Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać samochodowe cysterny pomiarowe

1. Komory cysterny powinny uniemożliwiać:

1) zatrzymywanie pęcherzy powietrza lub par cieczy podczas napełniania komór;

2) pozostawanie cieczy w komorach podczas ich opróżniania.

2. Komora cysterny bezciśnieniowej powinna być tak ukształtowana, aby w zakresie dokonywanych pomiarów wysokości napełnienia czułość komory (cj) osiągnęła taką wartość, przy której zmiana wysokości napełnienia o co najmniej 2 mm będzie powodować względną zmianę objętości równą 1/1 000, przy czym przez czułość komory należy rozumieć stosunek zmiany wysokości napełnienia komory (Ah, w mm) do względnej zmiany objętości odpowiadającej zmianie wysokości napełnienia komory (4h), określona dla objętości cieczy (V) w komorze odpowiadającej wysokości napełnienia (h).

3. Elementy dodatkowe, z wyjątkiem urządzenia do adiustacji, w szczególności zapobiegające falowaniu cieczy, usztywniające i spirale grzejne mogą być umieszczone wewnątrz komór, jeżeli ich konstrukcja i usytuowanie zapewniają prawidłowe napełnianie i opróżnianie komór, a ich połączenia z płaszczem lub dennicami komór będą nierozłączne.

8 6. 1. Każda z komór cysterny powinna posiadać niezależną instalację spustową wyposażoną w rurę wypływową połączoną z najniżej położoną częścią komory.

2. Rura wypływowa powinna być:

1) pochylona co najmniej 2 * do poziomu, w kierunku wypływu cieczy;

2) zakończona z jednej strony:

a) zaworem wyptywowym, ograniczającym pojemność komory,

b) zaślepką zaciskową, zapewniającą szczelność komory po otwarciu zaworu wypływowego.

3. Zawór wypływowy powinien być: 1) tatwo dostępny; 2) umieszczony z tyłu albo z boku cysterny.

8 7. 1. Komory cysterny mogą być wyposażone w zawory denne ograniczające od dołu pojemności komór.

2. Instalacja spustowa komory cysterny z zaworem dennym zainstalowanym w komorze powinna być wyposażona w przeziernik przeznaczony do określania stanu napetnienia komory, umieszczony przed zaworem wyptywowym.

8 8. Każda z komór powinna mieć zapewnioną możliwość oddzielnego napełniania i opróżniania.

8 9. 1. Komory cysterny:

1) bezciśnieniowej powinny być wyposażone w kotpaki;

2) ciśnieniowej mogą być wyposażone w kołpaki.

2. Komory cysterny przeznaczonej do transportu towarów niebezpiecznych mogą być wyposażone w kołpaki.

3. Kołpak może mieć kształt cylindra albo prostopadłościanu, przy czym kołpak w kształcie prostopadłościanu może mieć taką samą długość jak komora.

4. Średnica kotpaka cylindrycznego oraz szerokość lub długość kotpaka w kształcie prostopadłościanu nie powinna być mniejsza niż 500 mm.

8 10. 1. Kołpaki w cysternie bezciśnieniowej powinny być wyposażone w urządzenie do pomiaru wysokości napełnienia komory cieczą z podziatką naniesioną w sposób trwały na:

1) listwie pomiarowej ze zderzakiem;

2) podzielni ptynowskazu wziernikowego lub

3) wewnętrznej ścianie kołtpaka — na cysternach przeznaczonych do pomiaru objętości mleka.

2. Kołpaki w cysternie ciśnieniowej powinny być wyposażone w miernik wysokości napełnienia lub ptynowskaz wziernikowy.

3. Na podziałce listwy pomiarowej ze zderzakiem i podziałce podzielni ptynowskazu wziernikowego: 1) powinno być naniesione główne górne ograniczenie pojemności komory;

2) wartość działki elementarnej powinna wynosić 1 mm ze wzrastającymi, względem głównego górnego ograniczenia pojemności komory, wartościami liczbowymi;

3) kreski podziatki powinny:

a) być prostoliniowe,

Nr 101

b) być prostopadłe do osi wzdłużnej listwy, c) tworzyć wyraźną i przejrzystą podziałkę,

d) mieć na całej długości, tę samą, stałą szerokość, która nie pogarsza dokładności pomiaru.

