Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2001 r. w sprawie warunków i sposobów użycia środków przymusu bezpośredniego przez żołnierzy Żandarmerii Wojskowej.

Nr 157

§ 10. Jeżeli następstwem użycia broni palnej jest uszkodzenie ciała człowieka, żołnierz Zandarmerii Wojskowej jest obowiązany, z zachowaniem bezpieczeństwa własnego i innych osób oraz bez zbędnej zwłoki, udzielić jej pierwszej pomocy, a następnie spowodować udzielenie pomocy lekarskiej.

8 11. 1. Jeżeli następstwem użycia broni palnej jest uszkodzenie ciała lub śmierć cztowieka albo szkoda w mieniu znacznej wartości, żotnierz Zandarmerii Wojskowej niezwłocznie:

1) o ile to możliwe:

a) zabezpiecza na miejscu zdarzenia ślady i dowody oraz nie dopuszcza osób postronnych,

b) podejmuje inne czynności niecierpiące zwłoki, aby nie dopuścić do zatarcia śladów i dowodów zdarzenia,

c) podejmuje dziatania zmierzające do ustalenia świadków zdarzenia,

2) melduje o zdarzeniu oficerowi dyżurnemu jednostki organizacyjnej Zandarmerii Wojskowej.

2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, oficer dyżurny jednostki organizacyjnej Zandarmerii Wojskowej podejmuje niezbędne czynności zabezpieczające ślady i dowody przed ich utratą, zniekształtceniem lub zniszczeniem.

8 12. 1. Użycie broni palnej dokumentuje się w książce dowódcy patrolu, nakazie konwojowania albo meldunku o doprowadzeniu zatrzymanego oraz w pisemnym meldunku składanym komendantowi jednostki organizacyjnej Żandarmerii Wojskowej.

2. Pisemny meldunek, o którym mowa w ust. 1, powinien zawierać w szczególności:

1) stopień wojskowy, imię i nazwisko żołnierza oraz nazwę jednostki organizacyjnej Żandarmerii Wojskowej,

2) czas i miejsce użycia broni palnej,

Poz. 1836 i 1837

3) dane osoby, wobec której użyto broni palnej, 4) szczegółowe powody i rodzaj użytej broni palnej,

5) opis postępowania poprzedzającego użycie broni palnej,

6) skutki użycia broni palnej,

7) w razie potrzeby określenie sposobu realizacji przepisów §9i11,

8) inne ważne okoliczności zdarzenia, 9) dane ustalonych świadków zdarzenia,

10) podpis żołnierza sporządzającego meldunek.

3. Jeżeli następstwem użycia broni palnej jest uszkodzenie ciała lub śmierć człowieka albo szkoda w mieniu znacznej wartości, komendant jednostki organizacyjnej Zandarmerii Wojskowej niezwłocznie zawiadamia właściwego miejscowo prokuratora wojskowego.

4. O każdym przypadku użycia broni palnej składa się meldunek w systemie służb dyżurnych.

5. Każdorazowo zasadność użycia broni palnej wyjaśnia komendant jednostki organizacyjnej Zandarmerii Wojskowej, a o jego wynikach składa pisemny meldunek przełożonemu.

8 13. W zakresie uregulowanym w rozporządzeniu traci moc rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1995 r. w sprawie szczegółowych przypadków oraz warunków i sposobów użycia środków przymusu bezpośredniego, a także szczegółowych warunków i sposobu postępowania przy użyciu broni palnej przez żołnierzy wojskowych organów porządkowych (Dz. U. z 1996 r. Nr 5, poz. 35).

8 14. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2002 r.

Prezes Rady Ministrów: L. Miller

1837 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW

z dnia 18 grudnia 2001 r.

w sprawie warunków i sposobów użycia środków przymusu bezpośredniego przez żołnierzy Zandarmerii Wojskowej.

