Europejska Karta Społeczna sporządzona w Turynie dnia 18 października 1961 r.

Nr 8

TREŚĆ: Poz.: UMOWA MIĘDZYNARODOWA

67 - Europejska Karta Społeczna, sporządzona w Turynie dnia 18 października 1961 r. 277

68 - Oświadczenie rządowe z dnia 30 listopada 1998 r. w sprawie ratyfikacji przez Rzeczpospo litą Polską Europejskiej Karty Społecznej, sporządzonej w Turynie dnia 18 października 1961 r. 298

ROZPORZĄDZENIA RADY MINISTRÓW:

69 - z dnia 12 stycznia 1999 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ustanowienia warmińsko-mazurskiej specjalnej strefy ekonomicznej 303 70 - z dnia 25 stycznia 1999 r. w sprawie określenia wielokrotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w państwowej sferze budżetowej, stanowiącej przeciętne uposażenie funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej i Państwowej Straży Pożarnej . . . . . . . . . 307 71 - z dnia 26 stycznia 1999 r. w sprawie ustanowienia Pełnomocnika Rządu do Spraw Przygotowania Udziału Polski w Światowej Wystawie Expo 2000 w Hanowerze 308 72 - z dnia 26 stycznia 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad powoływania i odwoływania oraz sprawowania nadzoru nad zespołami orzekającymi o stopniu niepełnosprawności, zakresu ich działania, a także zakresu ich współdziałania z organami administracji rządowej i organami jednostek samorządu terytorialnego 309 73 - z dnia 26 stycznia 1999 r. w sprawie algorytmu podziału środków Państwowego Fundu szu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na realizację określonych zadań jednostek sa morządu terytorialnego oraz sposobu przedstawiania sprawozdań o wykorzystaniu tych środków 310

OBWIESZCZENIE

74 - Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 25 stycznia 1999 r. w sprawie zmian w treści ob wieszczenia o zbiorczych wynikach wyborów do rad na obszarze kraju, przeprowadzonych w dniu 11 października 1998 r. 312

67

EUROPEJSKA KARTA SPOŁECZNA

sporządzona w Turynie dnia 18 października 1961 r.

W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

podaje do powszechnej wiadomości:

W dniu 18 października 1961 r. w Turynie została sporządzona Europejska "Karta Społeczna, zmieniona Pro tokołem zmieniającym Europejską Kartę Społeczną, sporządzonym w Turynie dnia 21 października 1991 r., w następującym brzmieniu:

Przekfad

EUROPEJSKA KARTA SPOŁECZNA EUROPEAN SOCIAL CHARTER

Preambuła Preamble

Rządy sygnatariusze, członkowie Rady Europy, The governments signatory hereto, being mem bers of the Council of Europe,

zważywszy, że celem Rady Europy jest osiągnięcie Considering that the aim of the Council of Europe większej jedności jej członków dla zagwarantowania is the achievement of greater unity between its i urzeczywistnienia ideałów i zasad, które są ich wspól- members for the purpose of safeguarding and

Nr 8 - 278- Poz. 67

nym dziedzictwem oraz dla ułatwienia postępu gospo realising the ideais and principles which are their darczego i społecznego, w szczególności poprzez com mon heritage and of facilitating their economic obronę i rozwijanie praw człowieka i podstawowych and social progress, in particular by the maintenance wolności; and further realisation of human rights and fundamental freedoms;

zważywszy, że w Europejskiej Konwencji o Ochro Considering that in the European Convention for nie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporzą­ the Protection of Human Rights and Fundamental dzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. i w Protokole Freedoms signed at Rome on 4th November 1950, and do niej, podpisanym w Paryżu dnia 20 marca 1952 r., the Protocol thereto signed at Paris on 20th March Państwa członkowskie Rady Europy zgodziły się za 1952, the member States of the Council of Europe pewnić swej ludności prawa obywatelskie i polityczne agreed to secure to their populations the civil and oraz wolności w nich określone; political rights and freedoms therein specified;

zważywszy, że korzystanie z praw społecznych po Considering that the enjoyment of social rights winno być zapewnione bez dyskryminacji ze względu should be secured without discrimination on grounds na rasę, kolor, płeć, religię, poglądy polityczne, pocho of race, colour, sex, religion, political opinio n, national dzenie narodowe lub społeczne; extraction or social origin;

zdecydowane podjąć wspólnie wszelkie wysiłki dla Being resolved to make every effort in common to podnoszenia poziomu życia i popierania dobrobytu improve the standard of living and to promote the społecznego, zarówno ludności miejskiej, jak i wiej social well-being of both their urban and rural skiej, za pomocą odpowiednich instytucji i działań, populations by means of appropriate institutions and action,

uzgodniły co następuje: Have agreed as follows:

Część I Part I

Umawiające się Strony przyjmują za cel swej poli The Contracting Parties accept as the aim of their tyki, która będzie realizowana za pomocą wszelkich od policy, to be pursued by all appropriate means, both powiednich środków, zarówno o charakterze krajo national and international in character, the attainment wym, jak i międzynarodowym, stworzenie warunków, of conditions in which the following rights and w których następujące prawa i zasady będą mogły być principles may be effectively realised: skutecznie realizowane:

1 Każdy będzie miał możliwość zarabiania na życie 1 Everyone shall have the opportunity to earn his poprzez pracę swobodnie wybraną. living in an occupation freely entered upon.

2 Wszyscy pracownicy mają prawo do odpowied 2 Ali workers have the right to just conditions of nich warunków pracy. work.

3 Wszyscy pracownicy mają prawo do bezpiecz 3 Ali workers have the right to safe and healthy nych i higienicznych warunków pracy. working conditions.

4 Wszyscy pracownicy mają prawo do sprawiedli 4 Ali workers have the right to a fair remuneration wego wynagrodzenia, wystarczającego dla za sufficient for a decent standard of living for pewnienia im, jak i ich rodzinom, godziwego po themselves and their families. ziomu życia.

5 Wszyscy pracownicy i pracodawcy mają prawo do 5 Ali workers and employers have the right to swobodnego zrzeszania się w organizacjach krajo freedom of association in national or international wych lub międzynarodowych, w celu ochrony ich organisations for the protection of their economic interesów gospodarczych i społecznych. and social interests.

6 Wszyscy pracownicy i pracodawcy mają prawo do 6 Ali workers and employers have the right to rokowań zbiorowych. bargain collectively.

7 Dzieci i młodociani mają prawo do szczególnej 7 Children and young persons have the right to a ochrony przed zagrożeniami fizycznymi i moralny special protection against the physical and moral mi, na które są narażeni. hazards to which they are exposed.

8 Pracownice, w razie macierzyństwa, oraz inne pra 8 Employed women, in case of maternity, and other cownice, w uzasadnionych przypadkach, mają employed women as appropriate, have the right prawo do szczególnej ochrony w swej pracy. to a special protection in their work.

Nr 8 - 279- Poz. 67

9 Każdy ma prawo do odpowiednich ułatwień w za 9 Everyone has the right to appropriate facilities for kresie poradnictwa zawodowego w celu uzyskania vocational guidance with a view to helping him pomocy w wyborze zawodu odpowiadającego je choose an occupation suited to his personal go osobistym uzdolnieniom i zainteresowaniom. aptitude and interests.

10 Każdy ma prawo do odpowiednich ułatwień w za 10 Everyone has the right to appropriate facilitiesfor kresie szkolenia zawodowego. vocational training.

11 Każdy ma prawo do korzystania z wszelkich środ­ 11 Everyone has the right to benefit from any ków umożliwiających mu osiągnięcie możliwie measures enabling him to enjoy the highest najlepszego stanu zdrowia. possible standard of health attainable.

12 Wszyscy pracownicy i osoby będące na ich utrzy 12 Ali workers and their dependents have the right to maniu mają prawo do zabezpieczenia społeczne­ social security. go.

13 Każdy nie mający wystarczających zasobów ma 13 Anyone without adequate resources has the right prawo do pomocy społecznej i medycznej. to social and medical assistance.

14 Każdy ma prawo do korzystania ze służb opieki 14 Everyone has the right to benefit from social społecznej. welfare services.

15 Osoby niepełnosprawne mają prawo do szkolenia 15 Disabled persons have the right to vocational zawodowego, rehabilitacji oraz readaptacji zawo training, rehabilitation and resettlement, whatever dowej i społecznej, bez względu na przyczynę i ro the origin and nature of their disability. dzaj ich inwalidztwa.

16 Rodzina, jako podstawowa komórka społeczeń­ 16 The family as a fundamental unit of society has the stwa, ma prawo do odpowiedniej ochrony spo right to appropriate social, legaj and economic łecznej, prawnej i ekonomicznej dla zapewnienia protection to ensure its fuli development. jej pełnego rozwoju.

17 Matki i dzieci, niezależnie od stanu cywilnego i sto 17 Mothers and children, irrespective of marital sunków rodzinnych, mają prawo do odpowiedniej status and family relations, have the right to ochrony socjalnej i ekonomicznej. appropriate social and economic protection.

18 Obywatele każdej z Umawiających się Stron mają 18 The nationals of any one ofthe Contracting Parties prawo do prowadzenia wszelkiej działalności za have the right to engage in any gainful occupation robkowej na terytorium innej Umawiającej się in the territory of any one ofthe others on a footing Strony, na zasadzie równości z obywatelami tej of equality with the nationals of the latter, subject ostatniej, z zastrzeżeniem ograniczeń wynikają­ to restrictions based on cogent economic or social cych z ważnych powodów ekonomicznych lub reasons.

społecznych.

19 Pracownicy migrujący, którzy są obywatelami 19 Migrant workers who are nationals of a Umawiającej się Strony, oraz ich rodziny mają pra Contracting Party and their families have the right wo do ochrony i pomocy na terytorium każdej in to protection and assistance in the territory of any nej Umawiającej się Strony. other Contracting Party.

Część II Part II

Umawiające się Strony uznają się, jak przewidzia The Contracting Parties undertake, as provided for no w części III, za związane zobowiązaniami określony­ in Part III, to consider themselves bound by the mi w następujących artykułach i ustępach. obligations laid down in the following articles and paragraphs.

