Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wodomierze

1. Konstrukcja wodomierza powinna: 1) zapewniać trwałość podczas użytkowania;

2) umożliwiać zabezpieczenie przed ingerencją w jego działanie przez osoby nieuprawnione;

3) zapewniać wytrzymałość i szczelność podczas ciągłego przepływu wody o górnym granicznym ciśnieniu wody nie mniejszym niż 10 barów przy maksymalnej dopuszczalnej temperaturze.

2. Konstrukcja wodomierzy:

1) o których mowa w § 2 pkt 1 lit. aib orazw § 2 pkt 2, przeznaczonych do pomiaru przepływu wstecznego, powinna zapewniać przejęcie tego przeptywu bez uszkodzenia wodomierza lub zmian jego charakterystyk metrologicznych oraz zmniejszenie wskazania wodomierza o wartość objętości tego przepływu lub oddzielną rejestrację tej wartości;

2) nieprzeznaczonych do pomiaru przepływu wstecznego, powinna zawierać elementy uniemożliwiające ten przepływ albo umożliwić jego przejęcie bez spowodowania uszkodzeń oraz zmian charakterystyk metrologicznych wodomierza.

8 7. 1. Urządzenie przetączające wodomierzy, o których mowa w § 2 pkt 3, powinno być skonstruowane tak, aby:

1) wodomierz główny nie mierzył przy strumieniu objętości mniejszym od jego minimalnego strumienia objętości;

2

—

wodomierz boczny nie był poddawany działaniu strumienia objętości przekraczającego 1,2 jego nominalnego strumienia objętości, jeżeli zastosowano wodomierz, o którym mowa w § 2 pkt 1 Iit. a, albo 1,2 wartości ciągłego strumienia objętości, jeżeli zastosowano wodomierz, o którym mowa w § 2 pkt 2;

3

—

wodomierz główny nie został poddany działaniu strumienia objętości mniejszego od pośredniego strumienia objętości wodomierza głównego, jeżeli pośredni strumień objętości wodomierza sprzężonego jest równy pośredniemu strumieniowi objętości wodomierza bocznego.

2. Jeżeli urządzenie przetączające może działać poprawnie tylko w położeniu poziomym albo w pionowym, wodomierz sprzężony powinien być wyposażony w element pozwalający na korektę jego zamontowania.

Nr 40

3. Obszar nieciągłości zakresu obciążeń pomiarowych powinien znajdować się pomiędzy minimalnym i nominalnym lub ciągłym strumieniem objętości wodomierza sprzężonego.

8 8. Wodomierze powinny być wykonane z materiałów:

1) o odpowiedniej wytrzymałości i trwałości;

2) odpornych na wewnętrzną i zewnętrzną korozję albo zabezpieczonych przed korozją poprzez odpowiednią obróbkę powierzchniową;

3) odpornych na zmiany temperatury wody:

a) w zakresie od 0 *C do 30 9C — dla wodomierzy do wody zimnej,

b) w zakresie od 0 *C do 110 *C — dla wodomierzy do wody ciepłej,

c) w zakresach od 30 *C do 150 *C albo od 30 ?9C do 200 *C — dla wodomierzy do wody gorącej;

4) nietoksycznych, niezanieczyszczających wody, biologicznie obojętnych — dla wodomierzy do wody zimnej.

8 9. Urządzenia wskazujące wodomierzy powinny zapewniać jednoznaczny odczyt objętości przeptywu wody, wyrażony w metrach sześciennych.

8 10. Urządzenia wskazujące mogą być skonstruowane jako urządzenia, w których objętość przeptywu jest wskazywana za pomocą:

1) położenia jednej lub wielu wskazówek obracających się względem jednej lub wielu podziatek kotowych rozmieszczonych na podzielni albo jednej lub wielu tarcz z podziałkami kołowymi obracających się względem nieruchomej wskazówki;

2) szeregu cyfr umieszczonych na powierzchniach obrotowych cylindrycznych bębenków, które są widoczne w jednym lub wielu otworach lub szeregu cyfr na wyświetlaczu albo

3) połączonych sposobów, o których mowa w pkt 1 i2

8 11. 1. W urządzeniach wskazujących, o których mowa w § 10 pkt 1 i 3, wskazówki powinny poruszać się ruchem ciągłym, zgodnie z kierunkiem obrotu wskazówek zegara.

2. W urządzeniach wskazujących, o których mowa w § 10 pkt 2i3:

1) przyrost wskazań cyfrowych powinien odbywać się poprzez ruch ocyfrowanych bębenków z dołu do góry;

2) przyrost o jedną cyfrę powinien być zakończony w chwili, gdy cyfra w dekadzie wartości o rząd mniejszych zmienia się z 9 na 0;

3) wskazanie cyfrowe w dekadzie najmniejszych wartości może zmieniać się w sposób ciągły, jeżeli odczyt wartości wskazywanej będzie jednoznaczny.

8 12. 1. Oznaczenie jednostki miary „m*%” powinno być umieszczone na podzielni lub wyświetlaczu obok wskazań cyfrowych.

2. Elementy wskazujące część catkowitą wartości wskazywanej powinny być oznaczone kolorem czarnym.

3. Elementy wskazujące część ułamkową wartości wskazywanej powinny być oznaczone kolorem czerwonym.

4. W urządzeniach wskazujących wodomierzy, o których mowa w § 2 pkt 2, mogą być zastosowane inne niż wymienione w ust. 2 i 3 sposoby oznaczania metra sześciennego, jego części całkowitych i ułamkowych.

8 13. 1. Podziatki urządzeń wskazujących, o których mowa w § 10 pkt 1 i 3, powinny być podzielone na działki o wartości 10 metrów sześciennych, gdzie n jest liczbą całkowitą dodatnią lub ujemną, lub zerem.

2. Podziatka powinna być ocyfrowana liczbami odpowiadającymi wartościom objętości w metrach sześciennych lub związanym z nią mnożnikiem.

8 14. 1. Podziałka urządzenia wskazującego odnosząca się do najmniejszych wartości objętości powinna być podzielona na działki, zwane dalej „dziatkami elementarnymi wodomierza”, których wartość wyrażona w metrach sześciennych powinna wynosić: 1x107 lub 2x107, lub 5x107, gdzie n jest liczbą całkowitą dodatnią, ujemną lub zerem.

2. Ocyfrowana dziatka podziatki powinna być podzielona na 2, 5 lub 10 równych działek elementarnych wodomierza.

8 15. 1. Wartość działki elementarnej wodomierza powinna być taka, aby względna niepewność odczytu objętości odmierzanej przez wodomierz realizowana z maksymalną niepewnością nie przekraczała:

1) 0,5 % — dla wodomierzy, o których mowa w 8 2 pkt 1 lit. a i b;

2) 1,25 % — dla wodomierzy, o których mowa w § 2 pkt 1 lit. c;

3) 0,25 % — dla wodomierzy klasy dokładności 1;

4)0,5 % — dla wodomierzy klasy dokładności 2, o których mowa w § 2 pkt 2.

Nr 40

2. Objętość odmierzana przez wodomierz powinna odpowiadać minimalnemu strumieniowi objętości wodomierza przeptywającemu w czasie nie dłuższym niż 1 h 30 min.

3. Maksymalna niepewność pojedynczego odczytu objętości nie powinna przekraczać połowy działki elementarnej wodomierza lub jednej cyfry.

8 16. 1. Długość działki elementarnej wodomierza powinna wynosić:

1) od 1 mm do 5 mm — dla wodomierzy, o których mowa w § 2 pkt 1 lit. aibi§ 2 pkt 2;

2) w zależności od ilości działek elementarnych podziatki:

a)od4 mm do5mm — przy 10 działkach elementarnych,

b) odd 2 mm do 5 mm — przy 20 dziatkach elementarnych,

c)od 1 mm do 4 mm — przy 50 działkach elementarnych,

d) od 0,8 mm do 2 mm — przy 100 lub 200 działkach elementarnych

— dla wodomierzy, o których mowa w § 2 pkt 1 lit. C.

2. W urządzeniu wskazującym cyfrowym wysokość cyfr nie powinna być mniejsza niż 4 mm.

3. Wskazy podziałki urządzenia wskazującego, o której mowa w § 14 ust. 1, powinny mieć postać:

1) kresek o równej szerokości nieprzekraczającej jednej czwartej długości działki elementarnej wodomierza albo

2) kontrastowych pasm o szerokości dziatki elementarnej.

4. Szerokość końca wskazówki nie powinna przekraczać 0,5 mm lub jednej czwartej długości działki elementarnej dla wodomierzy, o których mowa w § 2 pkt 1 lit. c i pkt 2.

5. Odległość ruchomej wskazówki od podzielni z naniesioną podziałką oraz ruchomego bębenka od nieruchomej wskazówki nie powinna przekraczać 1 mm dla wodomierzy, o których mowa w § 2 pkt 1 lit. c.

8 17. Zakres wskazań wodomierza powinien być taki, aby urządzenie wskazujące wodomierza wskazywało bez możliwości powrotu do zera wartość objętości odpowiadającej co najmniej:

1) 1999 godzinom pracy wodomierza, o którym mowa w 8 2 pkt 1, przy nominalnym strumieniu objętości;

2) 1600 godzinom pracy wodomierza, o którym mowa w 8 2 pkt 2, przy ciągtym strumieniu objętości.

8 18. 1. Urządzenia wskazujące wodomierzy:

1)powinny być zabezpieczone

oknem;

przeźroczystym

2) mogą być dodatkowo zabezpieczone odpowiednio skonstruowaną pokrywą.

2. Urządzenia wskazujące wodomierzy, o których mowa w § 2 pkt 1 lit. c, powinny być:

1) zabezpieczone przed tworzeniem się skroplin na wewnętrznej stronie przeźroczystego okna;

2) skonstruowane w sposób zapewniający:

a) poprawność działania bez pogorszenia czytelności wskazań przy temperaturze otoczenia 50 9C,

b) temperaturę części odkrytych nieprzekraczającą 80 ?C, przy maksymalnej dopuszczalnej temperaturze wody.

8 19. Urządzenia wskazujące wodomierzy głównego i bocznego w wodomierzu, o którym mowa w § 2 pkt 3, powinny być tego samego typu.

8 20. Urządzenie wskazujące wodomierza może być wyposażone w zamontowane na state lub dotączane doraźnie urządzenie dodatkowe z elementem umożliwiającym wizualizację obrotów zespołu ruchomego wodomierza.

8 21. 1. Wodomierze, o których mowa w § 2 pkt 2, z urządzeniami elektronicznymi mogą być zasilane elektrycznie co najmniej z jednego z następujących źródeł:

1) zewnętrznego; 2) niewymienialnych baterii; 3) wymienialnych baterii.

2. W przypadku zasilania ze źródła zewnętrznego wodomierze powinny być skonstruowane tak, aby w razie przerwy w dostawie energii wskazania liczydła wodomierza występujące przed przerwą nie zostały utracone i pozostały w pamięci przez minimum jeden rok.

3. Zapisywanie wskazań w pamięci powinno następować co najmniej jeden raz dziennie lub po przepływie objętości równoważnej 10-minutowemu ciągłemu strumieniowi objętości.

4. Bateria niewymienialna powinna zapewniać funkcjonowanie wodomierza co najmniej przez jeden rok dłużej niż okres ważności dowodu legalizacji wodomierza.

