukacj´ zdrowotnà z zakresu ˝ywienia w zak∏adach lecznictwa podstawowego i specjalistycznego oraz wÊród spo∏eczeƒstwa; 18) korzystaç z wiedzy z zakresu psychologii i pedagogiki w propagowaniu zasad zdrowego ˝ywienia i komunikowaniu si´ z pacjentami; 19) wybieraç wiarygodne êród∏a informacji w celu doskonalenia umiej´tnoÊci zawodowych; 20) udzielaç pierwszej pomocy; 21) post´powaç zgodnie z zasadami etyki; 22) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywanych zadaƒ zawodowych; 23) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci gospodarczej. Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz przygotowywanie do wejÊcia na rynek pracy powinno przebiegaç zarówno w trakcie kszta∏cenia zawodowego, jak i podczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Podstawy przedsi´biorczoÊci”. B. SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 1. Wymagania psychofizyczne w∏aÊciwe dla zawodu: 1) dobry stan zdrowia; 2) koordynacja wzrokowo-ruchowa; 3) zainteresowania przyrodnicze, humanistyczne i plastyczne; 4) spostrzegawczoÊç; 5) wyobraênia przestrzenna; 6) zdolnoÊç koncentracji i podzielnoÊç uwagi; 7) empatia, gotowoÊç niesienia pomocy; 8) samodzielnoÊç; 9) obowiàzkowoÊç, uczciwoÊç, odpowiedzialnoÊç; 10) wytrwa∏oÊç i zrównowa˝enie. 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie dietetyk powinien byç przygotowany do wykonywania nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: 1) planowania, nadzorowania i stosowania, opartego na podstawach naukowych, ˝ywienia indywidualnego i zbiorowego grup ludnoÊci; 2) stosowania ˝ywienia klinicznego z wykorzystaniem diet naturalnych oraz produktów leczniczych specjalnego ˝ywieniowego przeznaczenia w leczeniu chorób przebiegajàcych z niedo˝ywieniem, powstajàcych na tle wadliwego ˝ywienia i innych chorób; 3) planowania i przygotowania potraw wchodzàcych w sk∏ad poszczególnych rodzajów diet, zgodnie z obowiàzujàcymi zasadami ˝ywienia;

4) samodzielnego planowania jad∏ospisów w oparciu o obowiàzujàcà klasyfikacj´ diet; 5) nadzorowania i kontrolowania prawid∏owoÊci przebiegu procesów technologicznych na wszystkich etapach produkcji potraw z uwzgl´dnieniem systemu analizy zagro˝eƒ krytycznych punktów kontrolnych; 6) kontrolowania jakoÊci surowców i produktów ˝ywnoÊciowych oraz warunków ich przechowywania; 7) prowadzenia instrukta˝u dla pracowników zatrudnionych przy produkcji ˝ywnoÊci pod kàtem organizacji stanowisk pracy i przestrzegania zasad dobrej praktyki higienicznej i produkcyjnej; 8) uczestniczenia w prowadzeniu leczenia ˝ywieniowego na zlecenie, przy wspó∏pracy i pod nadzorem lekarza; 9) oceny stanu od˝ywienia, sposobu ˝ywienia i zapotrzebowania na sk∏adniki od˝ywcze pacjentów; 10) rozpoznawania, zapobiegania ileczenia niedo˝ywienia, wtym niedo˝ywienia szpitalnego; 11) prowadzenia dokumentacji dotyczàcej ˝ywienia pacjentów; 12) udzielania porad dietetycznych; 13) prowadzenia edukacji ˝ywieniowej; 14) prowadzenia samodzielnych gabinetów dietetycznych. 3. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie dietetyk mo˝e podejmowaç prac´ w: 1) oddzia∏ach szpitalnych; 2) dzia∏ach ˝ywienia w szpitalach; 3) kuchniach szpitalnych; 4) kuchniach do przygotowywania posi∏ków dla niemowlàt; 5) sanatoriach; 6) domach wczasowych; 7) gabinetach dietetycznych poradni ogólnych i specjalistycznych; 8) jednostkach organizacyjnych pomocy spo∏ecznej; 9) ˝∏obkach; 10) domach dla matki i dziecka; 11) placówkach funkcjonujàcych w systemie oÊwiaty, w szczególnoÊci przedszkolach, internatach i bursach prowadzàcych ˝ywienie zbiorowe; 12) zak∏adach ˝ywienia zbiorowego, w szczególnoÊci jad∏odajniach, restauracjach dietetycznych i sto∏ówkach pracowniczych; 13) dzia∏ach higieny ˝ywnoÊci i ˝ywienia zbiorowego stacji sanitarno-epidemiologicznych; 14) zak∏adach przemys∏u spo˝ywczego i farmaceutycznego.

4. Szko∏a realizujàca kszta∏cenie w zawodzie dietetyk powinna posiadaç nast´pujàce pomieszczenia dydaktyczne: 1) pracowni´ poradnictwa ˝ywieniowego; 2) pracowni´ technologicznà; 3) pracowni´ komputerowà; 4) laboratorium biochemiczne; 5) laboratorium mikrobiologiczne. Pracownia poradnictwa ˝ywieniowego powinna byç wyposa˝ona w: 1) Êrodki dydaktyczne umo˝liwiajàce prowadzenie çwiczeƒ z zakresu porad dietetycznych oraz pomoce, przyrzàdy i aparatur´ umo˝liwiajàcà ocen´ sposobu ˝ywienia i stanu od- ˝ywienia; 2) sprz´t do nauki udzielania pierwszej pomocy. Pracownia technologiczna powinna sk∏adaç si´ z: 1) sali çwiczeƒ; 2) magazynu owoców i warzyw; 3) magazynu ˝ywnoÊciowego; 4) jadalni; 5) zmywalni naczyƒ sto∏owych. Sala çwiczeƒ powinna byç wyposa˝ona w: 1) tablic´; 2) ekran; 3) oÊwietlenie centralne; 4) lodówk´ z zamra˝arkà; 5) centralny zlewozmywak dwukomorowy; 6) pojemnik na odpadki, kosz na Êmieci; 7) pomoce dydaktyczne (atrapy, okazy naturalne); 8) stojak na plansze; 9) taborety, krzes∏a; 10) robot kuchenny wieloczynnoÊciowy; 11) malakser; 12) m∏ynek elektryczny; 13) szybkowar;

14) ro˝en i piekarnik elektryczny; 15) grill; 16) opiekacz do grzanek; 17) kuchni´ mikrofalowà; 18) stanowisko pracy ucznia, które powinno byç wyposa˝one w: a) kuchni´ gazowà lub elektrycznà czteropalnikowà, b) komplet garnków, rondle, patelnie, blachy i formy do pieczenia, c) miski ze stali nierdzewnej, d) misk´ kamiennà, e) podstawowe naczynia sto∏owe i sztuçce do wydawania gotowych potraw, f) pomocniczy sprz´t kuchenny do przyrzàdzania potraw, g) wiadro wysuwane na odpadki, h) przybory do mycia sprz´tu i naczyƒ. Magazyn owoców i warzyw jest przeznaczony do mycia, przechowywania i rozwa˝ania owoców i warzyw. Magazyn owoców i warzyw powinien byç wyposa˝ony w: 1) skrzynie drewniane; 2) wag´; 3) kosze; 4) stanowisko do mycia owoców i warzyw. Magazyn ˝ywnoÊciowy jest przeznaczony do przechowywania mi´sa, drobiu, nabia∏u i produktów sypkich oraz do rozwa˝ania tych produktów na poszczególne stanowiska. Magazyn ˝ywnoÊciowy powinien byç wyposa˝ony w: 1) szafki; 2) sto∏y; 3) wag´, tace i naczynia do wa˝enia; 4) szaf´ ch∏odniczà; 5) podesty drewniane. Jadalnia powinna byç wyposa˝ona w: 1) szaf´ na bielizn´ sto∏owà, w szczególnoÊci na obrusy bia∏e i kolorowe, serwetki, Êcierki; 2) szaf´ na porcelan´ i szk∏o; 3) stoliki i krzes∏a; 4) stó∏-pomocnik; 5) stó∏ na brudne naczynia; 6) naczynia sto∏owe; 7) zastaw´ sto∏owà.

Zmywalnia naczyƒ sto∏owych powinna byç po∏àczona z jadalnià za pomocà dwóch okienek. Zmywalnia naczyƒ sto∏owych powinna byç wyposa˝ona w: 1) stó∏ do segregowania brudnych naczyƒ i zbierania odpadków; 2) zlewozmywak dwu- lub trzykomorowy; 3) maszyn´ do mycia naczyƒ; 4) szafk´ na czyste naczynia i sztuçce; 5) szafk´ na Êcierki i Êrodki czystoÊci oraz przybory do mycia; 6) wózek do przewo˝enia naczyƒ czystych; 7) suszark´ do naczyƒ. Pracownia komputerowa powinna byç wyposa˝ona w: 1) stanowiska komputerowe — jedno stanowisko dla dwóch uczniów; 2) drukarki, skaner; 3) licencjonowane oprogramowanie; 4) pod∏àczenie do Internetu. Laboratorium biochemiczne powinno byç wyposa˝one w drobny sprz´t laboratoryjny oraz aparatur´ i odczynniki do doÊwiadczeƒ biochemicznych. Laboratorium mikrobiologiczne powinno byç wyposa˝one w aparatur´ i sprz´t umo˝liwiajàcy prac´ w warunkach ja∏owych, dokonywanie analiz materia∏ów biologicznych i klinicznych oraz przeprowadzanie prostych doÊwiadczeƒ z zakresu mikrobiologii. 5. Praktyczna nauka zawodu powinna byç prowadzona w wymiarze nie mniejszym ni˝ 40 % ogólnej liczby godzin przewidzianych w ramowym planie nauczania na zaj´cia edukacyjne z zakresu kszta∏cenia zawodowego — w: 1) oddzia∏ach szpitalnych; 2) dzia∏ach ˝ywienia w szpitalach; 3) kuchniach szpitalnych; 4) kuchniach do przygotowywania posi∏ków dla niemowlàt; 5) gabinetach dietetycznych poradni ogólnych i specjalistycznych; 6) zak∏adach ˝ywienia zbiorowego. 6. Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajàcy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´pujàce bloki programowe: 1) ˝ywienie w zdrowiu i chorobie; 2) technologiczny; 3) opieka nad pacjentem; 4) podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej; 5) podstawy prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia.

II. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

——————— *Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia wy∏àcznie w szko∏ach dla m∏odzie˝y. **Pozosta∏e 5 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy. III. BLOKI PROGRAMOWE BLOK: ˚YWIENIE W ZDROWIU I CHOROBIE 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wyjaÊniaç podstawowe zagadnienia z zakresu biochemii i mikrobiologii; 2) okreÊlaç budow´ chemicznà zwiàzków wchodzàcych w sk∏ad organizmu cz∏owieka; 3) omawiaç budow´ chemicznà enzymów i hormonów; 4) charakteryzowaç poszczególne grupy mikroorganizmów; 5) wyjaÊniaç podstawowe zagadnienia z zakresu biofizyki; 6) pos∏ugiwaç si´ podstawowà wiedzà z zakresu anatomii, fizjologii i ontogenezy cz∏owieka, wtym wszczególnoÊci umieç opisywaç budow´ iczynnoÊci komórek, tkanek oraz narzàdów i uk∏adów w organizmie cz∏owieka; 7) charakteryzowaç w´glowodany, t∏uszcze, aminokwasy, bia∏ka, nukleotydy i kwasy nukleinowe; 8) wyjaÊniaç znaczenie procesów metabolicznych organizmu cz∏owieka; 9) charakteryzowaç procesy energetyczne oraz metabolizm bia∏ek, t∏uszczów i w´glowodanów w organizmie cz∏owieka;

10) charakteryzowaç sk∏adniki pokarmowe i ich rol´ w organizmie cz∏owieka oraz ich êród∏a w diecie; 11) charakteryzowaç rol´ enzymów i hormonów w organizmie cz∏owieka; 12) objaÊniaç znaczenie sk∏adników mineralnych, witamin i wody w ˝ywieniu cz∏owieka; 13) ró˝nicowaç zasady i normy ˝ywienia cz∏owieka zdrowego w zale˝noÊci od wieku, p∏ci, aktywnoÊci fizycznej (wykonywanej pracy) oraz stanu fizjologicznego; 14) uzasadniaç wp∏yw racjonalnego ˝ywienia na zdrowie cz∏owieka; 15) okreÊlaç i wykorzystywaç zasady dietoprofilaktyki dla ró˝nych grup populacyjnych; 16) zestawiaç racje pokarmowe zgodnie z obowiàzujàcymi normami ˝ywienia i zaleceniami dietetycznymi; 17) klasyfikowaç i okreÊlaç za∏o˝enia diet stosowanych w ró˝nych stanach chorobowych: w chorobach powstajàcych z powodu b∏´dów w ˝ywieniu, w tym z powodu b∏´dów ˝ywieniowych, w chorobach uk∏adu krà˝enia, w chorobach metabolicznych, w stanach patologii cià˝y, w chorobach przewodu pokarmowego, w chorobach nerek, wàtroby i innych; 18) korzystaç z wiedzy z zakresu patologii i diagnostyki chorób w planowaniu i ustalaniu post´powania dietetycznego; 19) objaÊniaç leczenie ˝ywieniowe; 20) planowaç ioceniaç jad∏ospisy stosowane w˝ywieniu dzieci, m∏odzie˝y idoros∏ych, zdrowych i chorych; 21) oceniaç sposób ˝ywienia cz∏owieka; 22) prowadziç poradnictwo w zakresie racjonalnego i dietetycznego ˝ywienia. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) podstawy anatomii, fizjologii i ontogenezy cz∏owieka (budowa i funkcjonowanie organizmu cz∏owieka w ró˝nym wieku i stanie fizjologicznym); 2) podstawowe zjawiska fizyczne zwiàzane z funkcjonowaniem organizmu cz∏owieka; 3) podstawy biochemii; 4) przemiana materii i procesy energetyczne w organizmie cz∏owieka; 5) gospodarka wodno-elektrolitowa w organizmie cz∏owieka; 6) sk∏adniki od˝ywcze i ich znaczenie w ˝ywieniu: bia∏ka, t∏uszcze, w´glowodany, sk∏adniki mineralne, witaminy; 7) normy ˝ywienia i wy˝ywienia; 8) dzienne racje pokarmowe; 9) zasady planowania i oceny ˝ywienia ró˝nych grup ludnoÊci;

10) zasady ˝ywienia osób doros∏ych, kobiet w cià˝y i kobiet karmiàcych, dzieci i m∏odzie˝y; 11) podstawy patologii chorób wymagajàcych leczenia dietetycznego; 12) klasyfikacja i charakterystyka diet; 13) zasady post´powania dietetycznego w ró˝nych stanach chorobowych i niedoborach pokarmowych; 14) planowanie jad∏ospisów dla wybranych grup ludzi zdrowych i chorych; 15) zasady organizacji i interpretacji badaƒ naukowych w zakresie ˝ywienia; 16) mikroflora w organizmie cz∏owieka. BLOK: TECHNOLOGICZNY 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) okreÊlaç sk∏ad i wartoÊç od˝ywczà produktów spo˝ywczych; 2) wykazywaç wp∏yw obróbki wst´pnej, wtórnej i termicznej na wartoÊç od˝ywczà produktów i potraw oraz na wydajnoÊç surowca; 3) stosowaç ró˝ne techniki obróbki wst´pnej i termicznej produktów; 4) wyjaÊniaç zjawiska fizykochemiczne zachodzàce podczas obróbki wst´pnej i termicznej produktów; 5) dobieraç produkty oraz wskazywaç ich wykorzystanie w ˝ywieniu ludzi zdrowych i chorych; 6) charakteryzowaç asortyment produktów spo˝ywczych wyst´pujàcych na rynku; 7) odczytywaç informacje umieszczane na opakowaniach produktów; 8) ustalaç sk∏ad potraw oraz doprawiaç i porcjowaç potrawy zgodnie z obowiàzujàcymi zasadami ˝ywienia i estetyki podania; 9) stosowaç podstawowe technologie produkcji, przechowywania i przetwarzania ˝ywno- Êci; 10) oceniaç jakoÊç produktów spo˝ywczych ze wzgl´du na ich przydatnoÊç u˝ytkowà oraz wymagania higieny ˝ywienia; 11) sporzàdzaç potrawy z zastosowaniem ró˝nych technik i procesów produkcyjnych; 12) okreÊlaç wp∏yw procesów technologicznych na zachowanie wartoÊci od˝ywczej produktów spo˝ywczych i posi∏ków; 13) charakteryzowaç mikroflor´ wa˝niejszych produktów spo˝ywczych; 14) wyjaÊniaç rol´ drobnoustrojów w podstawowych procesach technologicznych; 15) dobieraç urzàdzenia i sprz´t w zale˝noÊci od rodzaju procesu kulinarnego; 16) u˝ytkowaç maszyny i urzàdzenia gastronomiczne;

17) oszcz´dnie gospodarowaç sprz´tem, energià i produktami spo˝ywczymi; 18) dbaç o higien´ osobistà i stanowisko pracy; 19) stosowaç zasady systemu analizy zagro˝eƒ i krytycznych punktów kontrolnych w produkcji potraw; 20) okreÊlaç zagro˝enia epidemiologiczne wyst´pujàce w obiektach zbiorowego wy˝ywienia; 21) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska, podczas u˝ytkowania maszyn i urzàdzeƒ gastronomicznych; 22) organizowaç prac´ w dziale ˝ywienia; 23) organizowaç ˝ywienie dietetyczne w zak∏adach opieki zdrowotnej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) podstawy technologii gastronomicznej: a) obróbka wst´pna i wtórna produktów spo˝ywczych, b) zasady obróbki termicznej surowców, c) t∏uszcze i ich wykorzystanie w przygotowywaniu potraw, d) organizacja procesu produkcji; 2) wp∏yw procesów technologicznych na wartoÊç od˝ywczà produktów spo˝ywczych i potraw; 3) technologia produkcji ˝ywnoÊci; 4) asortyment produktów spo˝ywczych; 5) warunki przechowywania i konserwowania ˝ywnoÊci; 6) charakterystyka sensoryczna produktów spo˝ywczych (smak, barwa, zapach); 7) substancje celowo dodawane i zanieczyszczenia ˝ywnoÊci; 8) mikroflora wa˝niejszych produktów spo˝ywczych; 9) maszyny i urzàdzenia do obróbki wst´pnej i cieplnej surowca oraz do mycia i sterylizacji naczyƒ; 10) urzàdzenia ch∏odnicze; 11) transport wewn´trzny; 12) wyposa˝enie pomieszczeƒ produkcyjnych i ekspedycyjnych; 13) wymagania higieniczne dla przedmiotów przeznaczonych do kontaktu z ˝ywnoÊcià; 14) wymagania higieniczno-sanitarne dotyczàce produkcji potraw oraz przepisy bezpieczeƒstwa i higieny pracy w obiektach zbiorowego wy˝ywienia, system HACCP w obiektach zbiorowego wy˝ywienia.

BLOK: OPIEKA NAD PACJENTEM 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) charakteryzowaç procesy immunologiczne organizmu cz∏owieka; 2) charakteryzowaç zmiany patologiczne w organizmie i ich zwiàzek z metabolizmem; 3) charakteryzowaç procesy psychiczne i cechy osobowoÊci cz∏owieka; 4) interpretowaç wyniki badaƒ biochemicznych i czynnoÊciowych stosowanych w diagnostyce chorób dietozale˝nych; 5) charakteryzowaç podstawowe zasady farmakoterapii chorób dietozale˝nych; 6) sporzàdzaç charakterystyk´ diety zleconej pacjentowi; 7) udzielaç pierwszej pomocy; 8) sporzàdzaç dokumentacj´ ˝ywieniowà; 9) korzystaç zwiedzy zzakresu pedagogiki ipsychologii wkomunikowaniu si´ zpacjentem; 10) prowadziç edukacj´ ˝ywieniowà z wykorzystaniem uznanych metod i Êrodków dydaktycznych; 11) wspieraç oraz motywowaç pacjenta i jego rodzin´ do przestrzegania zasad racjonalnego ˝ywienia i stosowania zalecanej diety; 12) wspó∏pracowaç z zespo∏em terapeutycznym; 13) realizowaç zasady racjonalnego ˝ywienia i zalecenia dietetyczne w poradnictwie. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) podstawy patofizjologii; 2) podstawowe zagadnienia z immunologii; 3) zmiany patologiczne wyst´pujàce w organizmie cz∏owieka; 4) choroby powstajàce z powodu b∏´dów ˝ywienia, niedobory pokarmowe towarzyszàce ostrym i przewlek∏ym procesom, stanom chorobowym i ich terapii; 5) zatrucia pokarmowe; 6) ogólna charakterystyka procesów psychicznych i cech osobowoÊci cz∏owieka; 7) problemy wieku starszego; 8) Êrodowisko a zdrowie cz∏owieka; 9) podstawy diagnostyki oraz farmakoterapii chorób dietozale˝nych; 10) interakcje leków z po˝ywieniem;

11) klasyfikacja i charakterystyka diet; 12) pierwsza pomoc; 13) organizacja pracy w dziale ˝ywienia na przyk∏adzie szpitala; 14) planowanie, realizacja i ocena wy˝ywienia w szpitalach; 15) edukacja i poradnictwo ˝ywieniowe; 16) psychologiczne uwarunkowania kontaktu z pacjentem; 17) psychologiczno-pedagogiczne podstawy edukacji ˝ywieniowej; 18) zadania dietetyka w zespole terapeutycznym. BLOK: PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI ZAWODOWEJ 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) stosowaç wiedz´ zzakresu psychologii, socjologii ipedagogiki wporadnictwie ˝ywieniowym i dietetycznym oraz w rozwiàzywaniu problemów zawodowych; 2) analizowaç zachowania pacjenta i motywy jego post´powania; 3) analizowaç czynniki spo∏eczne majàce wp∏yw na kszta∏towanie nawyków ˝ywieniowych; 4) wykazywaç postaw´ otwartoÊci, wra˝liwoÊci i zrozumienia w komunikowaniu si´ z pacjentem; 5) charakteryzowaç funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia; 6) organizowaç stanowisko pracy dietetyka w obiektach zbiorowego wy˝ywienia, zgodnie z wymaganiami ergonomii; 7) u˝ytkowaç komputer w zakresie niezb´dnym do wykonywania zadaƒ zawodowych; 8) wprowadzaç usprawnienia organizacyjne w celu podniesienia efektywnoÊci pracy; 9) tworzyç warunki sprzyjajàce doskonaleniu jakoÊci Êwiadczonych us∏ug; 10) aktualizowaç swojà wiedz´ poprzez kszta∏cenie ustawiczne; 11) wspó∏pracowaç z zespo∏em terapeutycznym; 12) przestrzegaç praw pacjenta; 13) przestrzegaç zasad etyki i tajemnicy zawodowej; 14) rozpoznawaç i zapobiegaç korupcji w Êrodowisku pracy. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) elementy psychologii, socjologii i pedagogiki; 2) system ochrony zdrowia;

3) organizacja stanowiska pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 4) organizacja ˝ywienia w obiektach zbiorowego wy˝ywienia; 5) psychologiczne problemy wykonywania zadaƒ zawodowych; 6) prawa i obowiàzki pracownika i pracodawcy w zakresie bezpieczeƒstwa i higieny pracy; 7) ochrona przeciwpo˝arowa i ochrona Êrodowiska; 8) pierwsza pomoc; 9) etyka. BLOK: PODSTAWY PRAWA I EKONOMIKI W OCHRONIE ZDROWIA 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) charakteryzowaç sytuacj´ ˝ywnoÊciowà i ˝ywieniowà w Polsce i na Êwiecie; 2) wyjaÊniaç funkcjonowanie mechanizmu rynkowego we wspó∏czesnej gospodarce; 3) okreÊlaç rol´ paƒstwa w gospodarce rynkowej; 4) objaÊniaç rol´ czynników wp∏ywajàcych na zachowania konsumentów; 5) organizowaç i prowadziç dzia∏alnoÊç gospodarczà; 6) obliczaç podstawowe wskaêniki ekonomiczne w firmie; 7) uczestniczyç w sporzàdzaniu bud˝etu i planowaniu rozwoju firmy; 8) wskazywaç instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 9) okreÊlaç êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 10) wyjaÊniaç istot´ i zasady funkcjonowania systemu ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 11) wyjaÊniaç specyfik´ rynku us∏ug medycznych; 12) wskazywaç czynniki wp∏ywajàce na popyt i poda˝ us∏ug medycznych; 13) wskazywaç podmioty uprawnione do realizacji Êwiadczeƒ zdrowotnych; 14) wyjaÊniaç zasady reglamentowania dost´pu do niektórych us∏ug medycznych; 15) wyjaÊniaç mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 16) uzasadniaç znaczenie profesjonalizmu i zaufania do personelu medycznego udzielajàcego Êwiadczeƒ zdrowotnych; 17) rozró˝niaç rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne i okreÊlaç procedur´ kontraktowania us∏ug medycznych; 18) wskazywaç podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 19) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci zawodowej.

2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) sytuacja ˝ywnoÊciowa i ˝ywieniowa w Polsce i na Êwiecie; 2) funkcjonowanie mechanizmu rynkowego we wspó∏czesnej gospodarce; 3) rola paƒstwa w gospodarce rynkowej; 4) zachowania konsumenta na rynku ˝ywnoÊci i us∏ug medycznych; 5) elementy teorii przedsi´biorstwa; 6) instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 7) êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 8) system ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 9) specyficzne cechy rynku us∏ug medycznych; 10) popyt i poda˝ na rynku us∏ug medycznych; 11) zasady reglamentacji dost´pu do niektórych us∏ug medycznych; 12) mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 13) jakoÊç w ochronie zdrowia; 14) rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 15) wybrane zagadnienia z zakresu prawa pracy i prawa gospodarczego.

Za∏àcznik nr 3 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE HIGIENISTKA STOMATOLOGICZNA SYMBOL CYFROWY 322⁰³ I. ZA¸O˚ENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA W wyniku kszta∏cenia w zawodzie absolwent powinien umieç: 1) rozró˝niaç budow´ i czynnoÊci narzàdów i uk∏adów organizmu cz∏owieka; 2) opisywaç budow´ g∏owy, z uwzgl´dnieniem narzàdu ˝ucia; 3) rozró˝niaç elementy narzàdu ˝ucia, wyjaÊniaç ich czynnoÊci fizjologiczne oraz podstawowe zmiany patologiczne; 4) okreÊlaç rol´ i zadania profilaktyki próchnicy z´bów oraz profilaktyki periodontologicznej, ortodontycznej, stomatologicznej i onkologicznej; 5) rozpoznawaç podstawowe stany zagro˝enia ˝ycia wyst´pujàce u pacjentów; 6) udzielaç pierwszej pomocy; 7) prowadziç edukacj´ prozdrowotnà i promocj´ zdrowia w ró˝nych Êrodowiskach; 8) korzystaç z wiedzy z zakresu psychologii, pedagogiki i socjologii w profilaktyce i kszta∏- towaniu postaw prozdrowotnych; 9) prowadziç dzia∏alnoÊç edukacyjnà wÊród dzieci i m∏odzie˝y w zakresie higieny stomatologicznej; 10) samodzielnie wykonywaç badania diagnostyczne zlecone przez lekarza dentyst´ oraz wyciski do modeli orientacyjnych; 11) wykonywaç zabiegi profilaktyczno-lecznicze na zlecenie i pod nadzorem lekarza dentysty; 12) czynnie asystowaç w zabiegach ortodontycznych; 13) rozró˝niaç i stosowaç metody fizykoterapii stomatologicznej; 14) prowadziç i wykonywaç çwiczenia ortodontyczne na zlecenie lekarza dentysty; 15) rozró˝niaç i przygotowywaç produkty lecznicze i materia∏y stomatologiczne; 16) przechowywaç i ewidencjonowaç produkty lecznicze oraz materia∏y stomatologiczne, a tak˝e przestrzegaç terminów ich wa˝noÊci;

17) u˝ytkowaç, przechowywaç i konserwowaç urzàdzenia i aparaty oraz instrumenty stomatologiczne; 18) przestrzegaç zasad aseptyki i antyseptyki, w szczególnoÊci w sytuacji zwi´kszonego ryzyka epidemiologicznego (HIV, WZW); 19) stosowaç obowiàzujàce zasady dezynfekcji i sterylizacji; 20) prowadziç obowiàzujàcà w gabinecie dentystycznym dokumentacj´ medycznà oraz rozliczenia zu˝ytych leków i materia∏ów stomatologicznych; 21) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 22) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 23) komunikowaç si´ z pacjentami; 24) wspó∏pracowaç z zespo∏em stomatologicznym; 25) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w celu doskonalenia umiej´tnoÊci zawodowych; 26) post´powaç zgodnie z zasadami etyki; 27) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywanych zadaƒ zawodowych; 28) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci gospodarczej. Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz przygotowanie do wejÊcia na rynek pracy powinno przebiegaç zarówno w trakcie kszta∏cenia zawodowego, jak i podczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Podstawy przedsi´biorczoÊci”. B. SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 1. Wymagania psychofizyczne w∏aÊciwe dla zawodu: 1) zainteresowania humanistyczne, przyrodnicze i medyczne; 2) zainteresowania psychologiczne i predyspozycje pedagogiczne; 3) umiej´tnoÊci plastyczne; 4) zdolnoÊci manualne; 5) dok∏adnoÊç i sumiennoÊç; 6) planowoÊç i systematycznoÊç dzia∏aƒ; 7) spostrzegawczoÊç i szybkoÊç reagowania; 8) zdolnoÊç koncentracji i podzielnoÊç uwagi; 9) samodzielnoÊç w realizacji zadaƒ; 10) opanowanie i umiej´tnoÊç rozstrzygania sytuacji konfliktowych; 11) poszanowanie godnoÊci osobistej drugiego cz∏owieka; 12) wra˝liwoÊç, ˝yczliwoÊç, cierpliwoÊç;

13) rzetelnoÊç; 14) poczucie odpowiedzialnoÊci; 15) zdolnoÊci organizatorskie. 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie higienistka stomatologiczna powinien byç przygotowany do wykonywania nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: 1) prowadzenia stomatologicznej edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia w ró˝nych Êrodowiskach; 2) wykonywania zabiegów profilaktyczno-leczniczych na zlecenie i pod nadzorem lekarza dentysty; 3) samodzielnego wykonywania badaƒ diagnostycznych zaleconych przez lekarza dentyst´; 4) przygotowywania gabinetu i organizowania stanowiska pracy lekarza dentysty zgodnie z zasadami ergonomii; 5) wykonywania czynnoÊci administracyjnych i prowadzenia dokumentacji zwiàzanej z funkcjonowaniem gabinetu dentystycznego; 6) komunikowania si´ z pacjentem; 7) bie˝àcego konserwowania i obs∏ugi urzàdzeƒ, aparatów i instrumentów dentystycznych. 3. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie higienistka stomatologiczna mo˝e podejmowaç prac´ w: 1) gabinetach dentystycznych publicznych i niepublicznych zak∏adów opieki zdrowotnej; 2) gabinetach profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej w przedszkolach i szko∏ach. 4. Szko∏a realizujàca kszta∏cenie w zawodzie higienistka stomatologiczna powinna posiadaç nast´pujàce pomieszczenia dydaktyczne: 1) gabinety dentystyczne; 2) pracowni´ edukacji zdrowotnej; 3) pracowni´ çwiczeƒ przedklinicznych; 4) pracowni´ komputerowà. Gabinet dentystyczny powinien byç wyposa˝ony w: 1) fotel stomatologiczny UNIT; 2) stolik lub asystor; 3) Unistom — aparat wieloczynnoÊciowy do wykonywania jonoforezy, badania ˝ywotnoÊci miazgi oraz diafanoskopii; 4) fotelik; 5) wyja∏awiacze, kaset´ do wyja∏awiania kàtnic i prostnic;

6) autoklaw i urzàdzenia do pakowania instrumentów oraz testy kontrolne; 7) biurko; 8) szafki na bielizn´, leki, materia∏y stomatologiczne, narz´dzia (w tym sterylne) lub kasety z narz´dziami; 9) umywalki do mycia ràk; 10) dwukomorowy zlewozmywak do mycia narz´dzi; 11) r´czniki jednorazowe; 12) wiadra peda∏owe; 13) aparat do usuwania z∏ogów naz´bnych; 14) p∏uczk´ ultrasonicznà; 15) zestawy diagnostyczne oraz zestawy instrumentów, produktów leczniczych i wyrobów medycznych, stosowanych we wszystkich specjalnoÊciach stomatologicznych; 16) strzykawki jednorazowe; 17) ig∏y do znieczuleƒ nasi´kowych i przewodowych; 18) Êrodki odka˝ajàce i dezynfekcyjne; 19) formularze dokumentacji stomatologicznej obowiàzujàcej w poradniach; 20) przepisy bezpieczeƒstwa i higieny pracy dotyczàce pracy w gabinecie dentystycznym; 21) apteczk´ pierwszej pomocy. Pracownia edukacji zdrowotnej powinna byç wyposa˝ona w: 1) pomoce dydaktyczne do prowadzenia edukacji prozdrowotnej; 2) sprz´t audiowizualny; 3) zestawy kaset przedmiotowych VHS; 4) foliogramy; 5) plansze; 6) przezrocza; 7) tablice; 8) fantomy; 9) modele anatomiczne. Pracownia çwiczeƒ przedklinicznych powinna byç wyposa˝ona w: 1) g∏owy fantomowe; 2) fantomy; 3) zestaw instrumentów, produktów leczniczych i materia∏ów stomatologicznych oraz sprz´t do ostrzenia narz´dzi dentystycznych;

4) model szcz´ki i ˝uchwy; 5) zestaw pomocniczy do nauki prawid∏owej higieny jamy ustnej; 6) aparat Water-Pik. Pracownia komputerowa powinna byç wyposa˝ona w: 1) stanowiska komputerowe — jedno stanowisko dla dwóch uczniów (s∏uchaczy); 2) drukarki; 3) licencjonowane oprogramowanie. 5. Praktyczna nauka zawodu powinna byç prowadzona w wymiarze nie mniejszym ni˝ 45 % ogólnej liczby godzin przewidzianych w ramowym planie nauczania na zaj´cia edukacyjne z zakresu kszta∏cenia zawodowego — w gabinetach dentystycznych spe∏niajàcych warunki okreÊlone dla gabinetu dentystycznego. 6. Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajàcy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´pujàce bloki programowe: 1) profilaktyczny; 2) edukacja prozdrowotna; 3) podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej; 4) podstawy prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia. II. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

——————— *Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia w szko∏ach dla m∏odzie˝y i w szko∏ach dla doros∏ych, wy∏àcznie w formie stacjonarnej. **Pozosta∏e 5 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy.