Artykuł 1 Article 1

Prawo do pracy The right to work

W celu zapewnienia skutecznego wykonywania pra With a view to ensuring the effective exercise of wa do pracy, Umawiające się Strony zobowiązują się: the right to work, the Contracting Parties undertake:

1 przyjąć, jako jeden z ich zasadniczych celów i obo 1 to accept as one of their primary aims and wiązków, osiągnięcie i utrzymanie możliwie naj responsibilities the achievement and maintenance of wyższego i stabilnego poziomu zatrudnienia w ce as high and stable alevel of employment as possible, lu osiągnięcia stanu pełnego zatrudnienia; with a view to the attainment of fuli employment;

Nr 8 - 280- Poz. 67

2 chronić skutecznie prawo pracownika do zarabia 2 to protect effectively the right of the worker to earn nia na życie poprzez pracę swobodnie wybraną; his living in an occupation freely entered upon;

3 ustanowić lub utrzymywać bezpłatne służby za 3 to establish or maintain free employment services trudnienia dla wszystkich pracowników; for all workers;

4 zapewnić lub popierać odpowiednie poradnictwo 4 to provide or promote appropriate vocational zawodowe, szkolenie i readaptację zawodową. guidance, training and rehabilitation.

Artykuł 2 Article 2

Prawo do odpowiednich warunków pracy The right to just conditions of work

W celu zapewnienia skutecznego wykonywania With a view to ensuring the effective exercise of prawa do odpowiednich warunków pracy, Umawiają­ the right to just conditions of work, the Contracting ce się Strony zobowiązują się: Parties undertake:

1 określić rozsądny dzienny i tygodniowy czas pracy, 1 to provide for reasonable daily and weekly working stopniowo skracać tygodniowy czas pracy do ta hours, the working week to be progressively kiego wymiaru, na jaki pozwala wzrost wydajności reduced to the extent that the increase of oraz inne związane z tym czynniki; productivity and other relevant factors permit;

2 zapewnić płatne dni świąteczne; 2 to provide for public holidays with pay;

3 zapewnić coroczny, co najmniej dwutygodniowy 3 to provide for a minimum of two weeks annual płatny urlop; holiday with pay;

4 zapewnić pracownikom zatrudnionym przy okre 4 to provide for additional paid holidays or reduced ślonych pracach, niebezpiecznych lub szkodliwych working hours for workers engaged in dangerous dla zdrowia, bądź skrócenie czasu pracy, bądź do or unhealthy occupations as prescribed; datkowe płatne urlopy;

5 zapewnić tygodniowy wypoczynek, który będzie, 5 to ensure a weekly rest period which shall, as far as w miarę możliwości, zbiegał się z dniem uznanym possible, coincide wit h the day recognised by za dzień wolny od pracy zgodnie z tradycją lub tradition or custom in the country or region zwyczajem danego kraju lub regionu. concerned as a day of rest.

Artykuł 3 Article 3

Prawo do bezpiecznych The right to safe i higienicznych warunków pracy and healthy working conditions

W celu zapewnienia skutecznego wykonywania With a view to ensuring the effective exercise of prawa do bezpiecznych i higienicznych warunków pra the right to safe and healthy working conditions, the cy, Umawiające się Strony zobowiązują się: Contracting Parties undertake:

1 wydać przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny; 1 to issue safety and health regulations;

2 zapewnić środki kontroli stosowania tych przepi 2 to provide for the enforcement of such regulations sów; by measures of supervision;

3 konsultować się, gdy zachodzi potrzeba, z organi 3 to consult, as appropriate, employers' and zacjami pracodawców i pracowników w sprawach workers' organisations on measures intended to środków zmierzających do poprawy bezpieczeń­ improve industrial safety and health. stwa i higieny pracy.

Artykuł 4 Article 4

Prawo do sprawiedliwego wynagrodzenia The right to a fair remuneration

W celu zapewnienia skutecznego wykonywania Wit h a view to ensuring the effective exercise of prawa do sprawiedliwego wynagrodzenia, Umawiają­ the right to a fair remuneration, the Contracting Parties ce się Strony zobowiązują się: undertake:

1 uznać prawo pracowników do takiego wynagro 1 to recognise the right of workers to a remuneration dzenia, które zapewni im i ich rodzinom godziwy such as will give them and their families a decent poziom życia; standard of living;

Nr 8 - 281 Poz. 67

2 uznać prawo pracowników do zwiększonej stawki 2 to recognise the right ot workers to an increased wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbo rate of remuneration for overtime work, subject to wych, z zastrzeżeniem wyjątków w przypadkach exceptions in particular cases; szczegól nych;

3 uznać prawo pracowników, mężczyzn i kobiet, do 3 to recognise the right ot men and women workers jednakowego wynagrodzenia za pracę jednakowej to equal pay for work of equal value;

wartości;

4 uznać prawo wszystkich pracowników do rozsąd­ 4 to recognise the right of all workers to a reasona nego okresu wypowiedzenia w razie zwolnienia ble period of notice for termination ot employ z pracy; ment;

5 zezwolić na dokonywanie potrąceń z wynagrodzeń 5 to permit deductions from wages only under tylko na warunkach i w zakresie przewidzianym conditions and to the extent prescribed by national w ustawodawstwie krajowym lub ustalonym laws or regulations or fixed by collective w układach zbiorowych pracy lub w orzeczeniach agreements or arbitration awards.

arbitrażowych.

Wykonywanie tych praw powinno być zapewnione The exsercise ot these rights shall be achieved by w drodze bądź swobodnie zawartych układów zbioro treely concluded collective agreements, by statutory wych pracy, bądź w drodze prawnie określonych me wage-fixing machinery, or by other means appropriate chanizmów ustalania wynagrodzeń, bądź za pomocą to national conditions. innych środków, odpowiednich do warunków krajo wych.

Artykuł 5 Article 5

Prawo do organizowania się The right to organise

W celu zapewnienia lub popierania swobody pra With a view to ensuring or promoting the freedom cowników i pracodawców tworzenia lokalnych, krajo of workers and employers to form local, national or wych lub międzynarodowych organizacji w celu international organisations for the protection ot their ochrony ich interesów ekonomicznych i społecznych economic and social interests and to join those oraz wstępowania do tych organizacji, Umawiające się organisations, the Contracting Parties undertake that Strony zobowiązują się, że ustawodawstwo krajowe nationallaw shall not be such as to impair, nor shall it nie będzie naruszać ani też nie będzie stosowane be so applied as to impair, this freedom. The extent to w sposób, który naruszałby tę swobodę. Zakres, w ja which the guarantees provided for in this article shall kim gwarancje przewidziane w niniejszym artykule bę­ apply to the police shall be determined by national dą miały zastosowanie do policji, zostanie określony laws ar regulations. The principle governing the przez ustawodawstwo krajowe. Zasada dotycząca sto application to the members ot the armed forces of sowania tych gwarancji do członków sił zbrojnych i za these guarantees and the extent to which they shall kres, w jakim będą one miały zastosowanie do tej gru apply to persons in this category shall equally be py osób, zostaną również określone przez ustawodaw determined by nationallaws or regulations. stwo krajowe.

Artykuł 6 Article 6

Prawo do rokowań zbiorowych The right to bargain collectively

W celu zapewnienia skutecznego wykonywania With a view to ensuring the effective exercise of prawa do rokowań zbiorowych, Umawiające się Stro the right to bargain collectively, the Contracting ny zobowiązują się: Parties undertake:

1 popierać wspólne konsultacje pomiędzy pracowni 1 to promote joint consultation between workers and kami a pracodawcami; employers;

2 popierać, kiedykolwiek będzie to konieczne i wła­ 2 to promote, where necessary and appropriate, ściwe, mechanizm dobrowolnych negocjacji mię­ machinery for voluntary negotiations between dzy pracodawcami lub organizacjami pracodaw employers or employers' organisations and ców z jednej strony a organizacjami pracowników workers' organisations, with a view to the z drugiej strony, dla uregulowania, w drodze ukła­ regulation of terms and conditions ot employment dów zbiorowych pracy, warunków zatrudnienia; by means of collective agreements;

3 popierać ustanowienie i wykorzystywanie właści­ 3 to promote the establishment and use of wych mechanizmów pojednawczych oraz dobro- appropriate machinery tor conciliation and

Nr 8 - 282- Poz. 67

wolnego arbitrażu dla rozstrzygania sporów zbio voluntary arbitration for the settlement of labour rowych; disputes;

oraz uznają: and recognise:

4 prawo pracowników i pracodawców do zbiorowe 4 the right of workers and employers to collective go działania w przypadku konfliktu interesów, włą­ action in cases of conflicts of interest, including czając w to prawo do strajku, z zastrzeżeniem zo the right to strike, subject to obligations that might bowiązań, jakie mogłyby wyniknąć z wcześniej za arise out of collective agreements previously wartych układów zbiorowych pracy. entered into.

Artykuł 7 Article 7

Prawo dzieci i młodocianych do ochrony The right ot children and young persons to protection

W celu zapewnienia skutecznego wykonywania Wit h a view to ensuring the effective exercise of prawa dzieci i młodocianych do ochrony, Umawiające the right of children and young persons to protection, się Strony zobowiązują się: the Contracting Parties undertake:

1 ustalić, że wiek piętnastu lat będzie minimalnym 1 to provide that the minimum age of admission to wiekiem dopuszczenia do zatrudnienia, z zastrze employment shall be 15 years, subject to żeniem wyjątków wobec dzieci zatrudnionych przy exceptions for children employed in prescribed określonych, lekkich pracach, nieszkodliwych dla light work without harm to their health, morais or ich zdrowia, moralności lub kształcenia; education;

2 ustalić wyższy minimalny wiek dopuszczenia do za 2 to provide that a higher minimum age of trudnienia w niektórych, określonych zawodach, admission to employment shall be fixed with uznanych za niebezpieczne lub szkodliwe dla zdro respect to prescribed occupations regarded as wia; dangerous or unhealthy;

3 zabronić, by dzieci, które podlegają jeszcze obo 3 to provide that persons who are still subject to wiązkowemu nauczaniu, były zatrudniane przy compulsory education shall not be employed in pracach, które uniemożliwiałyby im pełne korzy such work as would deprive them of the fuli stanie z tego nauczania; benefit of their education;

4 ograniczyć czas pracy pracowników mających 4 to provide that the working hours of persons under mniej niż szesnaście lat tak, by odpowiadał potrze 16 years ot age shall be limited in accordance with bom ich rozwoju, a szczególnie potrzebie ich szko the needs of their development, and particularly lenia zawodowego; with their need for vocational training;

5 uznać prawo pracowników młodocianych i prakty 5 to recognise the right of young workers and kantów do sprawiedliwego wynagrodzenia lub do apprentices to a fair wage or other appropriate innych odpowiednich zasiłków; allowances;

6 przewidzieć, że czas poświęcany przez młodocia­ 6 to provide that the time spent by young persons in nych na szkolenie zawodowe podczas zwykłego vocational training during the normai working czasu pracy będzie, za zgodą pracodawcy, trakto hours with the consent of the employer shall be wany jako stanowiący część dnia pracy; treated as forming part of the working day;

7 ustalić, że osoby zatrudnione, mające mniej niż 7 to provide that employed persons of under 18 osiemnaście lat, uprawnione będą do corocznego years of age shall be entitled to not less than three płatnego urlopu, nie krótszego niż trzy tygodnie; weeks' annual holiday with pay;

8 zabronić zatrudniania osób mających mniej niż 8 to provide that persons under 18 years of age shall osiemnaście lat przy pracy nocnej, z wyjątkiem not be employed in night work with the exception pewnych zawodów, określonych przez ustawo of certain occupations provided for by national dawstwo krajowe; laws or regulations;

9 ustalić, że osoby mające mniej niż osiemnaście lat, 9 to provide that persons under 18 years of age wykonujące niektóre, określone przez ustawodaw employed in occupations prescribed by national stwo krajowe zawody, będą podlegały regularnej laws or regulations shall be subject to regular kontroli lekarskiej; medical control;

10 zapewnić szczególną ochronę przed fizycznymi 10 to ensure special protection against physical and i moralnymi zagrożeniami, na które narażone są moral dangers to which children and young dzieci i młodociani, a szczególnie przed tymi, które persons are exposed, and particularly against those bezpośrednio lub pośrednio wynikają z ich pracy. resulting directly or indirectly from their work.