5. Sposób wymiany baterii powinien być taki, aby nie powodowało to uszkodzenia cech zabezpieczających.

6. Zewnętrzne źródło zasilania powinno być zabezpieczone przed dostępem osób nieuprawnionych.

Nr 40 — 2237 — Poz. 360

8 22. 1. Wodomierze powinny być wyposażone w elementy umożliwiające nałożenie cech legalizacyjnych i cech zabezpieczających w sposób uniemożliwiający dokonanie demontażu lub zmian w wodomierzu i jego urządzeniu adiustacyjnym oraz urządzeniu korekcyjnym bez uszkodzenia tych cech.

2. W wodomierzu, o którym mowa w § 2 pkt 2, z urządzeniami elektronicznymi:

1) dostęp do parametrów wpływających na wyniki pomiarów powinien być w szczególności zabezpieczony mechanicznie, kodem lub kluczem;

2) data oraz dane identyfikujące osobę dokonującą ingerencji w celu zmian parametrów powinny zostać zapisane w pamięci co najmniej przez dwa lata, chyba że wcześniej zostaną zastąpione nowym zapisem; jeżeli w pamięci może znajdować się więcej niż jeden zapis, przepełnienie pamięci powinno powodować usunięcie najstarszego zapisu;

3) którego części składowe mogą być rozłączane i są zamienne, części te powinny posiadać zabezpieczenia elektroniczne, programowane albo mechaniczne;

4) którego części składowe mogą być roztączane, lecz nie są zamienne, powinny być stosowane zabezpieczenia, o których mowa w pkt 3, uniemożliwiające jego uruchomienie w przypadku połączenia niezgodnego z konfiguracją podaną w dokumentacji;

5) których części składowe nie mogą być roztączane, części te powinny być zabezpieczone w szczególności przez urządzenia uniemożliwiające pomiar po rozłączeniu i ponownym połączeniu.

8 23. 1. Na korpusie lub podzielni wodomierza powinny być umieszczone w sposób trwały i czytelny, oddzielnie albo w jednym miejscu:

1) nazwa lub znak producenta;

2) znak zatwierdzenia typu, jeżeli został nadany; 3) rok produkcji;

4) numer fabryczny;

5) jedna albo dwie strzatki wskazujące kierunek przepłtywu;

6) jednostka miary;

7) górne graniczne ciśnienie wody w barach, w przypadku gdy przekracza 10 barów;

8) w przypadku gdy wodomierz może pracować tylko w położeniu pionowym — litera „V”, a gdy w poziomym — litera „H”.

2. Na wodomierzach, o których mowa w § 2 pkt 1, oprócz oznaczeń, o których mowa w ust. 1, powinny być dodatkowo umieszczone:

1) nominalny strumień objętości, w metrach sześciennych na godzinę;

2) klasa metrologiczna.

3. Na wodomierzach, o których mowa w § 2 pkt 1 lit. b i c, oprócz oznaczeń, o których mowa w ust. 1, powinna być dodatkowo umieszczona maksymalna dopuszczalna temperatura wody.

4. Na wodomierzach, o których mowa w § 2 pkt 2, oprócz oznaczeń, o których mowa w ust. 1, powinny być dodatkowo umieszczone:

1) klasa dokładności, jeśli jest różna od klasy dokładności 2;

2) liczbowa wartość ciągłego strumienia objętości Q3;

3) stosunek Qa/Q;; 4) stosunek Q;/Q,, jeśli jest różny od 1,6; 5) maksymalna dopuszczalna temperatura wody;

6) maksymalna strata ciśnienia.

5. Na wodomierzach, o których mowa w § 2 pkt 2, z urządzeniami elektronicznymi oprócz oznaczeń, o których mowa w ust. 3, powinny być dodatkowo umieszczone:

1) napięcie i częstotliwość, dla zewnętrznego źródła zasilania;

2) data wymiany baterii, dla wymienialnej baterii.

6. Na wodomierzach, o których mowa w § 2 pkt 3, oprócz oznaczeń, o których mowa w ust. 1, powinny być dodatkowo umieszczone:

1) wartość pośredniego strumienia objętości;

2) maksymalna strata ciśnienia.