Na podstawie art. 42 ust. 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych (Dz. U. Nr 123, poz. 1353 i Nr 154, poz. 1800) zarządza się, co następuje:

8 1. Rozporządzenie określa:

1) warunki i sposoby użycia środków przymusu bezpośredniego przez żołnierzy Zandarmerii Wojskowej przy wykonywaniu zadań ustawowych,

2) sposób dokumentowania użycia tych środków.

8 2. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o „ustawie”, rozumie się przez to ustawę z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych.

8 3. Zastosowanie środków przymusu bezpośredniego może mieć miejsce wobec osób, o których mowa wart. 3 ust. 2 ustawy, uniemożliwiających wykony-

Nr 157

wanie czynności służbowych, określonych w art. 17 ust. 1 ustawy.

8 4. 1. Zastosowanie środków przymusu bezpośredniego może nastąpić po uprzednim wezwaniu do podporządkowania się rozkazom lub poleceniom wydawanym na podstawie prawa przez Zandarmerię Wojskową i bezskutecznym uprzedzeniu o zastosowaniu tych środków, w razie niepodporządkowania się tym rozkazom lub poleceniom.

2. Można odstąpić od wymogów określonych w ust. 1, jeżeli zwłoka:

1) w zastosowaniu środków przymusu bezpośredniego groziłaby niebezpieczeństwem dla życia lub zdrowia ludzkiego, wolności obywateli albo uszkodzeniem mienia,

2) uniemożliwiłaby ujęcie osoby podejrzanej o popełtnienie przestępstwa lub poszukiwanej albo umożliwiłaby ucieczkę takiej osoby.

8 5. Zastosowanie środków przymusu bezpośredniego powinno nastąpić w taki sposób, aby osiągnięcie podporządkowania się rozkazom lub poleceniom wydanym na podstawie prawa przez Zandarmerię Wojskową powodowało możliwie najmniejszą dolegliwość u osoby, wobec której środki te zostaty zastosowane.

8 6. Jeżeli jest to konieczne do osiągnięcia podporządkowania się rozkazom lub poleceniom, wydanym na podstawie prawa przez Zandarmerię Wojskową, można zastosować jednocześnie różne środki przymusu bezpośredniego.

8 7. Jeżeli osoba, wobec której zostały zastosowane środki przymusu bezpośredniego, podporządkowata się rozkazom lub poleceniom wydanym na podstawie prawa przez Zandarmerię Wojskową, odstępuje się od stosowania tych środków.

§ 8. Żołnierze Żandarmerii Wojskowej są uprawnieni do stosowania środków przymusu bezpośredniego, w szczególności w celu:

1) ujęcia osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia albo poszukiwanej, a także udaremnienia ucieczki takiej osoby,

2) odparcia zamachu na życie lub zdrowie ludzkie, 3) odparcia zamachu na mienie, 4) zapewnienia przestrzegania dyscypliny wojskowej,

5) ochrony porządku publicznego na terenach i w obiektach jednostek wojskowych,

6) umożliwienia realizacji czynności, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 9, 10i 14 ustawy.

8 9. Zotnierze Żandarmerii Wojskowej mogą stosować wyłącznie te środki przymusu bezpośredniego, które zostały im służbowo przydzielone na wyposażenie indywidualne lub wyposażenie służby, w składzie której wykonują odpowiednie czynności stużbowe.

8 10. Wobec kobiet o widocznej ciąży, osób, których wygląd wskazuje, że nie ukończyły 13 lat, starców oraz osób o widocznym kalectwie, można stosować wyłącznie chwyty obezwładniające.

8 11. 1. Sitę fizyczną można stosować w celu obezwładnienia osoby, odparcia czynnej napaści albo zmuszenia do wykonania rozkazu lub polecenia wydanego na podstawie prawa przez Zandarmerię Wojskową.

2. Stosując sitę fizyczną, nie wolno zadawać uderzeń, chyba że działa się w:

1) obronie koniecznej,

2) celu odparcia bezpośredniego zamachu na życie lub zdrowie ludzkie albo na mienie,

3) celu ujęcia osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa lub poszukiwanej albo udaremnienia jej ucieczki.