Nr 8 - 283- Poz. 67

Artykuł 8 Article 8

Prawo pracownic do ochrony The right of employed women to protection

W celu zapewnienia skutecznego wykonywania Wit h a view to ensuring the effective exercise of prawa pracownic do ochrony, Umawiające się Strony the right of employed women to protection, the zobowiązują się: Contracting Parties undertake:

1 zapewnić kobietom, przed i po urodzeniu dziecka, 1 to provide either by paid leave, by adequate social urlop w wymiarze całkowitym co najmniej dwuna security benefits or by benefits from public funds stu tygodni bądź poprzez płatny urlop, bądź po for women to take leave before and after childbirth przez odpowiednie świadczenia z ubezpieczenia up to atotal of at least 12 weeks; społecznego lub z funduszy publicznych; 2 to consider it as unlawful for an employer to give a 2 uznać za bezprawne wypowiedzenie przez praco woman notice of dismissal during her absence on dawcę pracy kobiecie w okresie jej nieobecności maternity leave or to give her notice of dismissal z powodu urlopu macierzyńskiego lub dokonanie at such a time that the notice would expire during wypowiedzenia w takim terminie, że okres wypo such absence; wiedzenia wygaśnie w trakcie takiej nieobecności; 3 to provide that mothers who are nursing their 3 zapewnić matkom karmiącym swoje dzieci wystar infants shall be entitled to sufficient time off for czające przerwy w tym celu; this purpose;

4 a) uregulować zatrudnianie kobiet przy pracy noc 4 a) to regulate the employment of women workers nej w przemyśle; on night work in industrial employment;

b) zakazać zatrudniania kobiet w kopalniach pod b) to prohibit the employment of women workers ziemią oraz, jeżeli ma to miejsce, przy wszelkich in underground mining, and, as appropriate, on innych pracach nieodpowiednich dla nich z po all other work which is unsuitable for them by wodu niebezpiecznego, niezdrowego lub uciąż­ reason of its dangerous, unhealthy, or arduous liwego charakteru. nature.

Artykuł 9 Article 9

Prawo do poradnictwa zawodowego The right to vocational guidance

W celu zapewnienia skutecznego wykonywania With a view to ensuring the effective exercise of prawa do poradnictwa zawodowego, Umawiające się the right to vocational guidance, the Contracting Strony zobowiązują się zapewnić lub popierać, w mia Parties undertake to provide or promote, as necessary, rę potrzeby, służby, które będą udzielać pomocy a service which will assist ali persons, including the wszystkim osobom, w tym osobom niepełnospraw­ handicapped, to solve problems related to nym, w rozwiązywaniu problemów dotyczących wy occupational choice and progress, with due regard to boru zawodu i awansu zawodowego, uwzględniając the individual's characteristics and their relation to indywidualne predyspozycje oraz związek tych predys occupational opportunity: this assistance should be pozycji z możliwościami zatrudnienia; pomoc ta będzie available free of charge, both to young persons, dostępna bezpłatnie, zarówno dla młodzieży, w tym including school children, and to adults. dla dzieci w wieku szkolnym, jak i dla dorosłych.

Artykuł 10 Article 10

Prawo do szkolenia zawodowego The right to vocational training

W celu zapewnienia skutecznego wykonywania With a view to ensuring the effective exercise of prawa do szkolenia zawodowego, Umawiające się the right to vocational training, the Contracting Parties Strony zobowiązują się: undertake:

1 zapewnić lub popierać, w miarę potrzeby, szkolenie 1 to provide or promote, as necessary, the technical techniczne i zawodowe wszystkich osób, w tym and vocational training of all persons, including osób niepełnosprawnych, w porozumieniu z orga the handicapped, in consultation with employers' nizacjami pracodawców i pracowników oraz and workers' organisations, and to grant facilities umożliwić oparty jedynie na kryterium uzdolnień for access to higher technical and university indywidualnych dostęp do wyższego nauczania education, based solelyon individual aptitude; technicznego i uniwersyteckiego;

2 zapewnić lub popierać system przysposobienia za 2 to provide or promote a system of apprenticeship wodowego oraz inne systemy szkolenia młodych and other systematic arrangements for training chłopców i dziewcząt w różnych zawodach; young boys and girls in their various employments;

Nr 8 - 284- Poz. 67

3 zapewnić lub popierać, w miarę potrzeby: 3 to provide or promote, as necessary:

a) odpowiednie i dostępne ułatwienia w celu szko a) adequate and readily available training facilities lenia dorosłych pracowników; tor adult workers;

b) specjalne ułatwienia w celu przeszkolenia doro b) special facilities for the re-training of adult słych pracowników, niezbędnego ze względu na workers needed as a result of technological postęp techniczny lub nowe tendencje na rynku development or new trends in employment; pracy;

4 popierać pełne wykorzystywanie ułatwień zapew 4 to encourage the fuli utilisation of the facilities nianych poprzez odpowiednie środki, takie jak: provided by appropriate measures such as:

a) obniżenie lub zniesienie wszelkich kosztów lub a) reducing or abolishing any fees or charges;

opłat;

b) przyznanie, w uzasadnionych przypadkach, po b) granting tinancial assistance in appropriate mocy finansowej; cases;

c) włączenie do zwykłego czasu pracy czasu spę­ c) including in the normai working hours' time dzanego na zawodowym szkoleniu uzupełniają­ spent on supplementary training taken by the cym, podjętym w okresie zatrudnienia przez worker, at the request of his employer, during pracownika na życzenie jego pracodawcy; employment;

d) zapewnienie, poprzez odpowiedni nadzór, w po d) ensuring, through adequate supervision, in rozumieniu z organizacjami pracodawców i pra consultation wit h the employers' and workers' cowników, skutecznego systemu przysposobie organisations, the efficiency of apprenticeship nia zawodowego i każdego innego systemu and other training arrangements for young szkolenia młodych pracowników oraz, w spo workers, and the adequate protection of young sób ogólny, odpowiedniej ochrony młodych workers generally. pracowników.

Artykuł 11 Article 11

Prawo do ochrony zdrowia The right to protection ot health

W celu zapewnienia skutecznego wykonywania With a view to ensuring the effective exercise ot prawa do ochrony zdrowia, Umawiające się Strony zo the right to protection of health, the Contracting bowiązują się podjąć bądź bezpośrednio, bądź we Parties undertake, either directly or in co-operation współpracy z organizacjami publicznymi lub prywat wit h public or private organisations, to take nymi, stosowne środki zmierzające zwłaszcza do: appropriate measures designed inter a/ia:

1 wyeliminowania, tak dalece jak to możliwe, przy 1 to remove as far as possible the causes of ill czyn chorób; -health;

2 zapewnienia ułatwień w zakresie poradnictwa oraz 2 to provide advisory and educational facilities for oświaty, dla poprawy stanu zdrowia i rozwijania in the promotion of health and the encouragement of dywidualnej odpowiedzialności w sprawach zdro individual responsibility in matters of health; wia;

3 zapobiegania, tak dalece, jak to możliwe, choro 3 to prevent as far as possible epidemic, endemie bom epidemicznym, endemicznym i innym. and other diseases.

Artykuł 12 Article 12

Prawo do zabezpieczenia społecznego The right to social security

W celu zapewnienia skutecznego wykonywania With a view to ensuring the effective exercise of prawa do zabezpieczenia społecznego, Umawiające the right to social security, the Contracting Parties się Strony zobowiązują się: undertake:

1 ustanowić lub utrzymywać system zabezpieczenia 1 to establish or maintain a system of social security;

społecznego;

2 utrzymywać system zabezpieczenia społecznego na 2 to maintain the social security system at a zadowalającym poziomie, równym co najmniej po satisfactory level at least equal to that required for ziomowi niezbędnemu dla ratyfikowania Konwencji ratification ot International Labour Convention Międzynarodowej Organizacji Pracy (nr 102) dotyczą­ (No. 102) Concerning Minimum Standards of cej minimalnych norm zabezpieczenia społecznego; Social Security;

Nr 8 -2~- Po~·§l

3 zabiegać o stopniowe podnoszenie poziomu syste 3 to endeavour to raise progressively the system of mu zabezpieczenia społecznego; social security to a higher level;

4 podjąć kroki, poprzez zawarcie odpowiednich poro 4 to take steps, by the conclusion of appropriate zumień dwustronnych i wielostronnych lub za po bilaterai and multilateral agreements, or by other mocą innych środków, i z zastrzeżeniem warunków means, and subject to the conditions laid down in ustanowionych w takich porozumieniach, w celu such agreements, in order to ensure: zapewnienia:

a) równego traktowania własnych obywateli i oby a) equal treatment wit h their own nationals of the wateli innych Umawiających się Stron, jeżeli nationals of other Contracting Parties in respect chodzi o uprawnienia z tytułu zabezpieczenia of social security rights, including the retention społecznego, w tym zachowanie korzyści wyni of benefits arising out of social security kających z ustawodawstwa dotyczącego zabez legislation, whatever movements the persons pieczenia społecznego, bez względu na zmiany protected may undertake between the miejsca pobytu na terytoriach Umawiających się territories of the Contracting Parties; Stron, które mogłyby podjąć osoby chronione;

b) przyznawania, zachowania i przywracania b) the granting, maintenance and resumption of uprawnień z tytułu zabezpieczenia społecznego social security rights by such means as the za pomocą takich środków, jak zliczanie okre accumulation of insurance or employment sów ubezpieczenia lub zatrudnienia, wypełnio­ periods completed under the legislation of each nych zgodnie z ustawodawstwem każdej z Uma of the Contracting Parties. wiających się Stron.