III. BLOKI PROGRAMOWE BLOK: PROFILAKTYCZNY 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) stosowaç w pracy zawodowej wiedz´ z anatomii, fizjologii i patologii cz∏owieka; 2) rozró˝niaç elementy narzàdu ˝ucia oraz okreÊlaç prawid∏owy stan dziàse∏ i b∏ony Êluzowej, w zale˝noÊci od wieku pacjenta; 3) okreÊlaç przyczyny iczynniki sprzyjajàce powstawaniu chorób jamy ustnej, z´bów iprzyz´bia; 4) charakteryzowaç stany chorobowe narzàdu ˝ucia; 5) przeprowadzaç badanie jamy ustnej przy u˝yciu instrumentów diagnostycznych; 6) rozró˝niaç i znakowaç z´by mleczne i sta∏e; 7) obliczaç najcz´Êciej stosowane wskaêniki próchnicy, parodontopatii i higieny jamy ustnej; 8) okreÊlaç rol´ drobnoustrojów i skutki ich oddzia∏ywania na organizm cz∏owieka; 9) wykazywaç wp∏yw budowy anatomicznej i sk∏adu spo˝ywanych pokarmów na ekosystem jamy ustnej; 10) przygotowywaç roztwory dezynfekcyjne u˝ywane w stomatologii; 11) wyja∏awiaç sprz´t, narz´dzia i materia∏y stomatologiczne; 12) przestrzegaç zasad aseptyki w czasie wykonywania zabiegów stomatologicznych; 13) zabezpieczaç substancje i materia∏y ska˝one oraz odpadki po wykonanych zabiegach stomatologicznych; 14) przygotowywaç zestawy narz´dzi do zabiegów stomatologicznych; 15) przygotowywaç ró˝nymi metodami materia∏y do wype∏nieƒ stomatologicznych i wycisków; 16) wykonywaç zabiegi higieniczno-profilaktyczne i lecznicze oraz wyciski na zlecenie i pod kierunkiem lekarza dentysty; 17) wspó∏pracowaç z lekarzem dentystà, w tym z zastosowaniem metody na cztery r´ce; 18) przechowywaç i ewidencjonowaç produkty lecznicze oraz materia∏y stomatologiczne, a tak˝e przestrzegaç terminów ich wa˝noÊci; 19) wspó∏pracowaç z lekarzem dentystà w ustalaniu planu profilaktyczno-leczniczego; 20) stosowaç çwiczenia z zakresu profilaktyki ortodontycznej; 21) u˝ytkowaç aparatur´ diagnostyczno-leczniczà; 22) pos∏ugiwaç si´ terminologià z zakresu stomatologii oraz obowiàzujàcym nazewnictwem produktów leczniczych i wyrobów medycznych; 23) stosowaç obowiàzujàce w stomatologii zasady i techniki pracy;

24) dostrzegaç zagro˝enia i zapobiegaç wypadkom w miejscu pracy; 25) udzielaç pierwszej pomocy. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) budowa i funkcjonowanie organizmu cz∏owieka; 2) patologia uk∏adów i narzàdów cz∏owieka; 3) anatomia i fizjologia narzàdu ˝ucia; 4) patologia narzàdu ˝ucia; 5) rola drobnoustrojów w chorobach uz´bienia i jamy ustnej oraz w z´bopochodnych zaka˝eniach odogniskowych; 6) dezynfekcja i sterylizacja w stomatologii; 7) podstawy farmakoterapii stomatologicznej; 8) charakterystyka wybranych grup leków; 9) problemy wynikajàce ze stosowania stomatologicznych produktów leczniczych; 10) profilaktyka próchnicy z´bów; 11) profilaktyka ortodontyczna; 12) profilaktyka periodontologiczna; 13) podstawowe zadania profilaktyki onkologicznej; 14) podstawowe zagro˝enia wypadkowe wmiejscu pracy imetody zapobiegania wypadkom; 15) pierwsza pomoc; 16) ogólne i specjalistyczne poradnie stomatologiczne; 17) gabinety profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej; 18) poradnie stomatologiczne dla dzieci w wieku przedszkolnym; 19) czynnoÊci i zabiegi wykonywane w poradniach stomatologicznych; 20) materia∏oznawstwo stomatologiczne. BLOK: EDUKACJA PROZDROWOTNA 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) pos∏ugiwaç si´ podstawowymi metodami badawczymi do oceny stanu uz´bienia; 2) organizowaç i braç udzia∏ w badaniach profilaktycznych; 3) uzasadniaç celowoÊç stosowania Êrodków farmakologicznych, wskazywaç niebezpieczeƒstwa zwiàzane z ich nadu˝ywaniem;

4) przedstawiaç pozytywne i negatywne skutki oddzia∏ywania drobnoustrojów na organizm cz∏owieka; 5) organizowaç i prowadziç edukacj´ prozdrowotnà, indywidualnie i zbiorowo, z zakresu profilaktyki stomatologicznej w ró˝nych Êrodowiskach; 6) propagowaç stosowanie zasad higieny jamy ustnej w ˝yciu codziennym; 7) instruowaç dzieci i m∏odzie˝ o sposobach wykonywania zabiegów higienicznych jamy ustnej; 8) udzielaç porad na temat racjonalnego od˝ywiania; 9) organizowaç i prowadziç profilaktyk´ próchnicy z´bów i chorób przyz´bia w placówkach funkcjonujàcych w systemie oÊwiaty; 10) organizowaç i prowadziç profilaktyk´ fluorkowà próchnicy z´bów; 11) wspó∏organizowaç i przeprowadzaç akcje z zakresu profilaktyki ortodontycznej; 12) prowadziç çwiczenia ortodontyczne na zlecenie lekarza; 13) przygotowywaç prezentacje multimedialne; 14) wykonywaç pomoce dydaktyczne do prowadzenia promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej; 15) zorganizowaç pracowni´ metodycznà; 16) oceniaç pod wzgl´dem merytorycznym i metodycznym Êrodki dydaktyczne i metody prowadzenia edukacji w zakresie higieny stomatologicznej; 17) przekonywaç do zachowaƒ s∏u˝àcych zdrowiu; 18) wspó∏pracowaç z instytucjami publikujàcymi materia∏y dotyczàce higieny stomatologicznej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) zagadnienia stomatologicznej edukacji prozdrowotnej; 2) stan zdrowia ludnoÊci, metody oceny i organizacja systemu opieki zdrowotnej; 3) metodyka i organizacja stomatologicznej edukacji prozdrowotnej; 4) stacje sanitarno-epidemiologiczne; 5) promocja zdrowia; 6) edukacja prozdrowotna; 7) pracownia metodyczna stomatologicznej edukacji prozdrowotnej.

BLOK: PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI ZAWODOWEJ 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) korzystaç z wiedzy z zakresu psychologii i pedagogiki w dzia∏alnoÊci edukacyjnej oraz w rozwiàzywaniu problemów zawodowych; 2) analizowaç zachowania pacjenta i motywy jego post´powania; 3) korzystaç z wiedzy socjologicznej w rozpoznawaniu potrzeb pacjenta; 4) analizowaç czynniki spo∏eczne majàce wp∏yw na kszta∏towanie postaw prozdrowotnych; 5) wykazywaç postaw´ otwartoÊci, wra˝liwoÊci i zrozumienia w komunikowaniu si´ z pacjentem; 6) organizowaç prac´ w poradniach stomatologicznych ró˝nych specjalnoÊci; 7) u˝ytkowaç komputer w zakresie niezb´dnym do wykonywania zadaƒ zawodowych; 8) prowadziç karty badaƒ kontrolnych pacjentów; 9) korzystaç z medycznych baz danych i tezaurusów; 10) wykonywaç prac´ zgodnie z przepisami bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 11) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 12) wprowadzaç usprawnienia organizacyjne w celu podniesienia efektywnoÊci pracy; 13) tworzyç warunki sprzyjajàce doskonaleniu jakoÊci Êwiadczonych us∏ug; 14) charakteryzowaç specyfik´ pracy higienistki stomatologicznej w poradniach stomatologicznych ró˝nych specjalnoÊci; 15) zg∏aszaç wnioski dotyczàce poprawy warunków pracy; 16) zachowywaç odpowiednie proporcje czasu pracy i wypoczynku; 17) stosowaç Êrodki ochrony osobistej zabezpieczajàce przed dzia∏aniem czynników szkodliwych dla zdrowia; 18) udzielaç pierwszej pomocy; 19) przestrzegaç praw pacjenta; 20) przestrzegaç tajemnicy zawodowej; 21) rozpoznawaç i zapobiegaç korupcji w Êrodowisku pracy. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) ogólna charakterystyka procesów psychicznych i cech osobowoÊci cz∏owieka; 2) psychologiczne uwarunkowania kontaktu z pacjentem;

3) psychologiczne i socjologiczne aspekty wykonywania zadaƒ zawodowych; 4) organizacja czasu pracy i wypoczynku; 5) bezpieczeƒstwo i higiena pracy; 6) ochrona przeciwpo˝arowa i ochrona Êrodowiska; 7) organizacja stanowiska pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 8) organizacja i metody pracy; 9) specyfika pracy w poradniach stomatologicznych ró˝nych specjalnoÊci; 10) obowiàzki higienistki stomatologicznej w poradniach stomatologicznych; 11) pierwsza pomoc; 12) metody i Êrodki dydaktyczne stosowane w edukacji prozdrowotnej; 13) licencjonowane programy komputerowe dotyczàce zarzàdzania jednostkami ochrony zdrowia; 14) etyka. BLOK: PODSTAWY PRAWA I EKONOMIKI W OCHRONIE ZDROWIA 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wyjaÊniaç funkcjonowanie mechanizmu rynkowego we wspó∏czesnej gospodarce; 2) okreÊlaç rol´ paƒstwa w gospodarce rynkowej; 3) objaÊniaç podstawowe za∏o˝enia teorii wyboru konsumenta; 4) obliczaç podstawowe wskaêniki ekonomiczne w firmie; 5) uczestniczyç w sporzàdzaniu bud˝etu i planowaniu rozwoju firmy; 6) wskazywaç instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 7) wyjaÊniaç istot´ i zasady funkcjonowania systemu ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 8) wyjaÊniaç specyfik´ rynku us∏ug medycznych; 9) wykazywaç czynniki wp∏ywajàce na popyt i poda˝ us∏ug medycznych; 10) wskazywaç podmioty uprawnione do realizacji us∏ug medycznych; 11) okreÊlaç sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 12) wyjaÊniaç zasady reglamentowania dost´pu do niektórych us∏ug i dóbr; 13) wyjaÊniaç mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 14) uzasadniaç znaczenie profesjonalizmu i zaufania do personelu medycznego udzielajàcego Êwiadczeƒ zdrowotnych;

15) rozró˝niaç rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 16) okreÊlaç zasady zawierania kontraktów na Êwiadczenie us∏ug medycznych; 17) wskazywaç podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 18) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci zawodowej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) funkcjonowanie mechanizmu rynkowego we wspó∏czesnej gospodarce; 2) rola paƒstwa w gospodarce rynkowej; 3) teoria wyboru konsumenta; 4) elementy teorii przedsi´biorstwa; 5) instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 6) êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 7) system ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 8) specyficzne cechy rynku us∏ug medycznych; 9) popyt i poda˝ na rynku us∏ug medycznych; 10) zasady reglamentacji dost´pu do niektórych us∏ug medycznych; 11) mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 12) jakoÊç w ochronie zdrowia; 13) rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 14) wybrane zagadnienia w zakresie prawa pracy i prawa gospodarczego.

Za∏àcznik nr 4 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE OPIEKUNKA DZIECI¢CA SYMBOL CYFROWY 513⁰¹ I. ZA¸O˚ENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA W wyniku kszta∏cenia w zawodzie absolwent powinien umieç: 1) wyjaÊniaç poj´cia z zakresu rozwoju psychomotorycznego dziecka; 2) diagnozowaç i oceniaç poziom rozwoju psychomotorycznego dziecka; 3) stwarzaç warunki do wszechstronnego i harmonijnego rozwoju dziecka; 4) doskonaliç sprawnoÊç motorycznà i manualnà dziecka; 5) planowaç i organizowaç zabawy w poszczególnych okresach rozwojowych dziecka; 6) uczyç dzieci pos∏ugiwania si´ przedmiotami codziennego u˝ytku i zabawkami; 7) planowaç oddzia∏ywania wychowawcze, z uwzgl´dnieniem sfery emocjonalnej i spo- ∏ecznej dziecka; 8) wykorzystywaç utwory literackie w pracy z dzieckiem; 9) stwarzaç warunki zapobiegajàce powstawaniu choroby sierocej u dzieci; 10) wykonywaç pomoce do zabaw; 11) wykorzystywaç muzyk´ w pracy z dzieçmi; 12) kszta∏towaç u dzieci pozytywne przyzwyczajenia i nawyki; 13) nawiàzywaç i podtrzymywaç emocjonalny kontakt z dzieçmi; 14) organizowaç prac´ wychowawczà z dzieçmi w poszczególnych grupach rozwojowych; 15) stymulowaç aktywnoÊç poznawczà dzieci, kszta∏towaç osobowoÊç i pozytywne stany emocjonalne u dzieci; 16) modyfikowaç metody wychowawcze wpracy zdzieçmi zzaburzeniami wrozwoju izproblemami wychowawczymi; 17) wykonywaç czynnoÊci piel´gnacyjne zaspokajajàce potrzeby biologiczne dziecka; 18) prowadziç zaj´cia wychowawcze zaspokajajàce potrzeby psychospo∏eczne dziecka;

19) rozró˝niaç czynniki chorobotwórcze, klasyfikowaç i charakteryzowaç choroby dzieci´ce; 20) wspó∏pracowaç z zespo∏em terapeutycznym przy piel´gnacji chorego dziecka; 21) dbaç o bezpieczeƒstwo dzieci; 22) rozpoznaç symptomy zespo∏u dziecka krzywdzonego; 23) udzielaç pierwszej pomocy; 24) podejmowaç dzia∏ania profilaktyczne; 25) wyjaÊniaç znaczenie edukacji prozdrowotnej wochronie zdrowia fizycznego, psychicznego i spo∏ecznego dziecka; 26) planowaç i realizowaç edukacj´ prozdrowotnà i promowaç postawy prozdrowotne; 27) wspó∏pracowaç w zespole wychowawczo-piel´gnacyjnym; 28) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w celu doskonalenia umiej´tnoÊci zawodowych; 29) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 30) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 31) post´powaç zgodnie z zasadami etyki; 32) przestrzegaç praw dziecka; 33) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywania zadaƒ zawodowych; 34) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci gospodarczej. Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz przygotowanie do wejÊcia na rynek pracy powinno przebiegaç zarówno w trakcie kszta∏cenia zawodowego, jak i podczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Podstawy przedsi´biorczoÊci”. B. SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 1. Wymagania psychofizyczne w∏aÊciwe dla zawodu: 1) zami∏owanie do pracy z dzieckiem; 2) zrównowa˝one reakcje emocjonalne; 3) umiej´tnoÊç nawiàzywania kontaktu z dzieckiem; 4) tolerancja; 5) wra˝liwoÊç estetyczna; 6) uzdolnienia artystyczne i manualne; 7) spostrzegawczoÊç; 8) wytrwa∏oÊç i cierpliwoÊç; 9) obowiàzkowoÊç i odpowiedzialnoÊç;

10) dobra kondycja psychofizyczna; 11) kreatywnoÊç. 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie opiekunka dzieci´ca powinien byç przygotowany do wykonywania nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: 1) okreÊlania poziomu rozwoju fizycznego i psychomotorycznego dziecka; 2) planowania pracy opiekuƒczej, piel´gnacyjnej i wychowawczej w zale˝noÊci od wieku dziecka i rodzaju placówki sprawujàcej opiek´; 3) prowadzenia zabaw i zaj´ç stymulujàcych rozwój dziecka; 4) kszta∏towania cech osobowoÊci dziecka oraz po˝àdanych przyzwyczajeƒ i nawyków; 5) kszta∏towania aktywnoÊci i samodzielnoÊci dziecka; 6) zaspokajania potrzeb biologicznych i psychospo∏ecznych dziecka; 7) nawiàzywania i utrzymywania uczuciowego kontaktu z dzieckiem; 8) czuwania nad zgodnym z normami ˝ywieniowymi od˝ywianiem dziecka; 9) obserwowania stanu zdrowia dziecka; 10) stosowania zabiegów profilaktycznych i prostych zabiegów leczniczych oraz podawania leków na zlecenie lekarza; 11) wspó∏pracy z rodzicami lub prawnymi opiekunami dziecka. 3. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie opiekunka dzieci´ca mo˝e podejmowaç prac´ w: 1) ˝∏obkach; 2) przedszkolach; 3) domach ma∏ego dziecka; 4) sanatoriach; 5) dzieci´cych oddzia∏ach szpitalnych; 6) placówkach opiekuƒczo-wychowawczych, 7) Êrodowisku domowym dziecka. 4. Szko∏a realizujàca kszta∏cenie w zawodzie opiekunka dzieci´ca powinna posiadaç lub zapewniç dost´p do nast´pujàcych pracowni: 1) wychowania dziecka; 2) piel´gnowania dziecka; 3) wychowania technicznego i plastycznego; 4) wychowania muzycznego; 5) literatury dzieci´cej.

Pracownia wychowania dziecka powinna byç wyposa˝ona w: 1) meble dzieci´ce; 2) kàciki tematyczne: higieniczny, fryzjerski, kuchenny, pokój lalek, gabinet lekarski; 3) zabawki i pomoce dla niemowlàt; 4) zabawki i pomoce dla dzieci w drugim roku ˝ycia; 5) zabawki i pomoce dla dzieci w trzecim roku ˝ycia; 6) zabawki i pomoce dla dzieci w czwartym roku ˝ycia; 7) pomoce dydaktyczne: a) filmy i przezrocza o tematyce dotyczàcej wychowania dziecka, b) tablice, plansze, schematy, c) inwentarz rozwojowy, karty rozwoju psychomotorycznego dziecka, d) albumy, e) p∏yty CD. Pracownia piel´gnowania dziecka powinna byç wyposa˝ona w: 1) ∏ó˝eczka dla niemowlàt; 2) ∏ó˝eczka dla noworodków; 3) sto∏y do przewijania; 4) fantom noworodka; 5) fantom niemowl´cia; 6) stolik zabiegowy; 7) wag´ lekarskà; 8) kàcik do kàpieli; 9) kàcik do karmienia niemowl´cia; 10) kàcik do jedzenia; 11) kàcik higieniczny; 12) instalacj´ bie˝àcej wody; 13) szafy lub rega∏y na bielizn´ poÊcielowà i bielizn´ dzieci´cà, r´czniki, myjki, Êcierki, pieluchy, wyprawk´ noworodka; 14) szafy na Êrodki do piel´gnacji, Êrodki antyseptyczne, Êrodki do banda˝owania i opatrywania ran, apteczk´ pierwszej pomocy; 15) szafy lub rega∏y na sprz´t i przybory (lub zestawy), w szczególnoÊci do: a) mycia ∏ó˝eczek, b) toalety niemowlàt,

c) kàpieli niemowlàt, d) pojenia i karmienia niemowlàt, e) mierzenia temperatury, f) toalety jamy ustnej, g) likwidacji zmian skórnych, h) podawania leków drogà doustnà, i) wykonywania kompresów, ok∏adów; 16) Êrodki dydaktyczne do promowania zdrowia. Pracownia wychowania technicznego i plastycznego powinna byç wyposa˝ona w: 1) ∏awki lub stoliki; 2) krzes∏a; 3) szafy lub rega∏y na gotowe prace; 4) szafy lub rega∏y na biblioteczk´ dzieci´cà i na wydawnictwa dotyczàce prac r´cznych; 5) techniczne Êrodki kszta∏cenia; 6) tablice korkowe; 7) materia∏y, narz´dzia i przybory do ró˝norodnych prac technicznych i plastycznych; 8) maszyn´ do szycia; 9) ˝elazko i desk´ do prasowania; 10) zgrzewark´ do folii; 11) krosna; 12) stolik podr´czny; 13) instalacj´ bie˝àcej wody; 14) elektryczny piec do wypalania wyrobów ceramicznych. Pracownia wychowania muzycznego powinna byç wyposa˝ona w: 1) p∏ytotek´ z nagraniami utworów dla dzieci; 2) Êpiewniki dzieci´ce; 3) instrumenty muzyczne, w szczególnoÊci: grzechotki, tamburyn, dzwonki, flet prosty, keyboard (lub pianino); 4) radio, magnetofon, odtwarzacz p∏yt CD; 5) telewizor, magnetowid, odtwarzacz DVD; 6) literatur´ przedmiotowà.

Pracownia literatury dzieci´cej powinna byç wyposa˝ona w: 1) biblioteczk´ literatury dzieci´cej; 2) zestaw tablic z zakresu fonetyki j´zyka polskiego; 3) plansze obrazujàce narzàdy artykulacyjne. 5. Praktyczna nauka zawodu powinna byç realizowana w wymiarze nie mniejszym ni˝ 25 % ogólnej liczby godzin przeznaczonych w ramowym planie nauczania na zaj´cia edukacyjne z zakresu kszta∏cenia zawodowego — w grupach do 6 osób, w prawid∏owo wyposa˝onych: 1) domach ma∏ego dziecka lub innych placówkach opieki ca∏odobowej; 2) dzieci´cych oddzia∏ach szpitalnych; 3) ˝∏obkach. 6. Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajàcy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´pujàce bloki programowe: 1) wychowanie dziecka; 2) piel´gnowanie dziecka; 3) wychowanie techniczne i artystyczne; 4) podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej; 5) podstawy prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia. II. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

——————— *Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia wszko∏ach dla m∏odzie˝y iwszko∏ach dla doros∏ych wy∏àcznie w formie stacjonarnej. ** Pozosta∏e 5 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy.

III. BLOKI PROGRAMOWE BLOK: WYCHOWANIE DZIECKA 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) okreÊlaç czynniki majàce wp∏yw na kszta∏towanie osobowoÊci dziecka; 2) diagnozowaç poziom rozwoju psychomotorycznego dziecka, z zastosowaniem metod bezpoÊrednich i poÊrednich; 3) charakteryzowaç psychomotoryczne osiàgni´cia dziecka; 4) prowadziç dokumentacj´ rozwoju psychomotorycznego dziecka; 5) stosowaç zasady i metody wychowawcze stymulujàce rozwój psychomotoryczny dzieci; 6) zaspokajaç potrzeby psychospo∏eczne wynikajàce z sytuacji i indywidualnej struktury psychiki dziecka; 7) kszta∏towaç osobowoÊç dziecka, z uwzgl´dnieniem indywidualnych potrzeb dziecka; 8) rozwijaç pozytywne kontakty spo∏eczne i zapobiegaç negatywnym stanom emocjonalnym dziecka; 9) organizowaç tryb ˝ycia dziecka w ka˝dej grupie wiekowej; 10) prowadziç indywidualne zaj´cia wyrównawcze z dzieckiem z zaburzonym rozwojem psychomotorycznym; 11) planowaç i organizowaç zabawy indywidualne i w grupie dzieci´cej, z uwzgl´dnieniem wieku, poziomu rozwoju i mo˝liwoÊci dziecka; 12) kszta∏towaç umiej´tnoÊci poprawnego pos∏ugiwania si´ przedmiotami i zabawkami; 13) kszta∏towaç w∏aÊciwe nawyki i przyzwyczajenia higieniczno-porzàdkowe u dzieci; 14) stosowaç zasady kultury s∏owa w pracy wychowawczej z dzieckiem; 15) kszta∏towaç w∏aÊciwe formy zachowania dziecka; 16) charakteryzowaç zaburzenia rozwojowe okresu dzieci´cego oraz dobieraç metody post´- powania wychowawczego w stosunku do dziecka specjalnej troski; 17) objaÊniç istot´ zespo∏u dziecka krzywdzonego; 18) zapobiegaç zm´czeniu i znu˝eniu dzieci; 19) analizowaç przyczyny problemów wychowawczych i stosowaç adekwatne Êrodki zaradcze; 20) wspó∏dzia∏aç w przygotowywaniu dziecka do adopcji; 21) zapewniaç dziecku bezpieczeƒstwo; 22) wspó∏pracowaç wzespole wychowawczym, koordynowaç oddzia∏ywania wychowawcze oraz inspirowaç zespó∏ i rodziców do stosowania jednolitych metod wychowawczych.

2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) podstawowe zagadnienia dotyczàce rozwoju i wychowania dziecka; 2) podstawy psychologii rozwojowej; 3) cele, zasady i metody wychowania dziecka; 4) wychowanie dziecka w pierwszych czterech latach ˝ycia; 5) sposoby rozpoznawania i zaspokajania potrzeb dziecka; 6) wp∏yw zabawy na rozwój dziecka; 7) przygotowanie i dobór pomocy do zabaw; 8) wybrane zagadnienia z zakresu zaburzeƒ rozwojowych dzieci; 9) zespó∏ dziecka krzywdzonego; 10) wybrane zagadnienia z logopedii; 11) adaptacja dziecka do ˝ycia w ˝∏obku; 12) literatura dla dzieci do czwartego roku ˝ycia; 13) kierunki i metody pracy dotyczàce rozwoju mowy dziecka do czwartego roku ˝ycia. BLOK: PIEL¢GNOWANIE DZIECKA 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wyjaÊniaç budow´ i funkcjonowanie organizmu ludzkiego z uwzgl´dnieniem poszczególnych okresów rozwojowych; 2) opisywaç zmiany iloÊciowe i jakoÊciowe, tempo i uwarunkowania rozwoju ma∏ego dziecka; 3) opisywaç objawy kliniczne, leczenie i rehabilitacj´ w chorobach i zaburzeniach okresu dzieci´cego; 4) charakteryzowaç placówki opiekuƒczo-wychowawcze; 5) wykonywaç czynnoÊci piel´gnacyjne zaspokajajàce potrzeby biologiczne i psychospo- ∏eczne dziecka; 6) piel´gnowaç dziecko chore i niepe∏nosprawne; 7) stosowaç dzia∏ania profilaktyczne w piel´gnowaniu ma∏ego dziecka; 8) wspó∏pracowaç z zespo∏em terapeutycznym w procesie rehabilitacji dziecka chorego i rekonwalescenta; 9) oddzia∏ywaç wychowawczo podczas wykonywania czynnoÊci piel´gnacyjnych; 10) uczestniczyç w terapii farmakologicznej zaleconej u dzieci chorych i rekonwalescentów;

11) obserwowaç dziecko i interpretowaç zaobserwowane objawy, reagowaç na nie; 12) uczyç dzieci wykonywania czynnoÊci higienicznych; 13) objaÊniaç istot´, okresy, objawy choroby sierocej i stwarzaç warunki zapobiegajàce jej powstawaniu; 14) przestrzegaç w pracy zasad aseptyki i antyseptyki, prowadziç bie˝àcà dezynfekcj´ sprz´- tu i zabawek; 15) przestrzegaç wymagaƒ higienicznych i zdrowotnych oraz zapobiegaç powstawaniu infekcji wewnàtrzzak∏adowych; 16) planowaç i organizowaç prac´ piel´gnacyjnà w grupie dzieci; 17) przygotowywaç posi∏ki dla niemowlàt i dzieci w wieku poniemowl´cym zgodnie z obowiàzujàcymi normami ˝ywieniowymi; 18) wspó∏pracowaç w zespole opiekuƒczo-wychowawczym. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) budowa i czynnoÊci uk∏adów i narzàdów, z uwzgl´dnieniem odr´bnoÊci rozwojowych dziecka; 2) potrzeby biologiczne ma∏ego dziecka; 3) choroby wyst´pujàce w wieku ma∏ego dziecka; 4) placówki opiekuƒczo-wychowawcze, ich cele i zadania; 5) ogólne zasady piel´gnowania dzieci zdrowych; 6) opieka nad chorymi dzieçmi; 7) przyczyny i objawy choroby sierocej; 8) metody zapobiegania chorobie sierocej; 9) planowanie i organizacja pracy z grupà dzieci; 10) profilaktyka w placówkach opiekuƒczo-wychowawczych; 11) rola opiekunki dzieci´cej w okreÊlaniu stanu zdrowia dziecka i zapobieganiu chorobom; 12) ˝ywienie niemowlàt i ma∏ych dzieci. BLOK: WYCHOWANIE TECHNICZNE I ARTYSTYCZNE 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wyjaÊniaç rol´ muzyki w rozwoju dziecka; 2) pos∏ugiwaç si´ prostymi instrumentami muzycznymi; 3) uczyç dzieci s∏uchania muzyki;

4) opracowywaç proste uk∏ady ruchowe i taneczne do muzyki, w zale˝noÊci od wieku i mo˝liwoÊci rozwojowych dziecka; 5) Êpiewaç dzieciom piosenki; 6) uczyç dzieci tekstów i melodii piosenek; 7) kompletowaç teksty piosenek i p∏ytotek´ dzieci´cà; 8) dobieraç pomoce do prac plastycznych, w zale˝noÊci od wieku i mo˝liwoÊci rozwojowych dziecka; 9) stosowaç ró˝ne techniki tworzenia kompozycji p∏askich i przestrzennych z materia∏ów papierowych; 10) pisaç teksty ró˝nymi technikami; 11) stosowaç ró˝ne techniki zdobnicze; 12) malowaç nieskomplikowane formy ró˝nymi technikami i Êrodkami; 13) lepiç modele z masy papierowej, solnej, z plasteliny, modeliny; 14) przygotowywaç elementy do teatru cieni i teatrzyku kartonikowego; 15) wykonywaç dekoracje sezonowe i okolicznoÊciowe; 16) wykonywaç proste scenografie do teatrzyku, z uwzgl´dnieniem ruchu, przestrzeni, Êwiat∏a, muzyki, tekstu literackiego; 17) wykonywaç tabliczki informacyjne, has∏a okolicznoÊciowe, zaproszenia, wycinanki, plakaty, znaczki rozpoznawcze; 18) stosowaç z∏o˝one techniki dekoracyjne, przy wykonywaniu pomocy dydaktycznych; 19) uwra˝liwiaç dziecko na pi´kno natury i dostrzeganie jej barw; 20) wykonywaç kostiumy i ozdoby na zabawy i bale okolicznoÊciowe; 21) wykonywaç nieskomplikowane lalki, kukie∏ki, sylwetki postaci z bajek, proste zabawki, ozdoby; 22) opracowywaç i modernizowaç kàciki tematyczne; 23) wykonywaç proste prace krawieckie, hafty, prace na drutach i szyde∏kiem; 24) gromadziç i przechowywaç prace dzieci´ce, organizowaç wystawy prac dzieci´cych; 25) uczyç dzieci pos∏ugiwania si´ sprz´tem, przyborami i materia∏ami; 26) uczyç dzieci przygotowywania do zabawy i porzàdkowania po niej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) wiedza o muzyce; 2) rola muzyki w rozwoju dziecka; 3) piosenka i jej wykorzystanie w pracy z dzieckiem; 4) korzystanie z prostych instrumentów muzycznych;

5) uk∏ady ruchowe i taneczne do muzyki; 6) materia∏y i przybory do prac technicznych i artystycznych; 7) szycie r´czne i maszynowe; 8) prace z dzianiny; 9) papieroplastyka; 10) kompozycje liternicze; 11) techniki zdobnicze; 12) techniki malarskie; 13) r´kodzie∏o; 14) lalkarstwo; 15) techniki lepienia z masy papierowej, solnej, plasteliny, modeliny; 16) dekoracje; 17) metodyka pracy z dzieçmi w zakresie wychowania technicznego i plastycznego. BLOK: PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI ZAWODOWEJ 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) charakteryzowaç i interpretowaç procesy psychiczne dziecka; 2) wyjaÊniaç zasady funkcjonowania rodziny jako grupy spo∏ecznej i jej wp∏yw na rozwój i wychowanie dziecka; 3) przygotowywaç konspekty i pomoce dydaktyczne do pracy z dzieçmi; 4) wyjaÊniaç poj´cie i istot´ promocji zdrowia oraz zadania medycyny zapobiegawczej; 5) wyjaÊniaç znaczenie dzia∏aƒ profilaktycznych w aspekcie zdrowia fizycznego, psychicznego i spo∏ecznego; 6) prowadziç szkolenia dla rodziców z zakresu wychowywania i piel´gnacji dziecka; 7) wspó∏pracowaç z rodzicami w zakresie promowania zdrowia dzieci; 8) stosowaç ró˝ne formy i metody promocji zdrowia, z uwzgl´dnieniem wieku i mo˝liwo- Êci poznawczych dziecka; 9) promowaç wÊród rodziców wydawnictwa popularnonaukowe dotyczàce wychowania i piel´gnowania dziecka; 10) promowaç postawy prozdrowotne w Êrodowisku pracy; 11) udzielaç pierwszej pomocy; 12) wykonywaç prac´ zgodnie z przepisami bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska;

13) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 14) doskonaliç umiej´tnoÊci w wykorzystywaniu nowoczesnych technik informatycznych; 15) przestrzegaç praw dziecka; 16) przestrzegaç tajemnicy zawodowej; 17) rozpoznawaç i zapobiegaç korupcji w Êrodowisku pracy. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia uj´te sà w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) charakterystyka procesów psychicznych; 2) metody poznania ma∏ego dziecka; 3) osobowoÊç jako centralny system regulacji i integracji czynnoÊci cz∏owieka; 4) grupy spo∏eczne; 5) metodyka prowadzenia zaj´ç dydaktycznych dla dzieci w pierwszym, drugim, trzecim i czwartym roku ˝ycia; 6) Êrodowisko a zdrowie cz∏owieka; 7) promocja zdrowia; 8) stan zdrowia ludnoÊci, kierunki organizacji ochrony zdrowia; 9) kierunki dzia∏aƒ profilaktycznych; 10) rola opiekunki dzieci´cej w okreÊlaniu stanu zdrowia dziecka i zapobieganiu chorobom; 11) pierwsza pomoc; 12) bezpieczeƒstwo i higiena pracy; 13) ochrona przeciwpo˝arowa i ochrona Êrodowiska; 14) organizacja stanowiska pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 15) etyka. BLOK: PODSTAWY PRAWA I EKONOMIKI W OCHRONIE ZDROWIA 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wyjaÊniaç funkcjonowanie mechanizmu rynkowego we wspó∏czesnej gospodarce; 2) okreÊlaç rol´ paƒstwa w gospodarce rynkowej; 3) objaÊniaç podstawowe za∏o˝enia teorii wyboru konsumenta; 4) obliczaç podstawowe wskaêniki ekonomiczne w firmie;

5) uczestniczyç w sporzàdzaniu bud˝etu i planowaniu rozwoju firmy; 6) wskazywaç instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 7) okreÊlaç êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 8) wyjaÊniaç istot´ i zasady funkcjonowania systemu ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 9) wyjaÊniaç specyfik´ rynku us∏ug medycznych; 10) wskazywaç czynniki wp∏ywajàce na popyt i poda˝ us∏ug medycznych; 11) wskazywaç podmioty uprawnione do udzielania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 12) wyjaÊniaç zasady reglamentowania dost´pu do niektórych us∏ug i dóbr; 13) wyjaÊniaç mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 14) uzasadniaç znaczenie profesjonalizmu i zaufania do personelu medycznego udzielajàcego Êwiadczeƒ zdrowotnych; 15) rozró˝niaç rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 16) okreÊlaç zasady zawierania kontraktów na Êwiadczenie us∏ug medycznych; 17) wskazywaç podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 18) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci zawodowej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) funkcjonowanie mechanizmu rynkowego we wspó∏czesnej gospodarce; 2) rola paƒstwa w gospodarce rynkowej; 3) teoria wyboru konsumenta; 4) elementy teorii przedsi´biorstwa; 5) instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 6) êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 7) system ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 8) specyficzne cechy rynku us∏ug medycznych; 9) popyt i poda˝ na rynku us∏ug medycznych; 10) zasady reglamentacji dost´pu do niektórych us∏ug medycznych; 11) mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 12) jakoÊç w ochronie zdrowia; 13) rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 14) podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 15) wybrane zagadnienia z zakresu prawa pracy i prawa gospodarczego.

