Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 maja 2003 r. w sprawie legalnych jednostek miar

Jednostki SI, o których mowa w § 2, oznaczają:

1) metr — długość drogi przebytej w próżni przez światło w czasie 1/299 792 458 sekundy;

2) kilogram — jednostkę masy, która jest równa masie międzynarodowego prototypu kilograma przechowywanego w Międzynarodowym Biurze Miar w Sevres;

3) sekunda — czas równy 9 192 631 770 okresom promieniowania odpowiadającego przejściu między dwoma nadsubtelnymi poziomami stanu podstawowego atomu cezu 133;

1) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej kieruje dziatem administracji rządowej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu dziatania Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej (Dz. U. Nr 1, poz. 5).

4) amper — prąd elektryczny niezmieniający się, który, występując w dwóch równoległych prostoliniowych, nieskończenie długich przewodach o przekroju kołowym znikomo małym, umieszczonych w próżni w odległości 1 metra od siebie, wywołałby między tymi przewodami siłę 2-107” niutona na każdy metr długości;

5) kelwin — 1/273,16 temperatury termodynamicznej punktu potrójnego wody;

6) mol — liczność materii układu zawierającego liczbę cząstek równą liczbie atomów w masie 0,012 kilograma węgla 12; przy stosowaniu mola należy określić rodzaj cząstek, którymi mogą być: atomy, cząsteczki, jony, elektrony, inne cząstki lub określone zespoły takich cząstek;

7) kandela — światłość źródła emitującego w określonym kierunku promieniowanie monochromatyczne o częstotliwości 540-1012 herców i o natężeniu promieniowania w tym kierunku równym 1/683 wata na steradian.

Nazwy, definicje i oznaczenia należących do SI

jednostek pochodnych o nazwach specjalnych określa

załącznik nr 1 do rozporządzenia.

Nazwy, definicje i oznaczenia legalnych jednostek miar nienależących do SI dopuszczonych do stosowania w drodze odrębnych przepisów określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.

8 6. Przedrostki wyrażające mnożniki dziesiętne i ich nazwy i oznaczenia służące do tworzenia dziesiętnych wielokrotności i podwielokrotności jednostek miar, z zastrzeżeniem § 9, określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.

1. Tworzenie dziesiętnych wielokrotności i podwielokrotności, o których mowa w § 6, zarówno przy użyciu nazw, jak i oznaczeń odbywa się na następujących zasadach:

1)przed nazwą (oznaczeniem) jednostki miary umieszcza się, bez przerwy oddzielającej lub jakiegokolwiek innego znaku, nazwę (oznaczenie) przedrostka;

2) do nazwy (oznaczenia) jednostki miary dołącza się tylko jedną nazwę (oznaczenie) przedrostka;

3) dziesiętne wielokrotności i podwielokrotności kilograma wyraża się przez dołączenie odpowiednich nazw (oznaczeń) przedrostków do wyrazu „gram” (oznaczenie „g”);

Nr 103

4) mnożnik wyrażony nazwą (oznaczeniem) przedrostka odnosi się do jednostki miar w pierwszej potędze;

5) wykładnik potęgowy odnoszący się do jednostki miary dotyczy również mnożnika wyrażanego nazwą (oznaczeniem) przedrostka, dołączoną do nazwy (oznaczenia) jednostki miary.

2. Oznaczenia i nazwy dziesiętnych wielokrotności i podwielokrotności jednostek SI utworzone zgodnie z zasadami, o których mowa w ust. 1, mogą być użyte do budowy złożonych nazw i oznaczeń jednostek miar.

8 8. 1. Do wyrażania jednostki miary stosuje się oznaczenie jednostki lub jej nazwę.

2. Do wyrażania bezwymiarowej jednostki pochodnej SI stosuje się nazwę „jedność” i oznaczenie „1”.

8 9. Do wyrażania wielkości bezwymiarowych można stosować ułamek równy jednej setnej „jedności” o nazwie procent i oznaczeniu „%”.

8 10. Złożone oznaczenia i nazwy pochodnych jednostek miar podaje się w postaci wyrażeń utworzonych z odpowiednich oznaczeń lub nazw jednostek miar lub jednostek pochodnych o nazwach specjalnych.

8 11. 1. Dla jednostek miar kąta płaskiego i kąta brytowego traktowanych jako bezwymiarowe jednostki pochodne SI można stosować odpowiednio nazwy (oznaczenia) specjalne:

1) radian (rad); 2) steradian (sr); 3) jedność (1).

2. Przy stosowaniu jednostki, o której mowa w ust. 1 pkt 3, nie dopisuje się wyrazu „jedność” ani oznaczenia „1”.

8 12. Oznaczenia i nazwy złożone legalnych jednostek miar nienależących do SI tworzy się za pomocą oznaczeń lub nazw jednostek SI i jednostek miar nienależących do SI.

Do oznaczeń i nazw jednostek miar nie należy dołączać żadnych, poza określonymi, dodatkowych wyrazów, wskaźników bądź liter.

8 14. 1. Oznaczenie jednostki miary pisze się bez kropki na końcu, a w druku — czcionką prostą.

2. Oznaczenie jednostki miary, której nazwa pochodzi od imienia własnego, pisze się wielką literą; oznaczenia pozostałych jednostek miar pisze się małą literą.

3. Woznaczeniu jednostki miary nie uwzględnia się liczby mnogiej.

8 15. Oznaczenia jednostek miar złożone z ilorazu innych jednostek można wyrażać:

1) w postaci ułamka zwykłego z kreską ułamkową skośną; wówczas mianownik zawierający więcej niż jedno oznaczenie jednostki miary ujmuje się w nawias;

2) w postaci zwykłego ułamka z kreską utamkową poziomą;

3) w postaci iloczynu potęg jednostek miar.

8 16. 1. Oznaczenia jednostek miar złożonych tworzone jako iloczyny jednostek miar zapisuje się jednym z dwóch następujących sposobów:

1) stosując znak kropki pomiędzy oznaczeniami jednostek miar tworzących jednostkę złożoną;

2) oddzielając oznaczenia jednostek miar pojedynczym odstępem.

2. W uzasadnionych przypadkach, a w szczególności w maszynopisach, dopuszcza się pisanie kropki na dole wiersza.

8 17. Oznaczenia jednostek miar, których budowa lub pisownia nie odpowiada zasadom, o których mowa w § 12—16, są następujące:

1) © — stopień Celsjusza; 2) eV — elektronowolt; 3) r. — rok; 4) *— stopień; 5) — minuta; 6) ' — sekunda; 7) mmHg — milimetr słupa rtęci; 8) obr/s — obrót na sekundę; 9) obr/min — obrót na minutę; 10) Wh — watogodzina; 11) varh — warogodzina; 12) Ah — amperogodzina; 13) VA — woltoamper. 8 18. 1. Przy zapisywaniu wartości wielkości należy

zostawić odstęp między wartością liczbową a oznaczeniem jednostki miary.

2. Zasady, o której mowa w ust. 1, nie stosuje się do oznaczeń jednostek miar kąta: stopnia, minuty i sekundy.

8 19. 1. Nazwę jednostki miary pisze się małą literą, jeżeli ogólne reguły pisowni polskiej nie stanowią inaczej, a w druku — czcionką prostą.

2. Nazwy jednostek miar odmienia się według zasad deklinacji polskiej.

8 20. 1. Nazwy proste jednostek miar występujące w nazwie złożonej łączy się za pomocą tączników wyrażających odpowiednio mnożenie lub dzielenie.

2. Dzielenie w nazwie wyrażającej iloraz jednostek przedstawia się za pomocą przyimka „na”.

Nr 103 — 6903 — Poz. 954

3. Mnożenie w nazwie wyrażającej iloczyn jednostek 2) „,”(przecinek) rozdzielający kolejne nazwy proste

miar lub w części nazwy stanowiącej licznik utamka wy- występujące w mianowniku, z wyjątkiem przypadraża się przez dodanie litery „o” jako łącznika międzywy- ku, o którym mowa w pkt 1;

razowego lub „razy”, przy czym tącznik „razy” stosuje 3) „o”, gdy przez zastosowanie tego tącznika uzyskusię wtedy, gdy zastosowanie tącznika „o” prowadzi do je się złożoną nazwę jednostki miary utworzoną niejednoznaczności lub nie jest pożądane ze względów zgodnie z zasadą, o której mowa w ust. 2. fonetycznych oraz wtedy, gdy część nazwy stanowiącej

licznik ułamka nie występuje jako nazwa samodzielna. 8 21. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie

RE.. 0., 14 dni od dnia ogłoszenia. 4. Mnożenie występujące po dzieleniu, tj. w mianowniku ułamka, wyraża się przez: 1) „i”, gdy poprzedza ostatnią nazwę prostą występującą w nazwie złożonej, w tym gdy w mianowniku występują tylko dwie nazwy proste jednostek Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej: miar; J. Hausner

Nr 103

Zatączniki do rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 maja 2003 r. (poz. 954)

Załącznik nr 1

NAZWY, DEFINICJE I OZNACZENIA JEDNOSTEK POCHODNYCH SI O NAZWACH SPECJALNYCH

Jednostka miary Definicja oznaczenie

Wyrażenie za pomocą jednostek podstawowych SI

A | Kąt płaski 1rad=1m/im=1 Kąt bryłowy steradian 1sr=1m/im=1i

3 czesowoŚĆ herc 1 Hz=1/1:s

5 Ciśnienie, paskal 1Pa=1 N/1 m? naprężenie mechaniczne

g"!