Artykuł 13 Article 13

Prawo do pomocy społecznej i medycznej The right to social and medical assistance

W celu zapewnienia skutecznego wykonywania With a view to ensuring the effective exercise of prawa do pomocy społecznej i medycznej, Umawiają­ the right to social and medical assistance, the ce się Strony zobowiązują się: Contracting Parties undertake:

1 zapewnić, by każdej osobie, która nie posiada do 1 to ensure that any person who is without adequate statecznych zasobów i która nie jest zdolna do za resources and who is unable to secure such pewnienia ich sobie z innych źródeł, szczególnie resources either by his own efforts or from other poprzez świadczenia z systemu zabezpieczenia sources, in particular by benefits under a social społecznego, została przyznana odpowiednia po security scheme, be granted adequate assistance, moc oraz, w przypadku choroby, opieka konieczna and, in case of sickness, the care necessitated by ze względu na jej stan; his condition;

2 zapewnić, by osoby otrzymujące taką pomoc nie 2 to ensure that persons receiving such assistance cierpiały z tego względu ograniczenia ich praw po shall not, for that reason, suffer from a diminution litycznych lub społecznych; of their political or social rights;

3 przewidzieć, by każdy mógł otrzymać od właści­ 3 to prowide that everyone may receive by wych służb publicznych lub prywatnych taką pora appropriate public or private services such advice dę i osobistą pomoc, jaka może być konieczna dla and personal help as may be requires to prevent, zapobieżenia lub usunięcia stanu potrzeby, lub to remove, or to alleviate personalor family want; ulżenia sytuacji osobistej lub rodzinnej;

4 stosować postanowienia przewidziane w ustępach 4 to apply the provisions referred to in paragraphs 1, 1,2 i 3 niniejszego artykułu na równi wobec swo 2 and 3 this article on an equal footing with their ich obywateli i wobec obywateli innych Umawia nationals to nationals of other Contracting Parties jących się Stron, znajdujących się legalnie na ich lawfully within their territories, in accordance with terytoriach, zgodnie z zobowiązaniami wynikający­ their obligations under the European Convention mi dla Stron z Europejskiej konwencji o pomocy on Social and Medical Assistance, signed at Paris społecznej i medycznej, podpisanej w Paryżu dnia on 11th December 1953. 11 grudnia 1953 r.

Artykuł 14 Article 14

Prawo do korzystania ze służb opieki społecznej The right to benefit from social welfare services

W celu zapewnienia skutecznego wykonywania With a view to ensuring the effective exercise of prawa do korzystania ze służb opieki społecznej, Uma the right to benefit from social welfare services, the wiające się Strony zobowiązują się: Contracting Parties undertake:

Nr 8 - 280,- Poz. 67

1 popierać lub organizować służby posługujące się 1 to promote or provide services which, by using metodami właściwymi dla pracy socjalnej oraz methods of social work, would contribute to the które przyczyniają się do dobrobytu i rozwoju za welfare and development of both individuals and równo jednostek, jak i grup w społeczeństwie, oraz groups in the community, and to their adjustment do ich adaptacji w środowisku społecznym; to the social environment;

2 zachęcać do uczestnictwa jednostek i organizacji 2 to encourage the participation of individuals and dobroczynnych lub innych w ustanawianiu i utrzy voluntary or other organisations in the mywaniu takich służb. establishment and maintenance of such services.

Artykuł 15 Article 15

Prawo osób niepełnosprawnych fizycznie lub umysło­ The right of physically or mentally disabled persons wo do szkolenia zawodowego, rehabilitacji oraz to vocational training, rehabilitation and social readaptacji zawodowej i społecznej resettlement

W celu zapewnienia skutecznego wykonywania Wit h a view to ensuring the effective exercise of prawa osób niepełnosprawnych fizycznie lub umysło­ the right of the physically or mentally disabled to wo do szkolenia zawodowego, rehabilitacji oraz re vocational training, rehabilitation and resettlement, adaptacji zawodowej i społecznej, Umawiające się the Contracting Parties undertake: Strony zobowiązują się:

1 podjąć konieczne środki w celu zapewnienia oso 1 to take adequate measures for the provIslon of bom niepełnosprawnym ułatwień szkolenio training facilities, including, where necessary, wych, w tym, jeżeli to konieczne, utworzenie wy specialised institutions, public or private; specjalizowanych instytucji publicznych lub pry watnych;

2 podjąć odpowiednie środki w celu zatrudniania 2 to take adequate measures for the placing of osób niepełnosprawnych, takie jak wyspecjalizo disabled persons in employment, such as wane służby pośrednictwa pracy, ułatwianie po specialised placing services, facilities for sheltered dejmowania pracy chronionej oraz środki dla za employment and measures to encourage chęcania pracodawców do zatrudniania osób nie employers to admit disabled persons to pełnosprawnych. employment.

Artykuł 16 Article 16

Prawo rodziny do ochrony społecznej, prawnej The right of the family to social, lega I and economic i ekonomicznej protection

W celu zapewnienia warunków niezbędnych do Wit h a view to ensuring the necessary conditions pełnego rozwoju rodziny, która jest podstawową ko for the fuli development of the family, which is a mórką społeczeństwa, Umawiające się Strony zobo fundamental unit of society, the Contracting Parties wiązują się popierać ekonomiczną, prawną i społeczną undertake to promote the economic, legal and social ochronę życia rodzinnego, zwłaszcza poprzez takie protection of family life by such means as social and środki, jak świadczenia społeczne i rodzinne, rozwiąza­ family benefits, fiscal arrangements, provision of nia podatkowe, zachęcanie do budowania mieszkań family housing, benefits for the newly married, and dostosowanych do potrzeb rodzin, świadczenia dla other appropriate means. młodych małżeństw oraz wszelkie inne stosowne

środki.

Artykuł 17 Article 17

Prawo matek i dzieci do ochrony społecznej The right of mothers and children to social and i ekonomicznej economic protection

W celu zapewnienia skutecznego wykonywania Wit h a view to ensuring the effective exercise of prawa matek i dzieci do ochrony społecznej i ekono the right of mothers and children to social and micznej, Umawiające się Strony zobowiązują się po economic protection, the Contracting Parties will take dejmować wszelkie konieczne i odpowiednie środki all appropriate and necessary measures to that end, w tym celu, włączając w to ustanowienie lub utrzymy including the establishment or maintenance of wanie odpowiednich instytucji lub służb. appropriate institutions or services.

Nr 8 - 287;- Poz.,6Z

Artykuł 18 Article 18

Prawo do prowadzenia działalności zarobkowej na The right to engage in a gainful occupation in the terytoriach innych Umawiających się Stron territory ot other Contracting Parties

W celu zapewnienia skutecznego wykonywania With a view to ensuring the effective exercise ot prawa do prowadzenia działalności zarobkowej na te the right to engage in a gaintul occupation in the rytorium każdej innej Umawiającej się Strony, Uma territory ot any other Contracting Party, the wiające się Strony zobowiązują się: Contracting Parties undertake:

1 stosować istniejące regulacje prawne w duchu li 1 to apply existing regulations in a spirit ot liberality; beralnym;

2 uprościć obowiązujące formalności oraz zmniej 2 to simplify existing tormalities and to reduce or szyć lub znieść opłaty administracyjne i inne opła­ abolish chancery dues and other charges payable ty, nakładane na pracowników zagranicznych lub by foreign workers or their employers; ich pracodawców;

3 liberalizować, indywidualnie lub zbiorowo, regula 3 to liberalise, individually or collectively, regula cje prawne dotyczące zatrudniania pracowników tions governing the employment ot foreign wor zagranicznych; kers;

oraz uznają: and recognise:

4 prawo do opuszczenia kraju przez swych obywate 4 the right ot their nationals to leave the country to li, pragnących wykonywać działalność zarobkową engage in a gaintul occupation in the territories ot na terytoriach innych Umawiających się Stron. the other Contracting Parties.

Artykuł 19 Article 19

Prawo pracowników migrujących i ich rodzin The right ot migrant workers and their tamilies to do ochrony i pomocy protection and assistance

W celu zapewnienia skutecznego wykonywania With a view to ensuring the effective exercise ot prawa pracowników migrujących i ich rodzin do the right of migrant workers and their families to ochrony i pomocy na terytorium każdej innej Umawia protection and assistance in the territory ot any other jącej się Strony, Umawiające się Strony zobowiązują Contracting Party, the Constracting Parties undertake:

się:

1 utrzymywać lub zapewnić odpowiednie i bezpłatne 1 to maintain or to satisfy themselves that there are służby zobowiązane do udzielania pomocy takim maintained adequate and tree services to assist pracownikom, szczególnie do udzielania im do such workers, particularly in obtaining accurate kładnych informacji oraz podejmowania wszelkich intormation, and to take all appropriate steps, so odpowiednich środków, tak dalece, jak zezwala na far as national laws and regulations permit, to ustawodawstwo krajowe, przeciwko mylącej against misleading propaganda relating to propagandzie dotyczącej emigracji i imigracji; emigration and immigration;

~. 2 przyjąć, w ramach własnej jurysdykcji, odpowied 2 to adopt appropriate measures within their own ; nie środki dla ułatwienia wyjazdu, podróży i przy jurisdiction to tacilitate the departure, journey and jęcia takich pracowników i ich rodzin oraz zapew reception ot su ch workers and their tamilies, and nić im, w ramach własnej jurysdykcji, odpowied to provide, within their own jurisdiction, nią opiekę sanitarną i medyczną oraz dobre warun appropriate services for health, medical attention ki higieniczne w trakcie podróży; and good hygienic conditions during the journey;

3 popierać współpracę, kiedy to właściwe, między 3 to promote co-operation, as appropriate, between służbami socjalnymi, publicznymi i prywatnymi, social services, public and private, in emigration krajów emigracji i imigracji; and immigration countries;

4 zapewnić takim pracownikom, przebywającym le 4 to secure for such workers lawtully within their galnie na ich terytoriach, tak dalece jak reguluje to territories, insofar as such matters are regulated ustawodawstwo lub podlega kontroli władz admi by law or regulations or are subject to the control nistracyjnych, traktowanie nie mniej korzystne niż ot administrative authorities, treatment not less własnych obywateli w zakresie następujących favourable than that of their own nationals in spraw: respect of the following matters:

a) wynagradzania oraz innych warunków zatrud a) remuneration and other employment and nienia i pracy; working conditions;