Za∏àcznik nr 5 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE ORTOPTYSTKA SYMBOL CYFROWY 322⁰⁵ I. ZA¸O˚ENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA W wyniku kszta∏cenia w zawodzie absolwent powinien umieç: 1) korzystaç z wiedzy z dziedziny nauk medycznych i humanistycznych; 2) charakteryzowaç rozwój psychomotoryczny dziecka w ró˝nych okresach ˝ycia; 3) objaÊniaç przyczyny powstawania zeza, rozró˝niaç rodzaje zeza i niedowidzenia, omawiaç leczenie zachowawcze i operacyjne zeza; 4) wyjaÊniaç przyczyny, przebieg kliniczny i leczenie chorób narzàdu wzroku u dzieci; 5) ró˝nicowaç badania okulistyczne i strabologiczne; 6) wyjaÊniaç istot´ i znaczenie çwiczeƒ ortoptycznych w leczeniu niedowidzenia; 7) wykonywaç badania okulistyczne niezb´dne do pracy ortoptystki; 8) wspó∏pracowaç z zespo∏em terapeutycznym kierowanym przez lekarza okulist´; 9) wykonywaç szczegó∏owe badania strabologiczne; 10) wykonywaç çwiczenia mi´Êni ocznych; 11) obserwowaç reakcje dzieci na stosowane zabiegi; 12) edukowaç dzieci i rodziców w zakresie wykonywania çwiczeƒ mi´Êni ocznych; 13) modyfikowaç çwiczenia wzale˝noÊci od stanu dziecka ijego mo˝liwoÊci psychofizycznych; 14) wyjaÊniaç istot´ i prowadziç profilaktyk´ okulistycznà i strabologicznà; 15) stosowaç w praktyce ró˝ne formy i metody promocji zdrowia i edukacji prozdrowotnej; 16) wykonywaç pomoce do çwiczeƒ pleoptycznych; 17) okreÊlaç moc optycznà okularów; 18) rozpoznawaç poziom rozwoju dzieci im∏odzie˝y wposzczególnych sferach psychicznych oraz oddzia∏ywaç stymulujàco na ich rozwój; 19) korzystaç z wiedzy z zakresu pedagogiki i psychologii w komunikowaniu si´ z dzieckiem i jego rodzinà;

20) prowadziç wymaganà dokumentacj´; 21) udzielaç pierwszej pomocy; 22) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 23) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 24) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w celu doskonalenia umiej´tnoÊci zawodowych; 25) post´powaç zgodnie z zasadami etyki; 26) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywanych zadaƒ zawodowych; 27) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci gospodarczej. Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz przygotowanie do wejÊcia na rynek pracy powinno przebiegaç zarówno w trakcie kszta∏cenia zawodowego, jak i podczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Podstawy przedsi´biorczoÊci”. B. SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 1. Wymagania psychofizyczne w∏aÊciwe dla zawodu: 1) zainteresowania medyczne i pedagogiczne; 2) zami∏owanie do pracy z dzieçmi; 3) zrównowa˝one reakcje emocjonalne; 4) wra˝liwoÊç emocjonalna; 5) spostrzegawczoÊç; 6) gotowoÊç niesienia pomocy; 7) tolerancja; 8) umiej´tnoÊç nawiàzywania kontaktu z dzieçmi i doros∏ymi; 9) samokontrola i krytycyzm; 10) wytrwa∏oÊç i cierpliwoÊç; 11) odpornoÊç na stres; 12) prawid∏owe widzenie obuoczne; 13) dobra dykcja. 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie ortoptystka powinien byç przygotowany do wykonywania nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: 1) udzia∏u w badaniach oraz leczeniu zeza i niedowidzenia u dzieci; 2) prowadzenia çwiczeƒ pleoptyczno-ortoptycznych u dzieci niedowidzàcych; 3) prowadzenia çwiczeƒ widzenia obuocznego;

4) prowadzenia çwiczeƒ rehabilitacyjnych aparatu ruchowego oczu przed i po zabiegu operacyjnym w ró˝nego rodzaju zezach; 5) u˝ytkowania aparatury niezb´dnej w pracy zawodowej ortoptystki; 6) prowadzenia profilaktyki okulistycznej i strabologicznej; 7) komunikowania si´ z dzieckiem i jego rodzinà. 3. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie ortoptystka mo˝e podejmowaç prac´ w: 1) specjalistycznych placówkach leczenia zeza i niedowidzenia; 2) poradniach i gabinetach leczenia zeza i niedowidzenia; 3) szko∏ach, oddzia∏ach i placówkach integracyjnych i specjalnych. 4. Szko∏a realizujàca kszta∏cenie w zawodzie ortoptystka powinna posiadaç lub zapewniç dost´p do nast´pujàcych pracowni: 1) anatomiczno-fizjologicznej; 2) techniki pracy ortoptystki; 3) komputerowej. Pracownia anatomiczno-fizjologiczna powinna byç wyposa˝ona w: 1) preparaty, modele, tablice i plansze, w szczególnoÊci dotyczàce narzàdu wzroku; 2) albumy, atlasy, materia∏y êród∏owe do prowadzenia zaj´ç z anatomii i fizjologii narzàdu wzroku; 3) programy komputerowe do nauki anatomii i fizjologii; 4) nowoczesne Êrodki techniczne, w tym sprz´t audiowizualny. Pracownia techniki pracy ortoptystki powinna byç wyposa˝ona w: 1) tablice do badania ostroÊci wzroku; 2) aparat do badania widzenia obuocznego; 3) aparat do okreÊlania fiksacji; 4) aparat do çwiczeƒ obuocznego widzenia; 5) koordynator — aparat do çwiczeƒ pleoptycznych; 6) aparat do çwiczenia ruchomoÊci ga∏ek ocznych; 7) aparat do çwiczenia konwergencji; 8) lamp´ b∏yskowà i bia∏y ekran do czytania w powidokach; 9) ekran Hessa; 10) testy stereoskopowe; 11) test Wortha; 12) test Bagoliniego; 13) linijki pryzmatyczne;

14) komplet plansz, przezroczy, foliogramów i radiogramów dotyczàcych pracy ortoptystki; 15) krzy˝ Maddoxa; 16) kaset´ okulistycznà; 17) kaset´ z pryzmatami. Pracownia komputerowa powinna byç wyposa˝ona w: 1) stanowiska komputerowe — jedno stanowisko dla dwóch uczniów; 2) licencjonowane oprogramowanie. 5. Praktyczna nauka zawodu powinna byç realizowana w wymiarze nie mniejszym ni˝ 50 % ogólnej liczby godzin przewidzianych w ramowym planie nauczania na zaj´cia edukacyjne zzakresu kszta∏cenia zawodowego — wgrupach do 2 osób wjednym gabinecie, wprawid∏owo wyposa˝onych: 1) specjalistycznych zak∏adach opieki zdrowotnej leczenia zeza i niedowidzenia; 2) poradniach i gabinetach leczenia zeza i niedowidzenia; 3) szko∏ach, oddzia∏ach i placówkach integracyjnych i specjalnych. 6. Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajàcy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´pujàce bloki programowe: 1) diagnostyczny; 2) rehabilitacja w zezie i niedowidzeniu; 3) podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej; 4) podstawy prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia. II. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

——————— *Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia wy∏àcznie w szko∏ach dla m∏odzie˝y. ** Pozosta∏e 5 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy.

III. BLOKI PROGRAMOWE BLOK: DIAGNOSTYCZNY 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) objaÊniaç budow´ i funkcjonowanie ga∏ki ocznej, uk∏adu optycznego oka, oczodo∏u i narzàdów ochronnych oka; 2) charakteryzowaç drogi wzrokowe i fizjologi´ widzenia; 3) wyjaÊniaç budow´ i czynnoÊci fizjologiczne uk∏adów i narzàdów wewn´trznych w organizmie dziecka; 4) oceniaç mo˝liwoÊci wspó∏pracy dziecka z ortoptystkà w czasie badania; 5) przygotowywaç dziecko do badania oraz zapewniaç mu bezpieczeƒstwo fizyczne i psychiczne w czasie jego trwania; 6) charakteryzowaç metody badaƒ okulistycznych; 7) badaç ostroÊç wzroku, ruchy oczu, wady refrakcji, pole widzenia i spojrzenia, widzenie barw; 8) mierzyç rozstawienie êrenic; 9) charakteryzowaç metody badaƒ strabologicznych; 10) badaç fiksacj´, stopnie obuocznego widzenia, obiektywny isubiektywny kàt zeza, kàt gamma, korespondencj´ siatkówek, podwójne widzenie, pole widzenia i spojrzenia w zezie; 11) interpretowaç wyniki badaƒ; 12) charakteryzowaç metody badaƒ stosowane w ró˝nych postaciach zeza i zespo∏ów wrodzonych; 13) wykonywaç badania w zezie, w szczególnoÊci w zezie ukrytym, towarzyszàcym, akomodacyjnym i pora˝ennym; 14) wykonywaç badania w oczoplàsie i w zespo∏ach wrodzonych; 15) udzielaç pierwszej pomocy w przypadku urazów i z∏amaƒ w obr´bie oczodo∏u; 16) ustalaç rozpoznanie strabologiczne na podstawie wyników badaƒ; 17) rozpoznawaç podstawowe objawy w chorobach okresu niemowl´cego i dzieci´cego. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) anatomia i fizjologia uk∏adów i narzàdów organizmu dziecka; 2) budowa i fizjologia narzàdu wzroku; 3) zaburzenia okresu prenatalnego; 4) metody obserwacji i badania rozwoju dziecka;

5) rozpoznawanie zeza; 6) podstawowe badania okulistyczne; 7) szczegó∏owe badania strabologiczne; 8) badanie refrakcji autorefraktorem komputerowym; 9) wybrane zagadnienia chorób dzieci´cych. BLOK: REHABILITACJA W ZEZIE I NIEDOWIDZENIU 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) charakteryzowaç zaburzenia ustawienia i ruchów ga∏ek ocznych; 2) objaÊniaç przyczyny powstawania niedowidzenia i metody jego leczenia; 3) charakteryzowaç kliniczne postaci zeza i ich leczenie; 4) ró˝nicowaç objawy i leczenie w chorobach oczu; 5) objaÊniaç metody i wykonywaç çwiczenia w niedowidzeniu jednostronnym; 6) stosowaç ró˝ne formy obturacji; 7) wspó∏uczestniczyç w leczeniu metodà penalizacyjnà; 8) stosowaç reduktory ostroÊci wzroku; 9) wykonywaç çwiczenia metodami: Cüppersa, Bangertera i Cambella; 10) stosowaç Êrodki farmakologiczne rozszerzajàce êrenic´; 11) objaÊniaç metodyk´ i wykonywaç çwiczenia obuocznego widzenia; 12) wykonywaç çwiczenia usprawniajàce mi´Ênie oka przed i po operacji; 13) objaÊniaç metody operacyjnego leczenia zeza; 14) uczyç dziecko oraz jego rodziców (prawnych opiekunów) çwiczeƒ wp∏ywajàcych na koordynacj´ oko — r´ka oraz oka z ca∏ym cia∏em; 15) uczyç rodziców (prawnych opiekunów) stosowania atropiny i informowaç o objawach uczulenia na atropin´; 16) wykonywaç podstawowe badania u dzieci w pierwszym i drugim roku ˝ycia, w celu zapobiegania niedowidzeniu, fiksacji ekscentrycznej i nieprawid∏owej korespondencji siatkówek; 17) stosowaç naprzemiennà atropinizacj´ i obturacj´ (okluzj´); 18) prowadziç çwiczenia zapobiegajàce utracie obuocznego widzenia, z zakresu fuzji oraz zapobiegajàce utracie widzenia u ma∏ych dzieci; 19) oceniaç mo˝liwoÊci wspó∏pracy dziecka zortoptystkà wwykonywaniu wybranych çwiczeƒ; 20) przygotowywaç dziecko do çwiczeƒ i zapewniaç mu bezpieczeƒstwo;

21) rozpoznawaç wyst´pujàce u dziecka objawy chorób somatycznych; 22) modyfikowaç dzia∏ania rehabilitacyjne w stosunku do dziecka specjalnej troski; 23) charakteryzowaç szk∏a okularowe i pryzmaty stosowane w leczeniu wad wzroku; 24) wspó∏pracowaç z lekarzem w stosowaniu pomocy optycznych; 25) udzielaç pierwszej pomocy, w szczególnoÊci w przypadkach urazów narzàdu wzroku; 26) przestrzegaç zasad aseptyki i antyseptyki; 27) rozró˝niaç procesy psychiczne dziecka prawid∏owo rozwijajàcego si´ i dziecka z zaburzeniami rozwoju; 28) uÊwiadamiaç rodzicom (prawnym opiekunom) psychiczne i manualne problemy dziecka, b´dàce nast´pstwem zeza; 29) kierowaç rodziców (prawnych opiekunów) z dzieçmi niewidomymi do poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz do placówek specjalistycznych zajmujàcych si´ rehabilitacjà niewidomych i s∏abos∏yszàcych; 30) udzielaç rodzicom (prawnym opiekunom) informacji na temat higieny narzàdu wzroku u dziecka z wysokà krótkowzrocznoÊcià; 31) wspó∏pracowaç z wychowawcà leczonego dziecka; 32) wspó∏pracowaç w zespole terapeutycznym z lekarzami, ortoptystkami i pracownikami oddzia∏ów okulistycznych; 33) obserwowaç reakcje dziecka w czasie wykonywania zabiegów oraz uwzgl´dniaç w pracy z dzieckiem indywidualny charakter jego zachowaƒ; 34) ∏agodziç l´ki i stresy dziecka zwiàzane ze stosowanym leczeniem. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) kliniczne postaci zeza; 2) szczególne postaci zeza towarzyszàcego i zespo∏ów wrodzonych; 3) leczenie niedowidzenia; 4) çwiczenia ortoptyczne; 5) szk∏a okularowe i pryzmaty stosowane w leczeniu zeza; 6) uk∏ady powi´kszajàce; 7) profilaktyka okulistyczna i strabologiczna; 8) choroby oczu i ich leczenie; 9) metodyka wykonywania çwiczeƒ usprawniajàcych mi´Ênie oka; 10) post´powanie z dzieckiem leczonym operacyjnie; 11) pierwsza pomoc w urazach i nag∏ych zachorowaniach; 12) pierwsza pomoc w przypadku obra˝eƒ w obr´bie oczodo∏u;

13) wspó∏praca z rodzicami (prawnymi opiekunami) i wychowawcami leczonego dziecka; 14) charakterystyka procesów poznawczych i cech osobowoÊci dziecka; 15) problematyka zaburzeƒ rozwoju psychoruchowego. BLOK: PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI ZAWODOWEJ 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) korzystaç z wiedzy z zakresu psychologii, pedagogiki i socjologii; 2) wyjaÊniaç psychologiczne podstawy komunikowania si´ z dzieckiem i doros∏ym pacjentem; 3) wykazywaç postaw´ otwartoÊci, wra˝liwoÊci izrozumienia wkomunikowaniu si´ zdzieckiem i doros∏ym pacjentem; 4) przekonywaç dziecko i jego rodziców (prawnych opiekunów) do dok∏adnego i systematycznego stosowania zalecanych çwiczeƒ; 5) objaÊniaç znaczenie profilaktyki w zapewnianiu dziecku zdrowia; 6) prowadziç ró˝ne formy i metody edukacji prozdrowotnej; 7) propagowaç i stosowaç zasady zdrowego stylu ˝ycia; 8) przygotowywaç pomoce dydaktyczne; 9) informowaç o sposobach ochrony narzàdu wzroku w przypadku starczowzrocznoÊci; 10) popularyzowaç wÊród dzieci i m∏odzie˝y sposoby ochrony narzàdu wzroku; 11) wykonywaç prac´ zgodnie z przepisami bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 12) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 13) wprowadzaç usprawnienia organizacyjne w celu podniesienia efektywnoÊci pracy; 14) tworzyç warunki sprzyjajàce doskonaleniu jakoÊci Êwiadczonych us∏ug; 15) stosowaç przepisy dotyczàce ochrony pracownika w miejscu pracy; 16) przewidywaç zagro˝enia i konsekwencje wynikajàce z tytu∏u naruszenia przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy; 17) oceniaç przyczyny zm´czenia fizycznego i psychicznego w czasie pracy; 18) objaÊniaç zasady i sposoby racjonalnego wypoczynku; 19) udzielaç pierwszej pomocy; 20) u˝ytkowaç komputer w zakresie niezb´dnym do wykonywania zadaƒ zawodowych; 21) prowadziç dokumentacj´ zwiàzanà z funkcjonowaniem gabinetu ortoptystyki; 22) prowadziç dokumentacj´ badaƒ oraz çwiczeƒ strabologicznych i okulistycznych wykonywanych u dziecka;

23) zaopatrywaç gabinet ortoptystyki w Êrodki potrzebne do pracy; 24) przygotowywaç pomoce do badaƒ i çwiczeƒ; 25) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w celu doskonalenia umiej´tnoÊci zawodowych; 26) przestrzegaç praw pacjenta; 27) przestrzegaç tajemnicy zawodowej; 28) rozpoznawaç i zapobiegaç korupcji w Êrodowisku pracy. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) elementy psychologii, pedagogiki i socjologii; 2) psychologiczne podstawy komunikowania si´ z dzieckiem i doros∏ym pacjentem; 3) Êrodowisko zewn´trzne a zdrowie cz∏owieka; 4) kierunki dzia∏aƒ profilaktycznych; 5) stan zdrowia ludnoÊci i metody jego oceny; 6) edukacja prozdrowotna i promocja zdrowia; 7) modele organizacji ochrony zdrowia; 8) zagadnienia medycyny spo∏ecznej; 9) pierwsza pomoc; 10) dokumentacja medyczna; 11) higiena i bezpieczeƒstwo pracy w gabinecie ortoptystyki; 12) ochrona przeciwpo˝arowa i ochrona Êrodowiska; 13) organizacja stanowiska pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 14) etyka. BLOK: PODSTAWY PRAWA I EKONOMIKI W OCHRONIE ZDROWIA 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wyjaÊniaç funkcjonowanie mechanizmu rynkowego we wspó∏czesnej gospodarce; 2) okreÊlaç rol´ paƒstwa w gospodarce rynkowej; 3) objaÊniaç podstawowe za∏o˝enia teorii wyboru konsumenta; 4) obliczaç podstawowe wskaêniki ekonomiczne w firmie; 5) uczestniczyç w sporzàdzaniu bud˝etu i planowaniu rozwoju firmy;

6) wskazywaç instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 7) okreÊlaç êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 8) wyjaÊniaç istot´ i zasady funkcjonowania systemu ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 9) wyjaÊniaç specyfik´ rynku us∏ug medycznych; 10) wskazywaç czynniki wp∏ywajàce na popyt i poda˝ us∏ug medycznych; 11) wskazywaç podmioty uprawnione do realizacji Êwiadczeƒ zdrowotnych; 12) wyjaÊniaç zasady reglamentowania dost´pu do niektórych us∏ug i dóbr; 13) wyjaÊniaç mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 14) uzasadniaç znaczenie profesjonalizmu i zaufania do personelu medycznego udzielajàcego Êwiadczeƒ zdrowotnych; 15) rozró˝niaç rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 16) okreÊlaç zasady zawierania kontraktów na Êwiadczenie us∏ug medycznych; 17) wskazywaç podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 18) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci zawodowej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) funkcjonowanie mechanizmu rynkowego we wspó∏czesnej gospodarce; 2) rola paƒstwa w gospodarce rynkowej; 3) teoria wyboru konsumenta; 4) elementy teorii przedsi´biorstwa; 5) instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 6) êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 7) system ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 8) specyficzne cechy rynku us∏ug medycznych; 9) popyt i poda˝ na rynku us∏ug medycznych; 10) zasady reglamentacji dost´pu do niektórych us∏ug medycznych; 11) mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 12) jakoÊç w ochronie zdrowia; 13) rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 14) podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 15) wybrane zagadnienia prawa pracy i prawa gospodarczego.

Za∏àcznik nr 6 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE PROTETYK S¸UCHU SYMBOL CYFROWY 322¹⁷ I. ZA¸O˚ENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA W wyniku kszta∏cenia w zawodzie absolwent powinien umieç: 1) korzystaç z wiedzy z zakresu anatomii, fizjologii i patologii narzàdu s∏uchu w dobieraniu sprz´tu do rehabilitacji oraz ochrony s∏uchu; 2) pos∏ugiwaç si´ specjalistycznà aparaturà do badaƒ s∏uchu i wybranych pomiarów akustycznych; 3) charakteryzowaç metody badania s∏uchu; 4) okreÊlaç specyfik´ badania s∏uchu u dzieci; 5) przeprowadzaç badania s∏uchu w ró˝nych okresach ˝ycia cz∏owieka; 6) interpretowaç wyniki badania s∏uchu; 7) komunikowaç si´ z pacjentem i jego rodzinà; 8) wspó∏pracowaç z zespo∏em terapeutycznym; 9) gromadziç, analizowaç i interpretowaç dane dotyczàce pacjenta i jego potrzeb w zakresie zaopatrzenia w Êrodki techniczne wspomagajàce s∏uch; 10) dobieraç do potrzeb pacjenta i regulowaç aparaty s∏uchowe; 11) wykonywaç wyciski i wk∏adki uszne; 12) naprawiaç aparaty s∏uchowe; 13) realizowaç zadania zwiàzane z zaopatrzeniem w Êrodki techniczne wspomagajàce s∏uch; 14) dobieraç i wykonywaç indywidualne Êrodki ochrony przeciwha∏asowej; 15) wykorzystywaç technologie informacyjne; 16) pos∏ugiwaç si´ oprogramowaniem systemowym i specjalistycznym; 17) informowaç pacjenta o procedurze zaopatrzenia w Êrodki techniczne wspomagajàce s∏uch;

18) wskazywaç instytucje wspierajàce i zaopatrujàce pacjenta z wadà s∏uchu w Êrodki techniczne wspomagajàce s∏uch; 19) okreÊlaç warunki wyposa˝enia pracowni i gabinetów protetycznych; 20) motywowaç osoby niepe∏nosprawne s∏uchowo do aktywnoÊci i zaspokajania swoich potrzeb; 21) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 22) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 23) udzielaç pierwszej pomocy; 24) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w celu doskonalenia umiej´tnoÊci zawodowych; 25) uczestniczyç w ró˝nych formach doskonalenia zawodowego; 26) post´powaç zgodnie z zasadami etyki; 27) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywanych zadaƒ zawodowych; 28) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci gospodarczej. Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz przygotowanie do wejÊcia na rynek pracy powinno przebiegaç zarówno w trakcie kszta∏cenia zawodowego, jak i podczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Podstawy przedsi´biorczoÊci”. B. SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 1. Wymagania psychofizyczne w∏aÊciwe dla zawodu: 1) zainteresowania techniczne; 2) umiej´tnoÊci plastyczne; 3) zdolnoÊci manualne; 4) poczucie estetyki; 5) kultura osobista; 6) zrównowa˝enie emocjonalne; 7) ˝yczliwoÊç; 8) ∏atwoÊç nawiàzywania kontaktów; 9) dobra dykcja; 10) cierpliwoÊç i dok∏adnoÊç; 11) poczucie odpowiedzialnoÊci; 12) uczciwoÊç; 13) samodzielnoÊç w realizacji zadaƒ;

14) zdolnoÊci organizatorskie; 15) operatywnoÊç. 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie protetyk s∏uchu powinien byç przygotowany do wykonywania nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: 1) wykonywania na zlecenie lekarza audiometrycznych badaƒ s∏uchu; 2) wykonywania badaƒ s∏uchu na potrzeby protezowania; 3) wyboru, dostarczania i dopasowywania aparatów s∏uchowych; 4) instruowania pacjentów o pos∏ugiwaniu si´ aparatem s∏uchowym, akcesoriami i innym sprz´tem do protezowania i ochrony s∏uchu; 5) wykonywania podstawowych napraw i wymiany elementów aparatów s∏uchowych; 6) wykonywania i dopasowywania wk∏adek usznych i urzàdzeƒ do indywidualnej ochrony s∏uchu; 7) sprawowania opieki protetycznej nad pacjentem i jego rodzinà w okresie u˝ytkowania aparatu; 8) prowadzenia wymaganej dokumentacji. 3. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie protetyk s∏uchu mo˝e podejmowaç prac´ w: 1) gabinetach protetyki s∏uchu; 2) gabinetach audiologicznych; 3) pracowniach otoplastycznych; 4) pracowniach serwisu technicznego sprz´tu audioprotetycznego; 5) jednostkach badawczych i produkcyjnych aparatów s∏uchowych. 4. Szko∏a realizujàca kszta∏cenie w zawodzie protetyk s∏uchu powinna posiadaç lub zapewniç dost´p do nast´pujàcych pracowni: 1) audiometrii; 2) otoplastyki; 3) komputerowego doboru aparatów s∏uchowych; 4) serwisu technicznego sprz´tu audioprotetycznego; 5) komputerowej; 6) podstaw elektroniki; 7) pomiarów akustycznych. Pracownia audiometrii powinna byç wyposa˝ona w: 1) kabin´ audiometrycznà; 2) audiometr diagnostyczny z mo˝liwoÊcià wykonywania badaƒ w swobodnym polu akustycznym;

3) zestaw testów do audiometrii s∏ownej; 4) tympanometr diagnostyczny; 5) aparatur´ do badania s∏uchu metodà otoemisji oraz potencja∏ów wywo∏anych; 6) komplet stroików; 7) terkotk´ Baraniego; 8) otoskop; 9) komplet druków do rejestracji wyników; 10) komputer z drukarkà. Pracownia otoplastyki powinna byç wyposa˝ona w: 1) zestaw do pobierania wycisków z ucha; 2) otoskop; 3) lodówk´; 4) urzàdzenie do grzania i dystrybucji ˝elu stosowanego w otoplastyce; 5) mieszalnik silikonu; 6) urzàdzenie do utwardzania ˝ywic Êwiat∏outwardzalnych; 7) puszk´ do kàpieli ciÊnieniowych; 8) mikrofrezark´ z kompletem narz´dzi; 9) szlifierko-polerk´; 10) szlifierk´ czo∏owà; 11) mikroskop stereoskopowy; 12) wyciàgi odprowadzajàce py∏y i opary; 13) zestaw form do ˝elu stosowanego w otoplastyce; 14) narz´dzia pomocnicze, w tym p´sety, ig∏y, skalpele. Pracownia komputerowego doboru aparatów s∏uchowych powinna byç wyposa˝ona w: 1) stanowiska komputerowe — jedno stanowisko dla dwóch uczniów (s∏uchaczy); 2) drukarki; 3) interfejsy do dobierania aparatów s∏uchowych — jeden interfejs na jedno stanowisko komputerowe; 4) zestaw kabli i ∏àczników do aparatów s∏uchowych ró˝nych producentów; 5) aparaty s∏uchowe ró˝nych producentów wraz z danymi technicznymi; 6) zestaw wk∏adek uniwersalnych; 7) wyposa˝enie i umeblowanie wn´trza zapewniajàce odpowiednie warunki akustyczne; 8) oprogramowanie do dobierania aparatów s∏uchowych.

Pracownia serwisu technicznego sprz´tu audioprotetycznego powinna byç wyposa˝ona w: 1) sto∏y laboratoryjne; 2) sprz´t do lutowania; 3) mierniki uniwersalne; 4) urzàdzenie do pomiarów aparatów s∏uchowych; 5) narz´dzia podr´czne; 6) elementy elektroniczne i przetworniki elektroakustyczne; 7) zestaw podstawowych cz´Êci zamiennych. Pracownia komputerowa powinna byç wyposa˝ona w: 1) stanowiska komputerowe pracujàce w sieci z dost´pem do Internetu — jedno stanowisko dla dwóch uczniów (s∏uchaczy); 2) oprogramowanie systemowe; 3) sprz´t i oprogramowanie do edycji i obróbki dêwi´ku; 4) oprogramowanie do projektowania i modelowania elementów i uk∏adów akustycznych; 5) oprogramowanie do modelowania w∏aÊciwoÊci akustycznych wn´trz; 6) nagrywarki, drukarki, skanery i kamer´ cyfrowà. Pracownia podstaw elektroniki powinna byç wyposa˝ona w: 1) urzàdzenia pomiarowe do badania elementów elektronicznych, wzmacniaczy i obwodów scalonych; 2) zasilacze; 3) generatory; 4) mierniki uniwersalne; 5) oscyloskopy; 6) narz´dzia pomocnicze, w szczególnoÊci p´sety, odsysacze, szczypce; 7) testery i komputery z oprogramowaniem do pomiaru obwodów scalonych. Pracownia pomiarów akustycznych powinna byç wyposa˝ona w: 1) akustycznà komor´ bezechowà do pomiarów w warunkach pola swobodnego; 2) generator sygna∏owy; 3) analizator akustyczny; 4) mikrofony pomiarowe; 5) wzmacniacz pomiarowy; 6) wzmacniacz mocy;

7) zestaw g∏oÊnikowy; 8) zestawy filtrów tercjowych i oktawowych; 9) automatyczny rejestrator poziomu ciÊnienia dêwi´ku; 10) system komputerowy do pomiarów elektroakustycznych. 5. Praktyczna nauka zawodu powinna byç realizowana w wymiarze nie mniejszym ni˝ 32 % ogólnej liczby godzin przewidzianych w ramowym planie nauczania — w: 1) ˝∏obku lub przedszkolu; 2) domu pomocy spo∏ecznej; 3) gabinecie laryngologicznym; 4) gabinecie protetyki s∏uchu; 5) gabinecie audiologicznym; 6) pracowni ortoplastycznej. 6. Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajàcy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´pujàce bloki programowe: 1) diagnostyczno-medyczny; 2) techniczny; 3) podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej; 4) podstawy prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia. II. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

——————— *Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia wszko∏ach dla m∏odzie˝y iwszko∏ach dla doros∏ych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozosta∏e 10 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy.