4. Każda dziesiąta kreska podziałek, o których mowa w ust. 2, powinna być opisana:

1) powyżej głównego górnego ograniczenia pojemności komory — liczbą ze znakiem plus (+),

2) poniżej głównego górnego ograniczenia pojemności komory — liczbą ze znakiem minus (-)

— przy czym co najmniej przy największych wartościach liczbowych powinno być umieszczone oznaczenie jednostki długości „mm”.

8 11. Zakres pomiarowy urządzeń do pomiaru wysokości napetnienia powinien umożliwić dokonanie pomiarów wysokości napełnienia podczas badania i użytkowania cysterny.

8 12. 1. Główne górne ograniczenie pojemności komory cysterny bezciśnieniowej:

1) może znajdować się w kotpaku albo w górnej części zbiornika; 2) powinno być usytuowane na poziomie równym

lub mniejszym od dopuszczalnego poziomu napełnienia komory.

2. Dopuszczalny poziom napełnienia komory określa się zależnością:

100 r=-——- 1+35-0

gdzie:

P15 - Ps0 z D D r D " a=——-- — współczynnik objętościowej rozsze-

35 - psy rzalności cieplnej cieczy, w *C-!, r — dopuszczalny poziom napełnienia komory,

w % jej pojemności całkowitej V,,

Pis — gęstość cieczy w temperaturze 15 *C, w kg/m, psy — gęstość cieczy w temperaturze 50 *C, w kg/m*.

3. Główne górne ograniczenie pojemności komory cysterny przeznaczonej do pomiaru objętości mleka może być zamieszczone na wewnętrznych ścianach kołpaków i powinno mieć szerokość nie większą niż 1 mm.

4. W komorze cysterny bezciśnieniowej poziom cieczy przy odchyleniu cysterny o 2” od pozycji ustalonej podczas jej kalibracji powinien mieścić się w całości w:

1) kotpaku — jeżeli komora, dla której główne górne

ograniczenie pojemności znajduje się w:

a) górnej części jej zbiornika — zostanie napełniona do najwyższego wskazania podziatki urządzenia do pomiaru wysokości napełnienia,

b) kołpaku — zostanie napełniona do najniższego lub najwyższego wskazania podziałki urządzenia do pomiaru wysokości napełnienia;

2) zbiorniku — jeżeli komora, dla której główne górne ograniczenie pojemności znajduje się w górnej części jej zbiornika, zostanie napełniona do najniższego wskazania podziałki urządzenia do pomiaru wysokości napełnienia.

8 13. 1. Urządzenie do pomiaru wysokości napetnienia komory cieczą z listwą pomiarową ze zderzakiem powinno być wyposażone w króciec pomiarowy:

1) umieszczony w sposób trwały w osi pomiarowej pokrywającej się z osią symetrii kotpaka;

2) wykonany z rury metalowej o średnicy wewnętrznej umożliwiającej wprowadzenie listwy pomiarowej ze zderzakiem i oparcie zderzaka listwy o krawędź rury.

2. Górna powierzchnia króćca pomiarowego, której płaszczyzna, przecinając oś pomiarową wyznacza punkt odniesienia, powinna być prostopadła do osi pomiarowej.

3. Chropowatość (R„) górnej powierzchni króćca pomiarowego nie powinna być większa niż 0,63 um.

4. Króćce pomiarowe umieszczone w kołpakach cysterny bezciśnieniowej powinny być wykonane w sposób umożliwiający nałożenie na ich górnych powierzchniach cech zabezpieczających.