'<Dziennik Ustaw Nr 8 -~- Poz. 67

b) członkostwa w związkach zawodowych oraz ko b) membership of trade unions and enjoyment of rzystania z dobrodziejstw rokowań zbiorowych; the benefits of collective bargaining;

c) zakwaterowania; c) accommodation;

5 zapewnić takim pracownikom, przebywającym le 5 to secure for such workers lawfully within their galnie na ich terytoriach, traktowanie nie mniej ko territories treatment not less favourable than that rzystne niż własnych obywateli, jeżeli chodzi o po of their own nationals wit h regard to employment datki, opłaty lub składki płatne z tytułu zatrudnie taxes, dues or contributions payable in respect of nia; employed persons;

6 ułatwić, w możliwym zakresie, połączenie rodziny 6 to facilitate as far as possible the reunion of the pracownika migrującego, któremu zezwolono na family of a foreign worker permitted to establish osiedlenie się na danym terytorium; himself in the territory;

7 zapewnić takim pracownikom, znajdującym się le 7 to secure for such workers lawfully within their galnie na ich terytoriach, traktowanie nie mniej ko territories treatment not less favourable than that rzystne niż własnych obywateli w zakresie postę­ of their own nationals in respect of legaj powania sądowego, dotyczącego spraw powoła­ proceedings relating to matters referred to in this nych w niniejszym artykule; article;

8 zapewnić, by tacy pracownicy, mieszkający legalnie 8 to secure that such workers lawfully residing na ich terytoriach, nie mogli być wydaleni, o ile nie within their territories are not expelled unless they zagrażają bezpieczeństwu państwa lub nie naru endanger national security of offend against szają porządku publicznego lub dobrych obycza public interest or morality; jów;

9 zezwolić, w granicach ustalonych przez ustawo 9 to permit, within legaj limits, the transfer of such dawstwo, na przekazywanie takiej części zarobków parts of the earnings and savings of such workers i oszczędności pracowników migrujących, jakiej as they may desire; mogą oni sobie życzyć;

10 rozszerzyć ochronę i pomoc przewidzianą w niniej 10 to extend the protection and assistance provided szym artykule na pracowników migrujących pra for in this article to self-employed migrants insofar cujących na własny rachunek, tak dalece, jak środ­ as such measures apply. ki te mają wobec nich zastosowanie.

Część III Part III

Artykuł 20 Article 20

Zobowiązania Undertakings

1. Każda z Umawiających się Stron zobowiązuje 1. Each of the Contracting Parties undertakes:

się:

a) uznać część I niniejszej Karty za deklarację ce a) to consider Part I of this Charter as a declaration lów, do których osiągnięcia dążyć będzie przy of the aims which it will pursue by all :; pomocy wszelkich stosownych środków, zgod appropriate means, as stated in the introductory nie z postanowieniami ustępu wprowadzające­ paragraph of that part; go tę część;

b) uznać się za związaną przez co najmniej pięć b) to consider itself bound by at least five of the z siedmiu następujących artykułów części II Kar following articles of Part II of this Charter: ty: artykuły 1,5,6,12, 13, 16 i 19; Articles 1,5,6,12,13,16 and 19;

c) w uzupełnieniu artykułów wybranych przez nią c) in addition to the articles selected by it in zgodnie z poprzednim punktem, uznać się za accordance with the preceding sub-paragraph, związaną taką liczbą artykułów lub numerowa to consider itself bound by such a number of nych ustępów części II Karty, które wybierze, articles or numbered paragraphs of Part II ofthe pod warunkiem, że ogólna liczba artykułów lub Charter as it may select, provided that the total numerowanych ustępów, którymi się zwiąże, number of articles or numbered paragraphs by nie będzie mniejsza niż 10 artykułów lub 45 nu which it is bound is not less than 10 articles or merowanych ustępów. 45 numbered paragraphs.

2. Wybór artykułów lub ustępów, dokonany 2. The articles or paragraphs selected in w myśl postanowień punktów b) i c) ustępu 1 niniej accordance with sub-paragraphs b) and c) of paragraph szego artykułu, będzie notyfikowany Sekretarzowi Ge- 1 of this article shall be notified to the Secretary

Nr 8 - (~- Poz. ftl

neralnemu Rady Europy przez zainteresowaną Uma General of the Council of Europe at the time when the wiającą się Stronę w chwili składania dokumentu raty instrument of ratification or approval of the fikacyjnego lub zatwierdzenia. Contracting Party concerned is deposited.

3. Każda Umawiająca się Strona będzie mogła 3. Any Contracting Party may, at alater date, oświadczyć w późniejszym czasie, w drodze notyfika declare by notification to the Secretary General that it cji skierowanej do Sekretarza Generalnego, że uważa considers itself bound by any articles or any się za związaną każdym innym artykułem lub numero numbered paragraphs of Part II of the Charter which it wanym ustępem części II Karty, którego jeszcze nie has not already accepted under the terms of przyjęła zgodnie z postanowieniami ustępu 1 niniej paragraph 1 of this article. Such undertakings szego artykułu. Takie późniejsze zobowiązania będą subsequently given shall be deemed to be an integral uważane za stanowiące integralną część ratyfikacji lub part of the ratification or approval, and shall have the zatwierdzenia i będą miały taki sam skutek począwszy same effect as from the thirtieth day after the date of od trzydziestego dnia od daty notyfikacji. the notification.

4. Sekretarz Generalny powiadomi wszystkie Rzą­ 4. The Secretary General shall communicate to all dy sygnatariuszy oraz Dyrektora Generalnego Między­ the signatory governments and to the Director General narodowej Organizacji Pracy o każdej notyfikacji, jaką of the International Labour Office any notification otrzyma stosownie do postanowień niniejszej części which he shall have received pursuant to this part of Karty. the Charter.

5. Każda Umawiająca się Strona będzie utrzymy 5. Each Contracting Party shall maintain a system wała właściwy w warunkach krajowych system in of labour inspection appropriate to national spekcji pracy. conditions.

: .. Część IV Part IV

Artykuł 21 Article 21

Sprawozdania dotyczące przyjętych postanowień Reports concerning accepted provisions

Umawiające się Strony będą przedstawiały Sekre The Contracting Parties shall send to the Secretary tarzowi Generalnemu Rady Europy, w odstępach dwu General ofthe Council of Europe a report at two-yearly letnich, sprawozdania wformie określonej przez Komi intervals, in a form to be determined by the Committee tet Ministrów, dotyczące stosowania tych postano of Ministers, concerning the application of such wień części II Karty, które przyjęły. provisions of Part II of the Charter as they have accepted.

Artykuł 22 Article 22

Sprawozdania dotyczące postanowień, Reports concerning provisions which are not które nie zostały przyjęte accepted

Umawiające się Strony będą przedstawiały Sekre The Contracting Parties shall send to the Secretary tarzowi Generalnemu, w odpowiednich odstępach General, at appropriate intervals as requested by the czasu i na wniosek Komitetu Ministrów, sprawozdania Committee of Ministers, reports relating to the dotyczące postanowień części II niniejszej Karty, które provisions of Part II of the Charter which they did not nie zostały przyjęte w chwili jej ratyfikowania lub za accept at the time of their ratification or approval or in twierdzania, lub w drodze późniejszej notyfikacji. Ko a subsequent notification. The Committee of Ministers mitet Ministrów określać będzie, w regularnych odstę­ shall determine from time to time in respect of which pach czasu, w odniesieniu do których postanowień bę­ provisions such reports shall be requested and the dą wymagane sprawozdania, oraz ustali formę takich form of the reports to be provided.

sprawozdań.

Artykuł 23 Article 23

Przekazywanie kopii Communication ot copies

1. Każda z Umawiających się Stron przekazywać 1. Each Contracting Party shall communicate będzie kopie swych sprawozdań, o których mowa copies of its reports referred to in Articles 21 and 22 to w artykułach 21 i 22, tym z jej krajowych organizacji, su ch of its national organisations as are members of które są członkami międzynarodowych organizacji the international organisations of employers and trade pracodawców i pracowników zapraszanych, zgodnie unions to be invited under Article 27, paragraph 2, to z artykułem 27 ustęp 2, do udziału w posiedzeniach be represented at meetings of the Sub-committee of Podkomitetu Rządowego Komitetu Społecznego. the Governmental Social Committee.

l

~&ięnnik Ustaw Nr 8 Poz. 67

2. Umawiające się Strony będą przekazywały Se 2. The Contracting Parties sha" torward to the kretarzowi Generalnemu wszelkie uwagi do sprawoz Secretary General any comments on the said reports dań otrzymane od organizacji krajowych, jeżeli będą received trom these national organisations, it so one sobie tego życzyć. requested by them.

Artykuł 24 Article 24

Rozpatrywanie sprawozdań Examination ot the reports

Sprawozdania przedstawiane Sekretarzowi Gene The reports sent to the Secretary General in ralnemu, zgodnie z artykułami 21 i 22, będą rozpatry accordance with Articles 21 and 22 sha" be examined wane przez Komitet Ekspertów, który będzie również by a Committee ot Experts, who sha" have also betore dysponował wszelkimi uwagami przekazanymi Sekre them any comments torwarded to the Secretary tarzowi Generalnemu zgodnie z ustępem 2 artykułu 23. General in accordance with paragraph 2 ot Article 23.

Artykuł 25 Article 25

Komitet Ekspertów Committee ot Experts

1. Komitet Ekspertów będzie składał się z nie wię­ 1. The Committee ot Experts sha" consist ot not cej niż siedmiu członków mianowanych przez Komitet more than seven members appointed by the Ministrów z listy niezależnych ekspertów odznaczają­ Committee ot Ministers trom a list ot independent cych się najwyższą prawością i uznaną kompetencją experts ot the highest integrity and ot recognised w międzynarodowych sprawach społecznych, którzy competence in international social questions, zostaną zgłoszeni przez Umawiające się Strony. nominated by the Contracting Parties.

2. Członkowie Komitetu będą mianowani na sześć 2. The members ot the committee sha" be lat. Mogą oni być mianowani ponownie. Jednakże ka appointed tor a period ot six years. They may be dencja dwóch członków mianowanych po raz pierwszy reappointed. However, ot the members tirst upłynie po czterech latach. appointed, the terms ot office ot two members sha" expire at the end ot tour years.