8 12. 1. Kajdanki można stosować wobec osoby skazanej, tymczasowo aresztowanej i zatrzymanej, a także doprowadzanej i konwojowanej, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa jej ucieczki albo dokonania przez nią czynnej napaści lub stawiania czynnego oporu, albo też jeżeli zachowuje się ona agresywnie.

2. Kajdanki stosuje się także na polecenie sądu lub prokuratora wojskowego.

3. Kajdanek nie stosuje się wobec osób, których wygląd wskazuje na wiek poniżej 17 lat, z wyjątkiem nieletnich w wieku powyżej 16 lat podejrzanych o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu.

4. Kajdanki zdejmuje się niezwłocznie po wprowadzeniu osoby, wobec której je zastosowano, do uniemożliwiających ucieczkę pomieszczeń służbowych Zandarmerii Wojskowej lub wojskowych organów porządkowych, Policji, aresztu lub zakładu karnego albo na przesłuchanie przez prokuratora lub na salę rozpraw, chyba że prokurator lub sąd zarządzi inaczej.

5. Kajdanki zakłada się na ręce z przodu, a osobie zachowującej się agresywnie — na ręce z tyłu tak, aby nie tamowały obiegu krwi.

8 13. 1. w przypadku:

Patkę wielofunkcyjną można stosować

1) odpierania czynnej napaści,

2) pokonywania czynnego oporu,

3) przeciwdziałania niszczeniu mienia. 2. Zabrania się:

1) zadawania uderzeń i pchnięć patką wielofunkcyjną w głowę, szyję, brzuch i nieumięśnione oraz szczególnie wrażliwe części ciała,

2) stosowania na części ciała, o których mowa w pkt 1, blokad i zakładania dźwigni,

3) zadawania uderzeń rękojeścią patki wielofunkcyjnej.

Nr 157

3. Wolno zadawać uderzenia i pchnięcia patką wielofunkcyjną we wszystkie części ciała w celu odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na życie i zdrowie własne lub innej osoby.

4. Nie wolno stosować pałki wielofunkcyjnej wobec osoby:

1) stawiającej bierny opór, chyba że uprzednie zastosowanie siły fizycznej okazało się bezskuteczne,

2) której zastosowano kajdanki, prowadnice, kaftan bezpieczeństwa albo pas lub siatkę obezwładniającą,

3) przebywającej w pomieszczeniach służbowych Zandarmerii Wojskowej, Policji, stużby garnizonowej, służby wewnętrznej jednostki wojskowej, prokuratury lub sądu.

8 14. 1. Paralizator elektryczny można stosować w przypadku:

1) odpierania czynnej napaści, 2) pokonywania czynnego oporu, 3) przeciwdziałania niszczeniu mienia. 2. Przy stosowaniu środka, o którym mowa w ust. 1, należy zachować ostrożność, uwzględniając jego właściwości mogące stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego.

8 15. 1. Wodne środki obezwładniające można stosować w przypadku: 1) odpierania czynnej napaści, 2) pokonywania czynnego lub biernego oporu,

3) przeciwdziałania niszczeniu mienia.

2. Przy stosowaniu wodnych środków obezwładniających ma zastosowanie odpowiednio przepis § 14 ust. 2.

3. Rozkaz zastosowania wodnych środków obezwładniających wydają: Komendant Główny Zandarmerii Wojskowej lub komendanci oddziałów Zandarmerii Wojskowej.

8 16. 1. Chemiczne środki obezwładniające mogą być stosowane w przypadku: 1) odpierania czynnej napaści, 2) pokonywania czynnego lub biernego oporu,

3) pościgu za osobą uzbrojoną lub używającą innego niebezpiecznego narzędzia, podejrzaną o popełnienie przestępstwa lub poszukiwaną,

4) udaremniania ucieczki osoby skazanej, tymczasowo aresztowanej, zatrzymanej, doprowadzanej lub konwojowanej,

5) przeciwdziałania niszczeniu mienia. 2. Przy stosowaniu chemicznych środków obezwładniających ma zastosowanie odpowiednio przepis 8 14 ust. 2.