5. Jeżeli króćce pomiarowe wykonane są z kilku połączonych ze sobą elementów, to sposób montażu elementów powinien gwarantować niezmienność ich położenia podczas użytkowania oraz możliwość nałożenia na połączeniach elementów cech zabezpieczających.

8 14. Listwa pomiarowa ze zderzakiem i podzielnia ptynowskazu wziernikowego powinna być:

1) wykonana z materiału:

a) odpornego na działanie cieczy, do przewozu której cysterna została przeznaczona,

b

—-

o takich właściwościach, aby w temperaturze otoczenia zawartej w granicach od 12 *C do 32 *C zmiany długości listwy nie przekraczaty + (0,1+0,1L), gdzie L jest wartością długości sprawdzanego odcinka podziatki, wyrażoną w metrach, zaokrągloną w górę do całkowitej liczby metrów;

2) odpowiadać wymaganiom określonym dla przymiarów sztywnych klasy dokładności III w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spotecznej z dnia 12 maja 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać materialne miary długości (Dz. U. Nr 97, poz. 880).

8 15. 1. Listwa pomiarowa ze zderzakiem powinna być sztywna tak, aby podczas jej użytkowania nie następowały widoczne odkształcenia.

Nr 101

2. Zderzak listwy pomiarowej powinien być zderzakiem statym, którego dolne powierzchnie powinny być prostoliniowe i prostopadłe do listwy pomiarowej.

3. Chropowatość (R„) zderzaka listwy pomiarowej nie powinna być większa niż 0,63 um.

8 16. 1. Płtynowskaz wziernikowy powinien być:

1) umieszczony pionowo i wykonany w sposób zapewniający wskazanie położenia menisku cieczy;

2) wyposażony w szklane przezroczyste szyby osadzone w oprawach wzierników.

2. Komora cysterny może być wyposażona w dodatkowy płynowskaz wziernikowy zamieszczony symetrycznie po przeciwległej stronie komory, przy czym tylko na jednym ptynowskazie wziernikowym może być naniesiona podziałka.

3. Podzielnia ptynowskazu wziernikowego powinna posiadać możliwość pionowego przesunięcia w celu adiustacji pojemności komory, przy czym sposób mocowania podzielni do oprawy podzielni powinien uniemożliwiać zmianę położenia podzielni względem komory bez konieczności uszkodzenia lub zniszczenia nałożonych cech zabezpieczających.

4. Szerokość ptynowskazów wziernikowych powinna wynosić co najmniej 40 mm, a szerokość obszaru obserwacji menisku powinna być nie mniejsza niż 15 mm.

5. Podziałka w płynowskazie wziernikowym może być naniesiona w sposób trwały bezpośrednio na szklanej ptytce ptynowskazu wziernikowego albo metalowej podzielni.

Każda z komór cysterny ciśnieniowej powinna posiadać instalację odpowietrzającą:

1) połączoną z komorą cysterny w jej najwyższym punkcie;

2) wyposażoną co najmniej w:

a) zawór odcinający, umieszczony możliwie jak najbliżej połączenia instalacji z najwyższym punktem komory,

b) przeziernik do kontroli napełnienia komory, umieszczony bezpośrednio za zaworem odcinającym.

8 18. Komory cysterny ciśnieniowej powinny być wyposażone w manometry wywzorcowane przed zamontowaniem, o błędzie granicznym dopuszczalnym nie większym niż 1 % i zakresach pomiarowych tak dobranych, aby najwyższe ciśnienie robocze w komorze cysterny nie przekraczało 0,7 zakresu wskazań zainstalowanego manometru.

8 19. W cysternie mogą być stosowane inne instalacje, w szczególności instalacje myjące, jeżeli są podłączone:

1) za zaworem ograniczającym od dołu pojemność komory;

2) do górnej części kotpaka komory cysterny bezciśnieniowej lub

3) za zaworem odpowietrzającym komory cysterny ciśnieniowej, patrząc w kierunku zgodnym z wypływem powietrza.