3. Członkowie, których mandat upłynie po począt­ 3. The members whose terms ot office are to kowym czteroletnim okresie, zostaną wybrani przez expire at the end ofthe initial period ot tour years sha" Komitet Ministrów w drodze losowania, natychmiast be chosen by lot by the Committee ot Ministers po dokonaniu pierwszego mianowania. immediately after the tirst appointment has been made.

4. Członek Komitetu Ekspertów mianowany 4. A member ot the Committee ot Experts w miejsce członka, którego mandat jeszcze nie upły­ appointed to replace a member whose term ot office nął, będzie pełnił tunkcję przez resztę kadencji swego has not expired sha" hold office tor the remainder ot poprzednika. his predecessor's term.

Artykuł 26 Article 26

Udział Międzynarodowej Organizacji Pracy Participation ot the International labour Organisation

Międzynarodowa Organizacja Pracy zostanie za The International labour Organisation sha" be proszona do wyznaczenia przedstawiciela do udziału, invited to nominate a representative to participate in a w charakterze doradcy, w obradach Komitetu Eksper consultative capacity in the deliberations ot the tów. Committee ot Experts.

Artykuł 27 Article 27

Podkomitet Rządowego Komitetu Społecznego Sub-committee ot the Governmental Social Com m ittee

1. Sprawozdania Umawiających się Stron, jak 1. The reports ot the Contracting Parties and the i wnioski Komitetu Ekspertów, będą przedkładane do conclusions ot the Committee ot Experts sha" be rozpatrzenia Podkomitetowi Rządowego Komitetu submitted tor examination to a sub-committee ot the Społecznego Rady Europy. Governmental Social Committee ot the Council ot Europe.

2. Podkomitet będzie składał się z przedstawiCieli 2. The sub-committee sha" be composed ot one Umawiających się Stron, po jednym z każdej. Nie wię- representative ot each ot the Contracting Parties. It

61.

Nr 8 Poz ..

cej niż dwie międzynarodowe organizacje pracodaw shall invite no more than two international ców i nie więcej niż dwie międzynarodowe organizacje organisations of employers and no more than two pracowników zostaną zaproszone do wyznaczenia ob international trade union organisations as it may serwatorów do brania udziału w jego posiedzeniach, designate to be represented as observers in a w charakterze doradcy. Ponadto, Podkomitet będzie consultative capacity at its meetings. Moreover, it may mógł zasięgać opinii nie więcej niż dwóch przedstawi consult no more than two representatives of cieli międzynarodowych organizacji pozarządowych international non-governmental organisations having mających status doradczy przy Radzie Europy w spra consultative status wit h the Council' of Europe, in wach, którymi organizacje te są szczególnie właściwe respect of questions wit h which the organisations are zajmować się, takich jak, na przykład, dobrobyt spo particulary qualified to deal, such as social welfare, łeczny oraz ekonomiczna i społeczna ochrona rodziny. and the economic and social protection of the family.

3. Podkomitet przedstawi Komitetowi Ministrów 3. The sub-committee shall present to the Committee sprawozdanie zawierające jego wnioski, dołączając do of Ministers a report containing its conclusions and niego sprawozdanie Komitetu Ekspertów. append the report of the Committee of Experts.

Artykuł 28 Article 28

Zgromadzenie Doradcze Consultative Assembly

Sekretarz Generalny Rady Europy przekaże Zgro The Secretary General of the Council of Europe madzeniu Doradczemu wnioski Komitetu Ekspertów. shall transmit to the Consultative Assembly the Zgromadzenie Doradcze przekaże Komitetowi Mini conclusions of the Committee of Experts. The strów uwagi do tych wniosków. Consultative Assembly shall communicate its views on these conclusions to the Committee of Ministers.

Artykuł 29 Article 29

Komitet Ministrów Committee of Ministers

Większością dwóch trzecich głosów członków Bya majority oftwo-thirds ofthe members entitled uprawnionych do zasiadania w Komitecie, Komitet Mi to sit on the Committee, the Committee of Ministers nistrów będzie mógł, na podstawie sprawozdania Pod may, on the basis of the report of the sub-committee, komitetu oraz po konsultacji Zgromadzenia Doradcze and after consultation wit h the Consultative Assembly, go, skierować wszelkie niezbędne zalecenia do każdej make to each Contracting Party any necessary z Umawiających się Stron. recommendations.

Część V Part V

Artykuł 30 Article 30

Uchylenia w przypadku wojny lub zagrożenia Derogations in time of war or public emergency bezpieczeństwa publicznego

1. W przypadku wojny lub innego zagrożenia bez 1. In time of war or other public emergency pieczeństwa publicznego, zagrażającego życiu narodu, threatening the life ofthe nation any Contracting Party każda Umawiająca się Strona może podjąć środki may take measures derogating from its obligations uchylające jej zobowiązania wynikające z niniejszej under this Charter to the extent strictly required by the Karty, w zakresie ściśle odpowiadającym wymogom exigencies of the situation, provided that such sytuacji i pod warunkiem, że takie środki nie będą measures are not inconsistent wit h its other sprzeczne z jej innymi zobowiązaniami wynikającymi obligations under international law. z prawa międzynarodowego.

2. Każda Umawiająca się Strona, korzystająca z pra 2. Any Contracting Party which has availed itself of wa uchylenia zobowiązań, w rozsądnym terminie poin this right of derogation shall, within a reasonable lapse formuje wyczerpująco Sekretarza Generalnego Rady of time, keep the Secretary General of the Council of Europy o środkach, które podjęła, oraz o powodach ich Europe fully informed ofthe measures taken and ofthe zastosowania. Musi ona również powiadomić Sekreta reasons therefor. It shalllikewise inform the Secretary rza Generalnego o terminie uchylenia tych środków General when such measures have ceased to operate oraz o dacie, od kiedy ponownie podjęte będzie wyko and the provisions of the Charter which it has accepted nywanie w pełni przyjętych postanowień Karty. are again being fully executed.

3. Sekretarz Generalny poinformuje inne Umawia 3. The Secretary General shall in turn inform other jące się Strony i Dyrektora Generalnego Międzynaro­ Contracting Parties and the Director General of the dowego Biura Pracy o wszelkich notyfikacjach otrzy International Labour Office of all communications manych zgodnie z ustępem 2 niniejszego artykułu. received in accordance with paragraph 2 of this article.

D~i~nnik Ustaw Nr 8 Poz. 67

Artykuł 31 Article 31

Ograniczenia Restrictions

1. Skuteczna realizacja praw i zasad ustanowio 1. The rights and principles set forth in Part I when nych w części I oraz skuteczne wykonywanie ich, tak effectively realised, and their effective exercise as jak przewidziano w części II, nie będą mogły być przed provided for in Part II, shall not be subject to any miotem żadnych ograniczeń lub restrykcji nie wymie restrictions or limitations not specified in those parts, nionych w częściach I i II, z wyjątkiem tych, które są except such as are prescribed by law and are określone przez prawo i które są niezbędne w społe­ necessary in a democratic society for the protection of czeństwie demokratycznym dla ochrony praw i wolno the rights and freedoms of others or for the protection ści innych osób lub dla ochrony porządku publicznego, of public interest, national security, public health, or bezpieczeństwa narodowego, zdrowia publicznego morais. lub dobrych obyczajów.

2. Ograniczenia dozwolone zgodnie z postanowie 2. The restrictions permitted under this Charter to niami niniejszej Karty w stosunku do praw i zobowią­ the rights and obligations set forth herein shall not be zań w niej ustanowionych nie mogą być stosowane applied for any purpose other than that for which they w jakimkolwiek innym celu niż ten, dla którego zostały have been prescribed. przewidziane.

Artykuł 32 Article 32

Stosunek pomiędzy Kartą a prawem wewnętrznym Relations between the Charter and domestic law or lub umowami międzynarodowymi international agreements

Postanowienia niniejszej Karty nie naruszają po The provisions of this Charter shall not prejudice stanowień prawa wewnętrznego lub jakichkolwiek the provisions of domestic law or of any bilaterai or dwustronnych lub wielostronnych traktatów, konwen multilateral treaties, conventions or agreements cji lub porozumień już obowiązujących lub które wej which are already in force, or may come into force, dą w życie, zgodnie z którymi osoby chronione byłyby under which more favourable treatment would be traktowane w sposób korzystniejszy. accorded to the persons protected.

Artykuł 33 Article 33

Wykonywanie w drodze układów zbiorowych pracy Implementation by collective agreements

1. W Państwach członkowskich, w których posta 1. In member States where the provisions of nowienia ustępów 1, 2, 3,4 i 5 artykułu 2, ustępów 4, 6 paragraphs 1,2,3,4 and 5 of Article 2, paragraphs 4, 6 i 7 artykułu 7, ustępów 1,2,3 i 4 artykułu 10 części II ni and 7 of Article 7 and paragraphs 1,2,3 and 4 of Article niejszej Karty są zwykle przedmiotem układów zawie 10 of Part II of this Charter are matters normally left to ranych pomiędzy pracodawcami lub organizacjami agreements between employers or employers' pracodawców a organizacjami pracowników, lub zwy organisations and workers' organisations, or are kle wykonywane są w inny sposób niż poprzez przepi normally carried out otherwise than by law, the sy prawa, Umawiające się Strony mogą podjąć zobo undertakings of those paragraphs may be given and wiązania wypływające z tych ustępów i zgodność z ni compliance with them shall be treated as effective if mi będzie uważana za zachowaną, jeżeli ich postano their provisions are applied through such agreements wienia będą stosowane w drodze takich układów lub or other means to the great majority of the workers innych środków wobec znacznej większości zaintere concerned. sowanych pracowników.

2. W Państwach członkowskich, w których posta 2. In member States where these provisions are nowienia te są zwykle regulowane przez ustawodaw normally the subject of legislation, the undertakings stwo, Umawiające się Strony mogą podjąć odpowied concerned may likewise be given, and compliance nie zobowiązania i zgodność z nimi będzie uważana za with them shall be regarded as effective if the zachowaną, jeżeli ich postanowienia będą stosowane provisions are applied by law to the great majority of w drodze ustaw wobec znacznej większości zaintere the workers concerned. sowanych pracowników.

Artykuł 34 Article 34

Terytorialny zakres stosowania Territorial application

1. Niniejsza Karta będzie stosowana na terytorium 1. This Charter shall apply to the metropolitan metropolitalnym każdej Umawiającej się Strony. Każ- territory of each Contracting Party. Each signatory

Nr 8 Poz.'61C

dy sygnatariusz może w chwili podpisywania lub skła­ government may, at the time of signature or of the dania dokumentu ratyfikacyjnego lub zatwierdzenia deposit of its instrument of ratification or approval, określić, w drodze oświadczenia skierowanego do Se specify, by declaration addressed to the Secretary kretarza Generalnego Rady Europy, terytorium, które General of the Council of Europe, the territory which będzie w tym celu uważane za terytorium metropolital shall be considered to be its metropolitan territory for ne. this purpose.

