ROZPORZĄDZENIE

Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 marca 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać refraktometry

DU 2003 poz. 625 · ELI DU/2003/625

Data ogłoszenia: 18 kwietnia 2003
Data podpisania: 26 marca 2003
Wejście w życie: 3 maja 2003
Status: uznany za uchylony
Organ wydający: MIN. GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ
Słowa kluczowe: miary i narzędzia pomiarowe

Treść

§ 2.

Refraktometr, w zależności od sposobu odczytu wyników pomiarów, może być skonstruowany jako:

1) wizualny typu analogowego lub cyfrowego;

2) fotoelektryczny.

Orzeczenia · brak w bazie

Wersje

Pokaż wersje

§ 3.

1. Refraktometr z wizualnym odczytem wyniku pomiaru składa się w szczególności z następujących elementów:

1) pryzmatu lub kuwety pomiarowej;

2) układu soczewek skupiających;

1) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej kieruje działem administracji rządowej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej (Dz. U. Nr 1, poz. 5).

3) lunety z podziatką i okularem lub wyświetlacza cyfrowego;

4) urządzenia regulacyjnego pozwalającego na sprawdzenie i ustawienie zera lub innego punktu podziałki.

2. Refraktometr fotoelektryczny składa się z następujących elementów:

1) monochromatycznego źródła światła o długości fali A = 589,3 nm;

2) układu soczewek skupiających;

3) pryzmatu pomiarowego;

4) detektora fotoelektrycznego;

5) przetwornika analogowo-cyfrowego; 6) układu zerowania;

7) układu wyjściowego z wyświetlaczem cyfrowym.

8 4. Dla refraktometru wyposażonego w termometr dla zakresu temperatur od 15?C do 40?C lub urządzenie przeliczające wyniki pomiarów do wartości w temperaturze 20”C oraz wskazującego ułamek masowy sacharozy w roztworach wodnych przy użyciu źródła światła o długości fali A = 589,3 nm, wartości poprawek jego wskazań określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

8 5. Do budowy refraktometru powinny być stosowane materiały, które nie wptywają negatywnie na badane próbki lub na inne substancje używane podczas pomiaru.

8 6. 1. Pryzmat i kuweta pomiarowa powinny być wykonane ze szkła optycznego lub innych trwałych materiatów o dostatecznej przezroczystości i jednorodności.

2. Powierzchnie pomiarowe pryzmatu i kuwety powinny być gładkie, pozbawione skaz, fałd i plam.

8 7. Elementy refraktometru powinny być zabezpieczone przed przypadkowym przesunięciem.

8 8. 1. Refraktometr wizualny może być wyposażony w jedną lub dwie podziałki, wyraźnie od siebie oddzielone.

2. Okular refraktometru powinien umożliwiać nastawienie ostrości pola widzenia w zakresie od -5 do +5 dioptrii.

Nr 67

Orzeczenia · brak w bazie

Wersje

Pokaż wersje

§ 9.

1. Podziałka refraktometru powinna być wyskalowana odpowiednio w jednej z legalnych jednostek miar następujących wielkości mierzonych:

1) współczynnika załamania światła; 2) kąta; 3) zawartości składnika w próbce.

2. Zależność wartości ułamka masowego sacharozy w roztworach wodnych od wartości współczynnika załamania światła w temperaturze 209C przy długości fali A= 589,3 nm, określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.

3. Na podziatce powinny być zamieszczone w sposób czytelny:

1) wartości liczbowe wielkości mierzonej w zakresie pomiarowym refraktometru;

2) oznaczenie jednostki miary wielkości mierzonej, z wyjątkiem oznaczenia „1”.

8 10. Na refraktometrach powinny być w sposób trwały i czytelny zamieszczone w szczególności:

1) nazwa refraktometru; 2) nazwa i adres lub znak producenta refraktometru; 3) numer fabryczny;

4) nazwa lub symbol wielkości mierzonej.

8 11. Określa się następujące warunki odniesienia w pomiarach refraktometrycznych:

1) temperaturę powietrza t = 20?C;

2) ciśnienie atmosferyczne równe

1 013,25. 102 Pa;

powietrza

3) wilgotność względną powietrza równą 50%; 4) zawartość CO, w powietrzu równą 0,03%;

5) długość fali A = 589,3 nm lub A = 546,1 nm.

8 12. Pomiary refraktometryczne należy przeprowadzać w stałej temperaturze z wykorzystaniem fal świetlnych o określonej długości.

8 13. 1. W zależności od btędów granicznych dopuszczalnych refraktometru, stanowiących wartości skrajne sumy błędów pomiaru i odczytu dla danych warunków technicznych, wyróżnia się cztery klasy dokładności refraktometrów: I, II, III i IV.

2. W zależności od wielkości mierzonej błędy graniczne dopuszczalne refraktometru wynoszą odpowiednio:

1) dla skali współczynnika załamania światła: a) +5. 105 — dla refraktometrów I klasy, b) +1. 1074 — dla refraktometrów II klasy, c) + 2. 1074 — dla refraktometrów III klasy, d) +5- 107* — dla refraktometrów IV klasy; 2) dla skali kątowej: a) + 0,01? — dla refraktometrów I klasy, b) + 0,05? — dla refraktometrów II klasy, c) + 0,2” — dla refraktometrów III klasy, d) + 0,5” — dla refraktometrów IV klasy;

3) dla skali wartości ułamka masowego sacharozy w roztworach wodnych:

a) + 0,05% — dla refraktometrów I klasy,

b) + 0,1% — dla refraktomertów II klasy,

c) + 0,2% — dla refraktometrów III klasy,

d) + 0,5% — dla refraktometrów IV klasy.