3. Polecenie zastosowania chemicznych środków obezwładniających, z wyjątkiem ręcznych miotaczy gazowych, wydają: Komendant Główny Zandarmerii Wojskowej lub komendanci oddziałów Zandarmerii Wojskowej.

8 17. Technicznymi środkami obezwładniającymi są: prowadnice, kaftany bezpieczeństwa, pasy i siatki obezwładniające.

8 18. 1. Prowadnice można stosować wobec osoby, co do której zachodzi uzasadniona obawa jej ucieczki.

2. Jeden z uchwytów prowadnicy zakłada się na rękę osoby prowadzonej, a drugi uchwyt żotnierz Zandarmerii Wojskowej zakłada sobie na rękę lub trzyma w ręku.

3. Prowadnice stosuje się na zasadach określonych w § 12 ust. 2—4.

8 19. 1. Kaftan bezpieczeństwa oraz pasy i siatka obezwładniająca mogą być stosowane wobec osoby, która swoim zachowaniem stwarza bezpośrednie niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia własnego lub innej osoby, a także mienia, jeżeli zastosowanie innych środków przymusu bezpośredniego jest niemożliwe albo okazało się bezskuteczne.

2. Siatkę obezwładniającą można stosować także:

1) w pościgu za osobą podejrzaną o popełnienie przestępstwa lub poszukiwaną,

2) w celu udaremnienia ucieczki osoby skazanej, tymczasowo aresztowanej, zatrzymanej, doprowadzonej lub konwojowanej.

3. Zastosowanie kaftana bezpieczeństwa oraz pasów i siatki obezwładniającej następuje na rozkaz komendanta lub oficera dyżurnego jednostki organizacyjnej Zandarmerii Wojskowej.

4. Jeżeli czas stosowania kaftana bezpieczeństwa wynosi więcej niż dwie godziny, nie rzadziej niż co godzinę luzuje się taśmy rękawów kaftana w celu umożliwienia prawidłowego obiegu krwi.

5. Odstępuje się od stosowania kaftana bezpieczeństwa, jeżeli lekarz po zbadaniu osoby, wobec której go zastosowano, tego zażąda.

8 20. 1. Kolczatka drogowa i inne urządzenia techniczne umożliwiające zatrzymanie pojazdu, o których mowa w art. 42 ust. 2 ustawy, mogą być stosowane do zatrzymania pojazdu prowadzonego przez osobę, o której mowa w art. 3 ust. 2 ustawy, która nie zatrzymała się mimo odpowiedniego sygnału:

1) gdy istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia przez nią przestępstwa albo przewożenia przez nią tym pojazdem osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa lub przedmiotów pochodzących z przestępstwa lub

2) gdy jej zachowanie wskazuje, że jest w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka.

Nr 157

2. Kolczatki drogowej nie stosuje się do zatrzymania pojazdów jednośladowych.

3. Zastosowanie kolczatki drogowej i innych przeszkód umożliwiających zatrzymanie pojazdu następuje na rozkaz komendanta lub oficera dyżurnego jednostki organizacyjnej Żandarmerii Wojskowej i w porozumieniu z Policją.

4. Zastosowanie kolczatki drogowej lub innej przeszkody umożliwiającej zatrzymanie pojazdu należy poprzedzić:

1) sygnałem zatrzymania podanym przez żołnierza Zandarmerii Wojskowej w sposób zrozumiały i widoczny dla kierowcy zatrzymywanego pojazdu,

2) wstrzymaniem ruchu drogowego w obu kierunkach w odległości nie mniejszej niż 100 m od kolczatki lub innej przeszkody, w czasie zbliżania się zatrzymywanego pojazdu.

5. Użycie kolczatki drogowej lub innej przeszkody umożliwiającej zatrzymanie pojazdu może być poprzedzone próbą zablokowania drogi zatrzymywanemu kierowcy oznakowanym pojazdem Żandarmerii Wojskowej.