2. Każda Umawiająca się Strona może w chwili ra 2. Any Contracting Party may, at the time of tyfikacji lub zatwierdzenia niniejszej Karty lub w jakiej ratification or approval of this Charter or at any time kolwiek późniejszej chwili oświadczyć, w drodze noty thereafter, declare by notification addressed to the fikacji skierowanej do Sekretarza Generalnego Rady Secretary General of the Council of Europe, that the Europy, że Karta będzie obowiązywać, w całości lub Charter shall extend in whole or in part to a non części, na terytorium lub terytoriach niemetropolital -metropolitan territory or territories specified in the nych, określonych w wymienionym oświadczeniu, za said declaration for whose international relations it is których stosunki międzynarodowe Strona ta jest odpo responsible or for which it assumes international wiedzialna lub za które przejmuje odpowiedzialność responsibility. It shall specify in the declaration the międzynarodową. Strona wskaźe w oświadczeniu ar articles or paragraphs of Part II of the Charter which it tykuły lub ustępy części II Karty, które przyjmuje jako accepts as binding in respect of the territories named wiążące w odniesieniu do każdego z terytoriów wy in the declaration. mienionych w oświadczeniu.

3. Karta będzie obowiązywać na terytorium lub te 3. The Charter shall extend to the territory or rytoriach wymienionych w oświadczeniu, o którym territories named in the aforesaid declaration as from mowa w poprzednim ustępie, począwszy od trzydzie the thirtieth day after the date on which the Secretary stego dnia od daty przyjęcia notyfikacji oświadczenia General shall have received notification of such przez Sekretarza Generalnego. declaration.

4. Każda Umawiająca się Strona będzie mogła 4. Any Contracting Party may declare at alater oświadczyć w późniejszym czasie, w drodze notyfika date, by notification addressed to the Secretary cji skierowanej do Sekretarza Generalnego Rady Euro General of the Council of Europe, that, in respect of py, że w odniesieniu do jednego lub więcej terytoriów, one or more of the territories to which the Charter has na których Karta była stosowana zgodnie z ustępem 2 been extended in accordance with paragraph 2 of this niniejszego artykułu, przyjmuje za wiążący każdy arty article, it accepts as binding any articles or any kuł lub numerowany ustęp, którego jeszcze nie przyję­ numbered paragraphs which it has not already ła w odniesieniu do tego lub tych terytoriów. Podjęte accepted in respect of that territory or territories. Such później zobowiązania będą uważane za stanowiące in undertakings subsequently given shall be deemed to tegralną część pierwotnego oświadczenia dotyczące­ be an integral part ofthe original declaration in respect go danego terytorium i będą miały taką samą moc po of the territory concerned, and shall have the same cząwszy od trzydziestego dnia od daty przyjęcia noty effect as from the thirtieth day after the date of the fikacji przez Sekretarza Generalnego. notification.

5. Sekretarz Generalny powiadomi inne Rządy sy 5. The Secretary General shall communicate to the gnatariuszyoraz Dyrektora Generalnego Międzynaro­ other signatory governments and to the Director dowego Biura Pracy o każdej notyfikacji przekazanej General of the International labour Office any mu zgodnie z niniejszym artykułem. notification transmitted to him in accordance with this article.

Artykuł 35 Article 35

Podpisanie, ratyfikacja i wejście w życie Signature, ratification and entry into torce

1. Niniejsza Karta jest otwarta do podpisu dla 1. This Charter shall be open tor signature by the członków Rady Europy. Podlega ona ratyfikacji lub za members of the Council of Europe. It shall be ratified twierdzeniu. Dokumenty ratyfikacyjne lub zatwierdze or approved. Instruments of ratification or approval nia będą składane Sekretarzowi Generalnemu Rady shall be deposited with the Secretary General of the Europy. Council of Europe.

2. Niniejsza Karta wejdzie w życie trzydziestego 2. This Charter shall come into force as trom the dnia od daty złożenia piątego dokumentu ratyfikacyj thirtieth day after the date of deposit of the fifth nego lub zatwierdzenia. instrument of ratification or approval.

3. W odniesieniu do każdego sygnatariusza doko 3. In respect of any signatory government ratifying nującego ratyfikacji w terminie późniejszym, Karta subsequently, the Charter shall come into force as wejdzie w życie trzydziestego dnia od daty złożenia do from the thirtieth day after the date of deposit of its kumentu ratyfikacyjnego lub zatwierdzenia. instrument of ratification or approval.

bziennik Ustaw Nr 8 - 294- Poz. 67

4. Sekretarz Generalny notyfikuje wszystkim człon­ 4. The Secretary General shall notity all the kom Rady Europy oraz Dyrektorowi Generalnemu members of the Council of Europe and the Director Międzynarodowego Biura Pracy o wejściu w życie Kar General of the International Labour Office of the entry ty, nazwach Umawiających się Stron, które ją ratyfiko into force of the Charter, the names of the Contracting wały lub zatwierdziły, oraz o późniejszym złożeniu każ­ Parties which have ratified or approved it and the dego dokumentu ratyfikacyjnego lub zatwierdzenia. subsequent deposit of any instruments of ratification or approval.

Artykuł 36 Article 36

Poprawki Amendments

Każdy członek Rady Europy może, w oświadczeniu Any member of the Council of Europe may skierowanym do Sekretarza Generalnego Rady Euro propose amendments to this Charter in a py, zaproponować poprawki do niniejszej Karty. Sekre communication addressed to the Secretary General of tarz Generalny przekaże innym członkom Rady Europy the Council of Europe. The Secretary General shall wszelkie zgłoszone w ten sposób poprawki, które zo transmit to the other members of the Council of staną następnie rozpatrzone przez Komitet Ministrów Europe any amendments so proposed, which shall i przedłożone Zgromadzeniu Doradczemu do zaopi then be considered by the Committee of Ministers and niowania. Poprawki przyjęte przez Komitet Ministrów submitted to the Consultative Assembly for opinion. wejdą w życie trzydziestego dnia od dnia powiadomie Any amendments approved by the Committee of nia Sekretarza Generalnego przez wszystkie Umawia Ministers shall enter into force as from the thirtieth day jące się Strony o ich przyjęciu. Sekretarz Generalny no after all the Contracting Parties have informed the tyfikuje wszystkim Państwom członkowskim Rady Eu Secretary General of their acceptance. The Secretary ropy oraz Dyrektorowi Generalnemu Międzynarodo­ General shall notity all the members of the Council of wego Biura Pracy o wejściu w życie tych poprawek. Europe and the Director General of the International Labour Office of the entry into force of such amendments.

Artykuł 37 Article 37

Wypowiedzenie Oenunciation

1. Każda Umawiająca się Strona może wypowie 1. Any Contracting Party may denounce this dzieć niniejszą Kartę nie wcześniej niż po upływie pię­ Charter only at the end of a period of five years from ciu lat od daty wejścia w życie Karty w stosunku do niej the date on which the Charter entered into force for it, lub po upływie każdego kolejnego okresu dwóch lat i, or at the end of any successive period of two years, w każdym przypadku, przy zachowaniu sześciomie­ and, in each case, after giving six months notice to the sięcznego okresu wypowiedzenia notyfikowanego Se Secretary General of the Council of Europe who shall kretarzowi Generalnemu Rady Europy, który powiado inform the other Parties and the Director General of mi o tym inne Umawiające się Strony oraz Dyrektora the International Labour Office accordingly. Such Generalnego Międzynarodowego Biura Pracy. Wypo denunciation shall not affect the validity of the Charter wiedzenie nie narusza ważności Karty w stosunku do in respect of the other Contracting Parties provided innych Umawiających się Stron, jeżeli liczba Umawia that at all times there are not less than five such jących się Stron nie będzie nigdy mniejsza niż pięć. Contracting Parties.

2. Każda Umawiająca się Strona może, zachowując 2. Any Contracting Party may, in accordance wit h warunki określone w ustępie poprzednim, wypowie the provisions set out in the preceding paragraph, dzieć którykolwiek przyjęty przez siebie artykuł lub denounce any article or paragraph of Part II of the ustęp części II Karty, jeżeli liczba artykułów lub ustę­ Charter accepted by it provided that the number of pów, którymi Umawiająca się Strona pozostanie zwią­ articles or paragraphs by which this Contracting Party zana, nie będzie mniejsza niż 10 w pierwszym przypad is bound shall never be less than 10 in the former case ku i nie mniejsza niż 45 w drugim, oraz z zastrzeżeniem, and 45 in the latter and that this number of articles or że ta liczba artykułów lub ustępów obejmować będzie paragraphs shall continue to include the articles artykuły wybrane przez Stronę spośród tych, do któ selected by the Contracting Party among those to rych specjalne odesłanie uczynione zostało w artyku which special reference is made in Article 20, le 20 ustęp 1 punkt b). paragraph 1, sub-paragraph b).

3. Każda Umawiająca się Strona może, zachowując 3. Any Contracting Party may denounce the warunki określone w ustępie 1 niniejszego artykułu, present Charter or any of the articles or paragraphs of wypowiedzieć niniejszą Kartę lub którykolwiek z arty Part II of the Charter, under the conditions specified in kułów lub ustępów części II Karty, w odniesieniu do paragraph 1 of this article in respect of any territory to każdego terytorium, na którym Karta ma zastosowanie which the said Charter is applicable by virtue of a na mocy oświadczenia złożonego zgodnie z ustępem 2 declaration made in accordance wit h paragraph 2 of artykułu 34. Article 34.

Nr 8 - 29ą - Poz. 67

Artykuł 38 Article 38

Załącznik Appendix

Załącznik do niniejszej Karty stanowi jej integralną The appendix to this Charter shall form an integral część. . part of it.

W dowód czego niżej podpisani, należycie upoważ­ In witness whereof, the undersigned, being duly nieni w tym celu, podpisali niniejszą Kartę. authorised thereto, have signed this Charter.

Sporządzono w Turynie dnia 18 pażdziernika Done at Turin, this 18th day of October 1961, in 1961 r., w języku francuskim i angielskim, przy czym English and French, both texts being equally oba teksty są jednakowo autentyczne, w jednym eg authoritative, in a single copy which shall be deposited zemplarzu, który zostanie złożony w archiwach Rady within the archives of the Council of Europe. The Europy. Sekretarz Generalny Rady Europy przekaże Secretary General shall transmit certified co pies to uwierzytelnione odpisy każdemu sygnatariuszowi. each of the Signatories.

ZAŁĄCZNIK DO KARTY SPOŁECZNEJ APPENDIX TO THE SOCIAL CHARTER

Zakres Karty Społecznej w odniesieniu Scope ot the Social Charter in terms ot persons do osób chronionych protected

1. Nie naruszając postanowień artykułu 12 ustęp 4 1. Without prejudice to Article 12, paragraph 4, and i artykułu 13 ustęp 4, do osób, o których mowa warty Article 13, paragraph 4, the persons coveredby kułach od 1 do 17, zalicza się obcokrajowców, tylko Articles 1 to 17 include foreigners only insofar as they o ile są obywatelami innych Umawiających się Stron are nationals of other Contracting Parties lawfully legalnie mieszkającymi lub pracującymi na terytorium resident or working regularly within the territory of the zainteresowanej Strony, z zastrzeżeniem, że artykuły Contracting Party concerned, subject to the będą interpretowane w świetle postanowień artyku understanding that these articles are to be interpreted łów 18 i 19. in the light of the provisions of Articles 18 and 19.

Interpretacja niniejsza nie będzie stała na przeszko This interpretation would not prejudice the dzie rozszerzeniu przez którąkolwiek Umawiającą się extension of similar facilities to other persons by any Stronę podobnych praw na inne osoby. of the Contracting Parties.

2. Każda Umawiająca się Strona przyzna uchodź­ 2. Each Contracting Party will grant to refugees as com, określonym zgodnie z Konwencją dotyczącą sta defined in the Convention relating to the Status of tusu uchodźców, sporządzoną w Genewie dnia 28 lip Refugees, signed at Geneva on 28th July 1951, and ca 1951 r., legalnie zamieszkałym na jej terytorium, lawfully staying in its territory, treatment as favourable możliwie najkorzystniejsze traktowanie, a w każdym as possible, and in any case not less favourable than razie nie mniej korzystne niż wynikające z zobowiązań under the obligations accepted by the Contracting przyjętych przez tę Umawiającą się Stronę na mocy Party under the said Convention and under any other wspomnianej Konwencji, jak i wszelkich innych istnie existing international instruments applicable to those jących umów międzynarodowych mających zastoso refugees.

wanie do uchodźców.

Część I ustęp 18 i Część II artykuł 18 Part I, paragraph 18, and Part II, Article 18, ustęp 1 paragraph 1

Uznaje się, że postanowienia te nie dotyczą wjazdu It is understood that these provisions are not na terytoria Umawiających się Stron i nie naruszają concerned wit h the question of entry into the postanowień Europejskiej konwencji osiedleńczej; territories of the Contracting Parties and do not

podpisanej w Paryżu dnia 13 grudnia 1955 r. prejudice the provisions of the European Convention on Establishment, signed at Paris on 13th December 1955.

Część II Part II

Artykuł 1 ustęp 2 Article 1, paragraph 2

Postanowienie to nie będzie interpretowane ani ja This provision shall not be interpreted as ko zakazujące, ani jako zezwalające na jakiekolwiek prohibiting or authorising any union security clause or klauzule lub praktykę zabezpieczające działalność practice. związków zawodowych.

Ol:iennik Ustaw Nr 8 -2ao- Poz. 67

Artykuł 4 ustęp 4 Article 4, paragraph 4

Postanowienie to nie będzie interpretowane jako This provision shall be so understood as not to zabraniające natychmiastowego zwolnienia z powodu prohibit immediate dismissal for any serious offence. popełnienia poważnego wykroczenia.

Artykuł 4 ustęp 5 Article 4, paragraph 5

Rozumie się, że Umawiająca się Strona wypełnia It is understood that a Contracting Party may give zobowiązanie wymagane w tym ustępie, jeżeli zakaza the undertaking required in this paragraph if the great ne jest dokonywanie potrąceń z wynagrodzeń wobec majority of workers are not permitted to suffer znacznej większości pracowników bądź przez ustawo deductions from wages either by law or through dawstwo, bądź przez układy zbiorowe pracy lub orze collective agreements or arbitration awards, the czenia arbitrażowe; wyjątki stanowią osoby, których exceptions being those persons not so covered. nie dotyczą wymienione dokumenty.

Artykuł 6 ustęp 4 Article 6, paragraph 4

Rozumie się, że każda Umawiająca się Strona mo It is understood that each Contracting Party may, że, tak dalece, jak jej to dotyczy, uregulować ustawo insofar as it is concerned, regulate the exercise of the wo wykonywanie prawa do strajku tak, by każde dal right to strike by law, provided that any further sze ograniczenie tego prawa mogło być uzasadnione restriction that this might place on the right can be zgodnie z postanowieniami artykułu 31. justified under the terms of Article 31.

Artykuł 7 ustęp 8 Article 7, paragraph 8

Rozumie się, że Umawiająca się Strona wypełnia It is understood that a Contracting Party may give zobowiązanie wymagane w tym ustępie, jeżeli dosto the undertaking required in this paragraph if it fulfils suje się do ducha tego zobowiązania, zapewniając the spirit of the undertaking by providing by law that w ustawodawstwie, że znaczna większość osób poni the great majority of persons under 18 years of age żej osiemnastego roku życia nie będzie zatrudniana shall not be employed in night work. przy pracy nocnej.

Artykuł 12 ustęp 4 Article 12, paragraph 4

Wyrażenie "i z zastrzeżeniem warunków ustano The words "and subject to the conditions laid wionych w takich porozumieniach", znajdujące się we down in such agreements" in the introduction to this wstępie do tego ustępu, oznacza, między innymi, że je paragraph are taken to imply inter alia that with regard żeli chodzi o świadczenia, które są dostępne niezależ­ to benefits which are available independently of any nie od systemu składkowego, Umawiająca się Strona insurance contribution a Contracting Party may może domagać się, przed przyznaniem takich świad­ require the completion of a prescribed period of czeń obywatelom innych Umawiających się Stron, residence before granting such benefits to nationals of spełnienia warunku posiadania określonego okresu other Contracting Parties. zamieszkania.

Artykuł 13 ustęp 4 Article 13, paragraph 4

Rządy nie będące stronami Europejskiej konwencji Governments not Parties to the European o pomocy społecznej i medycznej mogą ratyfikować Convention on Social and Medical Assistance may Kartę Społeczną w odniesieniu do tego ustępu z za ratify the Social Charter in respect of this paragraph strzeżeniem, że będą traktować obywateli innych provided that they grant to nationals of other Umawiających się Stron zgodnie z postanowieniami Contracting Parties a treatment which is in conformity wymienionej konwencji. with the provisions of the said Convention. .

Artykuł 19 ustęp 6 Article 19, paragraph 6

Dla stosowania tego postanowienia wyrażenie For the purpose of this provision, the term "family "rodzina pracownika migrującego" oznacza co naj of a foreign worker" is understood to mean at least his mniej małżonka pracownika i jego dzieci mające mniej wife and dependent children under the age of 21 years. niż 21 lat, pozostające na jego utrzymaniu.

Część III Part III

Rozumie się, że Karta zawiera zobowiązania praw It is understood that the Charter contains legaj .ne o charakterze międzynarodowym, których stosowa- obligations of an international character, the

Nr 8 - 2~T- Poz. 61

nie podlega jedynie kontroli przewidzianej w jej czę­ application of which is submitted solely to the ści IV. supervision provided for in Part IV thereof.

Artykuł 20 ustęp 1 Article 20, paragraph 1

Rozumie się, że "numerowane ustępy" mogą obej It is understood that the "numbered paragraphs" mować artykuły zawierające tylko jeden ustęp. may include articles consisting of only one paragraph.

Część V Part V

Artykuł 30 Article 30

Wyrażenie "w przypadku wojny lub innego zagro The term "in time of war or other public żenia bezpieczeństwa publicznego" będzie interpreto emergency" shall be so understood as to cover also wane w sposób obejmujący również zagrożenie woj the threat of war. ną·

Po zaznajomieniu się z powyższą Kartą wraz z Protokołem w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej oświadczam, że: - zostały one uznane za słuszne zarówno w całości, jak i każde z postanowień w nich zawartych, - są przyjęte, ratyfikowane i potwierdzone, - będą niezmiennie zachowywane.

Jednocześnie, zgodnie z artykułem 20 Karty, oświadczam, że Rzeczpospolita Polska uważa się za związaną postanowieniami Karty w następującym zakresie: artykuł 1. Prawo do pracy (ustępy 1-4, wszystkie) artykuł 2. Prawo do odpowiednich warunków pracy (ustępy l, 3-5) artykuł 3. Prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy (ustępy 1-3, wszystkie) artykuł 4. Prawo do sprawiedliwego wynagrodzenia (ustępy 2-5) artykuł 5. Prawo do organizowania się artykuł 6. Prawo do rokowań zbiorowych (ustępy 1-3) artykuł 7. Prawo dzieci i młodocianych do ochrony (ustępy 2, 4, 6-10) artykuł 8. Prawo pracownic do ochrony (ustępy 1-4, wszystkie) artykuł 9. Prawo do poradnictwa zawodowego artykuł 10. Prawo do szkolenia zawodowego (ustępy 1 i 2) artykuł 11. Prawo do ochrony zdrowia (ustępy 1-3, wszystkie) artykuł 12. Prawo do zabezpieczenia społecznego (ustępy 1-4, wszystkie) artykuł 13. Prawo do pomocy społecznej i medycznej (ustępy 2 i 3) artykuł 14. Prawo do korzystania ze służb opieki społecznej (ustęp 1) artykuł 15. Prawo osób niepełnosprawnych fizycznie lub umysłowo do szkolenia zawodowego, rehabilitacji oraz readaptacji zawodowej i społecznej (ustępy 1 i 2, wszystkie) artykuł 16. Prawo rodziny do ochrony społecznej, prawnej i ekonomicznej artykuł 17. Prawo matek i dzieci do ochrony społecznej i ekonomicznej artykuł 18. Prawo do prowadzenia działalności zarobkowej na terytoriach innych Umawiających się Stron (ustęp 4) artykuł 19. Prawo pracowników migrujących i ich rodzin do ochrony i pomocy (ustępy l-lO, wszystkie)

Na dowód czego wydany został akt niniejszy, opatrzony pieczęcią Rzeczypospolitej Polskiej.

Dano w Warszawie dnia 10 czerwca 1997 r.

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej: A. Kwaśniewski L.S. Minister Spraw Zagranicznych: D. Rosati