8 14. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej: J. Hausner

Załączniki do rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 marca 2003 r. (poz. 625)

Załącznik nr 1

WARTOŚCI POPRAWEK DO WSKAZAŃ UŁAMKA MASOWEGO SACHAROZY W ROZTWORACH WODNYCH PRZY 4= 589,3 nm DLA ZAKRESU TEMPERATUR (15 + 40) *C

Wartości poprawek do wskazań ułamka masowego sacharozy, podanych w %:

Temperatura

w *C

-0,29

-0,32

0,33

-0,37

-0,38

65 70 75

-0,38

-0,38 -0,38 -0,38

-0,24

-0,26

-0,18

-0,12

-0,20

-0,27 -0,20

-0,14

-0,30

-0,31

-0,31 -0,31 -0,30

-0,14

-0,15

-0,22

-0,23

-0,15

0,15

-0,07

-0,08

-0,23

-0,15

-0,23

-0,23 -0,23 -0,23

-0,15

-0,15 -0,15 -0,15

0,00

-0,08

0,00

-0,08

0,00 0,00 0,00

0,07

0,14

0,15

0,07

0,08

0,15

0,16

0,22

0,23

0,08

0,16

0,08 0,08 0,08

0,16 0,15 0,15

I 0,08 je

0,24

0,23 0,23

0,23

0,29

0,30

0,31

0,37

0,38

0,39

0,50

0,45

0,46

0,47

0,39

0,47

0,40

0,32

0,31 0,31 0,31

0,40

0,39 |o;39

0,39

0,48

0,53

0,54

0,55

0,58

0,61

0,62

0,63

0,55

0,56

0,48

0,47 0,47 0,46

0,56

0,54

0,55 0,55

0,64

0,65

0,64

0,64 0,63 0,62

0,66

0,69

0,70

0,71

0,74

0,78

0,79

0,80

0,72 0,81

0,73

0,72

0,72 0,71 0,70

0,81

0,80 0,79 0,78

0,83

0,87

0,88

0,89

0,92

0,95

0,96

0,97

0,83 0,98

0,90

0,89

0,88 0,87 0,86

0,99

0,98

0,97

0,96 0,95 0,94

1,01

1,04

1,05

1,06

1,07

1,08

1,07

1,06

—-_—

1,05 1,03 1,02

1,10

1,19

1,15

1,16

1,17

117

1,16

1,15

1,14

1,19

1,23

1,25

1,26

1,25

1,24

1,23

——-

1,13 1,12

1,10

1,21 1,20 1,18

1,29

1,32

1,34

1.34

1,39

1,42

1,44

1,35

1,44

1,35

1,34

1,33

1,32

1,30 1,28 1,26

—_

1,44

1,43

1,42

1,40

1,38 1,36 1,34

1,49

1,52

1,53

1,54

1,53

1,52

1.51

1,49

1,47 1,45 1,42

1,59

1,69

1,71

1,62

1,63

1,61

1,60

1,58

1,56 1,53 _L

1,50

1,72

1,73

41,73

1,73

1,72

1,70

1,69

1,67

1,64 1,62 1,59

111

Nr 67

4279

Nr 67

Załącznik nr 2

ZALEŻNOŚĆ WARTOŚCI UŁAMKA MASOWEGO SACHAROZY W ROZTWORACH WODNYCH OD WARTOŚCI WSPÓŁCZYNNIKA ZAŁAMANIA ŚWIATŁA W TEMPERATURZE 20” C PRZY DŁUGOŚCI FALI 4 = 589,3 nm

Współczynnik załamania światła

Ułamek | Współczynnik Ułamek Współczynnik masowy załamania masowy załamania w% światła w % światła

1,43743 1,43967 1,44193 1,44420 1,44650

1,34476 1,34629 1,34782 1,34937 1,35093 1,35250 1,35408 1,35568 1,35729 1,35891 1,36054 1,36218 1,36384 1,36551 1,36720 1,36889 1,37060 1,37233 1,37406 1,37582 1,37758

29 30 31 32 33 34 1,44881 1,45113 1,45348 1,45584 1,45822

1,46061 1,46303

1,38661 se | 1

0 1

13 1,40378 4

Ułamek masowy w % 58

[e>) —_

62 63 64 65 66

[>]

, 39 40, 42 1,46790 7 15 1,40776 44 1,47285 73 16 1,40978 45 1,47535 1,41181 46 1,47787 19 1,41592 48 1,48295 77 49 1,48552 78 50 1,48810 79 22 1,42220 1,49071 80

52 3

1,49333 1,49597 1,49862 1,50129 1,50398

1,42432

1,42647 1,42862

1,43080 1,43299

—

24 25 26 27 2

⁰

55 56 8 57

1,43520

- —|

[e o) ND