8 20. Konstrukcja cysterny powinna zapewniać dostęp w szczególności do:

1) zaworów instalacji spustowych i instalacji do napetniania każdej z komór cysterny;

2

—

urządzeń wskazujących wysokość napełnienia każdej komory;

3

—

wzierników w instalacjach spustowych każdej z komór cysterny;

4

—

innych urządzeń i przyrządów pomiarowych, w szczególności do zaworów bezpieczeństwa, zaworów odpowietrzających, zaworów oddechowych, ciśnieniomierzy.

8 21. 1. Cysterna powinna być wyposażona w pion albo w poziomicę:

1) przymocowane trwale do cysterny, w sposób umożliwiający regulację ich wskazań i gwarantujący niezmienność ich położenia, bez konieczności uszkodzenia lub zniszczenia natożonych cech zabezpieczających, po przeprowadzeniu regulacji wskazań;

2

—

z zainstalowanym urządzeniem sygnalizującym:

a) pozycję cysterny ustaloną podczas kalibracji jej komór,

b) pochylenie cysterny przekraczające 2? w stosunku do pozycji ustalonej podczas kalibracji jej komór.

2. Długość linki pionu nie powinna być krótsza niż

300 mm.

8 22. Każda z komór może być wyposażona w urządzenia:

1) alarmujące o zagrożeniach; 2) sygnalizujące przepełnienie komory;

3) sygnalizujące wzrost ciśnienia ponad wartość dopuszczalną;

4) ułatwiające odczyt poziomu napełnienia;

5) do automatycznego zatrzymania napetniania komory, jeżeli poziom cieczy osiągnie poziom głównego ograniczenia pojemności.

8 23. 1. Na kołpakach komór cysterny bezciśnieniowej i w pobliżu przeziernika instalacji odpowietrzającej cysterny ciśnieniowej, w widocznym miejscu, powinny być zamieszczone, w sposób trwały i czytelny:

Nr 101

1) nazwa lub znak producenta; 2 3

—

znak i numer fabryczny;

—

oznaczenie komory dużą literą alfabetu tacińskiego, przy czym pierwszą komorę od czoła pojazdu oznacza się literą A;

4) pojemność nominalna komory wyrażona w dm3,

zaokrąglona do 100 dm3;

—

5) rok produkcji cysterny;

6) nadany znak zatwierdzenia typu.

2. Na cysternie, której komory wyposażone są w zawory denne, dodatkowo powinny być zamieszczone napisy:

1) „Pojemność komory od dołu jest ograniczona zaworem dennym” — obok oznaczeń, o których mowa w ust. 1, oraz w pobliżu zaworów wypływowych;

2) „Pomiar objętości cieczy w komorze jest nieważny, gdy podczas pomiaru wysokości napełnienia komory w rurze wypływowej znajduje się ciecz lub nie nastąpito całkowite opróżnienie komory”.

3. Na cysternie ciśnieniowej powinna być dodatkowo zamieszczona wartość dopuszczalnego ciśnienia roboczego wyrażona w barach lub kPa.

4. Oznaczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1—4, powinny być dodatkowo zamieszczone w sposób trwały na listwie pomiarowej ze zderzakiem.

5. Na każdej komorze cysterny mogą być dodatkowo zamieszczone:

1) nazwa lub znak dokonującego przebudowy lub naprawy,

2) rok, w którym dokonano przebudowy lub naprawy.

Poz. 1036 i 1037

8 24. 1. Cysterna powinna być wykonana z materiałów gwarantujących odporność na warunki atmosferyczne oraz działanie cieczy, do których transportu zostały przeznaczone, w szczególności ze stali węglowej, stali kwasoodpornej lub stopów aluminium.

2. Cysterna przeznaczona do transportu spirytusu powinna być wykonana ze stali węglowej lub stali kwasoodpornej.

8 25. Cysterna powinna być szczelna, bez wklęśnięć i wykonana w sposób zapewniający regularność jej kształtów.