kg-m's*

1J=1N1m

Energia, praca, dżul J energia cieplna

| 7 | Moc, moc promieniowania

a Ładunek

1W=1J/f1s

Potencjał elektryczny, 1V=1W/1A różnica potencjałów, napięcie elektryczne,

siła elektromotoryczna

-- F

m? kg-s*

elektryczny,| kulomb 1C=1A'1sS A's ilość elektryczności PEWNE

Pojemność elektryczna 1F=1C1V m”:kg -s*A7 11 | Rezystancja om 10=1V1A m*:kg's*:A? (opór elektryczny) 12 | Konduktancja simens 18=1Q"' m”-kg "-s*A? (przewodność elektryczna) 113 | | Strumień magnetyczny | | Strumień magnetyczny | az ZE 1Wb=1V:1s m”:kg-s”:A'" Indukcja magnetyczna pa | 1T=1Wb/i m? kg-s7:A'! | Indukcyjność 1H=1V1S/1A m”kg-s*-A7 16 | Temperatura stopień c 19C=1K K Celsjusza Celsjusza | 17 | Strumień świetlny — | | 17 | Strumień świetlny — | lumen Im 11m=1cd:1 sr cd Natężenie oświetlenia luks lx 1 lx = 1 Im/1 m? cd-m7 Aktywność (w odniesieniu| bekerel Bq 1Bq=1/1s s” do radionuklidu) 20 | Dawka pochłonięta,| grej Gy 1Gy=1JI/1 kg m”:s* i

energia przekazana

właściwa, kerma

Nr 103 — 6906 — Poz. 954

Załącznik nr 2

NAZWY, DEFINICJE I OZNACZENIA LEGALNYCH JEDNOSTEK MIAR NIENALEŻĄCYCH DO SI DOPUSZCZONYCH DO STOSOWANIA

Tabela 1 Jednostki miar wyrażone przez jednostki podstawowe SI, lecz niebędące ich

dziesiętnymi wielokrotnościami i podwielokrotnościami

| Jednostkamiary — | | Jednostkamiary — |

nazwa oznaczenie

Definicja

Wielkość Wartość w jednostkach SI

1 2 5 | 1 |Kąt płaski kąt ask - >. pełny (obrót) r r=2 rad stopień 1= (180) rad gon (grad) z: 1 gon = (1/200) rad godzina 1h=3600s doba d 1d=86400s rok a, r. 1a=31 556 926 s (zwrotnikowy) Tabela 2

Jednostki miar stosowane wraz z jednostkami SI, których wartości w jednostkach SI są wyrażone doświadczalnie

Jednostka miary

Definicja

Wielkość

1 |Masa jednostka Jednostka masy atomowej jest masy to masa równa 112, „cześci atomowej masy atomowej nuklidu ŻC

2 |Energia elektronowolt eV Elektronowolt jest to energia

kinetyczna, którą uzyskuje elektron po przejściu w próżni drogi między dwoma punktami, gdy różnica potencjałów między tymi punktami jest równa 1 wolłt

Nr 103

Tabela 3

Jednostki miar stosowane wyłącznie w specjalnych dziedzinach

Pole powierzchni gruntów wykazywanych w ewidencji gruntów i budynków

hektar

te 1 tex = 10% kg'm”

3 |Masa przez jednostkę miary długości przędzy i| teks nici włókienniczych

4 |Zdolność skupiająca 2 układu optycznego dioptria

5 |Masa kamieni karat szlachetnych metryczny Ciśnienie krwi oraz milimetr słupa

ciśnienie innych płynów | rtęci ustrojowych

7 |Dawka. ekspozycyjna rentgen promieniowania X iy

Ładunek elektryczny

—

obrotowa,| obrót na sekundę

Prędkość częstość obrotów

h

ct 1 ct = 2:10 kg

- 1 dioptria = 1 m”

1 mmHg = 133,322 Pa

1 R=2,58-10" C-kg"

va 1var=1W

r/s, obr/s

obrót na

= —

12 |Poziom wielkości pola (elektromagnetycznego, akustycznego)

13 |Poziom wielkości mocy (elektromagnetycznej,

* Dotyczy wyłącznie przyrządów pomiarowych będących w obrocie lub użytkowaniu przed dniem wejścia w życie rozporządzenia.

r/min, 1 r/min = (1/60) s”

obr/min

1 Np jest poziomem wielkości pola, gdy In (F/Fo) = 1**

1 B jest poziomem wielkości pola, gdy 2-In (F/Fo) = 1**

1 Np jest poziomem wielkości mocy,

1 B jest poziomem wielkości mocy, gdy In (P/Po) = 1***

** F/Fo przedstawiają dwie amplitudy tego samego rodzaju, a Fo jest amplitudą odniesienia. ***_P/Po przedstawiają dwie wartości mocy, a Po jest mocą odniesienia.

Nr 103 — 6909 — Poz. 954

Załącznik nr 3

PRZEDROSTKI I ICH OZNACZENIA

Przedrostek m Mnożnik

1000000000 000 000 000000000 = 10** 1000000000 000 000 000000 = 10?

E 1000000 000000 000000 = 10%

Po | 1000000 000000000 = 10" 1000000000000 = 10" | giga — | 1000 000 000

e

da | 10 = 10" Ldey |do | 04 = 107 |

e 500% = 107 [mikro Ja | nano h 0,000000001 = 10? l pko o po | 0,000 000000001 = 10% patto je "0006 000 006-000 000001 = 10" 0,000 000 000 000 000000001 = 10?

0,000 000 000 000 000 000000001 = 10?

Z [SJ |

| |