6. W przypadku blokowania drogi oznakowanym pojazdem Zandarmerii Wojskowej, można odstąpić od wstrzymania ruchu drogowego, o którym mowa w ust. 4 pkt 2.

8 21. 1. Pies stużbowy może być wykorzystany w przypadku:

1) odpierania czynnej napaści, 2) pokonywania czynnego oporu,

3) pościgu za osobą podejrzaną o popełnienie przestępstwa lub poszukiwaną,

4) udaremniania ucieczki osoby zatrzymanej, doprowadzanej lub konwojowanej.

2. Pies służbowy powinien mieć nałożony kaganiec. Nie dotyczy to psa służbowego specjalnie wytresowanego do działania bez kagańca.

3. Pies służbowy niewytresowany do działania bez kagańca może być wykorzystany bez kagańca tylko do odpierania czynnej napaści albo gdy jest używany do czynności służbowych podejmowanych wobec osób, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 6 lub 7 ustawy.

8 22. 1. Broń gazowa i ręczne miotacze gazu mogą być stosowane w przypadku:

1) odpierania czynnej napaści, 2) pokonywania czynnego oporu, 3) pościgu za osobą uzbrojoną lub używającą innego

niebezpiecznego narzędzia, podejrzaną o popełnienie przestępstwa lub poszukiwaną,

4) udaremnienia ucieczki osoby skazanej, tymczasowo aresztowanej, zatrzymanej, doprowadzanej lub konwojowanej,

5) przeciwdziałania niszczeniu mienia.

2. Przy stosowaniu środków, o których mowa w ust. 1, należy zachować ostrożność, uwzględniając ich właściwości mogące stanowić zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, w tym osób trzecich.

8 23. 1. Pociski niepenetracyjne mogą być wyłącznie pociskami gumowymi miotanymi z broni palnej gładkolufowej albo broni alarmowej lub sygnałowej.

2. Pociski niepenetracyjne można stosować w przypadku:

1) odpierania czynnej napaści, 2) odpierania gwałtownego zamachu na mienie,

3) odpierania bezpośredniego bezprawnego zamachu przeciwko życiu lub zdrowiu ludzkiemu albo w pościgu za sprawcą takiego zamachu,

4) zbiorowego zakłócenia porządku publicznego.

3. Pociski niepenetracyjne mogą być stosowane w budynkach w przypadkach, o których mowa w ust. 2 pkt 1—3.

4. Pociski niepenetracyjne stosuje się:

1) oddając strzał ostrzegawczy (salwę ostrzegawczą) w górę,

2) celując w dolną część ciała, do wysokości pasa osoby.

5. Polecenie zastosowania pocisków niepenetracyjnych wydają: Komendant Główny Zandarmerii Wojskowej, komendanci oddziałów Zandarmerii Wojskowej lub osoby przez nich upoważnione.

8 24. 1. Jeżeli wskutek zastosowania środka przymusu bezpośredniego nastąpiło zranienie osoby, żołnierz Zandarmerii Wojskowej jest obowiązany natychmiast udzielić tej osobie pierwszej pomocy, a w razie potrzeby zapewnić pomoc lekarską.

2. Pomoc lekarską zapewnia się zawsze kobiecie ciężarnej, wobec której użyto środka przymusu.

8 25. 1. Jeżeli następstwem zastosowania środka przymusu bezpośredniego jest uszkodzenie ciała lub śmierć człowieka albo szkoda w mieniu znacznej wartości, żołnierz Zandarmerii Wojskowej niezwłocznie:

1) o ile to możliwe:

a) zabezpiecza na miejscu zdarzenia ślady i dowody oraz nie dopuszcza osób postronnych,

b) podejmuje inne czynności niecierpiące zwłoki, aby nie dopuścić do zatarcia śladów i dowodów zdarzenia,

c) podejmuje działania zmierzające do ustalenia świadków zdarzenia,

Nr 157

2) melduje o zdarzeniu oficerowi dyżurnemu jednostki organizacyjnej Zandarmerii Wojskowej.