III. BLOKI PROGRAMOWE BLOK: DIAGNOSTYCZNO-MEDYCZNY 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) okreÊlaç budow´ i czynnoÊci uk∏adów i narzàdów cz∏owieka; 2) objaÊniaç budow´ i czynnoÊci fizjologiczne narzàdu s∏uchu; 3) okreÊlaç drog´ przewodzenia bodêców s∏uchowych; 4) charakteryzowaç czynniki wp∏ywajàce na powstawanie niedos∏uchu; 5) charakteryzowaç czynniki zwiàzane ze stylem ˝ycia oraz warunki Êrodowiskowe powodujàce uszkodzenie s∏uchu; 6) rozró˝niaç rodzaje niedos∏uchu w zale˝noÊci od miejsca uszkodzenia narzàdu s∏uchu; 7) rozpoznawaç i oceniaç sytuacj´ zdrowotnà pacjenta z uszkodzeniem narzàdu s∏uchu; 8) rozpoznawaç potrzeby i problemy osób w podesz∏ym wieku z upoÊledzeniem s∏uchu; 9) okreÊlaç ogólnorozwojowe i spo∏eczne nast´pstwa upoÊledzenia s∏uchu; 10) przeprowadzaç badanie audiometryczne s∏uchu u dzieci i doros∏ych; 11) interpretowaç wyniki badania s∏uchu; 12) okreÊlaç metody rehabilitacji zaburzeƒ s∏uchu u dzieci; 13) wspó∏pracowaç z zespo∏em terapeutycznym i specjalistami w celu zapewnienia opieki osobie z upoÊledzeniem s∏uchu; 14) rozpoznawaç odczyny alergiczne na materia∏y stosowane w otoplastyce; 15) propagowaç zdrowy styl ˝ycia; 16) udzielaç pierwszej pomocy; 17) przestrzegaç zasad antyseptyki. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) wybrane zagadnienia z anatomii i fizjologii cz∏owieka: a) budowa narzàdu s∏uchu, b) przebieg drogi s∏uchowej w obr´bie uk∏adu nerwowego, c) fizjologia s∏yszenia; 2) patologia narzàdu s∏uchu: a) uszkodzenia przewodzeniowe, b) uszkodzenia odbiorcze, c) uszkodzenia mieszane;

3) wybrane zagadnienia z pediatrii; 4) wybrane zagadnienia z gerontologii; 5) metody badania narzàdu s∏uchu; 6) zdrowie publiczne; 7) pierwsza pomoc. BLOK: TECHNICZNY 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) korzystaç z podstawowego oprogramowania i sieci komputerowej; 2) nagrywaç i odtwarzaç dêwi´ki z wykorzystaniem urzàdzeƒ analogowych i cyfrowych oraz pos∏ugiwaç si´ typowymi programami do edycji i obróbki dêwi´ku; 3) pos∏ugiwaç si´ przetwornikami elektroakustycznymi, takimi jak g∏oÊnik, mikrofon, s∏uchawka, oraz podstawowymi przyrzàdami do pomiarów elektroakustycznych; 4) oceniaç w∏aÊciwoÊci akustyczne wn´trza, w tym komory audiometrycznej; 5) oceniaç stopieƒ zagro˝enia ha∏asem; 6) odczytywaç i interpretowaç dane techniczne aparatów s∏uchowych ró˝nych producentów i oceniaç ich zgodnoÊç z obowiàzujàcymi w tym zakresie przepisami; 7) wyjaÊniaç funkcje uk∏adów obróbki sygna∏u stosowanych w aparatach s∏uchowych; 8) dokonywaç pomiaru podstawowych charakterystyk aparatu s∏uchowego; 9) dobieraç odpowiedni typ i model aparatu s∏uchowego uwzgl´dniajàcy oczekiwania pacjenta; 10) dopasowywaç aparaty s∏uchowe na podstawie danych audiometrycznych; 11) pos∏ugiwaç si´ programami s∏u˝àcymi do doboru i regulacji aparatów s∏uchowych; 12) oceniaç skutecznoÊç protezowania na podstawie testów kontrolnych; 13) diagnozowaç podstawowe usterki aparatu s∏uchowego; 14) wykonywaç podstawowe naprawy aparatu s∏uchowego i wymieniaç jego elementy; 15) dobieraç i montowaç aparaty s∏uchowe wewnàtrzuszne; 16) stosowaç pomoce s∏uchowe, takie jak: wk∏adki douszne i nauszniki przeciwha∏asowe; 17) mierzyç i oceniaç w∏aÊciwoÊci ró˝nych êróde∏ zasilania aparatów s∏uchowych; 18) stosowaç zasady modelowania przestrzennego w otoplastyce; 19) oceniaç i porównywaç materia∏y u˝ywane w otoplastyce; 20) wykonywaç wycisk ucha;

21) dobieraç, wykonywaç i dopasowywaç wk∏adk´ usznà; 22) dobieraç, wykonywaç i dopasowywaç urzàdzenie indywidualnej ochrony przeciwha∏asowej; 23) instruowaç pacjenta o u˝ytkowaniu i konserwacji aparatu s∏uchowego; 24) oceniaç i porównywaç walory techniczne i funkcjonalne aparatury do badania s∏uchu. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) wybrane zagadnienia z akustyki i psychoakustyki; 2) elementy elektroniki i informatyki; 3) budowa aparatów s∏uchowych; 4) dobór i dopasowanie aparatów s∏uchowych; 5) otoplastyka; 6) miernictwo i naprawa aparatów s∏uchowych. BLOK: PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI ZAWODOWEJ 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) korzystaç z wiedzy z zakresu psychologii, socjologii i pedagogiki w komunikowaniu si´ z pacjentem i jego rodzinà; 2) wyjaÊniaç psychologiczne aspekty g∏uchoty i niedos∏uchu u dzieci i doros∏ych; 3) wykazywaç postaw´ otwartoÊci, wra˝liwoÊci izrozumienia wkomunikowaniu si´ zdzieckiem i pacjentem w podesz∏ym wieku; 4) okreÊlaç zasady prowadzenia wywiadu z pacjentem niedos∏yszàcym; 5) wspomagaç imotywowaç osob´ zupoÊledzonym s∏uchem do samodzielnoÊci iniezale˝- noÊci; 6) wspó∏uczestniczyç w tworzeniu wsparcia spo∏ecznego; 7) wspieraç pacjenta w zaakceptowaniu aparatu s∏uchowego; 8) uczyç nawiàzywania i utrzymywania kontaktów spo∏ecznych mimo ograniczeƒ spowodowanych upoÊledzeniem s∏uchu; 9) planowaç dzia∏ania edukacyjne dostosowane do wieku, potrzeb i indywidualnych cech pacjenta; 10) wspó∏pracowaç z instytucjami prowadzàcymi leczenie i kszta∏cenie dzieci g∏uchych i niedos∏yszàcych; 11) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

12) wprowadzaç usprawnienia organizacyjne w celu podniesienia efektywnoÊci pracy; 13) wykonywaç prac´ zgodnie z zasadami bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 14) przestrzegaç praw pacjenta; 15) przestrzegaç tajemnicy zawodowej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) wybrane zagadnienia z psychologii ogólnej, rozwojowej i spo∏ecznej; 2) wybrane zagadnienia z pedagogiki specjalnej; 3) wybrane zagadnienia z socjologii; 4) system ochrony zdrowia; 5) organizacja pomocy spo∏ecznej; 6) organizacja stanowiska pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 7) bezpieczeƒstwo i higiena pracy; 8) ochrona przeciwpo˝arowa i ochrona Êrodowiska; 9) etyka. BLOK: PODSTAWY PRAWA I EKONOMIKI W OCHRONIE ZDROWIA 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wyjaÊniaç funkcjonowanie mechanizmu rynkowego we wspó∏czesnej gospodarce; 2) okreÊlaç rol´ paƒstwa w gospodarce rynkowej; 3) objaÊniaç podstawowe za∏o˝enia teorii wyboru konsumenta; 4) obliczaç podstawowe wskaêniki ekonomiczne w firmie; 5) uczestniczyç w sporzàdzaniu bud˝etu i planowaniu rozwoju firmy; 6) wskazywaç instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 7) wyjaÊniaç istot´ i zasady funkcjonowania systemu ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 8) wyjaÊniaç specyfik´ rynku us∏ug medycznych; 9) wykazywaç czynniki wp∏ywajàce na popyt i poda˝ us∏ug medycznych; 10) wskazywaç podmioty uprawnione do udzielania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 11) okreÊlaç sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych;

12) wyjaÊniaç zasady reglamentowania dost´pu do niektórych us∏ug i dóbr; 13) wyjaÊniaç mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 14) uzasadniaç znaczenie profesjonalizmu i zaufania do personelu medycznego udzielajàcego Êwiadczeƒ zdrowotnych; 15) rozró˝niaç rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 16) okreÊlaç zasady zawierania kontraktów na Êwiadczenie us∏ug medycznych; 17) wskazywaç podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 18) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci zawodowej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) funkcjonowanie mechanizmu rynkowego we wspó∏czesnej gospodarce; 2) rola paƒstwa w gospodarce rynkowej; 3) teoria wyboru konsumenta; 4) elementy teorii przedsi´biorstwa; 5) instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 6) êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 7) system ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 8) specyficzne cechy rynku us∏ug medycznych; 9) popyt i poda˝ na rynku us∏ug medycznych; 10) zasady reglamentacji dost´pu do niektórych us∏ug medycznych; 11) mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 12) jakoÊç w ochronie zdrowia; 13) rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 14) podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 15) wybrane zagadnienia w zakresie prawa pracy i prawa gospodarczego.

Za∏àcznik nr 7 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE RATOWNIK MEDYCZNY SYMBOL CYFROWY 322⁰⁶ I. ZA¸O˚ENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA W wyniku kszta∏cenia w zawodzie absolwent powinien umieç: 1) korzystaç z wiedzy z zakresu nauk medycznych i humanistycznych podczas wykonywania zadaƒ zawodowych; 2) rozpoznawaç stany nag∏e; 3) okreÊlaç rodzaje i stopnie zagro˝eƒ cywilizacyjno-Êrodowiskowych w uj´ciu globalnym, krajowym i lokalnym; 4) okreÊlaç stopnie wyst´pujàcego zagro˝enia dla ˝ycia lub zdrowia w przypadku awarii, katastrofy lub wypadku; 5) zabezpieczaç osoby znajdujàce si´ w miejscu awarii, katastrofy, wypadku i przeciwdzia- ∏aç zwi´kszaniu liczby ofiar; 6) zapewniaç opiek´ medycznà ekipom ratowniczym podczas akcji ratowniczych; 7) prognozowaç zachowania osób obj´tych zagro˝eniem, zapobiegaç wystàpieniu paniki; 8) pos∏ugiwaç si´ medycznymi skalami oceny stanu ogólnego i ci´˝koÊci urazów oraz dokonywaç ratowniczej oceny stanu ofiar awarii, katastrofy lub wypadku; 9) ustalaç kolejnoÊç udzielania poszkodowanym ratowniczych Êwiadczeƒ zdrowotnych i ewakuacji, w zale˝noÊci od ich stanu ogólnego, rodzaju i stopnia odniesionych obra˝eƒ oraz warunków w miejscu zdarzenia; 10) wspó∏uczestniczyç w organizacji ewakuacji ludzi z zagro˝onego rejonu; 11) wykonywaç medyczne czynnoÊci ratunkowe w miejscu i w warunkach katastrof, awarii i wypadków; 12) rozpoznawaç stan utraty przytomnoÊci, oceniaç jej stopnie, zabezpieczaç funkcje ˝yciowe osoby nieprzytomnej metodami bezprzyrzàdowymi oraz z u˝yciem sprz´tu specjalistycznego; 13) prowadziç resuscytacj´ krà˝eniowo-oddechowà bezprzyrzàdowà oraz z u˝yciem sprz´tu specjalistycznego i leków stosowanych w ratownictwie medycznym;

14) objaÊniaç dzia∏anie stosowanych w ratownictwie medycznym leków oraz reakcje somatyczne po ich podaniu; 15) udzielaç, z zachowaniem procedur medycznych, Êwiadczeƒ zdrowotnych osobom w stanach nag∏ych, w szczególnoÊci w miejscach publicznych; 16) pe∏niç ratowniczy nadzór medyczny nad poszkodowanymi i chorymi w miejscu zdarzenia i w czasie transportu; 17) wykonywaç medyczne czynnoÊci ratunkowe w ramach paƒstwowych i niepaƒstwowych systemów ratowniczych; 18) organizowaç i szkoliç zak∏adowe s∏u˝by ratownictwa medycznego; 19) popularyzowaç wiedz´ ratowniczà we wszystkich Êrodowiskach; 20) wspó∏dzia∏aç w procesie edukacji z zakresu udzielania pierwszej pomocy, realizowanym w systemie szkolnym i pozaszkolnym; 21) prowadziç kursy, szkolenia i pokazy z zakresu udzielania pierwszej pomocy; 22) utrzymywaç w pe∏nej gotowoÊci stacjonarne i mobilne punkty ratownicze; 23) komunikowaç si´ z chorym i poszkodowanym; 24) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 25) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 26) wspó∏pracowaç z lekarzem, piel´gniarkà i pozosta∏ym personelem medycznym w zakresie medycznych czynnoÊci ratunkowych; 27) wspó∏pracowaç z przedstawicielami niemedycznych, zawodowych i niezawodowych, s∏u˝b i organizacji ratowniczych; 28) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w celu doskonalenia umiej´tnoÊci zawodowych; 29) post´powaç zgodnie z zasadami etyki; 30) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywanych zadaƒ zawodowych; 31) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci gospodarczej. Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz przygotowanie do wejÊcia na rynek pracy powinno przebiegaç zarówno w trakcie kszta∏cenia zawodowego, jak i podczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Podstawy przedsi´biorczoÊci”. B. SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 1. Wymagania psychofizyczne w∏aÊciwe dla zawodu: 1) dobra koordynacja wzrokowo-s∏uchowo-ruchowa; 2) bardzo dobra sprawnoÊç fizyczna; 3) zdolnoÊci manualne; 4) zdolnoÊci decyzyjne;

5) zdolnoÊci organizacyjne i przywódcze; 6) odpornoÊç psychiczna; 7) zrównowa˝enie emocjonalne; 8) zdolnoÊç koncentracji i podzielnoÊç uwagi; 9) wyobraênia prognostyczna w zakresie oceny sytuacji i przewidywanych skutków; 10) zdolnoÊç do szybkiej analizy i reakcji na nap∏ywajàce równoczeÊnie sygna∏y; 11) zdolnoÊci dydaktyczne; 12) samodzielnoÊç; 13) zdyscyplinowanie, rzetelnoÊç; 14) uczciwoÊç, odpowiedzialnoÊç. 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie ratownik medyczny powinien byç przygotowany do wykonywania nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: 1) komunikowania si´ z pacjentem, udzielania mu wsparcia w stanach nag∏ych; 2) zabezpieczania osób znajdujàcych si´ w miejscu zagro˝enia, podejmowania dzia∏aƒ zapobiegajàcych zwi´kszeniu liczby ofiar i degradacji Êrodowiska; 3) dokonywania oceny stanu ofiar awarii, katastrof i wypadków, podejmowania dzia∏aƒ ratowniczych; 4) wykonywania medycznych czynnoÊci ratunkowych w stanach nag∏ych; 5) transportowania pacjentów pod nadzorem medycznym; 6) pos∏ugiwania si´ sprz´tem medycznym, ochrony osobistej i ratownictwa medycznego; 7) organizowania i prowadzenia szkoleƒ w zakresie udzielania pierwszej pomocy. 3. Absolwent szko∏y kszta∏càcej wzawodzie ratownik medyczny mo˝e podejmowaç prac´ w: 1) zak∏adach opieki zdrowotnej udzielajàcych Êwiadczeƒ wzakresie ratownictwa medycznego; 2) Jednostkach Ratowniczo-GaÊniczych Paƒstwowej Stra˝y Po˝arnej; 3) organizacjach spo∏ecznych i stowarzyszeniach, w szczególnoÊci takich jak: Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe, Tatrzaƒskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe, Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe, Polski Czerwony Krzy˝, ochotnicze stra˝e po˝arne, Polski Zwiàzek Motorowy, Zwiàzek Harcerstwa Polskiego, Zwiàzek Harcerstwa Rzeczypospolitej; 4) zak∏adowych s∏u˝bach ratowniczych; 5) szko∏ach i oÊrodkach szkoleniowych. 4. Szko∏a realizujàca kszta∏cenie wzawodzie ratownik medyczny powinna posiadaç nast´- pujàce pomieszczenia dydaktyczne: 1) pracowni´ medycznych czynnoÊci ratunkowych; 2) pracowni´ anatomicznà; 3) pracowni´ komputerowà.

Szko∏a realizujàca kszta∏cenie w zawodzie ratownik medyczny powinna zapewniç dost´p do: 1) sali gimnastycznej; 2) boiska sportowego; 3) p∏ywalni. Pracownia medycznych czynnoÊci ratunkowych powinna byç wyposa˝ona w: 1) fantomy do resuscytacji podstawowej i zaawansowanej osoby doros∏ej, dziecka i niemowl´cia; 2) fantomy do çwiczeƒ z intubacji osoby doros∏ej i dziecka; 3) fantomy do iniekcji; 4) fantomy do cewnikowania; 5) porodowy fantom po∏o˝niczy; 6) pulsoksymetr; 7) aparaty do pomiaru ciÊnienia t´tniczego krwi; 8) defibrylator z kardiomonitorem; 9) respirator ratowniczy; 10) zestaw komputerowy i programy z zakresu ratownictwa; 11) spodnie przeciwwstrzàsowe; 12) sprz´t i materia∏y do unieruchamiania, nosze pró˝niowe; 13) ko∏nierze ortopedyczne; 14) standardowe ratownicze wyposa˝enie medyczne typu: a) worki samorozpr´˝alne, b) ssaki no˝ne elektryczne i pró˝niowe, c) rurki ustno-gard∏owe, d) laryngoskopy, e) rurki intubacyjne, f) zestaw do intubacji dotchawiczej, g) zestaw do tracheostomii, h) zestaw do konikotomii, i) zestaw do odbarczania odmy, j) cewniki, kaniule, k) zestawy do pozoracji ran i urazów; 15) standardowe zestawy materia∏ów opatrunkowych stosowane w ratownictwie medycznym;

16) nosze unieruchamiajàce; 17) foliowy ratunkowy koc izotermiczny; 18) odzie˝ ochronnà i Êrodki ochrony indywidualnej; 19) kozetki i ∏ó˝ka na kó∏kach; 20) sto∏ki lub krzes∏a; 21) stolik zabiegowy; 22) parawany; 23) statywy do kroplówek; 24) instalacj´ wodno-kanalizacyjnà. W pracowni medycznych czynnoÊci ratunkowych powinno znajdowaç si´ odr´bne pomieszczenie wyposa˝one w: 1) szafy lub rega∏y na: a) bielizn´ poÊcielowà, b) bielizn´ osobistà, c) bielizn´ operacyjnà, d) r´czniki, Êcierki; 2) szafy zamykane przeznaczone do przechowywania: a) leków niezb´dnych do çwiczeƒ, b) Êrodków antyseptycznych, c) Êrodków opatrunkowych; 3) sprz´t: a) wózek dla pacjenta le˝àcego, b) wózek dla pacjenta siedzàcego, c) tace, d) pude∏ka metalowe na narz´dzia; 4) szafy lub rega∏y na sprz´t i przybory (lub zestawy) do çwiczeƒ: a) fartuchy oraz r´kawice gumowe i jednorazowego u˝ytku, b) materia∏ opatrunkowy, c) opaski ró˝nego rodzaju, d) zestaw narz´dzi chirurgicznych do szycia rany, e) zestaw do za∏o˝enia i zmiany opatrunku, f) zestaw do zg∏´bnikowania ˝o∏àdka, g) zestaw do cewnikowania p´cherza moczowego, h) zestaw do toalety jamy ustnej,

i) zestaw do wstrzykni´ç podskórnych, domi´Êniowych, do˝ylnych, j) zestaw do wlewu do˝ylnego, k) zestaw do pobierania krwi ˝ylnej. Pracownia anatomiczna powinna byç wyposa˝ona w: 1) modele, plansze anatomiczne; 2) przezrocza, radiogramy, foliogramy, programy komputerowe; 3) teksty êród∏owe, atlasy, albumy; 4) filmy dydaktyczne; 5) Êrodki techniczne, takie jak: telewizor, magnetowid, radio, rzutnik pisma, rzutnik przezroczy, komputer z drukarkà. Pracownia komputerowa powinna byç wyposa˝ona w: 1) stanowiska komputerowe — jedno stanowisko dla dwóch uczniów; 2) drukarki, skaner; 3) licencjonowane oprogramowanie stosowane w jednostkach paƒstwowych systemów ratowniczych. Sala gimnastyczna i boisko sportowe powinny byç wyposa˝one w sprz´t do uprawiania lekkiej atletyki oraz çwiczeƒ sprawnoÊciowych, w szczególnoÊci d˝udo. 5. Praktyczna nauka zawodu powinna odbywaç si´ w wymiarze nie mniejszym ni˝ 28 % ogólnej liczby godzin przewidzianych w ramowym planie nauczania — w grupach do 6 osób, w: 1) szpitalnych oddzia∏ach ratunkowych; 2) oddzia∏ach intensywnej opieki medycznej; 3) blokach operacyjnych; 4) izbach przyj´ç lub oddzia∏ach pomocy doraênej; 5) zespo∏ach ratownictwa medycznego; 6) jednostkach Paƒstwowej Stra˝y Po˝arnej; 7) centrach dyspozytorskich ratowniczych s∏u˝b medycznych. 6. Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajàcy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´pujàce bloki programowe: 1) medyczne czynnoÊci ratunkowe; 2) ratownictwo ekologiczne i techniczne; 3) podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej; 4) podstawy prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia.

II. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

——————— *Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia wy∏àcznie w szko∏ach dla m∏odzie˝y. ** Pozosta∏e 5 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy. III. BLOKI PROGRAMOWE BLOK: MEDYCZNE CZYNNOÂCI RATUNKOWE 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) okreÊlaç cele i zadania ratownictwa medycznego oraz zadania ratownika medycznego; 2) objaÊniaç budow´ anatomicznà, fizjologi´ i fizjopatologi´ uk∏adów i narzàdów organizmu cz∏owieka; 3) wyjaÊniaç poj´cie zdrowia, choroby, stanu nag∏ego, umierania i Êmierci; 4) charakteryzowaç objawy kliniczne stanu utraty przytomnoÊci i zagra˝ajàcych ˝yciu lub zdrowiu stanów chorobowych i obra˝eƒ; 5) charakteryzowaç stany nag∏e; 6) objaÊniaç dzia∏anie stosowanych w stanach zagro˝enia ˝ycia i zdrowia leków, ró˝nicowaç postaci leków, drogi ich podawania, wskazania, przeciwwskazania, interakcje oraz obliczaç dawki leków; 7) dokonywaç oceny parametrów podstawowych funkcji ˝yciowych; 8) wykonywaç elektrokardiografi´ i dokonywaç podstawowej interpretacji jej wyników; 9) podejmowaç i prowadziç medyczne czynnoÊci ratunkowe w stanach nag∏ych, w szczególnoÊci w: a) nag∏ym zatrzymaniu krà˝enia, b) nag∏ych zagro˝eniach pochodzenia wewn´trznego,

c) nag∏ych zagro˝eniach urazowych, d) nag∏ych zagro˝eniach pochodzenia Êrodowiskowego, e) nag∏ych zagro˝eniach psychicznych, f) nag∏ych zagro˝eniach u ci´˝arnych; 10) prowadziç resuscytacj´ krà˝eniowo-oddechowà zgodnie z obowiàzujàcà wiedzà medycznà; 11) przeprowadzaç wywiad chorobowy i Êrodowiskowy w stanach nag∏ych; 12) stosowaç zasady aseptyki i antyseptyki w medycznych czynnoÊciach ratunkowych; 13) pos∏ugiwaç si´ sprz´tem ochrony indywidualnej; 14) wykonywaç zabiegi i czynnoÊci medyczne niezb´dne w ratownictwie, w szczególnoÊci: a) podawaç leki ró˝nymi drogami, b) zak∏adaç wk∏ucie do˝ylne, c) wykonywaç kroplowe wlewy do˝ylne, d) p∏ukaç ˝o∏àdek, e) cewnikowaç p´cherz moczowy, f) zaopatrywaç rany, g) tamowaç krwawienia i krwotoki, h) unieruchamiaç z∏amania, i) uk∏adaç, przenosiç oraz transportowaç chorego i poszkodowanego, j) stosowaç tlenoterapi´, k) wykonaç udro˝nienie dróg oddechowych, w tym intubacj´ dotchawiczà, l) wykonaç defibrylacj´; 15) planowaç i organizowaç zabiegi medyczne w ró˝nych sytuacjach, przypadkach, miejscach; 16) przygotowywaç karetk´ do gotowoÊci wyjazdowej, kompletowaç sprz´t, aparatur´, zestawy leków oraz innych Êrodków i materia∏ów; 17) obs∏ugiwaç sprz´t u˝ywany w karetkach; 18) obs∏ugiwaç dost´pne Êrodki ∏àcznoÊci; 19) wykonywaç zadania na stanowisku dyspozytora medycznego; 20) podejmowaç decyzje w trudnych sytuacjach; 21) prowadziç dokumentacj´ post´powania ratowniczego; 22) wspó∏pracowaç w zespo∏ach ratowniczych; 23) doskonaliç w∏asne umiej´tnoÊci zawodowe; 24) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska w czasie prowadzenia dzia∏aƒ ratowniczych.

2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) budowa i czynnoÊç uk∏adów i narzàdów organizmu cz∏owieka; 2) leki stosowane w stanach nag∏ych; 3) stany nag∏e w chorobach wewn´trznych; 4) stany nag∏e w po∏o˝nictwie i ginekologii; 5) stany nag∏e w pediatrii; 6) stany nag∏e w psychiatrii; 7) chirurgia urazów i ostre nieurazowe zespo∏y chirurgiczne; 8) stany nag∏e pochodzenia Êrodowiskowego; 9) podstawy analgezji i sedacji; 10) organizacja akcji ratowniczej; 11) zasady post´powania na miejscu zdarzenia; 12) medyczne czynnoÊci ratunkowe w nag∏ym zatrzymaniu krà˝enia; 13) transport pacjentów; 14) organizacja i zadania zespo∏u ratownictwa medycznego; 15) dokumentacja medyczna. BLOK: RATOWNICTWO EKOLOGICZNE I TECHNICZNE 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) charakteryzowaç struktury organizacyjne systemów ratowniczych; 2) opisywaç wspó∏czesne zagro˝enia ekologiczne; 3) przewidywaç wystàpienie sytuacji niebezpiecznych i podejmowaç dzia∏ania profilaktyczne; 4) przedstawiaç wp∏yw zagro˝eƒ ekologicznych na organizm cz∏owieka; 5) rozpoznawaç czynniki zagro˝enia i okreÊlaç stopieƒ zagro˝enia ˝ycia lub zdrowia ludzi w przypadkach awarii, katastrof cywilizacyjno-Êrodowiskowych, wypadków i innych nag∏ych zdarzeƒ; 6) planowaç i organizowaç dzia∏ania ratownicze w miejscu zdarzenia; 7) optymalnie modyfikowaç post´powanie ratownicze w miejscu zdarzenia stosownie do rozwoju sytuacji, przebiegu akcji ratowniczej, potrzeb i mo˝liwoÊci; 8) dokonywaç wst´pnego podzia∏u poszkodowanych w katastrofach, wypadkach w zale˝- noÊci od stanu ogólnego, rodzaju i stopnia obra˝eƒ;

9) przestrzegaç zasad zachowania si´ i dzia∏ania w strefie zagro˝enia; 10) wyjaÊniaç budow´, zasady dzia∏ania oraz okreÊlaç parametry taktyczno-techniczne sprz´tu ratowniczego; 11) stosowaç sprz´t do wykrywania i okreÊlania wielkoÊci zagro˝eƒ; 12) u˝ytkowaç podstawowy sprz´t ratowniczo-gaÊniczy oraz ochrony indywidualnej zgodnie z przepisami bezpieczeƒstwa i higieny pracy; 13) korzystaç z komputerowych baz danych dotyczàcych substancji niebezpiecznych; 14) wspó∏pracowaç z innymi jednostkami ratowniczymi. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) ocena stanu Êrodowiska cz∏owieka; 2) nadzwyczajne zagro˝enia Êrodowiskowe; 3) struktury organizacyjne systemów ratownictwa; 4) zintegrowana pomoc w awariach i katastrofach; 5) podzia∏ poszkodowanych, ofiar masowego wypadku, katastrofy, w zale˝noÊci od stanu ogólnego, rodzaju i stopnia obra˝eƒ; 6) organizacja akcji ratowniczych; 7) katastrofy; 8) po˝ary; 9) sprz´t ratowniczo-gaÊniczy, sprz´t ochrony osobistej; 10) bezpieczeƒstwo i higiena pracy; 11) ochrona Êrodowiska. BLOK: PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI ZAWODOWEJ 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) charakteryzowaç procesy poznawcze i emocjonalne cz∏owieka; 2) komunikowaç si´ z chorym lub poszkodowanym oraz z jego rodzinà, wspó∏pracownikami z jednostki ratowniczej i pracownikami innych jednostek uczestniczàcych w dzia∏aniach ratowniczych; 3) porozumiewaç si´ w sposób niewerbalny z ofiarà awarii, katastrofy lub wypadku; 4) stosowaç w kontakcie z chorym (poszkodowanym) elementy psychoterapii podtrzymujàcej;

5) dbaç o w∏asnà kondycj´ fizycznà i psychicznà, odreagowywaç stresy i panowaç nad emocjami; 6) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska w czasie prowadzenia dzia∏aƒ ratowniczych; 7) organizowaç proces pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 8) przestrzegaç zasad post´powania w razie wypadku przy pracy i w innych sytuacjach zagro˝enia; 9) charakteryzowaç zagro˝enia zwiàzane z transportem i ruchem drogowym oraz objaÊniaç zasady ich unikania; 10) organizowaç szkolenia z zakresu udzielania pierwszej pomocy; 11) prowadziç zaj´cia dydaktyczne z zakresu udzielania pierwszej pomocy i kwalifikowanej pierwszej pomocy; 12) wykorzystywaç istniejàce i opracowywaç nowe pomoce dydaktyczne wspomagajàce proces dydaktyczny; 13) dobieraç odpowiednie treÊci, metody i formy przekazu wiedzy z zakresu ratownictwa medycznego, w zale˝noÊci od tematu i wieku uczestników oraz specyficznych potrzeb Êrodowiska dydaktycznego; 14) popularyzowaç wiedz´ z zakresu ratownictwa w ró˝nych Êrodowiskach; 15) uczyç zasad zachowania bezpieczeƒstwa w miejscach publicznych i Êrodowisku domowym; 16) motywowaç ludzi do zapobiegania zagro˝eniom ekologicznym; 17) uczyç zasad zachowania si´ i post´powania w przypadkach nag∏ych i nadzwyczajnych zagro˝eƒ Êrodowiskowych, kl´sk, katastrof, wypadków; 18) zapobiegaç zjawisku paniki; 19) przestrzegaç praw pacjenta; 20) przestrzegaç tajemnicy zawodowej; 21) rozpoznawaç i zapobiegaç korupcji w Êrodowisku pracy; 22) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w celu doskonalenia umiej´tnoÊci zawodowych. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) procesy poznawcze cz∏owieka; 2) procesy emocjonalne cz∏owieka; 3) struktura osobowoÊci cz∏owieka; 4) metody poznawania cz∏owieka; 5) metody oddzia∏ywania na cz∏owieka;

6) zasady komunikacji mi´dzyludzkiej; 7) przepisy bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 8) podstawy ergonomii; 9) psychologiczne problemy w zbiorowoÊciach ludzkich w chwili zagro˝enia; 10) uwarunkowania wzbudzania motywacji ratowniczej; 11) przeciwdzia∏anie wypaleniu zawodowemu; 12) podstawy j´zyka migowego; 13) podstawy dydaktyki ratownictwa medycznego; 14) podstawy organizacji pracy; 15) deontologia w ratownictwie; 16) etyka. BLOK: PODSTAWY PRAWA I EKONOMIKI W OCHRONIE ZDROWIA 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wyjaÊniaç funkcjonowanie mechanizmu rynkowego we wspó∏czesnej gospodarce; 2) okreÊlaç rol´ paƒstwa w gospodarce rynkowej; 3) objaÊniaç podstawowe za∏o˝enia teorii wyboru konsumenta; 4) obliczaç podstawowe wskaêniki ekonomiczne w firmie; 5) uczestniczyç w sporzàdzaniu bud˝etu i planowaniu rozwoju firmy; 6) wskazywaç instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 7) okreÊlaç êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 8) wyjaÊniaç istot´ i zasady funkcjonowania systemu ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 9) wyjaÊniaç specyfik´ rynku us∏ug medycznych; 10) wskazywaç czynniki wp∏ywajàce na popyt i poda˝ us∏ug medycznych; 11) wskazywaç podmioty uprawnione do udzielania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 12) wyjaÊniaç zasady reglamentowania dost´pu do niektórych us∏ug i dóbr; 13) wyjaÊniaç mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 14) uzasadniaç znaczenie profesjonalizmu i zaufania do personelu medycznego udzielajàcego Êwiadczeƒ zdrowotnych;

15) rozró˝niaç rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 16) okreÊlaç zasady zawierania kontraktów na Êwiadczenie us∏ug medycznych; 17) wskazywaç podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 18) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci zawodowej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) funkcjonowanie mechanizmu rynkowego we wspó∏czesnej gospodarce; 2) rola paƒstwa w gospodarce rynkowej; 3) teoria wyboru konsumenta; 4) elementy teorii przedsi´biorstwa; 5) instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 6) êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 7) system ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 8) specyficzne cechy rynku us∏ug medycznych; 9) popyt i poda˝ na rynku us∏ug medycznych; 10) zasady reglamentacji dost´pu do niektórych us∏ug medycznych; 11) mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 12) jakoÊç w ochronie zdrowia; 13) rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 14) podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 15) wybrane zagadnienia z zakresu prawa pracy i prawa gospodarczego.

Za∏àcznik nr 8 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE TECHNIK DENTYSTYCZNY SYMBOL CYFROWY 322⁰⁹ I. ZA¸O˚ENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA W wyniku kszta∏cenia w zawodzie absolwent powinien umieç: 1) korzystaç z wiedzy z zakresu anatomii, fizjologii i patologii narzàdu ˝ucia; 2) okreÊlaç podstawowe cechy morfologiczne iczynnoÊciowe uk∏adu stomatognatycznego, w szczególnoÊci: typy zgryzu, udzia∏ z´bów w artykulacji, w´z∏y urazowe, budow´ i funkcjonowanie stawu skroniowo-˝uchwowego; 3) wyjaÊniaç budow´ i funkcje artykulatorów; 4) modyfikowaç metody pracy w realizowanych zadaniach zawodowych; 5) okreÊlaç typy uz´bienia i odmiany z´bów sta∏ych i mlecznych; 6) wskazywaç ró˝nice w morfologii z´bów sta∏ych i z´bów mlecznych oraz w ich wzajemnym uk∏adzie; 7) charakteryzowaç teorie i metody ustawiania z´bów sztucznych w protezach z´bowych ca∏kowitych; 8) opisywaç profilaktyczne, lecznicze i rehabilitacyjne dzia∏anie protez; 9) oceniaç wykonywane zadanie na etapie klinicznym i laboratoryjnym; 10) doskonaliç jakoÊç wykonywanych prac; 11) przewidywaç skutki wadliwie wykonanej pracy protetycznej; 12) rozró˝niaç rodzaje i w∏aÊciwoÊci materia∏ów podstawowych i pomocniczych stosowanych w protetyce dentystycznej; 13) przestrzegaç wymagaƒ dotyczàcych u˝ytkowania, przechowywania oraz racjonalnego gospodarowania materia∏ami stosowanymi w protetyce dentystycznej i ortodoncji; 14) charakteryzowaç i oceniaç oddzia∏ywanie materia∏ów podstawowych na tkanki i ustrój cz∏owieka; 15) projektowaç konstrukcje protetyczne, analizowaç i oceniaç wykonywane projekty;

16) u˝ytkowaç urzàdzenia i aparatur´ specjalistycznà; 17) oceniaç wyciski oraz wykonywaç z nich gipsowe modele robocze; 18) wykonywaç indywidualne ∏y˝ki wyciskowe z ró˝nych materia∏ów stosowanych w implantoprotetyce, protetyce dentystycznej i ortodoncji; 19) wykonywaç wzorniki zgryzowe; 20) umocowywaç modele robocze w artykulatorach lub zgryzad∏ach; 21) formowaç korony z´bowe, protezy, aparaty ortodontyczne i szyny chirurgiczne; 22) zamieniaç wosk na mas´ akrylowà; 23) obrabiaç mechanicznie i polerowaç mas´ akrylowà; 24) obrabiaç mechanicznie, chemicznie i termicznie stopy metali u˝ywane w protetyce dentystycznej; 25) doginaç elementy z drutu do protez i aparatów ortodontycznych; 26) wykonywaç ze stopów metali precyzyjne odlewy uzupe∏nieƒ protetycznych i elementy do uzupe∏nieƒ protetycznych; 27) wykonywaç naprawy uzupe∏nieƒ protetycznych i aparatów ortodontycznych; 28) prowadziç dokumentacj´ wykonywanych prac protetycznych wraz z rozliczeniem zu˝ytego materia∏u i kosztów wykonawstwa; 29) pos∏ugiwaç si´ terminologià stosowanà w dentystyce; 30) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 31) przestrzegaç zasad aseptyki i antyseptyki, w szczególnoÊci w sytuacji zwi´kszonego ryzyka epidemiologicznego (HIV, WZW); 32) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 33) wspó∏pracowaç z zespo∏em dentystycznym; 34) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji i doskonaliç swoje umiej´tnoÊci zawodowe; 35) wykorzystywaç nowoczesne techniki informacyjne, pos∏ugiwaç si´ oprogramowaniem systemowym i specjalistycznym; 36) udzielaç pierwszej pomocy; 37) post´powaç zgodnie z zasadami etyki; 38) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywanych zadaƒ zawodowych; 39) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci gospodarczej. Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz przygotowanie do wejÊcia na rynek pracy powinno przebiegaç zarówno w trakcie kszta∏cenia zawodowego, jak i podczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Podstawy przedsi´biorczoÊci”.

B. SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 1. Wymagania psychofizyczne w∏aÊciwe dla zawodu: 1) samodzielnoÊç; 2) wyobraênia przestrzenna; 3) spostrzegawczoÊç; 4) pami´ç wzrokowa i odtwórcza; 5) pe∏ne widzenie barw i odcieni; 6) zdolnoÊç koncentracji i podzielnoÊç uwagi; 7) poczucie estetyki; 8) cierpliwoÊç i wytrwa∏oÊç; 9) obowiàzkowoÊç i zdyscyplinowanie; 10) sprawnoÊç manualna, dok∏adnoÊç i precyzja; 11) sumiennoÊç i odpowiedzialnoÊç; 12) gotowoÊç niesienia pomocy; 13) poszanowanie godnoÊci osobistej drugiego cz∏owieka. 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie technik dentystyczny powinien byç przygotowany do wykonywania nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: 1) sporzàdzania gipsowych modeli diagnostycznych i roboczych szcz´ki i ˝uchwy, na bazie wycisków wykonanych przez lekarza dentyst´, oraz ich artykulacja; 2) realizowania technologicznych procedur laboratoryjnego wykonywania protez z´bowych, aparatów ortodontycznych oraz szyn, obturatorów i epitez stosowanych do rehabilitacji narzàdu ˝ucia; 3) wykonywania napraw uzupe∏nieƒ protetycznych i aparatów ortodontycznych; 4) wykonywania pracy zgodnie z przekazanym projektem klinicznym. 3. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie technik dentystyczny mo˝e prowadziç i podejmowaç prac´ w: 1) pracowniach protetycznych; 2) pracowniach ortodontycznych. 4. Szko∏a realizujàca kszta∏cenie w zawodzie technik dentystyczny powinna posiadaç laboratorium protetyczno-ortodontyczne oraz zapewniç dost´p do gabinetu dentystycznego. Laboratorium protetyczno-ortodontyczne powinno sk∏adaç si´ z nast´pujàcych pomieszczeƒ dydaktycznych: 1) sali çwiczeƒ; 2) gipsowni; 3) odlewni; 4) polerowni.

Sala çwiczeƒ powinna posiadaç indywidualne stanowiska pracy wyposa˝one w: 1) stó∏ z wyciàgiem miejscowym, oÊwietleniem miejscowym, palnikiem gazowym, mikrosilnikiem; 2) siedzisko regulowane; 3) drobny sprz´t do modelowania; 4) artykulatory i zgryzad∏a; 5) zwieraki ortodontyczne; 6) komplet kleszczy protetycznych i ortodontycznych; 7) urzàdzenia do pracy w grupie, takie jak: paralelometr, fiksator do çwieków oraz urzàdzenia do wykonywania ruchomych i sta∏ych aparatów ortodontycznych. Gipsownia powinna byç wyposa˝ona w: 1) instalacj´ wodno-kanalizacyjnà; 2) sto∏y z du˝ym, równym blatem i pojemnikami na gips; 3) mieszad∏a mechaniczne z podciÊnieniem; 4) obcinarki do gipsu; 5) wibratory; 6) pi∏´ mechanicznà do wykonywania modeli dzielonych; 7) urzàdzenia do polimeryzacji termicznej i ciÊnieniowej; 8) wyparzarki do wosku; 9) prasy hydrauliczne. Odlewnia powinna byç wyposa˝ona w: 1) aparat do agaru; 2) suszark´; 3) piece do wygrzewania: du˝y, Êredni, ma∏y; 4) urzàdzenia do topienia i lutowania metali; 5) urzàdzenia do utwardzania modeli; 6) piaskarki; 7) kompresor du˝y do obs∏ugi piaskarek z odga∏´zieniami; 8) p∏uczk´ ultradêwi´kowà; 9) aparat do polerowania elektrolitycznego; 10) urzàdzenie ciÊnieniowo-parowe do czyszczenia odlewów.

Polerownia powinna byç wyposa˝ona w: 1) szlifierki z wyciàgami; 2) polerki z wyciàgami. W laboratorium mogà znajdowaç si´ pomieszczenia do prac specjalistycznych, w szczególnoÊci do prac z wykorzystaniem ceramiki i materia∏ów z∏o˝onych. Gabinet dentystyczny powinien byç wyposa˝ony w: 1) fotel stomatologiczny UNIT; 2) stolik lub asystor; 3) Unistom — aparat wieloczynnoÊciowy do wykonywania jonoforezy, badania ˝ywotnoÊci miazgi oraz diafanoskopii; 4) fotelik; 5) wyja∏awiacze, kaset´ do wyja∏awiania kàtnic i prostnic; 6) autoklaw i urzàdzenia do pakowania instrumentów oraz testy kontrolne; 7) biurko; 8) szafki na bielizn´, leki, materia∏y stomatologiczne, narz´dzia (w tym sterylne) lub kasety z narz´dziami; 9) umywalki do mycia ràk; 10) dwukomorowy zlewozmywak do mycia narz´dzi; 11) r´czniki jednorazowe; 12) wiadra peda∏owe; 13) aparat do usuwania z∏ogów naz´bnych; 14) p∏uczk´ ultrasonicznà; 15) zestawy diagnostyczne oraz zestawy instrumentów, produktów leczniczych i wyrobów medycznych stosowanych we wszystkich specjalnoÊciach stomatologicznych; 16) strzykawki jednorazowe; 17) ig∏y do znieczuleƒ nasi´kowych i przewodowych; 18) Êrodki odka˝ajàce i dezynfekcyjne; 19) formularze dokumentacji stomatologicznej obowiàzujàcej w poradniach; 20) przepisy bezpieczeƒstwa i higieny pracy w gabinecie dentystycznym; 21) apteczk´ pierwszej pomocy. 5. Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajàcy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´pujàce bloki programowe: 1) analityczny; 2) projektowo-wykonawczy; 3) podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej; 4) podstawy prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia.

II. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

——————— *Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia wy∏àcznie w szko∏ach dla m∏odzie˝y. ** Pozosta∏e 5 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy. III. BLOKI PROGRAMOWE BLOK: ANALITYCZNY 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) objaÊniaç anatomi´ g∏owy, z uwzgl´dnieniem narzàdu ˝ucia; 2) rozró˝niaç koÊci cz´Êci twarzowej czaszki; 3) wyjaÊniaç budow´ i dzia∏anie stawów skroniowo-˝uchwowych; 4) rozpoznawaç normy zgryzu w poszczególnych okresach rozwojowych; 5) rozpoznawaç nieprawid∏owoÊci zgryzowe i z´bowe; 6) rozpoznawaç cz´Êci anatomiczne z´bów; 7) rozpoznawaç cechy z´bów metodà Mühlreitera; 8) rozpoznawaç naturalne z´by na podstawie oglàdu i opisu anatomicznego; 9) rozpoznawaç rodzaje z´bów mlecznych i sta∏ych; 10) analizowaç cechy ∏uków z´bowych; 11) objaÊniaç rol´ punktów stycznych; 12) lokalizowaç uk∏ad punktów styku i kontaktu z´bów przeciwstawnych; 13) analizowaç kierunki przesuwania si´ z´bów w trakcie ruchów bocznych i doprzednich w artykulatorach;

14) wymieniaç zmiany biomorfologiczne z´bów; 15) rozró˝niaç i charakteryzowaç typy konstytucjonalne cz∏owieka; 16) uwzgl´dniaç zasady estetyki w doborze i ustawianiu z´bów; 17) uzasadniaç potrzeb´ leczenia protetycznego. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) dentystyka; 2) anatomia g∏owy; 3) staw skroniowo-˝uchwowy; 4) z´by: a) morfologia z´bów mlecznych i z´bów sta∏ych, b) wzajemny uk∏ad z´bów stojàcych w ∏uku, c) typy i odmiany budowy z´bów sta∏ych; 5) narzàd ˝ucia, zespó∏ zgryzu urazowego; 6) biologiczne normy zgryzu w poszczególnych okresach rozwojowych; 7) etiologia zaburzeƒ w obr´bie narzàdu ˝ucia; 8) periodontopatie; 9) profilaktyka i leczenie szcz´kowo-ortopedyczne; 10) aparaty stosowane w profilaktyce i leczeniu ortodontycznym. BLOK: PROJEKTOWO-WYKONAWCZY 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) rozró˝niaç podstawowe i pomocnicze materia∏y stosowane w protetyce dentystycznej oraz okreÊlaç ich przeznaczenie; 2) stosowaç materia∏y chemiczne, zgodnie z przepisami bezpieczeƒstwa i higieny pracy; 3) pos∏ugiwaç si´ wspó∏czeÊnie obowiàzujàcymi systemami oznaczania z´bów; 4) rysowaç z´by w rzutach; 5) planowaç przestrzeƒ do modelowania z´bów; 6) projektowaç konstrukcje protetyczne; 7) modelowaç korony z´bów mlecznych i sta∏ych; 8) modelowaç z´by w uk∏adzie ∏uku z´bowego;

9) modelowaç korony z´bów prawid∏owo kontaktujàce z z´bami przeciwstawnymi w zwarciu i artykulacji; 10) modelowaç z´by abrazyjne; 11) wykonywaç z wycisków modele robocze i diagnostyczne; 12) oceniaç modele wed∏ug p∏aszczyzn przestrzennych; 13) wykonywaç aparaty ortodontyczne; 14) objaÊniaç podzia∏ i zastosowanie kliniczne aparatów ortodontycznych; 15) wykonywaç ortodontyczne aparaty profilaktyczne; 16) wykonywaç uzupe∏nienia sta∏e; 17) dobieraç metod´ wykonania do rodzaju protezy; 18) wykonywaç protezy ruchome ca∏kowite i cz´Êciowe ró˝nych typów; 19) oceniaç krytycznie wykonanà prac´ na etapie klinicznym i laboratoryjnym; 20) okreÊlaç przyczyny powstawania i rodzaje uszkodzeƒ uzupe∏nieƒ protetycznych oraz aparatów ortodontycznych; 21) dokonywaç napraw dentystycznych uzupe∏nieƒ protetycznych i aparatów ortodontycznych; 22) wykonywaç prace zgodnie z przepisami bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 23) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 24) rozró˝niaç i charakteryzowaç zagro˝enia i metody zabezpieczeƒ wynikajàce z kontaktu z materia∏em zakaênym; 25) pos∏ugiwaç si´ komputerem i korzystaç z podstawowego oprogramowania i sieci komputerowej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) materia∏y stosowane w protetyce dentystycznej i w ortodoncji; 2) pomoce diagnostyczne i modele; 3) wzajemny uk∏ad z´bów stojàcych w ∏uku z´bowym; 4) modelowanie z´bów sta∏ych stojàcych w ∏uku z´bowym i w prawid∏owym zwarciu z z´- bami przeciwstawnymi; 5) modelowanie powierzchni ˝ujàcych w artykulatorach, modelowanie z´bów abrazyjnych; 6) aparaty stosowane w profilaktyce i wczesnym leczeniu szcz´kowo-ortodontycznym; 7) elementy druciane oraz Êruby ró˝nego typu stosowane waparatach szcz´kowo-ortodontycznych;

8) klamry protetyczne i ortodontyczne; 9) aparaty czynne mechaniczne — sta∏e i ruchome; 10) aparaty czynnoÊciowo-mechaniczne i czynnoÊciowe; 11) protezy dzieci´ce; 12) aparaty elastyczne i sta∏e; 13) protezy ruchome ca∏kowite; 14) protezy cz´Êciowe osiadajàce i nieosiadajàce; 15) uzupe∏nienia sta∏e; 16) naprawy dentystycznych uzupe∏nieƒ protetycznych oraz aparatów ortodontycznych; 17) elementy precyzyjnego utrzymania protez; 18) zastosowanie technik komputerowych do projektów i wykonawstwa prac protetycznych. BLOK: PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI ZAWODOWEJ 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) stosowaç wiedz´ psychologicznà i pedagogicznà w rozwiàzywaniu problemów zawodowych; 2) organizowaç prac´ w pracowni techniki dentystycznej i w pracowni techniki ortodontycznej; 3) organizowaç stanowisko pracy z uwzgl´dnieniem przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej, ochrony Êrodowiska oraz wymagaƒ ergonomii; 4) wprowadzaç usprawnienia organizacyjne w celu podniesienia efektywnoÊci pracy; 5) tworzyç warunki sprzyjajàce doskonaleniu jakoÊci Êwiadczonych us∏ug; 6) stosowaç odpowiednie proporcje czasu pracy i wypoczynku; 7) dostrzegaç zagro˝enia i zapobiegaç wypadkom przy pracy oraz chorobom zakaênym; 8) udzielaç pierwszej pomocy; 9) wspó∏pracowaç z zespo∏em dentystycznym; 10) prowadziç dokumentacj´ wykonywanych prac protetycznych iortodontycznych oraz rozliczenia kosztów i zu˝ywanych materia∏ów; 11) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji oraz doskonaliç umiej´tnoÊci zawodowe; 12) przestrzegaç tajemnicy zawodowej; 13) zapobiegaç protekcji i korupcji w Êrodowisku pracy.

2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia uj´te sà w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) elementy psychologii, socjologii i pedagogiki; 2) elementy organizacji pracy w pracowni techniki dentystycznej i ortodontycznej; 3) prawa i obowiàzki pracownika i pracodawcy z zakresu bezpieczeƒstwa i higieny pracy; 4) organizacja pracy; 5) zasady ergonomii; 6) przepisy bezpieczeƒstwa i higieny pracy w laboratorium protetycznym i ortodontycznym; 7) ochrona Êrodowiska; 8) ochrona przeciwpo˝arowa; 9) podstawowe zagro˝enia wypadkowe w miejscu pracy i metody zapobiegania wypadkom; 10) pierwsza pomoc; 11) etyka. BLOK: PODSTAWY PRAWA I EKONOMIKI W OCHRONIE ZDROWIA 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wyjaÊniaç funkcjonowanie mechanizmu rynkowego we wspó∏czesnej gospodarce; 2) okreÊlaç rol´ paƒstwa w gospodarce rynkowej; 3) objaÊniaç podstawowe za∏o˝enia teorii wyboru konsumenta; 4) obliczaç podstawowe wskaêniki ekonomiczne w firmie; 5) uczestniczyç w sporzàdzaniu bud˝etu i planowaniu rozwoju firmy; 6) wskazywaç instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 7) okreÊlaç êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 8) wyjaÊniaç istot´ i zasady funkcjonowania systemu ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 9) wyjaÊniaç specyfik´ rynku us∏ug medycznych; 10) wskazywaç czynniki wp∏ywajàce na popyt i poda˝ us∏ug medycznych; 11) wskazywaç podmioty uprawnione do realizacji Êwiadczeƒ zdrowotnych; 12) wyjaÊniaç zasady reglamentowania dost´pu do niektórych us∏ug i dóbr; 13) wyjaÊniaç mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne;

14) uzasadniaç znaczenie profesjonalizmu i zaufania do personelu medycznego udzielajàcego Êwiadczeƒ zdrowotnych; 15) rozró˝niaç rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 16) okreÊlaç zasady zawierania kontraktów na Êwiadczenie us∏ug medycznych; 17) wskazywaç podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 18) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci zawodowej; 19) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci gospodarczej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) funkcjonowanie mechanizmu rynkowego we wspó∏czesnej gospodarce; 2) rola paƒstwa w gospodarce rynkowej; 3) teoria wyboru konsumenta; 4) elementy teorii przedsi´biorstwa; 5) instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 6) êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 7) system ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 8) specyficzne cechy rynku us∏ug medycznych; 9) popyt i poda˝ na rynku us∏ug medycznych; 10) zasady reglamentacji dost´pu do niektórych us∏ug medycznych; 11) mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 12) jakoÊç w ochronie zdrowia; 13) rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 14) podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 15) wybrane zagadnienia z zakresu prawa pracy i prawa gospodarczego.

Za∏àcznik nr 9 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE TECHNIK ELEKTRONIKI MEDYCZNEJ SYMBOL CYFROWY 322¹⁸ I. ZA¸O˚ENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA W wyniku kszta∏cenia w zawodzie absolwent powinien umieç: 1) korzystaç z wiedzy z zakresu podstaw anatomii i fizjologii cz∏owieka; 2) charakteryzowaç sygna∏y biologiczne i ich systematyk´; 3) wskazywaç punkty przy∏o˝eƒ elektrod i czujników w badaniach diagnostycznych i zabiegach terapeutycznych; 4) rozró˝niaç techniki diagnostyczne i terapeutyczne stosowane w medycynie; 5) pos∏ugiwaç si´ technikà komputerowà i teletransmisji sygna∏ów; 6) pos∏ugiwaç si´ terminologià medycznà dotyczàcà procesu diagnostyczno-terapeutycznego; 7) przygotowywaç aparatur´ medycznà do pracy i kontrolowaç jej sprawnoÊç technicznà w czasie zabiegów i badaƒ; 8) interpretowaç i oceniaç pod wzgl´dem technicznym wyniki pomiarów; 9) realizowaç zlecenia nadzoru medycznego w czasie badaƒ i zabiegów; 10) usuwaç usterki techniczne aparatury medycznej w czasie badaƒ i zabiegów; 11) wykonywaç naprawy aparatury medycznej i konserwacj´ sprz´tu medycznego; 12) wykonywaç badania i pomiary aparatury medycznej w celu okreÊlenia jej sprawnoÊci po naprawie; 13) pos∏ugiwaç si´ dokumentacjà technicznà i techniczno-ruchowà aparatury medycznej; 14) prowadziç specyfikacj´ metryk aparatury medycznej; 15) oceniaç zgodnoÊç warunków pracy i eksploatacji aparatury medycznej w pracowniach i gabinetach medycznych z wymaganiami technicznymi; 16) planowaç przeglàdy aparatury medycznej; 17) pos∏ugiwaç si´ przyrzàdami pomiarowymi; 18) prowadziç instrukta˝ obs∏ugi aparatury medycznej;

19) wspó∏pracowaç w zespole diagnostyczno-terapeutycznym; 20) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 21) stosowaç zasady aseptyki i antyseptyki; 22) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej, ochrony Êrodowiska oraz ochrony radiologicznej; 23) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w celu doskonalenia umiej´tnoÊci zawodowych; 24) post´powaç zgodnie z zasadami etyki; 25) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywania zadaƒ zawodowych; 26) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci gospodarczej. Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz przygotowanie do wejÊcia na rynek pracy powinno przebiegaç zarówno w trakcie kszta∏cenia zawodowego, jak i podczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Podstawy przedsi´biorczoÊci”. B. SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 1. Wymagania psychofizyczne w∏aÊciwe dla zawodu: 1) obowiàzkowoÊç i zdyscyplinowanie; 2) gotowoÊç niesienia pomocy; 3) odpowiedzialnoÊç i samodzielnoÊç; 4) spostrzegawczoÊç; 5) zdolnoÊç koncentracji i podzielnoÊç uwagi; 6) wyobraênia przestrzenna; 7) cierpliwoÊç i dok∏adnoÊç; 8) zdolnoÊç myÊlenia abstrakcyjnego; 9) szybkoÊç reagowania; 10) opanowanie i rozwaga w trudnych sytuacjach. 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie technik elektroniki medycznej powinien byç przygotowany do wykonywania nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: 1) instalowania elektronicznej aparatury medycznej; 2) uruchamiania elektronicznej aparatury medycznej; 3) wspó∏dzia∏ania w zespo∏ach diagnostyczno-terapeutycznych w czasie badaƒ i zabiegów; 4) nadzorowania i kontrolowania pracy sprz´tu i elektronicznej aparatury stosowanej do badaƒ i zabiegów; 5) wykonywania pomiarów i testowania elektronicznej aparatury medycznej przed dopuszczeniem do u˝ytku;

6) pos∏ugiwania si´ dokumentacjà technicznà, serwisowà i techniczno-ruchowà; 7) oceniania stanu technicznego i naprawiania elektronicznej aparatury medycznej. 3. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie technik elektroniki medycznej mo˝e podejmowaç prac´ w: 1) zespo∏ach elektromedycznych w szpitalach, klinikach i przychodniach; 2) zak∏adach naprawy sprz´tu medycznego; 3) serwisach firmowych aparatury medycznej; 4) wytwórniach i serwisach sprz´tu elektronicznego; 5) zespo∏ach konstrukcyjnych aparatury medycznej. 4. Szko∏a realizujàca kszta∏cenie w zawodzie technik elektroniki medycznej powinna posiadaç lub zapewniç dost´p do nast´pujàcych pomieszczeƒ dydaktycznych: 1) pracowni elektrycznej i elektronicznej; 2) pracowni aparatury medycznej; 3) pracowni komputerowej; 4) magazynu aparatury medycznej; 5) warsztatu elektromechanicznego. Pracownia elektryczna i elektroniczna powinna byç wyposa˝ona w trójfazowà instalacj´ elektrycznà, wentylacj´, oÊwietlenie naturalne i sztuczne, sto∏y laboratoryjne z instalacjà niskonapi´ciowà. W pracowni elektrycznej i elektronicznej nale˝y zapewniç sta∏à temperatur´ 18—24 °C Pracownia elektryczna i elektroniczna powinna byç ponadto wyposa˝ona w: 1) ogniwo wzorcowe; 2) rezystor wzorcowy nienastawny i dekadowy; 3) kondensator wzorcowy i dekadowy; 4) indukcyjnoÊç wzorcowà i dekadowà; 5) wzorzec indukcyjnoÊci wzajemnej; 6) woltomierz; 7) amperomierz; 8) miernik uniwersalny; 9) watomierz; 10) omomierz; 11) megaomomierz; 12) galwanometr; 13) techniczny i laboratoryjny mostek Wheatstone`a;

14) techniczny i laboratoryjny mostek Thomsona; 15) uniwersalny mostek RLC; 16) miernik wspó∏czynnika mocy; 17) cz´stotliwoÊciomierz cyfrowy; 18) stabilizowany zasilacz napi´ciowo-pràdowy; 19) generator funkcyjny; 20) generator sygna∏owy wysokich cz´stotliwoÊci; 21) oscyloskop elektroniczny; 22) rezystor nastawny suwakowy; 23) wy∏àcznik dwubiegunowy; 24) transformator; 25) autotransformator; 26) przek∏adnik pràdowy; 27) bocznik; 28) licznik indukcyjny jednofazowy; 29) tablice uk∏adów elektrycznych i elektronicznych; 30) modele i eksponaty: a) zestaw do badania elementów biernych, b) zestaw do badania elementów czynnych, c) zestaw do badania elementów pó∏przewodnikowych, d) zestaw do badania uk∏adów scalonych, e) zestaw do badania uk∏adów logicznych, liczników, przerzutników, rejestrów, pami´ci, procesorów, przetworników A/C, C/A, f) zestaw do badania elementów uk∏adów zasilajàcych aparatur´ medycznà, g) zestaw do badania modulatorów i demodulatorów maszyn elektromechanicznych; 31) apteczk´ wyposa˝onà w leki; 32) gaÊnic´. Pracownia aparatury medycznej powinna byç wyposa˝ona w: 1) sto∏y laboratoryjne; 2) lamp´ Sollux; 3) lamp´ kwarcowà; 4) diadynamik; 5) diatermi´ chirurgicznà; 6) diatermi´ krótkofalowà;

7) ultraton; 8) spektrofotometr; 9) pH-metr; 10) sztucznà nerk´; 11) audiometr; 12) ultrasonograf; 13) zestaw intensywnego nadzoru kardiologicznego; 14) respiratory; 15) pompy infuzyjne; 16) pulsoksymetry; 17) aparaty EKG; 18) aparat EEG; 19) tablice zawierajàce: a) elementy i uk∏ady aparatów elektromedycznych, b) elementy i uk∏ady urzàdzeƒ elektroniki medycznej; 20) dokumentacj´ serwisowà; 21) testery do aparatury medycznej; 22) modele i eksponaty; 23) apteczk´ wyposa˝onà w leki; 24) gaÊnic´. Pracownia komputerowa powinna byç wyposa˝ona w: 1) stanowiska komputerowe — jedno stanowisko dla dwóch uczniów (s∏uchaczy); 2) drukarki; 3) licencjonowane oprogramowanie. Magazyn aparatury medycznej powinien byç zorganizowany w suchym pomieszczeniu z oÊwietleniem naturalnym i sztucznym, z zabezpieczeniem przeciwpo˝arowym i przeciww∏amaniowym. Warsztat elektromechaniczny powinien byç wyposa˝ony w: 1) sto∏y narz´dziowe; 2) sprz´t do obróbki mechanicznej, w tym: wiertark´, szlifierk´, spawark´, tokark´; 3) imad∏o; 4) narz´dzia Êlusarskie; 5) zestaw lutowniczy. 5. Praktyczna nauka zawodu powinna byç realizowana w grupach do 8 osób.

6. Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajàcy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´pujàce bloki programowe: 1) nadzorowanie pracy aparatury medycznej; 2) obs∏uga techniczna aparatury medycznej; 3) podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej; 4) podstawy prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia. II. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

——————— *Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia wszko∏ach dla m∏odzie˝y iwszko∏ach dla doros∏ych wy∏àcznie w formie stacjonarnej. ** Pozosta∏e 5 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy. III. BLOKI PROGRAMOWE BLOK: NADZOROWANIE PRACY APARATURY MEDYCZNEJ 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) charakteryzowaç budow´ oraz czynnoÊci narzàdów i uk∏adów organizmu cz∏owieka; 2) rozró˝niaç sygna∏y biologiczne; 3) okreÊlaç oddzia∏ywanie na organizm ludzki ciep∏a, zimna, fal elektromagnetycznych, ultradêwi´kowych, promieniowania podczerwonego, nadfioletowego i jonizujàcego; 4) charakteryzowaç oddzia∏ywanie promieniowania z materià, w szczególnoÊci wp∏yw promieniowania jonizujàcego na organizm cz∏owieka; 5) wyjaÊniaç dzia∏anie pràdów elektrycznych i czynników fizykalnych o ró˝nych parametrach na ustrój cz∏owieka;

6) przygotowywaç aparatur´ medycznà do pracy; 7) ustawiaç parametry oraz regulowaç aparatur´ medycznà; 8) kontrolowaç prac´ urzàdzeƒ komputerowych stosowanych w medycynie; 9) pos∏ugiwaç si´ technikà komputerowà; 10) rozró˝niaç podstawowe metody diagnostyczne i pomiarowe stosowane w medycynie; 11) stosowaç podstawowe metody pomiaru aktywnoÊci biologicznej organizmu cz∏owieka; 12) interpretowaç pod wzgl´dem technicznym podstawowe wyniki badaƒ; 13) charakteryzowaç izotopy promieniotwórcze stosowane w diagnostyce i terapii; 14) oceniaç dok∏adnoÊç pomiarów podczas badaƒ diagnostycznych i zabiegów terapeutycznych oraz dokonywaç korekty b∏´dów; 15) dostrzegaç zale˝noÊci mi´dzy pracà technika elektroniki medycznej a efektami leczenia pacjenta; 16) wykonywaç prac´ zgodnie z przepisami bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej, ochrony Êrodowiska oraz ochrony radiologicznej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) anatomia narzàdów i uk∏adów cz∏owieka; 2) pràd elektryczny i jego zastosowanie w medycynie; 3) dzia∏anie bodêców termicznych, promieniowania, ultradêwi´ków i pràdu elektrycznego na ustrój cz∏owieka; 4) aparatura diagnostyczna i terapeutyczna stosowana w medycynie; 5) metody badaƒ stosowane w diagnostyce medycznej; 6) metody sterylizacji narz´dzi i wyrobów medycznych; 7) komputerowe wspomaganie diagnostyki medycznej; 8) komputerowe metody przetwarzania obrazu w diagnostyce medycznej; 9) komputerowe wspomaganie terapii; 10) podstawy diagnostyki i terapii; 11) metody pomiaru aktywnoÊci biologicznej organizmu cz∏owieka; 12) oddzia∏ywanie promieniowania jonizujàcego z materià, z uwzgl´dnieniem Êrodowiska biologicznego; 13) dawki promieniowania i ich jednostki; 14) zastosowanie promieniowania jonizujàcego i izotopów promieniotwórczych w medycynie; 15) ochrona radiologiczna; 16) ochrona przed pora˝eniem pràdem elektrycznym.

BLOK: OBS¸UGA TECHNICZNA APARATURY MEDYCZNEJ 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) korzystaç z wiedzy z zakresu nauk medycznych i technicznych; 2) stosowaç zasady rysunku technicznego i pos∏ugiwaç si´ symbolami graficznymi; 3) pos∏ugiwaç si´ elektrycznymi i elektronicznymi przyrzàdami pomiarowymi; 4) mierzyç wielkoÊci elektryczne i nieelektryczne; 5) objaÊniaç zasady dzia∏ania oraz obs∏ugi aparatury medycznej; 6) okreÊlaç mo˝liwoÊci stosowania uk∏adów elektronicznych w urzàdzeniach wspomagajàcych ró˝ne dziedziny medycyny; 7) wyjaÊniaç zasady dzia∏ania iwspó∏dzia∏ania elementów stosowanych wsprz´cie elektronicznym i aparaturze medycznej; 8) okreÊlaç parametry êróde∏ sygna∏ów biologicznych; 9) analizowaç dzia∏anie wzmacniaczy biologicznych; 10) rozró˝niaç materia∏y stosowane w elektronice i technice medycznej; 11) sprawdzaç warunki eksploatacji aparatury medycznej i oceniaç jej stan techniczny; 12) pos∏ugiwaç si´ elektronicznà aparaturà medycznà i przyrzàdami pomiarowymi; 13) wykonywaç badania kontrolne elektronicznej aparatury medycznej; 14) analizowaç i oceniaç przyczyny awarii elektronicznej aparatury medycznej; 15) rozpoznawaç zak∏ócenia odbioru sygna∏ów biologicznych; 16) eliminowaç zak∏ócenia wp∏ywajàce na prac´ aparatury do pomiarów pràdów czynno- Êciowych; 17) lokalizowaç usterki i uszkodzenia aparatury medycznej; 18) dokonywaç napraw, konserwacji, pomiarów i monta˝u aparatury medycznej i sprz´tu medycznego; 19) wykonywaç badania i pomiary aparatury medycznej w celu okreÊlenia jej sprawnoÊci po naprawie; 20) prowadziç dokumentacj´ technicznà aparatury medycznej; 21) korzystaç z dokumentacji technicznej, serwisowej i techniczno-ruchowej aparatury medycznej; 22) prowadziç specyfikacj´ metryk aparatury medycznej.

2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) elementy rysunku technicznego; 2) w∏aÊciwoÊci i zastosowanie materia∏ów w elektrotechnice i elektronice; 3) elementy konstrukcyjne i technologie mechaniczne stosowane przy wytwarzaniu aparatury medycznej; 4) obróbka r´czna i mechaniczna; 5) ochrona przed korozjà; 6) selekcja, segregacja i monta˝ elementów elektronicznych oraz kontrola prawid∏owoÊci monta˝u podzespo∏ów i zespo∏ów elektronicznych w aparaturze medycznej; 7) budowa i zasady dzia∏ania czujników i detektorów medycznych; 8) specjalizowane wzmacniacze ma∏ych sygna∏ów; 9) mikroprocesory w metrologii medycznej; 10) przyrzàdy dozymetryczne; 11) ochrona radiologiczna; 12) elektromechaniczne elementy aparatury medycznej; 13) badanie aparatury medycznej; 14) naprawa i konserwacja aparatury medycznej; 15) organizacja pracowni i gabinetów eksploatujàcych aparatur´ medycznà; 16) dokumentacja aparatury medycznej. BLOK: PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI ZAWODOWEJ 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wspó∏pracowaç z zespo∏em terapeutycznym; 2) prowadziç instrukta˝ obs∏ugi aparatury medycznej; 3) korzystaç z podstawowego oprogramowania i sieci komputerowej; 4) tworzyç warunki sprzyjajàce doskonaleniu jakoÊci Êwiadczonych us∏ug; 5) oceniaç warunki pracy iw∏aÊciwej eksploatacji aparatury medycznej wpracowniach igabinetach medycznych; 6) stosowaç odpowiednie proporcje czasu pracy i wypoczynku; 7) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

8) wykonywaç prac´ zgodnie z przepisami bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej, ochrony Êrodowiska oraz ochrony radiologicznej; 9) wykonywaç czynnoÊci administracyjne, prowadziç dokumentacj´ ewidencyjnà i sprawozdawczà; 10) korzystaç z literatury zawodowej i innych êróde∏ informacji technicznej, w szczególnoÊci z dokumentacji aparatury i sprz´tu medycznego, informatorów i biuletynów; 11) dostrzegaç zagro˝enia i zapobiegaç wypadkom przy pracy; 12) udzielaç pierwszej pomocy; 13) przestrzegaç praw pacjenta; 14) rozpoznawaç i zapobiegaç korupcji w Êrodowisku pracy. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) charakterystyka procesów psychicznych i osobowoÊci cz∏owieka; 2) psychologiczne uwarunkowania kontaktu z drugim cz∏owiekiem; 3) psychologiczne i organizacyjne problemy wykonywania zadaƒ zawodowych; 4) organizacja pracy w pracowniach i gabinetach terapeutycznych i diagnostycznych; 5) organizacja stanowiska pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 6) bezpieczeƒstwo i higiena pracy w pracowniach i gabinetach terapeutycznych i diagnostycznych, eksploatujàcych aparatur´ medycznà; 7) ochrona przeciwpo˝arowa i ochrona Êrodowiska w pracowniach i gabinetach terapeutycznych i diagnostycznych, eksploatujàcych aparatur´ medycznà; 8) metody zapobiegania szkodliwemu wp∏ywowi czynników Êrodowiska pracy na zdrowie pracowników, wszczególnoÊci promieniowania jonizujàcego ipól wysokiej cz´stotliwoÊci; 9) zagro˝enia wypadkowe w miejscu pracy; 10) pierwsza pomoc; 11) etyka. BLOK: PODSTAWY PRAWA I EKONOMIKI W OCHRONIE ZDROWIA 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wskazywaç instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 2) okreÊlaç êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 3) wyjaÊniaç istot´ i zasady funkcjonowania systemu ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce;

4) wyjaÊniaç specyfik´ rynku us∏ug medycznych; 5) wskazywaç czynniki wp∏ywajàce na popyt i poda˝ us∏ug medycznych; 6) wskazywaç podmioty uprawnione do realizacji Êwiadczeƒ zdrowotnych; 7) wyjaÊniaç zasady reglamentowania dost´pu do niektórych us∏ug i dóbr; 8) wyjaÊniaç mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 9) uzasadniaç znaczenie profesjonalizmu i zaufania do personelu medycznego udzielajàcego Êwiadczeƒ zdrowotnych; 10) rozró˝niaç rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 11) okreÊlaç zasady zawierania kontraktów na Êwiadczenie us∏ug medycznych; 12) wskazywaç podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 13) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci zawodowej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 2) êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 3) system ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 4) specyficzne cechy rynku us∏ug medycznych; 5) popyt i poda˝ na rynku us∏ug medycznych; 6) zasady reglamentacji dost´pu do niektórych us∏ug medycznych; 7) mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 8) jakoÊç w ochronie zdrowia; 9) rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 10) podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 11) wybrane zagadnienia prawa pracy i prawa gospodarczego.

Za∏àcznik nr 10 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE TECHNIK ELEKTRORADIOLOG SYMBOL CYFROWY 322¹⁹ I. ZA¸O˚ENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA W wyniku kszta∏cenia w zawodzie absolwent powinien umieç: 1) korzystaç z wiedzy z zakresu nauk medycznych; 2) komunikowaç si´ z pacjentem; 3) wspó∏pracowaç w zespole terapeutycznym; 4) przygotowywaç stanowisko pracy oraz sprz´t iaparatur´ medycznà do planowanych badaƒ diagnostycznych lub zabiegów terapeutycznych; 5) planowaç prac´ na podstawie skierowaƒ oraz oceny stanu pacjentów; 6) uzyskiwaç informacje o pacjentach niezb´dne do wykonania badaƒ diagnostycznych lub zabiegów terapeutycznych; 7) udzielaç pacjentom informacji o zasadach przeprowadzenia badaƒ diagnostycznych lub zabiegów terapeutycznych; 8) uk∏adaç pacjenta do badaƒ diagnostycznych lub zabiegów terapeutycznych; 9) prowadziç dokumentacj´ badaƒ diagnostycznych i zabiegów terapeutycznych; 10) dobieraç odpowiednie metody i techniki do wykonania badania rentgenowskiego; 11) obrabiaç chemicznie i fizycznie radiogramy i fluorogramy; 12) oceniaç na bie˝àco wartoÊç technicznà badania rentgenowskiego; 13) post´powaç zgodnie z zasadami ochrony radiologicznej; 14) u˝ytkowaç aparatur´ do badaƒ naczyniowych; 15) wspó∏uczestniczyç w badaniu ultrasonograficznym; 16) u˝ytkowaç skaner; 17) wykonywaç badania w pracowni tomografii komputerowej; 18) wykonywaç badania izotopowe (scyntygraficzne); 19) wykonywaç badania: densytometryczne koÊçca, elektrokardiograficzne, spirometryczne, elektroencefalograficzne;

20) wykonywaç audiometri´; 21) wykonywaç radioterapi´ odpowiednià technikà; 22) prowadziç dokumentacj´ badaƒ diagnostycznych, zabiegów terapeutycznych i materia- ∏ów niezb´dnych do badaƒ i zabiegów; 23) zabezpieczaç pacjenta i otoczenie w razie awarii sprz´tu i aparatury medycznej; 24) udzielaç pierwszej pomocy; 25) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 26) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 27) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w celu doskonalenia umiej´tnoÊci zawodowych; 28) post´powaç zgodnie z zasadami etyki; 29) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywania zadaƒ zawodowych; 30) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci gospodarczej. Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz przygotowanie do wejÊcia na rynek pracy powinno przebiegaç zarówno w trakcie kszta∏cenia zawodowego, jak i podczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Podstawy przedsi´biorczoÊci”. B. SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 1. Wymagania psychofizyczne w∏aÊciwe dla zawodu: 1) zainteresowania medyczne, techniczne i humanistyczne; 2) spostrzegawczoÊç; 3) wyobraênia przestrzenna; 4) zdolnoÊç koncentracji i podzielnoÊç uwagi; 5) koordynacja wzrokowo-ruchowa; 6) empatia; 7) poszanowanie godnoÊci osobistej drugiego cz∏owieka; 8) zdyscyplinowanie i odpowiedzialnoÊç; 9) gospodarnoÊç; 10) samodzielnoÊç. 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie technik elektroradiolog powinien byç przygotowany do wykonywania nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: 1) przygotowania pacjenta do badaƒ diagnostycznych i zabiegów terapeutycznych; 2) wykonywania prac zwiàzanych z przygotowaniem badaƒ diagnostycznych;

3) wykonywania samodzielnie lub w zespole badaƒ diagnostycznych i zabiegów terapeutycznych z wykorzystaniem promieniowania jonizujàcego, pierwiastków promieniotwórczych, pola magnetycznego, ultradêwi´ków oraz medycznej aparatury diagnostycznej w zakresie elektrokardiografii, elektroencefalografii i audiometrii; 4) obs∏ugiwania sprz´tu i aparatury medycznej wykorzystywanych do badaƒ diagnostycznych i zabiegów terapeutycznych; 5) obs∏ugiwania ciemni; 6) przygotowywania wyników badaƒ diagnostycznych do oceny przez lekarza; 7) pe∏nienia funkcji inspektora ochrony radiologicznej. 3. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie technik elektroradiolog mo˝e podejmowaç prac´ w: 1) pracowniach diagnostyki radiologicznej, a w szczególnoÊci: a) rentgenowskich, b) badaƒ naczyniowych, c) tomografii komputerowej, d) densytometrii koÊçca, e) mammografii; 2) pracowniach elektrokardiografii; 3) pracowniach rezonansu magnetycznego; 4) pracowniach diagnostyki oddechowej; 5) pracowniach elektroencefalografii; 6) pracowniach audiologii; 7) pracowniach ultrasonografii; 8) zak∏adach radioterapii, a w szczególnoÊci: a) zak∏adach medycyny nuklearnej, b) zak∏adach teleradiologii i brachyterapii; 9) oddzia∏ach lub innych komórkach organizacyjnych zak∏adów opieki zdrowotnej wyposa- ˝onych w sprz´t i aparatur´ elektromedycznà i radiologicznà; 10) innych podmiotach gospodarczych wyposa˝onych w sprz´t i aparatur´ elektromedycznà i radiologicznà. 4. Szko∏a realizujàca kszta∏cenie w zawodzie technik elektroradiolog powinna posiadaç nast´pujàce pracownie: 1) anatomii radiologicznej i fizjologii; 2) elektrokardiografii; 3) rentgenografii; 4) komputerowà.

Szko∏a realizujàca kszta∏cenie w zawodzie technik elektroradiolog powinna zapewniç dost´p do nast´pujàcych pracowni: 1) diagnostyki, w tym: a) audiologii, b) elektroencefalografii, c) ultrasonografii, d) spirometrii, e) tomografii komputerowej, f) badaƒ naczyniowych, g) diagnostyki izotopowej, h) densytometrii koÊçca, i) mammografii, j) rezonansu magnetycznego; 2) radioterapii. Pracownia anatomii radiologicznej i fizjologii powinna byç wyposa˝ona w: 1) negatoskopy; 2) modele i plansze anatomiczne; 3) atlasy anatomii radiologicznej; 4) podr´czniki anatomii opisowej i topograficznej oraz podr´cznik antropometrii; 5) zestawy radiogramów i ich opisy; 6) fazogramy; 7) multimedialne Êrodki techniczne. Pracownia elektrokardiografii powinna byç ponadto wyposa˝ona w: 1) aparaty EKG ró˝nych typów; 2) komplety elektrod do ka˝dego typu aparatu; 3) le˝anki drewniane z kocem, przeÊcierad∏em i poduszkà; 4) umywalk´ z wodà bie˝àcà, myd∏o, r´cznik; 5) szaf´ lekarskà zawierajàcà: a) aparaty do mierzenia ciÊnienia i stetoskopy, b) apteczk´ pierwszej pomocy, c) gaz´ opatrunkowà bawe∏nianà do elektrod, d) ˝el, klej, no˝yczki, blankiety do naklejania elektrokardiogramów, e) elektrody i krà˝ki jednorazowe, f) Êrodki odka˝ajàce i wat´ do przemywania cia∏a pacjenta;

6) stó∏ do opracowywania elektrokardiogramów; 7) kardiomonitor do podglàdu EKG; 8) tabel´ Mastera i tabele Sheffielda; 9) zestaw intensywnego nadzoru kardiologicznego i do reanimacji (pracownia szkolna mo- ˝e posiadaç wybrane elementy zestawu). Pracownia rentgenografii powinna byç wyposa˝ona w: 1) filmy ogólnodiagnostyczne i fluorograficzne; 2) kasety do zdj´ç wszystkich formatów, kasety elastyczne i ekrany wzmacniajàce; 3) fartuchy i r´kawice ochronne; 4) os∏ony na gonady m´skie i ˝eƒskie; 5) gumy o∏owiane i p∏yty o∏owiane; 6) urzàdzenia unieruchamiajàce; 7) bobiksy; 8) sta∏e i ruchome kratki przeciwrozproszeniowe; 9) przystawk´ do zdj´ç bezpoÊrednio powi´kszonych; 10) zestaw do oznakowania zdj´ç; 11) zestaw Êrodków kontrastowych; 12) zestaw do podawania kontrastów; 13) zestaw przeciwwstrzàsowy; 14) negatoskopy; 15) aparat rentgenowski stacjonarny i do zdj´ç stomatologicznych; 16) tablice poglàdowe: jednostki stosowane w dozymetrii, dawki graniczne, organizacja ochrony przed promieniowaniem; 17) schematy: lampa rentgenowska, komora jonizacyjna, radiometr; 18) prezentacje: oddzia∏ywania promieniowania jonizujàcego oraz skutków jego oddzia∏ywania na tkanki i narzàdy; 19) przyrzàdy pomiarowe; 20) prospekty aparatury stosowanej w ochronie radiologicznej. W pracowni rentgenografii powinno znajdowaç si´ dodatkowe pomieszczenie przeznaczone na ciemni´ rentgenowskà. Ciemnia rentgenowska powinna byç wyposa˝ona w: 1) urzàdzenie do automatycznego wywo∏ywania zdj´ç; 2) zestaw odczynników chemicznych do obróbki rentgenogramów;

3) stó∏ do prac suchych; 4) przycinark´ do zdj´ç; 5) negatoskop. Pracownia komputerowa powinna byç wyposa˝ona w: 1) stanowiska komputerowe; 2) drukarki, skanery; 3) oprogramowanie stosowane w elektroradiologii. Pracownia audiologii powinna byç wyposa˝ona w standardowy sprz´t i aparatur´ medycznà niezb´dne do wykonywania badaƒ, a w szczególnoÊci: 1) aparat do badaƒ audiometrycznych; 2) aparat do badaƒ progowych i nadprogowych w zakresie przewodnictwa powietrznego i kostnego z mo˝liwoÊcià badania listà s∏ów; 3) stanowisko do badaƒ audiometrycznych w kabinie dêwi´koszczelnej. Pracownia elektroencefalografii powinna byç wyposa˝ona w standardowy sprz´t i aparatur´ medycznà niezb´dne do wykonywania badaƒ, a w szczególnoÊci: 1) aparat do badania elektroencefalograficznego obudowany klatkà Faradaya; 2) aparat do badania elektromiograficznego. Pracownia ultrasonografii powinna byç wyposa˝ona w standardowy sprz´t i aparatur´ medycznà niezb´dne do wykonywania badaƒ, a w szczególnoÊci ultrasonograf z przystawkà Dopplera. Pracownia spirometrii powinna byç wyposa˝ona w standardowy sprz´t i aparatur´ medycznà niezb´dne do wykonywania badaƒ, a w szczególnoÊci spirometry. Pracownia tomografii komputerowej powinna byç wyposa˝ona w standardowy sprz´t i aparatur´ medycznà niezb´dne do wykonywania badaƒ, a w szczególnoÊci: 1) tomograf komputerowy; 2) strzykawk´ automatycznà do podawania Êrodka kontrastowego; 3) zestaw przeciwwstrzàsowy. Pracownia badaƒ naczyniowych powinna byç wyposa˝ona w standardowy sprz´t i aparatur´ medycznà niezb´dne do wykonywania badaƒ, a w szczególnoÊci: 1) aparatur´ do badaƒ naczyniowych; 2) strzykawk´ automatycznà do podawania Êrodka kontrastowego; 3) zestaw przeciwwstrzàsowy.

Pracownia diagnostyki izotopowej powinna byç wyposa˝ona w standardowy sprz´t i aparatur´ medycznà niezb´dne do wykonywania badaƒ, a w szczególnoÊci: 1) gammakamer´ wraz z komputerem; 2) miernik dawki promieniowania; 3) scyntygraf na ruchomym ramieniu lub scyntykamer´. Pracownia densytometrii koÊçca powinna byç wyposa˝ona w standardowy sprz´t i aparatur´ medycznà niezb´dne do wykonywania badaƒ, a w szczególnoÊci densytometr. Pracownia mammografii powinna byç wyposa˝ona w standardowy sprz´t i aparatur´ medycznà niezb´dne do wykonywania badaƒ, a w szczególnoÊci mammograf. Pracownia rezonansu magnetycznego powinna byç wyposa˝ona w standardowy sprz´t i aparatur´ medycznà niezb´dne do wykonywania badaƒ, a w szczególnoÊci rezonans magnetyczny. Pracownia radioterapii powinna byç wyposa˝ona w standardowy sprz´t i aparatur´ medycznà niezb´dne do wykonywania badaƒ, a w szczególnoÊci: 1) urzàdzenia do teleradioterapii; 2) akcelerator liniowy; 3) gammatron (bomba kobaltowa); 4) aparat do terapii rentgenowskiej; 5) urzàdzenie do planowania — symulator, mevaplan; 6) modelarni´ do wykonywania masek lokalizacyjnych, obrysu cia∏a i os∏on. Ponadto do realizacji treÊci dotyczàcych ochrony radiologicznej niezb´dny jest nast´pujàcy sprz´t i aparatura medyczna: 1) liczniki gazowe; 2) sonda scyntylacyjna; 3) dawkomierze fotometryczne; 4) dawkomierze termoluminescencyjne; 5) radiometry; 6) Êrodki ochrony przed promieniowaniem. 5. Praktyczna nauka zawodu powinna byç realizowana w wymiarze nie mniejszym ni˝ 25 % ogólnej liczby godzin przewidzianych w ramowym planie nauczania — w grupach do 5 osób, w: 1) pracowniach diagnostyki radiologicznej, a w szczególnoÊci: a) rentgenowskich, b) badaƒ naczyniowych, c) tomografii komputerowej,

d) densytometrii koÊçca, e) mammografii; 2) pracowniach elektrokardiografii; 3) pracowniach rezonansu magnetycznego; 4) pracowniach diagnostyki oddechowej; 5) pracowniach elektroencefalografii; 6) pracowniach audiologii; 7) pracowniach ultrasonografii; 8) zak∏adach radioterapii, a w szczególnoÊci: a) zak∏adach medycyny nuklearnej, b) zak∏adach teleradiologii i brachyterapii; 9) oddzia∏ach lub innych komórkach organizacyjnych zak∏adów opieki zdrowotnej wyposa- ˝onych w sprz´t i aparatur´ elektromedycznà i radiologicznà. 6. Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajàcy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´pujàce bloki programowe: 1) dzia∏ania diagnostyczne; 2) dzia∏ania terapeutyczne; 3) podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej; 4) podstawy prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia. II. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

——————— *Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia wy∏àcznie w szko∏ach dla m∏odzie˝y. ** Pozosta∏e 5 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy.

III. BLOKI PROGRAMOWE BLOK: DZIA¸ANIA DIAGNOSTYCZNE 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wyjaÊniaç budow´ i czynnoÊci narzàdów oraz uk∏adów organizmu cz∏owieka; 2) objaÊniaç topografi´ poszczególnych narzàdów oraz odczytywaç stosunki przestrzenne na podstawie rzutów cz´Êci cia∏a i narzàdów na powierzchni´; 3) identyfikowaç struktury anatomiczne i oceniaç na podstawie ich obrazu technicznà poprawnoÊç badania; 4) odtwarzaç stosunki przestrzenne na podstawie rzutów i przekrojów cz´Êci cia∏a i dopasowywaç technik´ badania do istniejàcych, odczytywanych z obrazu warunków anatomicznych; 5) rozpoznawaç na podstawie obrazu metod´ i technik´ badania diagnostycznego; 6) objaÊniaç skutki oddzia∏ywania promieniowania na tkank´ ˝ywà; 7) wykorzystywaç wdzia∏aniu praktycznym wiedz´ zzakresu fizycznych itechnicznych podstaw elektroradiologii; 8) przygotowywaç sprz´t i aparatur´ medycznà do badania diagnostycznego; 9) dobieraç parametry ekspozycji odpowiednio do metody i techniki badania; 10) wykonywaç badania i przygotowywaç je lekarzowi do opisu; 11) dokumentowaç wyniki przeprowadzonych badaƒ diagnostycznych; 12) rejestrowaç pacjenta i udzielaç informacji dotyczàcych przygotowania do badania, miejsca i terminu badania; 13) u˝ytkowaç urzàdzenia komputerowe wchodzàce w sk∏ad aparatury diagnostycznej; 14) u˝ytkowaç aparaty stosowane w diagnostyce elektromedycznej; 15) wykonywaç badanie elektrokardiograficzne; 16) okreÊlaç cechy elektrokardiogramu prawid∏owego; 17) rozpoznawaç zaburzenia pracy serca w zapisie elektrokardiograficznym; 18) wykonywaç próby czynnoÊciowe w diagnostyce kardiologicznej; 19) wykonywaç badanie ultrasonokardiograficzne; 20) rozró˝niaç rodzaje defibrylacji i nastawiaç parametry defibrylatora zgodnie ze zleceniem lekarza; 21) rozró˝niaç rodzaje stymulacji i nastawiaç parametry stymulatora zgodnie ze zleceniem lekarza; 22) uczestniczyç w kardiologicznych zabiegach diagnostycznych i terapeutycznych inwazyjnych w zakresie kontroli RTG, EKG, oceny stanu rozrusznika;

23) obs∏ugiwaç zestawy do kardiomonitorowania; 24) wykonywaç badania audiologiczne; 25) przeprowadzaç badanie audiometryczne; 26) wykonywaç badanie elektroencefalograficzne; 27) okreÊlaç cechy prawid∏owego zapisu elektroencefalograficznego oraz niektórych patologii; 28) wykonywaç badanie elektromiograficzne; 29) wykonywaç badania czynnoÊciowe uk∏adu oddechowego; 30) obliczaç podstawowe parametry z zapisu ekagramu, spirometrii i echokardiogramu; 31) wykonywaç badania rentgenodiagnostyczne; 32) wykonywaç badanie rezonansu magnetycznego; 33) wykonywaç badanie tomografii komputerowej; 34) wykonywaç badanie mammograficzne; 35) wykonywaç badanie densytometryczne; 36) wspó∏pracowaç przy wykonywaniu badaƒ naczyniowych i hemodynamicznych; 37) stosowaç Êrodki ochrony radiologicznej; 38) dokonywaç obróbki chemicznej zdj´cia rentgenowskiego; 39) oceniaç wartoÊç technicznà i diagnostycznà radiogramu; 40) wspó∏pracowaç w zespole przy wykonywaniu badaƒ z u˝yciem Êrodków kontrastowych; 41) wykonywaç badania diagnostyczne zgodnie z przepisami bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) budowa i czynnoÊç, topografia uk∏adów i narzàdów organizmu cz∏owieka; 2) anatomia radiologiczna; 3) rodzaje promieniotwórczoÊci; 4) promieniowanie jonizujàce i jego oddzia∏ywanie z materià; 5) elementy fizyki cia∏a sta∏ego; 6) podstawy akustyki; 7) elementy elektrotechniki; 8) podstawy generacji i wzmacniania sygna∏ów; 9) urzàdzenia elektryczne i elektroniczne oparte na mikroprocesorach stosowane w medycynie;

10) biofizyczne podstawy elektrokardiografii; 11) technika badania elektrokardiograficznego; 12) elementy krzywej elektrokardiogramu; 13) aparatura diagnostyczna; 14) zaburzenia pracy serca w zapisie elektrokardiograficznym; 15) ultrasonokardiografia; 16) reanimacja i intensywny nadzór; 17) audiologia; 18) elektroencefalografia; 19) badania czynnoÊciowe uk∏adu oddechowego; 20) diagnostyka inwazyjna; 21) rentgenografia; 22) radiodiagnostyka; 23) diagnostyka elektromedyczna; 24) bezpieczeƒstwo i higiena pracy, ochrona przeciwpo˝arowa, ochrona Êrodowiska. BLOK: DZIA¸ANIA TERAPEUTYCZNE 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) korzystaç z wiedzy z zakresu patomorfologii i patofizjologii; 2) opisywaç przebieg i leczenie wybranych chorób; 3) wyjaÊniaç znaczenie badaƒ diagnostycznych i zabiegów terapeutycznych w procesie leczenia; 4) charakteryzowaç metody i techniki leczenia promieniami jonizujàcymi w onkologii; 5) stosowaç zasady planowania napromieniowania oraz uczestniczyç w planowaniu leczenia; 6) okreÊlaç i zapewniaç warunki techniczne zabiegu napromieniania; 7) obliczaç czas napromieniania; 8) przygotowywaç sprz´t i aparatur´ medycznà do pracy; 9) uk∏adaç pacjenta do zabiegu, nak∏adaç mask´ i os∏on´ indywidualnà, kierowaç i ograniczaç wiàzk´ promieniowania; 10) ograniczaç pole naÊwietlania, stosowaç filtry i nastawiaç parametry naÊwietlania; 11) przeprowadzaç leczenie odpowiednià technikà;

12) zapobiegaç powstawaniu powik∏aƒ popromiennych; 13) prowadziç dokumentacj´ napromieniania i ksi´g´ aparatu; 14) kierowaç pacjenta do lekarza w odpowiednich momentach cyklu napromieniowania; 15) wspó∏pracowaç w zespole przy wykonywaniu zabiegów terapeutycznych w zakresie radiologii interwencyjnej i hemodynamiki. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) patologia ogólna; 2) patologia poszczególnych uk∏adów i narzàdów; 3) fizyczne i biologiczne podstawy radioterapii; 4) planowanie leczenia promieniami; 5) warunki techniczne napromieniowania; 6) radioterapia kliniczna; 7) radiologia interwencyjna; 8) hemodynamika; 9) zadania technika elektroradiologa w zespole diagnostyczno-terapeutycznym. BLOK: PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI ZAWODOWEJ 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) charakteryzowaç procesy psychiczne i osobowoÊç cz∏owieka; 2) nawiàzywaç i utrzymywaç kontakt z pacjentem i wspó∏pracownikami; 3) wyjaÊniaç wp∏yw choroby na zachowania pacjenta; 4) unikaç sytuacji jatrogennych; 5) charakteryzowaç wp∏yw promieniowania jonizujàcego na tkank´ ˝ywà; 6) okreÊlaç szkody popromienne i warunki ich powstawania; 7) opisywaç zastosowanie promieniowania jonizujàcego w medycynie; 8) objaÊniaç zasady i warunki stosowania badaƒ diagnostycznych i radioterapii; 9) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 10) wykonywaç prac´ zgodnie z przepisami bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska;

11) przestrzegaç regulaminów, instrukcji, norm, przepisów prawa dotyczàcych ochrony radiologicznej; 12) stosowaç urzàdzenia ochronne i zabezpieczajàce przed promieniowaniem jonizujàcym, w tym Êrodki ochrony indywidualnej dla pracowników oraz os∏ony dla pacjentów; 13) pos∏ugiwaç si´ przyrzàdami dozymetrycznymi; 14) wyjaÊniaç zasady, organizacj´ i metody kontroli indywidualnej; 15) post´powaç odpowiednio w przypadku przekroczenia dawek granicznych; 16) okreÊlaç obowiàzki pracodawcy oraz pracowników w zak∏adach stosujàcych êród∏a promieniowania jonizujàcego; 17) okreÊlaç warunki bezpiecznego stosowania promieniowania jonizujàcego w celach medycznych z uwzgl´dnieniem programu zapewnienia jakoÊci; 18) wyjaÊniaç rol´ i zadania S∏u˝by Ochrony Radiologicznej; 19) udzielaç pierwszej pomocy; 20) przestrzegaç praw pacjenta; 21) przestrzegaç tajemnicy zawodowej; 22) zapobiegaç korupcji i protekcji w Êrodowisku pracy. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia uj´te sà w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) procesy psychiczne, osobowoÊç cz∏owieka; 2) komunikowanie si´ z pacjentem; 3) wspó∏dzia∏anie w grupie; 4) organizacja pracy; 5) promieniowanie jonizujàce; 6) przyrzàdy dozymetryczne; 7) kontrola dawek indywidualnych; 8) ochrona pacjentów przed napromieniowaniem; 9) ochrona pracowników zawodowo nara˝onych na promieniowanie; 10) organizacja ochrony przed promieniowaniem; 11) podstawy ergonomii; 12) bezpieczeƒstwo i higiena pracy; 13) ochrona przeciwpo˝arowa, ochrona Êrodowiska; 14) pierwsza pomoc; 15) etyka.

BLOK: PODSTAWY PRAWA I EKONOMIKI W OCHRONIE ZDROWIA 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wskazywaç instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 2) okreÊlaç êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 3) wyjaÊniaç istot´ i zasady funkcjonowania systemu ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 4) wyjaÊniaç specyfik´ rynku us∏ug medycznych; 5) wskazywaç czynniki wp∏ywajàce na popyt i poda˝ us∏ug medycznych; 6) wskazywaç podmioty uprawnione do realizacji Êwiadczeƒ zdrowotnych; 7) wyjaÊniaç zasady reglamentowania dost´pu do niektórych us∏ug i dóbr; 8) wyjaÊniaç mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 9) uzasadniaç znaczenie profesjonalizmu i zaufania do personelu medycznego udzielajàcego Êwiadczeƒ zdrowotnych; 10) rozró˝niaç rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 11) okreÊlaç zasady zawierania kontraktów na Êwiadczenie us∏ug medycznych; 12) wskazywaç podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 13) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci zawodowej; 14) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci gospodarczej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 2) êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 3) system ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 4) specyficzne cechy rynku us∏ug medycznych; 5) popyt i poda˝ na rynku us∏ug medycznych; 6) zasady reglamentacji dost´pu do niektórych us∏ug medycznych; 7) mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 8) jakoÊç w ochronie zdrowia; 9) rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 10) podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 11) wybrane zagadnienia prawa pracy i prawa gospodarczego.

Za∏àcznik nr 11 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE TECHNIK FARMACEUTYCZNY SYMBOL CYFROWY 322¹⁰ I. ZA¸O˚ENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA W wyniku kszta∏cenia w zawodzie absolwent powinien umieç: 1) pos∏ugiwaç si´ obowiàzujàcà Farmakopeà, Urz´dowym Wykazem Ârodków Farmaceutycznych i Materia∏ów Medycznych dopuszczonych do obrotu w Polsce; 2) pos∏ugiwaç si´ nazewnictwem ∏aciƒskim, mi´dzynarodowym i polskim, niezb´dnym do wykonywania zadaƒ zawodowych; 3) pos∏ugiwaç si´ komputerowymi programami ewidencjonowania oraz wydawania produktów leczniczych i wyrobów medycznych; 4) prowadziç ewidencj´ przychodów i rozchodów produktów leczniczych i wyrobów medycznych z wykorzystaniem komputera; 5) rozró˝niaç podstawowe grupy leków w uk∏adzie farmakologicznym i postaci, w jakich sà wytwarzane; 6) charakteryzowaç zakresy dzia∏ania farmakologicznego oraz wybrane interakcje leków; 7) charakteryzowaç drogi podania, postaci leków i dawki leku; 8) informowaç pacjenta o sposobie u˝ycia leku i jego przechowywaniu; 9) przechowywaç produkty lecznicze i wyroby medyczne w zale˝noÊci od ich formy, sk∏adu, w∏aÊciwoÊci, zgodnie z zaleceniami wytwórcy; 10) oceniaç prawid∏owoÊç recepty i analizowaç w∏aÊciwoÊci fizykochemiczne sk∏adników recepty; 11) wykonywaç lek recepturowy; 12) dobieraç opakowanie leku recepturowego do odpowiedniej substancji czynnej oraz postaci; 13) rozró˝niaç surowce roÊlinne; 14) dobieraç procesy i metody sporzàdzania produktu leczniczego roÊlinnego w zale˝noÊci od zawartoÊci substancji czynnych; 15) przechowywaç próbki archiwalne;

16) przeprowadzaç analiz´ jakoÊciowà i iloÊciowà leków wybranymi metodami klasycznymi i instrumentalnymi; 17) u˝ytkowaç sprz´t, aparatur´ i urzàdzenia stosowane w laboratorium chemicznym oraz laboratorium kontroli jakoÊci leków w zakresie swoich zadaƒ zawodowych; 18) planowaç i organizowaç w∏asnà prac´; 19) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 20) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 21) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w celu doskonalenia umiej´tnoÊci zawodowych; 22) promowaç zdrowy styl ˝ycia; 23) nawiàzywaç i utrzymywaç kontakt z pacjentem (klientem) oraz wspó∏pracownikami; 24) post´powaç zgodnie z zasadami etyki; 25) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywania zadaƒ zawodowych; 26) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci gospodarczej. Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz przygotowywanie do wejÊcia na rynek pracy powinno przebiegaç zarówno w trakcie kszta∏cenia zawodowego, jak i podczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Podstawy przedsi´biorczoÊci”. B. SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 1. Wymagania psychofizyczne w∏aÊciwe dla zawodu: 1) zainteresowania przyrodnicze i humanistyczne; 2) ostroÊç widzenia i rozró˝niania barw; 3) koordynacja wzrokowo-ruchowa; 4) sprawnoÊç manualna; 5) spostrzegawczoÊç; 6) zdolnoÊç koncentracji i podzielnoÊç uwagi; 7) sumiennoÊç i dok∏adnoÊç; 8) ˝yczliwoÊç i wyrozumia∏oÊç; 9) poszanowanie godnoÊci osobistej drugiego cz∏owieka; 10) samodzielnoÊç, samokontrola. 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie technik farmaceutyczny powinien byç przygotowany do wykonywania nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: 1) przyrzàdzania wszystkich form leków recepturowych niezawierajàcych wswoim sk∏adzie trucizn i Êrodków odurzajàcych; 2) przygotowywania do sprzeda˝y leków gotowych (porcjowania, etykietowania); 3) wydawania wybranych produktów leczniczych i wyrobów medycznych pacjentom;

4) wspó∏uczestniczenia wprowadzeniu analiz wlaboratoriach oraz kontroli produktów leczniczych i wyrobów medycznych; 5) organizowania i rozliczania pracy punktu aptecznego, zamawiania produktów leczniczych i wyrobów medycznych oraz ewidencjonowania sprz´tu aptecznego; 6) udzia∏u w nadzorowaniu procesów technologicznych produkcji leków w przemyÊle farmaceutycznym; 7) obs∏ugiwania aparatury, urzàdzeƒ przemys∏u farmaceutycznego, aparatury laboratoryjnej oraz sprz´tu aptecznego. 3. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie technik farmaceutyczny mo˝e podejmowaç prac´ w szczególnoÊci w: 1) aptekach ogólnodost´pnych, aptekach szpitalnych i aptekach zak∏adowych; 2) punktach aptecznych; 3) sklepach zielarsko-medycznych, sklepach zielarsko-drogeryjnych i sklepach specjalistycznych zaopatrzenia medycznego; 4) hurtowniach farmaceutycznych; 5) zak∏adach przemys∏u farmaceutycznego i kosmetycznego oraz zak∏adach przetwórstwa zielarskiego; 6) laboratoriach chemicznych przemys∏u chemicznego, zielarskiego i spo˝ywczego; 7) laboratoriach naukowo-badawczych i innych laboratoriach kontrolnych; 8) stacjach sanitarno-epidemiologicznych; 9) inspekcji farmaceutycznej. 4. Szko∏a realizujàca kszta∏cenie w zawodzie technik farmaceutyczny powinna posiadaç nast´pujàce pomieszczenia dydaktyczne: 1) pracowni´ technologii postaci leków; 2) pracowni´ farmakognozji; 3) laboratorium analizy leków; 4) pracowni´ anatomicznà; 5) pracowni´ komputerowà. Pracownia technologii postaci leków powinna byç wyposa˝ona w: 1) standardowy sprz´t s∏u˝àcy do produkcji i przechowywania leków recepturowych, stanowiàcy wyposa˝enie apteki ogólnodost´pnej i apteki szpitalnej; 2) wagi apteczne: techniczne i elektroniczne; 3) ∏aênie wodne; 4) lo˝e z nawiewem laminarnym; 5) sterylizator powietrzny (suszarka i autoklaw); 6) sygnaturki i receptariusze; 7) surowce farmaceutyczne i odczynniki chemiczne.

Pracownia farmakognozji powinna byç wyposa˝ona w: 1) standardowy sprz´t s∏u˝àcy do poznawania i rozpoznawania roÊlin leczniczych i surowców zielarskich; 2) mikroskopy — jeden mikroskop dla dwóch uczniów; 3) preparaty roÊlinne; 4) surowce suszone i sproszkowane; 5) leki gotowe zawierajàce w swoim sk∏adzie substancje pochodzenia roÊlinnego; 6) odczynniki do przeprowadzania reakcji chemicznych, charakterystycznych dla substancji czynnych obecnych w surowcach. Laboratorium analizy leków powinno byç wyposa˝one w: 1) sprz´t i aparatur´ do wykonywania çwiczeƒ z zakresu analizy jakoÊciowej i iloÊciowej; 2) aparatur´ do wykonywania çwiczeƒ z zakresu analizy instrumentalnej: a) spektrofotometry UV, VIS, b) chromatograf, c) refraktometr, d) polarymetr, e) pehametry; 3) aparaty do uwalniania substancji czynnej z ró˝nych postaci leków; 4) aparatur´ do destylacji, wirowania, suszenia; 5) wagi analityczne i elektroniczne; 6) zestawy odczynników chemicznych. Pracownia anatomiczna powinna byç wyposa˝ona w: 1) fantom cz∏owieka do çwiczeƒ z zakresu anatomii i udzielania pierwszej pomocy; 2) modele i plansze anatomiczne; 3) przezrocza, foliogramy, programy komputerowe z zakresu anatomii; 4) atlasy anatomiczne, albumy; 5) filmy dydaktyczne; 6) techniczne Êrodki kszta∏cenia. Pracownia komputerowa powinna byç wyposa˝ona w: 1) stanowiska komputerowe — jedno stanowisko dla dwóch uczniów; 2) drukarki, skanery; 3) oprogramowanie wykorzystywane w aptekach do ewidencjonowania oraz wydawania produktów leczniczych i wyrobów medycznych; 4) kas´ fiskalnà; 5) czytnik kodu paskowego.

5. Praktyczna nauka zawodu powinna byç realizowana poza szko∏à, w wymiarze nie mniejszym ni˝ 20 % ogólnej liczby godzin wynikajàcych z ramowego planu nauczania. Zaj´cia praktyczne powinny byç realizowane w: 1) aptekach ogólnodost´pnych; 2) aptekach szpitalnych; 3) zak∏adach przemys∏u farmaceutycznego; 4) hurtowniach farmaceutycznych. Praktyka zawodowa powinna byç realizowana w: 1) aptekach ogólnodost´pnych; 2) aptekach szpitalnych. Praktyczna nauka zawodu realizowana w aptekach ogólnodost´pnych powinna byç prowadzona indywidualnie. Zaleca si´, aby liczebnoÊç grupy odbywajàcej praktycznà nauk´ zawodu w aptekach szpitalnych i hurtowniach farmaceutycznych nie przekracza∏a 6 osób. 6. Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajàcy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´pujàce bloki programowe: 1) technologiczny; 2) analityczny; 3) ekspedycja produktów leczniczych; 4) podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej; 5) podstawy prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia. II. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

——————— *Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia wy∏àcznie w szko∏ach dla m∏odzie˝y. ** Pozosta∏e 5 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy.

III. BLOKI PROGRAMOWE BLOK: TECHNOLOGICZNY 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) charakteryzowaç zwiàzki chemiczne stosowane w technice farmaceutycznej; 2) klasyfikowaç grupy leków w uk∏adach farmakologicznym i chemicznym; 3) okreÊlaç w∏aÊciwoÊci farmakologiczne leków; 4) pos∏ugiwaç si´ terminologià, nazewnictwem zwiàzków chemicznych oraz produktów leczniczych i wyrobów medycznych; 5) przedstawiaç zasady pozyskiwania, przetwarzania i przechowywania wybranych surowców farmaceutycznych i produktów leczniczych roÊlinnych; 6) charakteryzowaç substancje biologicznie czynne roÊlin pod wzgl´dem w∏aÊciwoÊci fizykochemicznych oraz farmakologicznych; 7) wykonywaç ró˝ne postaci leku recepturowego; 8) pos∏ugiwaç si´ obowiàzujàcà Farmakopeà przy sporzàdzaniu postaci leku; 9) wykonywaç fasowanie: tabletek, maÊci, p∏ynów oraz opisywaç je; 10) wykonywaç preparaty galenowe i rozcieƒczenia wed∏ug obowiàzujàcej Farmakopei wraz z wpisem do dokumentacji; 11) dokonywaç analizy przepisu na lek recepturowy; 12) wykonywaç ka˝dà postaç leku recepturowego; 13) rozwiàzywaç niezgodnoÊci recepturowe; 14) uczestniczyç w procesach technologicznych; 15) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska podczas wykonywania leków; 16) wykorzystywaç w pracy podstawowe zasady Dobrej Praktyki Wytwarzania. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) chemia leków; 2) zwiàzki chemiczne stosowane w lecznictwie i w technice farmaceutycznej; 3) substancje pochodzenia roÊlinnego o w∏aÊciwoÊciach leczniczych; 4) Farmakopea; 5) postaç leku; 6) zarys biofarmacji;

7) technologia galenowa; 8) uk∏ady rozproszone; 9) leki parenteralne; 10) organopreparaty; 11) recepta, zasady przygotowywania leków na podstawie recepty; 12) technologia p∏ynnych i sta∏ych postaci leków recepturowych; 13) recepturowe leki ja∏owe; 14) systemy terapeutyczne; 15) produkty lecznicze homeopatyczne; 16) bezpieczeƒstwo i higiena pracy, ochrona przeciwpo˝arowa; 17) ochrona Êrodowiska. BLOK: ANALITYCZNY 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wykonywaç podstawowe czynnoÊci laboratoryjne; 2) przeprowadzaç wybranymi metodami analiz´ jakoÊciowà, iloÊciowà i instrumentalnà leków, surowców farmaceutycznych i wyrobów medycznych; 3) u˝ytkowaç sprz´t, aparatur´ oraz urzàdzenia stosowane w laboratorium chemicznym i laboratorium kontroli jakoÊci leków; 4) prowadziç dokumentacj´ laboratoryjnà; 5) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska w pracy laboratoryjnej; 6) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) organizacja pracy w laboratorium chemicznym; 2) wybrane metody analizy jakoÊciowej; 3) wybrane metody analizy iloÊciowej: instrumentalnej i miareczkowej; 4) b∏´dy w analizie iloÊciowej i ich ocena; 5) analiza ró˝nych postaci leków recepturowych oraz leków gotowych; 6) bezpieczeƒstwo i higiena pracy, ochrona przeciwpo˝arowa; 7) ochrona Êrodowiska; 8) organizacja stanowiska pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii.

BLOK: EKSPEDYCJA PRODUKTÓW LECZNICZYCH 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) klasyfikowaç leki pod wzgl´dem w∏aÊciwoÊci farmakologicznych; 2) stosowaç nazwy mi´dzynarodowe i handlowe leków; 3) przedstawiaç w∏aÊciwoÊci farmakologiczne stosowanych produktów leczniczych w zakresie: rodzaju dzia∏ania, dzia∏ania niepo˝àdanego, przeciwwskazaƒ; 4) pos∏ugiwaç si´ polskim i ∏aciƒskim nazewnictwem surowców i preparatów roÊlinnych stosowanych w lecznictwie; 5) charakteryzowaç produkty zielarskie i Êrodki naturalne stosowane w lecznictwie i profilaktyce; 6) charakteryzowaç substancje naturalne pochodzenia roÊlinnego o w∏aÊciwoÊciach leczniczych; 7) wykonywaç przy stole ekspedycyjnym czynnoÊci zwiàzane z wydaniem leku na recept´ lekarskà; 8) informowaç pacjenta o wydanym leku, sposobie dawkowania i przechowywania. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) grupy leków — charakterystyka leków; 2) produkty lecznicze roÊlinne, ich sk∏ad, dzia∏anie i zastosowanie; 3) leczenie schorzeƒ z wykorzystaniem produktu leczniczego roÊlinnego wydawanego bez recepty; 4) Êrodki cieniujàce, diagnostyczne, odtrutki; 5) wydawanie leków. BLOK: PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI ZAWODOWEJ 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wyjaÊniaç budow´ i czynnoÊç uk∏adów i narzàdów organizmu cz∏owieka; 2) wykazaç si´ znajomoÊcià ogólnych zasad profilaktyki i leczenia wybranych chorób; 3) charakteryzowaç procesy psychiczne i osobowoÊç cz∏owieka; 4) nawiàzywaç i utrzymywaç kontakt z pacjentem i wspó∏pracownikami; 5) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w celu doskonalenia umiej´tnoÊci zawodowych; 6) wykorzystywaç w pracy zawodowej umiej´tnoÊci z zakresu technologii informacyjnej;

7) u˝ytkowaç komputerowe programy wykorzystywane do ewidencjonowania oraz wydawania produktów leczniczych i wyrobów medycznych; 8) planowaç i organizowaç w∏asnà prac´; 9) prowadziç ewidencj´ i sprawozdawczoÊç z prowadzonej dzia∏alnoÊci; 10) wspó∏pracowaç w zespole pracowników apteki, placówki ochrony zdrowia i przedsi´- biorstwa farmaceutycznego; 11) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 12) wykonywaç prac´ zgodnie z przepisami bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 13) promowaç zdrowy styl ˝ycia; 14) udzielaç pierwszej pomocy; 15) post´powaç zgodnie z zasadami etyki; 16) rozpoznawaç i zapobiegaç korupcji w Êrodowisku pracy. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) budowa i funkcjonowanie organizmu cz∏owieka; 2) patologia narzàdów i uk∏adów organizmu cz∏owieka; 3) procesy psychiczne i osobowoÊç cz∏owieka; 4) komunikowanie si´ z pacjentem i wspó∏pracownikami; 5) organizacja pracy, podstawy ergonomii; 6) bezpieczeƒstwo i higiena pracy, ochrona przeciwpo˝arowa; 7) ochrona Êrodowiska; 8) promocja zdrowia; 9) pierwsza pomoc; 10) etyka. BLOK: PODSTAWY PRAWA I EKONOMIKI W OCHRONIE ZDROWIA 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wskazywaç instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 2) okreÊlaç êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 3) wyjaÊniaç istot´ i zasady funkcjonowania systemu ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 4) wyjaÊniaç specyfik´ rynku us∏ug medycznych;

5) wskazywaç czynniki wp∏ywajàce na popyt i poda˝ us∏ug medycznych; 6) wskazywaç podmioty uprawnione do udzielania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 7) wyjaÊniaç zasady reglamentowania dost´pu do niektórych us∏ug i dóbr; 8) wyjaÊniaç mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 9) stosowaç zasady marketingu w obrocie produktów leczniczych i wyrobów medycznych; 10) uzasadniaç znaczenie profesjonalizmu i zaufania do personelu medycznego udzielajàcego Êwiadczeƒ zdrowotnych; 11) rozró˝niaç rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 12) okreÊlaç zasady zawierania kontraktów na Êwiadczenie us∏ug medycznych; 13) wskazywaç podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 14) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci zawodowej; 15) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci gospodarczej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 2) êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 3) system ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 4) specyficzne cechy rynku us∏ug medycznych; 5) popyt i poda˝ na rynku us∏ug medycznych; 6) zasady reglamentacji dost´pu do niektórych us∏ug medycznych; 7) mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 8) jakoÊç w ochronie zdrowia; 9) zasady marketingu obowiàzujàce w obrocie produktów leczniczych i wyrobów medycznych; 10) rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 11) podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 12) wybrane zagadnienia prawa pracy i prawa gospodarczego.

Za∏àcznik nr 12 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE TECHNIK MASA˚YSTA SYMBOL CYFROWY 322¹² I. ZA¸O˚ENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA W wyniku kszta∏cenia w zawodzie absolwent powinien umieç: 1) korzystaç z wiedzy z zakresu nauk medycznych i humanistycznych podczas wykonywania zadaƒ zawodowych; 2) nawiàzywaç i utrzymywaç kontakt z pacjentem; 3) wyjaÊniaç zasady i techniki podstawowych metod masa˝u; 4) wyjaÊniaç wp∏yw fizykoterapii i kinezyterapii na organizm cz∏owieka; 5) wykonywaç masa˝ klasyczny w profilaktyce i leczeniu; 6) wykrywaç i usuwaç za pomocà masa˝u segmentarnego zmiany odruchowe w skórze, tkance ∏àcznej, mi´Êniach i okostnej w schorzeniach narzàdów wewn´trznych; 7) stosowaç masa˝ izometryczny i drena˝ limfatyczny oraz inne techniki masa˝u w leczeniu chorych; 8) wykonywaç masa˝ punktowy; 9) wykonywaç masa˝ metodà Schantala; 10) wykonywaç masa˝ sportowy; 11) wykonywaç masa˝ kosmetyczny; 12) prowadziç dokumentacj´ pacjenta; 13) popularyzowaç zachowania prozdrowotne; 14) wspó∏pracowaç w zespole terapeutycznym; 15) planowaç i organizowaç w∏asnà prac´; 16) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpo˝arowej; 17) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 18) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w celu doskonalenia umiej´tnoÊci zawodowych; 19) post´powaç zgodnie z zasadami etyki;

20) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywania zadaƒ zawodowych; 21) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci gospodarczej. Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz przygotowanie do wejÊcia na rynek pracy powinno przebiegaç zarówno w trakcie kszta∏cenia zawodowego, jak i podczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Podstawy przedsi´biorczoÊci”. B. SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 1. Wymagania psychofizyczne w∏aÊciwe dla zawodu: 1) zrównowa˝one reakcje emocjonalne i motoryczne; 2) spostrzegawczoÊç; 3) cierpliwoÊç; 4) ∏atwoÊç nawiàzywania kontaktu; 5) obowiàzkowoÊç, odpowiedzialnoÊç; 6) dok∏adnoÊç; 7) empatia; 8) ˝yczliwoÊç; 9) poszanowanie godnoÊci osobistej drugiego cz∏owieka; 10) opiekuƒczoÊç; 11) samodzielnoÊç 12) dobra sprawnoÊç manualna; 13) dobry stan zdrowia. 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej wzawodzie technik masa˝ysta powinien byç przygotowany do wykonywania nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: 1) wykonywania masa˝u klasycznego i segmentarnego, drena˝u limfatycznego, masa˝u izometrycznego, masa˝u metodà Schantala; 2) wykonywania masa˝u sportowego i kosmetycznego; 3) stosowania ró˝nych technik i metod masa˝u w zale˝noÊci od zaleceƒ lekarza, typu schorzenia, stanu pacjenta i mo˝liwoÊci technicznych; 4) obserwowania i oceniania reakcji pacjenta na stosowane zabiegi oraz modyfikowania technik masa˝u; 5) obs∏ugiwania sprz´tu i aparatury medycznej stosowanych podczas masa˝u. 3. Absolwent szko∏y kszta∏càcej wzawodzie technik masa˝ysta mo˝e podejmowaç prac´ w: 1) zespo∏ach rehabilitacyjnych szpitali i klinik; 2) zespo∏ach rehabilitacyjnych (gabinetach) lecznictwa uzdrowiskowego;

3) zespo∏ach rehabilitacyjnych (gabinetach) w przychodniach; 4) zespo∏ach rehabilitacyjnych zak∏adów pracy chronionej; 5) zespo∏ach rehabilitacyjnych turnusów rehabilitacyjnych; 6) gabinetach odnowy biologicznej; 7) gabinetach kosmetycznych; 8) klubach sportowych. Mo˝e tak˝e samodzielnie prowadziç dzia∏alnoÊç gospodarczà. 4. Szko∏a realizujàca kszta∏cenie w zawodzie technik masa˝ysta powinna posiadaç nast´- pujàce pracownie: 1) anatomiczno-fizjologicznà; 2) masa˝u; 3) komputerowà. W przypadku kszta∏cenia osób s∏abowidzàcych i niewidomych pracownie nale˝y wyposa- ˝yç w techniczne Êrodki kszta∏cenia i pomoce dydaktyczne dostosowane do potrzeb tych uczniów. Pracownia anatomiczno-fizjologiczna powinna byç wyposa˝ona w: 1) modele i plansze anatomiczne i fizjologiczne; 2) foliogramy, przezrocza; 3) filmy dydaktyczne; 4) programy komputerowe; 5) teksty êród∏owe, atlasy, albumy; 6) techniczne Êrodki kszta∏cenia; 7) modele i fantomy. Pracownia masa˝u powinna sk∏adaç si´ z sali çwiczeƒ do masa˝u suchego i masa˝u w Êrodowisku wodnym. Sala çwiczeƒ do masa˝u suchego powinna byç wyposa˝ona w: 1) sto∏y do masa˝u; 2) parawany; 3) taborety i krzes∏a; 4) wieszak; 5) instalacj´ wodno-kanalizacyjnà; 6) szafy na Êrodki pomocnicze stosowane w masa˝u; 7) tablice anatomiczne uk∏adu mi´Êniowego; 8) wibratory elektryczne.

Sala çwiczeƒ do masa˝u w Êrodowisku wodnym powinna byç wyposa˝ona w: 1) wibratory wodne; 2) wanny do masa˝u wodnego i podwodnego; 3) natrysk p∏aszczowy; 4) instalacj´ wodno-kanalizacyjnà. Pracownia komputerowa powinna byç wyposa˝ona w: 1) stanowiska komputerowe — jedno stanowisko dla dwóch uczniów (s∏uchaczy); 2) drukarki, skaner; 3) licencjonowane oprogramowanie. 5. Praktyczna nauka zawodu powinna byç realizowana — w wymiarze nie mniejszym ni˝ 20 % ogólnej liczby godzin przewidzianych w ramowym planie nauczania na zaj´cia edukacyjne z zakresu kszta∏cenia zawodowego, w: 1) oddzia∏ach rehabilitacyjnych prowadzàcych rehabilitacj´ pacjentów ze schorzeniami narzàdu ruchu oraz w chorobach wewn´trznych, neurologicznych i chorobach dzieci; 2) poradniach rehabilitacyjnych. 6. Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajàcy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´pujàce bloki programowe: 1) masa˝ leczniczy; 2) masa˝ sportowy i kosmetyczny; 3) podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej; 4) podstawy prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia. II. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

——————— *Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia wszko∏ach dla m∏odzie˝y iwszko∏ach dla doros∏ych wy∏àcznie w formie stacjonarnej. ** Pozosta∏e 5 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy.

III. BLOKI PROGRAMOWE BLOK: MASA˚ LECZNICZY 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) objaÊniaç budow´ i czynnoÊci uk∏adów i narzàdów cz∏owieka; 2) opisywaç przebieg i leczenie wybranych chorób; 3) okreÊlaç reakcje organizmu cz∏owieka na zastosowany masa˝; 4) okreÊlaç wskazania i przeciwwskazania do wykonania masa˝u klasycznego; 5) wykonywaç masa˝ klasyczny w profilaktyce i leczeniu; 6) objaÊniaç podstawy anatomiczne i fizjologiczne masa˝u segmentarnego; 7) stosowaç chwyty diagnostyczne i lecznicze w masa˝u segmentarnym; 8) wykrywaç i usuwaç zmiany odruchowe; 9) wykonywaç masa˝ segmentarny wed∏ug schematu post´powania w ró˝nych jednostkach chorobowych; 10) stosowaç w leczeniu chorych inne metody masa˝u; 11) uzasadniaç zwiàzki mi´dzy masa˝em, kinezyterapià i fizykoterapià; 12) omawiaç rol´ kinezyterapii i fizykoterapii; 13) wykonywaç drena˝ limfatyczny; 14) wykonywaç masa˝ izometryczny; 15) wykonywaç masa˝ metodà Schantala; 16) wykonywaç masa˝ punktowy; 17) prowadziç dokumentacj´ pacjenta. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) anatomia i fizjologia cz∏owieka; 2) patofizjologia; 3) wybrane zagadnienia z chirurgii; 4) wybrane zagadnienia z neurologii; 5) wybrane zagadnienia z chorób wewn´trznych; 6) rodzaje çwiczeƒ indywidualnych stosowanych w kinezyterapii; 7) zabiegi fizykalne; 8) masa˝ klasyczny cia∏a i jego poszczególnych cz´Êci; 9) zasady i techniki masa˝u klasycznego w leczeniu chorych;

10) zasady i techniki masa˝u segmentarnego; 11) zasady masa˝u segmentarnego w leczeniu chorych; 12) zasady i techniki drena˝u limfatycznego; 13) zasady i techniki pozosta∏ych metod masa˝u; 14) zastosowanie pozosta∏ych metod masa˝u w leczeniu chorych. BLOK: MASA˚ SPORTOWY I KOSMETYCZNY 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) objaÊniaç biomechaniczne w∏aÊciwoÊci organizmu w poszczególnych dyscyplinach sportowych; 2) objaÊniaç procesy zachodzàce u zawodników pod wp∏ywem odnowy biologicznej; 3) dobieraç techniki i metody masa˝u do poszczególnych dyscyplin sportowych; 4) modyfikowaç dzia∏ania w zale˝noÊci od cyklu treningowego, sytuacji zawodnika; 5) stosowaç metody i techniki masa˝u w przypadku zawodnika kontuzjowanego; 6) stosowaç Êrodki wspomagajàce masa˝ w zale˝noÊci od indywidualnych potrzeb zawodników; 7) wykonywaç masa˝ kosmetyczny; 8) dobieraç metody masa˝u w zale˝noÊci od skóry pacjenta i jego indywidualnej tolerancji, uwzgl´dniajàc schorzenia wspó∏istniejàce. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) biomechanika organizmu; 2) odnowa biologiczna; 3) najcz´stsze urazy w poszczególnych dyscyplinach sportowych; 4) metody i techniki masa˝u sportowego; 5) masa˝ w poszczególnych okresach cyklu treningowego; 6) metody i techniki masa˝u kosmetycznego. BLOK: PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI ZAWODOWEJ 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) charakteryzowaç procesy psychiczne i osobowoÊç cz∏owieka; 2) wyjaÊniaç wp∏yw choroby na zachowania pacjenta;

3) pomagaç choremu w rozwiàzywaniu jego problemów; 4) nawiàzywaç i utrzymywaç kontakt z pacjentem i jego rodzinà; 5) wspó∏pracowaç w zespole terapeutycznym; 6) promowaç zdrowy styl ˝ycia; 7) dbaç o indywidualnà sprawnoÊç psychofizycznà; 8) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 9) wykonywaç prac´ zgodnie z przepisami bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 10) korzystaç zró˝nych êróde∏ informacji wcelu doskonalenia si´ iaktualizowania wiedzy zawodowej; 11) udzielaç pierwszej pomocy; 12) przestrzegaç praw pacjenta; 13) przestrzegaç tajemnicy zawodowej; 14) rozpoznawaç i zapobiegaç korupcji w Êrodowisku pracy. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) procesy psychiczne, osobowoÊç cz∏owieka; 2) komunikowanie si´ z pacjentem; 3) promocja zdrowia; 4) organizacja pracy, podstawy ergonomii; 5) bezpieczeƒstwo i higiena pracy; 6) ochrona przeciwpo˝arowa, ochrona Êrodowiska; 7) pierwsza pomoc; 8) etyka. BLOK: PODSTAWY PRAWA I EKONOMIKI W OCHRONIE ZDROWIA 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wskazywaç instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 2) okreÊlaç êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 3) wyjaÊniaç istot´ i zasady funkcjonowania systemu ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 4) wyjaÊniaç specyfik´ rynku us∏ug medycznych; 5) wskazywaç czynniki wp∏ywajàce na popyt i poda˝ us∏ug medycznych;

6) wskazywaç podmioty uprawnione do udzielania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 7) wyjaÊniaç zasady reglamentowania dost´pu do niektórych us∏ug i dóbr; 8) wyjaÊniaç mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 9) uzasadniaç znaczenie profesjonalizmu i zaufania do personelu medycznego udzielajàcego Êwiadczeƒ zdrowotnych; 10) rozró˝niaç rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 11) okreÊlaç zasady zawierania kontraktów na Êwiadczenie us∏ug medycznych; 12) wskazywaç podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 13) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci zawodowej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 2) êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 3) system ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 4) specyficzne cechy rynku us∏ug medycznych; 5) popyt i poda˝ na rynku us∏ug medycznych; 6) zasady reglamentacji dost´pu do niektórych us∏ug medycznych; 7) mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 8) jakoÊç w ochronie zdrowia; 9) rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 10) podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 11) wybrane zagadnienia prawa pracy i prawa gospodarczego.

Za∏àcznik nr 13 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE TECHNIK ORTOPEDA SYMBOL CYFROWY 322¹³ I. ZA¸O˚ENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA W wyniku kszta∏cenia w zawodzie absolwent powinien umieç: 1) korzystaç z wiedzy z zakresu anatomii, fizjologii i fizjopatologii narzàdu ruchu w diagnostyce i projektowaniu przedmiotów ortopedycznych oraz sprz´tu rehabilitacyjnego; 2) projektowaç przedmioty ortopedyczne i sprz´t rehabilitacyjny; 3) planowaç i realizowaç zadania zwiàzane z zaopatrzeniem pacjenta w przedmioty ortopedyczne i sprz´t rehabilitacyjny; 4) nawiàzywaç kontakt z osobà niepe∏nosprawnà, jej rodzinà, Êrodowiskiem zawodowym i spo∏ecznym; 5) instruowaç pacjenta o sposobach eksploatacji i konserwacji przedmiotów ortopedycznych i sprz´tu rehabilitacyjnego; 6) oceniaç potrzeby pacjenta, ustalaç sposoby zaopatrzenia ortopedycznego i metody rehabilitacji; 7) wspó∏uczestniczyç we wczesnym usprawnianiu narzàdu ruchu pacjenta z protezà koƒczyny; 8) wykorzystywaç nowoczesne rozwiàzania konstrukcyjne, technologie, surowce i materia- ∏y podczas projektowania przedmiotów ortopedycznych; 9) dobieraç metody przetwarzania i obróbki surowców oraz materia∏ów wykorzystywanych w technice ortopedycznej oraz stosowaç gotowe elementy i pó∏fabrykaty przedmiotów ortopedycznych w rozwiàzaniach konstrukcyjnych; 10) czytaç i sporzàdzaç rysunki, szkice i schematy z zakresu protetyki ortopedycznej; 11) pobieraç miary, wykonywaç odlewy gipsowe, dobieraç elementy i pó∏fabrykaty do wykonania protez tymczasowych; 12) wykonywaç monta˝ i demonta˝ oraz obróbk´ wykoƒczeniowà przedmiotów ortopedycznych; 13) pos∏ugiwaç si´ przyrzàdami i aparaturà pomiarowà; 14) u˝ytkowaç maszyny i urzàdzenia stosowane w produkcji przedmiotów ortopedycznych i sprz´tu rehabilitacyjnego;

15) pos∏ugiwaç si´ dokumentacjà lekarsko-technicznà i konstrukcyjno-technologicznà; 16) dobieraç rozwiàzania konstrukcyjne przedmiotów ortopedycznych do biomechanicznych w∏aÊciwoÊci organizmu cz∏owieka; 17) dokonywaç okresowych przeglàdów i napraw przedmiotów ortopedycznych; 18) realizowaç proces technologiczny; 19) sporzàdzaç dokumentacj´ technologicznà przedmiotów ortopedycznych; 20) modernizowaç standardowe konstrukcje przedmiotów ortopedycznych i sprz´tu rehabilitacyjnego; 21) stosowaç metody obróbki r´cznej i maszynowej materia∏ów stosowanych w produkcji oraz naprawach przedmiotów ortopedycznych i sprz´tu rehabilitacyjnego; 22) planowaç i organizowaç w∏asnà prac´; 23) sporzàdzaç kosztorysy, prowadziç rozliczenia materia∏ów i czasu pracy; 24) prowadziç dokumentacj´ finansowà, ewidencyjnà i materia∏owà; 25) wspó∏pracowaç w zespole terapeutyczno-rehabilitacyjnym; 26) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 27) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 28) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w celu doskonalenia umiej´tnoÊci zawodowych; 29) post´powaç zgodnie z zasadami etyki; 30) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywania zadaƒ zawodowych; 31) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci gospodarczej. Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz przygotowanie do wejÊcia na rynek pracy powinno przebiegaç zarówno w trakcie kszta∏cenia zawodowego, jak i podczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Podstawy przedsi´biorczoÊci”. B. SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 1. Wymagania psychofizyczne w∏aÊciwe dla zawodu: 1) zainteresowania techniczne; 2) zdolnoÊci plastyczne i manualne, poczucie estetyki; 3) wyobraênia przestrzenna; 4) spostrzegawczoÊç; 5) wytrwa∏oÊç, systematycznoÊç; 6) dok∏adnoÊç; 7) zdolnoÊç koncentracji i podzielnoÊç uwagi; 8) ∏atwoÊç nawiàzywania kontaktów; 9) ˝yczliwoÊç;

10) samodzielnoÊç; 11) zdolnoÊci organizacyjne. 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie technik ortopeda powinien byç przygotowany do wykonywania nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: 1) projektowania i wykonywania sprz´tu zaopatrzenia ortopedycznego i rehabilitacyjnego; 2) dobierania do potrzeb chorego sprz´tu zaopatrzenia ortopedycznego irehabilitacyjnego; 3) dostosowywania przedmiotów ortopedycznych do potrzeb u˝ytkowników; 4) prowadzenia instrukta˝u pos∏ugiwania si´ przedmiotami ortopedycznymi; 5) dostosowywania sprz´tu codziennego u˝ytku do potrzeb osób niepe∏nosprawnych; 6) dokonywania napraw przedmiotów ortopedycznych; 7) kierowania procesem technologicznym, organizowania stanowiska pracy i zabezpieczenia materia∏owego procesu produkcyjnego; 8) prowadzenia dokumentacji eksploatacyjnej, technologicznej, ewidencyjnej imateria∏owej. 3. Absolwent szko∏y kszta∏càcej wzawodzie technik ortopeda mo˝e podejmowaç prac´ w: 1) zak∏adach wytwórczych i naprawczych przedmiotów ortopedycznych; 2) przyklinicznych, przyszpitalnych, przysanatoryjnych zak∏adach wytwórczych przedmiotów ortopedycznych i sprz´tu rehabilitacyjnego; 3) poradniach zaopatrzenia ortopedycznego; 4) zak∏adach naukowo-badawczych przedmiotów ortopedycznych isprz´tu rehabilitacyjnego; 5) punktach dystrybucji przedmiotów ortopedycznych; 6) oddzia∏ach szpitalnych i przychodniach. 4. Szko∏a realizujàca kszta∏cenie w zawodzie technik ortopeda powinna posiadaç nast´- pujàce pracownie: 1) ortopedycznà; 2) technicznà; 3) komputerowà. Ponadto szko∏a realizujàca kszta∏cenie w zawodzie technik ortopeda powinna posiadaç lub zapewniç dost´p do nast´pujàcych pomieszczeƒ dydaktycznych: 1) pracowni stolarskiej; 2) pracowni obróbki mechanicznej; 3) pracowni Êlusarskiej; 4) pracowni krawiecko-kaletniczej (banda˝owniczej); 5) pracowni tworzyw sztucznych; 6) modelarni.

Pracownia ortopedyczna powinna byç wyposa˝ona w: 1) modele i plansze anatomiczne; 2) fotogramy cia∏a ludzkiego i jego cz´Êci w ró˝nych pozycjach funkcjonalnych; 3) fotogramy cia∏a ludzkiego w stanach patologicznych; 4) aparaty i sprz´t specjalistyczny do pomiarów antropometrycznych; 5) tablice postawy prawid∏owej i postaw patologicznych; 6) tablice mechanizmu lokomocji, wszczególnoÊci przedstawiajàce fazy iokresy chodu, determinanty chodu; 7) tablice czynnoÊci chwytnych i dêwigniowych koƒczyny górnej; 8) tablice czynnoÊciowej oceny i analizy chodu w protezach; 9) przezrocza i filmy dydaktyczne dokumentujàce norm´ i patologi´ ruchu; 10) zestaw przezroczy, plansz, filmów dotyczàcych przedmiotów ortopedycznych i sprz´tu rehabilitacyjnego; 11) modele statyczne idynamiczne przedmiotów ortopedycznych isprz´tu rehabilitacyjnego; 12) katalogi przedmiotów ortopedycznych i sprz´tu rehabilitacyjnego; 13) zestaw norm dotyczàcych projektowania i wytwarzania przedmiotów ortopedycznych. Pracownia techniczna powinna byç wyposa˝ona w: 1) modele: rzutni, bry∏ geometrycznych, cz´Êci maszyn, mechanizmów; 2) eksponaty: elementów pasowanych, cz´Êci maszyn, przyrzàdów pomiarowych, wzorców chropowatoÊci; 3) plansze: narz´dzi i urzàdzeƒ Êlusarskich, do obróbki skór, termoplastów i laminatów; 4) plansze: maszyn i urzàdzeƒ, procesów technologicznych; 5) zestawy: metali i ich stopów, tworzyw sztucznych, materia∏ów ceramicznych i izolacyjnych, gatunków drewna, po∏àczeƒ spawanych i zgrzewanych; 6) próbki: tkanin, skór, pasmanterii, filców, termoplastów i laminatów; 7) przyk∏adowe rysunki wykonawcze, z∏o˝eniowe, zestawieniowe, monta˝owe, schematy; 8) przyk∏adowe instrukcje obs∏ugi; 9) przybory do wykonywania i opracowywania projektu technicznego; 10) przyk∏adowà dokumentacj´ technicznà; 11) przezrocza, foliogramy, filmy dydaktyczne, programy komputerowe; 12) zestaw norm dotyczàcych rysunku technicznego, katalog ∏o˝ysk tocznych, katalog pow∏ok antykorozyjnych. Pracownia komputerowa powinna byç wyposa˝ona w komputery, drukarki oraz specjalistyczne oprogramowanie, w tym zawierajàce dokumentacje technologiczne.

Pracownia stolarska powinna byç wyposa˝ona w: 1) sto∏y stolarskie; 2) szaf´ narz´dziowà; 3) narz´dzia, przyrzàdy, maszyny i urzàdzenia do obróbki drewna i tworzyw drzewnych; 4) tablice poglàdowe, foliogramy, filmy dydaktyczne; 5) katalogi maszyn i urzàdzeƒ do obróbki i przerobu drewna, zestawy norm dotyczàcych obróbki drewna. Pracownia obróbki mechanicznej powinna byç wyposa˝ona w narz´dzia, przyrzàdy, maszyny i urzàdzenia do mechanicznej obróbki skrawaniem. Pracownia Êlusarska powinna byç wyposa˝ona w: 1) szaf´ narz´dziowà; 2) sto∏y Êlusarskie; 3) narz´dzia, przyrzàdy, maszyny i urzàdzenia do wykonywania obróbki r´cznej metali; 4) tablice poglàdowe, foliogramy, filmy dydaktyczne; 5) zestawy norm dotyczàcych obróbki metali. Pracownia krawiecko-kaletnicza (banda˝ownicza) powinna byç wyposa˝ona w: 1) sto∏y do prac krawieckich i kaletniczych; 2) narz´dzia, przyrzàdy, maszyny i urzàdzenia do obróbki skór, materia∏ów skóropochodnych i w∏ókienniczych; 3) tablice poglàdowe, foliogramy, filmy dydaktyczne; 4) zestawy norm dotyczàcych krawiectwa i kaletnictwa. W pracowni tworzyw sztucznych powinny byç wyodr´bnione: stanowisko laminatów i stanowisko termoplastów. Stanowisko laminatów powinno byç wyposa˝one w: 1) stanowisko stela˝owe do laminowania z urzàdzeniem wyciàgowym; 2) stanowisko do laminowania w zawieszeniu z urzàdzeniem wyciàgowym; 3) narz´dzia, przyrzàdy, maszyny i urzàdzenia do wykonywania wyrobu z laminatu epoksydowego oraz akrylowego i laminowania wyrobów. Stanowisko termoplastów powinno byç wyposa˝one w: 1) sto∏y do rozk∏adania tworzyw w p∏atach lub arkuszach; 2) stó∏ warsztatowy; 3) le˝ank´ lekarskà; 4) zlewozmywak du˝y; 5) szaf´ na tworzywa i materia∏y; 6) szaf´ narz´dziowà; 7) stojak do pozytywów; 8) narz´dzia, przyrzàdy, maszyny i urzàdzenia do wykonywania wyrobów z termoplastów.

Modelarnia powinna byç wyposa˝ona w: 1) le˝anki lekarskie; 2) taborety metalowe z regulowanà wysokoÊcià; 3) szafy na narz´dzia, przyrzàdy i materia∏y; 4) fartuchy wodoodporne; 5) stó∏ do sypania gipsu; 6) dwudzielne skrzynki formierskie do gipsu (du˝a i ma∏a); 7) osadnik gipsowy; 8) materia∏y, narz´dzia i przyrzàdy do prac modelarskich. 5. Praktyczna nauka zawodu powinna stanowiç nie mniej ni˝ 36 % ogólnej liczby godzin przewidzianej w ramowym planie nauczania na zaj´cia edukacyjne z zakresu kszta∏cenia zawodowego, w tym praktyki zawodowe realizowane w zak∏adach wytwórczych i naprawczych przedmiotów ortopedycznych oraz punktach dystrybucji przedmiotów ortopedycznych — nie mniej ni˝ 10 % ogólnej liczby godzin wynikajàcych z ramowego planu nauczania. 6. Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajàcy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´pujàce bloki programowe: 1) wytwarzanie przedmiotów ortopedycznych i sprz´tu rehabilitacyjnego; 2) zaopatrzenie ortopedyczne; 3) podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej; 4) podstawy prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia. II. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

——————— *Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia wszko∏ach dla m∏odzie˝y iwszko∏ach dla doros∏ych wy∏àcznie w formie stacjonarnej. ** Pozosta∏e 5 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy.

III. BLOKI PROGRAMOWE BLOK: WYTWARZANIE PRZEDMIOTÓW ORTOPEDYCZNYCH I SPRZ¢TU REHABILITACYJNEGO 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) objaÊniaç zasady obróbki r´cznej i maszynowej metali; 2) objaÊniaç budow´ i zasady obs∏ugi podstawowych maszyn do obróbki skrawaniem; 3) rozró˝niaç narz´dzia Êlusarskie; 4) opracowywaç typowe oprzyrzàdowanie procesu produkcyjnego; 5) dokonywaç racjonalnego doboru materia∏ów do zadaƒ wytwórczych; 6) wykonywaç prace Êlusarskie, tokarskie i szlifierskie; 7) u˝ytkowaç maszyny do obróbki drewna; 8) dobieraç odpowiednie gatunki drewna do okreÊlonego wyrobu oraz sposoby obróbki r´cznej i maszynowej; 9) wykonywaç elementy drewniane przedmiotów ortopedycznych; 10) stosowaç masy plastyczne i laminaty do produkcji przedmiotów ortopedycznych i sprz´- tu rehabilitacyjnego; 11) objaÊniaç zasady wytwarzania typowych mas plastycznych; 12) okreÊlaç zasady laminowania; 13) wykonywaç masy plastyczne i laminaty; 14) wykonywaç z mas plastycznych proste elementy i przedmioty; 15) dokonywaç laminowania; 16) wykonywaç prace krawieckie; 17) stosowaç tkaniny, dzianiny, filce oraz pasmanteri´ w konstrukcji przedmiotów ortopedycznych i sprz´tu rehabilitacyjnego; 18) wykonywaç prace kaletnicze i rymarskie; 19) charakteryzowaç budow´ i przeznaczenie przyborów obuwniczych, kaletniczych i rymarskich; 20) u˝ytkowaç maszyny do obróbki i szycia skóry; 21) wykonywaç ze skóry elementy i przedmioty ortopedyczne; 22) objaÊniaç techniki wykonywania odlewów gipsowych; 23) wykonywaç negatywy i pozytywy gipsowe; 24) sporzàdzaç i czytaç projekty techniczne; 25) zabezpieczaç i magazynowaç materia∏y drewniane i metalowe;

26) magazynowaç wyroby i materia∏y z filcu, tkanin, dzianin, skór, gipsu i z komponentów mas plastycznych; 27) wykonywaç po∏àczenia materia∏ów konstrukcyjnych metalowych i niemetalowych; 28) wykonywaç pomiary warsztatowe; 29) oceniaç stan techniczny maszyn, urzàdzeƒ, narz´dzi oraz okreÊlaç zakres ich remontów, napraw i regeneracji; 30) u˝ytkowaç urzàdzenia elektryczne; 31) pos∏ugiwaç si´ katalogami wyrobów gotowych oraz katalogami elementów przedmiotów ortopedycznych i sprz´tu rehabilitacyjnego; 32) wykonywaç dokumentacj´ technologicznà i warsztatowà produkowanych przedmiotów ortopedycznych i sprz´tu rehabilitacyjnego; 33) stosowaç pó∏wyroby, pó∏fabrykaty i elementy do produkcji przedmiotów ortopedycznych i sprz´tu rehabilitacyjnego; 34) dokonywaç klasyfikacji i podzia∏u typologicznego wyrobów zaopatrzenia ortopedycznego i sprz´tu rehabilitacyjnego; 35) dobieraç rodzaj zawieszenia protez koƒczyn górnych i dolnych; 36) dobieraç odpowiednie protezy koƒczyn dolnych, buty ortopedyczne i protezy koƒczyn górnych w zale˝noÊci od poziomu amputacji; 37) stosowaç elementy automatyki do sterowania mechanizmami wykonawczymi w przedmiotach ortopedycznych i sprz´cie rehabilitacyjnym; 38) oceniaç funkcjonalnoÊç wykonanego sprz´tu; 39) przestrzegaç w procesie wytwarzania przedmiotów ortopedycznych i sprz´tu rehabilitacyjnego przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 40) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) maszyny do obróbki metali i drewna; 2) maszyny do wytwarzania i obróbki mas plastycznych; 3) maszyny do szycia materia∏ów i skóry; 4) narz´dzia do obróbki r´cznej materia∏ów stosowanych w zaopatrzeniu ortopedycznym; 5) materia∏y stosowane w rozwiàzaniach konstrukcyjnych przedmiotów ortopedycznych i sprz´tu rehabilitacyjnego; 6) podstawy projektowania technicznego; 7) po∏àczenia roz∏àczne i nieroz∏àczne; 8) elementy elektroniki i automatyki; 9) proces produkcyjny i jego oprzyrzàdowanie;

10) elementy ipó∏wyroby stosowane wbudowie protez iortez oraz sposoby ich wytwarzania; 11) techniki pobierania miar, techniki wykonywania negatywów gipsowych r´cznie i za pomocà przyrzàdów, wykonywanie i modyfikowanie pozytywów; 12) typy protez koƒczyn dolnych i ich klasyfikacja w zale˝noÊci od poziomu amputacji koƒczyny; 13) projektowanie przedmiotów ortopedycznych i sprz´tu rehabilitacyjnego; 14) proces produkcyjny i technologiczny protez, aparatów koƒczyn dolnych oraz obuwia ortopedycznego; 15) projektowanie obuwia ortopedycznego; 16) technika gorsetowania z uwzgl´dnieniem rodzajów gorsetów i sznurówek; 17) technologia wytwarzania protez koƒczyn górnych z uwzgl´dnieniem wysokoÊci amputacji oraz amputacji obustronnej; 18) protezy koƒczyn górnych z obcymi êród∏ami energii; 19) technologia wytwarzania aparatów koƒczyn górnych; 20) projektowanie zawieszeƒ protez i ortez; 21) ocena funkcjonowania przedmiotów ortopedycznych; 22) analiza konstrukcji, normalizacja; 23) projektowanie sprz´tu rehabilitacyjnego stosowanego w domu pacjenta; 24) adaptacja Êrodowiska do potrzeb osoby niepe∏nosprawnej; 25) instrukcje do pos∏ugiwania si´ sprz´tem rehabilitacyjnym; 26) naprawa przedmiotów ortopedycznych i sprz´tu rehabilitacyjnego; 27) bezpieczeƒstwo i higiena pracy, ochrona przeciwpo˝arowa, ochrona Êrodowiska; 28) organizacja stanowiska pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii. BLOK: ZAOPATRZENIE ORTOPEDYCZNE 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wyjaÊniaç budow´ i funkcje organizmu cz∏owieka ze szczególnym uwzgl´dnieniem narzàdu ruchu i uk∏adu nerwowego; 2) analizowaç czynnoÊci ruchowe cz∏owieka; 3) dokonywaç analizy stopnia wydolnoÊci i ewentualnych braków funkcjonalnych w uk∏adzie kostno-mi´Êniowym; 4) objaÊniaç wspó∏dzia∏anie uk∏adów narzàdów ruchu i nerwowego w warunkach prawid∏owych i patologicznie zmienionych; 5) wyjaÊniaç podstawowe procesy patologiczne;

6) charakteryzowaç stany patologiczne prowadzàce do zaburzeƒ funkcji ruchu; 7) oceniaç skutki funkcjonalnych uszkodzeƒ uk∏adu kostno-stawowego, uk∏adu mi´Êniowego i uk∏adu nerwowego; 8) okreÊlaç zwiàzek funkcjonalnych uszkodzeƒ oraz zasad i metod leczenia z zapotrzebowaniem na okreÊlone przedmioty ortopedyczne i sprz´t rehabilitacyjny; 9) charakteryzowaç metody badaƒ stosowanych w biomechanice; 10) objaÊniaç zasady i metody usprawniania ruchowego osób zaopatrywanych w protezy koƒczyn górnych i dolnych; 11) okreÊlaç anatomiczne i funkcjonalne kryteria doboru przedmiotów ortopedycznych i sprz´tu rehabilitacyjnego; 12) objaÊniaç zasady pomiaru si∏y mi´Êniowej w warunkach statyki i dynamiki; 13) dokonywaç pomiarów i okreÊlaç sprawnoÊç narzàdu ruchu w warunkach fizjologii i patologii; 14) objaÊniaç zasady kompensacji si∏y mi´Êniowej w warunkach statyki i dynamiki; 15) okreÊlaç struktury kinematyczne i dynamiczne czynnoÊci lokomocyjnych oraz charakteryzowaç procesy zwiàzane ze sterowaniem uk∏adem ruchowym; 16) okreÊlaç typy postawy cia∏a cz∏owieka; 17) wyjaÊniaç poj´cia wytrzyma∏oÊç z∏o˝ona oraz wytrzyma∏oÊç zm´czeniowa; 18) obliczaç elementy konstrukcyjne na rozciàganie, Êciskanie, Êcinanie i zginanie; 19) dopasowywaç i stosowaç sprz´t usprawniajàcy w zaburzeniach funkcjonalnych organizmu cz∏owieka; 20) projektowaç wykorzystanie sprz´tu rehabilitacyjnego w Êrodowisku osoby niepe∏nosprawnej z dysfunkcjà narzàdu ruchu; 21) pobieraç miary i dokonywaç przymiarek przedmiotów ortopedycznych; 22) dobieraç przedmioty ortopedyczne zgodnie z wnioskiem lekarskim; 23) rozwiàzywaç problemy psychologiczne pacjentów dotyczàce przystosowania do zaproponowanych metod usprawniania; 24) oceniaç funkcjonalnoÊç protez i ortez. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) anatomia i fizjologia uk∏adów i narzàdów; 2) anatomia topograficzna i czynnoÊciowa uk∏adu narzàdów ruchu; 3) stany i procesy patologiczne; 4) mechanika techniczna; 5) wytrzyma∏oÊç materia∏ów; 6) podstawy biomechaniki; 7) biomechanika ortopedyczna.

BLOK: PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI ZAWODOWEJ 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) charakteryzowaç procesy psychiczne cz∏owieka; 2) analizowaç zachowania i reakcje psychiczne ludzi niepe∏nosprawnych; 3) oceniaç i korygowaç w∏asne post´powanie w kontaktach z niepe∏nosprawnymi; 4) nawiàzywaç i utrzymywaç kontakt oraz wspó∏prac´ z pacjentami, ich rodzinami i Êrodowiskiem w zakresie realizowanych zadaƒ zawodowych; 5) wspó∏pracowaç z zespo∏em terapeutycznym; 6) promowaç zdrowy styl ˝ycia; 7) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 8) wykonywaç prac´ zgodnie z przepisami bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 9) zaopatrywaç stanowiska pracy w sprz´t, narz´dzia i materia∏y; 10) udzielaç pierwszej pomocy; 11) doskonaliç w∏asne umiej´tnoÊci zawodowe; 12) przestrzegaç praw pacjenta; 13) przestrzegaç tajemnicy zawodowej; 14) rozpoznawaç i zapobiegaç korupcji w Êrodowisku pracy. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) elementy psychologii ogólnej; 2) problemy psychologiczne i spo∏eczne ludzi niepe∏nosprawnych; 3) elementy socjologii; 4) rehabilitacja psychiczna i spo∏eczna osób niepe∏nosprawnych; 5) promocja zdrowia; 6) elementy organizacji i zarzàdzania; 7) podstawy ergonomii; 8) bezpieczeƒstwo i higiena pracy, ochrona przeciwpo˝arowa; 9) ochrona Êrodowiska; 10) pierwsza pomoc; 11) etyka.

BLOK: PODSTAWY PRAWA I EKONOMIKI W OCHRONIE ZDROWIA 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wskazywaç instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 2) okreÊlaç êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 3) wyjaÊniaç istot´ i zasady funkcjonowania systemu ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 4) wyjaÊniaç specyfik´ rynku Êwiadczeƒ zdrowotnych; 5) wskazywaç czynniki wp∏ywajàce na popyt i poda˝ Êwiadczeƒ zdrowotnych; 6) wskazywaç podmioty uprawnione do realizacji Êwiadczeƒ zdrowotnych; 7) wyjaÊniaç zasady reglamentowania dost´pu do niektórych us∏ug i dóbr; 8) wyjaÊniaç mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 9) uzasadniaç znaczenie profesjonalizmu i zaufania do personelu medycznego udzielajàcego Êwiadczeƒ zdrowotnych; 10) rozró˝niaç rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 11) okreÊlaç zasady zawierania kontraktów na Êwiadczenie us∏ug medycznych; 12) wskazywaç podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 13) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci zawodowej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 2) êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 3) system ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 4) specyficzne cechy rynku us∏ug medycznych; 5) popyt i poda˝ na rynku us∏ug medycznych; 6) zasady reglamentacji dost´pu do niektórych us∏ug medycznych; 7) mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 8) jakoÊç w ochronie zdrowia; 9) rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 10) podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 11) wybrane zagadnienia prawa pracy i prawa gospodarczego.

Za∏àcznik nr 14 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE TERAPEUTA ZAJ¢CIOWY SYMBOL CYFROWY 322¹⁵ I. ZA¸O˚ENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA W wyniku kszta∏cenia w zawodzie absolwent powinien umieç: 1) komunikowaç si´ z pacjentami; 2) oceniaç sytuacj´ spo∏ecznà chorych; 3) okreÊlaç wp∏yw Êrodowiska spo∏ecznego na osoby niepe∏nosprawne; 4) wyjaÊniaç budow´ i czynnoÊç uk∏adów i narzàdów organizmu cz∏owieka; 5) charakteryzowaç procesy patologiczne; 6) oceniaç sytuacj´ zdrowotnà pacjenta; 7) okreÊlaç procesy chorobowe prowadzàce do chorób przewlek∏ych; 8) planowaç i prowadziç prac´ indywidualnà i grupowà; 9) motywowaç osoby niepe∏nosprawne do udzia∏u w leczeniu i rehabilitacji; 10) rozwiàzywaç trudne sytuacje spo∏eczne; 11) projektowaç, organizowaç i prowadziç pracowni´ terapii zaj´ciowej; 12) wykorzystywaç w pracy z podopiecznymi metody i formy terapii zaj´ciowej; 13) organizowaç w ramach terapii imprezy towarzyskie, zaj´cia sportowe, wycieczki, turnusy rehabilitacyjne; 14) uczyç w ramach terapii krawiectwa, dziewiarstwa, tkactwa i innych rzemios∏ oraz prowadzenia gospodarstwa domowego; 15) uczyç podopiecznych wykonywania prostych i z∏o˝onych czynnoÊci codziennych; 16) wykorzystywaç ekspresj´ cz∏owieka do celów diagnostycznych i terapeutycznych; 17) motywowaç podopiecznych do udzia∏u w terapii indywidualnej i grupowej; 18) tworzyç klimat i atmosfer´ do pracy twórczej w grupie podopiecznych; 19) dobieraç prac´ wed∏ug wieku, stanu zdrowia, potrzeb i zainteresowaƒ pacjentów; 20) projektowaç i modyfikowaç Êrodowisko materialne do rodzaju niepe∏nosprawnoÊci i potrzeb podopiecznego lub pacjenta;

21) promowaç zdrowy styl ˝ycia; 22) prowadziç dokumentacj´ terapeutycznà; 23) wspó∏pracowaç z cz∏onkami zespo∏u terapeutycznego i rehabilitacyjnego w zakresie planowania i realizacji terapii zaj´ciowej; 24) korelowaç dzia∏ania terapeutyczne z dzia∏aniami leczniczo-rehabilitacyjnymi; 25) udzielaç pierwszej pomocy; 26) nadzorowaç prac´ w pracowni i warsztacie terapii zaj´ciowej; 27) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 28) organizowaç stanowiska pracy terapeuty zaj´ciowego zgodnie zwymaganiami ergonomii; 29) racjonalnie gospodarowaç materia∏ami i sprz´tem u˝ywanym w terapii zaj´ciowej; 30) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w celu doskonalenia umiej´tnoÊci zawodowych; 31) post´powaç zgodnie z zasadami etyki; 32) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywania zadaƒ zawodowych; 33) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci gospodarczej. Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz przygotowanie do wejÊcia na rynek pracy powinno przebiegaç zarówno w trakcie kszta∏cenia zawodowego, jak i podczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Podstawy przedsi´biorczoÊci”. B. SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 1. Wymagania psychofizyczne w∏aÊciwe dla zawodu: 1) odpowiedzialnoÊç, obowiàzkowoÊç; 2) gotowoÊç wspó∏dzia∏ania w zespole; 3) ˝yczliwoÊç i opiekuƒczoÊç; 4) poszanowanie godnoÊci osobistej drugiego cz∏owieka; 5) uczciwoÊç; 6) poczucie w∏asnej godnoÊci; 7) samodzielnoÊç; 8) kreatywnoÊç; 9) odpornoÊç na stres. 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie terapeuta zaj´ciowy powinien byç przygotowany do wykonywania nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: 1) planowania indywidualnego i grupowego programu terapii dostosowanej do stanu zdrowia, potrzeb i zainteresowaƒ pacjenta; 2) prowadzenia terapii zaj´ciowej wÊród ludzi chorych i niepe∏nosprawnych; 3) wykorzystania w pracy z podopiecznym ró˝nych metod terapii zaj´ciowej;

4) organizowania zaj´ç terapeutycznych w celu poprawy sprawnoÊci, zwi´kszenia zakresu ruchów, si∏y mi´Êni oraz kondycji psychicznej pacjentów; 5) prowadzenia dzia∏aƒ zmierzajàcych do integracji spo∏ecznej izawodowej podopiecznego; 6) monitorowania przebiegu terapii zaj´ciowej; 7) komunikowania si´ z pacjentem, jego rodzinà i cz∏onkami zespo∏u rehabilitacyjnego. 3. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie terapeuta zaj´ciowy mo˝e podejmowaç prac´ w: 1) oddzia∏ach szpitalnych, w tym w szczególnoÊci: a) rehabilitacji leczniczej, b) ortopedycznych, c) neurologicznych, d) geriatrycznych, e) dzieci´cych, f) psychiatrycznych; 2) psychiatrycznych oddzia∏ach dziennych; 3) sanatoriach; 4) warsztatach terapii zaj´ciowej; 5) zak∏adach pomocy spo∏ecznej; 6) dziennych domach pomocy spo∏ecznej; 7) klubach seniora; 8) Êrodowiskowych domach pomocy spo∏ecznej; 9) Êwietlicach terapeutycznych; 10) hospicjach; 11) zak∏adach opiekuƒczo-leczniczych; 12) zak∏adach piel´gnacyjno-opiekuƒczych; 13) szko∏ach specjalnych. 4. Szko∏a realizujàca kszta∏cenie w zawodzie terapeuta zaj´ciowy powinna posiadaç nast´pujàce pracownie: 1) umiej´tnoÊci spo∏ecznych; 2) higieny osobistej i gospodarstwa domowego; 3) kroju i szycia; 4) r´kodzie∏a; 5) kulinarnà; 6) organizacji wolnego czasu; 7) artterapii; 8) komputerowà.

Szko∏a realizujàca kszta∏cenie w zawodzie terapeuta zaj´ciowy mo˝e posiadaç równie˝ pracownie zaj´ç fakultatywnych, w szczególnoÊci: 1) introligatorskà; 2) wyrobów z drewna; 3) wyrobów z metalu oraz ze skóry; 4) wikliniarskà; 5) ceramicznà. Pracownia umiej´tnoÊci spo∏ecznych powinna byç wyposa˝ona w: 1) techniczne Êrodki kszta∏cenia; 2) sprz´t audio-wideo. Pracownia higieny osobistej i gospodarstwa domowego powinna byç wyposa˝ona w: 1) sprz´t typowy dla przeci´tnego mieszkania; 2) sprz´t przystosowany dla osób niepe∏nosprawnych. Pracownia kroju i szycia powinna byç wyposa˝ona w: 1) przybory krawieckie; 2) maszyn´ do szycia; 3) du˝y stó∏; 4) ˝urnale; 5) podr´czniki kroju i szycia. Pracownia r´kodzie∏a powinna byç wyposa˝ona w: 1) druty; 2) szyde∏ka; 3) przybory do tkania; 4) warsztat tkacki; 5) plansze z wzorami splotów; 6) ˝urnale; 7) podr´czniki dziewiarstwa i haftu; 8) tamborki; 9) plansze z wzorami haftów i Êciegów. Pracownia kulinarna powinna byç wyposa˝ona w: 1) sprz´t typowy dla kuchni domowej oraz wyposa˝enie u∏atwiajàce osobom niepe∏nosprawnym przygotowywanie posi∏ków; 2) plansze zawierajàce sk∏ad poszczególnych produktów spo˝ywczych; 3) ksià˝ki kucharskie; 4) sprz´t gospodarstwa domowego.

Pracownia organizacji czasu wolnego powinna byç wyposa˝ona w: 1) wyposa˝enie klubowe, w szczególnoÊci — fotele, krzes∏a, stoliki do gier, gry stolikowe, bilard przenoÊny; 2) sprz´t audiowizualny; 3) instrumenty muzyczne; 4) sprz´t sportowy; 5) sprz´t turystyczny. Pracownia artterapii powinna byç wyposa˝ona w: 1) sto∏y; 2) krzes∏a; 3) sztalugi; 4) materia∏y i przybory malarskie; 5) sprz´t audiowizualny; 6) instrumenty muzyczne; 7) szk∏o p∏askie i wypuk∏e. Pracownia komputerowa powinna byç wyposa˝ona w: 1) stanowiska komputerowe — jedno stanowisko dla dwóch uczniów; 2) licencjonowane oprogramowanie; 3) drukarki, skanery. Pracownia introligatorska powinna byç wyposa˝ona w: 1) stó∏; 2) kuchenk´ elektrycznà; 3) instalacj´ wodno-kanalizacyjnà; 4) skrzyni´ na odpadki; 5) szaf´ narz´dziowà; 6) zestaw narz´dzi introligatorskich. Pracownia wyrobów z drewna powinna byç wyposa˝ona w: 1) stó∏ stolarski; 2) narz´dzia do obróbki drewna. Pracownia wyrobów z metalu oraz ze skóry powinna byç wyposa˝ona w: 1) stó∏ do wytwarzania wyrobów z metalu; 2) stó∏ do wytwarzania wyrobów ze skóry; 3) narz´dzia do wytwarzania wyrobów z metalu i skóry.

Pracownia wikliniarska powinna byç wyposa˝ona w: 1) narz´dzia do obróbki i kszta∏towania wikliny; 2) wzory wyrobów z wikliny; 3) wann´ do moczenia wikliny. Pracownia ceramiczna powinna byç wyposa˝ona w: 1) ko∏o garncarskie; 2) glin´ plastycznà; 3) formy odlewnicze; 4) narz´dzia do obróbki gliny; 5) naczynia do moczenia gliny; 6) piec ceramiczny. 5. Praktyczna nauka zawodu powinna byç prowadzona — w wymiarze nie mniejszym ni˝ 50 % ogólnej liczby godzin przewidzianych w ramowym planie nauczania na zaj´cia edukacyjne z zakresu kszta∏cenia zawodowego — w: 1) warsztatach i pracowniach terapii zaj´ciowej; 2) zak∏adach opieki zdrowotnej w oddzia∏ach rehabilitacyjnych, ortopedycznych, psychiatrycznych, neurologicznych, dzieci´cych. 6. Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajàcy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´pujàce bloki programowe: 1) rehabilitacja; 2) terapia zaj´ciowa; 3) podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej; 4) podstawy prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia i pomocy spo∏ecznej. II. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

——————— *Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia wy∏àcznie w szko∏ach dla m∏odzie˝y. ** Pozosta∏e 5 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy.

III. BLOKI PROGRAMOWE BLOK: REHABILITACJA 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) korzystaç z wiedzy z zakresu anatomii i fizjologii cz∏owieka w planowaniu i prowadzeniu usprawniania; 2) charakteryzowaç etapy rozwoju cz∏owieka; 3) charakteryzowaç procesy patologiczne w obr´bie uk∏adów i narzàdów; 4) zbieraç informacje o rodzaju, przebiegu i rokowaniu choroby pacjenta; 5) wspó∏pracowaç z zespo∏em rehabilitacyjnym; 6) rozpoznawaç objawy niepe∏nosprawnoÊci u pacjenta; 7) korzystaç z kwestionariuszy do oceny neurofizjologicznej; 8) okreÊlaç dzia∏ania rehabilitacyjne dostosowane do choroby lub niepe∏nosprawnoÊci pacjenta; 9) okreÊlaç dopuszczalny próg obcià˝enia wysi∏kiem; 10) wykrywaç u pacjenta objawy zm´czenia spowodowane dzia∏aniami usprawniajàcymi; 11) prowadziç terapi´ zaj´ciowà jako kontynuacj´ leczenia ruchem w uzgodnieniu z lekarzem; 12) prowadziç zaj´cia rehabilitacyjne z zakresu uczenia czynnoÊci ˝ycia codziennego; 13) organizowaç turnusy rehabilitacyjne; 14) planowaç i prowadziç zaj´cia sportowe i rekreacyjne; 15) wykonywaç prac´ zgodnie z przepisami bezpieczeƒstwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpo˝arowej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) organizm cz∏owieka jako ca∏oÊç; 2) budowa i funkcje poszczególnych uk∏adów i narzàdów organizmu cz∏owieka; 3) przemiana materii i energii; 4) fizjologia wysi∏ku; 5) podstawy psychologii rozwojowej; 6) patologia uk∏adów i narzàdów organizmu cz∏owieka; 7) zarys kliniczny chorób;

8) metody diagnostyczne; 9) kinezyterapia i elementy fizykoterapii; 10) podstawy rehabilitacji; 11) rehabilitacja w wybranych dzia∏ach medycyny; 12) bezpieczeƒstwo i higiena pracy; 13) ochrona przeciwpo˝arowa. BLOK: TERAPIA ZAJ¢CIOWA 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) oceniaç stan pacjenta w zdrowiu, chorobie i niepe∏nosprawnoÊci; 2) analizowaç cele izadania terapii zaj´ciowej w zale˝noÊci od stanu pacjenta irodzajów jego niepe∏nosprawnoÊci; 3) stosowaç ró˝ne metody terapii zaj´ciowej; 4) projektowaç i wykonywaç pomoce potrzebne do prowadzenia prac z pacjentem; 5) opracowywaç we wspó∏pracy z pacjentem zbiorowe i indywidualne programy terapii zaj´ciowej; 6) tworzyç terapeutycznà atmosfer´ i kierowaç grupà na zasadzie partnerstwa; 7) wspó∏pracowaç w zespole diagnostyczno-terapeutycznym; 8) prowadziç terapi´ zaj´ciowà z chorymi i niepe∏nosprawnymi w ró˝nych grupach wiekowych; 9) prowadziç zaj´cia indywidualne z uwzgl´dnieniem niepe∏nosprawnoÊci; 10) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpo˝arowej podczas zaj´ç terapeutycznych. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) teoretyczne podstawy terapii zaj´ciowej; 2) charakterystyka pracy terapeuty zaj´ciowego; 3) podstawowe urzàdzenia i sprz´t do ró˝nych form terapii zaj´ciowej; 4) metody stosowane w terapii zaj´ciowej; 5) terapia zaj´ciowa z pacjentami z ró˝nymi schorzeniami, ró˝nà niepe∏nosprawnoÊcià i w ró˝nych grupach wiekowych; 6) przepisy bezpieczeƒstwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpo˝arowej.

BLOK: PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI ZAWODOWEJ 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) nawiàzywaç i utrzymywaç kontakt z pacjentem i jego rodzinà; 2) obserwowaç pacjenta oraz uzyskiwaç niezb´dne dla celów terapeutycznych informacje o pacjencie; 3) charakteryzowaç zmiany zachodzàce w psychice cz∏owieka pod wp∏ywem choroby lub niepe∏nosprawnoÊci; 4) wspó∏uczestniczyç wpomocy psychologicznej itworzeniu systemu wsparcia spo∏ecznego; 5) rozwijaç u cz∏owieka z trwa∏à lub czasowà utratà zdrowia motywacj´ i zdolnoÊç do samodzielnego ˝ycia; 6) uczyç pacjenta nawiàzywania i utrzymywania kontaktów spo∏ecznych mimo ograniczeƒ jego sprawnoÊci; 7) planowaç program treningu ukierunkowanego na g∏ówne deficyty sprawnoÊci psychospo∏ecznych; 8) unikaç b∏´dów jatrogennych; 9) przewidywaç sytuacje trudne w pracy terapeuty zaj´ciowego; 10) analizowaç przyczyny w∏asnych negatywnych emocji w kontakcie z pacjentem; 11) przeciwdzia∏aç wypaleniu zawodowemu; 12) wspó∏pracowaç w zespole interdyscyplinarnym; 13) wykorzystywaç wiedz´ o zbiorowoÊciach spo∏ecznych do organizowania pracy z grupami pacjentów; 14) stosowaç podstawowe metody socjotechniczne; 15) obserwowaç i analizowaç przyczyny powstawania konfliktów w ma∏ej grupie spo∏ecznej; 16) rozwiàzywaç konflikty grupowe; 17) wykorzystywaç w pracy z niepe∏nosprawnymi wiedz´ dotyczàcà procesu wychowania i nauczania; 18) rozwijaç umiej´tnoÊci korzystania z ró˝nych form rekreacji; 19) rozwijaç zainteresowania pacjentów i rozszerzaç zakres tych zainteresowaƒ; 20) dbaç o w∏asny rozwój zawodowy; 21) korzystaç z wyników badaƒ naukowych; 22) upowszechniaç wyniki w∏asnej pracy; 23) oceniaç jakoÊç w∏asnej pracy terapeutycznej; 24) prowadziç dokumentacj´ realizacji zadaƒ terapeutycznych;

25) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 26) wykonywaç prac´ zgodnie z przepisami bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 27) wykorzystywaç technologi´ informacyjnà podczas wykonywania zadaƒ zawodowych; 28) prowadziç dokumentacj´ zbytu wyrobów powsta∏ych podczas terapii; 29) promowaç zdrowy styl ˝ycia; 30) udzielaç pierwszej pomocy; 31) przestrzegaç praw pacjenta; 32) przestrzegaç tajemnicy zawodowej; 33) rozpoznawaç i zapobiegaç korupcji w Êrodowisku pracy. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) podstawowe procesy psychiczne i osobowoÊç cz∏owieka; 2) psychologiczne metody poznawania ludzi; 3) proces komunikowania si´; 4) pomoc psychologiczna; 5) system wsparcia spo∏ecznego; 6) trening umiej´tnoÊci spo∏ecznych; 7) podstawy psychologii klinicznej; 8) sytuacje trudne w pracy terapeuty zaj´ciowego; 9) zespó∏ wypalenia zawodowego; 10) zbiorowoÊci spo∏eczne; 11) psychologia ma∏ej grupy spo∏ecznej; 12) patologia ˝ycia spo∏ecznego; 13) socjotechnika; 14) spo∏eczne uwarunkowania procesu leczenia i rehabilitacji; 15) negocjacje i rozwiàzywanie konfliktów; 16) teoria i metodyka wychowania i nauczania; 17) pedagogika rewalidacyjna; 18) jakoÊç pracy; 19) interdyscyplinarny zespó∏ terapeutyczny; 20) podstawy ergonomii;

21) bezpieczeƒstwo i higiena pracy; 22) ochrona przeciwpo˝arowa i ochrona Êrodowiska; 23) promocja zdrowia i edukacja zdrowotna; 24) pierwsza pomoc; 25) etyka. BLOK: PODSTAWY PRAWA I EKONOMIKI W OCHRONIE ZDROWIA I POMOCY SPO¸ECZNEJ 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) objaÊniaç podstawowe za∏o˝enia teorii wyboru konsumenta; 2) obliczaç podstawowe wskaêniki ekonomiczne w firmie; 3) uczestniczyç w sporzàdzaniu bud˝etu i planowaniu rozwoju firmy; 4) wskazywaç instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 5) okreÊlaç êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 6) wyjaÊniaç istot´ i zasady funkcjonowania systemu ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 7) wyjaÊniaç specyfik´ rynku us∏ug medycznych; 8) wskazywaç czynniki wp∏ywajàce na popyt i poda˝ us∏ug medycznych; 9) wskazywaç podmioty uprawnione do udzielania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 10) wyjaÊniaç zasady reglamentowania dost´pu do niektórych us∏ug i dóbr; 11) wyjaÊniaç mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 12) uzasadniaç znaczenie profesjonalizmu i zaufania do personelu medycznego udzielajàcego Êwiadczeƒ zdrowotnych; 13) rozró˝niaç rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 14) okreÊlaç zasady zawierania kontraktów na Êwiadczenie us∏ug medycznych; 15) wskazywaç podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 16) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci zawodowej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) teoria wyboru konsumenta; 2) elementy teorii przedsi´biorstwa; 3) instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa;

4) êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 5) system ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 6) specyficzne cechy rynku us∏ug medycznych; 7) popyt i poda˝ na rynku us∏ug medycznych; 8) zasady reglamentacji dost´pu do niektórych us∏ug medycznych; 9) mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 10) jakoÊç w ochronie zdrowia; 11) rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 12) podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 13) system pomocy spo∏ecznej; 14) wybrane zagadnienia prawa pracy i prawa gospodarczego.