2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, oficer dyżurny jednostki organizacyjnej Zandarmerii Wojskowej podejmuje niezbędne dalsze czynności zabezpieczające ślady i dowody przed ich utratą, zniekształceniem lub zniszczeniem.

8 26. 1. Zastosowanie środka przymusu bezpośredniego żołnierz Zandarmerii Wojskowej dokumentuje w książce dowódcy patrolu, nakazie konwojowania albo meldunku o doprowadzeniu zatrzymanego oraz w pisemnym meldunku składanym przełożonemu.

2. Pisemny meldunek, o którym mowa w ust. 1, powinien zawierać w szczególności:

1) stopień wojskowy, imię i nazwisko żołnierza oraz nazwę jednostki organizacyjnej Żandarmerii Wojskowej,

2) czas i miejsce zastosowania środka przymusu bezpośredniego,

3)dane osoby, wobec której zastosowano środek przymusu bezpośredniego,

4) szczegółowe powody i rodzaj zastosowanego środka przymusu bezpośredniego,

5) opis postępowania poprzedzającego zastosowanie środka przymusu bezpośredniego,

6) skutki zastosowania środka przymusu bezpośredniego,

7) w razie potrzeby określenie sposobu realizacji przepisów § 4i 25,

Poz. 1837 i 1838

8) inne ważne okoliczności zdarzenia, 9) dane ustalonych świadków zdarzenia,

10) podpis żołnierza sporządzającego meldunek.

3. Jeżeli następstwem zastosowania środka przymusu bezpośredniego jest uszkodzenie ciała lub śmierć człowieka albo szkoda w mieniu znacznej wartości, komendant jednostki organizacyjnej Zandarmerii Wojskowej niezwłocznie zawiadamia właściwego miejscowo prokuratora wojskowego.

4. O każdym przypadku użycia środka przymusu bezpośredniego składa się meldunek w systemie służb dyżurnych.

5. Każdorazowo komendant jednostki organizacyjnej Zandarmerii Wojskowej wyjaśnia zasadność zastosowania środka przymusu bezpośredniego, a o wynikach wyjaśnień pisemnie melduje przełożonemu.

8 27. W zakresie uregulowanym w rozporządzeniu traci moc rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1995 r. w sprawie szczegółowych przypadków oraz warunków i sposobów użycia środków przymusu bezpośredniego, a także szczegółowych warunków i sposobu postępowania przy użyciu broni palnej przez żołnierzy wojskowych organów porządkowych (Dz. U. z 1996 r. Nr 5, poz. 35).

8 28. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2002 r.

Prezes Rady Ministrów: L. Miller

1838 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW

z dnia 18 grudnia 2001 r.

w sprawie użycia środków przymusu bezpośredniego oraz broni palnej przez żotnierzy wojskowych organów porządkowych.

Na podstawie art. 51 ust. 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Zandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych (Dz. U. Nr 123, poz. 1353 i Nr 154, poz. 1800) zarządza się, co następuje:

Rozdział 1 Przepisy ogólne 8 1. Rozporządzenie określa:

1) warunki i sposoby użycia środków przymusu bezpośredniego przez żołnierzy wojskowych organów porządkowych,

2) warunki i sposoby postępowania przy użyciu broni palnej przez żołnierzy wojskowych organów porządkowych,

3) sposób dokumentowania użycia środków przymusu bezpośredniego i broni palnej.

8 2. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o „ustawie”, rozumie się przez to ustawę z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych.

§ 3. Żotnierze wojskowych organów porządkowych realizują uprawnienia, o których mowa w art. 51 ust. 1 ustawy, wobec osób, o których mowa w art. 46 ust. 2i3 albo art. 48 ust. 2 i 3 ustawy.

§ 4. 1. Żotnierze wojskowych organów porządkowych, z zastrzeżeniem § 16 ust. 3, § 17 ust. 3i 8 24 ust.5, są uprawnieni do: